cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Achmad Soebardjo
Sajhârâ parjuwangan
Bâkto ghi’ dhâddhi mahasiswa, Soebardjo aktif ḍâlem ajuwangaghi kamardhika'an Inḍonèsia kalabân brâmpan organisasi akanta Jong Java bân Persatuan Mahasiswa Inḍonèsia è Bâlândhâ. Bulân Pebruari 1927, dhibi’en dhâddhi bâkkèl Inḍonèsia kalabân Mohammad Hatta bân para sat-blessat Inḍonèsia ka sidang internasional, “Liga Menentang Imperialisme dan Penindasan penjajah” sè ḍâ’ aḍâ’ è Brussels bân pas è Jerman. Sidang sè ḍâ’-aḍâ’ rowa bâḍâ kèya Jawaharial Nehru bân la-kapala nasionalis sè kotara ḍâri Asia bân Afrika. Bâkto abâlina ka Inḍonèsia, dhibi’en aktif dhâddhi angghuta Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan inḍonèsia (BPUPKI), bân pas dhâddhi Panitia Persiapan Kemerdekaan Inḍonèsia (PPKI).
Leo Rolly Carnando
Leo Rolly Carnando (laèr è Klatèn, Jhâbâ Tengnga, 29 Julè 2001) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia.
Achmad Soebardjo
Rengasdengklok
Tangghâl 16 Agustus 1945 bâgiyân pemuda pejuang, tamaso’ Chaerul Saleh, Sukarni, bân Wikana, Shudanco Singgih, bân rèng ngoḍâ sè laèn, ngibâ Soekarno bân Moh. Hatta ka Rengasdengklok. Tojjhuwenna panèka sopajâ Ir. Soekarno bân Drs. Moh. Hatta ta’ terpangaro sareng Jeppang. Kadhâddhiyân rèya ènyamaè Rengasdengklok.
È ḍinna', kabbhi ayakinaghi Soekarno polè, Jeppang ella nyerra bân bâgiyân pejuang ella siyap kaangghuy alabân Jeppang, apa bhei risikona. È Jakarta, golongan ngoḍâ, Wikana, bân golongan towa, yakni Achmad Soebardjo aghâbây perundingan. Achmad Soebardjo setuju kaangghuy aproklamasi aghina kamerdhika'an Inḍonèsia è Jakarta. Maka èyotos Yusuf Kunto kaangghuy maḍâpa’ Achmad Soebardjo ka Rengasdengklok. Achmad Soebardjo berhasil ayakini bâgiyân na'-kana' ngoḍâ kaangghuy ta’ kabhuru aproklamasi aghi kamardhika'an. Sampè’ Achmad Soebardjo aberri’ jaminan kalabân taroan nyabâ jhâ’ proklamasi kamardhika'an bhâkal èumumaghi ka tangghâl 17 Agustus 1945 palèng bhribhite pokol 11.30. Kalabân bâḍâna jaminan rowa, Komandan Kompi Peta Rengasdengklok Cudanco Subeno ngocol Soekarno bân Hatta abâli ka Jakarta.
Proklamasi
Konsep naskah proklamasi èsoson sareng Bung Karno, Bung Hatta, bân Achmad Soebardjo è romana Laksamana Muda Maeda. Saampon marè bân aberri’ argumentasi kalabân bâgiyân pemuda, malem arè 17 Agustus 1945, Bung Karno ceppet marènta Sayuti Melik kaangghuy ngettik naskah proklamasi.
Kabinèt Hatta I
Kabinet Hatta ḍâ’-aḍâ’ otabâ Kabinet Hatta I iyâ arèya Kabinet kapètto’ sè èghâbây è Inḍonèsia. Kabinet rèya èpaddhek sareng bâkkèl Prèsiḍen Mohammaḍ Hatta, sabâb parènta Prèsiḍen Soèkarno è tangghâl 23 Jânuwari 1948, arè sè paḍâ dhingla kabinet sabelluna ènyataaghi obus. Kabinèt rèya atugas è pèrioḍe 29 Jânuwari 1984 sampè’ 4 Agustus 1949.
Darmadi
Darmadi otabâ Wong Pek Sen (laèr è Solo, Jhâbâ Tengnga, 1945) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia.
Kabinèt Hatta I
Sombhèr
Bhângsa:Pamarènta'an
Darmadi
Pranala loar
Bhângsa:Orèng
Achmad Soebardjo
Robuk saampon kamardhika'an
Tangghâl 18 Agustus 1945, Soebardjo èlantik mènangka Menteri Lowar Negeri ka Kabinet Presidensial, Kabinet Inḍonèsia sè ḍâ’-aḍâ’, bân abâli ajabat dhâddhi Menteri Lowar Negeri sekale polè ka taon 1951-1952. Salaèn rowa, dhibi’en kèya dhâddhi Duta Bessar Republik Indonesia è Swiss antara taon 1957-1961.
Chico Aura Dwi Wardoyo
Chico Aura Dwi Wardoyo (laèr è Jayapura, 15 Junè 1998) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia.
Achmad Soebardjo
Robuk saampon kamardhika'an
Soebardjo panèka profesor dâlâm bidang Sajhâra Perlembagaan bân Diplomasi Republik Inḍonèsia è Fakultas Kasusasteraan, Universitas Inḍonèsia.
Chico Aura Dwi Wardoyo
Pranala loar
Bhângsa:Orèng
Achmad Soebardjo
Adhingghâl dhunnya
Achmad Soebardjo Djojoadisoerjo adhingghâl dhunnyah ḍâlem yuswa 82 taon (15 Ḍèsèmber 1978) è Roma Sake’ Pertamina, Kebayoran Anyar, temmah flu sè animbulaghi komplikasi. Dhibi’en è kobhuraghi e roma peristihatna è Cipayung, Bogor. Pamarènta ngangka’ almarhum mènangka Pahlawan Nasional taon 2009.
Daniel Marthin
Daniel Marthin (laèr 31 Julè 2001) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia.
Soepomo
Prof. Dr. Mr. Soepomo iya arèya sorang Politikus bân Pengacara Indonèsia sè ajabat mènangka Menteri Kehakiman Pertama naghârâ rowa ḍâri Agustus sampèk Novèmber 1945 bân polè ḍâri Ḍèsèmberr 1949 sampèk 6 September 1950. È kènal mènangka eppa’ konstitusi Indonèsia, dhibi’en secara anumerta è nyataaghi mènangka Pahlawan Nasional Indonèsia sarèng presiden Soekarno ka taon 1965. Soepomo èkenal mènangka perancang Undang-Undang dasar 1945 kalabân Muhammad Yamin bân Soekarno.
Oḍi' bân pendidikan
Soepomo èlahèraghi ka 22 Januari 1903, è Sukoharjo, Hindia Belandhâ (satèya Indonèsia). Dhibi’èn asalla ḍâri bhâlâ priyayi. Kaè dâri embu’ bân eppa’ keduwèna iya arèya pejabat tèngghi pamarènta. Dhibién amolaè pendidkan ka taon 1917, bilâ dhibién terdaftar è Europeesche Lagere School (ELS) è Boyolali. Dhibi’èn lulus ka taon 1920. Bân alanjut aghi studi na dâ meer Uitgebreid Lager Onderwijs (MULO) è Surakarta. Ka taon 1923, dhíbi’èn alle dâ Batavia (satèya Jakarta) bân asakola è bataviasche rechtsschool. Saampon lulus dâri dissa, dhibi’èn alako è sebuah pengadilan negeri è Surakarta. Sabèllun mangkat dâ belandhâ kaangghuy alanjut aghi pendidikan. È belandhâ dhibi’èn adaftar è Universitas Leiden, bân ajhâr hokom è bâbâna Cornelis Van Vollenhoven.
Dhibi’èn lulus ka taon 1927, kalabân tesise sè ajudul “Reformasi Sistem Agraria è wilayah Surakarta, sè aèssè uraian tentang sistem agrarian è Surakarta bân kritik terselubung mongghu kolonialisme Belandhâ. SÈ abelinah dâ roma, dhibi’èn dhâddhi pegawai pengadilan Yogyakarta, pas èallè ḍâ’ Ḍèpartemen Kehakiman è Batavia. Saat atugas è departemen kehakiman, dhibi’èn ngalak kalakoan sampingan mènangka dosen tamu è Rechtshoogeschool. Dhibi’`en pas agabung kalabân asosiasi pemuda Jong Java, bân nolès sebuah makalah ajudul “Perempuan Indonesia Dalam Hukum”, sè dhibi’èn kalabân perdana menteri è pas arè Ali Sastroamidjojo dâ kongres bini’1928.
Pemakluman Konstitusi
Ka tangghâl 1 Maret 1945, taon ahèr pendudukan jepang Indonèsia, pamarènta jepang abentu’ badan penyelidik usaha-usaha persiapan kemerdekaan indonèsia (BPUPKI) dâ tangghâl 1 Maret 1945 kaangghuy ngerjaaghi “persiapan kemerdekaan è wilayah pamarènta Pulau Jhâbâ rèya”. Soepomo dhâddhi sala sèttong dâri 62 anggota. dâ sidang pertama sè berlangsung dâri 29 Mèi sampè’ 1 Juni, dhibi’`en anyataaghi dukungan ah kaangghuy masa depan indonèsia dhâddhi Naghârâ kesatuan sè kowat, kalabân alasan bahwa rowa sesuai kalabân norma-norma masyarakat indonèsia. Dhibi’èn kèya acaca menentang gagasan naghârâ Islam. Ka tangghâl 1 juni 1945, presiden è masa depan Soekarno apidato, è dimma dhibi’`en menguraikan dasar naghârâ masa depan, lema’ sila pancasila. Ka masa reses BPUPKI, hal arèya pas è pamaso’ aghi kè dâlèm pembukaan konstitusi masa depan, piagam Jakarta sarèng panitia Sembilan, sè ta’ tamaso’ Soepomo.
Bilâ BPUPKI asidang bâli kaangghuy sidang kedua, sè èmulai ka 10 juli, sebuah komite beranggotakan 19 orèng èbentuk kaangghuy ngasèl aghi rancangan undang-undang, bân soepomo amaèn aghi peran dominan dâlâm pembahas nah, sè berlangsung selama tello’ arè. Dhibi’èn tèngngèt ngasèl aghi konstitusi sè ngaandi’ pamarènta pusat se kowat kalabân kekuasaan terkonsentrasi ka presiden, bân tanpa sistem checks and balances sè jèllas, sejalan kalabân pendapat eh. Secara khusus, dhibi’èn adukung totalitarianism integralis è dhâsar aghi ideologi bhâlâ bân angusul aghi naghârâ Indonèsia è model aghi ka nazi jerman bân kekaisaran jepang.
Dhibi’`en ayakèn aghi sistem arèya bhâdhih ghlibhâti kepentingan antara pamarènta bân masyarakat. Dâlâm diskusi rowa, dhibi’`en è tèntang kajâh sarèng Mohammad Yamin, sè menyerukan demokrasi ala bârâ’ kalabân jaminan hak asasi manossa. Bâkkèl presiden masa depan Hatta kèya tèrro deklarasi hak-hak kaangghuy èpamasok, angèng Soekarno amihak Soepomo. Kompromi mencapai pasal 28 sè anyataaghi hak asasi manossa bâkal èator sarèng undang-undang. Saampon diskusi panas, khusus eh ngennèng peran aghâma dâlam berta naghârâ, rancangan konstitusi bân pembukaan ah è tarèma ka 16 Juli. Saampon jepang nyèra, ka tangghâl 17 Agustus 1945, Soekarno bân Hatta a proklamasi aghi kemerdekaan Indonèsia. Kalagghu’na, panitia persiapan kemerdekaan indonèsia (PPKI) sè èlla èbèntu’ ka 7 Agustus, atèmmo bân apèttok aghi rancangan undang-undang sè è hasèl aghi saarèng panitia BPUPKI. Konstitusi jughân anḍi’ penjelasan sè aberri’ informasi lebbi derder tentang pembukaan bân èssè, sè kèya è tolès sarèng Soepomo. Polana rèya benni produk BPUPKI otabâ PPKI, status hokomma ta’ pastè.
Pemèkkèran
Para’ tade’ biografi tentang Soepomo, jhâbhâh sèttong sè è kalakoni Soegito (1977) èdhâsaraghi proyek departemen pendidikan bân kebudayaan. Marsilam Simanjuntak apendapat bahwa Soepomo arèya sombher dâri dâdârâ fasisme è Indonèsia. Soepomo lèbur sistem pamarènta Jerman bân Jepang. Simanjuntak anilai naghârâ “Orde Baru” ala Jendral Soeharto arèya bhângon naghârâ sè palèng semma’ sarèng ideal Soepomo, kesimpulan sè parlo èdebataghi polè.
Nyaè Ahmad Dahlan
Nyaè Ahmad Dahlan otabâ Siti Walidah (3 Januwâri 1872-31 Mèi 1946) iyâ arèyâ tokoh emansipasi binè’, raji ḍâri sè ngoddhâk organisasi Muhammadiyâh, Ahmad Dahlan sè tamasok Pahlawan Nasional Inḍonèsia kèya.
Lagghi' ngoḍâ
Nyaè Ahmad Dahlan lahèr kalabân nyama Siti Walidah è Kauman, Jugjakarta taon 1872. Nyaè Ahmad Dahlan pottrèna Kèyaè Haji Mohammad Fadli, olama’ bân bhângsa panjhi ḍâri Kasoltanan Jukjagarta, sè dhâddhi kennengan koh-tokoh aghâma ḍâri Kraton. Nyaè Ahmad Dahlan asakola è romana, sè èyajhâri èlmo Islam, tamaso’ bhâsa Arab bân Al-Qur’an. Dhibi'na maca Al-Qur’an kalabân naskah Jhâwi.
Nyaè Ahmad Dahlan akabin sarèng sapopona, Ahmad Dahlan. Bâjâ Ahmad Dâhlan prappa’ mo’-emo’na ngembhâaghi Muhammadiyâh è bâkto jârowa, Nyaè ngèrèng rakana ḍâlem parjhâlânan. Namong, serrèna sabâgiyân ḍâri pandangan Ahmad Dahlan tentang Islam èangghep radikal, pasangan jârèya kadhâng narèma ancèman. Akanta, sabelluna parjhâlânan ka Kebhupatèn Banyuwangi, Jhâbâ Tèmor kabbhi narèma anceman èpatè'èn ḍâri kaom konservatif è ka’dissa.
Sopo Tresno bân Aisyiyâh
È taon 1914 dhibi'na maaddhek Sopo Tresno. Nyaè Ahmad Dahlan bân rakana ghântèyan ngatowaè kalompo’ kasebbhut ḍâlem Al-Qur'an bân akandhâ maknana. Dhibi´na molaè fokus ka ayât-ayât Al-Qurán sè abahas isu-isu orèng binè’. Kalabân ngajhâri maca bân nolès è Sopo Tresno. Kaḍuwâna malambat kristenisasi è Jhâbâ kalabân sakola sè èsponsorè sareng pamarènta Hindia Bâlândhâ.
Kalabân rakana bân brâmpan pamempèn Muhammadiyah laènna, Nyaè Ahmad Dahlan abahas parèsmian Sopo Tresno mènangka kalompo’ binè’. Sampè' nolak proposal dâ’-adâân, Fatimah, kabbih sapakat ngobâ nyama dhâddhi Aisyyah, asal dâri asmana rajina Nabi Muhammad, yakni Aisyah. Kalompo’ anyar rèya, èresmèyaghi neng tangghâl 22 April 1917, kalabân Nyaè Dahlan mènangka kapala. Pas ollè lèma’ taon organisasi rèya dhâddhi bâgiân ḍâri Muhammadyâh.
Lèbât Aisyyah, Nyaè Ahmad Dâhlan aghâbây sakola pottre bân asrama, sarta kaaksaraan bân program pendidikan Islam bhâḍhi orèng binè’. Dhibi´na jhughân ahotbâ ngarendheng kabin paksah. Jhughân ngèntarè ca’-ranca’ è Jhâbâ. Bhidhâ kalabân tradisi masyarakat Jhâbâ sè patraki, Nyaè Ahmad Dahlan apendapat jhâ' orèng binè’ èmaksodaghi kangghuy dhâddhi mitra lakèna. Sakola Aisyiyah epangaroè sareng ideologi pendidikan Ahmad Dahlan yakni Catur Posat: Pendidikan è roma, pendidikan è sakola, pendidikan è masyarakat, bân pendidikan è tempat-tempat ibâḍâ.
Kapamèmpinan bân kaodi'en samarèna
Samarèna Ahmad Dahlan sèdhâh neng taon 1923, Nyaè Ahmad Dahlan terros aktif è Muhammadiyah bân Aisyiyah. Neng taon 1926, dhibi’na mimpin Kongres Muhammadiyah ka-15 è kotta Sorbhâjâ. Dhibi’na iyâ arèya orèng binè’ ḍâ- aḍa’ sè mimpin konferensi. Mènangka hasèl ḍâri liputan media massa è koran-koran akanta Pewarta Soerabaia bân Sin Tit Po, bânnya’ orèng binè’ sè maso’ ka ḍâlâm Aisyiyah, bân cangka-cangka laènna èbukka’ è polo-polo laènna è Nusantara.
Nyaè Ahmad Dahlan terros mèmpin Aisyiyah sampè’ taon 1934. È bâkto pendudukan Jeppang è Inḍonèsia, Aisyiyah èlarang sarèng milite Jeppang è Jhâbâ bân Polo Madhurâ neng 10 Sèptèmber 1943, dhibi’na pas alako è sakola-sakola bân ajuang kaangghuy ajâgâ morèd ḍâri paksaan kaangghuy nyèmbâ mataarè bân anyanyi laghu-laghu Jeppang. È masa Revolusi Nasional Inḍonèsia, dhibi’na amassa’ sop ḍâri romana kaangghuy para tentara bân apromosiaghi dinas militèr è antara mantan morèd-morèddâ. Dhibi’na kèya nuro' ḍâlem diskusi pèrang kalabân Jèndral Soedirman bân Prèsiden Inḍonèsia, Soekarna.
Nyaè Ahmad Dahlan sèdhâh jhâm 01.00 siyang neng tangghâl 31 Mei 1946 bân è kobhuraghi è budina Masjid Gedhe Kauman, Jukjagarta. Sèketaris naghârâ, Abdoel Gaffar Pringgodigdo bân Mèntri aghâma, Mohammad Rasjidi abâkkèlè pamarènta neng bâkto èkobhuraghi.
Sombher
Bhângsa:Pahlawan nasional Inḍonèsia Bhângsa:Orèng
Yonathan Suryatama Dasuki
Yonathan Suryatama Dasuki (laèr 21 Novèmber 1985) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putra asal Indonèsia. Yonathan maèn sareng Hendra Aprida Gunawan.
Pranala loar
Bhângsa:Orèng
Komala Dewi
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Hera Desi Ana Rachmawati
jmpl|Hera Desi maèn è lomba badminton Hera Desi Ana Rachmawati (laèr 2 Disèmber 1990) panèka sala sèttong pamaèn badminton Tunggal Putri asal Indonèsia.
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Denny Setiawan
Denny Setiawan (laèr è Sorbhâjâ, 9 Sèptèmber 1980) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia sè satèya alebbhu dadi pamaèn Singapura.
Pranala l0ar
Bhângsa:Orèng
Utami Dewi
Utami Dewi (laèr è Sorbhâjâ, Jhâbâ Tèmor taon 1952) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia.
Deyana Lomban
Deyana Gresye Susanti Lomban (laèr è Manado, 27 Januwarè 1976) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putri bân Ganda Campuran asal Indonèsia.
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Alrie Guna Dharma
Alrie Guna Dharma (lahèr è Bandung, 9 Julè 1991) iyâ arèya sala sèttong pamaèn badminton Tunggal Putra sè sokklana Inḍonèsia.
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Didit Juang Indrianto
Didit Juang Indrianto (laèr è Grobogan, Jhâbâ Tengnga, 21 Junè 1992) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putra asal Indonèsia. Didit maèn sareng Praveen Jordan.
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Nasaruddin Umar
Prof Dr. K.H. Nasaruddin Umar, M.A. (lahèr tangghâl 23 Juni 1959) iyâ arèya Imam Rajhâ Masjid Istiqlal, Jakarta. Sabelluna dhâddhi Bâkkèl Mentri Aghâma Rèpublik Inḍonèsia ḍâri taon 2011-2014. Dhibi’na jhughân sè abhânto organisasi aghâma kaangghuy Masyarakat Dialog anter Ommat Aghâma bân toman dhâddhi Dirjen è Direktorat Jèndral Bimbingan Masyarakat Islam è Departemen Aghâma/kamentrian Aghâma Rèpublik Inḍonèsia. Dhibi’na jhughân angghuta ḍâri Tim panasèhat Inggris-Inḍonèsia sè èbentu’ bi' bekkas Perdana Menteri Inggris, Tony Blair. Dhibi’na jhugân ajabat mènangka sala sèttong Katowa Pengurus Besar Nahdlatul Ulama masa bhâktè 2022-2027. Pas, è tangghâl 3 Novèmber 2019 saat Musyawarah Nasional (Munas) BP4 XVI è Jakarta, Prof. Dr. K.H. Nasaruddin Umar, M.A. èpèlè dhaddhi Katowa Umum BP4 pèrioḍe 2019-2024 bân èpèlè dhâddhi Katowa Umum Pengurus Pusat Pondhuk Pesantrèn As’adiyah è bâkto Muktamar As’adiyah ka XV è Sengkang taon 2022.
Sakola
Nasaruddin Umar kuliah pascasarjana è UIN Syarif Hidayatullah, Jakarta bân agellar Magister (1992) sarta doctoral (PhD) (1998). È bâkto kuliah kadoktoranna, dhibi’na sempat dhâddhi sala sèttong mahasiswa sè ajhâlâni program PhD è Universitas Leiden, Bâlândhâ (1994-1995). Samarèna ollè gellar doctoral, dhibi’na pernah dhâddhi sarjana tamoy è Shopia University, Tokyo (2001), sarjana tamoy è SOAS University of London (2001-2002), bân sarjana tamoy è Georgetown University, Washington DC (2003-2004). Dhibi’na iyâ arèya sorang panolès ḍâri 12 buku sè antarana ajudul Argumen Kesetaraan Jender Perspektif Al-Qurán (Paramadina, 1999). Èssèna sè abahas hasèl penelitianna tentang bias gender è Al-Qurán.
È bâbâ rèya sakolana Nasaruddin:
Kabhupatèn Ghersèk
Kabhupatèn Ghersèk iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Ibu kottana iyâ arèya Kacamadhân Ghersèk. Kantor bupatina bâḍâ è Kacamadhân Kebomas. Kabhupatèn Ghersèk lowassa 1.194 km². Sè tamaso' Kabhupatèn Ghersèk iyâ arèya Polo Bawean. È bâkto taon 2020, masyarakat è ḍinna' arèya jumlana 1.311.215 orèng.
Bun ḍâjâna Kabhupatèn Ghersèk iyâ arèya abâtâs bi' Tasè' Jhâbâ. Bun tèmorra abâtâs bi' Sellat Mâdhurâ bân Kotta Sorbhâjâ, bân è bun lao' abâtâs bi' Kabhupatèn Sidoarjo sareng Kabhupatèn Mojokerto. Bun bârâ' abâtâs bi' Kabhupatèn Lamongan. Ghersèk rèya èkennal mènangka kottana Pabrik Semmèn, perusahaan semmèn palèng rajâ è Inḍonèsia, yakni Semmèn Ghersèk.
Sajhârâ
Bâkto awwâl Kamardhika'an Inḍonèsia, Kebhupatèn Ghersèk arèya coma sebuah kawedanan (kacamadhânna) Kabhupatèn Sorbhâjâ. Bâḍâna Pabrik Semmèn Gersèk bâkto taon 1953 dhâddhi tandhâ awwâl industrialisasi è Gersèk. PP Nomor 38 Taon 1974 nyebbhut Pamarènta Sorbhâjâ ampon makon orosân pamarèntana wilayah Ghersèk èpangallè ka Kabhupatèn Ghersèk.
Kabhupatèn Ghersèk kotara mènangka Kotta Walisongo bân Kotta Santrè. Neng Ghersèk bâḍâna makam Sunan Giri bân Syekh Maulana Malik Ibrahim. Salaènna jiya Ghersèk ella dhâddhi salâ settongga pelabuhan otama bân èkennal kalabân kotta dhâghâng sè cokop penting tèbhâ abad ka-14, sareng dhâddhi kennengan paambuanna pal-kapal sè ḍâri Maluku lajhu ka Somatra bân ḍâ' daratan Asia (tamaso' India bân Persia). Hal rèya terros sampèk era VOC.
Gèografis
Lokasi Kbhupatèn Gersèk iyâ arèya bâdâ è sèdhi' bâré'na Kottah Sorbhâjhâ, Sè kalabân lowas wilayana iyâ arèya 1.191,25 km², sè aghi-bhâghi kâ 18 kacâmatan. Sacara geografis wilayah Kabhupatèn Gersèk bâḍâ è 112°  sampèk'  113°  Bujur Tèmor  bân  7°  sampèk'  8°  Lintang  Selatan. Sabâgiyân   bessar    wilayana    merupakan  dataran mabâ  kalabân  ketèngghiyân 2 sampèk' 12 meter è attas permu-kaan aèng tasè' kajhâbhâ Kecamatan Panceng sè andí'  ketèngghiyân  25  meter  è attasa  permukaan aèng tasè'. para' dhâpâ'â sepertellon  bâgiyân  dâri  wilayah  Kebhupatèn   Gersèk rèyâ sè  aropâaghi  daerah  pasèsèr  pantai,  yakni  salanjhengga  140  Km sè aropâaghi Kecamatan   Kebomas,   Gersèk,  Manyar, Bungah, Sidayu, Ujungpangkah, bân  Panceng  sarta  Kecamatan  Tambak  bàn  Sangkapura  sè bâdâ è Polo  bhâbìyân .neng è wilayah pasèsèr,  Kebhupatèn   Gersèk ella è bârri' fasiltas sè aropâaghi pelabbhuwân umum  bân  pelabbhuwân otabâ dermaga  khusus,  saèngghâ Kebhupatèn  Gersèk  andhi'  ak-sès  perdagangan  regional  bân  nasional. Keunggul enna geografis  réya  adhâdhiaghi  Gersèk mènangka alternatif  sè palèng bhâghus ka angguy in-vestasi otabâ penanaman modal.
Topografiè
Sabâgiyân wilayah Kebhupatèn Gersèk arèya aropâaghi daerah pasèsèr pantai, yakni nganjher mulaè dâri Kecamatan Kebomas, Gersèk, Manyar, Bungah, Sidayu, Ujung Pangkah dan Panceng jhugân Kecamatan Sangkapura bân Tambak sè lokasina bâdâ è Polo bhâbhiyân. Jenis tanana neng è wilayah Kebhupatèn Gersèk Sabhâgiyân besar aropâagi tana kapor sè relatif tandus. ketèngghiyân tana è Wilayah Kebhupatèn Gersèk bâdâ è 0 – 500 miter è attas permukâana tasè' (mdpl) bakto elevasi paleng mabâ terdapat è daerah sekitar muara Songai bhâbiyàn Solo bân Kali Lamong. Kondisi topografi Kabhupatèn Gersèk bervariasi pada kemiringan 0-2 %, 3-15 %, dan 16-40% sarta lebbi dâri 40 %. Sabâgiyân bessar mempunyai kemiringan 0-2 % mempunyai luas + 94.613,00 Ha atau sekitar 80,59 %, dhinèng wilayah sè andhi' kemirigan lebih dari 40 % lebbi sakonè' + 1.072,23 Ha otabâ ra-kèra 0,91%.
Hidrologi
Kabâdâân permukaan air tanah è Wilayah Kebhupatèn Gersèk pada umumnya relatif dhâlem, coma daerah-daerah tertentu è sekitarra songai otabâ rawa-rawa bhâi sè andhi' permukaan air tanah abhâk dangkal.
Pola aleran songai è Kebhupatèn Gersèk memperlihatkan wilayah Gersèk sè aropââghi daerah muara Songai Bengawan Solo bân Kali Lamong jhughân dilalui oleh Kali Sorbhâjâ è Wilayah Selatan. Songai-songai rèya nga andhi' sifatta aliran bân kandungan unsur hara sè bhidhâ. Songai Bengawan Solo nga andhi' debit aèng sè cokop tengghi kalabân ngèbâ sedimen sè lebbhi bânnyâ' è tèmbhâng kalabân Kali Lamong, saèngghâ pendangkalan neng è Songai Bengawan Solo lebbi cepat. kalabân bâdhâna peristiwa jarèyâ mengakibatkan timbulnya tana-tana oloran sè bân pendhudhuk sering è ghunââghi otaba èmanfâât aghi ka angghuy lahan perikanan. Selain è paghili'i dâri songai-songai sè è sebbut è attas jiyâ, kabâdâân hidrologi Kebhupatèn Gersèk jhughân è tantoâghi kalabân bâdhâna waduk, jhâlân, somberrâ aèng, kompana aèng è somor bor.
Iklim
Kebhupatèn Gersèk beriklim tropis akanta wilayah laèn è Indonesia. Berdasarkan klasifikasi iklim, wilayah Kebhupatèn Gersèk tamasok ka dâlem kategori iklim tropis bâcca bân kerrèng (Aw). Suhu rata-rata bhân taonna è wilayah panèka ±28,3 °C bân tingkat kelembapan nisbi palèng rajâ ±76%. Jumlah curah hujan per taonna è wilayah Gersèk iyâ arèyâ 1200–1600 mm bhân taon bân jumlanâ rè sâ ârè ojhân berkisar ra kèra 90–120 arè ojhân bân taon. Musèm ojhân è Kebhupatèn Gersèk biyasana berlangsung dâri bulân Desember sampèk' bulan Maret, sè èsebbut bulân palèng bâcca iyâ arèyâ Januari sè jumlah curah ojhânna per bulânna lebbi dâri 250 mm per bulân, dhinèng mosèm nèmor molaè dâri bulân Mei sampèk bulân Oktober bâân bulân sè palèng nèmor rèya Agustus.
Ekonomi
Kebhupatèn Gersèk è kennal kalâbân salâ settonga kawasan industri neng è jhâbâ Temor. Pan sapanapan industri è kebhupatèn Gersèk antara laèn bâdâ semmèn Gersèk, Nipoon Paint,BHS-Tex, Industri Plywood, bân Maspion. Salaèn kak dhinto bâdâ polè sè aropâaghi sektor perikanan yang cukup signifikan,bhâghus perikanan laut,tambhâ', otabâ dhârât. È kebhupatèn Gersèk jhugân bâdâ pembangkit listrik, Tenaga Gas bân uap berkapasitas 2.200 MW.
Èantarana Gersèk bân Sorbhâjhâ terhubung kâlbân jhâlân Tol Sorbhâjhâ Gersèk,sè terhubung  kâlâbân jhâlân Tol Sorbhâjhâ-Gempol bân jhâlân Tol Sorbhâjhâ- Mojokerto. Salèn ghâpânèka perekonomian masyarakat kebhupatèn Gersèk bânnya’ ètopang dâri sektor wirasuasta. Salâ sèttongga iyâ arèyâ industri songkok, Pengrajin Tas,Pengrajin Perhiasan Emas bân Perak, Industri Garmen
Pertumbuhan perekonomian kebhupatèn Gersèk aropââghi Salâ sèttongga sèpalèng bhâghus neng è Provinsi jhâbhâ Tèmor sè mencapai 6,58% otabCè attas rata-rata nasional provinsi, maskè ampon sapanèka jhughâ aropââghi sektor  Produk Domestik Regional Bruto (PDRB).sapèk samangkèn taon 2020, ampon mencapai Rp 83 triliun. palèng tèngghina angka PDRB ta’ leppas dâri geliat sektor industri bân jasa sèpalèng pesat.
Fauna
Fauna Identitas Kebhupatèn Gersèk adalah Rusa Bhâbiyân yakni Rusa sè asalla dâri polo Bhâbiyân, Kebhupatèn Gersèk, Rusa Bhâbiyân salâèn dhâddhi fauna identitas otabâ maskot Kebhupatèn Gersèk, tapè aropââghi hèwân kebanggaan warga Gersèk,
spesies rèyâ tamasok hèwân langka sè rang-rang bâdâ bân diklasifikasikan polana è kakobâtèrè bhâkal tâdhâ’oleh IUCN. Populasinya è kèraghi comâ kârè râkèra 300 ekor è alâm lowar, Rusa Bhâbiyân odi’ dâlem kalompo’ k ènik, sè biyasana bâdâ Rusa betina bân anâ’en otabâ Rusa jantan sè toro’ betina akabin, kabbhi jiyâ tamaso’ hèwân nokturnal  otabâ hèwân sè aktif nyarèh kakan è malem areh.
Tènngghina Rusa jantan Bhâbiyân rèyâ râkèra 60 – 70 cm. lanjhâng ekorra 20 cm. lanjhâng dâri cètak ka bhâdhânna râkèra 140 cm. Bobot dewasa 50 – 60 kg. Rusa rèyâ bârnanah coklat. Pajhântenna andhi’ tandhuk sè akoncok 3 sè bisâ tobhu sampe’k lanjhânggah râkèra 25-47 cm. tandhuk rèyâ biyasana è ghunââghi pajhânten betina ka anghuy mamennang thing mosèm kabin.
Penghargaan
Rekor Mori
Richi Puspita Dili
jmpl|322x322px|Richi Puspita Dili è 2016 Richi Puspita Dili (laèr è Slèman, 10 Julè 1989) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Campuran asal Indonèsia. Richi maèn sareng Riky Widianto.
Tarekat Naqsyabandiyah
Tarekat Naqsyabandiyah (bhâsa Persia:نقشبندی) iyâ arèya tarèkat otama ḍâri ajhârân tasawuf sunni. Nyamana meḍḍhâl ḍâri Bahaudin al-Bukhari an-Naqsyabandi. Bânnya’ ru-ghuru Naqsyabandiyah sè ghâris katoronana sampè’ ḍâ’ Nabbhi Muhammad ḍâri Abu Bakar bân Ali bin Abi Thalib. Karana toronan ganda panèka lèbât Ali bân Abu Bakar lèbât Imam Jafar ash-Shadiq, tarèkat panèka jhughân èkennal mènangka konvergensi ḍuwâ’ samudra otabâ sosonan Sufi Jafar ash-Sadiq.
Kabhupatèn Ghersèk
Penghargaan
Pemberriân Imunisasi kaangghuy 703 bhâji’ è sabellunna omor 1 taon ka’ dhinto sampè è catet neng è buku Museum Rekor Indonesia (MURI). Penciptaan Rekor anyar MURI rèyâ berhasil è laksanaâghi atas kerjasama pamarènta Kebhupatèn Gersèk, asareng kalâbân PT Petrokimia Gersèk dâlem Rangka HUT PT Petrokimia Gersèk sè kapèng 39 bân HUT Proklamasi Kemerdekaan Republik Indonesia sè kapèng 66 taon 2011.
Tarekat Naqsyabandiyah
Sajhârâ
Praktèk du'a sè tennang è tarèkat Naqsyabandiyah èghâbây sareng Yusuf Hamdan bân Abdul Khaliq Ghajadwani neng abad 12. Pas èsanglè’aghi sarèng Bahaudin al-Bukhari an-Naqsyabandi neng abad 14, tor ènobataghi ḍhâḍḍhi nyama tarèkat kasebbhut. Nyama kasebbhut kèngèng èartèaghi mènangka “sè ngokèr (ḍâri atè)”, “sè aghâbây rumus”, “panganyar rumus”, “sè aghâbây ghâmbhâr”, otabâ “sè ahubungan kalabân tokang ghâmbhâr”. Jhâlân panèka kadhâng èsebbhut kalabân “jhâlân sufi sè aghung” bân “jhâlân rantay mas”.
Richi Puspita Dili
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Tarekat Naqsyabandiyah
Sajhârâ
Saampona rowa, nyama cangka otabâ sub-tarekat ètambhâi:
Kabhupatèn Ghersèk
Adipura Bangunpraja
Bhupatè Gersèk, Sambari Halim Radianto adhâbuaghi, bâgi sè ontong/bhâjreh nga olle hadiah  umroh èyârep ka angghuy bisâ alaksânââghi. Hadiah ghâpanè tak sesuai kalâbân ponapa sè è kalakoh ka angghuy  a bhârsèyân kotta. Adipura diraih juga berkat ka kompakan sakabhinah masyarakat.
Tarekat Naqsyabandiyah
Asia Lao'
Tarèkat Naqsyabandiyah ḍhâḍḍhi pangaro ḍâlem kaodi’an Inḍo-Muslim bân saabit duwâ’ abad iyâ arèya tarèkat spiritual otama è ana’ benuwa India. Baqi Billah èangghep nyambi tarèkat ka India neng ahèr abad 16. Baqi bhâbbhâr è Kabul bân rajâ è Kabul bân Samarkand, sè ka’dimma dhibi’na ahubungan kalabân tarèkat Naqsyabandiyah lèbât Khawaja Amkangi.
Kabhupatèn Ghersèk
Adiwiyata
Adiwiyata aropaâghi penghargaan lingkungan odhi’ sè bhâdi è parènggaghi dhè’ sekolah-sekolah sè ampon alaksânââghi program pelestarian lingkungan. Program pelestarian sè è maksud kak dhinto mencakup kegiatan penghijauan, daur ulang sarka, bahkan èngghâ amaso'aghi materi lingkungan dhâ' ka bubut lokal sè  è ajherâghi dhâ’ka morèd-morèd è sakolâan.
Tarekat Naqsyabandiyah
Asia Lao'
Nalèka ḍâtèng ka India, dhibi’na nyoba’ nyebbarraghi pangataoânna tentang tarèkat, angèng sèdhâ tello taon samarèna. Morèddhâ Ahmad Sirhindi (sè nerrosaghi samarèna). Pas dhibi’na èkennal mènangka Mujaddad-i-Thani. Lèbât Ahmad, tarèkat panèka ngaollè popularitas ḍâlèm bâkto sèngkat. Syah Waliullah Dehlawi iyâ arèya anggota tarèkat neng abad 18.
Kabhupatèn Ghersèk
Adiwiyata
Bakto taon 2012, 5 sakolâan. è Kebhupatèn Gersèk jughân ollè predikat sakolah Adiwiyata bân 1 sakolah è tetep aghi ka agghuy Sakolah Adiwiyata Mandiri.
Tarekat Naqsyabandiyah
Sombher
Bhângsa:Islam
Kabhupatèn Ghersèk
Objek wisata
Polo Bhâbiyân aropaâghi Salâ sèttongga polo sè bâḍâ è Kebhupatèn Gersèk. Èantarana tojjhuwân wisata Bhâbiyân rèyâ: Noko Gili, Tasè Bayangkara, Tasè Tanjunggaang, Polo Cènah, Tasè Selayar, Danau Kastoba bân lâèna.
Tasè rèyâ bâḍâ è Dhisa Delegan, Kacamatân Panceng dâri Kacamatân Gersèk ra kèra jara’en sakitar 40 km, samarna dâri Sidayu bân alèbhâdhi Alas Jhâteh Panceng bâḍâ papan petunjuk arah sè anunjuk aghi wisata Tasè Delegan, dâri jhâlân arteri masok ka Alas ra kèra jheuna 1 km ampon sampèk dhâ’ lokasi.
Tasè Delegan cè’ cocokka kâangghuy wisata Tasè, lombâ praoh otabhâ mancèng. Tasèen abhâddhi potè bân sabbân bulân Agustus mabâdâ atraksi wisata aropaâghi perlombaan sè berhubungan kalâbân wisata bahari. Tasè Delegan èbukka’ kâangghuy umum molaè taon 3003.
Wisata  kebiâsâan
Salaèn sè kasebbut è attas bâḍâ jhughân tradisi otabâ kabiâsâan sè ampon cokop âbid sampèk samangkèn ghi’ tetep è jhâlennâghi, ngghi panèka kabiâsâan Padusan, Kolek Ajham Sangring,Malem Selawe, Pasar Bandeng, Kupatan, Rebbhu Bhekkasân, bân Barikan.
Kebhupatèn Gersèk ngaghungèh bânnyâ’ panèngghâlen sajhârâh sè berpotensi mènangka pusaka. Komunitas Mataseger ampon mempelopori kagiatan pelestarian pusaka panèka kalabân ngèrèng membidani lahirreh Peraturan Daerah Cagar Budaya Nomer 27 taon 2011. Pan sâpanâpan situs sajhârâh sè bâḍâ è Kebhupatèn Gersèk. È antarana
·        Gersèk kotta Laju (atosan bangunan kuno sè nyalambher è Kotta Laju)
·        Benteng Lodewijk Mengare
·        Situs Gosari
·        Situs Kanjeng Seppo
Perayaan (acara)
Acara sè èlaksanaâghi tiap taon è Kebhupatèn Gersèk, rèya:
Angkutan bus
Gersèk aropaâghi Jalur Pantura Semarang–Sorbhâjâh Bânnyak bis-bis lebât èdhinna’, Terminal Bunder aropaâghi palèng râjhâ neng è Gersèk, bânnyak angkutan kotta/umum bânnyak dâri Kotta Sorbhâjâh bân Lamongan.
Angkutan kereta api
Stasiun Duduk, Stasiun Cerme, bân Stasiun Indro aropaâghi Stasiun palèng aktif è wilayah Kebhupatèn Gersèk. Kâagguy rel sè tak akti sè bâdâ è Stasiun Gersèk–Stasiun Sumari.
Angkutan Tasè
Palabbhuwân Gersèk Kâagguy Polo Bhâbiyân, Tersedia Bnnyâk kapal è Gersèk
Ellen Angelina
Tanḍha pangèsto
Bhângsa:Orèng
Mauritania
jmpl|150px|Bendirâ Mauritania jmpl| Mauritania nyama resmina Republik Islam Mauritania (bhâsa Arab: الجمهورية الإسلامية الموريتانية; Al-Jumhūriyyat al-Islāmiyyah al-Mūrītāniyyah) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Bârâi' bân Afrika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Nouakchott.
Bhângsa:Naghârâ
Eng Hian
Eng Hian (laèr 17 Mèi 1977) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putra asal Indonèsia. Eng Hian maèn sareng Flandy Limpele.
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Angham
thumb|Angham Angham Mohamed Ali Suleiman otabâ lebbi èkennal mènangka Angham (bhâsa Arab: أنغام محمد علي سليمان; laèr è Alexandria, Mesir, 19 Jânuwari 1972) panèka sorang panyanyi bân aktris Mesir.
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktris
Emma Ermawati
Emma Ermawati (laèr 6 Oktober 1976) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia.
Tandha pangesto
Bhângsa:Orèng
Irfan Fadhilah
Irfan Fadhilah (laèr è 1 Januwarè 1991) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Campuran asal Indonèsia. Irfan maèn sareng Weni Anggraini.
Tandha pangesto
Bhângsa:Orèng
Dhâlubâng
jmpl|Buwâna dhâlubâng Dhâlubâng otabâ dhlubâng (Broussonetia papyrifera) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Moraceae. Ta' pèra' bhungkana, tapè dhâlubâng abujud lempèr sè è bhâsa Inḍonesia èkoca' kertas. Dhâlubâng sè èghuna'aghi ghâbây dhâlubâng iyâ arèya bhâbhâghânna. Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Moraceae
Hafiz Faizal
Hafiz Faizal (laèr è Jakarta, 23 Sèptèmber 1994) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Campuran asal Indonèsia. Hafiz maèn sareng Gloria Emanuelle Widjaja.
Palabbhuwân Kamal
Palabbhuwân Kamal (Pèghu: ڤالابّْوواْن كامال) iyâ arèya palabbhuwân è Kecamadhân Kamal, Kabhupatèn Bhângkalan. Palabbhuwân arèya ngojjhâ Polo Madhurâ bân Polo Jhâbâ è Palabbhuwân Ujung, Kottha Sorbhâjâ. Palabbhuwân arèya ètata bi' PT ASDP Indonesia Ferry (Persero). Bhângsa:Palabbhuwân
Amr Diab
jmpl|Amr Diab Amr Abdel Baset Abdel Aziz Diab otabâ lebbi èkennal mènangka Amr Diab (bhâsa Arab: عمرو عبد الباسط عبد العزيز دياب; laèr è Port Said, Mesir, 11 Oktober 1961) panèka sorang panyanyi bân aktor Mesir.
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktor
Defri Juliant
Defri Juliant (lahèr klabân nyama Arif Defri Arianto è Bangkinang, 28 Desember 2002) panèka sorang panyanyi dangdut bhângsa Indonesia. jmpl|Defri Juliant Bhângsa:Panyanyi
Ghâlughâ
Ghâlughâ (Bixa orellana) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Bixaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya kesumba keling (Inḍonesia), geluga (Sonḍhâ), annato tree (Inggris) bân èn-laènna.
Panyalambherrân
jmpl|Buwâna ghâlughâ Ghâlughâ sokklana tombuwân Brazil, lajhu nyalambher ka Amèrika Tengnga bân Lao' sè èghuna'aghi bi' orèng Inḍian. Terros nyalambher ka Asia Tèmor Lao' iyâ arèya ka Malaysia bân Filipina. È Inḍonesia totombuwân arèya tombu è Jhâbâ, Madhurâ, Sulawesi Lao', bân Ambon.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Bixaceae
Verawaty Fajrin
Verawaty Fajrin (laèr è Jakarta, 1 Oktober 1957) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Campuran, Ganda Putri bân Tunggal Putri asal Indonèsia. Verawati maèn sareng Imelda Wigoena, Ivanna Lie, Yanti Kusmiati, Bobby Ertanto, bân Eddy Hartono.
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Madura United FC
Madura United FC otabâ sè jughân èkennal kalabân sèbbutân Madura United (Sabelluna anyama Pelita Jaya bân Pelita Bandung Raya) iyâ arèya laskar bal-balan ḍâri Indonèsia sè bâḍâ è Polo Madhurâ è Kabhupatèn Pamèkkasân, Jhâbâ Tèmor. Laskar bal-balan arèya mangkèn amaèn è Liga 1 Indonèsia.
Sajhârâna
Laskar bal-balan arèya èpabâḍâ è tangghâl 10 Januwari 2016 ḍâri è akuisisi. Madura United FC sabelluna anyama Pelita jaya bân Pelita Jaya bân Pelita Bandung Raya. Namong, è bulân Januwari 2016 sè andi’ Pelita Bandung Raya sè anyama Ari D. Sutedi ahèrra ajhuwâl laskar bal-balanna ḍâ’ Prof. Achsanul Qosasi iyâ arèya orèng sè kotare è Polo Madhurâ bân lajhu aghântè ḍhâddhi Madura United FC. Madura United FC satèya ḍhâddhi sèttong kakowatân otama è lombâ bal-balan sè tèngghi è Indonèsia.
Sè amaèn
Pemaèn otama (è tangghâl 29 Juni 2022)
Bhumè
Bhumè (dhunnya/dunynya; simbol: )
Ma'lomat 3 Novèmber 1945
Ma’lomat 3 Nopèmber 1945 arèya ma’lomat sè nyongkottaghi pembhângonan partai-partai politik mènangka bâgiyân ḍâri demokrasi. Ma’lomat arèya èpakaloar untuk nyiappaghi trèkah pemilu 1946. Ma’lomat 3 nopèmber 1945 ollè èsebbhut tongghâ’ awwâl demokrasi Inḍonèsia. Karna ma’lomat rèya, pamarènta ngarep partai politik ollè abentuk sabellun panyalenggaraan pemilu anggota bâkkèlla rakyat è januari 1946. Ma’lomat arèya padè melegitimasi partai politik sè ampon abhângon sabellunna sajjhek jhâman Belândhâ bân jeppang sarta maloloh adukung lahèrra partai politik anyar. Tapè proses pamantepan demokrasi Inḍonèsia sè anyar lahèr lèbât rencana panyalenggaraan pemilu 1946 rowa tak bisa èwujuddaghi. Hal sè kanta arèya èsebbabbaghi bhângsa Inḍonèsia fokus è parjuangan nahan kamardhikaan karna kadâtengânna pasokan militer sekutu. Bâjâ rowa pemilu  benni prioritas .
Pamarènta RI aberrik taoh sè amoat anjuran untuk abentuk partai politik sareng katantoan partai  kasebbhut haros noro’ sarta ajuangngaghi RI. Ma’lomat èpakaloar mènangka tangghâpan atas Usul Badan Pekerja KNIP dhâ’ pamarènta. Ma’lomat arèya èumummaghi è Jakarta sareng Bâkkèl Presiden Mohammad Hatta.
Ma’lomat 3 nopèmber dhâddhi pangatoran otama sè ngator partai politik è Inḍonèsia salama 14 taon sabellun ècabut sareng sè netteppaghi Presiden kapèng 7 taon 1959 kalabân syarat bân panyaderhanaan kepartaian sè èpakaloar sareng Presiden Soekarno è tangghâl 31 Dèsèmber 1959.
Muammar Z.A.
thumb|Muammar Z.A. Muammar Zainal Asyikin otabâ lebbi ëkennal mènangka Muammar Z.A. (Arab: معمر زين العاشقين; laèr è Pemalang, Jhâbâ Tengnga, Inḍonesia, 14 Junè 1954) panèka sorang Qari bân Hafiz nasional bân internasional.
Sakola swasta
jmpl|Sala sèttong sakola swasta è Èropa.
Sakola swasta otabâ sakola independen iyâ arèya sakola sè tak èurus sareng pamarènta daèrah, naghârà otabâ nasional. Sakola arèya ollè hak kaangghuy mèlè morèd bân èdanaè sakabbhina otabâ sabâgiyân kalabân aberri’ ongkos sakola ḍâ’ morèd, ètembhâng aghântong ka dana pamarènta, morèd kèngèng ngaollè beasiswa olahraga, beasiswa seni, beasiswa akademik, bân laènna. Sakolah Swasta è kalola ḍâlem bentuk Yayasân.
Liechtenstein
Liechtenstein (bhâsa Jerman: Fürstentum Liechtenstein) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Bârâ'. Ibukotana iyâ arèya Vaduz. Naghârâ arèya aengghânan bi' Swiss è bârâ' (41 km) bân Austria è tèmor (34 km). Luas wilayahna 160 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-189 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Liechtenstein bâḍâ 38,896 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 237 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Kotta Payakumbuh
Kotta Payakumbuh iyâ arèya sala sèttong kotta sè bâḍâ è Sumatra Bârâ’. Neng è Kotta Payakumbuh taon 2021 bâḍâ 141.171 orèng. Payakumbuh iyâ arèya sala sèttong kotta kalabân ekonomi sè tombu palèng santa' è Sumatra Bârâ’. Hasèl sè èkaollè yakni sanitasi, arabât rakas, pasar tradisional sèhat, ngajhâraghi blijjhâ bân drainase kotta saèngghâ kotta arèya ngaollè penghargaan Inovasi Managemen Perkotaan (IMP) taon 2012, Inḍonèsia Green Regional Award (IGRA), Kotta Sèhat Wistara bân laènna.
Geografi
Kotta Payakumbuh bâḍâ è ḍaerah ḍataran tèngghi sè tamaso’ bâgiyân dâri Bukit Bhârisân. Bâḍâ ka hamparan soko Ghunong Sago, sentang alam kotta rèya andi’ katèngghiyân sè brânang. Topografi ḍaerah kotta rèya terḍiri ḍâri perbukitan kalabân ratah-ratah katèngghiyân 514 m è attas permukaan laot. bâgiyânna èlèbâti sareng tello’ songai, panèka Batang Agam, Batang Lampasi bân Batang Sinama. Suhu odârâna ratah-ratah antarana 26 °C  kalabân kabhâdhekan odârâ antara 45-50%.
Payakumbuh jara'en 30 km ḍâri Kotta Bukittinggi otabâ 120 km ḍâri Kotta Paḍang bân 188 km dâri Kotta Pekanbaru. Kalabân bhâbu tembilung 80,43 km² otabâ rèna kalabân 0,19% ḍâri bhâbu tembilung Sumatra Bârâ’, Payakumbuh iyâ arèya kotta palèng bidhâng katello’ è Sumatra Bârâ’. Kotta arèya toman dhâddhi kotta palèng bidhâng è taon 1970, sabellun mateppa’ kennengngan administratif Kotta Padang bân Kotta Sawahlunto.
Sajhârâ
Kotta Payakumbuh palèng otama pusat kottana èpajhâghâ sareng Pamarènta kolonial Hindia Bâlândhâ. Sajjhek tanuro’ Bâlândhâ ḍâlem Perang Paḍri, kotta arèya tombu dhâddhi guḍâng sè dhâddhi kenengan nyèmpèn hasèl tanem kopi bân terros tombu dhâddhi sala sèttong kotta administrasi ḍistrik pamarènta kolonial Hindia Bâlândhâ bâkto arowa.
Bhuktè sajhârâ, ḍâri sala sèttong kotta è ḍâlem kotta arèya bâḍâ kennengngan pamarènta palèng towa yakni nagari Aie Tabik bân è taon 1840, Bâlândhâ aghâbây jâmbât bâto kaangkhuy mapolong kotta arowa kalabân pusat kotta satèya. Jâmbât arowa satèya èkennal kèya kalabân nyama Jâmbât Ratapan Ibu.
Payakumbuh sajjhek jhâman sabellun kemerdekaan ella dhâddhi pusat pelayanan pamarènta, padhâghângan bân pangajhârân otama ḍâ’ka Luhak Limo Puluah.Neng è jhâman pamarènta Bâlândhâ, Payakumbuh arèya kenengan kalanghungan kabulâ presiden sè ngatowaè kennengngan Luhak Limo Puluah, bân è jhâman Pamarènta Jepang, Payakumbuh dhâddhi pusat kalanghungan pamarènta Luhak Limo Puluah.
Pendudukan
Kotta arèya benya’ ḍâri suku Minangkabau, namong bâḍâ kèya suku Tionghoa, Tamil, Jhâbâ bân Batak, kalâbân jumlah angkatan lako 50.492 orèng bân rèna 3.483 orèng iyâ arèya tak alako. Neng è taon 1943 suku Tionghoa è kotta arèya toman sampè’ 2.000 orèng ḍâri 10.000 orèng sakabbhina populasi bâkto arowa.
Ḍâri bâb sakabbhina rakyat è taon 1970 Paya­kumbuh bâḍâ è peringkat katello’ samarèna Padang bân Bukittinggi. Namung bhidhâna rakyat Payakumbuh kalâbân Bukit­tinggi lebbi kènè’ yakni karo 784 orèng. Neng taon 2009 rakyat Payakumbuh atambâ dhâddhi 106.726 orèng. Namong tettep bâḍâ è peringkat katello’ samarèna Bukittinggi kalabân perbhidhâ’ân sakabbhina 894 orèng.
Perhubungan
Kotta arèya dhâddhi kotta sè macampo kotta Padang kalabân kotta Pekanbaru, ḍâri kottah arèya ollè kèya apolong ḍâ’ka jhâlân lintas tengnga Sumatra tak parlo lèbât kotta Bukittinggi. Terminal Koto Nan Ampek arèya terminal sè bâḍâ è kotta arèya.
Ekonomi
Kotta Payakumbuh dhâddhi kotta pamulian, dhâddhi sektor jasa bân paḍâghângan dhâddhi sektor andalan. Namong sektor laèn dhâddhi bântoan ḍa’ka rakyat kotta arèya polana è bânto kalabân tana sè subur.
Sombhèr
Bhângsa:Koṭṭa_è_Inḍonesia
Portugal
Portugal otabâ Republik Portugal (bhâsa Portugal: Portugal, República Portuguesa) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Lao'. (Provinsi Kapolowan Azores bân Kapolowan Madeira - è samodra Atlantik). Ibukotana iyâ arèya kotta Lisbon. Naghârâ arèya aengghânan bi' samodra Atlantik è lao' bân bârâ' (1,793 km); bân Spanyol è ḍâjâ bân tèmor (1,224 km). Luas wilayahna 92,226 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-109 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Portugal bâḍâ 10,295,909 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 114 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Spanyol
Spanyol (bhâsa Spanyol: España, Reino de España) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Lao'. (Provinsi Kapolowan Kanary, Ceuta, Melilla - è Afrika). Ibukotana iyâ arèya kotta Madrid. Naghârâ arèya aengghânan bi' samodra Atlantik è ḍâjâ bân bârâ'; laot Tengnga è lao' bân tèmor (bersama laot 4,964 km); Perancis è ḍâjâ tèmor (646 km); Andorra è ḍâjâ tèmor (63 km); Gibraltar è lao' tèmor (1 km); bân Portugal è bârâ' (1224 km). Luas wilayahna 505,990 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-51 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Spanyol bâḍâ 47,329,981 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 94 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ Bhângsa:Naghârâ è Èropa Bhângsa:Spanyol
Islandia
Islandia (bhâsa Islandia: Ísland) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Ḍâjâ. Ibukotana iyâ arèya kotta Reykjavík. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Norwegia è ḍâjâ tèmor bân samodra Atlantik è ḍâjâ, bârâ', tèmor bân lao' (laot bersama 4970 km). Luas wilayahna 102,775 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-106 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Islandia bâḍâ 364,134 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 4 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Kembhâng bungo
thumb|Kembhâng bungo otabâ telleng Kembhâng bungo otabâ kembhâng telleng (Clittoria ternatea) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuna kembhâng bungo arèya nalar, biyasana aghâl è naghârâ-naghârâ Asia Tèmor Lao'. Kembhângnga bhâghus abârna bhiru bâk bungo.
Paghuna'an
Maghârsarè è bânnya' kennengngan è Asia Tèmor Lao' kappra aghuna'aghi kembhâng bungo ghâbây pabârna bhiru è cem-macemma kakanan, jhâjhân, ènoman, bân la-ola sè laèn.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Pondhuk Pesantrèn Al-Manaar
jmpl|Masjid Ar-Rahman Pondhuk Pesantren Al-Manaar Pondhuk Pesantrèn Al-Manaar iyâ arèya pondhuk pesantrèn sè bâḍâ è Bâtohampar, Lima Puluh Kota. Lembaga pendidighân Islam rèya molaè ḍâri langghâr sè èpaddhâk sareng Syekh Abdurrahman Bâtohampar, olama’ Naqsabandiyah bân embana Mohammad Hatta, bâkkèl prèsiḍèn Inḍonèsia ḍâ’-aḍâ’.
Sajhârâ
È taon 1928, Syekh Muhammad Arifin Arsyadi dhâddhi tokoh Persatuan Tarbiyah Islamiyah maddhâk Madrasah Tarbiyah Islamiyah (MTI) Bâtohampar sareng ngurus langghâr Bâtohampar. È taon 1943, Syekh Dhamrah Arsyadi maddhâk Pondhuk Pesantrèn Al-Manaar è komplèk Kampong Dhâgâng kalabân tetep ngangghuy pangajârân ḍâri pangajiyân lambe’. Samarèna kapamimpènan Syekh Dhamrah, pengasuh langghâr Bâtohampar atèndhâk kiya mènangka pengasuh Pondhuk Pesantrèn Al-Manaar.
Pengurus langghâr Bâtoampar sè satèya dhâddhi Pondhuk Pesantrèn Al-Manaar sajjhâk matèna Syekh Abdurrahman iyâ arèya.
Sakola
Tingkatan sakola è pondhuk rèya bâḍâ tsanawiyah bân aliyah sareng ngangghuy kurikulum pesantrèn bân madrasah ḍâri Kemenag.
Britania Raya
Britania Raya (bhâsa Inggris: U.K., United Kingdom, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Bârâ'. Ibukotana iyâ arèya kotta London. Provinsi - Inggris, Wales, Skotlandia bân Irlandia Daja. Naghârâ arèya aengghânan bi' Irlandia è bârâ' (499 km); laot Irlandia è bârâ'; laot Ḍâjâ è tèmor; bân samodra Atlantik è ḍâjâ, bârâ' bân lao' (bersama laot 12,429 km). Luas wilayahna 242,495 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-78 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Britania Raya bâḍâ 67,886,004 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 270 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Kanada
Kanada (bhâsa Inggris, bhâsa Perancis: Canada) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Ottawa bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Koṭṭa Toronto. Loas bilajâhna iyâ arèya 9,984,670 km². Pendudukna iyâ arèya 38,008,005 (2020) bân kapadatan pendudukna 4 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Sabu manèla
jmpl|Buwâna sabu manèla Sabu manèla (Manilkara zapota) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Sapotaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya naseberry, sapodilla (Inggris); ciku (Sonḍhâ); sawo londo (Jhâbâ) bân èn-laènna.
Panyalambherrân
Sabu manèla rèya tamennan sokkla Mèksiko bân Amèrika Tengnga. Tombuwân arèya èpamaso' ka naghârâ-naghârâ tropis Amèrika, Inḍia, Thailand, Filipina bân Malaysia sè naghârâ-naghârâ kasebbhut arowa pangasèl buwâ sabu manèla sè palèng rajâ, Sri Lanka, Inḍonesia, Kamboja, bân Banglaḍèsh.
Sombher
Bhângsa:Sapotaceae Bhângsa:Totombuwân
Malta
Malta otabâ Republik Malta (bhâsa Malta: Malta, Repubblika ta' Malta, bhâsa Inggris: Malta, Republic of Malta) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Lao'. Ibukotana iyâ arèya kotta Valletta. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Tengnga è lao', tèmor, bârâ' bân ḍâjâ (bersama laot 197 km). Luas wilayahna 316 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-185 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Malta bâḍâ 60,317,116514,564 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 1633 orèng per km².
Bhâkong
Bhâkong (Crinum asiaticum) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Amaryllidaceae. jmpl|Kembhâng bhâkong
Republik Irlandia
Irlandia otabâ Republik Irlandia (bhâsa Inggris: Ireland, Republic of Ireland, bhâsa Irlandia: Éire, Poblacht na hÉireann) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Bârâ'. Ibukotana iyâ arèya kotta Dublin. Naghârâ arèya aengghânan bi' Britania Raya (provinsi Irlandia Ḍâjâ) è ḍâjâ bârâ' (490 km); laot Irlandia è bârâ'; samodra Atlantik è ḍâjâ, tèmor bân lao' (laot bersama 1448 km). Luas wilayahna 70,273 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-118 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Irlandia bâḍâ 4,977,400 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 70 orèng per km².
Bhâkong
Panyalambherrân
Bhâkong tombu è Asia Tèmor akadhi Cèna, Asia Tropis akadhi Viètnam, Myanmar, Australia, Vanuatu, bân Samoa.
Sombher
Bhângsa:Amaryllidaceae Bhângsa:Totombuwân
Malta
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Rambutan
Rambutan otabâ bunglon (Nephelium lappaceum) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Sapindaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya corogol (Sonḍhâ); kakapasan (Somattra); rambutan (Inḍonesia); buah abong (Sarawak) bân èn-laènna. jmpl|Rambutan sè ella massa'
Republik Irlandia
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Rambutan
Panyalambherrân
Rambutan tombu è Asia Tèmor akadhi Cèna. Asia Tèmor Lao' ènga' Thailand, Filipina, Kamboja, Laos, Malaysia, bân Inḍonesia.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Sapindaceae
Denmark
Denmark (bhâsa Denmark: Danmark, Kongeriget Danmark) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Ḍâjâ'. Ibukotana iyâ arèya Kopenhagen. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Ḍâjâ bân Skagerrak è ḍâjâ bân bârâ'; laot Baltik bân Kattegat è tèmor (bersama laot 7,314 km); bân Jerman è lao' (140 km). Luas wilayahna 42,933 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-130 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Denmark bâḍâ 5,806,015 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 134 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Meksiko
Meksiko (bhâsa Spanyol: Mexico; Estados Unidos Mexicanos) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Ḍâjâ. Embu' koṭṭana iyâ arèya Mexico. Loas bilajâhna iyâ arèya 1,972,550 km². Pendudukna iyâ arèya 126,014,024 (2020) bân kapadatan pendudukna 61 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Kotta Palèmbang
jmpl|Glâdhâk sè kotara è Kotta Palembang