cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taufik Wijaya
Taufik Wijaya (lahèr è Palembang, Somattra Lao', 25 Dèsèmber 1970) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Karjâ abhâreng
Bhângsa:Bhujhângghâ
Arief Budiman
Arief Budiman (lahèr è Jakarta, 3 Jânuwari 1939 - wafat è Salatiga, Jhâbâ Tengnga, 23 April 2020 è omor 81 taon), èlahèraghi klabân nyama Soe Hok Djin, panèka sorang aktivis demonstran Angka'an '66 abhâreng klabân alè'na, Soe Hok Gie nalèka ghi' mahasiswa fakultas Psikologi, Universitas Indonesia, Jakarta. Arief panèka ghuru rajâ è Universitas Melbourne, Australia. Arief jhughâ bânnya' nyombhâng ḍâlem bidang bhudhâjâ è Indonesia.
Karjâ
Bhângsa:Aktivis
Bondan Prakoso
Bondan Prakoso (laèr è Jakarta, 8 Mèi 1984) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.
Diskografi
Bhângsa:Biografi
Yusi Avianto Pareanom
Yusi Avianto Pareanom (lahèr è Semarang, Jhâbâ Tengnga, 9 Novèmbèr 1968) iyâ arèya sala sèttong bhujhângghâ bân panolès asal Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Bram Aceh
Bram Titaley otabâ èkennal mènangka Bram Aceh (laèr è Banda Aceh, 4 Maret 1913 – wafat è Jakarta, 8 Mèi 2001 è omor 88 taon) panèka sala sèttong panyanyi Indonesia.
Aigrefeuille, Haute-Garonne
Aigrefeuille panèka nyamma Komun sè Haute-Garonne.
Budi Doremi
Laghu
Bhângsa:Biografi
Muhammad Rois Rinaldi
Muhammad Rois Rinaldi (lahèr è Banten, 8 Mèi 1988) panèka sala sèttong sastrawan ngodâ Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Ari Lasso
Ari Bernardus Lasso otabâ lebbi èkennal klabân nyama Ari Lasso (laèr è Madiun, Jhâbâ Tèmor, 17 Januwarè 1973) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.
Laghu èttongan
Bhângsa:Panyanyi
Yudhistira ANM Massardi
Yudhistira Andi Noegraha Moelyana Massardi otabâ Yudhistira ANM Massardi (lahèr è Subang, Jhâbâ Bârâ', 28 Fèbruwari 1954) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Nabilah Ratna Ayu Azalia
Bhângsa:Biografi
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ (UIN Sunan Ampel/UINSA) iyâ arèya universitas sè bâḍâ è Sorbhâjhâ bân abâdi kaèlmoan model Menara kembhâr sè asambhung (integrated twin-towers). Makna moḍèl kakdisa iyâ arèya pendekatan Islamisasi nalar sè saling alengkapaghi èlmo Islam, sosial-humaniora, sains bân teknologi. Sunan Ampel iyâ arèya asma sala sèttong Walisongo.
Sajhârâ
Akhèr 1950, tokoh Islam Jâbâ Tèmor, ngajuaghi abâdi Universitas Islam è bâbânah Departemen Aghâma. Lastarèna kakdinto, taon 1961 è Jombang èbâdâhaghi rapat. Neng rapat, Profesor Soenarjo adhâbu pokok pikiran sè dâddih dhâsar Universitas, yakni:
Tangghâl 9 Oktober 1961, èbhânghon Yayasan Badan Wakaf Kesejahteraan Fakultas Syariah bân Fakultas Tarbiyah sè nyoson tarèka lakoh:
Tangghâl  28 Oktober 1961, Mentri Aghâma nerbitaghi SK No. 17/1961, bâdih ngessaaghi Fakultas Syariah è Sorbhâjhâ bân Fakultas Tarbiyah è Malang. Tangghâl 1 Oktober 1964  Fakultas Ushuluddin è Kediri èresmiaghi  klabân SK No. 66/1964.
Ta abit dâri ghenika, taon 1966-1970 IAIN Sunan Ampel ngaghungi 18 Fakultas dâlâm 3 Provinsi, yakni Jâbâ Tèmor, Kalimantan Tèmor, Nusa Tengghârâ Bârâ’.
Sajjhek tangghâl 1 Oktober 2013, IAIN Sunan Ampel aobâ nyama dâddi UIN Sunan Ampel klabân potosan Presiden No. 65 Taon 2013.
Fakultas
Mangkèn bâḍâ 9 Fakultas :
1.  Fakultas Adab bân Humaniora
2.  Fakultas Dakwah bân Èlmo Komunikasi
Motinggo Boesje
Motinggo Boesje (lahèr è Kupang Kota, 21 Novèmber 1937 – wafat è Jakarta, 18 Junè 1999 ka omor 61 taon) panèka sala sèttong bhujhangghâ, sutraḍara bân panolès asal Inḍonesia.
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Fakultas
3.  Fakultas Syariah bân Hukum
Nirwan Dewanto
Nirwan Dewanto (lahèr è Sorbhâjâ, Jhâbâ Tèmor, 28 Sèptèmber 1961) panèka sala sèttong bhujhângghâ, kurator, bân aktor Inḍonesia.
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Fakultas
4.  Fakultas Tarbiyah bân Kaghuruan
Nirwan Dewanto
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Fakultas
5.  Fakultas Ushuluddin bân Filsafat
Kareng Lor, Kedopok, Probolinggo
Bhângsa:Geografi
Bu'u
Bu'u' panèka sala sèttong asèl tampèyan ḍâri ghilisân bherrâs jhâghung. Bujud bu'u' iyâ arèya teppong dhâddhi kennèng èsebbut teppong jhâghung otabâ maizena.
Nadila Cindi Wantari
Nadila Cindi Wantari otabâ lebbi èkennal mènangka Nadila (laèr è Bogor, Jhâbâ Bârâ', 23 Sèptèmber 1998) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Nadila panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bu'u
Bhângsa:Bhudhâjâ
Zainudin Amali
Dr. H. Zainudin Amali, S.E., M.Si. (lahèr è Gorontalo, 16 Sèptèmber 1962; omor 57 taon) panèka Menteri Pemuda dan Olahraga ka Kabinet Indonesia Maju Joko Widodo-Ma'ruf Amin ka periode 2019-2024, sè madhâporaghi sorang pengusaha bân politikus dâri Gorontalo. Zainudin panèka anggota Partai Golongan Karya sè adhikkè'è kalaghungan mènangka Ketua DPP Partai Golkar periode 2014-2019. Bhângsa:Orèng
Nadila Cindi Wantari
Bhângsa:Biografi
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Fakultas
6.  Fakultas Sosial bân Èlmo Politik
Broery Marantika
Broery Pesulima otabâ lebbi èkennal mènangka Broery Marantika (laèr è Ambon, Maluku, 25 Junè 1942 – wafat è Dèpok, Jhâbâ Bârâ', 7 April 2000 è omor 51 taon) panèka sala sèttong panyanyi bân panolès laghu Indonèsia.
Zainuddin Tamir Koto
Zainuddin Tamir Koto (lahèr è Tanjung Mutiara, Padang Pariaman, Somattra Bârâ', 14 Dèsèmber 1941 – wafat è Mèḍan, Somattra Dâjâ, 11 Dèsèmber 2011 ka omor 69 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Universitas Islam Internasional Malaysia
Universitas Islam Internasional Malaysia (Malaju: Universiti Islam Antarbangsa Malaysia (UIAM), Inggris: International Islamic University Malaysia (IIUM), Arab: الجامعة الإسلامية العالمية ماليزيا) iyâ arèya universitas è Malaysia. Universitas arèya èpajhâghâ è taon 1983 bi' Keraja'an Malaysia sè èsponsorè bi' bâllu' pamarènta naghârâ sè agabung è Organisasi Konfrensi Islam. Kampus arèya è Gombak, Selangor. Sanajjân universitas kakḍinto adâsar ka ajârân Islam, namong mahasiswa non-muslim jughan etrema dhâddi mahasiswa.
Nh. Dini
'''Nh. Dini''' (lahèr è Semarang, Jhâbâ Tengnga, 29 Fèbruari 1936 – wafat è Semarang, Jhâbâ Tengnga, 4 Dèsèmber 2018 ka omor 82 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Broery Marantika
Laghu
Bhângsa:Biografi
Nh. Dini
Karjâ
Bhângsa:Panolès
Kreavi
Kreavi panèka situs web tempat palakoh desain bân seni grafis è Indonesia aghâbây galeri bân pamèr karjâ visual, akadeng ilustrasi, ghâmbhâr, desain, foto, animasi bân video. Kreavi jhughâ bâdâh fasilitas nyarèh lakoh saèngghâ bhisa adhâddhih bâddhâ para palakoh industri kreatif klabân bânnya' perusahaan sè bhutoh jasana. Salaèn rowa, Kreavi jhughâ abâdâhaghi acara pesamoan è kampus-kampus nasional, lokakarya bân jhughâ bâ-lombâ ghâbây palakoh desain bân seni grafis è Indonesia. Bhângsa:Internèt
Universitas Islam Internasional Malaysia
Fakultas
Fakultassa iyâ arèya :
Zainuddin Tamir Koto
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Universitas Islam Internasional Malaysia
Sombher
Bhângsa:Universitas
Èlmo shorof
Èlmo shorof (bhâsa Arab: علم الصرف), (bhâsa Indonesia: saraf), (bhâsa Ènggris: morphology) mongghu etimologi iyâ arèya aasal dâri صرف sè amakna aobâ. Dâri kata rèya, Ulama’ Arab anyamaaghi èlmo paobâân bentuk oca' dâddi èlmo shorof (masdar dâri Shorofa). Mongghu terminologi iyâ arèya èlmo tata bhâsa sè nerrangaghi bentuk oca' acakop paobâân bentuk, pânambâân horop. Èlmo shorof abahas jhughâ dâ’ ka illah, idgam, ibdal, wazan, mauzun bân laènna.
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Fakultas
7.  Fakultas Psikologi bân Kesehatan
Èlmo shorof
Objèk Sè Èbahas
Fiil mutasharrif (Oca' Lako sè bentukna bisa aobâ), isim mu’rab, binyatul kalimah, illah, i'lal, idgham, bân ibdal.
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Fakultas
8.  Fakultas Ekonomi bân Bisnis Islam
Èlmo shorof
Objèk Sè Èbahas
Bhângsa:Bhâsa Bhângsa:Èlmo
Nasjah Djamin
Noeralamsyah "Nasjah" Djamin (nyamah lahèr Noeralamsyah, laèr è Perbaungan, Somattra Ḍâjâ, 24 Sèptèmber 1924 – wafat è Yogyakarta, 4 Sèptèmber 1997 ka omor 72 taun) panèka sala sèttong seniman bân panolès asal Indonèsia. Bhângsa:Panolès
Universitas Islam Negeri Sunan Ampel Sorbhâjhâ
Fakultas
9.  Fakultas Sains bân Teknologi
Program Studi
Kakḍinto fakultas bân program studi è UINSA :
Rèktor
Neng UINSA ampon bâḍâ 10 rèktor :
Sombher
Bhângsa:Universitas
Armand Maulana
Laghu èttongan
Bhângsa:Panyanyi
Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati Bandung
Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati Bandung (UIN Bandung/ UIN SGD) iyâ arèya Universitas Islam Negeri è Cibiru, Bandung, Jhâbâ Bârâ’. Asmana èpondhut ḍâri sala sèttong Walisongo, yakni Sunan Gunung Djati.
Sajhârâ Universitas
UIN Bandung asalla ḍâri IAIN Bandung. IAIN Sunan Gunung Djati Bandung èbangun 8 April 1968 / 10 Muharrom 1388 H adhâsar Sorat Potosan Menteri Aghâma No 56 Taon 1968. Bâdâna IAIN Sunan Gunung Djati iyâ arèya hasèl perjuanganna Ulama’ Jâbâ Bârâ’. Taon 1967 Ulama’ Jâbâ Bârâ’ abhâdhi Panitia Pendirian IAIN sè èkatoai sareng KH. Anwar Musaddad, KH. A. Muiz, RKH. Sudja’i kalabân èdhi gubernur. Panitiana èessaaghi sareng Menteri Aghâma kalabân SK-MA No. 128 Taon 1967.
Kalabân Sorat Potosan Menteri Aghâma No 56 Taon 1968, IAIN Bandung abângon Fakultas: Syari’ah, Ushuluddin, Tarbiyah. Taon 1973, IAIN Bandung ngallè dâ’ Jhâlan Tangkuban Parahu No. 14. Taon 1974, ngallè pole ḍâ’ Jhâlan Cipadung (mangkèn Jhâlan A.H. Nasution No. 105). Anapon taon 1970, Fakultas Tarbiyah (Bogor), Fakultas Syari’ah (Sukabumi) tangghâl 5 Maret 1976 bân Fakultas Tarbiyah (Cirebon) sè bâdâ è bâbâna IAIN Syarif, ngallè ka IAIN Bandung.
Taon 1993, bâḍâ ḍuwâ’ fakultas anyar, yakni Fakultas Dakwah bân Fakultas Adab. Taon 1997, bâdâ Program S2 (Pascasarjana). Kalabân Peraturan Presiden No. 57 Taon 2005, tangghâl 10 Oktober 2005/6 Ramadan 1426 H, IAIN aobâ dhâddhi UIN Sunan Gunung Djati Bandung.
Fakultas & Program Studi
Program Strata-1
1. Program Studi Sejarah bân Peradaban Islam
2. Program Studi Bhâsa bân Sastra Arab
3. Program Studi Sastra Inggris
Program Diploma-3
1. Program Studi Bhâsa Inggris
Fakultas Dakwah & Komunikasi
1. Program Studi Bimbingan bân Konseling Islam
2. Program Studi Komunikasi bân Penyiaran Islam
3. Program Studi Manajemen Dakwah
5. Program Studi Ilmu Komunikasi, Konsentrasi Jurnalistik
6. Program Studi Ilmu Komunikasi, Konsentrasi Hubungan Masyarakat
Fakultas Syari'ah & Hukum
Arif Dharma
Arif Dharma (bhâbhâr è Jakarta, 9 Sèptèmber 1974;) panèka sala sèttong panyanyi bân panolès laghu Indonèsia.
Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati Bandung
Fakultas & Program Studi
1. Program Studi Ahwal al-Sakhsiyah
Arif Dharma
Laghu èttongan
Bhângsa:Panolès
Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati Bandung
Fakultas & Program Studi
2. Program Studi Mu'amalah
3. Program Studi Siyasah
4. Program Studi Perbandingan Madzhab bân Hokom
5. Program Studi Èlmo Hokom
6. Program Studi Hokom Pidana Islam
7. Program Studi Manajemen Keuangan Syari'ah
8. Program Studi Ekonomi Syariah
9. Program Studi Akuntansi Syariah
1. Program Studi Manajemen Pendidikan Islam
2. Program Studi Pendidikan Aghâma Islam
3. Program Studi Pendidikan Bhâsa Arab
4. Program Studi Pendidikan Bhâsa Inggris
5. Program Studi Pendidikan Matematika
6. Program Studi Pendidikan Biologi
7. Program Studi Pendidikan Fisika
8. Program Studi Pendidikan Kimia
9. Program Studi Pendidikan Ghuru MI
Program Akta IV
Fakultas Ushuluddin
1. Program Studi Filsafat Aghâma
2. Program Studi Pabhândhingan Aghâma
3. Program Studi Èlmo Al-Qur'an bân Tafsèr
4. Program Studi Èlmo Hadis
Fakultas Psikologi
1. Program Studi Psikologi
Fakultas Sains & Teknologi
1. Program Studi Teknik Informatika
2. Program Studi Agroteknologi
3. Program Studi Matematika
4. Program Studi Biologi
5. Program Studi Fisika
Noella Sisterina
Noella Sisterina otabâ lebbi èkennal mènangka Noella (laèr è Sorbhâjâ, Jhâbâ Tèmor, 16 Novèmber 1997) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Noella panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati Bandung
Fakultas & Program Studi
Fakultas Èlmu Sosial & Èlmu Politik
1. Program Studi Sosiologi
2. Program Studi Administrasi Publik
3. Program Studi Manajemen
Program Magister
1. Konsentrasi Ulumul Qur'an
2. Konsentrasi Ulumul Hadits
3. Konsentrasi Filsafat bân Pamèkkèran Islam
4. Konsentrasi Hokom bân Pranata Sosial Islam
6. Konsentrasi Pendidikan Aghâma Islam
7. Konsentrasi Studi Masyarakat Islam
8. Konsentrasi Ekonomi Islam
9.  Konsentrasi Bhâsa Arab
10. Konsentrasi Èlmo Dakwah
11. Konsentrasi Pabhândhingan Aghâma
Program Doktor
1. Hokom Islam
2. Pendidikan Islam
3. Pabhândhingan Aghâma
4. Filsafat Aghâma
Sombher
Bhângsa:Universitas
Sendy Ariani
Sendy Ariani otabâ lebbi kalonta mènangka Sendy (lahèr è Bogor, Jhâbâ Bârâ', 12 Agustus 1993) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Sendy panèka sala sèttong angghuta JKT48 generasi kapèng sèttong.
Bhângsa:Biografi
Abdul Hadi W.M.
Prof. Dr. Abdul Hadi W.M. otabâ nyama ghenna'na Abdul Hadi Wiji Muthari (lahèr è Songennep, Jhâbâ Tèmor, 24 Junè 1946) panèka sala sèttong budayawan, sastrawan, bân panolès asal Indonèsia. Abdul Hadi èkennal lèbât jâ-karjâna sè sufistik, bân tolèsan ḍâlem biḍang sastra Malaju Nusantara, Islam, bân pluralisme.
Bhângsa:Biografi
Abdul Halim Perdana Kusumah
Abdul Halim Perdanakusumah (lahèr è Sampang, Jhâbâ Tèmor, 18 November 1922 - wafat è Malaysia, 14 Desember 1947 è omor 25 taon) panèka sala sèttong Pahlawan Nasional Indonesia. Abdul Halim wafat bâkto atugas bâjâ Perang Indonesia–Belanda (Agresi Militer Belanda I), tugassa panèka ngobângè bân ngangko' senjata ḍâri Thailand.
Bhângsa:Biografi
Novinta Dhini
Novinta Dhini (laèr è Dènpasar, Bhâli, 26 Novèmber 1995) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Dhini panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Kuntowijoyo
Prof. Dr. Kuntowijoyo, M.A. (lahèr è Sanden, Bantul, Yogyakarta, 18 Sèptèmber 1943 – wafat è 22 Fèbruwari 2005 ka omor 61 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân budayawan Indonèsia.
Nonfiksi
Bhângsa:Bhujhângghâ
Noorca Marendra Massardi
Lakon
1982: Growong
1978: Mencari Taman
1976: 1. Terbit Bulan Tenggelam Bulan, 2. Tinton
1975: Kuda-Kuda (Jas Buka Iket Blangkon)
1974: Perjalanan Kehilangan
1973: Kertanegara
1972: Bhagawad Gita
Novel
2015: Straw (Penerbit Kakilangit)
2008: d.I.a. cinta dan presiden (cerèta asabhung è Harian Seputar Indonesia 10/01/2007 – 18/03/08)
2006: September – cerèta asabhung è di Harian Media Indonesia (2004)
1981: Mereka Berdua (cerèta asabhung è Harian Kompas)
1978: Sekuntum Duri (cerèta asabhung è Harian Kompas)
Skenario
1979: Sekuntum Duri (produksi PT Cipta Permai Indah Film)
Antologi
2003: “Sejarah Teater Indonesia Modern” è Antologi Seni, 2003 (Penerbit Cherry Red, Jakarta, 2003)
Puisi
1994: Mata Pelajaran dan Syair Kebangkitan (40 Tahun Kelahiran Noorca & Yudhistira ANM Massardi) Bhângsa:Bhujhângghâ
Noam Chomsky
Avram Noam Chomsky (bhâbhâr è Philadelphia, Pennsylvania, Amèrika Serikat, 7 Dèsèmber 1928; omor 91 taon) iyâ arèya profèsor èlmo bhâsa ḍâri Institut Teknologi Massachusetts. Sala sèttong sombhângan Chomsky è bidang èlmo bhâsa iyâ arèya teorina parkara tata bhâsa generatif. Bhângsa:Salèra
Nathan Trent
thumb|right|200px|Nathan Trent Nathanaele Koll otabâ lebbi èkennal klabân nyamah Nathan Trent (lahèr è Innsbruck, Austria, 4 April 1992) panèka sala sèttong panyanyi Austria.
Singel
Bhângsa:Panyanyi
Bulak, Sorbhâjâ
Bulak panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Armenia
Armenia iyâ arèya sala sèttong naghârâ è è bâtes benua Èropa bân benua Asia. Ibukotana iyâ arèya koṭṭa Yereban. Bhâsana iyâ arèya bhâsa Armenia. thumb|bayraq Irevan khanlighi Loas naghârâna 29.743 km2 kalabân 11 provinsi. Penduduk naghârâ Armenia bâḍâ 3.018.854 orèng bân kapadatan pendudukna 101,5 orèng per Km².
Burnè
Burnè (Antidesma bunius (L.) Spreng) iyâ arèya spesies ka'-bhungka'an sè tèngghina bisa ghân 30 m. Kaju na èkaghâbây kajuna roma, buwâna nè'-kènè' bân aghundhung. Bârna na leng-celleng, èkakan matta otabâ ècamporaghi ka ḍâlem massa'an.
Armenia
Bhângsa:Naghârâ
Burnè
Nyama ephiteton "bunius" asalla ḍâri ilmuwan Jerman-Bâlândhâ Georg Eberhard Rumphius sè oḍi' 45 taon è Ambon. thumb|Buwâna burnè Burnè alebbhu ka macem tombuwân sè ella rangrang ètamen.
Ḍaftar Bhupatè Bhângkalan
Pangeran Bangkalan
Sebellun nèka Bangkalan èprenta sareng Pangeran: Taon 1531 - 1592 : /Kiai Pratanu Taon 1592 - 1620 : Pangeran Tengah Taon 1621 - 1624 : Pangeran Mas Taon 1624 - 1648 : P. /Cakraningrat I Taon 1648 - 1707 : P. Cakraningrat II Taon 1707 - 1718 : P. Cakraningrat III Taon 1718 - 1745 : P. Cakraningrat IV Taon 1745 - 1770 : P. Cakraningrat V Taon 1770 - 1780 : P. Cakraningrat VI Taon 1780 - 1815 : P. Cakraningrat VII
Burnè
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Phyllanthaceae
Ḍaftar Bhupatè Bhângkalan
Pangeran Bangkalan
Bhângsa:Kabupaten Bangkalan
Seno Gumira Ajidarma
Seno Gumira Ajidarma (lahèr è Boston, Amèrika Serikat, 19 Junè 1958) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Inḍonesia.
Nonfiksi
Bhângsa:Panolès
Natalia
Natalia otabâ bhisa èsebbhut Nat (laèr è Lebak, Banten, 28 Dèsèmber 1996) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Natalia panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Bubutan, Sorbhâjâ
Bubutan panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Semampir, Sorbhâjâ
Semampir panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Angsoka
Angsoka (Pavetta indica) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rubiaceae. Tombuwân arèya èsebbhut kèya soka (Inḍonesia, Sonḍhâ); jarum-jarum, nyarum-nyarum, gading-gading (Malaysia); bân èn-laènna.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rubiaceae
Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga Yogyakarta
Universitas Islam Negeri Kalijaga Yogyakarta (UIN Suka/UIN Jogja; bhâsa Ènggris: Sunan Kalijaga Islamic State Yogjakarta) iyâ arèya Universitas Islam Negeri è pabâtasan Yogjakarta bân Slèman, è Jhâlân Marsda Adisucipto no. 1. Asmana èpondhut ḍâri sala sèttong Walisongo, yakni Sunan Kalijaga.
Sajjhek taon 2021, UIN SUKA dhâddhi Perguruan Tinggi sè akrèḍitasina bhâghus kalabân potosan Badan Akreditasi Nasional Perguruan Tinggi (BAN-PT) No: 899/SK/BAN-PT/AK-ISK/PT/X/2021 tentang Konversi Peringkat Akreditasi Perguruan Tinggi Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga, Kabhupatèn Slèman, tangghâl 12 Oktober 2021 s.d. 20 Ḍèsèmber 2023. UIN SUKA dhimèn dhâddhi kampus Islam kapèng sèttong sè ollè Akreditasi Unggul versi BAN-PT bân nomor ḍubelles nasional.
Sajhârâ Universitas
Sabellun Kamardhikaan
Pangaterro bângon kampus Islam sajjhek zaman penjajahan èdhâbuaghi Dr. Satiman Wirosandjojo è Pedoman Masyarakat No. 15 Taon 1938 bhâdhi ngangka’ martabat bhângsa.
8 Juli 1945 èbângon Sakola Tègghi Islam (STI) è Jakarta èpimpin sareng Prof. Abdul Kahar Muzakkir. Bâkto revolusi, STI ngirèng pamarènta ngallè ka Yogyakarta tangghâl 10 April 1946.
Lastarèna Revolusi Kamardhikaan
26 September 1951, PTAIN èresmiaghi kalabân tello’ jurusan; Dakwah Qodho, Pendidikan.
Rintisan bân IAIN
Tenggilis Mejoyo, Sorbhâjâ
Tenggilis Mejoyo panèka nyamah sala èttong kecamatan è Kottah Sorbhâjâh, Provinsi Jhâbâh Dhimor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga Yogyakarta
Sajhârâ Universitas
IAIN èresmiaghi tangghâl 24 Agustus 1960 è Jogjakarta sareng Mentri Aghâma K.H.M Wahib Wahab bân Rektor Prof. Mr. Sunarjo. Klabân Potosan Mentri Aghâma No 26 Taon 1965, sajjek 1 Juli 1965, IAIN Jogjakarta èparèngè asma IAIN Sunan Kalijaga Jogjakarta. Tangghâ bâdina IAIN Sunan Kalijaga sami sareng tangghâl èresmiaghina PTAIN, yakni 26 September 1951 bân sajen èpakuat sareng Potosan Mentri Aghâma No. 39 taon 1993.
Universitas Islam Negeri
Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga ngaghungi 8 fakultas, 61 program studi bân Pascasarjana:
Transportasi
Mun èntar ka Kampus UIN Sunan Kalijaga Yogyakarta kèngèng lèbât bus Trans Jogja jalur 4A bân 4B sè ambu è halte UIN 1 bân 2. Neng seddhi' kampus bâḍâ halte De Britto bân Gedung Wanita bhâdhi bus Trans Jogja jalur 4A, 4B, 1A, 1B, 5A, dan 5B.
Sombher
Bhângsa:Universitas
Sosèyan
Sosèyan otabâ kambhubu (Dioscorea bulbifera) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Dioscoreaceae. Sosèyan èkoca' kèya aerial yam, air yam, bitter yam (Inggris); gembolo (Jhâbâ); uwi klapa (Batawi); ubi aung, biaung (Bhâli), bân èn-laènna. jmpl|269x269px|Ombina sosèyan
Ghâḍuwân kimia
Ombi bân ḍâun sosèyan aghâḍhu flavonoid. Salaènna arowa, ombina aghâḍhu alkaloida bân polifenol kèya, dhinèng ḍâunna aghâḍhuwân saponin.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Dioscoreaceae
Jhâi
thumb|Jhâi Jhâi (Zingiber officinale) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka dâlem famili Zingiberaceae. Jhâi ella kalonta ghâbây palappa bân jhâmo. Rassana sè peddhes asalla dâri senyawa kèton sèèkoca' zingeron.
Lampennang
thumb|Kembhângnga lampennang Lampennang (Peltophorum pterocarpum) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya soga (Inḍonesia); soga jambal (Jhâbâ); batai laut, jemerelang laut (Malaju); yellow flame (Inggris); bân èn-laènna.
Jhâi
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Zingiberaceae
Zainal Afif
Zainal Afif (lahèr è Lhoksukon, Acèh, 25 April 1936 – wafat è Huddinge, 15 kilometer è lowar Stockholm, Swèdia, 28 Oktober 2004 ka omor 68 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Inḍonesia.
Lampennang
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Zainal Afif
Karjâ tolès
Bhângsa:Bhujhângghâ
Budi Darma
jmpl|Budi Darma Budi Darma (bhâbbhâr è Rembang, Jhâbâ Tengnga, 25 April 1937 wafat è Sorbhâjâ 21 Agustus 2021 è omor 84 taon) iyâ arèya sala sèttong bhujhângghâ sokkla Inḍonesia.
Èsai
Bhângsa:Bhujhângghâ
Calum Scott
jmpl|ka|200px|Calum Scott Calum Scott (lahèr è Kingston upon Hull, Inggris, 12 Oktober 1988) panèka sala sèttong panyanyi Inggris.
Nolès
Tolèsan klâban aksara angghâl ra-kèra 5000 taon sè lalu. Bânnya' orèng dâri Sumeria (Irak) nyiptaaghi dhâ-tandhâ è tana belbel. Dhâ-tandhâ kasebbhut abekkèlèn monyè, bhidhâ klâban rop-horop hieroglif sè abekkèlèn oca' otaba benda.
Kagiatan nolès akembâng pesat sajjhek ècèptaaghi teknik pacèta'an, sè nyebbâbaghi orèng sajân bhâjheng nolès polana karjâna ghâmpang èterbitaghi.
Sajhâlân klâban pakembângan teknologi bân media, kagiatan nolès jhughan noro' akembâng pesat è dhunnya. Lèbat media elektronik niyap orèng bisa ollè bahan tolèsan dâri internet; saèngghâ, penulis lebbi efisien bâkto, bhândhâ bân tenaga. Mangkèn penulis bisa abâgi kabbhi tolèsanna è dimma bhâi klâban aghunaaghi teknologi abâsis internet. Tor klâban orèng sè maca bhâdhi lebbi ghâmpang maca tolèsan dâri penulis sè èkalèburi.
Tere Liye
jmpl|Tanḍhâ tanang Tere Liye Darwis otabâ lebbi èkennal klabân nyamah Tere Liye (lahèr è Lahat, Somattra Lao', 21 Mèi 1979) panèka sala sèttong novèlis bân panolès asal Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Krembangan, Sorbhâjâ
Krembangan panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Pranala luar
Bhângsa:Geografi Bhângsa:Kota Surabaya Bhângsa:Kecamatan di Kota Surabaya Bhângsa:Kecamatan di Jawa Timur
Bukkol
thumb|Buwâna bukkol Bukkol (Ziziphus mauritiana) iyâ arèya ka'-bhungka'an kènè' sè tombu è kennengngan kerrèng. Tamenan arèya bânnya' nyama lokalla, misalla widara (Sunda, Jhâbâ), bekul (Bhâli), ko (Sawu), kok (Rote), kom, kon (Timor), bedara (Alor), bidara (Makassar, Bugis), rangga (Bima), bân kalangga (Sumba). È bhâsa Indonesia dhibi', tamenan arèya èkoca' bidara.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rhamnaceae
Ceko
Ceko otabâ Republik Ceko (bhâsa Ceko: Česká republika, Česko ) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tengah. Ibukotana iyâ arèya kotta Praha. Naghârâ arèya aengghânan bi' Polandia è ḍâjâ (796 km); Slovakia è tèmor (241 km); Jerman è ḍâjâ bân bârâ' (704 km); bân Austria è lao (402 km). Luas wilayahna 78,866 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-115 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Ceko bâḍâ 10,693,939 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 134 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Karangpilang, Sorbhâjâ
Karangpilang panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Krato'
thumb|Buwâna krato' Krato' otabâ kerato' otabâ karopo (Phaseolus lunatus) iyâ arèya tamennan ḍâri famili cang-kacangan (Fabaceae). Krato' kappra èkaghâbây ghângan. È pan-brampan kennengngan è Indonesia, krato' èkoca' kèya kacang mas, roay (Sonḍhâ); kara, kratok (Jhâbâ); bân saru (Minahasa).
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Thalia
Thalia otabâ Lin Mei Hang (lahèr è Jakarta, 22 Ḍèsèmber 1996) panèka sala sèttong panyanyi Inḍonèsia. Thalia panèka sala sèttong angghuta JKT48 generasi kaḍuwâ'.
Bhângsa:Biografi
Nujjhâ
Bi' sabâgiân orèng èkoca' kembhâng pokol empa' polana kembhâng arèya biasana mekkar bâjâ pokol empa'.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Nyctaginaceae
Kecerdasan buatan
Kecerdasan buatan (bhâsa Inggris: artificial intelligence) iyâ arèya kapènterranna pa-apa sè èlakonè bi' messin, bhidhâ bi' kecerdasan alami, sè èlakonè manossa bân kèbân. Cem-macem buku kecerdasan buatan sè kalonta ngartèyaghi hal jârèya mènangka ponapa pa-apa sè mampo persepsiyaghi kabâḍâ'ân è sacangkobhengnga bân ngalakonè aksi sè bisa mamaksimallaghi peluang maollè tojjhuwânna. Bhângsa:Komputer
Scribd
Scribd panèka situs web abâgi bhengkek bân orèng sè aghuna'aghi ghâbây ngèrèm bhengkek klabân bânnya' format, nyèmpen bhengkek ḍâ' situs jrowa ḍâlem format iPaper. Scribd bâjârina ella anḍi' lebbi ḍâri 50 juta orèng aḍaftar bân lebbi ḍâri 50.000 bhengkek è-download nèyap arèna. Bhângsa:Internèt
Bram Moersas
R.H. Bramantio W. otabâ lebbi èkennal mènangka Bram Moersas (laèr è Malang, Jhâbâ Tèmor, 8 Mèi 1965 – wafat è Batang, Jhâbâ Tengnga, 21 Fèbruwari 2009 è omor 43 taon) panèka sala sèttong panyanyi bân panolès laghu Indonèsia.
Album
Bhângsa:Biografi Bhângsa:Indonesia
Bob Tutupoly
Bobby Willem Tutupoly otabâ lebbi èkennal mènangka Bob Tutupoly (laèr è Sorbhâjâ, Jhâbâ Tèmor, 13 Novèmber 1939) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.
Bobby Sandhora
Mochamad Alexander otabâ èkennal mènangka Bobby Sandhora (laèr è Solo, Jhâbâ Tengnga, 5 Juli 1972) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.
Diskografi
Album Pop Anak-Anak Volume 1 (1976) èproduksi Remaco
Album Bobby Sandhora "Bam Bam Duli Bam" 1979 èproduksi Flower Sound
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Biografi
Armijn Pane
Armijn Pane (lahèr è Muara Sipongi, Mandailing Natal, Somattra Ḍâjâ, 18 Agustus 1908 – wafat è Jakarta, 16 Fèbruwari 1970 ka omor 61 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Karjâ èn-laènna
Bhângsa:Bhujhângghâ
Èngas
Panyalambherrân
Èngas tombu è Malaysia, Somattra, Jhâbâ, Kalimantan, Sulawesi, bân Maluku.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Anacardiaceae
Jhâbâ (tombuwân)
jmpl|Bighina jhâbâ Jhâbâ (Setaria italica) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka dâlem famili Poaceae. Tombuwân arèya jhâman lambâ'na segghut èkakan sabelluna manossa nanem padi. Jhâbâ èkoca' kèya jhâbalèk bân jhâghung jhâbâ.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Poaceae
Teppong
thumb|Teppong Teppong iyâ arèya partikel tèmet sè abhângon butiran alos otabâ alos sakalè aghumantong ḍâ' ka ghilinganna. Biyasana èghuna'aghi ghâbây bahan baku kakanan. Teppong sokklana ḍâri bahan totombuwân (teppong dhrigu ḍâri gandum, tapioka ḍâri sabbhrâng, maizena ḍâri jhâghung) otabâ kèwân (teppong tolang bân teppong jhuko').
Cem-macem teppong
Teppong bânnya' macemna, akadhi:
Monḍhu
jmpl|Mondhu Mondhu (Garcinia dulcis) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili Clusiaceae. Tombuwân arèya sokkla Indonesia. Tombuwân arèya èkoca' jhughan apel jawa. Buwâna èkakan terkas otabâ èola dhâddhi selle.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Clusiaceae
Ḍaftar bhâdhân khosos Parajhuman Bhângsa-bhângsa
Organisasi Internasional panèka sèttong bentuk kerja sama gabungan pan-bàràmpan naghârâ, /organisasi otabà unit fungsi sè agadhui tojjhuwàn sè padà kaangghuy èjalanagih èssè parsetujuan otabà parjanjian. Bhângsa:Parajhuman Bhângsa-bhângsa
Tegalsari, Sorbhâjâ
Tegalsari panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Nur Sutan Iskandar
jmpl|Nur Sutan Iskandar è Pekan Buku Indonesia 1954 Nur Sutan Iskandar (lahèr è Sungai Batang, Somattra Bârâ', 3 Novèmber 1893 – wafat è Jakarta, 28 Novèmber 1975 ka omor 82 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Nir-menniran
jmpl|Nir-meniran Nir-menniran (Phyllantus niruri) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka dâlem famili Phyllanthaceae. Nir-meniran èkoca' kèya meniran (Jhâbâ), bân gasau madungi (Ternate).
Dèskripsi
Nir-meniran bhungkana jhekjhek bân loros biasana <50 cm. Dâun nir-meniran arèya nè'-kènè' bân biasana ghânep. Kembhânga bâdâ è bâbâna dâun, ngadhep ka bâbâ.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Phyllanthaceae
Bânjir
Bânjir iyâ arèya kadhâddhiân alam nalèka ghilina aèng sè alebbi megghâ dhârât. Pengarahan banjir Uni Eropa ngartèaghi bânjir arowa aèng sè megghâ dhârât samantara sè biasana ta' èalèrè aèng. Artè "aèng aghili" iyâ arèya alebbhu kiya maksoda aèng è tasè'.
Koṭṭa Sorbhâjâ
thumb|120px|Lambhâng Koṭṭa Sorbhâjâ Kotta Sorbhâjâ (Carakan: ꦏꦺꦴꦠ꧀ꦠꦱꦺꦴꦂꦧꦗ) panèka embu' kotta Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia, dhâdhâp kotta metropolitan sè palèng rajâ è provinsi kasebbhut. Sorbhâjâ jhughâ panèka kotta sè palèng rajâ kaduwâ' è Indonesia saamponna Jakarta.
Bhângsa:Koṭṭa_è_Inḍonesia
Kastorè
jmpl|Kastorè Kastorè (Abelmoschus moschatus) iyâ arèya tombuwân sè alebbhu ka famili Malvaceae. Kastorè arèya kalonta kalabân polana ngasèlaghi mènnya' kastorè.
Temmo èreng
thumb|Kembhânga temmo èreng Temmo èreng (Curcuma aeruginosa Roxb.) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Zingiberaceae. Tèmmo èreng arèya biasana èkaghâbây camporana jhâmo sè aberri' rassa paè'. Tombuwân arèya èkoca' kèya temu hitam (Indonesia); temu ireng (Bhâli, Jhâbâ); konèng hideung (Sonḍhâ) bân èn-laènna.
Panyalambherrân
Temmo èreng tombu è Bangladesh, Myanmar Thailand, Kamboja, Vietnam, Malaysia, bân Indonesia.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Zingiberaceae
Bânjir
Bhângsa:Geografi
Kastorè
Nyama lokal
Kastorè bânnya' sebbhutenna, misalla kakapasan, kaworo, regula, rewulow, waron, bân bukal. Bhidhâ bi' è Sumatera, kastorè èkoca' gandapura.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Malvaceae
Ènsiklopeḍia
Ensiklopedia, otaba kadhâng èèjhâ mènangka ensiklopedi, enggi panèka dâmpè'an buku sè aesse panjelasan tentang setiap cabang elmo pangetahuan sè esusun menorot abjad otaba menorot kategori secara singkat bân padat.
Pablo Alborán
jmpl|ka|200px|Pablo Alborán Pablo Moreno de Alborán Ferrándiz otabâ lebbi èkennal klabân nyamah Pablo Alborán (lahèr è Málaga, Spanyol, 31 Mei 1989) panèka sala sèttong panyanyi Spanyol.
Album
Bhângsa:Panyanyi
Ènsiklopeḍia
Etimologi
Oca "ensiklopedia" eambil dhari bhesa Yunani; enkyklios paideia sè artina sebuah lingkaran otaba pengajaran sè lengkap. Maksudnya ensiklopedia panèka sebuah pandidigan paripurna sè mencakup sadajana lingkaran elme pangetahuan. Seringkali ensiklopedia dicampurbaurkan kalaban kamus walaupun ensiklopedia-ensiklopedia jaman dahulu awalnya memang berkembang dari kamus. Bhângsa:Buku
Mèjâ
thumb|Mèjâ kaju Mèjâ nèka parabhutan sè aghâdhui paadâ'an tara bân sokoh mènangka sajâng, sè bânnya' bhângon bân fungsina. Mèjâ kèngèng èghâbây mancèt bhârâng otabâ kakanan. Mèjâ umumna èbhabuaghi klabân korsè otabâ bangku. Bhângsa:Parabhut
Mosè
jmpl|Bighina mosè Mosè (Trachyspermum ammi) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka famili Apiaceae. Ḍâun bân bighina lomra èmanpa'ataghi kalabân manossa. Biasana mosè èkala' mènynya'na kèya. Mosè tamaso' ka tamennan sè amanpa'at ka kabârâsânna bhâdhân.
Èlmo nahwu
Èlmo nahwu (bhâsa Arab: ﻋﻠﻢ اﻟﻦحو), (bhâsa Inḍonesia: nahu, sintaksis), (bhâsa Inggris: syntax) iyâ arèya bagiyân ḍhâsar èlmo tata bhâsa Arab sè anḍi' kennengan è ḍâlem okara bân bhângon harkat buḍi oca'. Subjèk-subjèk ḍâri èlmo nahwu iyâ arèya horop (harf), oca', bân okara (kalimah).
Mosè
Panyalambherrân
Mosè asalla ḍâri Messir, terros ètamen è Irak, Iran, Afganistan, Pakistan, bân Inḍia è kennengngan sè kerrèng bân sè tèngghi ghâḍhuwân bujâna.
Mutta
thumb|Mutta Mutta (Cyperus rotundus) iyâ arèya rebbhâ sè segghut tombu è tana tabukka'. Mutta nyalambher ka man-dimman, asal bâḍâ aèng cokop. Rebbhâ arèya bisa kèya betta ka kondisi kerrèng.
Sentol
thumb|Ghâmbhârrâ sentol Sentol otabâ santol (Sandoricum koetjape) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Meliaceae. Sentol èkoca' kèya kecapi (Malaju, Indonesia); sentol, santol, wild mangosteen (Inggris); santor (Filipina), bân èn-laènna. Buwâna sentol arèya arassa cèlo' tapè ḍhâng-kaḍhâng kèya manès.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Meliaceae
Èlmo nahwu
Tojjhuwân
Tojjhuwânna ajhâr èlmo nahwu iyâ arèya mènangka ajâgâ ḍâri kalopotan lèsan ngoca’ oca’ Arab bân faham ḍâ’ ka Al-Qur’an bân hadits Nabi Muhammad SAW ka'angghuy pamahaman sè bhenḍer.
Bhângsa:Bhâsa Bhângsa:Èlmo
Mosè
Ghâḍhuwân kimia
Thymol iyâ arèya ghâḍhuwân kimia sè bâḍâ è mènnya'na mosè. Biasana èyangghuy ghâbây nambhâi panyakè' sè kaè'enna bi' tabu', ta' nyaman èber, bân panyakè' sè takaè' ka bhârâ bân ghâl-tongghâllâ.
Brunei
thumb|Bhendirâ Brunei Brunei otabâ ghenna'na Brunei Darussalam iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Asia Tèmor Lao', polo Kalimantan. Ibukoṭṭana iyâ arèya koṭṭa Bandar Seri Begawan. Bhâsana ngangghuy bhâsa Melayu. Lowas naghârâna 5.765 km2 bân anḍi' 4 distrik:
Temmo pao
thumb|Ilustrasina temmo pao Temmo pao (Curcuma mangga) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Zingiberaceae. Asalla ḍâri Inḍo-malesia pas nyalambher ḍâri Indocina, Taiwan, Thailand, Pasifik èngghâ ka Australia Ḍâjâ. Ènyamaè temmo pao polana bâuna akantha buwâna pao.
Bâlaghoh
Bâlaghoh iyâ arèya kasesuaian kalèmat sè fasèh (bhender) sareng situasi bân kondisi.
Ḍhâḍḍhâ'
thumb|Kembhângnga ḍhâḍḍhâ' sè abârna mèra Ḍhâḍḍhâ' (Erythrina variegata) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili Fabaceae. Bhungka sè segghut èghuna'aghi ghâbây paghâr bân ḍeng-anḍeng arèya anḍi' bânnya' nyama. Iyâ arèya dadap ayam, dadap laut (Jhâbâ), dadap blendung (Sonḍhâ), dalungdung (Bhâli), deris (Timor), galala itam (Maluku), bân èn-laènna.
Bâlaghoh
Aspek palèng pentèng bâlaghoh kakḍinto:
Sajhârâ
Sajhârâ panèka artèna kadhâddhian è masa lambâ' sè bender-bender kadhâddhian bân gaduân bhuktè sajhârâ otabâ gaduân sumber sejarah sè jellas. Kata sajhârâ nèka eyasal dâri bhâsa Arab ( شجرة  : šajaratun) sè artena ka'-bungka'an. Dâlâm bhâsa Arab saos, sajhârâ nèka èsebut تاريخ  sè arteèa tarikh. Èlmo sajhârâneka èmasok dâlâm èlmo sosial bân ahubungan onggu kalabân èlmo-èlmo laenna èyantarana: antropologi, geografi bân laèna. Istilah sè mirip artèna kalabân sajhârâ enggi panèka babad, tapè babad gaduân cakoban artè sè lebbi loas.
Albania
Albania otabâ Republik Albania (bhâsa Albania: Republika e Shqipërisë, Shqipëri) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Tirana. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Adriatik è bârâ' bân laot Ionia è bârâ' lao (362 km); Yunani è lao tèmor (212 km); Makedonia è tèmor (181 km); Kosovo è tèmor ḍâjâ (112 km); bân Montenegro è ḍâjâ (186 km). Luas wilayahna 28,748 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-140 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Albania bâḍâ 2.845.955 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 98 orèng per km².
Abâl
thumb|Kembhângnga abâl Abâl (Melicope bonwickii) iyâ arèya totombuwân ḍâri famili ruk-jherrughân (Rutaceae). Makkèna tamaso' ka famili ruk-jherrughân, buwâna abâl bhidhâ bi' buwâna jherruk. Buwâna abâl arèya nè'-kènè' tapè aḍhung-ghunḍung. È bhâsa Indonesia totombuwân arèya èkoca' awal, dhinèng è bhâsa Inggris èkoca' yellow evodia otabâ yellow corkwood.
Bâlaghoh
Objek sè èbahas è Bâlaghoh acakop aspek sè ahubungan sareng nyoson kalimat sè bhâgus bân bhender è dâlam bhâsa Arab ma’lè sesuai sareng objek sè èkoca’ bân bisa ekangartè bi’ sè narèma pessen.
Jerman
Jerman otabâ Republik Federal Jerman (bhâsa Jerman: Bundesrepublik Deutschland, Deutschland) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Bârâ'. Ibukotana iyâ arèya kotta Berlin. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Ḍâjâ è ḍâjâ bârâ' bân laot Baltik è ḍâjâ tèmor (2389 km); Polandia (467 km) bân Ceko (704 km) è tèmor; Austria è lao tèmor (801 km); Swiss è lao (348 km); Perancis (418 km), Luxemburg (128 km), Belgia (133 km) bân Belanda (575 km) è bârâ'; bân Denmark è ḍâjâ (140 km). Luas wilayahna 357,022 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-62 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Jerman bâḍâ 83,166,711 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 232 orèng per km².
Albania
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Abâl
Jhâjhârbâ'ân
Bhungkana bâk rajâ sampè' rajâ, kèngèng tombu ghân 40m tèngghina, kajuna loros otabâ agu'-bâliggu' sakonnè', bunter, ta' acangka, bân 15-60cm bhuletta.
Pasebbârân
Abâl nyalambher è Asia Tèmor Lao' tamaso Malaysia (bâgian Polo Kalimantan bhâi), Filipina, Indonesia (Kalimantan, Jhâbâ, Papua), Papua Nugini, ghân ka Australia.
Pangangghuyân
Kolè' ghlaghârâ abâl èghunaaghi ghâbây panola' lènta bi' rèng-orèng è Jhâbâ, dhinèng rèng-orèng è Kapoloan Tanimbar ngangghuy abâl ghâbây nambhâi disèntri.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rutaceae
Sajhârâ
Tengale jugan
Sajhârâ
Bâlaghoh
Bâlaghoh bâḍâ tello’, yakni:
Temmo laṭè
Temmo laṭè (Curcuma heyneana) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Zingiberaceae. Biasana temmo laṭè èkaghâbây camporanna jhâmo. Temmo laṭè anḍi' piperazin sitrat, sè èkataowè ghâbây ca'a' cacèng ghellâng (Ascaris).
Kurnia Effendi
Kurnia Effendi (lahèr è Tegal, Jhâbâ Tengnga, 20 Oktober 1960) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Inḍonèsia.
Mosè
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Apiaceae
Temmo pao
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Zingiberaceae
Taufiq Ismail
Taufiq Ismail (laèr è Bukittinggi, Somattra Bârâ', 25 Junè 1935) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Inḍonèsia. Bhângsa:Panolès
Temmo laṭè
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Zingiberaceae
Shena Malsiana
Singel
Bhângsa:Panyanyi
Bâlaghoh
Samarèna ajhâr bâlaghoh bisa oning qoidah sè ahubungan sareng lafal bân kabhagusân artè kalimat Arab.
Sombher
Bhângsa:Islam
Mulyorejo, Sorbhâjâ
Bhângsa:Geografi
Kurnia Effendi
Prosa, karjâ abhâreng
Bhângsa:Panolès
Brighâ
thumb|Brighâ Brighâ otabâ berighâ (Calotropis gigantea) iyâ arèya tamenan sè lomra tombu è Indonesia, Malaysia, Filipina, Thailand, Sri Lanka, India bân Cèna. Tamenan arèya ngennèng tombu ghân 4 m tèngghina. Bhâsa Indonesiana arèya biduri otabâ kapuk duri.
Jhâmbhu dhârsana
jmpl|Jhâmbhu dhârsana sè ghi' ngoḍâ Jhâmbhu dhârsana (Syzygium malaccense) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Myrtaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya jambu bol (Inḍonesia); malay apple (Inggris); bân èn-laènna.
Panyalambherrân
Jhâmbhu dhârsana tombu è Asia Tèmor Lao' akadhi Myanmar, Thailand, Malaysia, Papua Nugini, bân Australia ḍâjâ.
Sombher
Bhângsa:Myrtaceae Bhângsa:Totombuwân
Jerman
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Ḍus-beḍḍusân
thumb|Kembhângnga ḍus-beḍḍusân Dus-beddusân (Ageratum conyzoides) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili Asteraceae. Tombuwân arèya oḍi' saosom sè asalla ḍâri Amèrika tropis, khosossa Brasil. Makkè ḍâ' iyâ ella abit alebbhu è pan-brâmpan kennengngan è Nusantara. Ḍus-beḍḍusân èkoca' kèya babadotan (Sonḍhâ); wedusan (Jhâbâ); rumput balam (Pontianak); bân billygoat-weed, goatweed, chick weed otabâ whiteweed (Inggris). Èkoca' dus-beddusân polana bâuna akadhi bâuna embi' beḍḍus.
Temmo labâk
thumb|Kembhânga temmo labâk Temmo labâk (Curcuma xanthorrhiza) iyâ arèya tombuwân sè alebbhu ka ḍâlem famili Zingiberaceae. Tombuwân arèya asalla ḍâri Indonesia, khusussa Polo Jhâbâ, kamoddhiyan nyalambher ka pan-bârâmpan kennengngan biogeografi Malesia. Satèyaenna, bânnya' ètamen è Indonesia, Malaysia, Thailand, bân Filipina. Tamennan arèya salaènna ètamen è Asia Tèmor Lao', ètamen kèya è Cèna, Indochina, Barbados, India, Jepang, Korea, Amerika Serikat bân naghâra è Eropa.
Karotong
thumb|Karotong Karotong (Graptophyllum pictum) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka dâlem famili Acanthaceae. Karotong biasana ètamen è pakarangan roma ghâbây tamennan èyas. Tombuwân arèya asalla dâri Papua Nugini bân Polinesia.
Ḍus-beḍḍusân
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Asteraceae
Karotong
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Acanthaceae
Temmo labâk
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Zingiberaceae
Thong-cènthongan
thumb|Ṭong-cènṭongan Thong-cènthongan (Limnocharis flava) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Alismataceae. Tombuwân rabâ rèya bânnya' ètemmonè è sabâ bân tana salambânna. Biyasana thong-cènthongan arèya tombu abhâreng bi' ècèng ghunḍhung. Tombuwân arèya kappra èkaghâbây ghângan.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Alismataceae
Bârna
Bârna panèka spèktrum sè bâdâ dâlem sènar samporna (abârna potè). Macem bârna èmagânnaaghi lanjhâng gelombang sènar kasebbhut. Mènangka conto, bârna bhiru andi' lanjhâng gelombang 460 nanomèter. Salaènna rowa, bârna dhâddhi sèttong hal sè penting amarghâ aropaaghi singkatan sè kowat ghâbây madâpa' maksod. Dhâddi, tèyap bârna biyasana andi' makna sè èparcajâ bân sakompolan orèng.
Bârna Dhâsar
Bârna dhâsar rèya bârna otama sè ta' andi' bunto' otabâ atribut (bârna toronan). È bhâsa Madhurâ bâdâ 9 bârna dhâsar, iyè arèya:
Tèyap bârna dhâsar è attas andi' cem-macem bârna toronan (bârna sè andi' bunto'). Bunto' sè cekka' è bârna dhâsar rowa ghâbây mabhidhâh spèktrum bârna sèttong moso sè laèn, apa polè è bhâsa Madhurâ bâdâ nyama bârna dhâsar sè padâ. Mènangka conto, bhiru langngè' bân bhiru dâun.
Galèri
Bhângsa:Bârna
Nangka
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Moraceae
Arta'
thumb|Arta' la massa' (bârna bungo), bân sè ghi' ngodâ (bârna bhiru) Arta' (Vigna radiata) iyâ arèya tamenan palawija sè èkennal pran-brâmpan è kennengngan tropis. Tamenan arèya tamaso' ka famili Fabaceae. Arta' andi' manfaat sè bânnya' è dâlem kaodi'ân rè-saarè, misalla kaaghuy sombher kakanan sè proteina tèngghi. Arta è Indonesia ngennengngè ondhâghân nomer tello' sè palèng penting mènangka tamenan cang-kacangan samarèna kadhelli bân kacang tana.
Arè Primata Inḍonesia
Arè Primata Inḍonesia iyâ arèya arè taonan sè èpaènga' nèyap 30 Jânuwari polana kaparèatènan klabân padhâghângan primata sè karangkang.