cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Megawati Soekarnoputri
Prof. Dr. (H.C.)[2] Hj. Diah Permata Megawati Setiawati Soekarnoputri (bhâbbhâr 23 Januâri 1947 aropa'aghi Prèsidèn Indonesia sè nomer lèma' sè ajhâbat 23 Julè 2001 sampè' 20 Oktober 2004. Dhibi'na aropa'aghi Prèsidèn binik Indonesia de'adhâ' bân potrè dâri Prèsidèn Indonesia de'adhâ'na, Soekarno, sè ahèrra noro' jejak abana dhâddhi prèsidèn Indonesia. Tangghâl 20 Sèptèmber 2004, dhibi'na kala soara dâri Susilo Bambang Yudhoyono dhâlem Pemilu prèsidèn 2004 poteran sè kaduwe', dhibi'na dhâddhi prèsidèn salastarèna MPR mabâdhâ sidang istimèwa MPR ka taon 2001. Sidang istimèwa panèka èbhâde'aghi dhâlem nangghâpi langkah Prèsidèn Abdurrahman Wahid (Gus Dur) sè mabekkuaghi lembaga MPR/DPR bân partai Golkar. Dhibi'na èlanti' tangghâl 23 Julè 2001, Sabellunna dâri taon 1999-2001, dhibi'na ajhâbat bhâkkel Prèsidèn neng masa ka pamarèntana Prèsidèn Abdurrahman Wahid (Gus Dur). Megawati jughân aropa'aghi katoa umum Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan (PDI-P) sajhâk apèsa dhibi' dâri Partai Demokrasi Indonesia ka taon 1999.
Asma
Asmana, Soekarnoputri (potrè Soekarno), panèka patronimik, benni Asma kaloargâna. Orèng jhâbâ segghut ta' andhi' asma kaloargâ. Dhibi'na segghut èsebbhut coma Megawati otabhâ Mega, berasal dâri bhâsâ Sansekerta sè andhi' artè 'dewi awan'. Dhâlem pidatona neng adhâ'na morèd SD Sri Sathya Sai, dhibi'na nyebbhuttaghi jhâ' politisi India Biju Patnaik anyamaè atas parmènta'an Soekarno.
Masa ngodena
Megawati bhâbbhâr neng Yogyakarta dâri pasangan Soekarno bân Fatmawati. Megawati panèka potra kaduwe' bân potrè partama Soekarno. Dhibi'na èparajhâ neng Istana Merdeka abana. Dhibi'na atari kaangghuy tamoy abana bân ngembangaghi hobi akebbhun. Megawati omor 19 taon nalèkana abana aleppas ka kaoasana taon 1966 bân èghântè bi' pamarèntahan sè ahèrra  èpimpin bi' prèsidèn Soeharto.
Sakola
Megawati kuliah neng Universitas padjajaran neng Bandung kaangghuy ajhâr pertanian tatapèna kaloar taon 1967 kaangghuy abhâreng abana salastarèna kejatonna. Taon 1970, taon abana dhiggel dunnya, Megawati èntar ka Universitas Indonesia ka'angghuy ajhâr psikologi tatapèna kaloar saampona dutaon.
Anggota Parlemen
Taon 1986, Soeharto abherrik status Pahlawan Proklamasi ka Soekarno dhâlem sèttong upacara sè èhadiri bi' Megawati. Pangakona Soeharto mungkinnaghi Partai Demokrasi Indonesia (PDI), sèttong partai sè adhukung pamarènta, kaangghuy akampanye'aghi nostalgia Soekarno jellang pamèlèan lègislatif 1987. Salama panèka Megawati ngabes dhibi'na mènangka embhu' rumah tangga, tatapèna ka taon 1987 abhâ'na agabung kalabân PDI bân acallonanghi dhibi'na dhâddhi anggota Dewan Perwakilan Rakyat (DPR). PDI narèma Megawati kaangghuy adongkrak citrana dhibi'. Megawati ceppet populèr, statusse mènangka potrè dâri Soekarno angimbanghi koranga katarempilan apidato. Maskè PDI bhâdâ neng urutan dibudi dhâlem Pemilu, Megawati kapèlè dhâddhi anggota DPR, dhibi'na jughân dhâddhi anggota Majelis Permusyawaratan Rakyat (MPR).
Katoa partai Demokrasi Indonesia
Megawati ta' kapèlè polè, tatapèna pagghun dhâddhi anggota PDI. Neng bulân Dèsèmber 1993, PDI mabedhâ kongrès nasional. Kadhi sè segghut kadhâddhiân nalèkana partai-partai oposisi orde anyar ngadeaghi kongrès, pamarènta aktif ngirèng andil. Jellang kongrès, tello' orèng asaeng kaangghuy dhâddhi katoa PDI. Partama, Soerjadi, dhâddhi kritis dhâ' ka pamarènta. Kaduwe', Budi Harjono sosok ramah pamarènta sè èdhukung sareng pamarènta. Katello' Megawati. Pencallonna ollè dhukungan sè luar biasa saèngghâ pamèlènna neng kongrès dhâddhi formalitas.
Nalèkana kongrès akompol, pamarènta ambhu bân nunda upaya kaangghuy ngadeaghi pamèlèan. Kongrès ngalamè thângget bhâkto kaangghuy akompol ampon tadek, nalèkana jhâm-jhâm ampon para' tadhâ'â sampè' ahèr kongrès, pasukan kongrès molaè akompol. Kalabân bhâkto sè karèh dujhâm aghi', Megawati mabhâde konfèrènsi pers, nyata'aghi jhâ' dhibi'na anikmatè dhukungan kabennya'an anggota PDI, abe'na dhâddhi katoa de facto. Mènangka korang pangalaman neng politik, dhibi'na populèr mènangka statusâ dhâddhi potrè Soekarno bân èyangghâp bèbas dâri korupsi kalabân kualitas pribadi sè ngagummaghi. Èbhâbhâ kapamèmpènna, PDI ngaollè bennya' panoro' neng kalangan kaum mèskèn parkota'an bân kellas tengnga parkota'an bân padèsa'an.
kaancoran partai bân insidèn 27 Julè 1996
Pamarènta ghighir karana gagal nyegghâ kabangkitna Megawati. Sadhâjâna ta' perna ngakoè Megawati maskè pangangkatna dhibi' èsa'aghi taon 1994. Taon 1996, pamarènta ngadeaghi kongrès nasional khusus neng Mèdan sè mèlè polè Soerjadi mènangka katoa. Megawati sareng kubuna ètolak kaangghuy ngakoè hasèl bân PDI èbhâgi dhâddhi kubu pro- Megawati bân anti-Megawati. Soerjadi molaè ngancem bhâkal arebbhu' polè markas rajeh PDI neng Jakarta. Anceman panèka èlakonè nèng bhâkto ghulagghu 27 Julè 1996. Pandhukung Soerjadi (èlaporraghi kalabân dhukungan pamarènta) nyerrang markas rajeh PDI bân ngadhâppi parlabhânan dâri pandhukung Megawati sè tempattaghi neng kassa. Dhâlem partarungan salanjuddhâ, pandhukung Megawati bertahan neng  markas. Karusuhen ampon kadhâddhiân, ètoroè kalabân kalakoan kerras pamarènta. Pamarènta ahèrra nyala'aghi karusuhen panèka ka partai Rakyat Demokratik (PRD), bân pagghun ngakoè fraksi Soerjadi dhâddhi partai resmi.
Pemilu lègislatif 1997
Leppas dâri paponapa sè tampak mènangka kala politik, Megawati nyèta' kamennangan moral bân popularitasse jen tegghi. Nalèkana ampon depa' dhâ' pamèlèan lègislatif 1997, Megawati bân pandhukunga abherri' dhukungan sadhâjâna neng bhudina Partai Persatuan Pembangunan (PPP), partai oposisi laèn sè sè èakoè.
Jherruk kalamondhin
thumb|Bhungkana jherruk kalamondhin Jherruk kalamondhin (Citrus × microcarpa) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili ruk-jherrukân (Rutaceae). Jherruk arèya bâuna ro'om, rassana cèlo' mon ella massa', mon ghi' ngodâ rassana paè'. Jherruk kalamondhin bâdâ duwâ' macem sè biasana èbhidhâaghi dâri bârna kolè'na.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rutaceae
Sambikerep, Sorbhâjâ
Sambikerep panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Kamerun
Kamerun (bhâsa Perancis: Kenya, Republic of Kenya, bhâsa Inggris: Cameroon, Republic of Cameroon) panèka sala sèttong naghârâ è Afrika Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Yaoundé. Loas bilajâhna iyâ arèya 475,442 km². Pendudukna iyâ arèya 27,224,265 (2021) bân kapadatan pendudukna 58 orèng per km².
Sombher
Bhângsa:Naghârâ
Uni Emirat Arab
Bhângsa:Naghârâ
Jherruk bujhel
thumb|Jherruk bujhel Jherruk bujhel otabâ jherruk sambhel iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili ruk-jherrughân (Rutaceae). Tombuwân arèya è bhâsa Indonesia èkoca' kèya jeruk limau; jeruk limo, jeruk sambel (Jhâbâ). Jherruk bujhel arèya tombuwân sokkla sè tombu è polo Jhâbâ.
Jherruk macan
jmpl|Buwâna jherruk macan jmpl Jherruk macan (Citrus maxima) iyâ arèya jherruk sè ngasèlaghi buwâ sè palèng rajâ. Jherruk arèya mampo aadaptasi klabân daèra kerrèng bân rèlatif tegghu ka panyakè', otamana CVPD sè ella maancor patamenan jherruk è Indonesia. Jherruk macan andi' kultivar ongghulân è Indonesia:
Tello' kultivar è attas ètamen è sèntra pangasèl jherruk macan è daèra Kabupaten Magetan bân Madiun, dhinèng kultivar Madu/Bageng arèya ètamen è Kabupaten Pati.
Jherruk porot
thumb|Jherruk porot Jherruk porot (Citrus hystrix) iyâ arèya tamenan sè tamaso' ka dâlem famili Rutaceae (ruk-jherrukân). Dâunna jherruk porot biasana èkaghâbây palappa polana bâuna ro'om. Salaèn dâunna, buwâna èangghuy jhughân.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rutaceae
Mesut Kurtis
Mesut Kurtis (bhâsa Turki: Mesut Kurtiş, lahèr 31 Juli 1981) iyâ areyâ artis ḍâri Rèpublik Makedonia Islam bân bisa oca' Turki, Arab bân Inggris. Mesut Kurtis lastarè makaloar empa' album yakni "Sholawat", "Beloved", "Tabassam", "Balaghal 'ula" sareng sèttong album kènè' "Azeem Alsham". Kabbhi albumma èghâbây bi' Awakening Records.
Oḍi' Mesut Kurtis
Masa kènè' Mesut Kurtis oḍi' è Kotta Skopje, Makedonia. Bhâlâna Mesut Kurtis ta'at ka aghâma. Dhibi'en akuliah Human Science with Islamic Studies (Èlmo Pangaonèng Manossa Eropa, Wales, Inggris. Mesut toman masok grup nasyid è Macedonia. Dhibi'en èkalaburi bânnyak orèng Inḍonèsia. Laguna Mesut èpengaroe bi' Sufi, Turki klasik, Arab bân Eropa.
Tajhin sora
Tojjhuwân
Tajhin sora arèya èkaghâbây bi' maghârsarè Madhurâ ka'angghuy maèlang na'as bân ajâgâ kaselameddhâna abâ'. Polana è bulân Sora sala sèttong bâkto sè mana'as abâ'.
Sombher petthèghân
Bhângsa:Kakanan Bhângsa:Tajhin
Salak
thumb|Salak Salak anèka sala sèttong jenis palma sè buânnah biasa èdhe’er. Anèka lajhu èkennal anama sala (Min., Mak., Bug ., bân Thai). È dhâlem bahasa Inggris èsebut Salak otaba snake fruit, e laen oca’ nama ilmiannah anèka Salacca zalacca. Salak anèka èsebbut Snake fruit amarghâ kolè’na sè nyeropaè sesse’-eng olar.
Pamanpaatan è Masyarakat
Taneman Salak biasanna ètanem sopajhâ bisa èmanfaat-aghi buânnah. Salak anèka lajhu bennya’ èkaonenge mènangka bua mejhâh. Salak bisa èdhe’er matta, èkaghâbey manisan, asinan, bân laju bisa èkaghâbey keripek salak. Biasannah, salak ngodhe ègunaaghi kaanguy sala sèttong bâhan è rojhak/rujak. Salaèn kaghuna’an sè-èsebbhut sabelummah, Salak jhugân segghut èkaghâbay dhaddhih dudul, kormah, kopi, bân bisa jhugân èkaghâbay puding. Ta’coma dhâgingna Salak sè aghâdhui kaghuna’an bân manfaat, daun dari Salak lajhu cè’ aghunannah. Daun dari salak lajhu bisa èghunaaghi kaangkuy aghâbey anyaman bân alèndhungi bigghi’ laèn dhâri karosakan otabhâ kamalèngan. Bhungkannah Salak lajhu bisa è kaghâbay paghâr amarghâ dhurinnah sè ta’ tatembos.
Salanjuttah kaghunaan Salak è dhâlam pengobatan. Salak ekenal mènangka sala sèttong bigghi’ sè bisa mabâres diare. Dhaddhinnah, manabi kabannya’an ngakan Salak bisa amargha-aghi cèntala muwang aèng rajhâh. Khasiat Salak anèka ampon cè’ tarkènnallah è Cina.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Arecaceae
Jherruk palappa
thumb|Jherruk palappa bungkol (attas), bân sè ella èseksek (bâbâ) Jherruk palappa (Citrus × aurantifolia) iyâ arèya jenis tombuwân sè alebbhu ka dâlem suku ruk-jherrukân (Rutaceae). Tombuwân arèya nyalambher è Asia bân Amèrika Tengnga. Jherruk rèya èkoca' kiya jherruk peccel.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rutaceae
Ria Ricis
Ria Yunita otabâ lebbi èkenal kalabân nyama Ria Ricis, (bhábbhâr 1 Juli 1995) iyâ arèya aktris, selebriti internet, YouTuber, bân pânolès abhângsa Inḍonèsia. Rowa aropa'aghi Youtuber binè' ḍâ'-kaḍâ' sè anḍi' jumla lagânan palèng bânnya' neng Asia Tenggara.
Ria Ricis aropa'aghi YouTuber sè anḍi' lagânan palèng bânnya' ḍâ'-kaḍâ' neng Asia Tenggara (otamana Indonèsia) bân kèya dhâddhi YouTuber lagânan palèng bânnya' kaḍuwâ' bâkto taon 2019-2020 kalabân satèya la anḍi' lebbi dâri 30 juta lagânan è YouTube.
Mènangka selebritis internet, rowa èkennal mènangka panggâbhây video genre komedi è akun Instagramma kalabân jumla panoro' 30 juta, teros dhâddhi populer mènangka YouTuber bân anḍi' panoro' e akun TikTok lebbi ḍâri 25 juta (palèng bânnya' neng Indonèsia) sè ngenallaghi platform kasebbut sè ghun aloncor neng Indonesia.
Ricis ngèsse'e bhâkto kosongnga kalabân dhâddhi panolès buku. Rowa mare aciptaaghi pan-berempan buku, molaè ḍâri buku atajuk "Ricis", "Saya Pamit", "NEXT", "Bukan Buku Nikah (BBN), bân "Maaf Untuk Papa" sè toman pajhu e pan-berempan buku sè bâdâ neng Indonèsia.
Kaodi'na Dibi'
Ria Ricis elahèrraghi bhâkto 1 Juli 1995 neng Batam, Indonèsia. Rowa nengneng è Batam bâreng kaḍuwâ' kaka' kandung binè'na Oki Setiana Dewi bân Shindy Kurnia Putri Sastromartodjo. Ricis ajâlánè masa sakolanna sè è Batam bân kèya ollè prestasi otabâ panghargâân kalabân noro' lampa'an lomba otabâ lampa'an tandhing è bidâng senni, akadhi atari, anyanyi, anampèlaghi gaya, bân bakat laènna. Kantos rowa ajâlenaghi kulianna sè bâdâ neng Jakarta, panèka Universitas Pancasila.
Samarenna pan-berempan taon, rowa dhâddhi selebritis internet bân Kreator Konten, bhâkto ahèrra ollè ke'-lake' bân kenalan neng Aceh. Lake' kalahèran 4 Oktobèr 1994 kasèbbut anḍi' hajet kaangghuy ajâlennè kaodi'ân anyar long-polong calon binè (Ria Ricis) bân mabhâncar pangaterrona kaangghuy anèka.
Ria Ricis resmi anèka bâreng Teuku Rushariandi samarena alangsongaghi akad nèka bân ijâb kobul bhâkto arè Jum'at, 12 Novèmber 2021 neng Hotel Intercontinental, Pondok Indah, Jakarta Selatan.
Karèr
Ricis angawalè karèrra nalèka rowa angungghâ video kenè' sè perpaen populer neng Instagram bhâkto jèya. Rowa maso' e dunnya selebgram bhâkto 2016, tapè rowa la aghábhây akun sè resmi bhâkto Juli 2014. Ricis molaè ekalebur bân etoro' dâri pan-berempan orèng, mènangka rowa aberri' nyama penggemarra kalabân "The Ricis".
Ricis bhâkto jârèya ghun aktif neng Instagram, mènangka rowa olle tabârân kaangghuy ngèsse'e lampaan televisi. Teros rowa mèkker kaangghuy anyoba' ngungghâ video laènna kâ YouTube, pas polana jârèya, rowa mènta penggemarra kaangghuy ngajuaghi parmèntaan ide video sè bhâdhi è ghâbhâyâ. Awallâ Ricis la andi' pan-berempan video sè eunggah neng YouTube bhâkto taon 2016, namong rowa ghèta' aktif dâlem aghunaaghi platform kasèbbhut.
Awwâl Konten neng YouTube
Video ḍâ'-kaḍâ' kantos katello' sè eyungghâ kâ kanal YouTube-na ngangka' tèma anyanyi bâreng kancana bân rowa dibi', sala settonga video kasèbbhut dhâddhi trending kalabân video sè aperaga'aghi lagu "Pineapple". Namong, pan-berempan video sè ḍâ'-kaḍâ '' na ampon epate'e bi' pangalola rèng-orèng jârèya. Satèya, tampilan bân esse video kadâ'na rowa, angandung tèma ngalenglengi otabâ angenalaghi sakètar romana.
Konten sè aesse ombul "ROOMTOUR 2016-BONGKAR KAMAR RIA RICIS" ampon etonton sabânnya' 2 juta oreng sè aropa'aghi parmèntaan ḍâri penggemar. È ḍâlem video ruwa, ajelassaghi bân angenalaghi kabâdâ'ân è ḍâlem kamarra ḍibi', sambi amaèn pan-berempan alat tor kaguna'anna. Polana bânnya' penggemarra lebur, reng-oreng jârèya mènta Ricis kaangghuy ghâbây video lebbi bânnya' kalabân durasi lanjâng e YouTube.
Sambhung ḍârâ
jmpl|Sambhung dârâ Sambhung ḍârâ (Excoecaria cochinchinensis) iyâ arèya tamennan sè tamaso' ka ḍâlem famili Euphorbiaceae. Tamenna arèya èyangghuy ghâbây tambhâ sè asalla ḍâri Cèna bân Asia Tèmor Lao'.
Jhinten
thumb|Jhinten Jhinten (Trachyspermum roxburghianum) iyâ arèya tombuwân nalar sè tamaso' ka ḍâlem famili Apiaceae. Bighina biyasana èkaghâbây palappa bân obhât. Rassana jhinten para' paḍâ'â bi' rassana klabhet. Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Apiaceae
Sambhung ḍârâ
Salaènna èkaghâbây tambhâ, tamennan arèya èghuna'aghi kèya ghâbây racona jhuko' polana bisa mamatè jhuko'. Makkèna ḍâ'iyâ, tamennan arèya ghi' ètamen kèya ghâbây tamennan pangèyas. Tombuwân arèya èkoca' sambang darah (Indonesia), remek daging (Jhâbâ).
Panyalambherrân
Tombuwân arèya tombu dhuli Myanmar, Thailand, Indocina, Cèna bâgiyâan lao', Malaysia, bân Indonesia.
Paghuna'an
È Thailand kapprana ghâbây nom-ènoman sè mabârâs panyakè' rahèm. Kellana ḍâun sambhung ḍârâ sè ella èpangghâng èyènom ka'angghuy nambhâi tel-ghâtel sareng orèng Indocina. Dhinèng è Jhâba èghuna'aghi ghâbây ma'ambu kalowarra ḍârâ bân racona jhuko'.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Euphorbiaceae
Sanusi Pane
Sanusi Pane (lahèr è Muara Sipongi, Mandailing Natal, Somattra Dâjâ, 14 Novèmber 1905 – wafat è Jakarta, 2 Januarè 1968 ka omor 62 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Puisi
Pancaran Cinta (1926)
Prosa Berirama (1926)
Puspa Mega (1927)
Kumpulan Sajak (1927)
Madah Kelana (1931)
Drama
Airlangga (berbahasa Belanda, 1928)
Eenzame Garoedavlucht (berbahasa Belanda, 1929)
Kertajaya (1932)
Sandhyakala Ning Majapahit (1933)
Manusia Baru (1940)
Karjâ Sejarah
Sejarah Indonesia (1942)
Bunga Rampai dari Hikayat Lama (1946)
Indonesia Sepanjang Masa (1952)
alih bhâsâ
Kakawin Arjuna Wiwaha (karya Mpu Kanwa, terjemahan bahasa Jawa Kuno, 1940)
Sapardi Djoko Damono
Sapardi Djoko Damono (laèr è Solo, Hindia Bâlândhâ, 20 Maret 1940) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Non-fiksi
Bhângsa:Bhujhângghâ
Ghung
jmpl|Ghung Ghung (ꦒꦸꦁ) iyâ arèya pakakas tabbhuwân sè epokol è Asia Tèmor Lao' bân Asia Tèmor. Pakakas arèya lomra èghuna'aghi ghâbây ngèrèngè musik traḍisional. Pakakas tabbhuwân arèya ella sajân sakonnè' sè aghâbây. Bhângsa:Pakakas tabbhuwân
Ruk-jherrughân
jmpl|Buwâna ruk-jherrughân Ruk-jherrughân (Glycosmis pentaphylla) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya gin berry è bhâsa Inggris.
Sutomo
Sutomo (3 Oktober 1920-7 Oktober 1981) otabâ lebbi è kennal kalabân Bung Tomo arèya pahlawan nasional Inḍonèsia bân katua militer Inḍonèsia è masa Revolusi Inḍonesia sè èkennal polana perrannah dâlem perrang 10 November 1945
Masa ngoḍa
Sutomo èlahèraghi è Kampong Blaurân, Sorbhâjâh.
Ruk-jherrughân
Panyalambherrân
Ruk-jherrughân tombu è Asia Tèmor akadhi Cèna, bân naghârâ Asia sè laèn akadhi Inḍia, Sri Lanka, Bhutan, Nèpal, Myanmar, Thailand, Kamboja, Viètnam, Malaysia, Inḍonesia, bân Filipina.
Sombher
jmpl|Ḍâunna ruk-jherrughân Bhângsa:Rutaceae Bhângsa:Totombuwân
Sandur
Sandhur panèka sala sèttong seni gun tenggun sè ngotamaagih nyanyean lagu–lagu Madura bân biasana etampilagih bareng kalaban gerak tari sè a sifat spontan. Sandhur biasa eselenge kalaban dialog, lagu bân banyolan.
Sarkajâ
thumb|Sarkajâ Sarkajâ (Annona squamosa) iyâ arèya tamennan sè tamaso' ka ḍâlem famili Annonaceae. Tombuwân arèya asalla ḍâri kennengngan tropis. Buwâna sarkajâ bunter, kolè'na aḍhung-ghunḍung, bân dhâghing buwâna abârna potè. È bhâsa Indonesia sarkajâ èkoca' kèya srikaya.
Sandur
Pemain
Sandhur otaba bada sè nyebut salbadi emainagih sareng dua kelompok sè seng – maseng kelompok tak ebatesse bannyakna anggotana tape omomna telo' sampe lema oreng. Pemain sandhur sadajana lake malah kaangguy peran bine jugan emainagih sareng pemain sè lakè.
Musik
Alat musik sè biasa ngerenge kesenian sandhur enggi panèka
Sarkajâ
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Annonaceae
Sandur
Musik
Kabhângkèdhân
Jhinten èreng
thumb|Bighina jhinten èreng Jhinten èreng (Nigella sativa) iyâ arèya tombuwân sè dâunna ro'om, bighina bâdâ kandungan minynya' atsiri bân lemma'. Jhinten èreng kèya biasana èkaghâbây camporan palappa bân tambhânâ sakè' tabu'. Neng è dâlem bhâsa Indonesia, tombuwân arèya èkoca' habatussaudah.
Jherruk keppro'
Jherruk keppro' (Citrus reticulata) otabâ jherruk buwâ otabâ jherruk madhurâ otabâ jherruk siyem iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae. jmpl|Buwâna jherruk keppro'
Tabbhuwân
jmpl|Pakakas tabbhuwân Tabbhuwân (Carakan: ꦠꦧ꧀ꦧꦸꦮꦤ꧀) otabâ klèningan (ꦏꦭꦺꦤꦶꦔꦤ꧀) otabâ ghâmellan (ꦒꦩꦼꦭ꧀ꦭꦤ) iyâ arèya sala sèttong kabhângkèdhân tatèngghun sè aghânḍhu' pan-brâmpan kabhângkèḍhân laènna opama tanḍâ', ghenḍhing, musik, bân sastra. Oca' "tabbhuwân" dhibi' anḍi' oca' lèngghâ "tabbhu". Mènorot cara bhudhâjâ, oca' tabbbhuwân èyartèyaghi mènangka sakabbhina bujud kabhângkèdhân tatèngghun sè ngangghuy pakakas musik.
Jhinten èreng
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Ranunculaceae
Jherruk keppro'
Jhâjhârbâ'ân ropa
Jherruk keppro' arèya kennèng tombu sampè' 2-8 m, bân bhuleddhâ 8,27-24,82 cm. Kajuna jherruk keppro' arèya ta' aḍuri. Ḍâunna aghlumpo', kènè', bân talangkè'anna kènḍâ'. Buwâna abhângon akantha ebbal sè abâk pèppè'.
Tabbhuwân
Pakakas Tabbhuwân
È bâbâ rèya pakakas tabbhuwân:
Sombher
Bhângsa:Kabhângkèdhân
Jherruk keppro'
Sombher
Bhângsa:Rutaceae Bhângsa:Totombuwân
Asma' binti Abu Bakar
Asma' binti Abu Bakar (bhâsa Arab: أسماء بنت أبي بكر) iyâ arèya pottrèna Abu Bakar Ash-Shiddiq, sala sèttong Khulafaur Rasyidin bân mattowana Nabbhi Muhammad saw. Asma’ anḍi’ alè’ binè’ sè nyamana Sayyidah Aisyah, rajina Kenjeng Nabbhi Muhammad saw. Asma’ iyâ arèya rajina Zubair bin Awwam, sahabhât Kanjeng Nabbhi bân ngaghungi pottra sè nyamana Abdullah bin Zubair. Abdullah iyâ arèya rèng Islam kapèng sèttong sè lahèr è Madinah samarèna hijrah. Asma’ akabin ḍu kalè bân Zubair rowa raka sè nomer ḍuwâ’. Asma’ lahèr taon 595 Masehi, lebbi ngoḍâ 25 taon ḍâri Kanjeng Nabbhi bân sèdhâ è omor 97 taon.
Sapo
thumb|Sapo Sapo panèka sala sèttong alat bhersè sè aghâbây dâri serrat otabâ serabut bân biyasana èbhughet.
Asma' binti Abu Bakar
Kâbhâghusân
Asma ollè gellar dzatun-nithaqaini (ذَاتُ النِّطَاقَتَيْنِ) sè artèna rèng binè’ sè ngaghungi 2 katèmang mongghu Imam Bukhari è kètab Shahih. Asma’ toman bhâdhi bekkal ghâbây Rasulullah hijrah ka Madinah. Tapè Asma ta’ anḍi’ tale sè nalè’èn kakanan bân ènommanna. Samarèna mator ka ramana, Abu Bakar makon Asma’ mekka katapèngnga dhâddhi 2 bân sajjhek rowa Asma nganghungi gellar dzatun-nithaqaini.
Ke' Lesap
Ke' Lèsap panèka sala sèttong pendèkar dâri Madhurâh sè pajhât èkennal saktè è abad 18 Masehi. Ke' Lèsap sampe' satiah pagghun è kèngaèh sarèng orèng Madhurâh, khosus èpon bâgiyân sè ampon po-seppo. Sajârawan Madhurâ R. T. A. Zainal Fattah otabâ Kanjeng Sinal noles tokoh arèya kalabân sébbhutân Pa' Lessap. Raden Werdisastro, sè noles buku Babad Songennep (1914) noles Pa'na Lesap. Sabâtara panolesan sè bhidâh è buku Babad Sumenep alih bahasa Indonesia ceta'an partama (1996). Nèng buku rèya Thoha Hadi, noles Ke' Lèsap, sebbhutan arèya sè saterrosah lebbi è kennal sampe' satèya. zainalfattah tor Werdisastro nyebbhuttaghi jha' Ke' Lèsap panèka potra dâri Panembahan Cangradiningrat Diningrat V (1707-1718) kalabân selir.
Asma' binti Abu Bakar
Arowi hadis
Asma ariwayataghi 58 hadis bân kakḍinto rèd-morèddhâ: Abdullah bin Zubair, 'Urwah bin Zubair, Abdullah bin Abbas, bân laènna. Bâḍâ 13 hadis sè èsepakati Bukhari bân Muslim, 5 hadis sè èsepakati Bukhari saos, 4 hadis èriwayataghi Muslim.
Sombher
Bhângsa:Islam Bhângsa:Lahèr 595 Bhângsa:Sèdhâ 692 Bhângsa:Sèdhâ omor 97 taon Bhângsa:Masok Islam kapèng sèttong
Fathul Bari
Fathul Bari otabâ "Fath Al-Bari bi Syarh Shahih Al-Bukhari" (bhâsa Arab: فتح الباري‎) iyâ arèya kètab sè penting bâdhi rèng-orèng ahlussunnah sè èangghit sareng Al-Hafiz Ibnu Hajar Al-Asqalani. Kètab rèya cè’ kotarana polan dhâddhi sombher kaum muslimin tamasok santrè. Neng ḍâlem Fathul Bari èjellasaghi (syarh) kètab Shahih Bukhari. Ibnu Hajar Al-Asqalani molaè nyerrat kètab rèya è omor 44 taon bân bhuto bâkto 25 taon sè abhâdhi ḍâri taon 817 H sampè Râjjhâb 842 H. Mukadimah kètab rèya judulla Hadyus Sari sè èssèna 10 bâb bhâdhi ngartè ka èssèna Fathul Bari.
Tègghina kètab Fathul Bari
Kètab Fathul Bari anḍi’ posisi sè tègghi polana sabâb è bâbâ rèya:
Sapo
Bhângsa:Parabhut
Sariamin Ismail
Sariamin Ismail (lahèr è Talu, Talamau, Pasaman Bârâ', Somattra Bârâ', 31 Julè 1909 – wafat è Pekanbaru, Riau, 15 Dèsèmber 1995 ka omor 86 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Sarwendah Tan
Sarwendah Tan (laèr è Jambi, 29 Agustus 1989) panèka sala sèttong panyanyi bân modèl Indonèsia.
Kasorangan
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktris
Fathul Bari
Sè nyerrat ulama’ sè ahli
Kètab rèya èserrat sareng ḍuwâ’ ulama’ sè ahli yakni Imam al-Bukhari sè nganghungi gellar Amirul Mukminin è bidang hadis; bân Imam Ibnu Hajar al-‘Asqalani, sè nganghungi gellar al-Hafiz. Gellar al-hafiz ghun èparèngè ka ahli hadis sè bisa ngafalaghi 100.000 hadis tamasok sanad bân matanna. Karjâ rajâ Ibnu Hajar salaèn Fathul Bari iyâ arèya Bulughul Maram min Adillatil Ahkaam.
Sariamin Ismail
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Fathul Bari
Manyèttong ḍuwâ’ kètab sè aghung
Kitab rèya èsebbhut aghung polana manyèttong ḍuwâ’ kètab hadis sè bhâghus è bidang hadis. Kètab asal (matan) yakni Shahih Al-Bukhari èsebbhut kètab palèng sohèh samarèna Al-Qur'an bân palèng tègghi salaèn kètab hadis sè laèn. Saèngghâ kètab syarh èkabhuto maklè paham ka Sahih Bukhari bân syarah Shahihul Bukhari sè palèng bhâghus iyâ arèya kètab Fathul Bari.
Sakèng bhâghussa Fathul Bari, ulama’ sampè’ mojhi “Laa hijrata ba’dal Fathi (Ta’ usa ahijra ka kètab hadis laènna polan la bâḍâ Fathul Bari)”. Fathul Bari èssèna abahas èlmo bhâsa, definisi lughawi bân syar’i, abhândhingaghi riawayat, kaidah ushul fiqih, keterangan èlmo hadis: sanad bân matan, sareng hikmah hadis.
Ke' Lesap
Oḍi' Ke' Lesap
È bâkto ngoḍâna, Ke' Lesap tak toman tao jhâ' abâ'na rèya katoronan Panembahan Cakraningrat, sampè' è settong bâkto ècarètaaghi jhâ' èbhuna Kè' Lesap aberri' tao sapa sanyatana eppa'na Ke' Lesap. Ke' Lesap orèngnga lakar senneng atapa è alas tor kobhurân karamat, sampè' e sèttong bâkto, saellana Ke' Lesap atapa è Ghunong Geggher, Ke' Lesap anḍi' kasaktèan maberes orèng sè sakè'.
Nalèka kasaktean Ke' lesap ampon èkèḍing Rato Bhângkalan, Ke' Lesap pas èsarè kaangghuy èpadhâddhi dhukon karaton tor nettep è Karaton Bhângkalan. Namong, Ke' Lesap ghi' aromasa korang kalabân sè èkaollè abâ'na, asabâb ghulina Ke' Lesap nèka ghik etalekteghi mongghu Raja, bân pole karana Ke' Lesap ghi' anḍi' pangaterro ngoasaena dhârâdhân Madhurâh.
Kalabân pangaterro panèka, Ke' Lesap pas bhuruh dâri Karaton Bhangkalan, bhuruh ka arah tèmor Bhangkalan pas terros nyéppér è sala sèttong ghuwé se bâdâ e Kabhupaten Songennep, iyâ arèya ghuwé pajhuddhân sè kénnéngannah è ghulu'-ghulu'. È tempat ka'dinto Ke' Lesap ngalokonih tapah sampe' aon-taon kaagghuy ngaolle èlmo sopajâ Ke' Lesap bisah ngosaè tana Madhurâh. Sabâgiyân orèng jhughân parcajâ Ke' Lesap andi' posaka se bisa matèèh moso sanajjân Ke' Lesap ta' ngalle dâri kennengannah, artèna posaka panèka bisa ngabbhér sasoway parènta dâri Ke' Lesap. Posaka paneka anyama Kodhi' Crancang.
Pemberontakan
Bit-abid hân, saellana Ke' Lesap ampon koat, Ke' Lesap amolla pemberontakan, daerah se pertama iyâ arèya karaton Songennep. E tempat ka'dinto Ke' Lesap ngaolle kamennangan tor bisa makala ratoh Songennep. Saamponna Ke' Lesap ngoasae dhâ' Kabhupaten Songennep, Ke' Lesap alanjuttaghi pemberontakan è daèrah Pamekasan bân Sampang. Kabhâr panyerrangan sè ekalako Ke' Lesap akherra ekaeding mongghu rato Bhangkalan. Nalekana Ke' Lesap depak ka Bhangkalan, rato Bhangkalan nyambut Ke' Lesap kalabân aèng mabu' kaangghuy maelang kasadaran Ke' Lesap sopajâ'a rato bisa matèèh dhâ' Ke' Lesap. Rencana panèka berhasil saengghâna posaka andi'na Ke' Lesap erébbhuk rato Bhangkalan, naleka posaka panèka ecoccoaghina dhâ' bhâdânna Ke' Lesap, motemmo Ke' Lesap èlang ta' etemmo. Hal panèka sè sampè' satèya èkamengnga' bân orèng.
Bâdâ duâ' pendapat, bâdâ se parcaje jha' Ke' Lesap ampon mateh, bân sabâgiyen pole parcaje jhâ' Ke' Lesap ghi' odi' namong tak bisah etangale sarèng oreng bân-sarombân. oreng sè parcajâ jhâ' Ke' Lesap paneka ghi' odi' sabâb kantos satèya tadâ' kobhurna Ke' Lesap. tak sakone' orèng se ngoca' jhâ' Ke' Lesap segghut dâtâng dhâ' Dhisa Pocong, bannyak kèyaè otabâ pengasuh pondhuk pasantren e Jhâbâ Temor se apangrasa Ke' Lesap ghik odi'.
kalabân kaparcajâân panèka masyarakat Dhisa pocong akherra terros ajâgâ tor arabât tempat petilasan dâri ibunda Ke' Lesap se dhâddhi sala sèttong tempat karamat sè bâdâ e dhisa pocong.
Saronèn
Saronèn panèka alat musik sè tombu akembang è masyarakat Madhurâ. Saronèn aasal dâri bhâsa Madhurâ "sennènan" (arè Sennèn).
Bhângsa:Bhudhâjâ
Isyana Sarasvati
Isyana Sarasvati (bhâbbhâr 2 Mèi 1993) iyâ arèya panyanyè tor tokang ghâbey sajhâ'ân, Inḍonèsia. Isyana iyâ arèya kalowaran ḍâri Nanyang Academy of Fine Arts, Singapura bân Royal College of Music, Britania Raya. Isyana sè nyoson dhibik sadhâjâ laghuna tor toman dhâddhi panyanyè opera neng Singapura. Dhibi'na jughân ngaollè Penghargaan mènangka "Best Asian Artist Inḍonèsia 2016, Best Composer of the Year 2017" dâri MAMA (Mnet Asian Music Awards) bân ènobhâttaghi ḍâlem "30 Under 30 Asia 2020" bi' Forbes.
Kaoḍi'enna
Sabelluna rèng-orèng onèng jhâ' Isyana dhâddhi panyanyè pop bân nolès laghu, Isyana ampon ngirèng musik klasik mènangka solois bân resitalis. Dhibi'na jughân ampon apartisipasi ḍâlem panbrempan kompetisi musik. Prèstasina salasèttonga dhâddhi komposisi palèng bhâgus neng omor 15 taon, salasèttonga acipta'aghi komposisi laghu sè atajhuk "Wings of Your Shadow", laghu kasebbhut kapèlè dhâddhi komposisi sè palèng bhâgus bân masok ka ḍâlem Top 12 electonis ḍâri 3.500 paderta nakkanak neng dhunnyah ka International Junior Original Concert. Mènangka hasèl èpon, dhibi'na kapèlè kaangghuy akonsèr ka IJOC 2008 neng Bunkamura Hall, Tokyo, Jeppang. Isyana agabhung kalabân Sony Music Inḍonèsia  ka taon 2014 bân molaè arillis duwâ' single, "Keep Being You" (2014) bân "pagghun èdhâdhâ " (2015). dhibi'na jughân ampon arilis tello' album sè bânnya' ngaoll rèspon positif bân suksès è pasaran.
2 Sèptèmber 2018, neng Asian Games 2018 ka-18 Jakarta-Palèmbang,  Inḍonèsia, Isyana dhâddi penampil dâ'adâ' ḍâlem Closing Ceremony Asian Games kalabân lagu "Asia's Who We Are" neng ade'na lebbi ḍâri 55.000 orèng neng Stadion otama Gelora Bung Karno. Mèi 2019, Walt Disney Pictures asareng Isyana bân Gamaliel Tapiheru ka'angghuy anyanyi laghu soundtrack neng film Disney, Aladdin sè ajudul "A Whole New World" vèrsi Inḍonèsia, namong tettep aghuna'aghi bhâsa Inggris, kaduwâ'na ampon sacara langsung awawancaraè Alan Menken salaku komposer dâlem film-film Walt Disney Animation Studios di Tokyo, Jepang. neng bulân Julè 2019, Isyana resmi dhâddhi juri The Voice Indonesia aghântè'è posisi Anggun sareng juri bertahan lasnnaekadhirmand Maulana, Titi DJ, Nino RAN bân Vidi Aldiano. Berkat popularitas bân kapiawayanna ḍâlem dhâddi juri, Isyana kapèlè polè  dhâddi coach The Voice Kids Indonesia season 4.
Salastarèna bulân Fèbruari 2019 maso' kadâlem daftar 30 under 30 Forbes Inḍonèsia kategori art, style & entertainment, April 2020, Isyana berhasil maso' ḍâlem  daftar 30 under 30 Forbes Asia versi Forbes ka kategori Entertainment bân Sports bân jughân maso' neng kategori Celebrities (kategori khusus). Saampona 6 taon bernaung neng bhâbhâna label Sony Music  Inḍonèsia, 20 Oktober 2020 lèbhât akun mèḍia sosial pribadina Isyana resmi angumummaghi jhâ' dhibi'na mendirikan label musik dhibi' sè parèngi asma REDROSE RECORDS. 2 Fèbruari 2021, Isyana bân Rayhan (lakèna), arillis sebuah single sè andhi' judhul "1+1" mènangka wedding anniversary kaduwâ'na sè dâ'adâ'na. Lagu kasebbhut jughân arilis neng berbagai platform musik digital.
10 Maret 2022, Garena Free Fire Inḍonèsia angumummaghi kolaborasina sareng Isyana kalabân konsèp The Diva dalam Battle In Style, kolaborasina kasebbhut ngasèllaghi video musik kalabân lagu bertemakan Free Fire sè diaransemen bi' Isyana dhibi'. sampè' FF Esport ID agandeng lagu "IL SOGNO" andhi'na  Isyana kalabân  video lirik bertemakan FFIM sè èrilis ka saluran Youtube FF Esport ID bân dhâddi backsound ka ajang kompetisi Free Fire  Inḍonèsia Masters 2022 Spring.
2 Oktober 2022, Isyana aluncurraghi NFT dâ'adâ'na sè èberri' judhul My Mystery NFT.
Sombher
Bhângsa:Tokoh Jhâbâ
Yaman
jmpl|150px|Bendirâ Yaman jmpl| thumb|Lambhâng Yaman Yaman nyama resmina Republik Yaman (bhâsa Arab: الجمهورية اليمنية; Al-Jumhūriyyat Al-Yamaniyyah) panèka sala sèttong nagâhrâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Sana'a.
Binuwa
jmpl|Buwâna binuwa jmpl|Kembhângnga binuwa sè ghi' ta' mekkar Binuwa (Anona reticulata) otabâ binowa iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka famili Anonnaceae. Binuwâ èkoca' kèya buah nona (Inḍonesia), anonas (Tagalog), custard apple (Inggris) bân èn-laènna. Totombuwân arèya sokklana ḍâri naghârâ Amèrika Tengnga, Amèrika Lao' bâgiyân ḍâjâ, bân Meksiko.
Yaman
Bhângsa:Naghârâ
Binuwa
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Annonaceae
Jherruk katès
Jherruk katès (Citrus medica) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae.
Jhâjhârbâ'ân ropa
Bhungkana jherruk katès bisa tombu sampè' 4 m tèngghina. Kolè' buwâna tebbel bân cè' ro'omma
Panyalambherrân
Jherruk katès èparkèra'aghi sokkla ḍâri Inḍia bâgiyân ḍâjâ. .
Bârângodhân
jmpl|Ana'na bârângodhân tapanuli Bârângodhân otabâ rangutan otabâ ketthang otan (Pongo spp.) iyâ arèya primata rajâ bi' lengngen sè lanjhâng bân aobu' mèra bhâta otabâ sokklat sè oḍi' sè alas tropis Inḍonesia bân Malaysia, khosossa è Polo Kalimantan bân Somattra. Oca' bârângodhân è bhâsa Inḍonesia èserreb ḍâri oca' Malaju sè artèna "orèng" bân "alas".
Sombher
Bhângsa:Primata Bhângsa:Bhurun alas Bhângsa:Hominidae Bhângsa:Kèbân
Sorrèn
Sorrèn (Toona sureni) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Meliaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya toon (Inḍia); surea-bawang (Malaju), calantas (Filipina) bân èn-laènna.
Jhâjhârbâ'ân ropa
jmpl|Sorrèn ngoḍâ Kaju sorrèn ngennèng tombu sampè' 40 m tèngghina, dhinèng bhuleddhâ 100 cm.
Sombher
Bhângsa:Meliaceae Bhângsa:Totombuwân
Somalia
Bhângsa:Naghârâ
Lalongèt
Lalongèt (ꦭꦭꦺꦴꦔꦺꦠ꧀) asalla ḍâri oca’ longèt sè èrangkep aḍâ’ aobâ swara dhâddhi lalongèt. Longèt artèna “pènter” otabâ “pèlak bây-ghâbâyân”. Maksoddhâ aghâbây korsè, lomarè, bân laènna, sè lantaran kalongèdhânna orèng sè aghâbây, katonna èndhâ, nyennengngaghi ḍâ’ orèng sè nèngalè.
Bârna-bârna
Lalongèt kennèng èbâgi dhâddhi 11 bârna, iyâ arèya :
Sombher
Bhângsa:Sastra
Nazir Datuk Pamoentjak
jmpl|Nazir Datoek Pamontjak Mr. Mohammad Nazir Datuk Pamoentjak (10 April 1896-10 Juli 1966) otabâ Nazir Datuk Pamoentjak iyâ arèya diplomat bân sè arintis kamardhikaan Inḍonèsia. Nazir asalla ḍâri Salayo, Solok, Sumatra Bârâ’, suku Minangkabau. Samarèna lulus ḍâri HBS Batavia, dhibi’en akuliah è Fakultas Hokom, Universitas Leiden.
Nazir toman dhâddhi Katowa Kompolan Inḍonèsia è Bâlândhâ sè ajuwangaghi kamardhikaan Inḍonèsia. Dhing la Inḍonèsia mardhika, Datuk Nazir dhâddhi diplomat bân duta besar pan-bârâmpan kalè.
Neng Jânuwari 1918, Nazir Datuk Pamuncak èntar ka Padang mènangka otosan Jong Sumatranen Bond (JSB). Nazir èpakon maddhâk cabang JBS è Padang bân Bukittinggi. Tapè, rèng-orèng è Bukittinggi ta’ kasokan. Nazir apidato è âḍâ’ân rèd-morèd è Padang, pola nak-kanak ngoḍâ Jhâbâ ampon lebbi maju ḍâri Sumatra kalabân organisasi Jong Java. Organisasi Jong Java èghâbây bi’ dr. Satiman è 7 Maret 1915. Jong anḍi’ semboyan Sakti, Budi, Bakti. Ka’ḍinto èssè pidatona:
“Nak-kanak ngoḍâ Sumatra kodhu nèro ḍât-ngoḍâdhân Jhâbâ. Kaulâ sadhâjâ jhâ’ sampè kala. Kaulâ sadhâjâ kodhu mamaju masyarakat Sumatra. Neng tanang nak-kanak ngoḍâ, bâḍâ nasèp tanah air (Inḍonèsia).”
Taon 1927, Nazir èpenjara è Rotterdam, Bâlandhâ asareng Mohammad Hatta, Ali Sastroamijoyo bân Abdulmajid Djojohadiningrat bi’ Bâlandhâ polana èfitna noro’ partai sè èlarang. Kèng Mohammad Hatta nolak fitna rowa sambi apidato “Indonesie Vrij” è sidang 22 Maret 1928. Marèna pidato rowa, Hatta bân kancana èbhibhasaghi bân èdukung sareng Mr. Duys (agghuta parlemen Bâlandhâ), bân Willem Drees, Perdana Menteri Bâlandhâ taon 1945.
Nazir Datuk Pamoentjak ngaghungi potrè sèttong, nyamana Lidia Djunita Pamoentjak otabâ Jajang C. Noer sè dhâddhi aktris bân sutradara.
Bhâdhi ngennang jasana, è Kotta Solok, Sumatra Bârâ’ bâḍâ jhâlân ngangghuy asmana Nazir Datuk Pamoentjak.
Michael Schumacher
Michael Schumacher (lahèr è 3 Jânuwari 1969) iyâ arèya mantan orèng balap motor ḍâri Jerman sè toman akarir è lalampan Formula Satu è mosèm 1991 kangsè mosèm 2006 bân ḍâri mosèm 2010 kangsè mosèm 2012. Sa'abiddhâ akarir è ajang arèya, dhibi'na toman noro' tim-tim Jordan, Benetton, Ferrari, bân Mercedes. Sa'abidhhâ akarir èajang F1, dhibi'na ella dhâddhi orèng kapèsan 91 kalè Grand Prix, bân pètong kalè arebbhu' pangkat Kejuaraan Dunia Pembalap iyâ arèya è mosèm 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, bân 2004.
Referensi
Bhângsa:Formula 1
Dono (pelawak)
'''Drs. H. Wahjoe Sardono, M.S (EYD: Wahyu Sardono, 30 Sèptèmber 1951-30 Ḍèsèmber 2001), sè lebbi èkennal kalabân Dono''', iyâ arèya aktor, pelawak, bân dosen ḍâri Inḍonèsia sé aropaaghi sala sèttong angghuta ḍâri ghâlimpok lawak Warkop. Bhâbbhâr è Delanggu, Klaten, karier Dono molaèn èrintis bâkto ghik akuliah è Universitas Indonesia kalabân dhâddhi karikaturis bân aktivis. Marè jia Dono èpèle dhâddhi asisten dosen bik ghuru besar sosiologi UI Selo Soemardjan bân molaèn ngajâr sajumla kuliah umum bân kuliah kelompok abhâreng Paulus Wirutomo.
Samarèna lulus kuliah, Dono molaèn majhèghè popularitas abâreng ghâlimpok Warkop sè pas abintangi 34 judul film atema komedi salama kurun bâkto 1979 kantos 1994 sè pas èlanjutaghi ḍâri program serial televisi è taon 1996 kantos 2000. Salaèn jia, Dono jughân aktif nolès beberapa artikel sè atema sosial kemasyarakatan è media massa kantos akhèr odi'na. Dono sèḍhâ è akhèr taon 2001 èsabebaghi panyakèt kanker paru-paru.
Kaodi'en pribadi
Dono bhâbbhâr kalabân nyama lengkap Wahjoe Sardono (ejhâân sè èsampornaaghi: Wahyu Sardono) è Delanggu, Klaten, Jawa Tengah. Mètorot oca'na Dono rèncean artè ḍâri nyamana iyâ arèya: "Wahyu" artèna rahmat Tuhan, "Sar" andi' maksod bhâbbhâr è bulân Jâbhâ Rajhâ (kateppa'an bân bulan Zulhijah dâlâm kalender Islam), samantara "Dono" artèna pemberian. Dhâddhi sacara harfiah artè nyamana iyâ arèya rahmat Tuhan sebagai pemberian sè palèng rajhâ. Eppa'en Dono dhâddhi polisi, samantara ebhuna dhâddhi ibu rumah tangga. Dono iyâ arèya anak lakè' tong-sèttongnga ḍâri empa' taretan.
Dono asakola è SD Negeri 1 Kebon Dalem èterrosaghi ka SMP Negeri 2 Klaten. Bâkto keni'in, Dono ngako jhâk sègghut atokar polana èajhâk amain gagah-gagahan bi' ca-kancana tatapè Dono lebbi bânnyak nahan bân nangkès ḍâripada mokol. Dono pole toman èanyo' bâ'â è sèttong songai kènè' bâkto molèa ka roma samarèna nyongngok wayang kolè' salanjhângnga malèm. Masok ka bâkto SMA Dono asakola è SMA Negeri 3 Surakarta. È bâkto rèya Dono kodhu ausaha kalabân nompa' sapeda poloan kilometer mangkat molè ḍâri Klaten ka Solo/Surakarta bhàn arè kaangghuy bisa asakola. Bâkto è SMA, bakat kapamimpinan Dono la èkatela bâkto èkaparcaje dhâddhi katua OSIS. Dono perna andik cita-cita dhâddhi dokter tatapè polana korang usahana Dono tarpaksa maso' IPS sè penjurusan è SMA. Samarèna penjurusan rèya, Dono pas ngobe cita-citana dhâddhi wartawan bân bâkto jia Dono molaèn bhâjheng aghâmbhâr kartun bán karikatur tor nulès puisi kaangghuy èpaterbi' è sorat kabhâr.
Dono katemmo bàn calon binina, Titi Kusumawardhani, bâkto perploncoan è Fakultas Ilmu Sosial (FIS) UI. Jèu sabelluna jia Dono sè ghik SMP kaluargana toman amain jailangkung bân atanya sapa judhuna Dono. Psrmainan boneka mistis jia nyebbhutaghi nyama judhuna dono Titi Kusumawardhani ḍâri Madiun. Bân tarnyata bâkto dhibâsana Dono lèbur ka rèng binè' padè bân sè èkoca'jailangkung jia. Dono bân Titi amantan ka taon 1977 bân andik tèllo anak iyâ arèya Andika Aria Sena, Damar Canggih Wicaksono bân Satrio Sarwo Trengginas. Titi sèdhâ ka taon 1997 asabâb sakè' kanker payudara.
Karèr awwâl
Dono akuliah è Universitas Indonesia, Jakarta jurusân sosiologi. Dono masok è taon 1971. Ale'en Dono sè satèrrossa ngajhâr è Fakultas Ekonomi UI, Rani Toersilaningsih, acarèta kaka'en mèle jurusan sosiologi polana lakar sennèng mengamati orèng, lingkungan bân laènna sè è ghâbây ka tolèsan otabâ ghâmbar karikatur. Eppa'en tèrrona Dono masok ka jurusan politik tatapè Dono ta' èndek. Akhèra eppa'en Dono adukung pèlean ana'na kalabân syarat kodhu konsisten bân aprestasi. Dono pas andi' kanca semma' Paulus Wirutomo. Due' sahabat rèya sè èkaparcajhâ Selo Soemardjan dhâddhi asistenna. Dono bân Paulus pas mabâḍâ majalah mahasiswa independen sè tak acampor ka birokrasi kampus. Pessèna ḍâri dompet abâ' dhibi'na bâng-sebâng tatapè keduâna tak apolong è sèttong majalah sè paḍâ.
Bâkto dhâddhi mahasiswa Dono la alako è pan-sapanapan sorat kabhâr, antarana è Tribun bâ Salemba, tarotama dhâddhi karikaturis. Kedue' media cetak jia ambu tarbi' ka tahun 1974. Pas Dono èajhâk apolong bâ ghâlimpok lawak Warung Kopi sè ègâbai sataon sabellunna. Dono abhârèng Kasino, Indro, Nanu Moeljono bâ Rudy Badil pas èkontrak kaangghuy ngèsseeh siaran agaya kandhâan bârung kopi è radio swasta Prambors.
È tengnga kalakoan kuliana, Dono aropaaghi angghuta Kelompok Mahasiswa Pecinta Alam Universitas Indonesia (Mapala UI) bhârèng Kasino bân Nanu. Mangkana jia, film-film Warkop DKI bânnyak matao kalakoanna sèkatèllo sè lèbur ka alam.
Sombher
Bhângsa:Orèng
Kotta Malang
Kotta Malang iyà arèya sala sèttong kotta è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Kotta Malang tamasok kotta palèng rajà nomer ḍuà' è Jhâbhâ Tèmor samarèna Sorbhàjhà bàn nomer 12 è Inḍonèsia. Kotta rèya èbhângon tangghâl 1 April 1914.
Gèografis
Kotta Malang luassa 114,26 km². Kotta Malang èbâgi dhâddhi 5 kacamadhân, 57 kelurahan, 548 RW (Rokon Warga), bân 4.181 RT (Rokon Tatangghâ).
Tamer Hosny
thumb|Tamer Hosny Tamer Hosny Sherif Abbas Farghaly (bhâsa Arab: تامر حسني شريف عباس فرغلي) otabâ lebbi èkennal mènangka Tamer Hosny (bhâsa Arab: تامر حسني; laèr è Kairo, Mesir, 16 Agustus 1977) panèka sorang panyanyi bân aktor Mesir.
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktor
Tajhin Sappar
jmpl|Tajhin Sappar è Pamekkasân Tajhin Sappar (Carakan: ꦠꦗꦶꦤ꧀ꦱꦥ꧀ꦥꦂ) iyâ arèya sala sèttong la-ola khas è bulân Sappar. Tajhin Sappar èkoca' kèya Tajhin Mèra. Bhângsa:Kakanan Bhângsa:La-ola
Inggit Garnasih
Inggit Garnasih (17 Fèbruwari 1888 – 13 April 1984) iyâ arèya raji kapèng ḍuwâ' Soekarno, prèsiden kapèng sèttong Republik Inḍonèsia. Kaḍuwâna akabin 24 Maret 1923 è compo’ rèng seppona Inggit Jhâlân Javaveem Banḍung, èkokoaghi kalâbân sorat katerrangan kabin nomer 1138 tangghâl 24 Maret 1923, materai 15 sen, bân â bhâsa Sunda. Inggit bân Soekarno apèsa è Pègangsaan Tèmor 56 sè èsâkseèh Hatta, Ki Hajar Dewantoro, bân K.H. Mas Mansur.
Maskè apèsa taon 1942 bhân Inggit pagghun nyèmpen rassâ kâ Soekarno. Jughân sampè’ alabhât è wâkto Soekarno sèdhâ. Carèta cinta Inggit-Soekarno è tolès bhân  è  soson sarèng   Ramadhan KH sè ampon è cetak libèliyân sampè’ mangkèn. Inggit sèdhâ è Bandung tangghâl 13 April 1984. Duwè’ bulân sabèlluna sèdhâ, Fatmawati â cabis atas bhânto’na Ali Sadikin.
Artè Nyama Inggit bhâbbhâr kalâbhân nyâma Garnasih malolo. Garnasih aropaâghi singkathân dhâri dhâbu Hegar Asih, sèka’dimma Hegar andi’ artè segghèr mâodi’ bhân Asih sè andi’ artè panesèr. Dhâbu Inggit sè tètti nyamâ pângolokna asallâ dhâri jumlanâ pèssè saringgit.
Ècarètaâghi sâongghuna Garnasih kini’ panikâ è kasâyangi kanca-kancana. Sampè’ râjèna Ganarnis dhâddhi parâbhân raddhin è antarana kanca-kancana. Sampè’ kaloâr ocâ’ “ Ollè misèman dhâri Garnasih padèna bhân ollè pèssè saringgit”. Bânnya’ lancing sè nyâbè’ atè ka Garnasih kalabhân puktè pèssè saringgit sèebhâghi kâ Garnasih. Dâddhi panyèbbèb dhâbu Inggit è sâbè’ è âdè’na nyâmana.
Masa Kini’
Inggit Garnasih bhâbbar è dhisa Kamasan, Kacamatèn Banjarran, Kabupatèn Bandung, Keresidenan Priangan 17 Februari 1888, anâ’ binè’ bungso dhâri Ardjipan dan Amsi (w. 1935). È wâkto parabân Inggit dhâddi kembhâng dhisa è kampongâ bânnyak lancèng sè mânyèmma’ kâangghuy ny..Inggit toman anèka sarèng Nata Atmaja, sorang patih è kantor Residen Priangan, nangèng coma sâkèjjhâ’ bhân akhèra apèsa. Pas alakè pole bhân Haji Sanusi, pangosaha bhân jhughân aktif è Sarekat Islam.
Pernikahan Inggit sarèng Sanusi saongghunâ sobung masâlah, angèng Inggit korâng bâlujâ lâko èdhingghâl Sanusi serrèna kâlebèt èmo’. Sampè’ akhèra tatèmmo sarèng Soekarno, sè wâkto ghènika ândi’ binè sè anyâma Siti Oetari (Serrè èpanèka sarèng bapâ’na Oetari, HOS Cokroaminoto). Nâmon rassâ cintana kâ Oetari coma akâdiyè rassâ cinta kâ tarètan dhâddi sâbbab kâduwèna apèsa. Jhughân Inggit sarèng Sanusi sè ampon apèsa. Soekarno bhân Inggit anèka è compo’nâ rèng sèpponâ Inggit è jhâlân Javaveem, Bandung.
Al-Biruni
Abu Raihan Muhammad bin Ahmad Al-Biruni (Abu Raihan Al-Biruni Biruni, Al Biruni) (4 Sèptember 973 – 13 Ḍèsember 1048) (bhâsa Persia: ابوریحان محمد بن احمد بیرونی ; bhâsa Arab: أبو الريحان محمد بن أحمد البيروني) iyâ arèya matematikawan, astronom, fisikawan, sarjana, penulis ensiklopedia, filsuf, pengembara, sejarawan, ahli geografi, ahli farmasi, bat-obattan, bân ghuru.
Al-Biruni lahèr è Khawarazmi, Turkmenistan (Khiva) neng kawasan Danau Aral, Asia Tengnga sè lambe’ masok wilayah Kekaisaran Persia. Al-Biruni ajhâr matematika bân falak ka Abu Nashr Mansur.
Al-Biruni akanca so Ibnu Miskawaih sareng Abu Ali Al-Hussain bin Abdullah bin Sina (Ibnu Sina) è universitas bân pusat sains sè èbhângon potrana Abu Al Abbas Ma'mun Khawarazmshah. Al-Biruni èntar ka India abhâreng Mahmud ḍâri Ghazni, Afganistan bhâdhi ajhâr bhâsa, filsafat, aghâma, bân nolès buku. Al-Biruni bisa oca’ Arab, Yunani, Suriah, Berber, sareng Sanskerta.
Karjâ
Al-Biruni nolès bânnyak buku bhâsa Persia bân Arab. Kakḍinto karjâna:
Sombher
Bhângsa:Orèng Bhângsa:Bhângkèt èlmo
Kembhâng ghâmbhir
Kembhâng ghâmbhir (Cestrum viride) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka famili Solanaceae otabâ rong-terrongan. Totombuwân arèya sokklana naghârâ Meksiko.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Solanaceae
Ramy Sabry
thumb|Ramy Sabry Ramy Sabry Mahmoud Mohamed (bhâsa Arab: رامي صبري محمود محمد) otabâ lebbi èkennal mènangka Ramy Sabry (bhâsa Arab: رامي صبري; laèr è Kairo, Mesir, 15 Maret 1978) panèka sorang panyanyi bân aktor Mesir.
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktor
Eritrea
jmpl|150px|Bendirâ Eritrea jmpl| thumb|Lambhâng Eritrea Eritrea nyama resmina Naghârâ Eritrea (bhâsa Arab: دولة إريتريا; Dawlat Irītriyyā; bhâsa Tigrinya: ሃገረ ኤርትራ; Hagere Ertra; bhâsa Inggris: State of Eritrea) panèka sala sèttong nagâhrâ è Afrika Tèmor. Embu' koṭṭana iyâ arèya Asmara.
Bhângsa:Naghârâ
Kabhupatèn Siḍoarjo
Kabhupatèn Siḍoarjo, iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn è Provinsi Jhâbâh tèmor, Indonesia. ibu kottana iyâ arèya Kacamadhân Siḍoarjo kottana. Kabhupatèn arèya abâtâs sareng Kotta Sorbhâjâ bân Kabhupatèn Gersèk è ḍâjâ, Sellat Mâdhurâ è tèmor, Kabhupatèn Pasuruan è lao', sareng Kabhupatèn Mojokerto è bârâ'. Abhâreng bân Gersèk, Siḍoarjo aropaaghi sala sèttong kotta se abhânto Sorbhâjâ, bân masok ḍâlem lèngker Gerbangkertosusila. Masyarakat kabhupatèn rèya ajumla 2.064.168 orèng è taon 2021. Lowas Kabhupatèn Siḍoarjo iyâ arèya 634, 39km².
Gèografis
Wilayah Kabhupatèn Siḍoarjo bâḍâ è ḍuwâ' songay, saèngghâ èkènnal bân sebbhutân Kotta "Delta". Kabhupatèn Siḍoarjo bâḍâ è antara 112,5 – 112,9 dhârâjhât bujur tèmor bân 7,3 – 7,5 dhârâjhât lintang lao'.
Nizar Qabbani
Nizar Tawfiq Qabbani (Nizar Qabbani), (21 Maret 1923-30 April 1998) arèyah orèng diplomat bân thâttih tokang syi’ir tor jughân penerbit Suriah.
Kaodhiân sè lughâlluh
Nizar Qabbani rèmbhik è èbhuh kottah Suriah Damaskus dhâri kalangan keluarga a dhâghâng kelas nga’thângaan. Qabbani è rabhât è Mithnah Al-Shahm, sâmmak bân Damaskus sè lajhuh. Qabbani asakola e Scientific College School nasional è Damaskus antarana taon  1930 bân 1941. Sè andik sakolaan aroah kancana bapakna Qabbani, nyamana Ahmad Munif Al-Aidi. Samarèna jâriyâ Qabbani ajhâr hukum neng Universitas Damaskus, sè è sâbbhut Universitas Suriah sampek taon 1958, Qabbani lulus kalabhân andik gelar sarajana hukum è taon 1945.
È bhâkto kik ajhâr, Qabbani nolès kompolan puisi se è bârrik judul The Brunette Told Me.
Cut Nyak Meutia
Tjoet Nyak Meutia otabâ èsebbhut Cut Nyak Meutia iyâ arèya orèng binè’ sè lahèr è Aceh, tangghâl 15 bulân Februwari è taon 1870. Rèng seppo lakèk'en asmana Teuku Ben Daud Pirak, mun nyama rèng seppo binè’en iyâ arèya arèya Cut Jah. Cut Nyak Meutia anḍi' 4 tarètan lakè’. Cut Nyak Meutia ana’ bungso sè binè’ kadhibi’.
Cut Nyak Meutia èsebbhut orèng binè’ sè abânto ḍâ’ ka Inḍonèsia kalabân ngabdhina ḍâ’ ka naghârâ. Lakèna Cut Nyak Meutia arèya nyamana Teuku Muhammad otabâ èsebhut Teuku Tjik Tunong. Namong è bulân Maret 1905, Tjik Tunong ètangkep Blândhâ bân èyokom matè è pèngghir Tasè' Lhokseumawe. Sebelumma ètangkep, Teuku Tjik Tunong abâsiat ḍâ’ ka kancana Pang Nanggroe kaangghuy akabinaghi binè’na bân arabât anakna sè anyama Teuku Raja Sabi.