cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buya Hamka
Masa Kèni' Hamka
Ghi’ wakto keni’na Hamka abhârè embanah, sambi ngèdingaghi panton se aghâmbèraghi bhâghusse alam Minangkabau. Eppa’na serring kaluar ghuna acarama. E waktona omor 4 taon, Malik noro’ reng sepponah dhâ’ ka Padang Panjang, Ajhâr macah Al-Qur’an bhân bhèca’an sholat kalabân petodunah embhuk epon se asmanah Fatimah.
Saampona omor 7 taon, Malik masok ka sakola’an Dhisa taon 1916, Zainuddin Labay El Yunusy mukak sakola’an Diniyah, aghântèaghi cara sabèlluna engghi panèka ajhâr e langghâr. Sambih asakola pagi, Malik jhughân asakola Diniyah e wakto sorena. Malik sènnèng ajhâ bahasa saènggeh Malik cèppèt paham dhèlem ajhâr Bahasa Arab.
SN Ratmana
Carèta pandha'
Ta' korang dâri 83 carèta pandha' ella èterbitaghi sareng bânnya' media cèta' bân elektronik. Sabânnya' 42 è antarana lebbhu dâlem buku kompolan carpan.
Buku èn-laèna
Bhângsa:Bhujhângghâ
Pakistan
Pakistan (bhâsa Inggris: Pakistan; Islamic Republic of Pakistan, bhâsa Urdu: اِسلامی جمہوریہ پاكِستان, Islāmī Jumhūriyah Pākistān) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Lao'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Islamabad bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Karachi. Loas bilajâhna iyâ arèya 881,913 km². Pendudukna iyâ arèya 225,199,937 (2021) bân kapadatan pendudukna 292 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Ziggy Zezsyazeoviennazabrizkie
Ziggy Zezsyazeoviennazabrizkie (lahèr è 10 Oktober 1993) panèka sorang panolès bân sastrawan bhângsa Indonesia.
Ibrahim Imran
Ibrahim Imran otabâ lebbi èkennal klabân nyamah Baim (lahèr è Hong Kong, 31 Mèi 1975) panèka sala sèttong panyanyi bân aktor Indonèsia.
Ziggy Zezsyazeoviennazabrizkie
Buku
Ziggy panèka bhâjheng nolès jâ-karjâ sastrana, antara laèn:
Ibrahim Imran
Abhâreng JabalRootz
Bhângsa:Panyanyi
Ziggy Zezsyazeoviennazabrizkie
Pustaka
Bhângsa:Panolès
Pusvi Defi
Pusvi Defi adalah sastrawati berkebangsaan Indonesia. Lahir di Medan, Sumatera Utara, 23 Juni. Kini ia menetap di Pkl Kerinci, Kab. Pelalawan, Riau. Pusvi Defi merupakan salah satu penerima Youth Leader and Writers Indonesian (Thailand, 2023). Sepanjang karir kepenulisannya, ia cukup aktif di pelbagai media, antara lain : Koran Tempo, Media Indonesia, Basa-basi, Co, Riau Pos, Haluan Padang, Padang Ekspres, Koran Makassar, Banjarmasin Post, Solo Pos, dll. Selain menulis untuk pelbagai media, ia juga beberapa kali memenangi lomba menulis pantun, monolog & baca puisi: juara 1 Cipta Baca Puisi & Monolog diselenggarakan oleh Sps Magister Pendidikan dan Bahasa Uhamka Indonesia (2021), peringkat III Lomba Cipta dan Baca Puisi ditaja oleh BPDB Kota Pekanbaru (2021), Pemenang Utama Lomba ISPA Competition (2021), Juara III Menulis Manuskrip Pantun ditaja oleh Bank Indonesia Purwokerto (2021), Pemenang Konten Indonesia Baik kategori Lomba Teks (2021), Juara III Lomba tulis Artikel dan Foto diadakan KBR x NLR, peringkat favorit Lomba Menulis Quote tingkat Nasional oleh Fun Bahasa (2022), Juara Favorit Voice Over oleh Bardhl (2022), Non Rangking Lomba Cipta Puisi Cipta Sastra DKP (2022), Juara III Lomba Baca Puisi Bulan Bahasa Prov.Riau (2023). Kini, ia menjabat sebagai ketua Forum TBM Pelalawan. Pengagas Residensi Milenial Pelalawan (2023-2025).
Polay lalakè'
Polay lalakè'  otabâ polay lakè' (Rauvolfia sumatrana) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Apocynaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya lame lalaki (Sonḍhâ); tampa badak (Somattra); pulai pipit, pelir kambing (Malaysia) bân èn-laènna.
Panyalambherrân
Polau lalakè' tombu è polo Kalimantan, Jhâbâ, Malaysia, Maluku, Sulawesi, Somattra, Thailand, bân Myanmar.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Apocynaceae
Tèttè
jmpl|Bhungkana tèttè Tèttè (Dendropthoe pentandra) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Loranthaceae.
Panyalambherrân
Tèttè tombu è Inḍonesia, Malaysia, Filipina, Thailand, Vietnam, Kamboja, Inḍia, bân Cèna.
Sombher
Bhângsa:Loranthaceae Bhângsa:Totombuwân
Hidroponik
jmpl|Hiḍroponik Hiḍroponik otabâ hydroponics arèya ḍâri oca' bhâsa Latèn, iyâ arèya hydro sè artèna aèng bân oca' phonos sè artèna lako, saèngghâ hidroponik èmaksod mènangka aèng sè alako. Hidroponik iyâ arèya namen tatamennan klabân amanpa'ataghi aèng tanpa aghuna'aghi tana klabân sè tojjhuwânna nyokoppaghi kabhutowan nutrisi mongghu tamennan. Kabhtowan aèng è hidroponik lebbi dhiddhi' klabân kabhutowan aèng è namen è tana. Hidroponik aghuna'aghi aèng sè lebbi efisien, dhâddhi cocok ka ḍaèra sè aghâḍhui aèng sè ta' bânnya'.
Sombher
Bhângsa:Hiḍroponik
M. Tabrani
jmpl|Ghâmbhâr pottrèdhân M. Tabrani M. Tabrani otabâ Mohammad Tabrani Soerjowitjirto (bhâbhâr è Pamekkasân, 10 Oktober 1904 – wafat 12 Jânuwari 1984 ) arèya sala sèttong wartawan bân politikus bhângsa Inḍonèsia. Sa'abiddhâ pergerakan nasional Indonesia nyama M. Tabrani ècathet malolo. M. Tabrani kalonta mènangka tokoh Jong Java bân kopala redaksi Pemandangan è bâkto Juli 1936 kongsè Oktober 1940.
Pamili
M.Tabrani arèya ana' sè nomer tello' ḍâri sanga tarètan dâri rama R. Panji Soeradi Soerowitjitro bân R. Ayu Siti Aminah.
Riwayât pamolangan
Tabrani asakola è MULO bân OSVIA è Banḍung. Kaghiyârânna Tabrani ka jurnalistik molaè lulus ḍâri OSVIA. È taon 1925, Tabrani ella ngatowaè bertakala Hindia Baroe. Sabâktona ajhâr è Èropa, è Universitas Köln (Universität zu Köln), dhibi'na abhânto pan-bârâmpan bertakala Inḍonesia molaè 1926 ghân 1930. Bâkto arowa, ghi' rangrang ngangodâdhân Inḍonesia sè molangè èlmo jurnalistik è naghârâ manca bân pèra' bâḍâ orèng akadhi Djamaluddin Adinegoto, Jusuf Jahja, bân Tabrani dhibi'na.
Iksaka Banu
Iksaka Banu (lahèr è Yogyakarta, 7 Oktober 1964) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Bhângsa:Panolès
Ideogram
thumb|Lajheng orèng Messèr kona. Ideogram (bhâsa Yunani: ἰδέα sè artèna "ide" bân γράφω sè artèna "nolès") panèka tandhâ dhâpor sè aagèni ide otabâ konsèp. Ideogram arèya ella èghunaaghi sajjhek jhâman purbakala è taraan Èropa bân pagghun dhâddhi longkang dâri bhudhâjâ manossa lebbi dâri 3000 taon.
Bhângsa:Bhâsa
Bangladesh
Bangladesh (bhâsa Bengali: বাংলাদেশ; গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ - Bangladesh; Gônoprojatontri Bangladesh) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Asia Lao'. Kottha otamana iyâ arèya Dhaka. Lowassa iyâ arèya 148,460 km². Ghungghung orèngnga iyâ arèya bâḍâ 166,303,498 (2021) bân kakerreppan maghârsarèna 1278 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Sa'ang bunto'
thumb|Sa'ang bunto kerrèng Sa'ang bunto' (Piper cubeba) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka genus Piper. Tombuwân arèya èmanfaataghi buwâ bân minynya' atsirina. Neng è bhâsa Indonesia, tombuwân arèya èkoca' kemukus.
Bhâsa Melayu
Bhâsa Melayu (Carakan: Bahasa Melayu) iyâ arèya bhâsa sè èkacator bi' orèng Melayu.
Naghârâ
Bhângsa:Bhâsa
Sabbhrâng
thumb|Ombina sabbhrâng Sabbhrâng (Manihot esculenta) panèka tombuwân sè tombu taonan dâri suku Euphorbiaceae. Ombina panèka èkaghâbây kakanan poko' sè ngasèlaghi karbohidrat, dhinèng dâuna bisa èkaghângan. Sabbhrâng arèya èkaghâbây tapay otabâ sabbhrâng ghuring otabâ mo'-amo' laènna.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Euphorbiaceae
Malahayati
Keumalahayati otabâ Malahayati (1 Jânuwari 1550-30 Juni 1615) iyâ arèya rèng binè' parjhurit Kasoltanan Acèh. Asma ramana iyâ arèya Laksamana Mahmud Syah. Mbana ḍâri ghâris ramana iyâ arèya Laksamana Muhammad Said Syah, potrana Soltan Salahuddin Syah sè marènta sakètar taon 153-1539 M. Soltan Salahuddin Syah iyâ arèya potrana Soltan Ibrahim Ali Mughayat Syah (1513-1530 M), pendiri Kerajaan Acèh Ḍarussalam.
Taon 1585–1604 Malahayati dhâddhi Kapala Bhârisan Pengawal Istana Panglima Rahasia bân Panglima Protokol Pamarènta Sultan Saidil Mukammil Alauddin Riayat Syah IV. Malahayati mimpin 2000 orèng klompo' Inong Balee (randhâ pahlawan sè ampon syahid) aperrang bi’ pal-kapal bân benteng Blandhâ tangghâl 11 Sèptember 1599 sampè’ matè’èn Cornelis de Houtman neng kapal. Polan bângal, Malahayati ollè gellar laksamana bân kotare kalabân Laksamana Malahayati. Makamma bâḍâ è Bukit Krueng Raya, Lamrèh, Acèh Rajâ.
Pendidikan Angkatan Laut
Laksamana Malahayati èkenal jughân kalabân nyama Keumalahayati. Dhibi'na èlahèragi è Acèh Rajâ è taon 1550. È masa nak-kanak bân remaja dhibi'na ollè pendhidhighân Maligi. Malahayati ghi' akarabhât sareng soltan Acèh. Eppa'na bân embana abhâktè è kasoltanan Acèh mènangka panglèma angkatan tasè'. Ḍâri ḍissa smangat kelautan Malahayati angghâl. Dhibi'na pas noro'è jejak eppa'na bân embana kalabân noro' pendidighân militèr jurusan angkatan tasè' è akadèmik Baitul Maqḍis.
Mimpèn Inong Balee
Parjhuângan Malahayati melabân penjajah èmulaè samarèna pertempuran è lompong Haru. Armada tasè' kasoltanan Acèh melabân armada Portugis. È pertemporan rowa, Laksamana Zainal Abiḍin, lakèna Malahayati, matè. Samarèna èdhingghâl matè lakèna, Malahayati ngosolaghi ḍâ' soltan Acèh ghâbây abentu' klompo' sè a èssè randhâ prajurit Acèh sè matè saat paperrangan. Parmintaan rowa ètarèma. Dhibi'na èangka' mènangka pamimpèn klompo' Inong Balee kalabân pangkat Laksamana. Malahayati iyâ arèya orèng binè' Acèh ḍâ'-aḍâ' sè nyandhâng pangkat rèya.
Parjhuângan Melabân Blândhâ
Laksamana Malahayati bân klompo'na atugas ajâgâ pelabbhuwân-pelabbhuwân dhâghâng è Acèh. È tangghâl 21 Juni 1599, Laksamana Malahayati addhepphân kalabân kapal Blândhâ sè nyoba maksa kareppha. Laksamana Malahayati bân klompo'na tanto ta' bisa narèma. Kabbi mabâḍâ palabânan. Ḍâlem parèstèwa jârèya Cornelis de Houtman bân brâmpan pelaut Blândhâ tèwas. Frederick de Houtman, bâkkèl komandan armada Blândhâ, èpèghâ' sarèng piha' Acèh.
Sombher
Bhângsa:Orèng
Nigeria
Nigeria (bhâsa Inggris: Nigeria) panèka sala sèttong naghârâ è Afrika Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Abuja bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Lagos. Loas bilajâhna iyâ arèya 923,769 km². Pendudukna iyâ arèya 211,400,708 (2021) bân kapadatan pendudukna 232 orèng per km².
Indra Bagus Ade Chandra
Indra Bagus Ade Chandra (lahèr è Jakarta, 13 Juli 1987) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Inḍonèsia.
Prèstasi
Bhângsa:Orèng
Podhi
jmpl|Kembhângnga podhi Podhi otabâ dhubajâ (Woordfordia fruticosa) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lythraceae.
Panyalambherrân
Afrika Tèmor akadhi Tanzania bân Madagaskar, Inḍia, Cèna, Myanmar, Thailand, bân Inḍonesia.
Nepal
Nepal (bhâsa Nepali: नेपाल; सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल - Nepal; Saṅghīya Loktāntrik Gaṇatantra Nepāl) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Lao'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Kathmandu. Loas bilajâhna iyâ arèya 147,516 km². Pendudukna iyâ arèya 29,674,920 (2021) bân kapadatan pendudukna 207 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Umm Kulthum
umm Kulthum tanggâl bhâbbhârâ Ummi Kulthum arèya bhidhâ-bhidhâ (31 Desember 1898, atau 4 Mei 1904, sèdhâh tanggâl 3 Februari 1975 ) Ummi kulsum arèya penyanyi, tokang nolès lagu bân aktris film neng Mesir molaè era 1920-an sampè 1970-an. Ummi Kulthum è bârrik julukân Kawkab al-Sharq (كوكب الشرق)  (Bintang dhâri tèmor) dâlâm bahasa Arab.
Umm Kulthum kotara sabâb andik kemampuan vocal sè lowar biasa, bân târmasok sala settonga penyanyi Arab sè belantongan bân dhâddi pangaro è abad sè kapèng -20, sè èdimma lebbhi dhâri  80 juta rekaman ampon paju è sakabbhina dunnya.
Kaoḍiân sè awwâl
Umm Kulthum bhâbbhâr è dhisa Tamay ez-Zahayra è El Senbellawein, Gubenur Dakahlia, Mesir è Delta Nil, sâmmak bân tasek Mediterania. Tanggâl bhâbbhâra tak pastè polana è masa kenika neng Arab tak èwâjibaki adaftar kelahiran. Bâḍâ sè ngocak tanggâl 31 Desember 1898, 31 Desember 1904, atabâ 4 Mei 1904. Ummi Kulthum ajâr anyanyi è bâkto bapakna ngajâri kakakna sè anyama Khalid. è bâkto ngodâna Kulthum ampon paddhâng bakat nyanyina sè lowar biasa. bapakna dâddhi imam masjid neng tempat kakdissa, ngajhâri sopajâ bisa maca lafal Al-Qur’an, bân Bâḍâ sè ngoca ampon hafal bânnyak- bânnyak kètab. È bâkto omor 12 taon, bapakna arassa Kulthum andik kakoatan èdâlâm anyanyi mèlana dâri jâriyâ bapakna nyoro Kulthum sopajâ agabung kalabhân ansambel keluarga. Salèrana akalambhi akanta nak-kanak lakèk sopajâ bapakna tak arassa tak nyaman sabâb andik anak binik sè ongkâ kâ panggung. È bâkto omor 16 taon salèrana ollè perhatian dâri Mohamed Aboul Ela, penyanyi sè cèk terkenalla bân ngajhâri Umm Kulthum repertoar Arab klasik. Saampona ollè panberempan taon, salèrana atâmmo kalabhân komposer terkenal bân Oudis Zakariyya Ahmad, tor ngundang salèrana sopajâ ḍâtâng kâ Kairo. Sabâlluna jâriye dhibiin toman entar kâ Kairo è awwâl taon 1920, taon 1923 Umm Kulthum ngallè ḍâ Kairo satârrosa. Umm Kulthum è undang panbârâmpan kale ka romana Amin Beh Almahdy, sè ngajhâri amaèn oud, ḍâkpaḍââ sarâng kecapi. Dhibiin akanca kalabhân Rawheya Al-Mahdi, anakna Amin sampè èntar ka mantana Putri Rawheya, make biasana tak sânâng akompol bân bânnyaan orèng.
Amin Mahdi angânalaki Umm Kulthum dâ’ budayana Kairo, tape salèrana cèk ngastètèna bân majhâu dâri gaya odikna bohemian, salèrana tâtâp odik sederhana bân ngangguy nilai-nilai konservatif polana bangga dâ’kaodiân asal-usullâ, salèrana bisa ajâghâ citra publik saèngghâ sajjhân atambâ daya tarikna Umm Kulthum.
Èbâkto kânika, Umm Kulthum è kânalaki kalabân penyair sè terkenal Ahmad Rami, sè ampon nolès 137 lagu ghâbây Umm Kulthum. Rami ngânalaki salèrana dâ’ sastra Prancis, sè sangât è kasânângi ḍâri studina neng Sorbanne, Paris, bân ahèrra dâddhi kepala mentorra dâlâm analisis sastra bân literature Arab. Samarèna jâriyâ Umm Kulthum è kânalaki kalabân komposer terkenal Mohamed El Qasabgi, sè ngânalaki salèrana dâ’ istana teater Arab, sè dimma Umm Kulthum bâkal ngaolle kesuksesan sè ongguwân. Taon 1932 salèrana sajjân sukses dhâddhi penyanyi lèbât rekaman sè èjuwâl saèngghâna bisa mabâdâ tur neng Tèmor tângnga, anyanyi neng kotta-kotta Arab akadhi Damaskus, Suriah, Bagdad, Irak; Beirut, Lebanon; Tunis, Tunisia: bân Tripoli, Libya.
Umm Kulthum è padhâddhi sala sèttonga penyanyi Arab sè palèng terkenal bân popular esabâbaki panberâmpan faktor. È awwâl karirrâ, dhibiin andik saingan ḍuwek penyanyi terkenal sè anyama Mounira El Mahdeya bân Fathiyya Ahmad, sè andik suara parak paḍââh, tape Mounira tak bisa ngontrol suarana.
Soeharto
Jenderal Besar TNI (Purn.) H. M. Soeharto, (Hacanaraka: ꦯꦸꦲꦂꦠ; IPA: / su:'hɑːrtɔ/) (ER, EYD: Suharto; 8 Juni 1921 - 27 Januari 2008) iyâ arèya Presiden kaduwe' Indonesia sè ajabat dâri taon 1967 sampe' 1988, aghènteeh Soekarno. È dunia internasional, otamana è Dunia Barat, Soeharto segghut èrujuk kalabân sebbhuttèn populer "The Smiling General" (bhâsa Indonesia: "Sang Jenderal yang Tersenyum") polana raéna sè malolo asenyum bân nunjuk aghi karamahan. Manabi de'nika, kalabân sadheje kontroversi sè bâdâ, Soeharto segghut jughân èsebbhut kalabân otoriter ka alaenan bân Soeharto.[1][2][3]
Sabelluna ḍhâddhi presiden, Soeharto iyâ arèya pamimpin militer bâkto masa Hindia Bâlânḍhâ bân Kakaisaran Jepang, kalabân pangkat terakhir Mayor Jenderal. Samarèna Gerakan 30 September 1965, Soeharto aghebey operasi panertèbhân bân pangamanan kalabân parènta ḍâri Presiden Soekarno, sala sèttong sè èlakonè Soeharto iyâ arèya kalabân matade' Gerakan 30 September bân aberri' parnyataan jhek PKI arèya organisasi sè terlarang. Bânnyak kontroversi nyebbhut operasi rèya mateeh sekitar 100.000 sampe' 2 juta jiwa, tapè jumla rèya koḍhu ḍhâddhi pètanya asabâb korban ḍâri Gerakan 30 September polè bânnyak.[4][5]
Soeharto samarèna jia èparèngi mandat sarèng Majelis Permusyawaratan Rakyat Sementara (MPRS) ḍhâddhi presiden bâkto 26 Maret 1968[6] aghântee Soekarno, bân resmi ḍhâddhi presiden bâkto taon 1968. Soeharto èpelè polè sarèng MPR bâkto taon 1973, 1978, 1983, 1988, 1993, bân 1998. Bâkto taon 1998, masa jabatanna marè samarèna ngunduraghi abè' ḍhibi'na è tangghâl 21 Mei taon kasebbhut, nyosol bâḍâna karosoan Mei 1998 bân pendudukan gedung DPR/MPR sarèng èbuwen mahasiswa. Soeharto aropaaghi orèng sè palèng abit ajabat ḍhâddhi presiden Indonesia. Soeharto èghântee sarèng B.J. Habibie.
Sabbhrâng longghâ
thumb|Kebbhuna sabbhrâng longghâ Sabbhrâng longghâ (Ipomoea batatas) iyâ arèya tombuwân sè è bhâsa Inggris èkoca' sweet potato. Bâgiyân sè èmanfa'ataghi iyâ arèya ombina polana anḍi' gizi (karbohidarat) sè tèngghi. È Afrika, ombi sabbhrâng longghâ dhâddhi kakanan otama sè penting. È Asia, salaèn èkakan ombina, ḍâun ngoḍâna èkaghângan. Bâḍâ kèya jennis sabbhrâng longghâ laèn sè ètanem è pakarangan polana ḍâunna sè bhâghus èpandheng.
Soeharto
Salama para' 32 taon pamarèntahanna Soeharto nyabè' pondasi pembangunan è Indonesia lèbet Repelita. Dâlâm masa kakoasaanna, sè èsebbhut Orde Baru, Soeharto abangun naghârâ sè stabil bân ngaollè kamajuan ekonomi bân infrastruktur.[7][8][9][10] Dâlâm era rèya masyarakat ollè arghâ bahan-bahan pokok sè modè bân kabâdâân aman tor katartèbhân sè terjaga, jughân tercapainya Swasembada Bèrrâs. Parkara rèya ètoraè kalabân medali From Rice Importer To Self Sufficiency dâri Organisasi Pangan bân Pertanian (FAO) bâkto 1984 sè ètarèma Presiden Soeharto.[11]
Sabbhrâng longghâ
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Convolvulaceae
Soeharto
Soeharto jughân aropaaghi sosok sè kontroversial polana abètesaghi kabebasan warga naghârâ Indonesia katoronan Tionghoa, menduduki Timor Timur, pamaksaan asas Pancasila è sakabbhina bidang, bân èsebbhut ḍhâddhi sala sèttong rezim palèng korup dâlâm sajarah dunia modern. Metorot Transparency International, estimasi karogièn naghârâ iyâ arèya sakitar 15–35 miliar dolar Amerika Serikat salama pamarèntahanna.[12] Namong, hal rèya tak berhasil èbuktèaghi, bahkan Majalah Time kala dâlâm gugatan [13] bân usaha laèn ghâbây ngokom Soeharto gagal polana kasehatanna sè sajjèn sara. Samarèna sakè' abit, Soeharto adhinggâl omor polana kagagalan organ multifungsi è Jakarta è tangghâl 27 Januari 2008.
Soeharto bhâbbâr è tangghâl 8 Juni 1921 dâri sèttong rèng bine' sè aropaaghi èbhuna, asmana Sukirah
Iyeth Bustami
Iyeth Bustami (lahèr klabân nyama Sri Barat è Bengkalis, 24 Agustus 1973) panèka sorang panyanyi Malaju bân dangdut bhângsa Indonesia. Iyeth arèya sala sèttong artis sè lancar aghunaaghi logat Malaju asli Riau bân sala sèttong artis sè kaghungan gaya jilbab sè khas. Lagu Iyeth Bustami sè populèr antara laèn panèka Laksmana Raja Di Laut, Laila Canggung, Ijuk, bân Cinta Hanya Sekali.
Bhângsa:Panyanyi
Ghâḍḍhung cèna
jmpl|Buwâna ghâḍḍhung cèna Ghâḍḍhung cèna (Smilax china) otabâ tambhâ iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ḍâ' ka famili Smilacaceae. Buwâna sè la towa abârna mèra bân aḍhung-ghunḍhung.
Sombher
Bhângsa:Smilacaceae Bhângsa:Totombuwân
Jambangan, Sorbhâjâ
Jambangan panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Kabhupatèn Jember
Kabhupatèn Jember iyâ arèya sala sèttong kotta è Jhâbâ Tèmor, Indonesia. Ibu kotta Kabhupatèn Jember iyâ arèya Kotta Jember sè bâḍâ è ngatengngana wilayah Tapal Kuda, Provinsi Jhâbâ Tèmor. Kabhupatèn Jember èbâgi ḍhâddhi 31 kacamadhâan sè asoson dâri 28 kacamatan bân 226 dhisa tor 3 kacamadhân sarèng 22 kelurahan.
Jember sempat anḍi kotta administratif, tapè sajjhâk taon 2001 istilah kotta administratif èkosot, saèngghâ Kotta Administratif Jember abâli polè dhâddhi bâgiyân dâri Kabhupatèn Jember. Arè Bhâbhârrâ Kabhupatèn Jember iyâ arèya tangghâl 1 Jânuwari.
Gèografis
Kabhupatèn Jember bâḍâ è posisi 70 58‟06” kantos 80 33‟44” Lintang Selatan bân 1130 15‟47” kantos 1140 02‟35” Bujur Tèmor abentuk dataran ngarai sè subur è bâgiyân Tèngnga bân Lao' èkalèlèngi paghunongan sè è bâtes Ḍâjâ bân Tèmor sareng Samudra Indonesia è bâtès Lao'. Kennenganna korang lebbi 200 km ka ara tenggara Sorbhâjâ.
Inḍonesia
Inḍonèsiya otabâ Naghârâ Kasèttongan Rèpublik Inḍonèsiya (Pèghu: ناڬْاْراْ كاسَيتَّوڠان رَيڤوبليك إندَونَيسيّا ; Carakan: ꦤꦒꦫꦏꦱꦺꦠ꧀ꦠꦺꦴꦁꦔꦤ꧀ꦫꦺꦥꦸꦧ꧀ꦭꦶꦏ꧀ ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ) èngghi panèka negara kapolowan sè palèng rajâ è dunynya sè lokasina è Asiya Tèmor Lao', antara karah Asiya bân Australiya jhughân antara Samodhrâ Pasifik bân Samodhrâ Hindiya.
Oca' "Inḍonèsiya" asalla dâri duwâ' oca' bhâsa Yunani, èngghi panèka "Indos" sè artèna "Indiya" bân "nèsos" sè artèna "polo". Dhâddi oca' Indonèsiya nèka artèna kapolowan Indiya otabâ kapolowan sè lokasina bâdâ è wilayah Indiya.
Pranala loar
Bhângsa:Naghârâ
JSTOR
jmpl|Logo JSTOR JSTOR (èbâcah JAY-stor; kabhuntekan dâri Journal Storage) panèka papostakahan digital sè èghâbây taon 1995. Papostakahan arèya awwâlna aangsel jurnal akademik sè èdigitalaghi. Bâjarina, kolèksi jhughâ aangsel buku bân sombher kaèttong, bân terbitan jurnal palèng anyar. Papostakahan digital arèya bâdâh ladhinan sarèh ghâbây lebbi dâri saèbu jurnal. Lebbi dâri 7.000 institusi è 150 naghârâ aghâdhui akses dâ' JSTOR. Kabânnya'an panèka laghânan, angèng sabâgiyân kontèn domain umum towah èbâgiaghi gratis. Ka taon 2012, JSTOR aghâbây program aksès gratis abâtes dâ' kel-artikel towah ghâbây sarjana bân peneliti sè adaftar.
Ethiopia
Ethiopia (bhâsa Amharik: Nigeria) panèka sala sèttong naghârâ è Afrika Tèmor. Embu' koṭṭana iyâ arèya Addis Ababa. Loas bilajâhna iyâ arèya 1,104,300 km². Pendudukna iyâ arèya 117,876,227 (2021) bân kapadatan pendudukna 118 orèng per km².
Sombher
Bhângsa:Naghârâ
Januarisman
Januarisman otabâ lebbi èkennal klabân nyamah Aris 'Idol' (laèr è Jakarta, 25 Januwarè 1985) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.
Album
Bhângsa:Panyanyi
Hamka
Prof. DR. H. Abdul Malik Karim Amrullah ghellâr Datuk Indomo, otabâ lebbi èkennal klabân nyama Hamka (bhasâ Arab: عبد الملك كريم أمر الله‎; lahèr è Nagari Sungai Batang, Tanjung Raya, Kebhupatèn Agam, Somattra Bârâ', 17 Fèbruwari 1908 – wafat è Jakarta, 24 Julè 1981 è omor 73 taun) panèka sala sèttong sastrawan, panolès, bân olama' Indonèsia.
Buya Hamka se ampon terkenal kalabân jhulugân Hamka ka’dintoh sala settongah ulama, filsuf, sastrawan se bedè e Indonesia. Hamka jhugân pernah akasab akadhiyâ wartawan, penulis, bân ghuru e madrasa. Hamka jhugân toman agabung e politik lebèt Masyumi sampe’ partai kasebhut e bubaraghi. Jhughân sampe’ pernah andi’ jabatan katoanah MUI se dhè'adhè' bhân aktif dhâlèm organisasi Muhammadiyah sampe’ akhèr oḍi’in.
Universitas al- Azhar ben Universitas Nasional Malaysia abèrri’ gèlar doktor kâhormatân, sanaosah jhugân Universitas Moestopo ngokoaghi Hamka ka’dinto kalabân ghuru besar. Asma epon Hamka e semat aghi dhâ’ Universitas Hamka andi’na Muhammadiyah bân Hamka sampe’ jhughân masok ka dhâlèm daftar Pahlawan Nasional Indonesia. Hamka jhughân toman è tolak ngajhâr e sakola’an Muhammadiyah polana Hamka tak andi’ ijazah bhân eyangghâp korang bisah bhâsa Arab. Hal kasâbhut adhâddiaghi sâmangat Hamka pas mangkat dhâ’ mekka. Kalabhân èlmo bhâsa Arab sè ampon èajhâri, Hamka ajhâr kabalabhân ongghuwân sajhâ Islam bân sastra kalabhân carah se langsung. Saamponah Hamka abelih dhâ’ tanah air, Hamka akasab akadhiyâ wartawan sambi dhâddi ghuru aghâma è Deli. Saampona akabin, Hamka a beli ka medan bhân dhâddi pâmimpin Panothèn Masyarakat. Kalabhân karjâ “Di bawah lindungan Ka’bah bhân Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck, Nyamana Hamka terkenal akadhiyâh sastrawan.
Hamka lepas dhâri tahanan e wakto bulân mei 1966 saâmponâ pâra’ tadè’eh ponapah ḍâri ka kuasa’na Soekarno è wakto tatanan anyar kapamimpinan Seoharto, Hamka ngorban aghi sadhâjah waktonah dhâlem natah kagiathân dakwah è Masjid Agung Al-Azhar bhân acâramah è Radio Republika Indonesia (RRI) sareng Televisi Republik Indonesia (TVRI). E wakto pamarenta arèncana kaangguy abèntuk Majelis Ulama Indonesia e taon 1975 orèng sè noro’ serta dhèlem musyawarah torot melè Hamka dhâddhi katoanah. Tatapènah Hamka lèbbi melè nyabè’ jabatana è wakto 19 Mei 1981, nangghèpin tèkanan mantrèh Aghâmah Alamsiah Ratoe Perwiranegara kaângghuy narèk fatwa haram MUI dhè’ka tèllasan Natal kaângguy orèng Islam. Hamka sèdhâ 24 Juli 1981 bhân èkoburaghi è Tana Kusir, Jakarta.
Masa Kèni' Hamka
Abdul Malik, bhâbbhâr è tana Sirah bhân samangken masok wilayana Nagari Songai Batang Kabupathèn Agam, Sumatera Barat. Hamka ka’dinto ana’ nomer sèttong dhâri empa’ sataretanan asma epon oreng sepponah ka’dinto Abdul Karim Amrullah “Haji Rasul” bhân Safiyah. Alè’na Hamka nyamana: Abdul Kuddus, Asma, bân Abdul Muthi.
Haji Rasul ngabin Safiyah samarenah binih sè pertamana sè asmana Raihana. Raihana mbhuk dhâri Safiya se sèdhâh e Mekka. Raihana andi’ anak sè anyama Fatima sè dhâgghi’ bhâkal akabin bhân Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Haji Rasul a pèsa sarèng Safiyah bhân akâbin polè bhân Rafi’ah andi’ ana’ nyamana Abdul Bari.
Abâli ka Minangkabau samarèna ajhâr dhâ’ Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul dhâddhi pamimpin gelombang pembaruan Islam, engghi panèka anentang tradisi, adhât bhân amalan tarekat, sanaossa eppa’na Haji Rasul Ka’dinto se asmana Muhammad Amrullah pamèmpèn Tarekat Naqsyabandiyah. Bini epon Amrullah paneka embana Malik se asmana Sitti Tarsawa paneka ngajhèri tari, nyayèan bhân panca’ silat.
Ghi’ wakto kèni’na Hamka abhâreng embana, sambi ngèdingaghi panton se aghâmbèraghi bhâghusse alam Minangkabau. Eppa’na serring kaluar ghuna acarama. E waktona omor 4 taon, Malik noro’ reng sepponah ka Padang Panjang, Ajhâr maca Al-Qur’an bhân bhèca’an sholat kalabân pètodunah èmbhuk epon sè asmana Fatimah.
Saâmpona omor 7 taon, Malik masok kâ sakola’an Dhisa taon 1916, Zainuddin Labay El Yunusy mukak sakola’an Diniyah, aghântèaghi cara sabèlluna engghi panèka ajhâr e langghâr. Sambih asakola pagi, Malik jhughân asakola Diniyah e wakto sorena. Malik sènnèng ajhâ bahasa saènggeh Malik cèppèt paham dhèlem ajhâr bahâsa Arab.
Taon 1918 Malik ambu dhâri sakola’ân dhisa sè ampon ollè 3 taon ajhâr. Bhâpa’en  Haji Rasul a dâftarâghi Malik ka Thawalib. Sakolâ’an panika awajibaghi  moreddhè ngafaaghi kètab-kètab sè essènah abâhas Nahwu bhân èlmo Saraf. Saâmpona Malik ajhâr è sakola’ân ghulagghuna, Malik è wakto sorè ajhâr è kèlas Thawalib bhân malèmah è langghâr. Tatapèna ajhâr è Thawalib adhâddiâghi Malik sèngkah kârana malolo ngândâlaghi cara âfalan. Kabènnya’an morèd Tawalib panèka nakkana’ ngodhâ sè lèbbi towa dhâri Malik. Dhâri pangajhâran sè èyajhâri Malik coma lèbur ajhâr èlmo arudh sèabâhas syair Bahasa Arab.0
Maskè kagiâthân Malik dhâri pagi sampè’ sorè è ghunâaghi ajhâr, Malik panèka terkènal bhâlèngèr. Malik sèring aganggu kanca-kancana namon pangâtèrrona ta’ è torothin. Sarèna lèbur nyongngo’ film. Malik pèrna ta’ jhujur kâ bapa’èn bhân ta’ mângkat k langghâr kâangghuy nyongngo’ film sè epotèr è bioskop.0
Pèsanah orèng sèpponah hamka
Wâkto omor 12 taon. Malik ngabèsâghi orèng sèpponah â pèsa. Maskèh bapa’èn paham dhè’ aghâmah, lèbhâlèh dhârih èbhunah ghi’ pagghun ajhèlènaghi adhât sè ta’ sèsuai bhân ajhârân Islam. È wakto awâl pèsana orèng sèpponah, Malik sampè’ tâ’ masok sakolâ, Malik matadhâ’ waktona coma lèng-ngalèlèng è kampong sè bèdèh è Padang Lanjhâng. Saamponâh a jhâlan e pasar, malik ngabhâsaghi orèng butah sè pèrpa’na taminta. Malik arâssa nisèr bhân lângsung ngibhâh orèng butah dhâ’ rammina kâangghuy minta sadèka sampè’ ngarèr aghi molè. Tatapèna èbhu tirina ghighir è wakto ngatèla Malik è pasar. Malik ta’ maso’ sakola sabhènnya’na 15 arè sampè’ ghuruna e Thawalib dhètèng ka romana kâangghuy atânyâh kabhèdè’na Malik. Saâmpona bapa’na Malik oning jhâ’ Malik tak masok sakola bhân langsung nampèlèng.
Râssa tako’ dhâ’ bapa’na athèttiaghi Malik ta’ ngulangin polè kasala’na. Malik abèlih polè maso’ bhân ajhâr è sakolâan Diniyâh, molè sakèjjè’ tèrros mangkât polè ka Thawalib pas lângsong abhèlih k româna kaângghuy yapsiâp ngâji. Molaèn Malik tatèmmo bhân ghuruna sè asmana Zainuddin Labay El Yunusy sè katèppathèn mukka’ perpustakaan kâangghuy nyèwa buku âthèttiaghi Malik sèring macâh buku. Malik sèring nginjhèm buku sastra sè èterbhi’aghi Balai Pustaka, Cârèta Cèna, bhân karya Tarjèma Arab. Sâmarèna macâ Malik nyâlèn kalabhân pèkkèrna thibi’, Malik jhughân tomân ngirèm sorat cinta sè èghubâh dhèri buku bhân è kèrèm kâ kancâ bini’na.
Jambi
thumb|lambhâng propinsi Jambi Jambi panèka sala sèttong propinsi è Indonesia. Propinsi Jambi panèka letta'na è polo Somattra. Ibukotta propinsina panèka kotta Jambi. Bhâsa daerah otamana panèka bhâsa Malajuh, Jhâbâ, bân Kerinci. Lowas propinsina panèka 53.509,19 km2 kalabèn 9 kabupatèn bân 2 kotta. Jumlah penduduk propinsi arèya ra-kèra 3.092.265 orèng.
Jati, Mayangan, Probolinggo
Jati iyâ arèya nyama kelurahan è Kecamatan Mayangan, Kotta Probolinggo, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Norman Erikson Pasaribu
Norman Erikson Pasaribu (lahèr è Jakarta, 1990) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Sombher
Bhângsa:Bhujhângghâ
Prilly Latuconsina
Prilly Latuconsina, S.I.Kom (bhâbbhâr, 15 Oktober 1996) iyâ arèyâ pemeran, presenter, penyanyi, model, pengusaha, aktivis, penulis, bân produser Indonesia katoronan Ambon bân Sondhâ.
Oḍi' bân Pendidikan
Prilly panèka pottra sulung ḍâri ḍuwâ’ sodaraan, ḍâri pasangan Rizal Latuconsina, sè asalla ḍâri Ambon bân Ully Djulita, sè asalla ḍâri Sunda. Jèyâ andi’ ale’ sè anyama Raja Latuconsina.
Prilly molaè pendidighân nèng SDIT Asy-Syukriyyah, polana pangaterrona eppa’na, sopajâ dibi’na la andi’ nilai-nilai agâma bhâkto gi’ kènnè’. Samarena tammat, Prilly ngâlanjutaghi pendidikanna nèng SMP Negeri 4 Tangerang Selatan bân SMA Negeri 7 Tangerang Selatan. Namong, polana andi’ kaodi’èn è dunnya bhirâkan bhâkto maso’ SMA, Prilly amutusaghi kaangghuy sakola è Homeschooling Kak Seto.
Prilly perna anunda pendidikan kâ pârguruèn tèngghi. È taon 2017, jèyâ molaè ngalanjutaghi polè pendidikanna nèng London School of Public Relations kalabân ngala’ jurusân Ilmu Komunikasi. È bhâkto repot nèng dhunnya bhirâkan Entertainment bân bisnis, Prilly berhasil mamarè kuliana tepat bhâkto è 2021, lolos kalabân nèlaè A bân ollè predikat Cumlaude, pole olle Beasiswa Full Pascasarjana ḍâri LSPR sampe’ anyandâng predikat “Best Of The Best Graduate 2021”.
Awwâl Karèr
Prilly amolaè karèra è dunnya bhirâkan Indonesia bhâkto taon 2009. Sabelluna ongghu-ongghu nyemplong, Prilly mânghângsèh kâmampoan lakonna è Sanggar Ananda. Jèyâ dâ'-adâ'na poddul è lajâr kaca kalabân angèbhâ acara Si Bolang sè syotèng è Lombok, Nusa Tenggara Barat, kaangghuy duwâ' episode bân dhâddhi presenter program kanak Koki Cilik.
Senni Lakon
Prilly angawalè ḍebuddhâ  ḍâlem alalakon kalabân peranna mènangka Molly è sinetron Gerhana Jadi 2 sè è rèlès bhâkto taon 2010. Nyamanna molaè è kennal bhâkto amerrannaghi toko Yumi dâlem sinetron Hanya Kamu sâlama ḍuwâ' mosèm bhâkto taon 2012 bán 2013.
Prilly molaè bâdâ è moncè' popularitas, nalèka ḍibi'na sukses aperannaghi dhâddhi Sisi dâlem sinetron Ganteng-Ganteng Serigala sè è  ghâbây bi' Amanah Surga Productions kantos è tayangaghi nèng SCTV bhákto taon 2014 sampè' 2015. Bhârkat peranna jarèya, Prilly olle penghargaan dhâddhi Aktris Utama Paling Ngetop dâlem ajang penghargaan SCTV Awards è taon 2014. Samarenna tammat, Prilly alakon sinetron ngâlanjutaghi sabelunna, panèka Ganteng-Ganteng Serigala Returns kalabân peran sè laèn, yakni dhâddhi Prilly.
Kabhâjjhrâna Prilly dâlem peranna e sinetron kasèbbut, maolle hasèl pole, panèka olle penghargaan dhâddhi Aktris Utama Paling Ngetop dâlem ajang penghargaan SCTV Awards bhâkto taon 2015, bân olle penghargaan dhâddhi Aktris Terfavorit sâlama tello' taon ta' bu-ambu, nèng ajang Panasonic Gobel Awards ḍâri taon 2015 sampè' 2017, bân kèya dháddhi Aktris Terpopuler Indonesia Television Awards 2016.
È taon saterrossâ, Prilly abeli pole noro' fèlm horor sè a judul Danur: I Can See Ghosts aperanaghi dhâddhi Risa Saraswati. Fèlm jârèya pojhur maolle lebbi dâri 2,7 juta panonton bân jughân pârtama kalè olle penghargaan rekor Museum Rekor Dunia Indonesia dháddhi felm horor Indonesia kalabân pánonton palèng bennya' dâlem bhâkto ènnem are kalabân mangaolle 1.022.582 pânonton.
Samarenna suksès kalabân felm horor pârtama kalèna jèya, e taon 2018, Prilly kengèng e parcajhâ pole kaangghuy aperannaghi film Danur 2: Maddah sè la ma olle jumla pânonton lebbi dâri 2,5 juta bân felm Danur 3: Sunyaruri e taon 2019 sè la pojhur maolle jumla pânonton lebbi dâri 2,4 juta pânonton.
Senni Mosèk
Sabelunna tacabbhur nèng dunnya tarèk sowara dhâddhi pânyanyi solo, Prilly toman maddhek grup sè anyama Duo Jelly a bâreng Hanggini Purinda Retto sè dimma kabbina dâ-padâ a ngawwâlè karerra dâri program Koki Cilik sè e bentok e taon 2010. Namong, polana kasèbughán syutèngnga, Prilly ahèrra mutusaghi kalowar e taon 2013. Duo Jelly toman aghâbây laghu sè a judul "Batu" nèng taon 2013, nalèka Prilly ghi' aghâbung.
Jennifer Hanna Sutiono
Jennifer Hanna Sutiono otabâ lebbi èkennal mènangka Hanna (laèr è Banjarmasin, Kalimantan Lao', 26 Januwarè 1998) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Hanna panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Iran
Iran (bhâsa Persia: ایران; جمهوری اسلامی ایران - Irān; Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Teheran. Loas bilajâhna iyâ arèya 1,648,195 km². Pendudukna iyâ arèya 85,028,759 (2021) bân kapadatan pendudukna 52 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Jason Mraz
Jason Mraz (IPA: /ˈdʒeɪsʌn mɜrˈæz/, lahèr 23 Junè 1977; omor 42 taon) panèka panyanyi bân panolès laghu dâri Amerika Serikat. Jason lahèr bân èbessaraghi è Mechanicsville, Virginia. Jason amaèn klabân bânnya' musisi, contona Jack Johnson, Dave Matthews Band, James Blunt, Gavin DeGraw, Paula Cole, John Popper, Alanis Morissette, The Ohio Players, Rachael Yamagata, Tristan Prettyman, James Morrison, Lisa Hannigan, John Mayer, Jewel, Colbie Caillat, bân Ingrid Michaelson.
Bhângsa:Biografi
Jennifer Rachel Natasya
Jennifer Rachel Natasya otabâ lebbi èkennal mènangka Rachel (laèr è Jakarta, 10 April 1999) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Rachel panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Sabu
Ghânḍhu'an bân Kaghuna'an
Akâdhiyah buwa sé laén, sabuh aghâdhui bânnya' ghândhu'an nutrisi bân kaghunaan kâangghuy kaséhatan. Nutrisi aréyah sé aropâ'aki vitamin bân mineral sé ébhutoaghi sareng bâdhân. Nutrisi sé paléng bânnya' bâdâh é sabuh iye aréya : vitamin C (39.33%), karbohidrat (37.00%), serat (33.68%), zat besi (24.13%), tembaga (23.00%). Sé paléng penting aréya é dâlem séttong sabuh aghâdhui ghândhu'an nutrisi, é antarânah:
Polanah aghâdhui bânnya' ghâdhu'an nutrisi, sabuh jhughân aghâdhui manpaat sé aropâ'aki:
Saghâ
thumb|Saghâ Saghâ (Adenanthera pavonina) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Bhungka abuwâ akadhi pette, bighina kènè' bân abârna mèra. Bhungka saghâ arèya sokkla ḍâri Asia Lao', tapè satèya ella nyalambher ka naghârâ tropis sè laèn.
Bhungka saghâ lomrana èkaghâbây bhungka panganḍeng è tèmbhuk rajâ. Tamennan arèya kèya ghâmpang ètemmowè è pasèsèr.
Irak
Irak (bhâsa Arab: ٱلْعِرَاق‎; جمهورية العراق - al-ʿIrāq; Jumhūriīyah al-ʿIrāq, bhâsa Kurdi: ایران ;کۆماری عێراق - Êraq; Komarî Êraq) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Bagdad. Loas bilajâhna iyâ arèya 437,072 km². Pendudukna iyâ arèya 41,179,350 (2021) bân kapadatan pendudukna 95 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Jessica Vania
Jessica Vania Widjaja otabâ kalonta mènangka Jessica otabâ Jeje (lahèr è Jakarta, 22 Januwarè 1996) arèya sala sèttong panyanyi Inḍonèsia. Jessica arèya sala sèttong angghuta JKT48 generasi kasèttong.
Bhângsa:Biografi
Soetomo
Dr. Soetomo otabâ Soebroto ( 30 Julè 1888-30 Mei 1938) iyâ arèya tokoh Semaddhâ' Budi Utomo, organisasi pergerakan se dâ'-kadâ' neng Indonèsia. Soebroto aghânte nyamana dhâddhi Soetomo e bhâkto maso' ka sakola tengnga.
E taon 1919 sampe' 1923, Soetomo olle beasiswa bân alanjutaghi ajhâr spesialis kadokteran e Universitas Amsterdam. È bhâkto kuliah, Soetomo noro' kegiatan Indische Vereeniging. Seotomo perna èpele dhâddhi katowa Indische Vereeniging parèodâ 1921-1922.
Bhunyo
jmpl|Ghâmbhârrâ bhunyo Bhunyo (Nypa fruticans) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Arecaceae. Bhunyo èkoca' kèya nipa palm, mangrove palm (Inggris); nipah (Inḍonesia); buyuk (Jhâbâ); bobo (Maluku); dane (Myanmar) bân èn-laènna.
Soetomo
E taon 1923, Seotomo abâlè ka Indonèsia pas dhâddhi pangajhâr neng Nederlandsch Artsen School (NIAS).
Bhunyo
Panyalambherrân
Bhunyo tombu è Asia Tèmor Lao', Malaysia, Inḍonesia, Papua Nugini, Filipina, Australia bânn Pasifik Bârâ'.
Soetomo
E taon 1924, Soetomo majhâghâ Indonèsian Study Club (Dâlem Bhâsa Bâlândhâ Indonesische Studie Club otabâ ghâlimpo' studi Indonesia) e sorbhâjhâ.
Bhunyo
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Arecaceae
Soetomo
E taon 1930, Indonesische Studie Club èyobe nyamanna dhâddhi partai bangsa Indonesia bân è taon 1936, majhâghâ Parindra (Partai Indonesia Raya).
Salman Yoga S
Salman Yoga S otabâ kalonta mènangka S. Yoga (bhâbhâr è Takengon, Acèh Tengnga, 5 Juli 1973) iyâ arèya sala sèttong bhujhângghâ bân panolès sokkla Inḍonèsia.
Kenya
Kenya (bhâsa Inggris: Kenya, Republic of Kenya, bhâsa Swahili: Kenya, Jamhuri ya Kenya) panèka sala sèttong naghârâ è Afrika Tèmor. Embu' koṭṭana iyâ arèya Nairobi. Loas bilajâhna iyâ arèya 580,367 km². Pendudukna iyâ arèya 54,985,698 (2021) bân kapadatan pendudukna 97 orèng per km².
Sombher
Bhângsa:Naghârâ
Jeppang
Jeppang (bhâsa Jeppang: 日本 Nippon otabâ Nihon; nyama essa: 日本国 Nipponko otabâ Nihonko, artè harfiah: naghârâ Jeppang) iyâ arèya sala sèttong naghârâ kapolowan è Asia Tèmor. Engghunna è paddhu bârâ'na Saghârâ Pasifik, è lajân tèmor bahar Jeppang, bân atatangghâ bi' Republik Rakyat Tiongkok, Korèa, bân Rusia. Polo palèng ḍâjâ abâtes bi' Saghârâ Okhotsk, bân palèng lao' aropa'aghi lo-polo kènè' è Saghârâ Tiongkok tèmor, teppa'na è lajân lao' Okinawa sè atatangghâ bi' Taiwan.
Bhângsa:Naghârâ Bhângsa:Jeppang
Sa'ang
thumb|Sa'ang sè ghi' bâḍâ kolè'na (celleng), bân sa'ang sè la èbuwâng kolè'na (potè) Sa'ang (Piper nigrum) iyâ arèya tombuwân sè tèngghi ghâḍuwân kimiana, ènga' mènynya' sa'ang, mènynya' lemma', bân kanji. Sa'ang arèya sèpatta bâk paè', peḍḍhes, anga', bân antipiretik. Sa'ang ella molaè kalonta sajjhek ḍâsa abad abiddhâ. È bhâsa Indonesia tamenan arèya èkoca' lada otabâ merica; pepper, black pepper (Inggris); daka (Papua Nugini); paminta (Cebuano); pamienta (Ilocano); ngayok-kaung (Myanmar) bân èn-laènna.
Jessica Veranda Tanumihardja
Jessica Veranda Tanumihardja otabâ kalonta mènangka Ve (laèr è Jakarta, 19 Agustus 1993) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Ve panèka sala sèttong angghuta JKT48 generasi kasèttong.
Sa'ang
Asal bân panyalambherrânna
Sa'ang asalla ḍâri Ghats Bârâ' è Naghârâ Bâgiyân Kerala, India sè è ḍissa' ghi' tombu aghâl è ghunong. Sa'ang ḍâpa' ka Asia Tèmor Lao' ra-kèra taon 100 sabelluna Masèhi sè èghibâ bi' orèng Hindu dhuli India. Ra-kèra è taon 1930, imigran Jeppang sè apelessèr lèbât Asia Tèmor Lao' malonta tamennan arèya ka naghârâ Brazil bâgiyân ḍâjâ sè pas dhâddhi tamennan sè ètamen.
Jessica Veranda Tanumihardja
Bhângsa:Biografi
Sa'ang
Asal bân panyalambherrânna
È India, Malaysia, bân Indonesia sa'ang èperghi bi' orèng tanè ka'agghuy èjhuwâl. Lampung, Bangka, Kalimantan Bârâ' bân Tèmor dhâddhi kennengngan pangasèl sa'ang, ra-kèra 95% sa'ang asalla ḍâri provinsi kasebbhut ghellâ'. È abad ka 19, sa'ang nyalambher kèya ḍâ' Sarawak sè lajhu dhâddhi kennengngan pangasèl sa'ang è Malaysia (95% ḍâri Sarawak). È taon 1990an, Sri Lanka sareng Cèna nyalèp Malaysia mènangka naghârâ pangasèl sa'ang, dhinèng Thailand bân Vietnam dhâddhi naghârâ pangasèl sa'ang sè rajâ kèya.
Pangangghuyân
Sa'ang kerrèng èyangghuy klabân aberri' rassa sè ella èghuna'aghi sajjhek jhâman Roma bân Èropa kona. Rèng-orèng è kaḍuwâ kennengngan ghellâ' ella ngimpor sa'ang sajjhek abit, ra-kèra abad ka 12. Pangangghuyân sa'ang sè bânnya'na 80% satèya aghelumpo' è naghârâ majhu, sè kapprana èyangghuy ghâbây tojjhuwân malanjhâng omorra kakanan sè èsèmpen. Bilâ cara ghellâ' ta' lumbra è Indonesia, Malaysia, bân naghârâ-naghârâ è Asia Tèmor Lao'. Bâjârina, cara kasebbhut ella molaè èpakappra polana ollè pangaro ḍâri pariwisata bân kamajhuwân tèknologi. Makkè ḍâ'iyâ, bânnya' kèya sè èyimpor. Laèn è India bân Sri Lanka, cara ghellâ' ella biyasa. Mènnya' sa'ang bân oleoresinna sa'ang sè èkaghâbây ḍâri buwâna bânnya' èghuna'aghi ka'angghuy kakanan sè ngolana ta' bit-abit.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Piperaceae
Prabowo Subianto
Letnan Jenderal TNI (Purn.) H. Prabowo Subianto Djojohadikusumo (bhâbbhâr tangghâl 17 Oktober 1951) iyâ arèya politisi, pengusaha, bân perwira tèngghi militer Indonesia. Prabowo alakonè pendidikan bân jenjang karier militer salama 28 taon sabèlluna masok dâlâm dhunnya bisnis, politik bân pamarèntahan. Bâkto tangghâl 23 Oktober 2019, Prabowo èlantik dhâddhi Menteri Pertahanan ka-26 Republik Indonesia dâlâm Kabinet Indonesia Maju kaangghuy periode 2019 saènggha 2024.
Bhâbbhâr è Jakarta, masa keni'in Prabowo dhâddhi potra ekonom Soemitro Djojohadikoesoemo bânnyak èlebâtaghi è luar naghârâ abhâreng orèng tuana. Asabèb pangalaman nika, Prabowo fasèh abhâsa Indonesia, Perancis, Jerman, Inggris, bân bhâsa Bâlândâ Desgrabador. Minatnya kâ dhunnya militer èpengaruhi dâri anomma, Soebianto Djojohadikusumo sè gugur dâlâm Pertempuran Lengkong. Samarèna lulus dâri Akademi Militer è Magelang è taon 1974 dhâddhi letnan dua, Prabowo dhâddhi sala sèttong komandan operasi sè palèng ngodè dâlâm sajara Angkatan Darat bâkto amimpin operasi Tim Nanggala è Timor Timur. Karier Prabowo melejit samarèna ajabat dhâddhi Wakil Komandan Detasemen Penanggulangan Teror è Komando Pasukan Khusus è taon 1983. Bâkto tahun 1996, Prabowo èangkat dhâddhi Komandan Jenderal è korps kasèbbhut. Bâkto ajabat, Prabowo mimpin operasi pembebasan sandera è Mapenduma. Bâkto Presiden Soeharto ambu, è bulân Mèi 1998, Prabowo dhâddhi Panglima Komando Cadangan Strategis.
Samarèna èpaambu dâri dinas militer, Prabowo menghabiskan bâktona è Yordania bân è beberapa naghârâ Eropa. Sabèlina ka Indonesia, Prabowo menekuni dhunnya bisnis, noro' jèjjhek ale'na Hashim Djojohadikusumo sè aropaaghi seorang konglomerat. Bisnis Prabowo iyâ arèya sakoni'in 27 perusahaan sè bergerak è sektor-sektor sè bèdhá. È taon 2008, Prabowo mendirikan Partai Gerakan Indonesia Raya (Gerindra). Salaèn rèya, Prabowo pernah aktif dhâddhi ketua è Himpunan Kerukunan Tani Indonesia. È bidang olahraga, Prabowo aktif è Ikatan Pencak Silat Indonesia bân Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa.
Kaoḍi'ân Awwâl
Prabowo Subianto bhâbbhâr è Jakarta tangghâl 17 Oktober 1951. Prabowo iyâ arèya ana' ka tèllo bân ana' de'-kade' dâri bapa'na Soemitro Djojohadikusumo sè asalla ḍâri Kebumen, Jawa Tengah bân ebhuna Dora Marie Sigar, sè lebbhi èkenal Dora Soemitro iyâ arèya sittong rèng binè' Kristen Protestan berdarah Minahasa, sè asalla dâri kaluarga Maengkom è Langowan, Sulawesi Ḍhâjâ. Bapa'na aropaaghi sèttong pakar ekonomi bân politisi Partai Sosialis Indonesia sè bâkto ghènika ghik bhuru marè ajabat dhâddhi Menteri Perindustrian è Kabinet Natsir; bâkto April 1952, tak abit samarèna bhâbbârrâ Prabowo, Soemitro èangkak polè dhâddhi Menteri Keuangan è Kabinet Wilopo. Prabowo andik due' orèng kakak binè', Biantiningsih Miderawati bân Maryani Ekowati; bâ sittong alè' lakè', Hashim Djojohadikusumo.
Dâri kaluarga bapa'na, Prabowo aropaaghi kompoi dâri Margono Djojohadikusumo, pendiri Bank Negara Indonesia bân Katua Dewan Pertimbangan Aghung sè partama. Nyama partamana èkala' dâri anomma, Kapten Soebianto Djojohadikusumo, seorang perwira Tentara Keamanan Rakyat sè gugur è Pertempuran Lengkong bâkto bulân Januari 1946 è Tangerang. Kaluarga Djojohadikusumo dhibi' èkocakaghi katoronan dâri Raden Tumenggun Kertanegara, seorang panglima laskar Pangeran Diponegoro è wilayah Kedu; bân Adipati Mrapat, bupati Banyumas se partama. Kalabân nika, ghâris katoronan kaluarga nika ollè ètarèk polè ka panguasa-panguasa awwâl Kesultanan Mataram.
Bâkto kèni'in Prabowo bânnyak èpatadè' è luar naghârâ, otamana samarèna keterlibatan bapa'na nentang pamarènta Presiden Soekarno è dâlâm Pamarèntaan Revolusioner Republik Indonesia è Sumatra Barat. Prabowo mamarè pendidikan menengngana è Victoria Institution è Kuala Lumpur, Malaysia; Zurich International School è Zurich, Swiss; bân The American School è London, Inggris. Baru samarèna kejatuhan Soekarno bân naiknya Soeharto, kaluarga Soemitro abâli ka Indonesia, bân Prabowo masok ka AKABRI è Magelang, Jhâbâ Tengnga.
Sombher
Bhângsa:Salèra
Anies Baswedan
H. Anies Rasyid Baswedan (Anies Baswedan), S.E., M.P.P., Ph.D. (lahèr 7 Mèi 1969) iyâ arèya akademisi, aktivis sosial, bân politisi Inḍonèsia.
Samarèna ajâlâni pendidikan bidang èlmo politik, Anies alanjut karier dhâddi akademisi. Anies ajabat dhâddhi Rektor Universitas Paramadina saabiddhâ bâllung taon. Anies jugâ èkennal sè ngâbây Indonesia Mengajar, sala sèttong gerakan sè biasa arèkrut generasi muda Inḍonèsia kaangghuy ngajâr è daèrah-daèrah loar Inḍonèsia saabiddhâ sataon. Kiprahna è bidang pendidikan alanjut ka ranah politik kalabân agabung ḍâlâm konvènsi calon prèsidèn Partai Demokrat taon 2013. Antara bulân Oktober 2014 sampè’ Juli 2016, Anies ajabat dhâddhi Menteri Pendidikan dan Kebudayaan Kabinet Kerja pimpinan Presiden Joko Widodo.
È ḍâlem pèlèyan Gubernur Daèrah Khusus Ibu Kota Jakarta taon 2017, Anies apasangan bân Sandiaga Uno bân èusung Partai Gerakan Indonèsia Raya (Gerindra) bân Partai Keadilan Sejahtera (PKS). Pasangan Anies-Sandi ngasèllaghi kamennangan è ḍâlâm pèlèyan kasebbhut kalabân bisa makala Basuki Tjahaja Purnama. Anies ajabat dâddi Gubernur DKI Jakarta saabiḍḍâ sèttong periode bân mamarè masa jabatnah è bulân Oktober 2022.
Anies iyâ arèya kompoy ḍâri Abdurrahman Baswedan, aropaaghi wartawan bân tokoh pergerakan golongan katoronan Arab-Inḍonèsia sè jhugâ aropaaghi sala sèttong Pahlawan Nasional Inḍonèsia.
Oḍi' Anies Baswedan
Anies Baswedan è ahirraghi è Kuningan, Jâḅâ Bârâ'  è tangghâl 7 Mei 1969. andi' duwâ' trètan kandung, antaranah Ridwan Baswedan bân Abdillah Baswedan. orèngtoanah alakoh dâddi akademisi, Bapa'nah, Rasyid Baswedan aropaaghi mantan dosèn è Fakultas Èkonomi Universitas Islam Inḍonèsia, bân èbu-nah Aliyah Rasyid aropaaghi guru besar è Fakultas Ilmu Sosial dan Èkonomi Universitas Negeri Yogyakarta.
Anies a-nikah klabân Fery Farhati Ganis è tanggâl 11 Mei 1996. bân andi' empa' katoronan (ana'), è antaranah Mutiara Annisa, Mikail Azizi, Kaisar Hakam, dan Ismail Hakim. Anies nyambâdâni onjhângan dâri Salman Abdul Aziz (Raja Arab Saudi kapèng pètto') kaangghuy ongghâ hajji pertamanah bân bininah Fery Farhati bân èbu-nah, Aliyah Rasyid è bulân September 2017.
Baku
thumb|136x136px|Lambhâng Baku Baku (bhâsa Azeri: Bakı) panèka embu' koṭṭa naghârâ bân koṭṭa palèng rajâ è Azerbaijan. Baku aghâdhui bhâbu sekitar 2.140 km², bân jumlah penduduk propinsi kasebbhut iyâ areya 2.200.000 orèng
Rujukan
Bhângsa:Azerbaijan
Shatha Hassoun
thumb|Shatha Hassoun Shatha Amjad Al-Hassoun (bhâsa Arab: شذى أمجد الحسون) otabâ lebbi kalonta mènangka Shatha Hassoun (bhâsa Arab: شذى حسون; bhâbbhâr è Casablanca, Maroko, 3 Maret 1981) iyâ arèya panyanyi bân aktris Maroko bân Irak.
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktris
Kaju potè
Kaju potè (Melaleuca leucadendra) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Myrtaceae. È bhâsa Inggris kaju potè èkoca' kèya cajeput-tree.
Jhâjhârbâ'ân ropa
jmpl|Kembhângnga kaju potè Bhungkana ghâli, ḍâunna abârna bhiru ngoḍâ, tèngghina 10-14 mèter.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Myrtaceae