cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amir Hamzah
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Beniqno
Beniqno Muhammad Aquino otabâ lebbi èkennal klabân nyama Beniqno (laèr è Mèdan, Somattra Dâjâ, 11 Novèmber 1974) panèka sala sèttong panyanyi bân aktor Indonèsia.
Mancanaghârâ
Mancanaghârâ panèka gadhuawan arte e loar dhaerah kakobasan negara Republik Indonesia, daddi napa saos sè asalla dhari loar wilayah Indonesia bissa esebbut dhari mancanegara.
Beniqno
Karjâ musik
Bhângsa:Panyanyi
Ḍaftar naghârâ
G
Gabon - Gambia - Jalur Gaza (teguli Palestina) – Georgia - Ghana - Gibraltar - Grenada - Greenland – Guatemala - Guadeloupe - Guiana Perancis - Guinea - Guinea Bissau - Guinea Khatulistiwa - Guyana - Guernsey - Guam
Mancanaghârâ
Tengale jugan
Bhângsa:Politik
Ḍaftar naghârâ
H
Haiti – Honduras - Hong Kong – Hongaria
J
Jamaika - Jeppang - Jerman - Jersey
K
Kamboja – Kamerun - Kanada - Kaledonia Anyar - Kazakhstan – Kenya – Kirgizstan - Kiribati - Kolombia - Komoro - Republik Kongo - Republik Demokrasi Kongo - Korèa Lao' - Korea Daja – Kosta Rika - Kosovo - Kroasia – Kuba - Kuwait
L
Laos – Latvia - Lesotho - Lebanon – Liberia - Libya – Liechtenstein - Lithuania - Luxemburg
N
Nagorno-Karabakh - Namibia – Nauru - Nepal – Niger – Nigeria - Nikaragua - Niue - Norwegia - Polo Norfolk
O
Oman - Ossetia Tasek
P
Pakistan - Palau - Otoritas Palestina: Tepe Bara' bân Jalur Gaza – Panama – Pantai Gading - Paraguay - Papua Nugini – Perancis – Peru - Polandia - Polinesia Perancis - Portugal – Puerto Riko - Pitcairn
Q
Qatar
R
Réunion - Romania - Federasi Rusia - Rwanda
S
Sahara Bara' - Saint Helena - Saint Kitts bân Nevis - Saint Lucia - Saint Pierre bân Miquelon - Saint Vincent bân The Grenadines - San Marino - Samoa - Sao Tome bân Principe - Selandia Anyar - Senegal - Serbia - Seychelles – Sierra Leone – Singapura – Siprus – Republik Turki Siprus Daja – Skotlandia – Slovenia – Slovakia – Solomon – Somalia – Somaliland – Spanyol – Sri Lanka – St. Kitts & Nevis - St. Pierre & Miquelon - Saint Vincent bân Grenadines – Sudan – Sudan Lao' – Suriah – Suriname – Svalbard – Swaziland – Swedia – Swiss (Switzerland)
T
Taiwan (teguli Republik China) - Tajikistan - Tanjung Verde - Tanzania - Tepi Bara' (teguli Palestina) - Thailand - Timor Temor – Republik Rakyat Tiongkok (RRT) - Togo - Tokelau - Tonga - Transnistria -  Tristan da Cunha - Trinidad bân Tobago - Tunisia - Turki – Turkmenistan - Tuvalu - Kapolowan Turks bân Caicos
U
Uganda - Ukraina – Uni Emirat Arab – Uruguay - Uzbekistan
W
Wales - Wallis bân Futuna
Y
Yaman – Yordania (Jordania) - Yunani
Z
Zambia - Zimbabwe
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Y Z
Kae'an loar
Bhângsa:Ḍaftar naghârâ Bhângsa:Naghârâ
Bengkulu
Bhângsa:Geografi
Kacang tana
thumb|Robâ ghenna'na tombuwân kacang kolè' thumb|Kacang kolè' Kacang tana (Arachis hypogaea) otabâ kacang kolè' iyâ arèya tamenan cang-kacangan anggota famili Fabaceae sè ella ètamen polana ngasèlaghi. Tamenan arèya dhâddhi cang-kacangan palèng pentèng samarèna kadhelli. Kacang tana bânnè tamenan asli Indonesia, malaènaghi tamenan asli benua Amèrika.
Supermi
Supermi iyâ arèya mèrek mi instan sè kalonta katello' è Inḍonesia, èghâbây bi' PT. Indofood CBP Sukses Makmur Tbk. Supermi èghâbây è taon 1968 bi' Sudono Salim mènangka mi instan serbaguna, lajhu è taon 1976 Supermi bâḍâ sè rassa kalḍu ajâm. Supermi iyâ ârèya mi instan sè èghâbây sabellun Indomie. Bhângsa:Kakanan
Kacang tana
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Anang Hermansyah
Anang Hermansyah otabâ lebbi èkennal klabân nyama Anang (laèr è Jember, Jhâbâ Tèmor, 18 Maret 1969) panèka sala sèttong panyanyi bân panolès laghu Indonèsia.
Filem
Bhângsa:Panyanyi
Ambunten, Sumenep, Madura
Nyama Dhisa
Ambunten andi' 15 dhisah, iyè arèya:
Kademangan, Kademangan, Probolinggo
Kademangan panèka nyamah kelurahan è wilayah Kecamatan Kademangan, Kottah Probolinggo, Provinsi Jhâbâh Dhimor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Diasta Priswarini
Bhângsa:Biografi
Benowo, Sorbhâjâ
Benowo panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Kacobhung
jmpl|Kembhânga kacobhung bârna potè Kacobhung iyâ arèya tombuwân akembhâng anggota famili Solanaceae, tombuwân arèya ghi' akarabhât bi' Datura, kembhâng iyas sè kembhânga aropa tarompèt sè rajâ. Kacobhung biasana akembhâng potè otabâ, tapè hibridana akembhâng cem-macem bârna. Èparkèraaghi tombuwân arèya pertama kalè èangghuy ghâbây bhât-obhâtân è abad kasapolo.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Solanaceae
Sutan Takdir Alisjahbana
Mènangka penerjemah
Bhângsa:Bhujhângghâ
Kademangan, Probolinggo
Kademangan panèka nyamah kecamatan è Kottah Probolinggo, Provinsi Jhâbâh Dhimor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Benny Prawira Siauw
Benny Prawira Siauw (lahèr è Jakarta, 1 Fèbruari 1989) panèka sorang ahli suikidologi. Benny jhughâ aghâbây pemaoran Into The Light Indonesia, sè afokus ka cegghâ bunuh diri è Indonesia. Bhângsa:Aktivis
Sutardji Calzoum Bachri
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Mangunharjo, Mayangan, Probolinggo
Mangunharjo panèka nyama kelurahan è wilayah Kecamatan Mayangan, Kotta Probolinggo, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Andre Hehanussa
Andre Ronal Benito Hehanussa Yance otabâ lebbi èkennal klabân nyama Andre Hehanussa (laèr è Makassar, Sulawesi Lao', Indonèsia, 24 Juli 1964) panèka sala sèttong panyanyi bân panolès laghu Indonèsia.
Album kompilasè bhârengan
Bhângsa:Panyanyi
Benyamin Sueb
Kompolan
Bhângsa:Panyanyi
Kaju jhârân
thumb|Kaju jhârân Kaju jhârân otabâ palembhâng (Lannea coromandelica) iyâ arèya ka'-bhungka'an è dâlem famili Anacardiaceae sè tombu è Asia Lao' bân Tèmor Lao'. Kaju arèya biasana tombu dhâghâ 5-10 m. Kaju jhârân biasana ètamen ghâbây tamenan pangandeng.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Anacardiaceae
Andre Manika
Andre Manika (laèr è Rembang, Jhâbâ Tengnga, 2 Novèmber 1962) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.
Album
Bhângsa:Panyanyi
Kabhupatèn Sampang
Kabupaten Sampang enggi panèka sala sèttong kabupaten è polo Madura, provinsi Jaba Temor. Ibukottana enggi panèka kotta Sampang. Lokasi kabupaten Sampang bada è tengah polo Madura, abatessan kalaban tasek Jaba è daja, kabupaten Pamekasan è temor, bân selat Madura è laok bân kabupaten Bangkalan è bara'.
Kabupaten Sampang ebagi dadi 12 kecamatan, sè ebagi dadi pan berempan disa bân kelurahan. Pusat pemerentaan bada è kotta Sampang.
Pranala loar
Kabhupatèn_Sampang Bhângsa:Kabhupatèn
Djamil Suherman
Djamil Suherman (lahèr è Sorbhâjâh, 24 April 1924 – wafat è Bandung, 30 November 1985 ka omor 61 taon) panèka sala èttong sastrawan Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Panolès
Dimas Indiana Senja
Antologi esai
Bhângsa:Bhujhângghâ
Syahmardan
Syahmardan otabâ lebbi èkennal mènangka SM Ardan (lahèr è Mèdan, 2 Fèbruwarè 1932 – wafat è Jakarta, 26 Novèmber 2006 ka omor 74 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia. Ardan jhughâ èkennal mènangka tokoh bhudhâjâ Betawi.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Mangas
jmpl|Kembhâng mangas Mangas otabâ co'-tamanco'an otabâ kembhâng tamanco' (Lantana camara) iyâ arèya tombuwân akembhâng dâri famili Verbenaceae. Mangas asalla dâri Amèrika Tengnga bân Lao'. Tombuwân rèya tombu è daèra sè tèngghina 1.700 m dâri paadâ'ân saghârâ. Mangas andi' bânnya' ranca' bi' tèngghina 0,5-4 mèter.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Verbenaceae
Kaju nèmor
jmpl|Kaju nèmor Kaju nèmor (Euphorbia pulcherrima) iyâ arèya tamenan subtropis bagiân lao' bân Amèrika Serikat (AS). Joel Roberts Poinsett ngalontaaghi tamenan èyas rèya ka AS è taon 1825. È bhâsa Indonesia, tamenan arèya èkoca' kastuba.
Sèntok
Sèntok iyâ arèya nyama tello tombuwân è genus Cinnamomum: C. sintok, C. javanicum, bân C. camphoratum. Tombuwân arèya tamaso' ka famili Lauraceae. Sèntok èkoca' kèya sintok (Jhâbâ).
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Lauraceae
Kabhupatèn Bhângkalan
Kabhupaten Bhângkalan enggi panèka sala sèttong kabupaten è polo Madura, provinsi Jaba Temor. Ibukottana enggi panèka kotta Bangkalan. Lokasi kabupaten Bangkalan bada è ujung paleng bara' polo Madura, abatessan kalaban tasek Jaba è daja, kabupaten Sampang è temor, bân selat Madura è laok jugan bara'. pelabbuhan Kamal enggi panèka labang otama Madura dari polo Jaba.
Kabupaten Bangkalan ebagi dadi 18 kecamatan, sè ebagi dadi pan berempan disa bân kelurahan. Pusat pemerentaan bada è kecamatan Bangkalan.
Sejarah
Sejarah kabupaten panèka è molai dari jaman kraton Majapahit bekto Brawijaya V daddi pangeran (taon 1468 - 1478). Kraton Palakaran selokasina è kecamatan Arosbaya daddi kraton Islam bân Kyai Pratanu daddi pangeran. Bekto jaman kraton Mataram (Islam) eprentah sareng Sultan Agung, kompoi Kyai Pratanu enggi panèka Raden Praseno daddi pengobasa sadaja polo Madura bân enyandnag gelar Pangeran Cakraningrat I tape posat kraton bada è Sampang.
Geografis
Posisi geografis kabupaten Bangkalan: antara 112º–113º Bujur Temor bân 6º–7º Lintang Laok. Luas wilayah kabupaten neka 126.182 Ha, keadaan topografina ebagi daddi daerah lamba sè loasna 68.454 Ha otaba 54,25%, sisana emassok daerah tenggi. Katenggian kabupaten neka eyantara 12 – 74 meter dpl.
Marga T
Marga Tjoa otabâ lebbi èkennal mènangka Marga T (lahèr è Jakarta, 27 Januarè 1943) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Kabhupatèn Bhângkalan
Pemerentaan
Kabupaten Bangkalan ebagi daddi 18 kecamatan, 273 disa bân 8 kelurahan. Ka belu bellas kecamatan-kecamatan è kabupaten Bangkalan enggi panèka: Kecamatan Arosbaya, Bangkalan, Blega, Burneh, Galis, Geger, Kamal, Klampis, Kokop, Konang, Kwanyar, Labang, Modung, Sepulu, Socah, Tanah Merah, Tanjungbumi bân kecamatan Tragah.
Marga T
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Kabhupatèn Bhângkalan
Pranala Situs
Bhângsa:Kabhupatèn
Dorothea Rosa Herliany
Dorothea Rosa Herliany (lahèr è Magelang, Jhâbâh Tengnga, 20 Oktober 1963) panèka sala sèttong sastrawan Indonèsia.
Peru
Peru (bhâsa Spanyol: Perú; República del Perú) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Amerika Lao'. Kottha otamana iyâ arèya Lima. Rajâ naghârâna iyâ arèya 1,285,216 km². Ghunghung orèngnga bâḍâ 32,500,000 (2019) bân kakerreppan maghârsarèna 23 orèng per km².
Dorothea Rosa Herliany
Karjâ
Bhângsa:Panolès
Peru
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Kalampok
thumb|Kalampok Kalampok (Syzygium aqueum) otabâ kelampok otabâ jhâmbuir iyâ arèya buwâ sè tamaso' ka ḍâlem famili bhu-jhâmbuwân (Myrtaceae). Kalampok arèya bhidhâ bi' jhâmbhu semarang (Syzygium samarangense) makkèna buwâ bân bhungkana para' paḍâ'â. Sakèng ta' bisa èbhidhâaghi, brâmpan kultivara arèya ḍâ-paḍâ èkoca' kalampok otabâ jhâmbuir bhâi. Kalampok tamaso' tamennan sè ghâmpang ètamen.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Myrtaceae
Marah Roesli
Marah Roesli otabâ Marah Rusli (lahèr è Padang, Somattra Bârâ', 7 Agustus 1889 – wafat è Bandung, Jhâbâ Bârâ', 17 Januarè 1968 è omor 78 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Karjâ
Terjemahanna: Gadis yang Malang (novel Charles Dickens, 1922). Bhângsa:Bhujhângghâ
Dwi Ery Santoso
Puisi
Karjâ kasorang
Bhângsa:Panolès
Dwi Putri Bonita
Dwi Putri Bonita otabâ lebbi èkennal mènangka Uty (laèr è Palembang, Somattra Lao', 17 Novèmber 1997) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Uty panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Andre Taulany
Andre Taulany (laèr è Jakarta, 17 Sèptèmber 1974) panèka sala sèttong panyanyi, pamaèn film, bân pelawak Indonèsia.
Daptar acara TV
Bhângsa:Panyanyi
Dukuh Pakis, Sorbhâjâ
Dukuh Pakis panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâh Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Andmesh Kamaleng
Album
Bhângsa:Panyanyi
Kalimantan Lao'
Kalimantan Lao' (aksarah Jawi: کاليمانتان سلاتن‎) panèka sala sèttong propinsi è Indonesia. Propinsi Kalimantan Lao' aletta' è polo Kalimantan. Ibukotta propinsina panèka kottah Banjarmasin. Bhâsah daerah otamana panèka bhâsa Banjar. Loas propinsina panèka 36.805,34 km2 kalaban 11 kebhupatèn bân 2 kottah. Jumlah dhikkè' propinsi arèya ra-kèra 3.626.616 orèng. thumb|lambhâng propinsi Kalimantan Lao'
Bhângsa:Geografi
Kalimantan Bârâ'
jmpl|lambhâng propinsi Kalimantan Bârâ' Kalimantan Bârâ' panèka sala sèttong propinsi è Indonesia. Propinsi Kalimantan Bârâ' aletta' è lajân palèng bârâ polo Kalimantan. Ibukotta propinsina panèka kottah Pontianak. Bhâsah daerah otamana panèka bhâsa Dayak bân Melaju. Loas propinsina panèka 115.114,32 km2 kalaban12 kebhupatèn bân 2 kottah. Jumlah dhikkè' propinsi arèya ra-kèra 4.395.983 orèng.
Bhângsa:Geografi
Ta'al
thumb|Ta'al thumb|left|Ta'al Ta'al otabâ trèbung (Borassus flabellifer) iyâ arèya sajenis palma otabâ lem-palemman sè bânnya' tombu è Asia Lao' bân Asia Tèmor Lao'. È bânnya' daèra, ta'al èkoca' lonta (Minang), ental (Sunda, Jhâbâ, Bhâli), juntal (Sumbawa), tala (Sulawesi Lao'), lontara (Toraja), lontoir (Ambon), manggita, manggitu (Sumba) bân tua (Timor). È bhâsa Indonesia tombuwân arèya èkoca' siwalan.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Arecaceae
Betrand Peto Putra Onsu
thumb|Betrand Peto Putra Onsu
Tahsin Khot
Tahsin Khot iyâ arèya seni nolès sè èangghuy ghâbây tolèsan horop Arab. Dinèng ngolah bân nyoson horop Arab bâdâ kaidâhna. Khot aasal dâri bhâsa Arab (الخط) artèna gâris otabâ tolèsan tanang. Tahsin aasal dâri hasana, ahsana, tahsin (حسن,أحسن,تحسين) artèna bhâghus. Bhângsa:Kabhângkèdhân
Andrea Hirata
Andrea Hirata (lahèr è Gantung, Belitung Tèmor, Bangka Belitung, 24 Oktober 1967) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Kaligrafi
Kaligrafi dâri bhâsah Yunani: καλλι "bhâgus" + γραφος "nolès”) otabâ Seni Khot iyâ arèya seni nolès bhâgus klabân bulpèn bâdi hiasan. Makkè kaligrafi bhâsa Arab tarkenal, kèng bânnyak jughen kaligrafi bhâsah latèn.
Eka Kurniawan
Eka Kurniawan (lahèr è Tasikmalaya, Jhâbâ Bârâ', 28 Novèmber 1975) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Kaligrafi
Kaligrafi Islam
Kaligrafi Islam biasah dâri yât-ayât Al-Qur’an. Bentukna cem-macem, kadeng ngangghuy kertas, kadung ngangghuy logam otabâ kolè’. Contonah sè bâdâh è Al Hamra, Spanyol.
Kaligrafi Islam Kontemporer
Kaligrafi Islam kontemporer iyâ arèya karjâ sè bidâh dâri dâri kaidâ kaligrafi konah. Akembang sanget è media bân acâm-macâm. Madzhab kakdintoh aleppas kabiasaan khot duk-ponduk, pus-kampus akadhi Naskhi, Tsulutsi, Farisi, Diwani, Diwani Jali, Kufi, bân Riq’ah. Corak kaligrafi Islam Kontemporer èbâgi dâ’ klompok tradisional, igural, ekspresionis, simbolik, bân abstraksionis mutlak.
Kacèpèr
thumb|Kacèpèr sè ghi' ngoḍâ Kacèpèr (Psophocarpus tetragonolobus (L.) D.C.) otabâ kocèpèr iyâ arèya tombuwân sè nalar ḍâri famili Fabaceae. Buwâ bân konco'na kacèpèr èkakan, biasana èkaghâbây ghângan.
Panyalambherrân
Tombuwân arèya ètamen è Asia Tèmor Lao', Papua Nugini, polo-polo è Pasifik, bân Afrika. Madagaskar, India, Mauritius, Papua Nugini, bân Asia bâgiyân lao' arèya èsebbhut kennengngan asalla kacèpèr.
Ghâḍhuwân Kimia
Kacèpèr tamaso' ka cang-kacangan sè tèngghi ghâḍhuwân mènnya'na, kapprana 15%. Ghâḍhuwân proteinna ra-kèra 30-37%.
Paghuna'an
Buwâna sè lembu' èkakan, otamana è Asia, tapè ḍâun, ghlâghâr, bighi, bân ramo'na paḍâ anḍi' gizi sè tèngghi.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Kaligrafi
Kaligrafi Arab Kajuh
Kaligrafi Arab Kajuh èokèr dâri kajuh; kajuh jâtèh, mahoni bân laènnah. Kaligrafi rèya dâri Jepara. Sè-èssènah ètokèl klabân Ayat Al-Qur’an. Kaligrafi Arab Kajuh kaligrafi Allah Muhammad, Kaligrafi ayat Kursi, Kaligrafi Ayat sèbuh dinar, kaligrafi asmaul husna, bân kaligrafi sorat Al-Qur’an.
Maria Walanda Maramis
Maria Josephine Catherine Maramis (lahèr è Kema, Sulawesi Dâjâ, 1 Dèsèmber 1872 – wafat è Maumbi, Sulawesi Dâjâ, 22 April 1924 è omor 51 taon), otabâ sè lebbi èkennal mènangka Maria Walanda Maramis, panèka sorang Pahlawan Nasional Indonesia polana usahana akembângaghi kabâdâ'an orèng binè' è Minahasa è molana abad ka-20. Sabbhân 1 Dèsèmber, rèng-orèng Minahasa maènga'aghi Arè Embu' Maria Walanda Maramis, orèng sè èangghep mènangka pendobrak adhât, pejuang kamajhuan bân emansipasi bâbinè' è dhunnya politik bân pendidikan. Mènorot Nicholas Graafland, dâlem penerbitan Nederlandsche Zendeling Genootschap taon 1981, Maria ditahbiskan mènangka sala sèttong bâbinè' teladan Minahasa sè aghâdhui bhâkat istimewa ghâbây nyandhâk apa bhâi bân mangembângaghi daya pèkkèra.
Bhângsa:Orèng
Marianne Katoppo
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Tagghuri
jmpl|Kembhânga tagghuri Tagghuri (Sida rhombifolia) iyâ arèya tombuwân akaju sè tamaso' ka dâlem famili Malvaceae. Tombuwân arèya tombu taonan aliyas ta' aghântong ka osom. Tagghuri nyalambher ka Assam, India bân Èropa mènangka tambhana reumatik. È bhâsa Indonesia tombuwân arèya èkoca' seleguri.
Tajuddin Noor Ganie
Tandha pangèsto
TNG marè bânnya' mondhi tandha pangèsto:
Tagghuri
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Malvaceae
Kalkulus
Kalkulus (Bhâsah Latin: calculus, artèna "bâto kènè'", ghâbây mitong) panèka cabang èlmo matematika sè mencakup bâtesan, toronan, integral, bân deret tak èngghâ. Kalkulus panèka èlmo sè mempelajari paobâan, sé dâmma geometri sè mempelajari bhângon bân aljabar sè mempelajari operasi bân penerapan untuk bellâ pabhârengan. Kalkulus aghâdhui aplikasi sè bhâbu dâlem bidang-bidang sains, ekonomi, bân teknik; sarta kèngèng ajâwab berbagai masalah sè ta' kèngèng èbellâaghi klabân aljabar elementer.
Bherrâs jhâghung
Bherrâs jhâghung iyâ arèya sala sèttong kakanan poko' polo Madhurâ è jhâman lambâ'. Bherrâs jhâghung arèya eghâbây ḍâri jhâgung sè ghi' bhuru èkorpèng bân ghâring. Jhâgung pas èghilis bi' ghilisân dâri bâto kamoddhiân ètampè kalabân ghâddhâng. Bâdâ tello macem sè kalowar dâri asèl tampèan iyâ arèya: bherrâs jhâghung, bu'u', bân tompè.
Nasè' sè èghâbây ḍâri bherrâs arèya èkoca' nasè' jhâghung. Nasè' arèya biasana èkakan bi' kowa marongghi.
Dhuwâ'
jmpl|alt=|Buwenah Dhuwa' Dhuwa’  areyah buwe sè rassanah seppet, celo’ acampor manis, umummah abernah celleng. Bungkanah dhuwa’ tamasok ka golongennah jambuh (Myrtaceae). Nyamah ilmiah epon Syzygium cumini, bungkanah koko bân tengginah bisah sampek 15-20 meter. Rancaknah bannyak, tapeh tak pateh koat otabeh teppoh.
Bherrâs jhâghung
Rassa bân kaunggulân
Rassa nasè' sè èghâbây ḍâri bherrâs jhâghung arèya lebbi lemma', bân rassa kenyanga bisa tahan lebbi abit dhâddhi ta' lekkas alghung.
Bhângsa:Kakanan
Dhuwâ'
Asal
Asal epon bungkanah dhuwa’ areyah derih Asia Selatan, tombu landhu e daerah mabe’ sampek 1800 dpl. Molaeh derih area Semenanjung Asia (Asia Tropis), Filipina, Indonesia, sampek ka Australia. Kaangguy namen bungkanah dhuwa’ bisa derih namen bighinah, otabah nganguy carah cangkokan.
Marina Bay Sands
thumb|Acara pabukka'an Marina Bay Sans taon 2010 Marina Bay Sands panèka pusat bhirâkan sè ngadhep dâ' Lompong Marina è Singapura. Neng bâbâ Las Vegas Sands, Marina Bay Sands panèka investasi èttongan palèng larang è dhunnya klabân abhândhâ S$8 miliar (korang lebbi Rp56 triliun), tamaso' bhândhâ ghâbây tanana. Bhângsa:Kennengngan
Dhuwâ'
Macemmah
E’ madureh, dhuwa’ badha telok macem:
Kalimantan Tengnga
thumb|lambhâng propinsi Kalimantan Tengnga Kalimantan Tengnga panèka sala sèttong propinsi è Inḍonesia. Propinsi Kalimantan Tengnga bâḍâ è tengngana polo Kalimantan. Ibukottha propinsina panèka kottha Palangkaraya. Bhâsa ḍaèra otamana panèka bhâsa Ngaju. Loas propinsina panèka 153.564,50 km2 kalabân 13 kabhupatèn bân 1 kottha. Ghungghung ḍhikkè' propinsina arèya ra-kèra 2.212.089 orèng.
Bhângsa:Geografi
Dhuwâ'
Manfaat
<references group="http://mekarsari.com/web/agro/duwet/" />
Sombher
<references group="http://mekarsari.com/web/agro/duwet/" /> <references group="https://www.goodnewsfromindonesia.id/2019/11/30/buah-duwet-si-hitam-yang-kaya-manfaat" />
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Myrtaceae
Eko Tunas
Eko Tunas (lahèr è Tegal, Jhâbâ Tengnga, 18 Julè 1956) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Naskah Drama
Bhângsa:Panolès
Takè cèna
thumb|Takè cèna Takè cèna (Hydrocotyle sibthorpioides) iyâ arèya tombuwân nalar sè biasana kèya èghâbây camporan jhamo. Ghlâgâra olo', bân biasana tombu è kenngengan sè bhâdek, bân sè èkenning sonar arè. Takè cèna iyâ bisa tombu sampè' katèngghiân 2.500 m è attas paadâ'ân tasè'. È bhâsa Indonesia tombuwân arèya èkoca' semanggi gunung.
Sèrè
alt=|thumb|Sèrè Sèrè (Piper betle) iyâ arèya tombuwân asli Indonesia sè tombuna nalar ka tombuwân laèn. Mènangka bhudâjâ dâun bân buwâna biasana èpappa' bi' ghâmbhir, pènang, bhâko, bân kapor. Sèrè èghunaaghi mènangka tombuwân tambhâ (fitofarmaka); bân sala sèttong tombuwân penting kaaghuy odi' bân cem-macemma upacara adhât rumpun Melayu. È bhâsa Indonesia tombuwân arèya èkoca' sirih.
Takè cèna
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Araliaceae
Sèrè
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Piperaceae
Android
Bhângsa:Tèknologi
Andrei Adistia
Andrei Adistia (lahèr è Jakarta, 15 Ḍèsèmber 1990) panèka sala sèttong pamaèn badminton asal Indonèsia.
Prèstasi
Bhângsa:Orèng
Masojè
Masojè (Cryptocarya massoia) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Lauraceae. Masojè arèya ghi' bân-lambâna kaju manis otabâ konyèngal (kocèngal).
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Lauraceae
Tambaksari, Sorbhâjâ
Tambaksari iyâ arèya nyama sala sèttong kecamadhân è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Tales
jmpl|Ombina tales Tales (Colocasia esculenta L.) iyâ arèya tombuwân sè tamaso 'ka ḍãlem famili Araceae. Tales arèya pangasèl ombi sè cokop penting. Tales èparkèra'' aghi sokkla ḍâri Asia Tèmor Lao' otabâ Asia Tengnga longkang lao'. Èparkèra'aghi ella ètamen manossa sajjhek jhâman pprbã, lebbi kona dhuli paḍi. Satèya tales ella nyalambher ka pan-brâmpan naghârâ, tamaso' Inḍia, Cèna, Afrika Bârâ' bân Ḍâjâ, bân Hinḍia Bârâ'.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Araceae
Marongghi
thumb|Kembhânga marongghi Marongghi (Moringa oleifera) iyâ arèya tombuwân dâri suku Moringaceae. Tombuwân arèya èkennal kalabân nyama: limaran, moringa, ben-oil (minnya' dâri bighina), malunggay (Filipina).
Marongghi bisa lekkas tombu, omorra lanjhâng, ngembhâng salanjhânga taon, bân tahan kondisi panas ekstrim. Asalla tombuwân arèya dâri daerah tropis bân subtropis è Asia Lao'. Tombuwân arèya umum èghunaaghi ghâbây kakanan bân tambha. Bighina marongghi kiya èkaghâbây majhenning aèng skala kènè'.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Moringaceae
Bhubbhuwân
thumb|Bhubbhuwân Bhubbhuwân (Cleome rutidosperma) iyâ arèya sala sèttong tombuwân è famili Cleomaceae. Bhubbuwân amanfaat ghâbây tamenan obhât è pan-brâmpan kabudhâjâ'ân. Tombuwân arèya è bhâsa Indonesia èkoca' maman lanang, maman ungu, bân maman lelaki.
Bolivia
Bolivia (bhâsa Spanyol: Bolivia; Estado Plurinacional de Bolivia) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Lao'. Kottha otamana iyâ arèya Sucre bân La Paz, bân kottha sè palèng rajâ iyâ arèya Santa Cruz de la Sierra. Lowassa iyâ arèya 1,098,581 km². Ghungghung maghârsarèna bâḍâ 11,428,245 (è taon 2019) bân kakerreppanna 10 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Fakhriyani Shafariyanti
Fakhriyani Shafariyanti otabâ lebbi èkennal mènangka Shafa (laèr è Depok, Jhâbâ Bârâ', 14 Julè 1995) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Shafa panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Maria Ulfah
'''Hj. Maria Ulfah (bhâsa Arab: ماريا أولفا'''; laèr è Lamongan, Jhâbâ Tèmor, Inḍonesia, 21 Ḍèsèmber 1955) bân sorang Qariah nasional bân internasional.
Andy Liany
Andy Liany (laèr è Temanggung, Jhâba Tengnga, 12 Januwarè 1966 – wafat è London, 22 Fèbruwari 2001 ka omor 35 taon) panèka sala sèttong panyanyi musik rock Indonèsia.
Karier musik Andy èawwâli ḍâlem grup musik "Z Liar". Sareng grup musik arèya, ḍuwâ' laghu, Fitnah bân Bumi, èrilis abhâreng ḍâlem album kompolan "Indonesian Rock Metal 1" ghârâpan Bursa Musik ka taon 1990. Andy toman dhâddhi vokalis Slank formasi awwâl. Andy jhughâ toman adhâddhi vokalis Elpamas. Bhângsa:Panyanyi
Talpa' tana
thumb|Talpa' tana Talpa' tana (Elephantopus scaber) iyâ arèya tombuwân jhekjhek sè asalla dâri Amerika Tropis, satèya ghâmpang ètemmoaghi è bânnya' naghârâ è Asia bân Polinesia. Tombuwân arèya bisa èghunaaghi ghâbây obhât diare, tapè masyarakat Gayo (èsebbhut lape-lape tanah) aghunaaghi talpa' tana ghâbây obhât mon angèngè' dârâ. Talpa' tana alebbhu ka jenis tombuwân sè ta' jelas bhungkana. Bhungkana cè' kendâ'na ènga' sè terkas tombu dhuli tana. Bhungkana bhâkal ètangalè'è mon tombu ngembhâng. Tombuwân arèya cè' amanfaata angghuy kabârâsân, tapè rèng-orèng bânnya' sè ta' tao saèngghâna pèra' èkaghâbây pakana embi' bân kèbân laènna.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Asteraceae
Tandes, Sorbhâjâ
Tandes panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmo r, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Bhudhâjâ
Bhudhâjâ otabâ kabhudhâjâ'an asal oca'na ḍâri bhâsa Sanskerta buddhayah, ropa jhâma' ḍâri buddhi (akal) èyartèyaghi mènangka parkara sè cangkè' klabân buḍi, bân akal manossa.
Mènorot Prof. Koentjaraningrat, kabhudhâjâ'an panèka gâbungan sadhâjâna sistem, gagasan, tènḍhâghân bân asèl karjâ manossa è masyarakat sè kennèng èyollèyaghi lèbât ajhâr.
Kabhudhâjâan
Kabhudhâjâan arèya asèl ḍâri gâbungan unsur-unsur pèkkèran, rassa, bân niat sè abujuttaghi manossa ka'angghuy ngajhâlânaghi oḍi' è dhunnya. Bhudâjâ è maghârsarè otabâ bhângsa omom dhâddhi okoran tèngghi mabâna paradhâbhân.
Bhâbâng mèra
thumb|Bhâbâng mèra Bhâbâng mèra (Allium cepa L. var. aggregatum) iyâ arèya sala sèttong palappa sè asala dâri Iran, Pakistan bân nong-ghunong è lajân ḍâjâna, tapè nyalambher ka man-dimman. Bujutta aropa ombi sè bisa èkakan matta, ghâbây palappa, tambhâ kèya. Kolè'na bisa èpadhâddhi pabârna bân ḍâunna bisa kèya èghuna'aghi ghâbây camporan ghângan.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Amaryllidaceae
Kamal, Bangkalan
Pemerentahan
Disa-disa è kecamatan Kamal enggi panèka:
Referensi
Kabhupatèn Bhângkalan
Kamonèng
thumb|Kembhângnga kamonèng Kamonèng (Murraya paniculata) iyâ arèya tombuwân sè alebbhu ka dâlem famili Rutaceae. Tombuwân sè ghi' safamili bi' dâun kari arèya andi' nyama lokal antara laèn kemuning (Jhâbâ), kamuning (Sunda), kajeni, kemuning, kemoning (Bhâli), kemiuning (Sumba), kamuni (Mbojo) bân èn-laènna.
Jhâjhârbâ'ân ropa
Tèngghina sampè' 1,8-12m. Ranca'na sè ella towa abârna potè bâk bu-abu ka bu-abu bâk konèng. Bhângon ḍâunna loncong tellor, sèrèng ḍâunna rata, dhinèng bhungkèl ḍâunna abunter. Kembhângnga metto dhuli kalèncapan ranca'na, abârna potè, bâuna seddhâ'.
Panyalamberrân
Kamonèng nyalambher è naghârâ Cèna, Taiwan, Bhutan, Kamboja, India, Indonesia, Jeppang (Kapolowan Ryukyu), Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Nepal, New Guinea, Pakistan, Philippines, Sri Lanka, Thailand, Vietnam; Australia, bân Kapolowan Pasifik Bârâ' Lao'.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rutaceae
Bhlimbhing bulu
thumb|Buwâna bhlimbhing bulu Bhlimbhing bulu (Averrhoa bilimbi L.) segghut èsebbhut kalabân bhlimbhing ghângan otabâ bhlimbhing cèlo’, polana rassana sè cèlo’ bân biasana èghuna’aghi ka'agghuy palappa otabâ camporanna jhâmo. Bhlimbhing bulu oḍi’ è katègghiyân 5m sampè’ 500m è attas parmoka’anna tasè’.
Buwâ panèka asalla dâri Polo Maluku terros nyalambher ḍâ’ ka sakabbhinna kennengngan è Indonesia. Bhlimbhing bulu ghâmpang ètamen bân ghâmpang abuwâ, biasana bisa abuwâ samarèna omor 3-4 taon. Jumlanna buwâ sè èyasèlaghi bisa sampè’ 1.500 buwâ per bhungka.
Morfologi
Bhlimbhing bulu anḍi’ bhungka sè kasar bân agelombang, bârnana coklat ngodâ. Bhungkana bisa tombu sampè’ ± 15 mètèr. Ḍâunna aropa ghibes ghânjhil kalabân 21-45 anak ḍâun sè aghânding, okoranna 21-10 cm x 1-3 cm bân abârna bhiru. Buwâna loncong, lanjhânga ra-kèra 4-6 cm, abârna bhiru bâk nèng-konèng.
Ghaḍhuwân Kimia
È ḍâlem 100gr bhlimbhing bulu bâḍâ 92,9 gr aèng ; 35 mg vitamin C ; bân 13 mg fosfor. Buwâ panèka jhughân anḍi’ kandungan vitamin A, B, bân C.
Manfaat
Buwâ bhlimbhing bulu cè’ amanfaatta ka'angghuy obhât bâto’, nyo-ngaronyo, dusdus, sakè’ ghighi, bân ka'angghuy palappa dâpor. Salaènna panèka bisa jhughâ èkaghâbây sirup bân manisân. Biasana buwâ, bhungka, bân dâunna bisa èghuna’aghi ka'angghuy tambhâna astringent, ka'angghuy mabânnya’ pangalowarna empedu, antiradang, bân malancar senni.
Bhlimbhing bulu aman ka'angghuy èkakan polanna bânnya’ hasiyattâ. Tapè mon cè’ bânnya’na bisa ècapo’ karaconan polana anḍi’ ghâḍhuwân asam oxalic. Bisa jhugâ sampè’ nyebbabaghi gagal ginjal. Mon ampon ècapo’ panèka èyanjuraghi dhuli ghibhâ ka roma sakè’ ka'angghuy cuci ḍârâ.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Oxalidaceae
Kabhupatèn Songennep
Kabhupaten Songennep (Pèghu: كابْوڤاتَين سَوڠٓنّٓڤ) iyâ arèya sala sèttong kabhupaten è propinsi Jâbâ Tèmor, Inḍonesia. Kabhupaten arèya lowassa 2.093,45 km² bi' ghungghung orèngnga korang lebbi 1.041.915 orèng. Kottha otamana iyâ arèya Kottha Songennep.
Oca' Songennep kalamon è ètalèktèghi arop'aghi bhâsa Jâbâ kona, sè kennèng èjhârbâ'aghi anḍi' maksod:
Kalamon èpasèttong anḍi' artè "lembâ sè tennang".
Oca' Songennep saongghuna ella kalonta è jhamanna Karajhâ'ân Singasari sè ngobasane tana Jâbâ, Madhurâ, bân sakobhengnga. Makkèna oca' Songennep arèya bâḍâ è ḍâlem Kètab Pararaton, oca' Songennep kasebbut èlampa'aghi kateppan Rato Prabu Kertanaghâra nondhung Arya Wiraraja (Banyak Wide) sè dhaddi penasehat politik bân kaamanan è taon 1269 M.
'“Hanata Wongira, babatangira buyuting Nangka, Aran Banyak Wide, Sinungan Pasenggahan Arya Wiraraja, Arupa tan kandel denira, dinohaksen, kinun adipati ring Sungeneb, anger ing Madura wetan”.
Sè artèna: "Iya arèya, ana' potona è Nangka, anyama Banyak Wide, èberri' sambhâdhân Arya Wiraraja, ropana ta' parcajâ, èpajhâu bân èsoro dhâddhi aḍipati è Songennep. Aengghun è Madhurâ panthâ tèmor".
Sajhârâ
Mènorot somber ḍâri Cèna, sajhegghâ pamarènta'an Rato Airlangga, ḍaèra nagharâ Madhurâ èbagi dhaddhi duwâ', iyâ arèya Madhurâ Bârâ' bân Madhurâ Tèmor. Madhurâ Bârâ' èkobâsanè bi Karajhâ’ân Bidârbâ sè ratona anyama Bhâlâ Dhibâ, sè ta' laèn iyâ arèya mattowa ḍâri Krisna. Dhinèng Madhurâ tèmor èkobasanè sareng karajâ’ân Manḍârâka sè ratona anyama Prabu Saljâ.
È bâkto Karajhâ’ân Singasari, tana Songennep èparènta bi' sala sèttong aḍipatè sè nyamana Arya Wiraraja (Banyak Wide). Hal kasebbhut èjhârba'aghi ḍâlem pan-bârâmpan kètab bân prasasti, sala sèttongnga ḍâlem Kètab Pararaton. Arya Wiraraja dhâddi aḍipatè è Songennep tanggâl 31 Oktober 1269.
Jhâman Koloni Bâlândhâ
Pamarènta'an VOC otaba Bâlândhâ èmolaè sajegghâ pamarènta'an Radhin Bughân (Kanjeng Tamenggung Judanagârâ) taon 1648-1672, sè ta' laen iyâ kanca ḍâri Pangèran Taronajâjâ. È bâkto paperrangan Pangèran Taronajâjâ, Songennep bâḍâ è ḍâlem parèntana Kanjeng Tamenggung Judanagârâ, bânnya’ abhânto bhâlâ parjhurit ka'angguy merrangè orèng Bâlândâ è tana Jâbâ. Kabhupatèn Songennep èkowasanè Kompennè Bâlândhâ pola baḍâna parembhâghân antara Susuhunan Mataram bi' Kompennè è tangghâl 5 Oktober 1705.
Dhinèng para Kanjeng sè marènta è Songennep kasebbut bâḍâ sala sèttong rato binè’ iyâ arèya Radhin Aju Rasmana Tèrtanagârâ sè pas èghântè'è ḍâ’ rakana sè nyamana Bhindhârâ Sa'od sè ajhâjhuluk Radin Tamenggung Tèrtanagârâ taon 1750 - 1762. Sala sèttong bâjâna Bhindârâ Sa'od sè anyama sokkla Radhin Abdurrahman ajhâjhuluk Pangèran Tèrtadhinigrat Panembhâ’ân Nataningrat Soltan Natakusuma sè kapèng sèttong sè marènta lebbi 43 taon, ḍâri taon 1811 kantos 1854. Salèrana kacarèta mènangka pangrajâ ponjhul sè akajhunèllan sè samporna, kantos bânnya’ narèma bintang jhâsa ḍâri karajhâ’ân agung è Èropa tor Asia Bârâ’.
Geografi tor administrasi
Bâgiyân lao': Sellat Madhurâ dan Tasè' Bhâli
Bâgiyân ḍâjâ: Tasè' Jhâbâ
Bâgiyân bârâ': Kabupatèn Mekkâsan
Bâgiyân tèmor: Tasè' Jhâbâ bân Tasè' Florès
Pranala lowar
Kabhupatèn Songennep Bhângsa:Madhurâ
Tandha
konang, pamekasan, salah sèttong disah sè atempat e galis, sè epimpin sareng kalebun sè asma epon "Budi Hartojo" disah ka' dinto terdiri deri pa - berempa dusun enggi panèka "konan tenga, konang temor, konan bere', konang dajah, konang karampanasan, konang cangkreng. Salaen ka' dinto, ejumpai sakolaan " SDN konang ll sampe' SDN konang lV bân MIN konang.
Kanigaran, Kanigaran, Probolinggo
Kanigaran panèka nyamah kelurahan è wilayah Kecamatan Kanigaran, Kottah Probolinggo, Provinsi Jhâbâh Dhimor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Kalkal otek
Kalkal otek (Desmodium gangeticum) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili cang-kacangan (Fabaceae). È Kètab Ayurwèḍa, tombuwân arèya aropa'aghi sala sèttong tombuwân sè palèng èkaparlo.
Jhâjhârbâ'ân ropa
Kalkal otek ngennèng tombu ghân samèter, ghlâghârrâ akaju è bungkèlla, biasana ètombui lu-bulu alos. Bhângon ḍâunna loncong tellor, sè lanjhângnga bisa tombu ghân 15cm. Kembhângnga abârna bungo bâk ngapotè. Bhutorra pèppè', tèpès, abilu' sè aèsse 6-8 bighi, bân alu-bulu kèya. Kalkal otek kappra ngembhâng bân abuwâ è bulân Agustus bân Novèmber.
Ghâḍhuwân kimia
Tombuwân arèya aghâḍhu N-dimetiltriptamin, hypaphorin, hordenin, Caudicin, gangetin 3-H, gangetin, bân desmodin.
Panyalambherrân
Kappra tombu è Afrika tropis, India, Cèna, Jeppang, Myanmar, Thailand, Kamboja, Laos, Vietnam, Malaysia, Indonesia, Flipina, bân Australia.
Bhâbâng potè
thumb|Bhâbâng potè Bhâbâng potè (Allium sativum) iyâ arèya tamenan dâri famili Amaryllidaceae. Ombina èkaghâbây palappa dhâsar è massa'an Indonesia. Bhâbâng potè bhâsa Indonesiana arèya bawang putih.
Kalkal otek
Paghuna'an
Bâgiyân sè èghuna'aghi biasana ramo' otabâ sakabbhina tombuwân arèya.
Bhâbâng potè
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Amaryllidaceae
Kalkal otek
Namen belta
Belta kennèng ètamen ḍâri bighi è bulân panamennan Maret ghân April. Bighina ètamen è polybag sè aèssè tana, beḍḍhi, bân ella èsaloy celaṭṭong. Bighi ghellâ' bhâkal akocambâ è arè ka 7-10. Samarèna arowa, belta kasebbhut ella bisa èyallè ka tana saellana 45-50 arè è polybag. jmpl|Kalkal otek
Maranta tana bân bhuṭok
Tana sè ḍâgghi' ètamenna kodhu èlanḍu' kaḍâ', mon parlo èselghâ. Bhuṭok ra-kèra 10 ton/hèktar kodhu èsaloyaghi ka tana bâjâ namenna. Bhuṭok nitrogen bi' fosfor èberri' sabânnya' 20kg/hèktar bân 40kg/hèktar. Mon parlo kèya, tana kodhu èberri' kèya bhuṭok zinc 20kg/hèktar ènga' nitrogen.
Dhâddhi tamennan sella
Tamennan kalkal otek arèya kennèng ètamen kadhibi' otabâ bi' tamennan sè laèn, misalla poplar sè nganḍengngè tombuna kalkal otek. Salaènna arowa, pao bân jhâmbhu cocok kèya ètamen bi' kalkal otek.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Kanigaran, Probolinggo
Kanigaran panèka nyamah kecamatan è Kottah Probolinggo, Provinsi Jhâbâh Dhimor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Kirana Kejora
Kirana Kejora (lahèr è Ngawi, Jhâbâ Tèmor, 2 Fèbruari 1972) panèka sala sèttong panolès asal Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Panolès
Kairo
thumb|136x136px|bendîrâ Kairo Kairo (bhâsa Arab: القاهرة) panèka embu' koṭṭa naghârâ bân koṭṭa palèng rajâ è Mesir.
Kangkong
thumb|Kangkong Kangkong (Ipomoea aquatica Forsk.) iyâ arèya tombuwân sè èkaghângan bân satèya molaè ètamen. Kangkong bânnya' èjhuwâl è sar-pasar. Tombuwân bisa ètemmowè è Asia bân sangghup tombu è è kennengan sè rembeng.
Kairo
Bhângsa:Geografi Bhângsa:Mesir
Kangkong
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Convolvulaceae
Aninditha Rahma Cahyadi
Aninditha Rahma Cahyadi otabâ lebbi èkennal mènangka Anin otabâ Anin JKT48 (laèr è Palembang, 5 Januari 1999) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Anin panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi katello'.
Bhângsa:Biografi
Tangghulun
Tangghulun (Protium javanicum) iyâ arèya tombuwân sè aropa'aghi ka'-bhungka'an. Bhungkana tangghulun arèya bisa tombu ghân 25 m tèngghina, kalamon bhuletta bisa ghân 115 cm. È kolè' bhungkana bâdâ durina sè bisa tombu ghân 7 cm. Neng è bhâsa Indonesia tangghulun èkoca' tenggulun.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Burseraceae
Finlandia
jmpl|120px|bendirâ Finlandia jmpl|120px|lambhâng Finlandia jmpl|laghu kabhângsahan Finlandia Finlandia otabâ Republik Finlandia panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Ḍâjâ. Ibukotana iyâ arèya Helsinki.
Galeri
Bhângsa:Naghârâ
Mat Toyu
Mat Toyu (lahèr taon 1990) panèka panolès carèta panḍâ' Madhurâ sè asalla ḍâri Longos, Madhurâ.
Angsana
thumb|Ghâmbar tanang angsana thumb|Angsana è pèngghir tèmbhuk Angsana (Pterocarpus indicus) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Kajuna ghâli, abârna mèra, bân cokop berrâ' sè èkalompo'aghi ka narra otabâ rosewood. Bhâsa Inḍonesiana angsana yâ pagghun angsana.
Mat Toyu
Karjâ
. Bhângsa:Panolès
Anyang
thumb|Kembhângnga anyang Anyang (Elaeocarpus grandiflorus) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili Elaeocarpaceae. Tombuwân arèya aropa'aghi tombuwân abighi sè ngennèng tombu sampè' 25m. Anyang èkoca' kèya anyang-ayang (Inḍonesia), rejasa (Jhâbâ).
Angsana
Panyalambherrân
Angsana sokkla tombu è Kapolowan Anḍaman, Bangladesh, Kapolowan Bismarck, Kalimantan, Kamboja, Polo Caroline, Cèna Lao' sampè bâgiyân Tengnga, Inḍia, Jhâbâ, Kapolowan Sonḍhâ Kènè', Malaya, Malaḍewa, Maluku, Kapolowan Mariana, Myanmar, Nansei-shoto, Papua Nugini, Filipina, Polo Santa Cruz, Polo Solomon, Sulawesi, Sumatera, Taiwan, Thailand, Vanuatu, bân Vietnam. Totombuwân rèya èkennallaghi kèya è Comoros, Polo Guinea, Kenya, Mauritius, Mozambique, New South Wales, Northern Territory, Queensland, Seychelles, Sierra Leone, Polo Society, Sri Lanka, Tanzania, Trinidad-Tobago, bân Zaïre.
Anyang
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Elaeocarpaceae
Angsana
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Animasi
Animasi panèka filem sè èasèlaghi ḍâri pangolaan ghâmbhâr tanang saèngghâ dhâddhi ghâmbhâr aghuli. Wâl-awwâla ètemmoaghi, filem animasi èghâbây ḍâri bânnya' lembâr dhâlubâng ghâmbhâr sè èmainaghi saèngghâ angghâl efek ghâmbhâr ghuli. Klabân bhântowan komputer, pangarjâ'ân filem animasi dhâddhi lebbi sèghel bân akas. Bâjarina arèya lebbi bânnya' pangarjâ'ân filem animasi tello' dimensi èbhânḍhing filem animasi ḍuwâ' dimensi. Bhângsa:Filem
Bhâsa
Bhâsa panèka sala sèttong asèl bhuddhâjâ sè ècèpta'aghi manossa.
Bhâlimbhing
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Oxalidaceae
Klabhet
thumb|Ilustrasi Trigonella foenum-graecum Klabhet (Trigonella foenum-graecum) iyâ arèya tombuwân dâri famili Fabaceae. Dâunna èkaghâbây tambhâ, dhinèng bighina èmanfaataghi ghâbây palappa. Klabhet biasana èghunaaghi ghâbây palappana kare.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Bhâjem
Bhâjem otabâ tarnya' (Amaranthus spp.) iyâ arèya tombuwân tamaso' ka ḍâlem famili Amaranthaceae. Tombuwân arèya biyasa ètamen bân ḍâunna èkakan mènangka ghângan. Tombuwân arèya asalla ḍâri Amèrika Tropis, kamoddhiyan bâjarina nyalambher ḍâ' sadhâja dhunnya. Tombuwân arèya kalonta mènangka ghângan sombher zat bessè sè amanpaat. thumb|Ghâmbhâr bhâjem|alt=
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Amaranthaceae
Klèmbâ'
thumb|Klèmbâ' Klèmbâ' (Rheum officinale) iyâ arèya tombuwân sè ngasèlaghi bahan ghâbây obhât bân om-ro'om. Biasana ramo'na sè èmanfaataghi. Ramo'na èkaghâbây camporan "klembak menyan" bi' orèng Jhâbâ.
Klèkè
thumb|Klèkè Klèkè (Jatropha curcas L.) panèka tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Euphorbiaceae. Ombhut akaju rèya sè bânnya' ètemmowè è daerah tropis. Tombuwân arèya èkennal cè' tahanna kakerrèngan. Klèkè kabânnya'an èsettèk bhungkana. Maskè ella abit èkennal ghâbây bahan obhât bân racon, bâjâ riya klèkè èkaghâbây bahan bakar hayati ka mesin diesel polana kandungan minya' bighina. Sabelluna, kerabhât klèkè sè laèn iyâ arowa Ricinus communis ella èkaghâbây camporan pelumas lu-ghâllu.
Kolek
thumb|Kolek gheḍḍhâng Kolek iyâ arèya la-ola sokkla ḍâri Inḍonesia, èkaghâbây dhuli gheḍḍhâng otabâ sabbhrâng longghâ sè èkolop bi' pathè bân ghulâ mèra. Kapprana kolek pèra' bâḍâ è bulân Pasa bhâi. Bhângsa:La-ola
Kokon
jmpl|Dâunna kokon Kokon otabâ walèkokon (Schoutenia ovata) iyâ arèya ka'-bhungka'an kènè' sè tamaso' ka dâlem famili Malvaceae. Bhungkana kokon arèya bisa ètemmoè è alas tipe osoman sè tombu è Jhâbâ bân polo laèn è tèmorra. Walèkokon andi' nyama laèn harikukun (Sunda); lanji, walikukun (Jhâbâ), bân east indian wood (Inggris).
Kol-kolan
thumb|Kembhânga kol-kolan Kol-kolan (Melicope denhamii) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka dâlem famili Rutaceae. Tombuwân biasana tombu bisa tombu sampè ka katèngghiân 1.000 è attas paadâ'ân tasè'. È bhâsa Indonesia èkoca' ki sampang.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rutaceae
Kokon
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Malvaceae
Karabisto
jmpl|Karabisto Karabisto otabâ kalabisto (Chrysopogon zizanoides) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Poaceae. Tamennan arèya tombu taonan, artèna bisa tombu è osom apa bhâi aliyas ta' kennal osom. Tamennan arèya kalonta polana pangasèl om-ro'oman.
Ramo'na èpakerrèng pas èpadhâddhi paro'om lomarè sè èssèna kalambhi otabâ bhârâng penteng laènna, misalla kerrès bân bhâtèk. Bâu ro'om arèya èasèlaghi dâri bagiân ramo'na.
Tamennan arèya tamaso' ka komoditas dhâghâng kènè', makkè ella bânnya' èghunaaghi minnya'na è industri om-ro'oman.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Poaceae
Mahonè
jmpl|Bighina mahonè Mahonè (Swietenia mahagoni) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Meliaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya mahoni (Inḍonesia); West Indian mahogany, Cuban mahogany (Inggris); caoba, caoba de Santo (Spanyol); bân èn-laènna.
Jhâjhârbâ'ân ropa
Mahonè arèya ka'-bhungka'an sè tamaso' bhungka sè tèngghi, tombuna bisa sampè' 30m, dhinèng bhuleddhâ bisa sampè' 1m. Cangkana ka èrèng bân ḍâunna tombu lebbhâ'. Kolè' kajuna abârna bu-abu mon ghi' ngoḍâ, pas aobâ ka bârna sokklat bâk mèra san ella towa.
Sombher
Bhângsa:Meliaceae Bhângsa:Totombuwân
Arab Saudi
thumb|150px|Bendirâ Arab Saudi thumb Arab Saudi (bhâsa Arab: المملكة العربية السعودية) iyâ arèya sala sèttong nagâhrâ è è Tèmor Tengnga, benua Asia. Ibukoṭṭana iyâ arèya koṭṭa Riyad.
Luas naghârâna panèka 2.150.000 km2 kalabân anḍi' 13 provinsi. Penduduk naghârâ Arab Saudi bâḍâ 30.770.375 orèng bân kapadatan pendudukna 12,3 orèng per Km². Bhângsa:Naghârâ
Arafat Nur
Arafat Nur (lahèr è Lubuk Pakam, Somattra Lao', 22 Dèsèmber 1974) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Kapo
jmpl|Kapo' Kapo (Ceiba pentandra) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili Malvaceae. Kapo arèya sokkla ḍâri Amèrika Lao' bâgiyân ḍâjâ, Amèrika Tengnga, bân Karibia. Mon varitas C. pentandra var. guineensis sokkla ḍâri Afrika bâgiyân bârâ'. Kapo èkocaâ' kèya kapok (Inggris, Malaysia); kapuk (Inḍonesia); kau-kau (Bugis); buboi, balios (Tagalog) bân èn-laènna.
Panyalambherrân
Kapo sokkla ḍâri Amèrika tropis. Panyalambherrân èmolaè ra-kèra taon 1500. Makkè ella èjhârbâ'aghi tamennan dhuli lowar Afrika, tapè taḍâ' bhuktè sè ètemmowaghi. Bâḍâ bhuktè ekologi, botani, bân sitologi jhâ' kapo arèya sokkla tombuwân Afrika bâgiyân bârâ' bân tengnga. Carana bhungka kapo nyalambherri Saghârâ Atlantik arèya ghi' ta' ngennèng ècarèta'aghi, tapè buwâna ngennèng ngambâng bân èlanyo' aèng saghârâ. Èkoca'aghi jhâ' bhungkana kapo èperghi è Afrika Bârâi', lajhu nyalambher ka Afrika Tèmor bân Asia. Satèya ètamen è naghârâ tropis, otamana è naghârâ Asia Tèmor Lao', akadhi Thailand bân Inḍonesia.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Malvaceae
ArcGIS
thumb|162x162px|Lambhâng ArcGIS ArcGIS panèka sistem informasi geografis (geographic information system otabâ kabhuntekanna GIS) ghâbây lakon klabân peta bân informasi geografis. Rowâ èghunaaghi aghâbây bân aghunaaghi peta, ghimpo'aghi data geografis, bân èn-laènna.
Komèrè
thumb|Kembhângnga komèrè Komèrè (Aleurites moluccana) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Euphorbiaceae. Bighina komèrè èghuna'aghi ghâbây mènnya' bân palappa. Tombuwân arèya ghi' sakarabhât bi' sabbhrâng.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Euphorbiaceae
Komangè
thumb|Komangè Komangè (Ocimum × citriodorum) iyâ arèya tamenan sè dâunna segghut èkaghâbây lalap. Bâu dâunna tadâ' padâ, bân sakonnè' bânnya' akanta jherruk peccel. Dâun komangè arèya sala sèttong palappa mon aghâbâyâ pèpès. Biasana dâun komangè arèya mon èkalalap, segghut èkakan bi' tèmon, gobes, bân sambhel.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Lamiaceae
Bhâsa resmi
Rujukan
Bhângsa:Bhâsa
Bhâthèk
jmpl|232x232px|Bhâtèk Bhâthèk iyâ arèya kaèn aghâmbhâr sè ètolès ḍâ' kaènna, lajhu pangolaenna èprosès klabân cara sè khas. Bhâthèk Inḍonesia, ella ajhâjhuluk Sangkolan Kamanossa'an ka'angghuy Bhuddhâjâ Lèsan bân Bânnè Arta (Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity) sajjhek 2 Oktober 2009. Tatengngerra bhâthèk Madhurâ lomra ngangghuy bârna sè cernang akadhi mèra, bhiru, bân konèng. Bhângsa:Bhâthèk Bhângsa:Kaèn
Koncè
thumb|Koncè Koncè (Boesenbergia rotunda) iyâ irèya tombuwân sè èkaghâbây palappa è dâlem massa'an Asia Tèmor Lao'. Salaènna èkaghâbây palappa, koncè kèya biasa èmanfaataghi ghâbây jhâmo. Ropa ombina bhidhâ polana tombuna loros ka dâlem tana.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Zingiberaceae
Bhâsa Madhurâ
Bhâsa Madhura iyâ arèya bhâsa sè èkacator bi' orèng Madhurâ. Bânnya'na panotor bhâsa Madhurâ ra-kèra bâḍâ 14 juta orèng, sè ètotorraghi è Polo Madhurâ, paddhu tèmor Jhâbâ Tèmor otabâ sè èkoca' Daerah Tapal Kuda ḍâri Pasuruwan, Probolinggo, Situbândâ, Bândâbâsa, Lomajhâng, bân Banyuwangi, Kapolowan Masalembo, kangsè Polo Kalimantan. Bhâsa Kangèyan makkè sabhungka bi' bhâsa Madhurâ tapè èyangghep bhâsa dhibi'.
È Polo Kalimantan, maghârsarè Madhurâ palèng bânnya' è Sambas, Pontianak, Bengkayang, bân Ketapang, Kalimantan Bârâ'. Dhinèng è Kalimantan Tengnga, bânnya' sè neptep è Kotawaringin Tèmor, Palangkaraya, bân Kapuas. Tapè ana' potona è lahèr è ḍissa' ella ta' bisa abhâsa Madhurâ polè.
Fonologi
Bhâsa Madhurâ anḍi' 6 monyè keccap, 31 ta' keccap, bân 3 marduwânè.
Billy Simpson
Billy Simpson (laèr è Jakarta, 17 Juli 1987) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia.
Bhâsa Madhurâ
Keccap
Bhângsa:Bhâsa
Billy Simpson
Laghu
Bhângsa:Panyanyi
Mawie Ananta Jonie
Mawie Ananta Jonie (lahèr è Teluk Bayur, Padang, Somattra Bârâ’, 1940) panèka sala sèttong panolès bân sastrawan Indonèsia.
Karjâ
Karjâ abhâreng
Bhângsa:Panolès
Romania
Romania (bhâsa Romania: România) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Bukares. Naghârâ arèya aengghânan bi' Ukraina è ḍâjâ bân tèmor (601 km); Moldavia è tèmor (683 km); laot Celleng è lao tèmor (225 km); Bulgaria è lao (605 km); Serbia è bârâ' (531 km); bân Hongaria è ḍâjâ bârâ' (424 km). Luas wilayahna 238,397 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-81 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Romania bâḍâ 19,317,984 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 84 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Tarom
jmpl|Kembhângnga tarom Tarom (Indigofera tinctoria) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya common indigo, indian indigo (Inggris); tarum (Inḍonesia bân Malaju); tagung-tagung (Bisaya); bân èn-laènna.
Jhâjhârbâ'ân ropa
Bhungkana tarom tombu loros, bisa tombu sampè' 1,5m, ranca'na tombu dhuli bhungkel sè semma' ka tana. Bhângon ḍâunna loncong.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Binhad Nurrohmat
Binhad Nurrohmat (lahèr è Lampung, 1 Jânuwari 1976) panèka sala sèttong sastrawan Indonèsia.
Bing Slamet
Bing Slamet otabâ nyama lahèrra Ahmad Syech Albar (laèr è Cilegon, Banten, 27 Sèptèmber 1927 – wafat è Jakarta, 17 Desember 1974 ka omor 47 taon) panèka sala sèttong aktor, panyanyi bân pelawak Indonèsia.
Mayangan, Mayangan, Probolinggo
Mayangan panèka nyamah kelurahan è wilayah Kecamatan Mayangan, Kotta Probolinggo, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Mayangan, Probolinggo
Mayangan panèka nyamah kecamatan è Kottah Probolinggo, Provinsi Jhâbâh Dhimor, Indonesia.
Mayangan, Mayangan, Probolinggo
Bhângsa:Geografi
Mayangan, Probolinggo
Bhângsa:Geografi
Bijjhân
jmpl|Buwâna bijjhân sè ghi' ngoḍâ Bijjhân (Sesamum indicum) iyâ arèya ombhut osoman sè tamaso' ka ḍâlem famili Pedaliaceae. Tamenan arèya ètamen mènangka sombher mènnya' nabati sè biasa èkoca' mènnya' bijjhân. Asalla tamennan arèya ḍâri Afrika tropis kamoddhiân nyalambher ka tèmor sampè' ka India bân Cèna.