cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sajhârâ Kabhupatèn Lomajhâng
Lamajhâng Tigang Juru ben Arya Wiraraja
Dèri katerangan rèa, kita ollè anilai jhek area e lahirakin e dèsa nangka, tapè kawasan dimma kitak ngataoe kalabèn jèlas, bèdè 3 macèm tèntang lahirrè Arya Wiraraja sè kita kataoe, sè pertama macèm dèri panolès Sumènèp bahwa rèa èlahirakin e disa karang nangka kacamatan Rubèru Kabupatèn Sumènèp. Sè kaduè' macèm tradisional Bhâli edimma manurot babad manik angkeran, rèa elahirakin e dèsa bèsaki Kacamatan Rèndang Kabupatèn Karangasèm, Bhâlih. Sè katèllok munurot Mansur Hidayat, dhâri orèng panolès sajhârâ Loamajhâng bahwa rèa e lahirakin e Klaka Kabupatèn Lomajhâng. Hal rea mundèri thèsar analisana edimma pararaton tentang ngallè Arya Wiraraja kè Sumènèp dèlem rangka "dinohken" sè artena "ejèuakin", saènggè rèa kemungkinan bènni asal dhâri madhurè. Nah, lahire Arya Wiraraja kemungkinan ekawasan Lomajhâng karna eyallè ka karaton dèri Sumènèp ka Lomajhâng dèrih taon 1292-1294 masehi kemungkinan  sebagai seorang politisi ulung, rèa marè ekènal onggu e daèra Lomajhâng. Saka'dinto e sakitara kampong Nangkaan rea bèdè situs rajè sè pèrna egali tim balai arkèologi Yogyakarta pada taon 2007 edimma situs rea emungkin akin panikah kawasan ben komplek ephèret akin. Tentang kalahirna toko rèa epèrkirakin lahèr e taon 1232 masèhi karna dèlèm bhabhad pararaton anyatakin rea bilè katèttien ekpedisi pamalayu rea aomur43 taon bân dhâddi Adipati Sumènèp e omur 37 taon. Dèlem parjèlenan politik satèrosa, nyama bènnyak widè otabe Arya Wiraraja lèbbi terkenal dèlem sajhârâ politik e Kakaratonan Singhasari.
Okara
Okara iyâ arèya rangkè'anna ca'-oca' sè aghânḍhu artè. Neng è ḍâlem okara bâḍâ bâgiyân sè palèng parlo iyâ arèya jhejjher bân carètana. Jhejjher neng bhâsa Inḍonesia èkoca' subjek, dhinèng carètana neng bhâsa Inḍonesia èsebbhut predikat.
Okara samporna
Okara sè jhejjer bi' carètana paḍâ èsebbhut.
Conto :
Okara ta' samporna
Okara sè sala sèttong jhejjher otabâ carètana ta' èsebbhut.
Conto :
Okara rèngkes
Okara sè jhejjher otabâ carètana ta' èsebbhut, tapè jhejjher otabâ carètana sè ta' èsebbhut ghellâ' rèya kennèng èsarè neng è okara sabelluna otabâ samarèna.
Conto : Katerrangan:
Conto è attas tamaso’ contona okara rèngkes, mon èjhungaḍâ’i kalabân okara pètanya. Dhâddhi, jhejjher otabâ carètana sè ta’ èsebbhut ḍâlem okara rèngkes, bisa èghenna’è neng okara sè sabellunna.
Sombher
Bhângsa:Bhâsa Madhurâ Bhângsa:Bhâsa
Abdullah Ahmad
Dr. H. Abdoellah Ahmad (bhâbhâr neng Padang Panjang, 1878 – sèḍhâ neng Kampung Jati, Padang, 2 Novèmber 1933 omor  55 taon) iyâ arèya sorang olama’ rèformis sè noro’ abidani lahèrra parguruân Sumatra Thawalib neng Sumatra Bârâ’. ḍhibi’na iyâ arèya potra  ḍâri ji Ahmad, olama’ Minangkabau sè aropa’aghi sorang paḍâgâng jughân, bân sorang èbu sè asalla ḍâri Bengkulu. sareng Abdul Karim Amrullah, ḍhibi’na dhâddhi orèng Inḍonèsia ḍâ’aḍâ’na sè ollè gellar doktor kahormatân ḍâri Universitas Al-Azhar, neng Kairo, Mesir.
Kaodi’en awwâl
Taon 1906, Abdullah Ahmad ngallè ka Padang ka’angghuy dhâddhi guru, agântè’è anomma, Syèkh Gapuak sè sèḍhâ. Neng Padang, ḍhibi’na mabâḍâ tablig bân partemmoan mènangka masalah aghâma bân mendirikan jemaah Adabiyah brempan taon salastarèna. ghâpanèka, ḍhibi’na aberrik pangajiân ka orèng rajhâna. Pangajiân èlaksana’aghi dukalè saminggu sacara ghântèyan ḍâri rom aka roma.
Kiprah
Ta’ èkaollè panḍiḍikân sè sistematis bi’ sakabbina na’kana’ paḍâgâng neng Padang, anginspirasi Abdullah Ahmad ka’angghuy mukkak sakola’an Adabiyah taon 1909. Abdullah Ahmad sangat aktif nolès, sampè’  dhâddhi katoa pasèttongan wartawan neng Padang taon 1914. ḍhibi’na anḍi’ hubungan sè errat kalabân morèd-morèd sakola manengnga neng Padang bân sekolah dokter neng Jakarta, tor aberri’ bântoan ḍâlem kagiatân Jong Sumatranen Bond.
Abdullah Ahmad dhâddhi panḍiri majalah Al-Munir sè terbi’ neng Padang taon 1911 sampè’ 1916. Taon 1913 ḍhibi’na maddek majalah brita Al-Akhbar, bân taon 1916 dhâddhi rèdaktur bidang aghâma majalah Al-Islam sè èterbi’aghi Sarèkat Islam neng Sorbâjhâ.
Gellar doktor kahormatân
Pangataonna ḍâ’ka aghâma cè’ ḍâlemma bân èyakoè bi’ olama’-olama’ Tèmor Tengnga ḍâ’ konfrènsi khilafat neng Kairo taon 1926. Pangakoan ghâpanèka èbuktèyaghi kalabân èberrikna gellar kahormatân ḍâlem bidang aghâma mènangka doktor fid-din.
Majalah Sinar Sumatra èdisi 16 Sèptèmber 1926 amoat pangaoningan sèakaitân kalabân sokkoran gellaran doktor kahormatân sè ètarèma Abdullah Ahmad neng Padang.
Sombher
Bhângsa:Olama’ Minangkabau
Emansipasi
Emansipasi binè'
Emasipasi binè’ iyâ arèya proses ngocol dhibi’ rèng binè’ ḍâri kadudukan sosial ekonomi sè mabâ otabâ ḍâri bâtâssan hokom sè adhâddhiaghi binè’ mâlarat akembâng bân maju è bânnya’ bidang ḍâlem kaodi’en masyarakat. Emansipasi binè’ atojjhuân mènta hak sè paḍe ḍâri kaom binè’ mongghu lakè’ bân aberri’ binè’ kasempatan alako, ajhâr bân alako akadhi sè bisa èkalako orèng lakè’. Gerakan orèng binè’ rèya lahèr ḍâri angghâpan bân fakta binè’ para’ cèccer è sakabhina sèktor kaoḍi’èn, molaè ḍâri pandidikan kalabân bânnya’ buta huruf, kamèskenan, bân ta’ mampo ḍâlem apèran aktif èlingkungan publik, tapè kabbhi lebbi ka aspek profesionalitas è bidang tartento. Dhâdhi ḍâri rowâ, emansipasi binè’ iyâ arèya sala sèttong jhâlân kaanghuy dhâpa’ ka ta-cita odi’ paḍè (equal) antara binè’ bân lakè’ lebât gerakan ajuangaghi keadilan orèng binè’.
R.A. Kartini
Tokoh emansipasi binè’ è Inḍonèsia iyâ arèya R.A. Kartini, orèng binè’ toronan ningrat Jhâbâ sè anḍi’ pamèkkèran maju è jhâmanna. Pamèkkeran majuna ètolès lèbât rat-sorat koresponden ka bhèreng sè bâdâ è Bhâlandhâ. Kompolan sorat kasebhut pas èangka’ dhèdhi buku sè ajhudul “Habis Gelap Terbitlah Terang”. R.A. Kartini dhâdhi panggerak emansipasi bine’ kaanghuy orèng binè’ ollè hak pandidikan sè bhibhâs bân tègghi. Ka jhâman panjajahan sè berhak ollè pandidikan sè lajâk iyâ arèya potrâ bangsawan, saèngghâ ka massa lambhè’ bânnya’ orèng binè’ Inḍonèsia ta’ ollè pandidikan sâkalè. Emansipasi sè è usung R.A. Kartini ka’angghuy kaceradasan orèng binè’ èakoè bân ollè kasempatan sè padhâ kaangghuy anerapaghi èlmo sè è kaollè, saèngghâ orèng binè’ bhâdhi lebbhi partajâ ka abâ’ bân ta’ è rendahaghi bhi’ orèng lakè’. Gerakan mapadâ rèya èmolaè kalabân cara majhâghâ sakolah khusus orèng binè’. Ka massa rowa, kabbhi ghun aladhin raka bân ngoros dèpor sè ngonci peran orèng binè’ anodhuaghi bân ngembangaghi potensinah. Gerakan R.A. Kartini rèya onlaon onlaon ngajhâ’ gerakan orèng binè’ ka awwal pergerakan è Inḍonèsia ka bâkto rowa (awwal abad 21). Akadhi pargerakan Aisyiyah sè organisasi è bidang pamberdayaan orèng binè’ sè è plopori Nyai Ahmad Dahlan. Saellana rowa, è noro’e gerakan Muslimat NU bân bannya’ gerakan orèng binè’ sè lahèr ḍâri latar belakang profesi, kaèlmaoan, aghamah, bân laena.
Sombher
Bhângsa:Diskriminasi
Raisa
Raisa Andriana (lahèr 6 Juni 1990) iyè arèya tokang nyanyè, tokang nyèrrat lagu, bân artis binè’ Inḍonèsia.
2008-10: Awwâl alako
Bhâkat anyanyè Raisa sajjhek ghi’ kènè’ omor 3 taon. Raisa serrèng tampil ḍhâ-kènḍha kadhi penyanyè ongghuwân è attas pangghung Musikalitas Raisa bânnya’ ollè inspirasi ḍâri musisi bhângsa Amerika Serikat kadhi Brian McKnight, Alicia Keys, bân Joss Stone.
È awwâl karèr nalèka anyanyè, Raisa sempat èkondhâng composer atas nyama David Foster untuk tampil è Jakarta. Pada 2008, Raisa pernah dhâddhi  vokalis band se è bentuk Kevin Aprilio, Andante, sè aropaaghi dhâsar manjhenga band Vierratale.
Raisa bânnya’ anyanyè regular è kafè-kafè musik. ḍâri kasempatân anyanyè è kafè-kafè rowa Raisa ollè bânnya’ kasempatân dâlem karier amosik.
2010-13: Awwâl Kasuksesânna sarèng debut album Raisa
Raisa molaè èkennal saampon arilis album solona sè ajudul Serba Salah. Karana kotara, Raisa èonjhâng dhâddhi bintang tokang ngèssèeh acara dâlem event Java Jazz Festival 2011. Performa Raisa è pangghung Java Jazz Festival rowa atambhâh sukses karierrâ sampè’ ollè penghargaan è Anugerah Musik Indonesia 2012  dhâddhi pendatang anyar sè terbaik.
È 2012, Raisa ollè penghargaan Anugerah Planet Muzik 2012 dhâddhi Best New Female Artist.
2013-satèya: Heart to Heart bân Indonesian Idol
È 27 nopèmber 2013, Raisa arilis album sè kapeng duwâ’na Heart to Heart è Soehana Hall, Gedung Energy, Jakarta laok. Album kasebbhut èssè 9 laghu, Bersinar, Hari Bahagia, Pemeran Utama, Teka-teki, Let Me be (I Do), Katakan!, LDR,Bye-bye bân Mantan Terindah marè è rilis mènangka Single sè kapeng settong bân kapeng duwâ’, aorot ḍâri album Heart to Heart rèya. Raisa aberri’ pessen sè jellas ka media bahwa Raisa “bânnè tokng nyanyè Aji mumpung” polana karjâ mosèk bân kamampoan vokalla “lebbi massa’ ḍâri album sabelluma”. Salaèn pabheddhâllâ album kasebbhut, Raisa mabâdâ  Konser Showcase album Heart to Heart secara khosos ḍâ’ media/wartawan bân 300 orèng Your Raisa (sebbhutan dhâ’ pangagumma Raisa) sè kapèlè lèbât Pre-order Box Set Raisa è Wayback Machine. Konser kasebbhut è ghellâr sareng roang sè “nyennengngaghi” sareng tema “gembira versi Raisa” .
È 2014, Raisa èdhudhing dhâddhi juri è ajhang panyarèan bhâkat televisi Indonesian Idol Season 8 otabâ ''Indonesian Idol 2014. È awwâl Raisa coma dhâddhi juri audisi umum è kotta Jogjakarta, tapè polana formasi juri tak ghenna’ è bâkto siaran langsung, Raisa è soro aghântè’è juri sè tadek .''
È Fèbruari 2015, produsen filem animasi sè palèng rajâ è dhunnya Walt Disney Picture nyoro Raisa anyanye laghu soundtrack è filem anyarra Disney, Cinderella, sè judullâ A Dream is a Wish Your Heart Makes versi bhâsa Inḍonèsia sè judullâ “Mimpi adalah Harapan Hati”.. Filem kasebbhut èbintangngè Cate Blanchett.
È Mèi 2015, Raisa aghâbây konser solo sè ḍâ’aḍâ’na è Istora Senayan, Jakarta, Antusiasme sè tèngghi ḍâri panggemmarra sampè promoter Juni Concert è bâkto rowa èbhânto Dyodra Promosindo alanjuttaghi konser solo sè kapèng ḍuwâ’ è ''DBL Arena Surabaya. Konser solo sè dhâ’adhâ’na ngala’ tema Pemeran Utam, sè sukses è sala settongnga Singlela Raisa.''
2018-satèya: Konser 2020
Konser sè ajudul Raisa: Live in Concert bhâdhi ègellarra è stadion Utama Gelora Bung Karno, Jakarta Pusat, è tangghâl 27 junè 2020.
Sombher
Bhângsa:Lahèr 1990
Villematier
Villematier panèka sala sèttong komun Perancis è departemen Haute-Garonne.
Meer Uitgebreid Lager Onderwijs
Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (èsingkat MULO) iyâ arèya sakola manengnga ḍâ’aḍâ’na neng zaman pamarènta kolonial Belândhâ neng Inḍonèsia. Meer Uitgebreid Lager Onderwijs anḍi' artè "Panḍiḍkan ḍâsar sè Lebbi Loas". MULO aguna'aghi bhâsa Belândhâ mènangka bhâsa pangantar. Ahèr taon 1930-an, sakola-sakola MULO ampon bâḍâ neng sabben kabupatèn neng Jhâbâ. coma brempan kabupatèn neng loar Jhâbâ sè anḍi' MULO.
Jenjang studi neng MULO tarḍiri ḍâri tello' tèngkatân ḍâlem tello taon ka'angghuy lulusân ELS bân ka'angghuy lulusan salaèn ELS ètambe kalabân kellas parsiapân salama sataon  (totalla empa' taon), panèka:
Praturân Panḍiḍikân 1848, 1892, bân Politik ètis 1901
Praturân Panḍiḍikân ḍâsar ka'angghuy masyarakat bhâkto Hindia-Belândhâ ḍâ’aḍâ’ân èpakaloar ka taon 1848 bân èsampornaè ka taon 1892, sèkakdimma panḍiḍikân ḍâsar kodhu bâḍâ neng sabben Krèsidènan, Kabupatèn, Kawèdanan, otabâ pusat-pusat krajinan, parḍâgângan, otabâ kennengan sè èyanggep parlo. Praturân sè ḍibuḍina (1898) èterrappaghi neng taon 1901 salastarèna bâḍâ Politik ètis otabâ Politik Bâles Tèngka ḍâri Krajaan Belândhâ sè èkoca'aghi neng  pidato panobatân Rato Belândhâ Wilhelmina 17 Sèptèmber 1901, sè intina bâḍâ 3 hal penting: irigasi, transmigrasi, bân edukasi.
Neng zaman Hindia Belândhâ anak maso' HIS omor 6 taon bân taḍâ' Klompok Amaèn (speel groep) otabâ Taman Na'kana' (èantarana kalabân ḍâsar panḍiḍikân Friedrich Fröbel), saèngghâ langsung maso' bân salama 7 taon ajhâr. Salastarèna panèka ollè alanjuttaghi ka  MULO, otabâ Kweekschool. ka'angghuy amasoè HBS èparloaghi syarat sè ongghu kettat. Tamatân HIS ta' ollè maso' HBS.
Bâgi masyarakat katoronan Tionghoa biasana mèlè jalur HCS (Hollands Chineesche School) karana salaèn bhâsa pangadâ' Belândhâ, jughân èparèngi bhâsa Tionghoa.
Neng loar jalur resmi pamarènta Hindia-Belândhâ, bâḍâ sakola partikelir kadhi Taman Morèd, Perguruan Rakyat, Kristen, bân Katholik. Ka jalur panḍiḍikân Islam bâḍâ panḍiḍikân sè selenggara'aghi bi' Muhammadiyah, Pondok Pesantrèn, bân laèn samacemma.
Pangajhârân
Aḍâsarraghi informasi sè teartera neng ijazah, kurikulum MULO tarḍiri ḍâri :
Sombher
Bhângsa:Sajhârâh Inḍonèsia
Jhâbâ Tengnga
Jhâbâ Tengnga (Pegon: جاوي مـديا, translit. Jawi Madya) iyâ arèya sala sèttong provinsi è Inḑonèsia sè bâḑâ è nga' tengnga'na Polo Jhâbâ. Ibu Kota nah iyâ aréya Kotta Semarang. Jhâbâ Tengnga rèya anḑi' 29 kabhupatèn bân 6 kotta. Mongghu ghâris astronomis, Jhâbâ Tengnga bâḑâ è antarana 5°40’ bân 8°30’ Lintang Lao' bân antarana 108°30’ sareng 111°30’ Bujur Tèmor (tamaso' Polo Karimunjawa).
Gèografis
Jhâbâ Tengnga geografissâh, Jhâbâ Tengnga anḑi' bâtas: bun Dâjâh – Laut Jawa; bun Lao' – Provinsi Daerah Istimewa Yogyakarta bân Samudra Hindia; bun Bârâ' – Provinsi Jhâbâ Bârâ'; bun Tèmur – Provinsi Jhâbâ Tèmur.
Kabhupatèn Bândâbâsa
Kabhupatèn Bândâbâsa (Pèghu: كابْوڤاتَين باْنداْباْسا) iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn è Provinsi Jhâbâ Tèmor. Kottha otamana iyâ arèya Kecamadhân Bândâbâsa. Kottha otamana arèya bâḍâ è jalur ḍâri Kecamadhân Bhisokè bân Kabhupatèn Situbândâ sè nojjhu ka Kabhupatèn Jember. Kabhupatèn Bândâbâsa èkalènglèngè dhârâdhân, mangkana Kabhupatèn Bândâbâsa ta' anḍi' tasè'. È taon 2020, maghârsarè è Kabhupatèn Bândâbâsa aghunghung 776.151 orèng bi' kakerreppan maghârsarèna iyâ arèya 498 orèng/km2.
Sombher
Bhângsa:Kabhupatèn
Bhâsa Kabi
Bhâsa Kabi iyâ arèya sala sèttong bhâsa sè jhurbhu è Polo Jhâbâ è jhâman karajhâ'ân Hinḍu-Bhuddhâ Nusantara bân èyangghuy è ḍâlem bânnya' dâruna sastra. È traḍisi Jhâbâ, bhâsa Kabi èkoca' kèya klabân bhâsa Jhâbâ Kona. Makkè ḍâ'iyâ, bhâsa Kabi bânnè bhâsa Jhâbâ Kona sè sokkla, polana ella ollè pangaro dâri bhâsa Sansekerta.
Oca' kabi dhibi' ama'na "bhujhângghâ". Dhinèng dâruna sastra sè èyasèllaghi bi' Sang Kawi èsebbhut klabân nyama kakawin. Lomrana kakawin aropa'aghi rangkè'anna puisi sè noro'è la-pola tartanto.
Sombher
Bhângsa:Bhâsa
Sotto Madhurâ
jmpl|Sotto Ḍâging Madhurâ Sotto Madhurâ iyâ arèya macèmma sotto sè asalla ḍâri Madhurâ, Jhâbâ Tèmor sè abahan ḍâsar ḍâging sapè, telor kella, kentang guring bân cambè, bi’ palappa katombâr, bhaâbeng mèra bân bhâbeng potè, jhâè, konyè’, laos, kemèrè, jerruk porot, bân buje sacokobhâ.
Carana ghâbây iyâ arèya kalabân angella ḍâging sapè bi’aèng sacokobhâ sampe’massa’ (palaèn). Pamaso’palappa sè la marè epalessa bhârèng serre ka ḍâlem kaldu ḍâging, massa’e sampe’ kuana ngalkal. Kuana pas taburaghi ḍâun bhâbeng, ḍâun saladri, bân bhâbeng guring campor sakonè’bhâbeng potè. Kakan abhâreng bi’cengina sotto bân kerra’na jerruk nipis.
Bhâsa Kangèjâng
Bhâsa Kangèjâng otabâ bhâsa Kangèan panèka bhâsa sè èkacator bi' bhângsa Kangèjâng e Kapoloan Kangèjâng (otamâna e Polo Kangèjâng), sâlaje dâjâ Tase' Bhâli.
Bhâsa Arab
Bhâsa Arab iyâ arèya bhâsa sè èkacator bi' orèng Arab.
Naghârâ
Bhângsa:Bhâsa
Asiyah
Asiyah (bhâsa Arab: آسية) jughân èsebbhut Asiyah binti Muzahim (bhâsa Arab: آسية بنت مُزَاحِم) iyâ arèya sebbhut èpon binèna Fir’aun è jhâmana Nabbhi Musa bân ḍhâḍḍhi sala sèttong orèng binè’ sè palèng bhâgus ḍâlem aghâma Islam.
Ayât
“Bân Allah aghâbây ompama ḍâ’ rèng-orèng sè iman, binè èpon Fir’aun, ènalèkana aḍhâbu, ‘Addu Pangèran kaulâ, bhâdiaghi roma ḍâ’ kaulâ  è seddhi’ èpon panjenengan dâlem sowarghâ bân pasalametaghi kaulâ ḍâri Fir’aun bân kalakona bân salametaghi kaulâ ḍâri rèng-orèng sè blâka.” (QS. At-Tahrim: 11).
Carètana
Al-Qur’an coma nyebbhut binèèpon Fir’aun, anapon dhinèng asma Asiyah panèka meḍḍhâl ḍâri riwayât hadis. Carètana ḍâlem Al-Qur’an bâḍâ è Sorat Al-Qashash ayât 7-13 sè nyebhutaghi carètana Nabbhi Musa sè èkala’ ḍâri songay.
Èbhu angka’ Nabbhi Musa
Asiyah èghâmbhâraghi mènangka orèng binè’ sè ngaghungè obu’ lanjhâng è talè’è sè abârna cèllèng. Kabulâna mangghi Nabbhi Musa sè ghi’ bhâji’ è songay saampona asèram. Sè èghâmbhâraghi Jami’ at-Tawarikh, è sebbhutaghi jhâ’ kalambhina Kabulâna Asiyah sè asèram èghântong è ka-bhungka. Anapon dhinèng aros songay panèka èhias kalabân rengghân Tionghoa.
Al-Qur’an ta’ nyebbhutaghi kalabân jellas cem-macem lakona Fir’aun sè nyakè’è Bani Israil. Bânnya' olama' sè aparèng katerrangan jhâ’ Fir’aun alako ghâpanèka amarghâ parcajâ jhâ’ bhâkal bâḍâ Bani Israil sè bhâkal marosak kakobasana. Sabâgiyân nyebbhutaghi jhâ’ Fir'aun ce’ parcâjâna amarghâ Fir’aun amèmpè ngatèla’ apoy ḍâri Baitul Maqdis (Palèstina) ḍâteng bân marosak bânnya' romana orèng Qibti tapè ta’ marosak romana Bani Israil. Sabâgiyân aḍhâbu jhâ’ ghâpanèka polana rato Mesir sabbhân sè ollè kajubâ’ân polana terro makotor kasocce'ânna Sarah, rajina Nabbhi Ibrahim. Ḍâri panèka eparcajâè jhâ’ bhâkal bâḍâ hal sè bhâkal marosak kakobâsaânna Fir’aun.
Sabâgiyân olama' nyebbhutaghi jhâ’ bhângsâ Qibti manglo ḍâ’ Fir’aun polana orèng Bani Israil sè cè' sakoni’ kaanghuy alako polana atoran kaangghuy matè'è bhâji’ kè’-lakè’ ḍâri Bani Israil saèngghâ kobâter tako’ bhângsa Qibti sè pahi’ kodhu alako sara. Fir’aun pas mabâḍâ atoran tè-ghântè sabbân taon: sèttong taon ta’ mabâḍâ atoran matè’è bhâji’ lakè', taon sè bhâkal ḍâteng bâḍâ atoran matè’è bhâji’ lakè'. Nabbhi Harun bhâbhâr è bhâkto atoran matè’è bhâji’ lakè' ta’ èkalako.
Al-Qur’an ajellasaghi jhâ’ saongghuna Allah aparèng ilhâm ḍâ’ èbhuna Nabbhi Musa sopajâ mamasok pottrana sè ghi’ kènè’ ḍâ’ pettè, pas èkèbâaghi ḍâ’ aros songay. Èbhuna Nabbhi Musa pas makon embhuk èpon Nabbhi Musa kaangghuy noro’è pettè panèka ḍâri jhâu. Nabbhi Musa lajhu èkala’ pas èrabât bhâlâna Fir’aun. Asiyah iyâ arèya binèna Fir’aun pas aḍhâbu ḍâ’ Fir’aun, “Bhâji’ panèka mabhunga ḍâ’ kaulâ bân abâ’na. Jhâ’ sampè’ bâ’na matè’è, samoghâ bhâji’ panèka bhâkal aberrik manpaat ḍâ’ abâ’na kaulâ bân sampèyan otabâ ngirèng ḍhâḍḍhiaghi bhâji’ panèka pottrana kaulâ bân abâ’na". Ḍâlem al-Kitab èsebbhutaghi jhâ’ asmana èbhuna Nabbhi Musa èngghi panèka Yokhebed tapè bâḍâ jughân sè aḍhâbu asmana panèka Mihyanah binti Yashar bin Lawi, Yukhabidz binti Lawi bin Ya’qub, Yuhanidz, Yarikha, bân bâḍâ jughân sè aḍhâbu asmana Yarikhat. Anapon embhuk èpon Nabbhi Musa asmana panèka Maryam bâḍâ jughân sè aḍhâbu asmana panèka Kultsumah otabâ Kultsum.
Bânnya' olama' sè nambâè katerrangan. Èsebbhutaghi jhâ’ Fir’aun saèstona nyoro matè’è Nabbhi Musa, tapè Asiyah sè ajâgâ Nabbhi Musa bân aḍhâbu jhâ’ saongghuna bhâji’ panèka sè bhâkal mabhunga ḍâ’ Asiyah. Kaduwâna lajhu sregghep ngala’ Nabbhi Musa ḍhâḍḍhi pottrana. Èsebbhutaghi jhâ’ kabinna Asiyah bân Fir’aun ta’ andi’ pottra.
Al-Quran ajellasaghi jhâ’ Nabbhi Musa nalèkana ghi’ bhâji’ ta’ kasokan ḍâ’ saḍhâjâna orèng binè’ sè èpaḍhâḍḍhi èbhu sè nyosoè. Maryam lajhu ḍâteng pas aosol sopajâ Yokhebed ḍhâḍḍhi èbhu sè nyosoè. Saampona ghâpanèka, Nabbhi Musa èpanyoso ḍâ’ Yokhebed sè saèstona èbhuna Nabbhi Musa ḍhibi’.
Kaodi’an saampona
Al-Qur’an ta’ ajellasaghi kaodi’ânna Asiyah saampona, tapè bânnya' riwayât sè nyebbhutaghi jhâ’ Asiyah saampona panèka pas èsèksa amarghâ iman ḍâ’ Allah, ngirèng aqidah èpon Nabbhi Musa bân Nabbhi Harun. Riwayât ḍâri Abu Hurairah nyebbhutaghi jhâ’ Asiyah èseksa kalabân empa’ pasak; duwâ’ è sokona bân duwâ’ è tananga. Nalèkana orèng sè nyèksa Asiyah ondhur, Malaikat pas rabu bân notopè Asiyah. Saampona ghâpanèka, Asiyah lajhu adua’ ḍâ’ Allah sopajâ èbhâḍiaghi ḍhâlem â sowarghâ. Allah lajhu mapaddhâng ḍhâlemma Asiyah è sowarghâ.
Sombher
Bhângsa:Nabbhi Musa
Kabhupatèn Banyuwangi
Kabhupatèn Banyuwangi iyê arèa sala sèttong kabhupatèn se bâḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Bâtes wilaya Kabhupatèn Banywuangi sè bâḍâ è bun ḍâjâ rèya Kabhupatèn Situbonḍo. Dhinèng bâtes è bun tèmor iyâ arèya Sellat Bhâli. È bun lao en rèya Samudra Indonesia. Mun è bun bârâ' rèya bâtessa kalabân Kabhupatèn Jember bàn Bânḍâbâsa. Kabhupatèn Banyuwangi anḍi' lowass 5.782,50 km² sè èbàgi dhâddhi 24 kacamadhân, 28 kelurahan, 189 dhisa, bân anḍi' lanjhâng ghâris tasè' 175,8 km.
Gèografis
Kabhupatèn Banyuangi bâḍâ palèng tèmor Polo Jhâbâ kalabân jhulughân "Sunrise Of Java".
Asta Tèngghi Songennep
Asta Tèngghi iyâ arèya kawasan kobhuren khusus para Pangrajâ/ Ratoh/ Karabhât Ratoh se bâdâ è kawasan dataran tèngghi bukit Kebon Agung Songennep. Dâlam Bhâsa Mâdhurâ, Asta Tèngghi èsebhut jughân mènangka Asta Rajâ sè amakna kobhur para ratoh Pangradjâ sè aropa’aghi asta/kobhur para ratoh, pottra toronan sarta karabhât-karabhâta sè èbangun taon 1750M. Kawasan Kobhuren rèya èrencana’aghi awwala sareng Panembahan Somala bân èlanjutaghi sareng Sultan Abdurrahman Pakunataningrat I bân Panembahan Natakusuma II.
Asta Tèngghi andhi’ 7 kawasan
1.      Kawasan Asta Induk, dâri:
·        Kubah Sultan Abdurrahman Pakunataningrat I,
·        Kubah Kanjeng Tumenggung Ario Tirtonegoro ( Bendoro Saod ),
·        Kubah Kanjeng Tumenggung Ario Cokronegoro III ( Pangeran Akhmad otabâ Pangeran Djimat ), sè kubahna kasebhut asalla dâri Pendopo Kraton Pangeran Lor/Wetan,
·        Pangeran Pulang Djiwo sè kubahna kasâbhut kèya asalla dâri Kraton Pangeran Lor/Wetan,
·        Pemakaman Raji-Raji bân selir Ratoh-Ratoh Songennep,
2.      Kawasan Makam Ki Sawunggaling Konon ècareta’aghi lamon K. Saonggaling iyâ arèya sèabela Kanjeng Tumenggung Ario Tirtonegoro (Bendoro Moh. Saod) ka saat bâdâ bhuwa’ kudeta/perebutan kakoasa’an sareng Patih Purwonegoro),
4.      Kawasan Kobhur Kanjeng Kai/Raden Adipati Suroadimenggolo Bupati Semarang (mertua Sultan Abdurrahman Pakunataningrat I),
5.      Kawasan makam Raden Adipati Pringgoloyo / Moh. Saleh, dhibi’en èsebhut ka massa odi’na ajabat menangka Patih ka kakoasa’an Panembahan Somala bân Sultan Abdurrahman Pakunataningrat I, è kompleks rèya jughân èkobhuraghi R. Musaid Werdisastro sang budayawan panulis Babad Soengennep.
6.      Kawasan Makam Raden Tjakra Sudibyo, Patih Pensiun Songennep,
Arsitektur Kobhur
Arsitektur kobhur dâlem kompleks rèya sakonè’ bânnya’ èpangaroe sareng brâmpan kabhudhâjâ’an sè akembâng ka massa Hindu. Hal kasebbhut bhisa èabâs dâri panata’an kompleks kobhur bân brâmpan bâtu bhebbhâtor sè biasana akembâng ka massa awwal islam akembâng è tana Jhâbâh Bân Madhurâ. Salaen rowa pangaro-pangaro dâri kabhudhâjâ’an Tiongkok bâdâ è brâmpan carangcang sè bâdâ è kubah kobhur Kanjeng Tumenggung Ario Tirtonegoro, kobhur Kanjeng Tumenggung Ario Cokronegoro III bân kobhur Pangeran Pulang Djiwo.
Salaen rowa pangaro Arsitektur Eropa bânyya’ bangunan kubah kobhur Sultan Abdurrhaman Pakunataningrat I bân Kobhur Patih Mangun sè bâdâ e lowar Asta induk. Dâlem kawasan kubah kobhur Sultan Abdurrahman Pakunataningrat I, Sadhâjâ bangunna èpangaro sareng gaya arsitektur klasik, kolom-kolom ionic paghun èangghuy èbrampan tempat tarmasok jughamn è Kubah Kobhurna.
Anthony Sinisuka Ginting
Anthony Sinisuka Ginting (laèr 20 Oktober 1996) panèka sala sèttong pamaèn badminton Tunggal Putra asal Inḍonèsia.
Kabhupatèn Lamongan
Kabhupatèn Lamongan (Pegon: لامَوڠان) iyà arèya sala sèttong kabhupatèn è Jhàbà Tèmor, Indonèsia. Èberri' nyama Lamongan polana èkala' ḍâri nyamana orèng lambe' sè anyama Ranggahadi (Hadi). Raggahadi arèya kotara kalabân sebbudhân Mbah Lamong. Mbah Lamong arèya santrè sè pènter bân cerdas è pondhuk Sunan Giri. Kabhupatèn Lamongan arèya terkenal kalabân sotona. Salaèn kotara bi' soto baḍâ pecel lele bân perkedèl. Kabhupatèn Lamongan arèya luassa korang lebbi 1.812, 8 km².
Anthony Sinisuka Ginting
Ngirèng Tim Nasional Inḍonèsia
Anthony Sinisuka Ginting masok Tim Nasional Inḍonèsia neng:
Sombher
Bhângsa:Orèng
Nadiem Makarim
Nadiem Anwar Makarim, B.A., M.B.A. (bhâsa Arab: نديم انور مكارم , bhâbhâr 4 Julè 1984) panèka sorang pongghâbâ akabângsaan Inḍonèsia sè samangkn ajabat mènangka Menteri Panḍiḍikân, Kabudhâjâân, Riset, bân Tèknologi dhibi’na ampon ngoca’ sompa mènangka Menteri Panḍiḍikân, Kabudhâjâân, sè  saterrosse èlebbur kalabân jabatan Menteri bân Tèknologi. Dhibi’na iyâ arèya panḍiri Gojek, sèttog prusahaan transportasi bân panyadiâ jâsa abasis daring sè èjâlânaghi neng Inḍonèsia bân sajumla nagârâ Asia Tenggara kadhi Singapura, Vietnam, bân Thailand.
Kabhupatèn Lamongan
Gèografis
Lamongan arèya anḍik bâtes ḍâri arah ḍâjâ sampè' Tasèk Jhâbâ. Ḍâri arah laok bâtessa sampè' Kabhupatèn Jombang bân Mojokerto. Ḍâri Bârâ' bâtessa sampè' Kabhupatèn Bojonegoro.
Nadiem Makarim
Molana odhi’na
Nadiem Anwar Makarim iyâ arèya potra ḍâri pasangan Nono Anwar Makarim bân Atika Algadri. Nadiem andhi’ kaodhi’en sè amacem. Ḍâri abana sè aropaaghi katoronan Arab-Minang, manabi ḍâri èbuna camporan Arab-JhâbâMadhurâ. Abana  iyâ arèya sorang aktivis bân pangacara tarkamuka, dhinèng èbuna iyâ arèya panyerrat leppas, putrè ḍâri Hamid Algadri, sala sorang printis kamardhikaan Inḍonèsia.
Panḍiḍikân
Nadiem ajâlâni prosès panḍiḍikân ḍâsâr sampè’ SMA lèngallè ḍâri Jakarta ka Singapura. Salastarèna mamarè panḍiḍikân SMA-na neng Singapura, taon 2002 dhibi’na ngala’ jurusan Hubungan Internasional neng Universitas Brown, Amèrika Srikat. Nadiem toman noro’ partukaran plajar neng London School of Economics. Salastarèna ollè gellar sarjana taon 2006, tello taon salastarèna ngala’ pascasarjana bân ngaollè gellar Master of Business Administration neng Harvard Business School.
Karèr bân Bisnis
ka taon 2006, Nadiem amolaè karèrrâ mènangka konsultan manajemen neng  McKinsey & Company. Salastarèna ollè gellar MBA, dhibi’na langsung dhâddhi pangosaha kalabân maddhek Zalora Indonesia. Neng  parusahaan kasebbhut dhibi’na jhugân dhâddhi Managing Editor. Saampona kaloar ḍâri Zalora, dhibi’na ajabat mènangka Chief Innovation Officer (CIO) Kartu sèngkok, sabellum ahèrra fokus ngembangaghi Gojek sè ampon èrintis sajhâk taon 2011. Samangkèn  Gojek iyâ arèya prusahaan rintisan palèng rajhâ neng Inḍonèsia. bulân Agustus 2016, prusahaan panèka ngaollè pendanaan sabennyak US$550 juta otabâ sakètar Rp7,2 triliyun ḍâri konsorsium sè tardiri ḍâri KKR, Sequoia Capital, Capital Group, Rakuten Ventures, NSI Ventures, Northstar Group, DST Global, Farallon Capital Management, Warburg Pincus, bân Formation Group.
McKinsey & Co (2006–2009)
Salastarèna mamarèh sakolana neng Harvard kalabân gellar MBA, Nadiem motossaghi ka’angghuy molè ka tana aèng bân alako neng McKinsey & Co. Nadiem dhâddhi konsultan McKinsey salama 3 taon.
Zalora Inḍonèsia (2011–2012)
Nadiem dhâddhi Co-Founder bân Managing Director Zalora Inḍonèsia  taon 2011. Taon 2012, Nadiem motossaghi kaloar  ḍâri Zalora ka’angghuy abangun prusahaan rintisân (startup) ḍibik, tarmaso’ Gojek sè bhâkto ghânika anḍi’ 15 palakon bân 450 mitra driver. Dhibi’na ngako ampon ajhâr cokop bennyak neng Zalora, sè  aropaaghi tojjuen otamana nalèkana nrèma kalakoan neng prusahaan kasebbhut. Neng Zalora, Nadiem anḍi’ kasempatân ka’angghuy abangun prusahaan rintisân rajhâ bân alako kalabân sajumla talènta palèng bhâgus neng kawasan Asia.
Kartuku (2013–2014)
Sambhi ngembangngaghi Gojek, Nadiem jughân dhâddhi Chief Innovation Officer Kartuku saampona kaloar ḍâri Zalora. Awwâllâ  maddek, Kartuku tadek kompetitor ḍâlam sistem pamajâren non-tunai neng Inḍonèsia. Kartuku pas èakuisisi Gojek ka’angghuy makoat GoPay.
Kabhupatèn Lamongan
Gèografis
Mongghu gèografis Kabhupaten Lamongan bâḍâ è 6º51’54’’-7º23’6’’ Lintang Lao' bân 112º4’41’’-112º33’12’ Bujur Tèmor. Loas wilayana korang lebbi ±1.752,21 km² otabâ ±3.78% ḍâri loas wilayana Provinsi Jhâbâ Tèmor. Lanjhângnga ghâris pantai 47 km bân loas tasè' è Kabhupatèn Lamongan iyà arèya 902,4 km² mun èbitong ḍâri 12 mil attas tasè'.
Daratan Kabhupatèn Lamongan èpèsa bi' Songay Bengawan Solo, bân daratanna bâḍâ 3 cèrè yakni:
Yudo Margono
Laksamana TNI H. Yudo Margono, S.E., M.M., C.S.F.A. (rembi' 26 Novèmber 1665) iyâ arèya perwira tègghi Tentara Nasional Indonesia Angkatan Laut sè a pangkat dhâddhi Panglima Tentara Nasional Indonesia aghântèaghi Jenderal TNI Andika Perkasa. Yudo iyâ arèya lulusan Akademi Angkatan Laut (AAL) angkatan ka- XXXIII (1988-A). Sabellunna, dhibi'en arèya dhâddhi Kepala Staf YNI Angkatan Laut. È bâkto è lantèk, Yudo ngaollè rekor dhâddhi Panglima TNI palèng towa dâlem sajhârâ, sè sabellunna è ka olle Jenderal TNI Andika Perkasa.
Kaodi'ân Awwâl
Yudo Margono rembi' bân rajâ è Dhisa Garon, Kacamadhân Balerejo, Kebhupatèn Madiun, Jhâbâ Tèmor. dâri kaluarga sa biasa sè dhâddhi rèng tani. Yudo a sakola de' ade' en è SDN 02 Garon (1977) bân tammat a sakola è SMA Negeri 1 Mejayan (1984). samarèna tammat SMA, Yudo a daftar è TNI AL bân ca kancana. Tapè dâri 12 sakanca'an coma Yudo sè maso' bân è tarèma è Akademi Angkatan Laut.
Rajè e kaluarga rèng tani Yudo ngartè bân paham de'remma artè perjuangan, sè otama mun tentang terro ngaolleya pangaterro. Dhibi'en jarèya abêrri' conto è bhâkto maso' pendidikan è AAL, dhibi'en kodhu nompa' bis dâri Madiun ka Sorbhâjâ. Dhibi'en ngako jhâ' toman tèdung è masjid pola ta' andi' bhâlâ è sorbhâjâ sè bisa è kèntarè è bhâkto jarèya. Maskè de'iyâ, perjuangan Yudo dhâddhi tentara bisa è kaollè kalabân bhâghus. Samarèna pendidikan militer è Angkatan Laut.
Yudo anèka bân Veronica Yulid Prihayati è taon 1991 bân andi' ana' tello' iyâ arèya; Novendi Wira Yoga, Ditya Wira Adibrata, bân Noval Wira Abiyuda.
A Pangkat Panglima TNI
È tangghâl 28 Novèmber 2022, Yudo è callonnaghi dâri Prèsidèn Joko Widodo ka angghuy negghu' kalaghungan Panglima Tentara Nasional Indonesia, aghântèaghi Jenderal TNI Andika Perkasa sè bhâkal maso'masa purna tugas. Dâlem rapat paripurna DPR sè è bhâdhi è tangghâl 13 Dèsèmber 2022, Yudo Masgono è essaaghi dhâddhi Panglima TNI sè anyar aghântèaghi Jenderal TNI Andika Perkasa.
Sastra
Sastra iyâ arèya serrebbhân ḍâri bhâsa Sanskerta iyâ arèya shaastra, sè anḍi' artè "teks sè ama'na parènta" otabâ "pandhuman". Sokklana shaastra iyâ arèya aḍhâsar śās- atau shaas- (bhâsa Sanskerta: शास्) sè anḍi' artè nodhuwaghi, ngajhâr, aberri' pètodhu otabâ parènta, bèn tra (bhâsa Sanskerta: त्र) sè anḍ' artè alat otabâ sarana. Teks Sastra jughân ta' coma teks sè èssè parènta ajhâran, lebbhi ḍâri ghânika bhâsa Inḍonesia, bhâsa nika biyasa èyangghuy ghâbây aruju' ka kasostran otabâ sittong bârna tolèsan sè anḍi' artè otabâ kaènḍhâ'ân tartanto.
Hal sè parlo èkataowe kiya, bâdâ sè ngangghuy istilah sastra bân sastrawi. Segmentasi sastra riyâ lebbhi atodhu ka definisina sè sakadhèr teks. Samantara sastrawi lebbhi atodhu ka sastra sè kentel nuansa puitis otabâ abstrak. Istilah sastrawan arèya sala sittong contona, è artèeh orèng sè alakoh è sastrawi, benni sastra. Polana, sastrawan arèya orèng sè senneng kabedeen puitis ben abstrak, benni ghun polana teks.
Salaen jiah, dâlem artè kesusastraan, sastra bisa è bâgi deddhi sastra tolesan otabâ sastra oca' (sastra lèsan). È dinnak sastra tak bennyak ahubungan ben tolèsan, tape ben bhâsa sè èpadeddih wahana gebey aghembher aghi pangalaman otabâ pamekkeran tartanto.
Pengertian Sastra
Sumardjo bân Saini KM (1991: 3) ngoca' aghi jhèk sastra rèya totor sittong manossa sè aropa pangalaman, pèkkèran, rassah, ide, samangat, bân kayakinan dâlâm sittong bentuk ghâmbhâran kongkrit sè makalowar pesona ngangghuy alat bhâsa.[3]
Aḍhâsaraghi oca' ahli è attas, bisa è simpulaghi jhèk sastra rèya karya seni sè a esse ungkapan ide kreatif manossah sè è sabe' dâlâm media bhâsa, ḍâri lèsan otabâ tolèsan.[5]
Cèrè-Cèrè Sastra
Luxemburg, aberrik pernyataan tentang cèrè sastra, khusussèh kekhasanna è masa romantik. Cèrè-cèrèna kaḍhiya ka'dinto.[6]
• Sastra iyâ arèya sittong kreasi, benni imitasi otabâ téroan. Kreasi jia èsebabaghi seniman anyiptaaghi dhunnya sè anyar.
• Sastra andik sèfat otonom bân tak andik sèfat komunikatif.
• Sastra andik unsur kohesi sè è dèlemma bâdâ keselarasan antarana bentuk bân èssèna.
Tallinn
thumb|136x136px|bendîrâ Tallinn Tallinn panèka embu' koṭṭa naghârâ bân koṭṭa palèng rajâ è Estonia.
Sastra
Cèrè-Cèrè Sastra
• Sastra essena tentang sintesis otabâ unsur-unsur sè è angghep atentangan, sè è sadari otabâ tadek. Mèsalla pertentangan è antara ruh bân bhârâng, laké' dan binè', bân laènna.
Tallinn
Bhângsa:Geografi Bhângsa:Estonia
Sastra
Cèrè-Cèrè Sastra
• Sastra essena ungkapan-ungkapan sè tak bisa è kabelè.
• Bhâsana sastra andik sèfat konotasi, manabi bhâsa karya ilmiah andik sèfat denotasi.
• Bhâsa sastra andik sèfat homonim, manabi bhâsa karya ilmiah andik sèfat struktur.
• Bhâsa sastra andik sèfat ekspresif, manabi bhâsa ilmiah andik sèfat logis.
• Bhâsa sastra lebbi mentingaghi simbol sè mewadahi gagasan tartanto, manabi bhâsa karya ilmiah lebbi mentingaghi skema otabâ * bagan-bagan kaangghuy ajelasaghi gagasan tartanto.
Genre Otabâ Bentuk Sastra
Deddih, sè tamasok dâlâm kategori Sastra iyâ arèya:
• Prosa
• Puisi
• Sandiwara/drama
• Novel Sastra/Prosa Lanjhâng
Sastra Nusantara
• Sastra Aceh
• Sastra Bali
• Sastra Banjar
• Sastra Batak
• Sastra Indonesia
• Sastra Jawa
• Sastra Kangean
• Sastra Lampung
• Sastra Lombok
• Sastra Madura
• Sastra Makassar
• Sastra Melayu
• Sastra Sasak
• Sastra Sunda
Ivan Lanin
Ivan Lanin (bhâbbhâr 16 Januari 1975, asma lanjhângnga Ivan Razela Lanin) iyâ arèya ahli internet Indonesia. Orèngnga terkenal mènangka aktivis sè nyaranaghi ngangghuy bhâsa Indonesia baku sareng ngabâlâ terjemah ca’-oca’ bhâsa asing ka bhâsa Indonesia è Instagram, Twitter, bân Facebook.
Odi’ Ivan Lanin
Ivan Lanin iyâ arèya pottra sariyang ḍâri 4 trètan. Keluragana perantau Minang ḍâri Nagari Balingka, semma’ bi’ Kotta Bukittinggi, Sumatra Bârâ’. Asma ramana iyâ arèya Mardi Lanin bân asma èbhuna iyâ arèya Erliza Aziz. Keluargana mangkat ka Jakarta taon 1958 polana bâḍâ Pemerintahan Revolusioner Republik Indonesia (PRRI) asareng rèng Minang sè laèn.
Kalakoan
Ivan Lanin molaè nyerrat è Wikipedia Bhâsa Indonesia (WBI) sajjhek 2006 (klabân adaftar ngangghuy nyama IvanLanin neng tangghâl 18 Februari 2006). Serradhânna sè kapèng sittong iyâ arèya Pajak. Sajjhek rowa orèngnga ḍâddi fokus ka bhâsa Indonesia. Taon 2007, Ivan agabung ka Milis Bahtera, kompolan rèng-oreng sè perduli ḍâ’ ka bhâsa Indonesia.
Akhèr 2008 Wikimedia Indonesia èbhâbhât sareng 19 orèng tamasok Ivan Lanin. Neng rapat umum anggota, Ivan Lanin ḍâddhi Direktur Eksekutif Wikimedia Indonesia. Akhèr 2009 Ivan Lanin ambu polan sibuk.
Taon 2009, Ivan Lanin ètarèma S-2 è Magister Teknologi Informasi Universitas Indonesia sareng ḍâddhi pamarèksa Google bhâsa Indonesia.
Bâḍhi nyebbâraghi pangataoan bhâsa Indonesia, Ivan abhâbhât Kateglo (kamus, tesaurus, gosarium). Ivan ngembangaghi Kateglo abhârâng kancana, Romi Hardiyanto. Romi iyâ arèya jhuru pertal Firefox ka bhâsa Indonesia. Ivan kapèkkèran abhâbhât Kateglo è 9 Mei 2009. Ivan bâdi struktur basis data Kateglo ghun tello arè sareng ngebey programma manabi Romi ngatur analisis lakona program.
Sakola
Ivan Lanin asakola neng SMP Negeri 2 Bandung, 1986. Salastarèna masok ka SMA Negeri 3 Bandung, jurusan IPA, 1989. Lulus SMA, lanjut akuliah jurusan Teknik Kimia, Institut Teknologi Bandung, 1992. Taon 2009, Ivan akuliah Magister Teknologi Informasi, Universitas Indonesia.
Pangghâliân
Direktur Nara Bahasa.
Oladhi Jughân
IvanLanin akun Ivan Lanin è Wikipedia Bhâsa Indonesia.
Sombher
Bhângsa:Orèng
Sate Madhurâ
jmpl|Sattè Ajem Madhurâ Sattè Madhurâ iyâ arèya sattè sè andi’ palappa khas Madhurâ. Sattè Madhurâ biasana eghâbây ḍâri ajem. Madhurâ ta’ghun ekenal kalabân polo bujâ, pole ekenal kalabân sattèna. Sattè Madhurâ la ekenal e sakabbhina Nusantara.
Molana bâḍâna
Sattè Madhurâ eghèbè bi’ Adipati Songenep Arya Jaran Panoleh samarena angunjungè kaka’na Lembu Kanigoro sè mare dhâddhi Adipati Ponorogo bân eberri’ hidangan Sattè Ponorogo. Ajelling kakanan sè ta’ biasana polana ejujju lente bân elapèsè palappa kacang, Arya Jaran Panoleh bâ rombongan ta’ anḍâ’ ngakan hidangan ruwa, salaèn jarèya pole posang ḍâ’remma sè ngakana. Samarèna ejellasaghi bi’ kaka’na jhâ’ masyarakat Ponorogo, otamanna para warok la biasa ngakan sè ehidangè kasebbhut.
Warok sè andi’ sèpat wira’i, mangkana pas aghunaaghi jujjuna lente ghâbây media angakan ḍâging ajem, edimma bâkto arowa ghitak tao sendok, samelana cap-nyapcabhâ cengè ta’ merre grigi’.
Polè Arya Jaran Panoleh lebur ḍâ' angghuyâna ksatria warok sè gâgâ' bán amènta èdhin ghâbây eghunaaghi bi' para pengawalla. Atas parèntana Batara Katong, bhâkto Arya Jaran Panoleh bân rombonhan Songennep mole etoro'e bi' pasukan warok kalabân khusus sè pas warok-warok rèya dhâddhi pengawal kadipaten Songennep.
Panyajiân
Sattè Madhurâ omoma iyâ arèya sattè ajem sè eberri' cengi aropa saos kacang. Namong, e Madhurâ dhibi' kaḍâng bhâkto sè eyangghuy bennè ghun saos kacang kengeng saos otabâ saos kemerè. Salaèn jèya arang pangobbhârna sattè sengghut etaburi bi' jeruk limau.
Tapè salaèn ajem dhâddhi bahan otama, sattè kèya bâḍâ sè ngangghuy embè' sè etandaè bi' egântongè bâgiyân soko budina embè' e rombonga se ajuel sattè. Palappana iyâ arèya camporan kacang sè etombhuk alos pettès bân sakonnè' bhâbeng mèra. Palappa kecap kèya dhâddhi sala sèttong khas ḍâri Mekkasèn sè cokop nèkmat ghâbây ekakan. Epangghâng bi' apoy ḍâri bhâtoka nyèor sè la angos kaḍâ sè esebbhut arâng bhâtok nyèor. Rassana lemma' tapè ta' ollè ghâbây orèng sè anḍi' kolesterol tengghi bân sè anḍi' panyakèt asam urat akut.
Ejuel e luar Polo Madhurâ
Reng juel sattè Madhurâ emulaè e awwâl abad ka-20 jâman kolonial penjajahan Blânḍâ, awwâlla elakoni bi' reng bini' kalabân cara esabe'e papan kajhu sè aesse paraladhân massa' sattè e attas cetak, pas marèna kamardhikaan juellâna sattè etoro'e bi' para lalakè' Madhurâ sè terro ngaddhu nasèb e kotta-kotta rajhâ e Inḍonèsia kalabân aghunaaghi rombong abentok parao, sè nanḍâ'aghi simbol kaangghuy identitas sattè ḍâri Madhurâ bân makle malolo enga' ḍâ' tana kalahèrra mon la sukses. Bhângsa:Madhurâ Bhângsa:Sattè madhurâ
Parbhâsan Madhurâ
Aèng sonḍeng nandhâaghi ḍâlemma lèmbung
Orèng sè nengnengan biyasana bannya’ èlmo.
Aghândhu’ regget
Ajâm mènta sasengnget
Acelakae abâ’ dhibi’.
Aotang ḍârâ nyerra ḍârâ
Otang nyabâh èserra kalabân nyabâh.
Asèl ta’ adhina asal
Maskè soghi angèng pagghun seḍerhana dâlâm asèkep.
Ètembâng potè mata, lebbi bhâgus potè tolang
Ètèmbâng todus lebbi bâghus matè.
Sutan Syahrir
Kaoḍi'ân
Sjahrir lahèr è Padang Panjang, Somattra Bârâ' ḍâri pasangan Mohammad Rasad kalabân gelar Maharaja Soetan bin Leman kalabân gelar Soetan Palindih ḍâri Koto Gadang, Agam, Somattra Bârâ', bân Puti Siti Rabiah sè asalla ḍâri naghârâ Natal, Mandailing Natal, Somattra Ḍâjhâ. Ramana ajabat dhâddhi panasehat sultan Deli bân kapala jâksa (landraad) è Medan. Sjahrir sataretanan sarama bi' Rohana Kudu, aktivis sârta wartawan bini' sè rajhâ. Sjahrir sataretanan teppa' bi' Soetan Sjahsam, makelar saham pribumi palèng anḍi' pangalaman e masana bân Soetan Noeralamsjah, jaksa bân politikus Partai Inḍonèsia Raya (Parindra).
Sjahrir nganyam pendidikan è sakola ḍhâsar (ELS) bân sakola nganengnga (MULO) sè bhâghus e Meḍan. Jârèya sè ngèbâ ḍâ' pan-saponapan ku-buku asèng bân ratosan novel Blândhâ. Malemma rowa angamen è Hotel De Boer (satèya Hotel Natour Dharma Deli), hotel khosos kaangghuy tamoy-tamoy Eropa.
Bhâkto 1926, rowa la marè ḍâri MULO, maso' sakola lanjutan attas (AMS) è Banḍung. È sakolana dissa, rowa aghâlimpo' ḍâlem Himpunan Teater Mahasiswa Inḍonèsia (Batovis) dhâddhi sotraḍârâ, panolès skenario, bân aktor. Hasèl mangghung rowa egunaaghi kaangghuy abârâghâdhi sakola sè rowa paddhâk, Tjahja Volksuniversiteit (Cahaya Universitas Rakyat).
È kalangan morèd sakola nganengnga (AMS) Banḍung, Sjahrir dhâddhi bintang. Sjahrir bennè morèd sè ghun marepot abâ'ân bi' ku-buku pangajhârân bân kalakowan roma. Rowa aktib ḍâlem ghâlimpo' debat è sakola'ana. Sjahrir pole maso' ḍâlem aksi pendidikan tao horop kalabân gratis bâgi na'-kana' ḍâri kalowarga ta' mampo ḍâlem Tjahja Volksuniversiteit.
Aksi sosial Sjahrir kantos ḍâpa' dhâddhi politis. Nalèka para ngangoḍâ ghi' cekka' ḍâlem perhimpunan-perhimpunan kadaerahan, è tangghâl 20 Pebruari 1927, Sjahrir tamasok ḍâlem sapolo oreng pangâgâs pamaddhâk himpunan ngangoḍâ nasionalis, Jong Indonesië. Perhimpunan rowa kantos aobè nyama dhâddhi Pemuda Indonesia sè dhâddhi pangebâ'ânna panyalenggara Kongres Pemuda Indonesia, kongres monumental sè ghâbây Sumpah Pemuda è 1928.
Dhâddhi morèd sakola nganengnga, Sjahrir la ekennal bi' polisi Banḍung dhâddhi katowa redaksi majalah Himpunan Pemuda Nasionalis. Ḍâlem enga'na kancana è AMS, Sjahrir segghut bhuru egigiri polisi polana cengngèl maca korran sè bâḍâ berta pemberontakan PKI 1926, korran sè epacekka' è papan bân malolo ejâghâ polisi male ta' ebâca para mored.
Sjahrir alanjutaghi pendidikan ka naghârâ Blândhâ è Fakultas Hukum, Universitas Amsterdam. È dissa, Sjahrir ngaḍâlemmè sosialisme. Kalabân ghu-ongghu rowa hoso' bi' teori-teori sosialisme. Rowa akor bi' Salomon Tas, Katowa ghálimpo' Mahasiswa Sosial Demokrat, bân binèna Maria Duchateau, sè ghu'-agghu' bhâkal kabin bân Sjahrir, maske sakejje'. (Ghu'-agghu' Sjahrir kabin pole bi' Poppy, kaka' sè palèng towa ḍâri Soedjatmoko bân Miriam Boediardjo).
Ḍâlem tolèsan enga’na, Salomon Tas acarèta Sjahrir sè nyarè ca-kanca radikal, alegger ce’ jâuna ka kacèr, sampe’ ka kalangan anarkis sè ngaramaghi sakabbhina hal sè kapitalisme maabit odi’ kalabân kolektif –salèng mèrri’ sèttong bân salaènna ghun perak sikat ghighi. Ḍârina terro lebbi ngennalla dunnya proletar bân organisasi pergerkanna, dhâddhina Sjahrir alako ḍâ’ Sekretaris Federasi Buruh Transportasi Internasional.
Salaèn acabbhur ka ḍâlem sosialisme, Sjahrir aktif kèya ḍâlem Perhimpunan Inḍonèsia (PI) sè bhâkto rowa èpimpin bi’ Mohammad Hatta. È awwal 1930, pamarènta Hindia Blândâ sajen bhengngis ḍâ’ organisasi pergerakan nasional, kalabân aksi razia bân amenjara pamèmpèn pergerakan è tana aèng., sè abuntok pembubaran Partai Nasional Indonesia (PNI) bi’ aktivis PNI ḍhibi’.
Sombhèr
Bhângsa:Sutan Syahrir Bhângsa:Sutan Sjahrir Bhângsa:Indonesia Bhângsa:Perḍana menteri Inḍonèsia
Kasataraan Gender
Kasataraan gender iyâ arèya pandhângngan jhâ' sakabbhina orèng kodhu ollè parlakowan sè paḍâ bân ta' olle adiskriminasi kalabân identitas gender rèng-orèng sè asèpat kodrati. Isu arèya sala sèttong tojjuwân ḍâri Deklarasi Universitas Hak Asasi Manusia bi' PBB sè aosaha ghâbây nyèptaaghi kasataraan ḍâlem biḍâng sosial bân okom, akadhi ḍâlem lalakon demokrasi bân amasteaghi aksès kalakowan sè satara bân opa sè paḍâ.
Ḍâlem praktèghâ, tojjuwân ḍâri kasataraan gender arèya sopajâ bhân-sabbhân orèng ngaanḍi' parlakowan sè paḍâ tor adhil ḍâlem masyarakat, ta' ghun è ḍâlem bidâng politik, è kennengan lako, otabâ bidâng sè ngaè' kalabân kabèjjeghân tartanto.
Feminisme Krèsten
Kasataraan gender aropa'aghi asèl pekkeran sè monḍul sabâb ḍâri blessat kabhibhâsan nè'-binè' sè asèpat ekstrim. Aondung monḍullâ kasataraan gender adhâddhi kalamon global. Blessat feminisme sè ekstrim rèya awwâlla ḍâri amaghi kabhibhâsan sakabbhina ḍâ' nè'-binè' è dunnya Bârâ'. Sakabbhina kaom feminisme è dunnya Bârâ' lajhu molaè nyarè legitimasi attas pèkkèranna rowa kalabân angotèp Alkètab. Rowa molaè ngobâ istilah "god" sè maskulin, dhâddhi "goddes" sè feminim.
Feminisme moslèm
Salaèn ḍâri tradisina Krèsten, kasataraan gender jughân molaè eyusung bân kaom moslèm. Rowa nguca' jhâ' ajârânna Islam asèpat abâtessaghi bân majubâ'è nè'-binè'. Opajâ-opajá delegitimasi ka Al-Qur'an kèya molaè ekalako. Parnyataan sè ebeghi ajellasaghi jhâ' Al-Qur'an rèya aropaaghi kètab sè gender.
Teuku Umar
Teuku Umar iyâ arèyâ pahlawan asal Acèh sè ajuang kalabân cara dhâ-kèndhâ akanca bi' Blândhâ. Teuku Umar otara kalabân cara perrang gerilyena. Dhibi’na alabân Blândhâ bilâ ella ngala’ sanjhâta bân pèssè sè bânnya’. Dhibi’na lahèr è Meulaboh, Acèh taon 1854 bân sèdhâ è Meulaboh tangghâl 11 Fèbruari taon 1899.
Masa Ngodâ
Teuku Umar iyâ arèyâ ana’ sorang patèngghi pamarènta sè anyama Teuku Achmad Mahmud ḍâri binèna sè aropaaghi alè'na Raja Meulaboh. Umar anḍi’ ḍuwâ’ tarètan binè’ bân tello’ tarètan lakè’. Bângâtowa Umar iyâ arèyâ Datuk Makhudum Sati ḍâri Minangkabau. Dhibi’na toronan ḍâri Laksamana Ngogâ Nanta sè dhâddhi pabâkkèlan kasoltanan Acèh è jhâman pernata Soltan Iskandar Ngodâ è Pariaman, Paḍang.
Katoronan Datuk Makhudum Sati toman ajhâsa ḍâ’ Soltan Aceh, sè bâkto jârowa èancam sareng sala sèttong Panglèma Sagi sè terro arebbhu’ kakuwasaanna. Bherkat jhâsana kasebbhut, orèng jârowa èangka’ dhâddhi patèngghi pamarènta VI Mukim kalabân jhuluk Teuku Nan Ranceh. Teuku Nan Ranceh anḍi’ ḍiuwâ’ pottra iyâ arèyâ Teuku Nanta Setia bân Teuku Ahmad Mahmud. Sapaningghâlna Teuku Nan Ranceh, Teuku Nanta Setia aghântèaghi bâpa’na mènangka patèngghi pamarènta VI Mukim. Dhibi’na anḍii’ ana’ binè’ anyama Cut Nyak Dhien.
Teuku Umar ḍâri kènè’ èkennal mènangka ana’ sè pènter, tatak, bân kadhâng lèbur atokar kalabân ca-kanca saomoran. Dhibi’na anḍii’ sèfat kerras bân ta’ ghâmpang nyerah ḍâlem ngadhepi masala sè bâḍâ. Teuku Umar ta’ toman ajhâr è sakolaan resmi. Makkè deiyye, dhibi’na mampo bisa dhâddhi sorang pamèmpèn sè koat, mengka, bân tatak.
Perrang Acèh
Nalèka Perrang Acèh è taon 1873 Teuku Umar noro’ ajhuang bâreng pajhuang-pajhuang Acèh laènna, omorra ningghâ’ 19 taon. Molana dhibi’na ajhuang è kampongnga dhibi’, pas èlanjutaghi ḍâ’ Aceh bârâ’. È bhâkto omorra ghi’ ngoḍâ, Teuku Umar ella èangka’ mènangka Keuchik Gampong (patèngghi) è Daya Meulaboh.
È omor 20 taon, Teuku Umar akabin kalabân Nyak Sofiah, ana’ ḍâri patèngghi Pamarènta Glumpang. Sopajâ sajân tègghi dhârâjhât dhibi’na, Teuku Umar pas akabin polè kalabân Nyak Malighai, pottrana Panglèma Sagi XXV Mukim.
È taon 1880, Teuku Umar anèka kalabân randhâ iyâ arèya Cut Nyak Dhien, potra pamanna Teuku Nanta Setia. Lakè pertamana Cut Nyak Dhien iyâ arèya Teuku Ibrahim Lamnga matè è taon 1878 bulân Junè ḍâlem peperrangan melabân Blândhâ è Gle Tarun. Kaduwâna pas ajhuang bhâreng alancaraghi serrangan ḍâ’ pos-pos Blândhâ.