cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koncè pet
jmpl|Dâunna koncè pet Koncè pet (Kaempferia rotunda) iyâ arèya tombuwân sè ghi' bân-lambâna kencor. Bhidhâ bi' kencor sè lebbhi bânnya' èghunaaghi è massa'an, koncè pet arèya khusus èkaghâbây jhâmo. Salaènna rowa, dâunna lebbi bhâghus, mangkana segghut ètamen è pekarangan.
Tanjhung
jmpl|Buwâna tanjhung thumb|Tanjhung Tanjhung (Mimusoèps elengi) iyâ arèya ka'-bhungka'an sè tamaso' ka ḍâlem famili Sapotaceae. Tanjhung asalla ḍâri India, Sri Lanka, bân Burma. Bhungkana tanjhung ella maso' ka Nusantara sajjhek atos-atos taon abitna. Tanjhung arèya kembhângnga ro'om bân bisa ma'abek kennengngan, biasana ètamen è pèngghir lorong.
Jhâjhârbâ'ân ropa
Bhungkana aokoran seḍḍhengngan, tombu ghân 15m. Ḍâunna tongghâl, mèsa, talangkè'anna lanjhâng, ḍâun sè palèng ngoḍâ abulu sè bârnana sokklat, sè bhâkal ronto. Bhângon ḍâunna loncong tellor, lanjhângnga 9-16cm, pèngghir ḍâunna rata tapè agu'-bliggu'.
Tanjhung tamaso' tamennan bândhu, sè anḍi' ḍuwâ' parobâ sè aghântong è kalèncapenna ḍâun, bâuna ro'om.
Kaghuna'an
Kembhângnga sè sèghel ronto, èkala' ghu-lagghu ghâbây maro'om klambhi bân bhusana, pangkèng, otabâ èkaghâbây èyasan. Kembhâng bân buwâna anḍi' kèya khasèyat obhât, bân kennèng èkakan jhughân. Kolè' lowarra mon èkella bisa èyènom polana makowat abâ' bân nambhâi komèghil. Kellana kolè' lowar sè campor kembhângnga tanjhung biasana ghâbây nambhâi ros-moros sè èsarta'aghi ghresghes. Ḍâun sè ghi' seggher ègherrus alos ghâbây ngobhâdhi sakè' cèṭak, salaènna arowa ḍâun sè èpasat ènga' bhâko sè ècampor kaju seccang, pas èghulung ngangghuy ḍâunna gheḍḍhâng bisa kèya nambhâi sakè' ḍusḍus. Dhinèng kolè' ramo'na sè aghâḍuwân tanin bân sakonnè' alkaloid sè ta' aracon. Mènnya' sè èyèkstrak ḍârii bighina tanjhung aghâḍhuwân pan-brâmpan asam lemak. Ramo'na tanjhung sè ècampor bi' cokka bisa ngobhâdhi sakè' gherrungan.
Kajuna sè tèmet. berrâ', bân ghâli èghuna'aghi ghâbây pasakna è ḍâlem paghâbâyânna parao, ghâbây nangkal ombâ' bân pakakas sè laènna, contona lomarè bân mèbel, sarta cangghâna roma. Kaju tanjhung sè bhâghus èkaghâbây okèran, patung, panotop lantai, tètè, bân bhântalenna seppur.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Sapotaceae
Maudy Ayunda
Ayunda Faza Maudya (lahèr è Jakarta, 19 Ḍèsèmber 1994; omor 25 taon) iyâ arèya aktris bân panyanyi Inḍonesia.
Karier
Fèlem sariyangnga Maudy Ayunda iyâ arèya Untuk Rena abhâreng Surya Saputra taon 2006. Neng fèlem arowa, Maudy dhâddi Rena. Salaènna jrowa, Maudy amaèn fèlèm Sang Pemimpi, dhâddi Zakiah Nurmala bân anyanyi è laghu Mengejar Mimpi. Sajegghâ rowa, Maudy sajân kalonta è taon 2009, Maudy maso' finalis Gadis Sampul.
Pamolangan
Maudy ètrèma è Univèrsitas Oxford, Inggris taon 2013 bân lulus taon 2016 klabân jurusan P.P.E (Politics, Philosophy, and Economics). Satèya Maudy nerrosaghi S2 è univèrsitas palèng bhâgus sadhunnya, Univèrsitas Standford klabân double degree (ngala' duwâ’ jurusan; Master Bisnis Administrasi bi' Master Pendidikan).
Singgel
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktris
Medy Loekito
Medy Loekito (lahèr è Sorbhâjâ, Jhâbâ Tèmor, 21 Juli 1962) panèka sala sèttong sastrawan Indonèsia.
Koran
Koran (ḍâri bhâsa Bâlândhâ: krant, dâri bhâsa Perancis courant) otabâ sorat kabhâr iyâ arèya panerbi'ân sè dhammang bân ghâmpang èbuwâng, biasana ècèta' è dhlubâng abhândhâ sakonnè'. Dhlubâng arèya ekoca' dhlubâng koran, aèssè bhâr-kabhâr palèng anyar sabhârâng topik. Molaè dâri politik, kriminalitas, olahraga, bân salaènna. Koran biasana kiya aèssè karikatur, sè nyampolèaghi parkara sè èbahas. Bhârâng arèya bâdâ komik, TTS, bân hiburan laènna.
Konḍur
thumb|Kondur Kondur (Benincasa hispida) iyâ arèya tombuwân sè tombuna nalar sè ètanem polana buwâna bisa èkakan bân èangghep mènangka ghângan.
Buwâna alos bân paadâ'ana abulu mon ghi' matta. Nalèka ella massa' buwâ panèka èlang buluna bân dhâddhi olo', bân bisa èsèmpen abit. Ropa buwâna bâdâ sè bunter bân bâdâ sè ngenjher, bisa sampè' 2 m. Makkè biasana èjual pas ghi' lanjhânga satenga sampè' 1 m. Buwâ panèka awwâla ètamen è Asia Tèmor Lao', tapè satèya ètanem kèya è Asia Tèmor bân Lao'.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Cucurbitaceae
Melody Nurramdhani Laksani
Melody Nurramdhani Laksani otabâ lebbi èkennal mènangka Melody otabâ Melody JKT48 (laèr è Bandung, 24 Maret 1992) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Melody panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kasettong.
Bhângsa:Biografi
Korrie Layun Rampan
Korrie Layun Rampan (lahèr è Samarinda, Kalimantan Tèmor, 17 Agustus 1953 – wafat è 19 Novèmber 2015 ka omor 62 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân èditor Indonèsia.
Mh. Rustandi Kartakusuma
'''Mh. Rustandi Kartakusuma''' (lahèr è Ciamis, Jhâbâ Bârâ', 20 Juli 1921 – wafat è Cibubur, 11 April 2008 è omor 86 taon) panèka sala sèttong bhujhângghâ Inḍonesia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Saint-Élix-le-Château
Saint-Élix-le-Château panèka sala sèttong komun Perancis è departemen Haute-Garonne.
Bista
thumb|Buwâna bista aghântong Bista (Limonia acidissima) otabâ kabista otabâ billâ iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili ruk-jherrughân (Rutaceae). Tombuwân sè èmanfa'ataghi buwâna arèya la rangrang ètemmoè è pan-brâmpan kennengngan. Bista bâk tegghu ka kabâḍâ'ân kerrèng otabâ salin bân panyakè'. Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rutaceae
Kopi
jmpl|Bighina kopi arabika sè ella èsangngar|alt= jmpl|Bighina kopi robusta sè ella èsangngar Kopi otabâ kobhi (Coffea sp.) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rubiaceae. Kopi panèka sala sèttong komoḍitas è dhunnya sè ètamen lebbi ḍâri 50 naghârâ. Ḍuwâ varitas kopi sè ella kalonta iyâ arowa kopi robusta (Coffea canephora) bân kopi arabika (Coffea arabica).
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Rubiaceae
Mochtar Lubis
Mochtar Lubis (lahèr è Padang, Somattra Bârâ', 7 Maret 1922 – wafat è Jakarta, 2 Julè 2004 ka omor 82 taon) panèka sala sèttong sastrawan, wartawan, bân panolès asal Indonèsia.
Alih bhâsa:
Bhângsa:Bhujhângghâ
Bito'
jmpl|Bito' èjhuwâl è pasar Bito' otabâ bhângkowang (Pachyrhizus erosus) iyâ arèya kalonta ḍâri ombina (cormus) sè potè. Ombina arèya kèngèng èkarojhâk bân èghâbây asinan, otabâ èpadhâddhi masker ghâbây maseggher mowa bân mapotè kolè'. Tombuwân sè asalla ḍâri benua Amèrika arèya tamaso' ka ḍâlem suku to'-oto'an otabâ Fabaceae.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Suriah
Suriah (bhâsa Arab: سُورِيَا‎; ٱلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلسُّورِيَّةُ - Sūriyā; al-Jumhūrīyah al-ʻArabīyah as-Sūrīyah) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Damaskus. Loas bilajâhna iyâ arèya 185,180 km². Pendudukna iyâ arèya 18,275,702 (2021) bân kapadatan pendudukna 100 orèng per km².
Mohammad Diponegoro
Mohammad Diponegoro (lahèr è Yogyakarta, 28 Junè 1928 – wafat è 9 Mèi 1982 ka omor 53 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Suriah
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Mohammad Diponegoro
Bhângsa:Bhujhângghâ
Korma
thumb|Bhungkana korma è [[Maroko]] Korma (bhâsa Arab تمر‎ Tamr; nyama Latèna Phoenix dactylifera) panèka tamenan lem-palem an (Arecaceae) è dâlem genus Phoenix, bighina kèngèng èkakan. Maskè asala ta' èkataoè polana ella sajjhek abit ètanem, èparkèraaghi taneman arèya asala dâri tana seddhi' Lompong Persia. Tèngghi bhungkana bisa atekka 15-25 m, tombu sabhungka otabâ nyelbhi' dâ' sèttong sistem paramo'an. Lanjhâng dâunna 3-5 m, klabân duri ka dhânang dâun bân andi' ra-kèra 150 selbhi dâun ngodâ. Lanjâng dâun ngodâna 30 cm bi' lèbâr 2 cm.
Kota Gorontalo
Kabupaten Gorontalo arèya ibu kottana Provinsi Gorontalo, Polo Sulawesi bân kottha palèng rajâ è provinsi rowa. Ghungghung orèng è Kottha Gorontalo bâḍâ 210.882 orèng.
Kacamatan
Kabhupatèn Pohuwato anḍi' sangang kacamatan:
Bhângsa:Geografi
Paraguay
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Floribertus Rahardi
Floribertus Rahardi otabâ F. Rahardi (lahèr è Ambarawa, Semarang, Jhâbâ Tengnga, 10 Junè 1950) panèka sala sèttong sastrawan, wartawan bân panolès asal Indonèsia.
Jâ-karjâna
Bhângsa:Panolès
Argentina
Argentina (bhâsa Spanyol: Argentina; República Argentina) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Amerika Lao', benua Amerika. Ibukoṭṭana iyâ arèya koṭṭa Buenos Aires. Bhâsana iyâ arèya bhâsa Spanyol. Luas naghârâna panèka 2,780,400 km² kalabân anḍi' 23 provinsi. Penduduk naghârâ Argentina bâḍâ 45,605,826 orèng bân kapadatan pendudukna 14,4 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Korsè
jmpl|306x306px|Korsè Korsè panèka sala sèttong parabhutan bengko sè biyasa èghunaaghi ghâbây kennengngan toju'. Umumma, korsè andi' 4 soko sè èghunaaghi ghâbây mèkol è attasa.
Dâlem kaodi'an manossa, korsè èghunaaghi ghâbây toju' longkang anggota bhâdhân otabâ mènangka mèkol longkang bhâdhân sè laèn. Korsè jhughâ bânnya' èghunaaghi dâlem kaodi'an sarèh-arèh è kantor, sakola, bengko bân èn-laèna, saèngghâ korsè aghâdhui manpaat sè bânnya' dâlem kaodi'an manossa.
Abâs kèya
Bhângsa:Parabhut
Koṭṭa Mekkasân
Kotta Pamekasan enggi panèka sèttong Koṭṭa è Kabupaten Mekkasân è propinsi Jâbâ Tèmor. Kotta Pamekasan panèka edadiaghi posat kotta Kabupaten Mekkasân.
Bhângsa:Madhurâ
Korèa Lao'
Republik Korèa (bhâsah Korèa: Daehan Minguk [Hangul: 대한민국; Hanja: 大韓民國]; bhâsah Ènggris: Republic of Korea/ROK) otabâ biyasah èkennal mènangka Korèa Lao' panèka sabigghi' naghârâ è Asia Dhimor sè alebbhu longkang lao' Semenanjung Korèa, è lajân dâjâ, Republik Korèa bâtes Korèa dâjâ, è dimmah duwâ' aèttong mènangka sabigghi' naghârâ èngghâ taon 1948. Bahar konèng è lajân barat, Jeppang abâdâh è seberang bahar Jeppang (èsebbhut "bahar dhimor" sareng rèng-orèng Korèa) bân sellat Korèa abâdâh è longkang tengghârâh. Naghârâ arèya èkennal klabân nyamah Hanguk (한국; 韓國). Bhângsa:Naghârâ
Uruguay
Uruguay (bhâsa Spanyol: Uruguay; República Oriental del Uruguay) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Lao'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Montevideo. Loas bilajâhna iyâ arèya 176,215 km². Pendudukna iyâ arèya 3,485,151 (2021) bân kapadatan pendudukna 20 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Biologi
jmpl|ka|250px|Sel biologis, orotan dâri nomer sèttong: Nucleolus, Nucleus, Ribosome, Vesicle, Rough endoplasmic reticulum, Golgi apparatus, Cytoskeleton, Smooth endoplasmic reticulum, Mitochondrion, Vacuole, Cytoplasm, Lysosome bân Centriole Biologi panèka èlmo parkara kaoḍi'ân. Asal oca' biologi iyâ arèya ḍâri bhâsa Yunani: bios ("oḍi'") bân logos ("lambhâng", "èlmo"). Cakobhân èlmo panèka cè' loassa bân ngalèpotè sadhâjana aspèk makhluk oḍi' otabâ organisme, dhâddhi tamaso' botani, zoologi jhughân mikrobiologi bân èn-laènna.
Sajara
Èlmo biologi panèka awâlla dhâddhi èlmo mandiri molaè ahèr abaḍ XVII bân awwâl abaḍ XVIII. Neng Indonesia, èlmo panèka lambâ' kalonta klabân nyama èlmo hayat (ḍâri bhâsa Arab) sè artèna èlmo kaoḍi'ân.
Cakobhân
Cakobhân èlmo biologi panèka gaḍhuwan cabang-cabang sè bânnya', bisa atosan. Biologi panèka saongghuna asalla ḍâri èlmo alam (natural sciences) sè eyajhâri sareng ahli èlmo-èlmo alamiah (naturalis). Semangkèn, biologi dhâddhi èlmo sè manḍiri, artèna gaḍhuwan perangkat analisis bân konsep-konsep ilmiah sè khusus bân kowat, otamana sa'amponna panemowan mikroskop bân tombhânga dogma generatio spontanea sareng konsèp omne vivum ex vivo.
Konsep evolusi, pewarisan sifat (hereditas), bân penemowan DNA mènangka bahan genetik jhughân ngèrèng mamacu parkembangan biologi secara pesat bân ngaselaghi cabang-cabang biologi sè anyar.
Jhâtè pasèr
jmpl|Kembhângnga jhâtè pasèr Jhâtè pasèr (Scaevola taccada) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Goodeniaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya dudulan (Jhâbâ); babakoan (Sonḍhâ); subong-subong (Bengkulu); ambong-ambong (Malaysia); bân èn-laènna.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Goodeniaceae
Gabriela Margareth Warouw
Gabriela Margareth Warouw otabâ kalonta mènangka Gaby (bhâbbhâr è Jakarta, 11 April 1998) panèka sala sèttong panyanyi Inḍonèsia. Gaby panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kasettong.
Bhângsa:Biografi
Chili
Chili (bhâsa Spanyol: Chile; República de Chile) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Lao'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Santiago. Loas bilajâhna iyâ arèya 756,096 km². Pendudukna iyâ arèya 19,212,361 (2021) bân kapadatan pendudukna 20 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Tobbhâ
Tobbhâ (Derris elliptica) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tobbhâ arèya èkoca' kèya tuba root, derris (Inggris); touba (Perancis); tuba (Inḍonesia); oyod tungkul (Jhâbâ); tuwa lètèng (Sonḍhâ); bân èn-laènna.
Panyalambherrân
jmpl|Kembhângnga tobbhâ Tobbhâ tombu è Banglaḍèsh, Inḍonesia, Malaysia, Myanmar, bân Thailand.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Lebanon
Lebanon (bhâsa Arab: لبنان; ٱلْجُمْهُورِيَّةُ ٱللُّبْنَانِيَّةُ - Lubnān; al-Jumhūrīyah al-Lubnānīyah) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Beirut. Loas bilajâhna iyâ arèya 10,452 km². Pendudukna iyâ arèya 6,769,146 (2021) bân kapadatan pendudukna 662 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Bulgaria
Bulgaria otabâ Republik Bulgaria (bhâsa Bulgaria: България, Република България - Balgariya, Republika Balgariya) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Sofia. Naghârâ arèya aengghânan bi' Romania è ḍâjâ (605 km); laot Celleng è tèmor (354 km); Turki è lao tèmor (223 km); Yunani è lao (472 km); Makedonia è lao bârâ' (162 km); bân Serbia è bârâ' (344 km). Luas wilayahna 110,994 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-103 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Bulgaria bâḍâ 6,951,482 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 63 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Frieska Anastasia Laksani
Bhângsa:Biografi
Tènglor
Tènglor (Guilandina bonduc) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya bonduc nut, fever nut (Inggris); kemrunggi (Jhâbâ); areuy mata hiyang (Sonḍhâ); kate-kate (Ternate); bân èn-laènna. jmpl|Kembhângnga tènglor
Ghâḍhuwân kimia
Tènglor aghâḍhu alkaloid, flavonoid, glikosiḍa, saponin, tanin, bân triterpenoid.
Sombher
Bhângsa:Fabaceae Bhângsa:Totombuwân
Gayungan, Sorbhâjâ
Bhângsa:Geografi
Lènḍhu
jmpl|Ekkar lènḍhu è [[Inḍonesia]] Lènḍhu iyâ arèya kabâḍâ'ân campar bhumè sè agedder polana ènèrgi ḍâri ḍâlem ocol teng-kaḍâteng lajhu ngasèllaghi gelombang seismik. Lènḍhu lomra èsabâppaghi bi' kerrè' bhumè. Lènḍhu èkolak ngangghuy pakakas sè anyama seismomèter.
Ongroddhâ Kadhâddhiyan
Lèmpèng saghârâ sè kerrep massana lebbi rajâ mon salang ta'antor bi' lèmpèng tana rajâ è zona antoran (subḍuksi) bhakal nyosop ka bâbâ. Ghulina lèmpèng arowa bhâkal tèbâs laonan amarghâ kèsèghân klabân kolè'na bhumè. Ghuli laonan ghellâ' masebâppaghi ènèrgi sè atompo' è zona subḍuksi bân zona sebbilân. Asèlla, zona-zona rowa atapet, najhâ', bân ngèrsèt. Mon bâtes pennotta lèmpèng ella talambhâs, maka pas dhâddhi to-bâto sè apotel sè ètoro'è ocolla ènèrgi sè ghumadhâghân. Kadhâddhiyân arèya pas dhâddhi gedderrân partikel ka sakabbhina olo, sè èkoca' lènḍhu.
Sombher
Bhângsa:Geografi
Guyana
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Nanggher
Nanggher otabâ kapo alas (Bombax anceps) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Malvaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya dangdeur leuweung (Sonḍhâ); kabu-kabu (Somattra Lao'); randu alas (Inḍonesia); bân èn-laènna.
Suriname
Suriname (bhâsa Belanda: Suriname; Republiek Suriname) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Lao'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Paramaribo. Loas bilajâhna iyâ arèya 163,821 km². Pendudukna iyâ arèya 591,800 (2021) bân kapadatan pendudukna 3 orèng per km².
Nanggher
Panyalambherrân
thumb|Bhungkana nanggher Nanggher tombu è Kamboja, Jhâbâ, Laos, Somattra, Myanmar, Thailand, bân Vietnam.
Suriname
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Nanggher
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Malvaceae
Makedonia
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Polot
jmpl|Polot Polot (Urena lobata) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka famili Malvaceae. Ghlâgârâ ètotopè lu-bulu alos akanta bintang sè bârnana bungo. Dâuna ètombui bulu sè alos kèya.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Malvaceae
Genteng, Sorbhâjâ
Genteng panèka nyama sala sèttong kecamatan è Koṭṭa Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Kopèng tèkos
Kopèng tèkos (Exidia auricula-judae) iyâ arèya kolat sè tamaso' ka famili Auriculariaceae. Kolat arèya èkoca' kèya jelly ear, judas ear, jews ear (Inggris). Kolat kopèng tèkos sala sèttong macem kolat sè kennèng èkakan.
Sombher
Bhângsa:Kolat Bhângsa:Auriculariaceae
Siti Nurhaliza
thumb|Siti Nurhaliza Siti Nurhaliza binti Tarudin otabâ lebbi èkennal mènangka Siti Nurhaliza (laèr è Kampung Awah, Temerloh, Pahang, Malaysia, 11 Jânuwari 1979) panèka sorang panyanyi bân aktris Malaysia.
Bhângsa:Panyanyi Bhângsa:Aktris
Hongaria
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Austria
Austria otabâ Republik Austria (bhâsa Jerman: Österreich, Republik Österreich) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Èropa Bârâ'. Kottha otamana iyâ arèya kotta Wina. Naghârâ arèya abâtes bi' Jerman (801 km) bân Ceko (402 km) è ḍâjâ; Slovakia (105 km) è tèmor; Hongaria (321 km) è lao tèmor; Slovenia (299 km) bân Italia (404 km) è lao; Swiss (158 km) bân Liechtenstein (34 km) è bârâ'.
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Yordania
Yordania (bhâsa Arab: الأردن‎; المملكة الأردنية الهاشمية - Al-ʾUrdunn; Al-Mamlakah al-’Urdunniyyah Al-Hāshimiyyah) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Amman. Loas bilajâhna iyâ arèya 89,342 km². Pendudukna iyâ arèya 10,269,021 (2021) bân kapadatan pendudukna 116 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Kosovo
Kosovo otabâ Republik Kosovo (bhâsa Albania: Republika e Kosovës, Kosovë) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Kottha otamana iyâ arèya kottha Priština. Naghârâ arèya anḍi' bâtes bi' Albania è bârâ' lao' (112 km) bân Montenegro è bârâ' ḍâjâ (76 km); Serbia è ḍâjâ bân tèmor (366 km); bân Makedonia è lao 160 km). Bhâbu tanana 10,887 km², adhâddhiyaghi naghârâ ka-171 sè palèng rajâ è dhunnya. Orèngnga è Kosovo bâḍâ 1,767,881 (2021) orèng bân kerreppa orèng è Kosovo arèya 159 orèng per km².
Sombher
Bhângsa:Naghârâ
Gereja Yesus Sejati
Gereja Yesus Sejati iyâ arèya gereja salaènna denominasi (mandiri) sè èbentuk è Beijing, RRC è taon 1917. Gereja arèya èmolaè è Cèna è taon 1900-an, è antara Gereja-gereja Protèstan, samentara sombher teologina ḍâri gerakan Pantekosta.
È taon 1939, injil èkhotba'aghi ka Indonesia kalabân gereja Yesus Sejati ella èkaghâbây è Indonesia. Sakabbhina angghuta Gereja arèya ra-kèra 1,5 juta orèng bânnya'na kalabân bâḍâ è lèma benua. Kasapolo kaparcajâ'ân sè palèng penting Gereja Yesus Sejati iyâ arèya:
Bhângsa:Aghâma
Ghaida Farisya
Ghaida Farisya (lahèr è Pandeglang, Banten, 29 Mèi 1995) iyâ arèya sala sèttong panyanyi Indonèsia. Stella rèya sala sèttong angghuta JKT48 generasi sè kapèsan.
Bhângsa:Biografi
Israel
Israel (bhâsa Ibrani: יִשְׂרָאֵל‎ - Yisra'el) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâ'. Kottha otamana iyâ arèya Yerusalem. Loas bilajâhna iyâ arèya 22,072 km². Pendudukna iyâ arèya 8,789,774 (2021) bân kapadatan pendudukna 406 orèng per km².
Geografi
Geografi panèka è lmo sè ahubungan klabân kennengngan è bhumè bân jhughân hubungan lokasi sè èmaksoḍ kalabân kabâḍâ'âân fisik bân manossa è attas parmuka'an bhumè. Oca' geografi panèka asalla ḍâri bhâsa Yunani panèka gê ("bhumè") bân graphein ("nolès", otabâ "ajellasaghi").
Moldavia
Moldavia otabâ Republik Moldavia (bhâsa Romania: Moldova, Republica Moldova) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Chișinău. Naghârâ arèya aengghânan bi' Ukraina è ḍâjâ, tèmor bân lao (1202 km); bân Romania è bârâ' (683 km). Luas wilayahna 33,846 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-135 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Moldavia bâḍâ 2,640,438 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 86 orèng per km².
Geografi
Geografi arèya bannya' ahubungan kalabân kartografi otabâ èlmo petta bân kadhâddhiyân-kadhâddhiyân è lokasi sè èmaksod.
Pramoedya Ananta Toer
Pramoedya Ananta Toer (lahèr è Blora, Jhâbâ Tengnga, 6 Fèbruwari 1925 – wafat è Jakarta, 30 April 2006 è omor 81 taon) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Moldavia
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Israel
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Pramoedya Ananta Toer
Karjâ
Bhângsa:Panolès
Primadonna Angela
Primadonna Angela (lahèr è Rumbai, Pekanbaru, 7 Oktober 1976) panèka sala sèttong bhujhângghâ bân panolès sokkla Inḍonesia.
Montenegro
Montenegro (bhâsa Montenegro: Crna Gora) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Podgorica. Naghârâ arèya aengghânan bi' Bosnia Herzegovina è ḍâjâ bârâ' (242 km); Kroasia è bârâ' (19 km); laot Adriatik è lao bârâ' (294 km); Serbia è lao tèmor (157 km); Kosovo è tèmor (76 km); bân Albania è lao (186 km). Luas wilayahna 13,812 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-161 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Montenegro bâḍâ 621,873 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 45 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Priscillia Sari Dewi
Priscillia Sari Dewi otabâ lebbi kalonta mènangka Sisil (lahèr è Palèmbang, Somattra Lao', 5 April 1999) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Sisil panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Gheḍḍhâng
thumb|Buwâna gheḍḍhâng sè ella massa' Gheḍḍhâng iyâ arèya tamenan sè alebbhu ka famili Musaceae. Buwâna biasanya loncong, bilu', aropa'aghi arè'. Gheḍḍhâng tamaso' ka wâ-buwâ'ân sè bânnya' èjhuwâl polana bisa tombu è ḍimma bhâi.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Musaceae
Temmo potè
Temmo potè (Curcuma zedoaria) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Zingiberaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya koneng tegal (Sonḍhâ); long zedoary, round zedoary (Inggris); temu putih (Inḍonesia, Malaju); bân èn-laènna. jmpl|Kembhângnga temmo potè
Panyalambherrân
Temmo potè asalla tombu è Banglaḍèsh, Sri Lanka, bân Inḍia tapè ètamen kèya è Cèna, Jeppang, Brazil, Nèpal, bân Thailand.
Sombher
Bhângsa:Zingiberaceae Bhângsa:Totombuwân
Polandia
Polandia otabâ Republik Polandia (bhâsa Polandia: Polska, Rzeczpospolita Polska) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tèmor. Ibukotana iyâ arèya kotta Warsawa. Naghârâ arèya aengghânan bi' laot Baltik è ḍâjâ (440 km); Jerman è bârâ' (467 km); Rusia (210 km) bân Lithuania (104 km) è ḍâjâ tèmor; Belarus (418 km) bân Ukraina (535 km) è tèmor; Ceko (796 km) bân Slovakia (541 km) è lao'. Luas wilayahna 312,696 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-69 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Polandia bâḍâ 38,383,000 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 123 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Puthut EA
Puthut EA (lahèr è Rembang, Jhâbâ Tengnga, 28 Maret 1977) panèka sala sèttong sastrawan, panolès, bân peneliti asal Indonèsia.
Manḍhâlika
Manḍhâlika (Gloriosa superba) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Colchicaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya flame lily, superb lily (Inggris); kembang sungsang (Inḍonesia); pacing tawa (Jhâbâ); katongkat (Sonḍhâ) bân èn-laènna. jmpl|Kembhângnga manḍhâlika
Trinidad bân Tobago
Trinidad bân Tobago (bhâsa Inggris: Trinidad and Tobago; Republic of Trinidad and Tobago) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Port of Spain bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Chaguanas. Loas bilajâhna iyâ arèya 5,131 km². Pendudukna iyâ arèya 1,403,375 (2021) bân kapadatan pendudukna 274 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Bosnia Herzegovina
Bosnia Herzegovina otabâ BiH, B&H (bhâsa Bosnia: Bosna i Hercegovina) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tengah. Ibukotana iyâ arèya kotta Sarajevo. Naghârâ arèya aengghânan bi' Kroasia è ḍâjâ, bârâ' bân lao bârâ' (956 km); Serbia è tèmor (345 km); Montenegro è lao tèmor (242 km); bân laot Adriatik è lao (20 km). Luas wilayahna 51,129 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-125 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Bosnia Herzegovina bâḍâ 3,301,000 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 69 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Saint Vincent bân The Grenadines
Saint Vincent bân The Grenadines (bhâsa Inggris: Saint Vincent, Saint Vincent and the Grenadines) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Kingstown. Loas bilajâhna iyâ arèya 389 km². Pendudukna iyâ arèya 111,263 (2021) bân kapadatan pendudukna 307 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Goenawan Mohamad
Goenawan Mohamad (lahèr è Batang, Jhâbâ Tengnga, 29 Julè 1941) panèka sala sèttong sastrawan Indonèsia.
Putu Oka Sukanta
Putu Oka Sukanta (lahèr è Singaraja Bali, 29 Julè 1939) panèka sala sèttong sastrawan, wartawan bân panolès Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Ghâ'-saghâ'ân
thumb|Ghâ'-saghâ'ân Ghâ'-saghâ'ân (Abrus precatorius) iyâ arèya tamenan sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tamenan arèya ropana nalar otabâ bhuto tamenan laèn ka'aghuy tombu.
Ghâr-aghâr
thumb|Kembhânga ghâr-aghâr Ghâr-aghâr (Sauropus androgynus) iyâ arèya tombuwân sè bânnya' tombu è Asia Tèmor Lao'. Tombuwân arèya tamaso' ka famili Phyllanthaceae. Ḍâun ghâr-aghâr arèya ghângan sè èkennal anḍi' asèyat malancar kalowarra aèng soso.
Ghâ'-saghâ'ân
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Ghâr-aghâr
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Phyllanthaceae
Ponḍhuk pasantrèn
Ponḍhuk pasantrèn iyâ arèya kennengan orèng-orèng ajhâr èlmo aghâma dhâ' kâ "kyaè" (ustadz).
Ghâmet
jmpl|Kembhânga ghâmet Ghâmet otabâ cor ètek (Kalanchoe pinnata) iyâ arèya tombuwân sukulèn (aèsse aèng) sè asalla ḍâri Madagaskar. Tombuwân arèya kalonta polana bisa èpabânnya' klabân cara selbhi' dâun (tunas adventif). Ghâmet kalonta kèya polana biasa ètamen ghâbây tamenan èyas.
Ponḍhuk pasantrèn
Orèng sè ajhâr èsebbhut "santrè" bân biyâsana nginep sa abit-abidhâ. Mangkâna sistem pangâjhârân è pondhuk rèya empâ' lèkor jhâm. Kappra è pondhuk santrè ajhâr kètab konèng otâbâ sè èsebbhut kètab ghundul. Bhângsa:Pasantrèn
Ghâmet
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Crassulaceae
Ghâmbhir
jmpl|Ghâmbhârrâ ghâmbhir Ghâmbhir (Uncaria gambir) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rubiaceae. Tamennan arèya arambhât, sè èkala' dhuli alas otabâ ètamen. Ghâmbir tamaso' ka bhângsa tamennan sè tèngghi ghâḍhuwân tannina.
Gol A Gong
Heri Hendrayana Harris otabâ lebbi èkennal mènangka Gol A Gong (lahèr è Purwakarta, Jhâbâ Bârâ', 15 Agustus 1963) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Serbia
Serbia otabâ Republik Serbia (bhâsa Serbia: Srbija, Republika Srbija) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tengah. Ibukotana iyâ arèya kotta Beograd. Naghârâ arèya aengghânan bi' Hongaria è ḍâjâ (164 km); Romania è ḍâjâ tèmor (531 km); Bulgaria è lao tèmor (244 km); Makedonia è lao (101 km); Kosovo è lao bârâ' (366 km); Montenegro è lao bârâ' (157 km); Bosnia Herzegovina è bârâ' (345 km); bân Kroasia è bârâ' (314 km). Luas wilayahna 77,474 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-115 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Serbia bâḍâ 6,926,705 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 89 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Georgia
Georgia (bhâsa Georgia: საქართველო - Sakartvelo) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Tbilisi. Loas bilajâhna iyâ arèya 69,700 km². Pendudukna iyâ arèya 3,979,765 (2021) bân kapadatan pendudukna 57 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Ghâḍhing
thumb|Kembhâng ghâdhing Ghâḍhing (Cananga odorata) iyâ arèya nyama kembhâng bân bhungka. Bâḍa ḍuwâ' klompo' otama ghâḍhing sè ètamen iyâ arowa klompo' Cananga (forma macrophylla Steenis) bân Ylang-ylang (forma genuina Steenis). Sè klompo' Cananga ranca'na loros mongghu bhungka otamana, dhinèng klompo' Ylang-ylang ranca'na ngalanḍât bân ḍâunna lebbi kènè'. Salaènna ḍuwâ' klompo' arowa bâḍâ kèya ghâḍhing perdu (Cananga odorata fruticosa) sè ètamen ghâbây tamenan èyas è tanèyan.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Annonaceae
Gunawan Tri Atmodjo
Gunawan Tri Atmodjo (lahèr è Surakarta, Jhâbâ Tengnga, 1 Mèi 1982) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Ghâḍḍhung
thumb|Ombina ghâḍḍung Ghâḍḍhung (Dioscorea hispida) iyâ arèya tombuwân dâri famili bi-obiyân (Dioscoreaceae) sè biasana èkakan. Ghâḍḍhung makkèna bisa èkakan, tapè ombina aghaḍhuwân racon sè bisa mapelengngen bân ngota mon ngolana ta' bhender. La-olana ghâḍḍhung sè ella bânnya' ètemmoè iyâ arèya karèpe'. Salaènna arowa, ghâḍḍhung kolop lomra èkaghâbây kèya. Ombina bisa èpadhâddhi ara' (èfèrmentasi) saèngghâna è è Malaysia bâdâ ubi arak, salaènna taring pelandok.
Gubeng, Sorbhâjâ
Gubeng panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Ghâḍḍhung
È Indonesia, ghâḍḍhung anḍi' nyama laèn misalla janèng (Aceh), janiang (Minang), bitule (Gorontalo), gadu (Mbojo), gadung (Bhâli, Betawi, Jhâbâ, Sunda), iwi (Sumba), kapak (Sasak), Salapa (Bugis), bân sikapa (Makassar).
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Dioscoreaceae
Kroasia
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Gorontalo
jmpl|lambhâng propinsi Gorontalo Gorontalo panèka sala sèttong propinsi è Indonesia. Propinsi Gorontalo aletta' è konco' ḍâjâ polo Sulawesi. Ibukoṭṭa propinsina panèka koṭṭa Gorontalo. Bhâsa daerah otamana panèka bhâsa Gorontalo. Lowas propinsina panèka 11.967,64 km2 kalaban 5 kabhupatèn bân 1 koṭṭa. Jumbla ḍhikkè' propinsi arèya ra-kèra 1.040.164 orèng.
Bhângsa:Geografi
Google Play
Google Play, ghita' èkennal klabân nyama Android Market, panèka ladhinan distribusi digital sè èjhâlânaghi bân èkembângaghi sareng Google. Arèya afungsi mènangka toko aplikasi resmi ghâbây sistem operasi Android. Klabân Google Play, orèng sè aghuna'aghi kèngèng nyarè bân ngala' aplikasi sè èkembângaghi klabân software development kit (SDK) Android bân èbeccat lèbât Google. Google Play jhughâ afungsi mènangka toko media digital, sè ajhuwâl program musik, buku, filem, bân televisi. Arèya lambâ'na ajhuwâl prangkat ghâli Google dhâghâ bâḍâna pengecer prangkat ghâli online sè pettal, Google Store, ka 11 Maret 2015. Arèya lambâ'na jhughâ camplang berta bân majalah sabellun pabhâgusan Google News ka 15 Mèi 2018. Bhângsa:Anḍroid
Slovenia
Slovenia otabâ Republik Slovenia (bhâsa Slovenia: Slovenija, Republika Slovenija) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Tengah. Ibukotana iyâ arèya kotta Ljubljana. Naghârâ arèya aengghânan bi' Austria è ḍâjâ (299 km); Hongaria è tèmor (94 km); Kroasia è lao (600 km); laot Adriatik è lao bârâ' (47 km); bân Italia è bârâ' (218 km). Luas wilayahna 20,271 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-151 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Slovenia bâḍâ 2,100,126 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 102 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Azerbaijan
Azerbaijan (bhâsa Azeri: Azərbaycan) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Bârâi'. Embu' koṭṭana iyâ arèya Baku. Loas bilajâhna iyâ arèya 86,600 km². Pendudukna iyâ arèya 10,223,342 (2021) bân kapadatan pendudukna 124 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Saint Kitts bân Nevis
Saint Kitts bân Nevis (bhâsa Inggris: Saint Kitts and Nevis) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Basseterre. Loas bilajâhna iyâ arèya 261 km². Pendudukna iyâ arèya 53,544 (2021) bân kapadatan pendudukna 164 orèng per km².
Gunung Anyar, Sorbhâjâ
Gunung Anyar panèka nyama sala sèttong kecamatan è Kotta Sorbhâjâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Kerrapan sapeh
Kerapan sapeh. Semangken ampon Korang kerapan nikah
San Marino
San Marino otabâ Republik San Marino (bhâsa Italia: San Marino, Repubblica di San Marino) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Lao. Ibukotana iyâ arèya kotta Città di San Marino. Naghârâ arèya aengghânan bi' Italia è ḍâjâ, tèmor, lao' bân bârâ' (37 km). Luas wilayahna 61 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-190 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ San Marino bâḍâ 34,232 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 520 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Gunawan Maryanto
Gunawan Maryanto (lahèr è Yogyakarta, 10 April 1976) panèka sala sèttong sastrawan, panolès bân sutradara tèater Indonèsia.
Karjâ buku
Bhângsa:Panolès
Saint Lucia
Saint Lucia (bhâsa Inggris: Saint Lucia) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Castries. Loas bilajâhna iyâ arèya 617 km². Pendudukna iyâ arèya 184,400 (2021) bân kapadatan pendudukna 302 orèng per km².
Aksara Carakan Madhurâ
jmpl|Conto tolèsan carakan Madhurâ Aksara Carakan Madhurâ (ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦕꦫꦏꦤ꧀ꦩꦢꦸꦫ) otabâ aksara Madhurâ otabâ Hanacaraka iyâ arèya sala sèttong aksara kona sè èkaghâbây nolès oca' bhâsa Madhurâ. Aksara carakan Madhurâ ell abujud sèttong keccap sowara oḍi' "a", dhinèng bânnya'na bâḍâ 20 bigghi'.
Sajhârâ
Aksara carakan Madhurâ rèya asalla ḍâri aksara Jhâbâ sè ètemmowaghi bi' orèng ḍâri naghârâ Inḍia, nyamana Aji Saka. Aji Saka nolèssaghi carèta ponakabânna sè anyama Ḍora bân Sembaḍa. Ponakabân ḍuwâ arowa acarok sampè' paḍâ matè.
Aksara sowara
Bhângsa:Aksara
Vatikan
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Putu Wijaya
I Gusti Ngurah Putu Wijaya otabâ lebbi èkennal mènangka Putu Wijaya (lahèr è Puri Anom Tabanan, Tabanan, Bali, 11 April 1944) panèka sala sèttong seniman, sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Èsay
Bhângsa:Bhujhângghâ
Yunani
Yunani otabâ Republik Yunani (bhâsa Yunani: Ελλάδα, Ελληνική Δημοκρατία - Ellada, Ellīnikī́ Dīmokratía) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Lao. Ibukotana iyâ arèya kotta Athena. Naghârâ arèya aengghânan bi' Albania è ḍâjâ bârâ' (212 km); Makedonia è ḍâjâ (234 km); Bulgaria è ḍâjâ tèmor (472 km); Turki è tèmor (192 km); laot Tengnga è lao; laot Aegea è lao tèmor; bân laot Ionia è lao bârâ' (bersama 13,676 km). Luas wilayahna 131,957 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-95 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Yunani bâḍâ 10,724,599 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 85 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Monako
Monako (bhâsa Perancis: Monaco, Principauté de Monaco) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Lao. Ibukotana iyâ arèya kotta Monako. Naghârâ arèya aengghânan bi' Perancis è ḍâjâ, bârâ' bân tèmor (6 km); bân laot Tengnga è lao (4 km). Luas wilayahna 2 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-193 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Monako bâḍâ 38,300 (2019) orèng bân kapadatan pendudukna 85 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Turkmenistan
Turkmenistan (bhâsa Turkmen: Türkmenistan) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Ashgabat. Loas bilajâhna iyâ arèya 491,210 km². Pendudukna iyâ arèya 6,117,924 (2021) bân kapadatan pendudukna 13 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Italia
Italia otabâ Republik Italia (bhâsa Italia: Italia, Repubblica Italiana) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Lao. Ibukotana iyâ arèya kotta Roma. Naghârâ arèya aengghânan bi' Perancis è ḍâjâ bârâ' (476 km); Swiss è ḍâjâ (698 km); Austria è ḍâjâ tèmor (404 km); Slovenia è ḍâjâ tèmor (218 km); San Marino è tengnga (37 km); Vatikan è tengnga (3 km); laot Tengnga è lao'; laot Adriatik è tèmor; laot Ionia è lao' tèmor'; laot Tirenia è lao' bârâ'; bân laot Liguria è bârâ' (bersama laot 7,600 km). Luas wilayahna 301,340 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-72 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Italia bâḍâ 60,317,116 (2020) orèng bân kapadatan pendudukna 201 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Pèrèng
thumb|Pèrèng Pèrèng panèka bâddhâ kakanan sè bhângonna tara bân cekkong, tempat kakanan èsabâ'. Pèrèng aghâbây dâri kacah, manjhâlin, poslèn, bâto, plastik, bâjhâh, otabâ gellas bân melamin. Kadhâng kaju èghunaaghi jhughâ. Bhângsa:Parabhut
Pas-pasan
Pas-pasan (Coccinia grandis) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Cucurbitaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya ivy gourd, scralet gourd, small gourd (Inggris); kemarungan (Inḍonesia); papasan, pepasan (Malaysia) bân èn-laènna. jmpl|Buwâ sè la mèra
Sombher
Bhângsa:Cucurbitaceae Bhângsa:Totombuwân
Rachida Lamrabet
jmpl|ka|200px|Rachida Lamrabet Rachida Lamrabet (lahèr è Maroko, 1970) panèka sala sèttong panolès asal Belgia.
Karjâ
Bhângsa:Panolès
Happy Asmara
Heppy Rismanda Hendranata otabâ lebbi èkennal mènangka Happy Asmara (laèr è Kèdiri, Jhâbâ Tèmor, 10 Juli 1999) panèka sala sèttong panyanyi bân panolès laghu Indonésia. jmpl|Happy Asmara
Jamaika
Jamaika (bhâsa Inggris: Jamaica) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Kottha otamana iyâ arèya Kingston. Lowas ḍaèra iyâ arèya 10,991 km². Maghârsarè iyâ arèya 2,973,463 (2021) bân kakerrepan maghârsarèna 275 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Rachmat Djoko Pradopo
Rachmat Djoko Pradopo (lahèr è Klatèn, Jhâbâ Tengnga, 3 Novèmber 1939) panèka sala sèttong bhujhângghâ bân panolès sè asalla ḍâri Inḍonesia.
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Raedu Basha
Raedu Basha (lahèr è Sengenap, Madhurâ, Jhâbâ Tèmor, 3 Junè 1988) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Uzbekistan
Uzbekistan (bhâsa Uzbek: Oʻzbekiston) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Tashkent. Loas bilajâhna iyâ arèya 448,978 km². Pendudukna iyâ arèya 33,935,763 (2021) bân kapadatan pendudukna 80 orèng per km².
Raedu Basha
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Pènang
thumb|Pènang Pènang (Areca catechu) iyâ arèya sala sèttong totombuwân monokotil sè tamaso' ka ḍâlem famili Arecaceae. Totombuwân arèya aropa'aghi totombuwân sè anḍi' nilai ekonomi bân potènsi sè cokop tèngghi. Totombuwân sè abhungka loros rèya anḍi' bânnya' manpa'at bân kalonta totombuwân obhât. Salaènna èyèkspor ka Cèna bân pan-bârâmpan naghârâ Asia Lao', è Sumatera bân Kalimantan èmanpa'ataghi ka'angghuy ramuan sirih pinang è upacara aḍhât. Kamajhuwanna èlmo pangataowan bi' tèknologi satèya rèya ella ngobâ pola pamanpa'atan pènang opamana ghâbây farmasi bi' inḍustri, è Inḍia bi' Cèna satèya ella ngola pènang dhâddhi manisan.
Radhar Panca Dahana
Radhar Panca Dahana (lahèr è Jakarta, 26 Maret 1965) iyâ arèya sala sèttong bhujhângghâ bân panolès sè sokkla Inḍonèsia.
Pènang
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Arecaceae
Radhar Panca Dahana
Karjâ
Bhângsa:Bhujhângghâ
Pèlang
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Rabet kalorak
Rabet kalorak (Ipomoea aculeata) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Convolvulacea. Tombuwân arèya ghi' sakarabhât bi' kangkong bân sabbhrâng longghâ. Rabet kalorak biyasana nalar ka bhungka tombuwân sè laèn, maskè ḍhâng-kaḍhâng nalar ka tana kèya. Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Convolvulaceae
Ragdi F. Daye
Ade Efdira otabâ lebbi èkennal mènangka Ragdi F. Daye (lahèr è Solok, Somattra Bârâ', 11 Sèptèmber 1981) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Pettès
Pettes iyâ arèya sala settong produk ongghulân andi'na oréng Madhurâ se ekaghâbây dâri sarèna jhukok tor ecamporeh kalabân palappa. Pettes Madurâ andi' tandhâ khosus, iyâ arèya dâri rassana sè asèmmo accen, tor bârnana se abek mèra kacokladhân. Sarèna jhukok sè biasah èkaghâbay pettès Madura iyâ arèya sarèna jhukok cakalan, dhâddhi tak sakabbhina sarèna jhukok bisa ekaghâbay pettès Madhurâ. Salaenna èkaghâbây dâri jhuko', bâdâ kèya pettès Madhurâ sè ékaghâbây dâri sarèna odéng, comah péttes sé ekaghâbây dâri odéng panèka korang ekasénéngè sareng masyarakat.
Bahan-bahan sè èghunaaghi iyâ arèya sarèna jhukok cakalan, aèng, ghuléh, bujâ, tor pa-palappa pèlèyan. Pettes Madura panèka tak ngangghuy camporan pengawèt ka agghuy ajâgâ bâdânah pèttes sopajââh pagghun bâghus, tapè ngangghuy bujâ, saengghâ sabâb panèka pettès Madurâ rassanah abék accèn. Pettes Madhurâ jhughân mengandung gizi sè bânnya', iyâ arèya energi se bennya'na 161 kalori, 20 gram protein, 24 gram karbohidrat, 0,2 gram lemak, 37 miligram kalsium, 36 fosfor, bân 3 miligram zat besi.
Pettès sanyatanah ta' ghun coma ekaghâbây sarèng orèng Madhurâ, bennya' jhughân pettès sè asalla dâri jhâbâh, namong pèttès Madhurâ kalabân pèttès jhâbâh pagghun bhidâh, mon ebhândhingaghi dâri bârnah, makah pèttès Madhurâ abârnah kat-coklat sabâtara pèttès Jhâbâ andi' bârnah cèllèng bheddhâng. Lamon ebhândhing dari rassah, rassanah pettès Madhurâ nèka accèn, tapèh pettès Jhâbâh nèka andi' rassah manis lemma'.
Pettès Madhurâ lakar bennyak èkasennèngè oreng, sabâb salaenna rassanah sè nyaman, arghâna nèka bisa èkocaaghi modé. Pettes Madhurâ bisa èkaollè mulae dâri arghâ 3.500 an, sampe' 13.000 perkilonah. Namong arghâ nèka tergantung dâri daerah sè aghâbây pettès,
Ghâluddru
jmpl|Ghâluddru Ghâluddru (Luffa aegyptiaca) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Cucurbitaceae.
Dominika
Dominika (bhâsa Inggris: Dominica; Commonwealth of Dominica) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Roseau. Loas bilajâhna iyâ arèya 750 km². Pendudukna iyâ arèya 72,167 (2021) bân kapadatan pendudukna 96 orèng per km².
Ghâluddru
Panyalambherrân
Makkèna bânnya' ahli saroju' jhâ' ghâluddru tamennan tropis, tapè asalla sè teppa' ghi' ta' èkataowè. Ghâluddru ella ètamèn manossa sajjhek jhâman kona. Tamennan arèya èparcajâ jhâ' molaè ètamen è naghârâ Asia sè tropis, teppa'èn ra-kèra è Inḍia pas nyalambher ka Cèna è taon 600.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Cucurbitaceae
Dominika
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Ratih Kumala
Ratih Kumala (lahèr è Jakarta, 4 Junè 1980) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès asal Indonèsia.
Karjâ
Bhângsa:Panolès
Jâḍâm
Jâḍâm (Aloe succotrina) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Asphodelaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya fynbos aloe, mountain aloe (Inggris). thumb|Jâḍâm sè ella ngembhâng
Jhâjhârbâ'ân ropa
Jâḍâm sangghup tombu ghân 1,5m tèngghina, tapè lomrana pèra' tombu sampè 1m. Ngoḍâna ènga' sè ta' anḍi' ghlâghâr tapè san ella towa tombu kèya makkèna ètotopè bi' ḍâun na sè ella kerrèng.
Sombher
Bhângsa:Asphodelaceae Bhângsa:Totombuwân
Rabet emmas
thumb|Rabet emmas Rabet emmas (Cuscuta sp.) iyâ arèya sala sèttong genus ḍâri tombuwân akembhâng. Cuscuta arèya bânnya' macemma, ra-kèra 160 spesies. Genus arèya aropa'aghi bhâlâ tombuwân parasit sè oḍi' ka tombuwân laènna. Rabet emmas nyalamber è Èrropa bân Amèrika Ḍâjâ, è Amèrika Serikat bâgiyân lao' rabet emmas dhâddhi parasit è alfalfa bân semanggi. Tombuwân laèn sè dhâddhi inangnga rabet emmas iyâ arowa bhâbâng, bit, kentang, bân laènna.
Bi' na'-kana' kènè', rabbet emmas èkoca' bu'-obu'ân. Polana ropana sè ènga' obu'.
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Convolvulaceae
Ratu Vienny Fitrilya
Ratu Vienny Fitrilya otabâ lebbi èkennal mènangka Viny (laèr è Pandeglang, Jhâbâ Bârâ', 23 Fèbruwarè 1996) panèka sala sèttong panyanyi Indonèsia. Viny panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kaduwâ'.
Bhângsa:Biografi
Guḍi
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Ratna Indraswari
Ratna Indraswari (bhâbhâr è Malang, Jhâbâ Tèmor, 24 April 1949 – wafat è Malang, Jhâbâ Tèmor, 28 Maret 2011, è omor 61 taon) panèka sala sèttong bhujhângghâ bân panolès sokkla Inḍonesia.
Jhirek
Jhirek (Symplocos fasciculata) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Symplocaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya pachal ambok (Brunei); jirak (Sonḍhâ); jirek (Jhâbâ); kayu loba-loba (Somattra); bân èn-laènna.
Paghuna'an
È Bhâli, kolè' kaju bâgiyân ḍâlem bân ḍâunna èkaghâbây abârnai kaèn labây. Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Symplocaceae
Ramadhan K.H.
Ramadhan K.H. otabâ nyamah ghenna'na Ramadan Karta Hadimadja (lahèr è Bandung, 16 Maret 1927 – wafat è Cape Town, Afrika Lao', 16 Maret 2006 pada umur 79 tahun) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Èn-laèn
Bhângsa:Bhujhângghâ
Tajikistan
Tajikistan (bhâsa Tajik: Тоҷикистон; Tojikiston) panèka sala sèttong naghârâ è Asia Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Dushanbe. Loas bilajâhna iyâ arèya 143,100 km². Pendudukna iyâ arèya 9,749,627 (2021) bân kapadatan pendudukna 70 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Gwangju
thumb|Kotta Gwangju abârna mèra ngodâ Gwangju (aksara Korèa 광주, aksara Cèna 光州) panèka koṭṭa palèng râjâ kalèma' è Korea Lao'. Gwangju panèka koṭṭa metropolitan khusus sè bâḍâ è bâbâ terkas ḍâri Menteri Ḍâlem Negeri Korèa Lao', bân jhughâ panèka ibukoṭṭa propinsi Jeolla Lao'. Gwangju panèka koṭṭa kembhârra koṭṭa Mèdan, Indonesia.
Bhângsa:Geografi
Kaju manis cèna
Kaju manis cèna (Glycyrrhiza glabra) iyâ arèya tombuwân sè taamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya licorice, liquorice (Inggris); shirinmiya (Uzbek); zoethout (Bâlândhâ); akar manis (Inḍonesia) bân èn-laènna.
Antigua bân Barbuda
Antigua bân Barbuda (bhâsa Inggris: Antigua and Barbuda) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya Saint John's. Loas bilajâhna iyâ arèya 440 km². Pendudukna iyâ arèya 98,731 (2021) bân kapadatan pendudukna 224 orèng per km².
Kaju manis cèna
Panyalambherrân
jmpl|Kaju manis cèna kerrèng Kaju manis cèna tombu è Èrropa bâgiyân lao' (akadhi Spanyol bân Italia), Turki, Iran, Iraq, Asia Tengnga, bân Cèna bâgiyân bârâ' ḍâjâ.
Habiburrahman El Shirazy
Habiburrahman El Shirazy (bhâsa Arab: حبيب الرحمن الشيرازي; lahèr è Semarang, Jhâbâ Tengnga, 30 Sèptèmber 1976) panèka sala sèttong panolès asal Indonèsia.
Antigua bân Barbuda
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Kaju manis cèna
Sombher
Bhângsa:Fabaceae Bhângsa:Totombuwân
Gâgân
thumb|Gâgân Gâgân (Centella asiatica) iyâ arèya tamennan aghâl sè tombu è kebbhun, tegghâl, pèngghir tèmbhuk, bân sâbâ. Tamennan arèya asalla dhuli Asia tropik, nyalambher ka Asia Tèmor Lao', alebbhu Indonesia, India, Cèna, Jeppang bân Asutralia kamoddhiyân nyalambher ka naghâra man-dimman. Tamennan arèya sengghut ètamen ghâbây panotop tana (cover crop), ḍhâng-kaḍhâng gâgân arèya èkakan kèya. Gâgân èghuna'aghi ghâbây obhât tradisional. Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Apiaceae
Kalobhur
jmpl|Kembhângnga kalobhur Kalobhur (Cassia fistula) iyâ arèya totombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Fabaceae. Tombuwân arèya èkoca' kèya golden shower, indian laburnum (Inggris); trengguli (Jhâbâ); bobondelan (Sonḍhâ); bereksa (Malaju) bân èn-laènna.
Panyalambherrân
Kalobhur èsangghu sokklana ḍâri Asia Tèmor Lao', bân ella ètamen kèya è naghârâ-naghârâ sè anḍi' iklim tropis akadhi Kosta Rika, Guyana, bân Guiana Perancis.
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Luxemburg
Luxemburg (bhâsa Luxemburg: Lëtzebuerg) panèka sala sèttong naghârâ è Èropa Bârâ'. Ibukotana iyâ arèya kotta Luxemburg. Naghârâ arèya aengghânan bi' Perancis è lao' (69 km); Belgia è bârâ' (130 km); bân Jerman è tèmor (128 km). Luas wilayahna 2,586 km², adhâddhiaghi naghârâ ka-167 sè palèng jhembâr è dhunnya. Penduduk naghârâ Luxemburg bâḍâ 626,108 (2021) orèng bân kapadatan pendudukna 242 orèng per km².
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Raudal Tanjung Banua
Raudal Tanjung Banua (lahèr è Taratak, Pesisir Selatan, Somattra Bârâ', 19 Januwari 1975) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Buku
Bhângsa:Bhujhângghâ
Amerika Serikat
Amèrika Sarikat (bhâsa Inggrès: United States of America) panèka sala sèttong naghârâ è Amèrika Dâjâ. Ebhukoṭṭana iyâ arèya Washington, D.C. bân koṭṭa palèng rajâ iyâ arèya Koṭṭa New York. Loas bilajâhna iyâ arèya 9,833,520 km², bân pandudu'na iyâ arèya 328,239,523 (2019).
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Remy Sylado
Remy Sylado (lahèr è Makassar, Sulawesi Lao', 12 Julè 1945) panèka sala sèttong sastrawan bân panolès Indonèsia.
Rena Nozawa
Rena Nozawa (nyamah Jepang: 野澤玲奈; laèr è Tokyo, Jepang, 6 Mèi 1998) panèka sala sèttong panyanyi Jepang. Rena panèka sala sèttong anggota JKT48 generasi kasettong sè asalla dhâri grup AKB48.
Bhângsa:Biografi
Hartini
Siti Hartini otabâ lebbi èkennal kalabân nyama Hartini (20 Sèptèmber 1924-12 maret 2002) iyâ arèya binè ka empa’na prèsiden Soèkarno.
Riwayat Oḍi'
Masa Kènè'
Hartini lahèr è tangghâl 20 Sèptèmber 1924 è Jakarta mènangka ana’ kaḍuwâ’ ḍâri lèma’ satarètanan ḍâri pasangan Osan Murawi bân Mairah. Eppa’na Osan iyâ arèyâ pongghâbâ bâgiyân paalasan sè rotèn lè-ngallè kotta. Hartini matammat SD è Malang bân dhibi’na èkala’ ana’ sareng bhâlâ Oesman è Bandung. Hartini aderderaghi pèndhidhighan è Nijverheidsschool (sakola kabhângkatân potter) Banḍung. Hartini matammat SMP bân SMU è Banḍung. Hartini ḍâ-ngoḍâ èkennal raddhin, bân Hartini ngoḍâ anèkae Soewondo bân nettep è Salatiga. Dhibi’na randhâ è omor 28 taon kalabân lèma’ oreng ana’. Taon 1952 è Salatiga, Hartini akennalan kalabân Soèkarno sè dhâpora terkas tarèsna ḍâ’ pesamoan ḍâ’-aḍâ’ân. Saat rowa Soekarno, ḍâlem parjhâlânan lajhu Yogyakarta ghâbây aresmiaghi Masjiḍ Syuhâḍâ.
Binè kaempa’na Soèkarno