cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ
ADB, WB ເປນຕົ້ນ. ອາດເວົ້າໄດວານັບແຕປ 1990 ເປນຕົ້ນມາ ແມນລະບົບທະນາຄານມີການຂະຫຍາຍຕົວຢາງບໍຢດຢງທາງດານ ປະລິມານ ແລະ ຄນນະພາບໄດນາໃຊເຄື່ອງມື ແລະ ອປະກອນຮັບໃຊວິຊາສະເພາະຂອງຕົນມາ ເປນກາວໆບໍວາຂົງເຂດລັດກໍຄືເອກະຊົນກໍ ໄດຮັບການປບປງໃຫດີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ໂດຍສະເພາະແມນ ທະນາຄານທລະກິດຂອງລັດໄດມີການລວມຕົວ ຈາກ 7 ແຫງໃນເມ່ືອກອນ ໃຫ ຍັງເຫລືອແຕ 2 ແຫງຄື: ທະນາຄານລາວໃໝຈາກັດ ແລະ ທະນາຄານລານຊາງຈາກັດ ຊຶ່ງມີສານັກງານໃຫຍຕັ້ງຢນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ແລະ ມີສາຂາຢງຢາຍຢທົວປະເທດ. (ໃນປ 1997 - 1998) ໄດສາເລັດການປບປງດັງກາວສາມາດເວົ້າໄດວາ: ລະບົບທະນາຄານຢປະເທດ ເຮົາໄດຮັບການພັດທະນາໃຫກາວໄປຢາງບໍຢດຢງ. ຫາກຫຼຽວຄືນຫຼັງກອນໜານີ້ 35 ປ ເຫັນວາຫາງໄກກັນຫຼາຍຈາກທີ່ຝາມືເປາ ເລີ່ມຕົ້ນ ຈາກຫວຍເລິກປາດົງຕຶບໜາ, ເຄື່ອງມືຮັບໃຊປະຖົມປະຖານສດທີ່ຫຼາຫຼັງ ຊາບໍໜາຍັງຖືກສົງຄາມທາງບົກ ແລະ ທາງອາກາດທາລາຍຢາງ ທໍລະຫົດ ແລະ ປາເຖື່ອນທີ່ສດຈາກພວກປນບານຊິງເມືອງ ກາວສຄວາມສີວິໄລ ນາໄຫຼໄຟສະຫວາງ. ດາລົງຊີວິດຢພາຍໃຕ ທອງຟາແຫງ ສັນຕິພາບ ແລະ ອິດສະຫຼະພາບຮອບດານ. ບັນດາທີ່ຕັ້ງສານັກງານຂອງທະນາຄານທກແຫງໄດກາວສສະພາບປກກະຕິ ໂອໂຖງ ແລະ ທັນ ສະໄໝ, ຢູໃ ນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ບັນດາແຂວງຕາງໆກໍເຊັນດຽວກັນ ຖັນແຖວພະນັກງານນັບຮອຍ, ນັບພັນໄດຮັບການປບປງຍົກ ລະດັບຂຶ້ນໃນທກດານຢາງບໍຢດຢງ ທັງຢພາຍໃນ ແລະ ນອກປະເທດ. ການເຕີບໃຫຍເຂັ້ມແຂງຂອງທະນາຄານປະເທດລາວໃນເມື່ອກອນ ແລະ ທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ ໃນປະຈບັນ ແມນມີຫຼາຍສາເຫດ ແລະ ຫລາຍປດໃຈຄືື: ປດໃຈພາຍໃນ ແລະ ປດໃຈພາຍນອກ ເປນຕົ້ນການ ອມຊູຊວຍເຫຼືອຈາກບັນດາປະເທດເພື່ອນມິດຢໃກ ແລະ ຢໄກ ພິເສດແມ່ນທະນາຄານແຫງລັດຫວຽດນາມ ໄດໃຫການ ອມຊູຊວຍເຫຼືອຢາງຮອບດານ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນຕະຫລອດມາ ບໍວາໃນສະໄໝຕໍສກຊາດກໍຄື ພາຍຫລັງສັນຕິພາບກັບຕາວຄືນມາ ແລະ ໄລຍະທີ່ພວກເຮົາດາເນີນພາລະກິດປຽນແປງໃໝຢາງຮອບດານເວລາ ໃດພວກເຮົາກໍໄດຮັບການສະໜັບສະໜນຈາກທະນາຄານແຫງລັດ ຫວຽດນາມເປນພິເສດ, ປະກອບສວນຮັດແໜນຄວາມສາມັກຄີແບບພິເສດລະຫວາງສອງພັກ, ສອງລັດ ປະຊາຊົນສອງຊາດລາວ - ຫວຽດນາມ ໃຫ ແໜນແຟນ ແລະ ຍືນຍົງຄົງຕົວຕະຫລອດໄປ. ຂະແໜງການທະນາຄານຈະຂໍຈົດຈາ ແລະ ຮບນຄນຕໍການ ຊວຍເຫລືອ ອັນລາຄານັ້ນຈົນຕາບເທົາໃດໆ. ໂດຍເຫັນໄດຄນງາມຄວາມດີໃນໄລຍະຜານມາກໍຄືປະຈບັນ, ລັດຖະບານຈຶ່ງໄດອອກດາລັດຮັບຮອງເອົາ ວັນທີ 7 ຕລາ 1968 ເປນວັນສາງຕັ້ງຂະແໜງການທະນາຄານ, ເພາະວັນດັງກາວແມນວັນພິມຈາໜາຍເງິນກີບປດປອຍຂອງບັນດາກາລັງ ຮັກຊາດ ເຊິ່ງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວເປນ ແກນນາ ແລະ ນາພາຍາດເອົາໄຊຊະນະຢາງສົມບນ, ນັບແຕໂຮມເຂົ້າກັນກັບທະນາຄານແຫງ ຊາດລາວເປນຕົ້ນ ມາແຕລະສະໄໝມີບັນດາທານຜບໍລິຫານດັງນີ້:     - 2/12/1975 - 1977 ທານ ທອງຈັນ ອບປາລະວັນ ເປນຜອານວຍການໃຫຍທະນາຄານແຫງຊາດ;     - 1978 - 1980 ທານ ໜພັນ ສິດພະໄຊ ເປນຜອານວຍການໃຫຍ;      - 1980 ທານ ຄາຜຍ ແກວບົວລະພາ ເປນຜອານວຍການໃຫຍ (3 ເດືອນ);      - 1980 - 1983 ທານ ໂຊດ ເພັດລາສີ ເປນຜອານວຍການໃຫຍ;      - 1983 - 84 - 87 ທານ ບດສະບົງ ສວັນນະວົງ ເປນປະທານທະນາຄານແຫງລັດ;     - 1987 - 1988 ທານ ໜພັນ ສິດພະໄຊ ເປນປະທານທະນາຄານແຫງລັດ;     - 1988 - 1990 ທານ ນາງ ປານີ ຢາທໍຕ ເປນປະທານທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;   - 1990 - 1992 ທານ ນາງ ປານີ ຢາທໍຕ ເປນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;    - 1993 - 1994 ທານ ບດສະບົງ ສວັນນະວົງ ເປນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;   - 1995 - 1997 ທານ ນາງ ປານີ ຢາທໍຕ ເປນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;    - 1997 - 1999 ທານ ເຈືອງ ສົມບນຂັນ ເປນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;   - 1999 - 2001 ທານ ສກັນ ມະຫາລາດ ເປນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;    - 2001 - 2002 ທານ ພເພັດ ຄາພນວົງ ຮັກສາການແທນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;
- 25 / 4 / 2002 - 21 / 2 / 2003 ທານ ຈັນສີ ໂພສີຄາ ເປນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;   - 21/ 2 / 2003 ເປນຕົ້ນມາແມນ ທານ ພມີ ທິບພະວອນ ເປນຜວາການທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ;
ການກສໍາງພະນກັງານດານວຊິາການໃນປ 1975 - 2002
• ສາງຢພາຍໃນປະເທດ     - ຝກອົບຮົມ ແລະ ສາມະນາພາຍໃນ 4,886 ຄົນ;    - ບາລງໄລຍະສັ້ນຊັ້ນຕົ້ນ 511 ຄົນ;    - ຊັ້ນກາງ 168 ຄົນ;    - ຊັ້ນສງ 07 ຄົນ;    - ປະລິນຍາຕີ 09 ຄົນ;
• ສາງຢຕາງປະເທດ     - ຝກອົບຮົມ ແລະ ສາມະນາຢຕາງປະເທດ 1,416 ຄົນ. - ຊັ້ນກາງ 152 ຄົນ;    - ຊັ້ນສງ 25 ຄົນ;    - ເໜືອຊັ້ນສງ 120 ຄົນ;
ນັ້ນແມນການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຄວາມເປນມາແຕອະດີດຈົນເຖິງປະຈບັນຂອງທະນາຄານແຫງ ສປປ ລາວ.
ຂຽນໂດຍ: ວຽງທອງ ແກວມະນສີີ
ຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທຳອິດ
thumb|200px|ມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທຳອິດ ຖ່າຍຈາກຝັ່ງລາວ
thumb|300px|right|ຂໍ້ຄວາມໃນປ້າຍໝາຍເຖິງ "ຈຸດປ່ຽນແນວທາງການສັນຈອນ ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ໃຫ້ກຽມຢຸດ"
ຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທຳອິດແມ່ນ ຂົວຂ້າມນ້ຳຂອງ ຂະໜາດໃຫຍ່ທຳອິດ ທັງ ພາຍໃນປະເທດ ແລະ ລະຫວ່າງປະເທດ. ປະຈຸບັນ ສຳລັບພາຍໃນປະເທດ ມີ ຂົວຂ້າມນ້ຳຂອງ ຢູ່ ແຂວງຈຳປາສັກ ປະເທດລາວ, ລະຫວ່າງປະເທດ ມີ ຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີສອງອີກ.
ສະຖິຕິ
ອິງຕາມຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ຮັບຈາກ ໜັງສືພິມວຽງຈັນໃໝ່ ແລະ ໜັງສືພິມອອນລາຍເກົາຫຼີ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ສາເຫດຫຼັກທີ່ ລັດຖະບານໄທ ຢາກກໍ່ສ້າງຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳຂອງກັບ ປະເທດເຮົາ ແມ່ນເພື່ອຢາກ ຂະຫຍາຍຕະຫຼາດໄທໃຫ້ກວ້າງອອກ ໂດຍຖືເອົາປະເທດເຮົາເປັນຕະຫຼາດໃນການສົ່ງອອກສິນຄ້າສຳເລັດຮູບປະເພດຕ່າງໆ, ແຕ່ມັນກໍເປັນໄປຕາມກົນໄກຂອງເສດຖະກິດ ປະເທດຜູ້ຜະລິດຍາມ ໃດກໍເປັນຝ່າຍຊອກຫາຕະຫຼາດ ປະເທດທີ່ບໍ່ມີການຜະລິດກໍຈະເປັນຕະຫຼາດ.ເນື່ອງຈາກວ່າ ປະເທດເຮົາ ຍັງບໍ່ທັນມີ ໂຮງຈັກ ຫຼື ໂຮງງານປຸງແຕ່ງ ທີ່ຈະສາມາດຜະລິດເຄື່ອງອຸປະໂພກ ແລະ ບໍລິໂພກ ເພື່ອຮັບໃຊ້ພາຍໃນປະເທດໄດ້, ໂດຍສາເຫດຫຼັກທີ່ປະເທດເຮົາ ບໍ່ມີໂຮງງານປຸງແຕ່ງຂະໜາດໃຫຍ່ນັ້ນ ແມ່ນຍ້ອນເຮົາມີພົນລະເມືອງໜ້ອຍ ບວກໃສ່ກັບ ການມີລາຍຮັບສະເລ່ຍຕໍ່ຫົວຄົນຕ່ຳ, ຕົວເມືອງມີຂະໜາດນ້ອຍ, ເສັ້ນທາງເຊື່ອມຕໍ່ພາຍໃນປະເທດຍັງບໍ່ທັນທົ່ວເຖີງ ແລະ ເຖີງຈະທົ່ວເຖີງກໍ່ບໍ່ສາມາດຈະຂົນສົ່ງສິນຄ້າໄປມາໄດ້ໃນລະ ດູຝົນ ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ ການຂົນສົ່ງສິນຄ້າໄປສູ່ຜູ້ບໍລິໂພກໃນເຂດຊົນນະບົດ ພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ເພາະສະນັ້ນ, ການບໍລິການສ່ວນຫຼາຍ ແມ່ນມີແຕ່ຢູ່ໃນບັນດາຕົວເມືອງໃຫຍ່ເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນໃນຊົນນະບົດແມ່ນ ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເທົ່າທີ່ຄວນ. ຕໍ່ກັບບັນຫາດັ່ງກ່າວນີ້, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ ບັນດານາຍທຶນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ບໍ່ກ້າລົງທືນ ເພື່ອສ້າງໂຮງງານຜະລິດສິນຄ້າ ເພາະວ່າ ບໍ່ພຽງແຕ່ຕະຫຼາດບໍລິໂພກພາຍໃນ ມີຂະໜາດນ້ອຍເທົ່ານັ້ນ, ປະເທດເຮົາ ຍັງບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລອີກດ້ວຍ, ດັ່ງນັ້ນ, ຖ້າຫາກຜະລິດສິນຄ້າອອກມາຫຼາຍ, ຈະບໍ່ມີຕະຫຼາດຮັບຮອງ, ເພາະການສົ່ງອອກ ຕ້ອງໄດ້ຜ່ານທ່າເຮືອຂອງໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ ໂດຍຕ້ອງໄດ້ເສຍຄ່າຜ່ານ ອັນສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ລາຄາສິນຄ້າຂອງເຮົາ ແພງຂື້ນ, ຊຶ່ງບໍ່ສາມາດແຂ່ງຂັນກັບສິນຄ້າຈາກ ປະເທດ ອື່ນໄດ້, ກົງກັນຂ້າມ ຖ້າໂຮງງານຫາກຜະລິດສິນຄ້າໜ້ອຍ ຈະມີໂອກາດຫຼູບທຶນ. ເພາະສະນັ້ນ, ການອຸປະໂພກ ແລະ ບໍລິໂພກຂອງປະຊາຊົນລາວ ທີ່ລຽບຕາມແຕ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ ຈຶ່ງອາໄສແຕ່ການນຳເຂົ້າສິນຄ້າທີ່ມີລາຄາຖືກ ຈາກປະເທດໄທເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອໄທ ສຶກສາໄດ້ການຕະຫຼາດດັ່ງກ່າວນີ້ແລ້ວ, ລັດຖະບານໄທ ຈຶ່ງໃຫ້ການສະໜັບສະໜູບທືນຮອນ ໃນການກໍ່ສ້າງຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳຂອງ ເຊື່ອມຕໍ່ມາຝັ່ງລາວເຮົາ ໂດຍຫວັງຈະກືນຕະຫຼາດບໍລິໂພກ ແລະ ອຸປະໂພກຢູ່ໃນ ສປປ ລາວເຮົາ ເນື່ອງຈາກ ສິນຄ້າຈາກຈີນ ແລະ ຫວຽດນາມນັ້ນ ເຖີງຈະມີລາຄາຖືກກວ່າກໍ່ຕາມ ແຕ່ມີຄຸນະພາບຕ່ຳ ເມື່ອທຽບກັບຂອງໄທ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້າຫາກເສັ້ນທາງການສຶ່ສານໄປມາກັບໄທຫາກສະດວກດີຂື້ນ, ຍິ່ງຈະເຮັດໃຫ່ຍອດນິຍົມສິນຄ້າໄທຂອງ ຄົນລາວເຮົາ ສູງຂຶ້ື້ນ, ດັ່ງນັ້ນ, ທາງລັດຖະບານໄທ ຈຶ່ງມີນະໂຍບາຍໃຫ້ການ ສະໜັບສະໜູບກໍ່ສ້າງຂ້າມນ້ຳຂອງ, ທາງລົດໄຟໃນລາວ ພ້ອມທັງຍັງໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອແກ່ການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລ່າງ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນບັນດາເສັ້ນທາງທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ກັບປະເທດໄທ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຂົວ ໝວດ:ປະເທດລາວ ໝວດ:ປະເທດໄທ
ລົດໄຟຟ້າມະຫານະຄອນ
ລົດໄຟຟ້າມະຫານະຄອນ (Metropolitan Rapid Transit; MRT) ນິຍມເອິ້ນວ່າ ລົດໄຟຟ້າ MRT ແມ່ນລະບົບຂົນສົ່ງມວນຊົນໄວຂອງປະເທດໄທໃນພື້ນທີ່ບາງກອກ, ນົນທະບຸລີ ດຳເນີນງານໂດຍ MRTA ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂຄງຂ່າຍລະບົບຂົນສົ່ງທາງລາງໃນບາງກອກແລະພື້ນທີ່ໃກ້ຄຽງ
ປະຈຸບັນເປິດໃຫ້ບໍລິການທັງຫມົດ 2 ເສັ້ນທາງ ໄດ້ແກ່ ສາຍສະເຫຼີມລັດຊະມົງຄົນ ແລະສາຍສະຫລອງລັດຊະທັມ
ລິງລົມ
ລິງລົມ ຫຼື ນາງອາຍ ເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມໃນອັນດັບວານອນຂະໜາດນ້ອຍ ມີຊື່ວິທະຍາສາດວ່າ Nycticebus coucang ມີຮູບຮ່າງຕຸ້ຍ ປ້ອມ ຄ້າຍຕຸກກະຕາ ມີຕາກົມໃຫຍ່ ຫູມີຂະໜາດນ້ອຍແລະສັ້ນ ແຂນຂາສັ້ນ ນິ້ວທີ່ສອງຈະມີເລັບທີ່ຍາວແລະງໍງຸ້ມເຂົ້າມາຫາໂຕ ຫາງສັ້ນຈົນເກືອບບໍ່ມີຫາງ ມີສີຂົນທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ຂົນນຸ້ມລະອຽດ ບາງໂຕຈະມີສີເທົາ ບາງໂຕມີສີນ້ຳຕານເຂັ້ມ ຫຼືສີເຫຼືອງນວນ ຫຼືບາງໂຕກໍມີສີດຳ ສັນຫຼັງມີເສັ້ນສີເຂັ້ມລາກຍາວລົງມາຈາກຫົວເຖິງກາງຫຼັງ ມີຄວາມຍາວລຳໂຕແລະຫົວ 30-38cm ຄວາມຍາວຫາງແມ່ນ 1-2cm ນ້ຳໜັກປະມານ 1kg.
ມີການກະຈາຍພັນທີ່ກວ້າງຂວາງ ພົບຢູ່ທົ່ວໄປໃນ ລາວ ໄທ ຫວຽດນາມ ກຳປູເຈຍ ມ່ຽນມ່າ ມາເລເຊຍ ອິນໂດນີເຊຍ ແລະຟິລິບປິນ.
ລິງລົມ ສາມາດປັບໂຕໃຫ້ຢູ່ໃນປ່າທຸກສະພາບ ແມ່ນແຕ່ປ່າທີ່ຖືກຖາງແລ້ວກໍຕາມ ມັກເຄື່ອນຍ້າຍໄປມາເທິງຍອດໄມ້ ຫາກິນໃນເວລາກາງຄືນ ນອນຫຼັບພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ ໂດຍອາຫານຫຼັກແມ່ນ ແມງໄມ້ ແລະສັດເລືອຄານ ມີພື້ດແລະໝາກໄມ້ເປັນອາຫານເສີມ ໂຕຜູ້ຈະດື່ມນ້ຳໃນປະລິມານຫຼາຍ ແລະປັດສະວະໃສ່ຕາມຕົ້ນໄມ້ເພື່ອປະກາດອານາເຂດຂອງມັນ ປົກກະຕິມັນຈະເຄື່ອນໄວ້ຊັກຊ້າ ແຕ່ສາມາດເຄື່ອນໄຫວໄດ້ໄວຍາມຈັບແມງໄມ້ກິນ ແລະເຄື່ອນໄວໄດ້ໄວເປັນພິເສດເມື່ອຖືກລົດພັດແພງໆ ຈຶ່ງເປັນທີ່ມາຂອງຊື່ ລິງລົມ ນັ້ນເອງ ເວລາຕົກໃຈຫຼືຖືກຈັບໄດ້ມັນມັກຈະເອົາໜ້າໄປເຊື່ອງໄວ້ໃຕ້ວົງແຂນຂອງໂຕເອງ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ມາຂອງຊື່ ນາງອາຍ. ຢ່າງໃດກໍຕາມມັນບໍ່ມີລະດູປະສົມພັນທີ່ແນ່ນອນ ໃຊ້ເວລາ 90 ມື້ໃນການຖືພາ ແລະມີໄລຍະເວລາໃຫ້ນົມລູກປະມານ 193 ມື້.
ໃນອະດີດພົບເຫັນໄດ້ງ່າຍຕາມເຂດປ່າ ແຕ່ປັດຈຸບັນມີປະລິມານໜ້ອຍລົງຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກຖືກຈັບໄປເປັນສັດລ້ຽງແລະຖືກລ່າເພື່ອປຸງຢາສະໝຸນໄພ ຮວມທັງເປັນອາຫານຂອງບ້ານທີ່ອາໄສຢູ່ຕາມໃກ້ປ່ານຳ.
ໝວດ:ລິງລົມ ໝວດ:ສັດປ່າຄຸ້ມຄອງ
ມາຣ໌ໂກ ເພໂກວິຊ ທອມສັນ
thumb|210px|ມາຣ໌ໂກ ເພໂກວິຊ ທອມສັນ
ມີດຕັດ
thumbnail|ມີດຕັດ ມີດຕັດ (scissors; ciseaux) ຫຼື ຕະໄກ ແມ່ນເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ສຳລັບຕັດວັດສະດຸບາງ ໆ ໂດຍໃຊ້ແຮງກົດເລັກນ້ອຍ ໂດຍໃຊ້ຕັດວັດສະດຸເຊັ່ນ ເຈ້ຍ ເຈ້ຍແຂງ ແຜ່ນເຫຼັກບາງ ພະລາສະຕິກບາງ ອາຫານບາງຢ່າງ ຜ້າ ເຊືອກ ແລະສາຍໄຟ ເປັນຕົ້ນ. ນອກຈາກນີ້ຍັງໃຊ້ເພື່ອຕັດຜົມກໍໄດ້. ສ່ວນມີດຕັກຂະໜາດໃຫຍ່ອາດໃຊ້ຕັດໃບໄມ້ແລະກິ່ງໄມ້ ເຊິ່ງມີຄວາມແຂງແຮງເປັນພິເສດ.
ມີດຕັດຕ່າງຈາກມີດ ຍ້ອນມີໃບມີດ ໒ ດວງ ປະກົບກັນໂດຍມີຈຸດໝູນຮ່ວມກັນ. ສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ມີຄວາມຄົມຫຼາຍ ແຕ່ອາໄສແຮງຈີກລະຫວ່າງໃບມີດສອງດວງ. ມີດຕັດຂອງເດັກມີຄວາມຄົມໜ້ອຍຫຼາຍ ແລະມັກມີປະລາສະຕິກຫຸ້ມ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຄື່ອງມື
ມາຣ໌ໂກ ເພໂກວິຊ ທອມສັນ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ນັກຮ້ອງໂຄຣເອເຊຍ
ຫໍແອບແຟນ
300px|thumbnail|right|ຫໍຄອຍແອບແຟນຍາມແລງ thumbnail ຫໍແອບແຟນ (tour Eiffel) ຫຼື ຕວກແອບແຟນ ແມ່ນ ຫໍຄອຍໂຄງສ້າງເຫຼັກຕັ້ງຢູ່ເທິງຊັງ ເດີ ມາກ ບໍລິເວນແມ່ນ້ຳແຊນ ໃນນະຄອນຫຼວງປາລີ. ຫໍແອບແຟນແມ່ນສັນຍະລັກຂອງປະເທດຝະລັ່ງທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນທົ່ວໂລກ ທັງຍັງເປັນນຶ່ງໃນສິ່ງກໍ່ສ້າງທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດໃນໂລກອີກນຳ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຫໍຄອຍໃນປະເທດຝະລັ່ງ
ວັດໂພໄຊນາລາມ
ວັດໂພໄຊນາລາມ ຖັດຈາກຕະຫລາດກາງເມືອງມາປະມານ 2 ກິໂລແມັດ ຈະເຖິງວັດໂພໄຊນາລາມ ນັບເປັນສະຖານທີ່ສຳຄັນທາງສາດສະຫນາ ພຽງແຫ່ງດຽວຂອງເມືອງ ສ້າງເມື່ອປີ ຄ.ສ 1979-1987 ສ່ວນທາງທິດຕະເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງຕົວເມືອງ ເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງອະນຸສາວະລີເສລີພາບ ສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອສະຫລອງເອກະລາດ ໃນປີ ຄ.ສ 1979 ເປັນຮູບດາວແດງ ຕັ້ງຢູ່ເທິງພູເຂົາ ເປັນຈຸດທີ່ສາມາດຊົມວິວທິວທັດຂອງເມືອງຊຳເໜືອ.
ກະຊວງອຸດສາຫະກຳແລະການຄ້າ
ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ໝວດ:ກະຊວງ ໝວດ:ລັດຖະບານ
ການຟ້ອນລຳ
ການຟ້ອນລຳ (ຄຳເຄົ້າ: ກາຣຟ້ອນຣຳ ) ໝາຍເຖິງ ການເຄື່ອນຍ້າຍຮ່າງກາຍ, ອຸປະກອນ ເພື່ອ ການສະແດງອອກທາງສັງຄົມ ເປັນຈັງຫວະ ໄປກັບ ຫຼື ບໍ່ໄປກັບ ດົນຕຣີ. ການຟ້ອນລຳ ທີ່ກຳເນີດຂຶ້ນ ແລະ ພັດທະນາ ຢູ່ ເຂດ, ເມືອງ ປະເທດໃດນຶ່ງ ມັກຖືກເອີ້ນວ່າ ການຟ້ອນລຳພື້ນເມືອງ. ການຟ້ອນລຳ ຢູ່ ລາວ ກໍ່ ມີ ຫຼາຍປະເພດ ເຊັ່ນ ຟ້ອນລຳວົງ, ຟ້ອນອວຍພອນ ແລະອື່ນໆ. ສຳລັບ ການຟ້ອນລຳ ທີ່ຮຽນເອົາມາຈາກ ຕ່າງປະເທດ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນ ເອີຣົບ ມັກໃຊ້ຄຳວ່າ ເຕັ້ນລຳ ຫຼື ເຕັ້ນ ເຊັ່ນ ເຕັ້ນດິສໂກ, ເຕັ້ນບັດສະລົບ ເປັນຕົ້ນ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ການຟ້ອນລຳ
ສາລິກາ
ຊື່ນົກຊະນິດໜຶ່ງຂົນດຳ ປາກຄວາມຄົນກໍເປັນ ສົບເຫລືອງ
ເສັ້ນຜົມ
ຜົມ ຫຼື ເສັ້ນຜົມ ແມ່ນເຊລູນທີ່ຕາຍແລ້ວ ໂດຍປົກກະຕິຜົມມັກຍາວປະມານເດືອນລະ 1 ຊມ.ແລະມີອາຍຸເຖິງ 7 ປີ ແຕ່ຈະຫຼົ່ນ ປະມານ 100 - 150 ເສັ້ນຕໍ່ມື້.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຜົມ
ແປ້ງມ້ວນເມັກຊິກ
ແປ້ງມ້ວນເມັກຊິກ ຫຼື ບູຣີໂຕ (burrito) ຫຼື ຕາໂກເດອາຣີນາ (taco de harina) ແມ່ນອາຫານແບບເມັກຊິກ ປະກອບດ້ວຍແປ້ງເຂົ້າບະເລຜະສົມແປ້ງສາລີຫຍາບ ເຮັດເປັນແຜ່ນແລ້ວຫໍ່ເປັນຮູບແທ່ງກົມ ໂດຍມີໄສ້ໃນ ແຕກຕ່າງຈາກຕາໂກ ເຊິ່ງເປັນແຜ່ນແປ້ງສາລີອົບແຫ້ງແຂງຫໍ່ພຽງເຄິ່ງດຽວ ເປີດໃຫ້ເຫັນໄສ້. ໃນປະເທດເມັກຊິກ ໄສ້ໃຊ້ຊີ້ນແລະຖົ່ວຜັດນຳເຄື່ອງເທດແບບເມັກຊິກ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ອາຫານເມັກຊິກ
ລົດມ້າ
ລົດມ້າ (ຄຳເຄົ້າ: ຣົຖມ້າ ) ແມ່ນ ລົດທີ່ຂັບເຄື່ອນ ຫຼື ລາກໂດຍມ້າແລະ ໃຊ້ເພື່ອຂົນສົ່ງທັງຜູ້ໂດຍສານ ແລະ ເຄື່ອງໄດ້.
ກິດ ສີພູມເສດ
ກົດ ສີພູມເສດ ມີຊື່ເດີມວ່າ ນັດ ສີພູມເສດ (ณัฏฐ์ ศรีภูมิเศรษฐ์) ມີຊື່ຫຼີ້ນວ່າ ນັດ ແມ່ນບຸດຂອງນາຍສັນ ສີພູມເສດແລະນາງທັດສະນີ ສີພູມເສດ ເກີດເມຶ່ອວັນທີ່ 20 ສິງຫາ ຄ. ສ. 1979 ເປັນນັກສະແດງ ນັກຈັດລາຍການວິທະຍຸຊາວໄທຈົບການສຶກສາຈາກຄະນະບໍລິຫານ ມະຫາວິທະຍາໄລອັດສັມຊັນ ເອກການເງິນ ເຂົ້າສູ່ວົງການບັນເທິງຕັ້ງແຕ່ອາຍຸ 14 ປີ ໂດຍການຖ່າຍແບບໃນນິດຕະຍະສານ ເພັດ ຈາກນັ້ນກໍມີຜົນງານລະຄອນ ເຊັ່ນເລຶ່ອງ ສາວໃຊ້ຫົວໃຈຊິຄາໂກ, ຮັກຫ້າມໂປຣໂໝດ ແລະ ພິໄນກຳ ເປັນຕົ້ນ
ในปี พ.ศ. 2545 เริ่มทำงานเป็นดีเจ นอกจากนี้ยังมีโอกาสได้ทำรายการเพลงอย่างรายการ ไฟว์ไลฟ์ และ ทีนเซ็นเตอร์ รวมถึงแสดงในภาพยนตร์ หนังผีเรื่อง บุปผาราตรี มีชื่อเสียงจากการเป็นดีเจร่วมกับมดดำในรายการ แฉแต่เช้า
ปัจจุบันยุติบทบาทการเป็นดีเจ และมาเป็นพิธีกรในสังกัด เวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ และเป็นผู้บริหาร บริษัท แฟล็กชิพ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ จำกัด และเป็นผู้จัดละครครั้งแรกในละครซีรีส์ คาราบาว เดอะซีรีส์ ซึ่งออกอากาศทาง โมเดิร์นไนน์ ทีวี เริ่มออกอากาศครั้งแรกวันพุธที่ 4 กันยายน 2556 เวลา 20.30 - 21.30 น.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1979 ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ ໝວດ:ນາຍແບບໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ພິທີກອນໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກຈັງຫວັດປະຈວບຄີລີຂັນ
ເມືອງຊຳເໜືອ
ເມືອງຊຳເໜືອ ເປັນເມືອງເອກ ຂອງແຂວງຫົວພັນ ມີຊາຍແດນຕິດກັບຫວຽດນາມ ຕັ້ງຢູ່ທ່າມກາງຮ່ອມພູ ອັນຂຽວຂະຈີ ທີ່ຄວາມສູງ 1,200 ແມັດ ເປັນເມືອງທີ່ມີວິວທິວທັດທີ່ສວຍງາມ ຕະຫລາດໃນເມືອງຍາມເຊົ້າຈະມີຊາວເຜົ່າຕ່າງໆ ອອກມາຍ່າງຊື້ເຄື່ອງບ່ອນນີ້ ເປັນຕະຫລາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນເຂດນີ້ ມີສິນຄ້າໃຫ້ເລືອກຫລາກຫລາຍ ທັງອາຫານສົດ, ອາຫານແຫ້ງ ຈາກຈີນ, ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ. ຜ້າຕ່ຳມື ຊຶ່ງເປັນສິນຄ້າທີ່ມີຊື່ສຽງ ຂອງລາວ ທີ່ສົ່ງໄປຂາຍ ຫລວງພະບາງ ແລະ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີລວດລາຍທີ່ປານີດສວຍງາມ.
ກິດຕິມາ ນະ ຖະຫຼາງ
ກິດຕິມາ ນະ ຖະຫຼາງ (กิตติมา ณ ถลาง) ເປັນຜູ້ປະກາດຂ່າວຊາວໄທ
ມົງກຸດລາຊະກຸມມານ
ພະໂອລົດຂອງພະເຈົ້າແຜ່ນດິນ ຜູ້ທີ່ຈະສຶບທອດລາຊະສົມບັດ.
ພະລັງງານຂັ້ນຕົ້ນ
ພະລັງງານຂັ້ນຕົ້ນ ແມ່ນ ຮູບແບບພະລັງງານພົບເຫັນໄດ້ໃນທຳມະຊາດ ທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຜ່ານຂັ້ນຕອນການປ່ຽນຮູບເທື່ອ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ພະລັງງານບັນຈຸ ໃນ ນຳ້ມັນດິບ ເປັນຕົ້ນ.
ພະລັງງານຂັ້ນຕົ້ນ ລວມມີທັງ ພະລັງງານທົດແທນ ແລະ ພະລັງງານບໍ່ທົດແທນ. ໃນ ພະລັງງານສາດ, ພະລັງງານຂັ້ນຕົ້ນ ແມ່ນ ແຫຼ່ງພະລັງງານ ທີ່ ເປັນວັດຖຸດົບເພື່ອຜະລິດໃຫ້ເປັນ ຕົວນຳສົ່ງພະລັງງານ (EC) ທີ່ມະນຸດຊາດສາມາດນຳໄປໃຊ້ໄດ້ໃນສັງຄົມ.
ສະພາແຫ່ງຊາດ
ລິ້ງພາຍນອກ
ໝວດ:ສະພາ
ພະລັງງານຂັ້ນຕົ້ນ
ການປ່ຽນຮູບເປັນ ຕົວຂົນສົ່ງພະລັງງານ (ຫຼື ພະລັງງານຂັ້ນສອງ)
ພະລັງງານຂັ້ນຕົ້ນ ຖືກຫັນປ່ຽນໃຫ້ເປັນ ຮູບແບບພະລັງງານທີ່ນຳໃຊ້ແບບສະດວກກວ່າໃນສັງຄົມມະນຸດ ເຊັ່ນ ພະລັງງານໄຟຟ້າ,  ເຊື້ອໄຟກັ່ນ, ຫຼື ເຊື້ອໄຟປະສົມ ເຊັ່ນ  ເຊື້ອໄຟຮີໂດຼແຊນ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ເອີ້ນກັນວ່າ ຕົວນຳສົ່ງພະລັງງານ ໃນວິຊາ ພະລັງງານສາດ.
ບ້ານໂນນສະຫງ່າ
ບ້ານໂນນສະຫງ່າເປັນບ້ານຕັ້ງໃຫມ່ ຂື້ນກັບເມືອງໄຊເຊດຖາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີສອງຮ້ອຍປະຄອບຄົວແລະມີໜື່ງວັດ
ແຕ່ສະໃຫມກ່ອນເປັນດົງແລະດິນສວນຂອງຊາວບ້ານໜອງໜ່ຽງທີ່ໄດ້ມາທໍາການຖາກຖາງແລະສັບສ່າວ
ປິຕິສັກ ເຍົາວະນານົນ
ປິຕິສັກ ເຍົາວນານນ ເກິດ 13 ມີນາ 1982 ເປນນັກສະແດງຊາວໄທ
ผลงานมิวสิควีดีโอ
ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2525
ພາສາສາດ
ພາສາສາດ (ຄຳເຄົ້າ: ພາສາສາສຕຣ໌ ) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດສັງຄົມ ທີ່ ສຶກສາ ກ່ຽວກັບ ພາສາ ເຊິ່ງ ແມ່ນ ວິທີການສື່ ລະຫວ່າງ ຄົນ ດ້ວຍ ສຽງ, ໂຕໜັງສື, ເຄື່ອງໝາຍ, ສັນຍານ ແລະອື່ນໆ. ການສື່ ລະຫວ່າງ ຄົນ ກັບ ສັດ ຫລື ສັດ ກັບ ສັດ ດ້ວຍສຽງ, ສັນຍານ ບາງເທື່ອກໍ່ອາດຈະສາມາດຖືໄດ້ ວ່າ ແມ່ນ ພາສາແບບປະຖົມປະຖານໄດ້.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາສາດ
ຄວາມທຸກຍາກ
thumb|right|250px|ເດັກນ້ອຍຊາຍຄົ້ນກອງຂີ້ເຫຍື້ອຢູ່ ນະຄອນຫຼວງຈາກາຕາ ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ thumb|right|250px|ຊະລຳຢູ່ປະເທດອາຟຣິກາໃຕ້
ຄວາມທຸກຍາກ ແມ່ນ ສະພາບທີ່ ຊີວິດການເປັນຢູ່ເຝືດເຄືອງ ຂາດປັດໃຈພື້ນຖານໃນການດຳລົງຊີວິດ ຍ້ອນເຫດຜົນທາງດ້ານເສດຖະກິດ.
ບັນທັດຖານ
ບັນທັດຖານຄວາມທຸກຍາກແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມ ຄວາມສົນໃຈ ຫຼື ມຸມມອງຂອງຜູ້ເບິ່ງ. ມັນຈະມີທັງແບບ ເດັດຖານ ແລະ ທຽບຖານ.
ບັນທັດຖານວັດແທກ ຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບ
thumb|right|250px|ແຜນທີ່ໂລກອີງຕາມ [[ດັດຊະນີພັດທະນາມະນຸດ]]
ບັນທັດຖານຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບອື່ນໆ
ບັນຫາຄວາມທຸກຍາກ
ຄວາມທຸກຍາກອາດຈະສົ່ງຜົນກະທົບຫຼາຍອັນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
ພາສາແອສປາໂຍລ
ພາສາແອສະປາໂຍນ ຫຼື ພາສາແອັສປາໂຍລ (español) ຫຼື ພາສາສະແປນ ແມ່ນພາສາໂລມັງພາສາໜຶ່ງ ອັນມີຕົ້ນກຳເນີດແຕ່ປະເທດສະແປນ. ມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 387 ລ້ານຄົນເປັນພາສາແມ່ ອັນເຮັດໃຫ້ເປັນພາສາທີ່ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດອັນດັບທີ່ 2 ຂອງໂລກ ຕາມຫຼັງພາສາຈີນກາງ. ປະເທດແມກຊິໂກມີຜູ້ເວົ້າພາສາເອັສປາໂຍນຫຼາຍທີ່ສຸດ. ພາສາແອສະປາໂຍນແມ່ນໜຶ່ງໃນພາສາທາງກາງທັງ 6 ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ແລະມີການໃຊ້ເປັນພາສາທາງການໃນສະຫະພາບເອີລົບແລະໃນຕະລາດກາງຕອນໃຕ້.
ຄວາມທຸກຍາກ
ຄວາມເຈັບເປັນ・ຄວາມອຶດຫິວ・ອາຍຸສັ້ນ
[[ຮູບ:Esperanza de vida.PNG|thumb|250px| mapa mundial de la esperanza de vida en WLE ]]
ພາສາແອສປາໂຍລ
ພາສາແອສະປາໂຍນແມ່ນພາສານຶ່ງເຊິ່ງຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາອີເບໂລ-ໂລມັງ ເຊິ່ງມີການວິວັດທະນາການມາຈາກພາສາຖິ່ນຕ່າງໆ ຂອງພາສາລາແຕັງສາມັນໃນແຄວ້ນອີເບລີ ລຸນຫຼັງການຫຼົ້ມສະຫຼາຍຂອງອານາຈັກໂລມັງຕາເວັນຕົກໃນສະຕະວັດທີ 5. ພາສາແອສະປາໂຍນມີການບັນທຶກຂຽນເທື່ອທຳອິດໃນແຄວ້ນອີເບລີເໜືອກາງໃນສະຕະວັດທີ 9 ແລະມີການຂະຫຍາຍໂຕທີແລະໜ້ອຍໄປພ້ອມກັບການຂະຫຍາຍໂຕຂອງອານາຈັກກາສະຕີ ຈົນໄປຮອດພາກກາງແລະພາກໃຕ້ຂອງແຄວ້ນອີເບລີ. ທຳອິດຄຳສັບພາສາແອສະປາໂຍນໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກພາສາບາດແລະພາສາອີເບໂລ-ໂລມັງອື່ນໆ ແລະພາຍຫຼັງພາສາແອສະປາໂຍນໄດ້ຮັບຄຳສັບຈາກພາສາອາລັບ ລະຫວ່າງທີ່ຊາວມຸສະລິມຄອງຄາບສະໝຸດອີເບລີ. ພາສາແອສະປາໂຍນຍັງໄດ້ຮັບຄຳສັບເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ມາຈາກກຸ່ມພາສາອີເບລີອີກນຳ ເຊັ່ນພາສາອົກຊີຕັງ ພາສາຝະລັ່ງ ພາສາອິຕາລີ ພາສາຊາກ ແລະເລີ່ມມີຄຳຈາກພາສາອັງກິດໃນຍຸດປັດຈຸບັນອີກນຳ. ພາສາແອສະປາໂຍນໄດ້ມີການໃຊ້ແພ່ໄປຮອດຫົວເມືອງຂອງອານາຈັກແອສະປາຍໃນສະຕະວັດທີ 16 ທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີແມ່ນໃນພື້ນທີ່ໃນທະວີບອາເມລິກາ ແລະບ່ອນອື່ນໆ ໃນທະວີບອາຟະລິກ ທະວີບໂອຊີອານີ ແລະ ຟີລິບປິນ.
ໝວດ:ພາສາ
ຄວາມທຸກຍາກ
ລະດັບການສຶກສາຕ່ຳ
ໂດຍທົ່ວໄປ ຜູ້ທຸກຍາກ ຈະບໍ່ມີທັງເງິນ ແລະ ເວລາໃຫ້ການສຶກສາ.
ການໃຊ້ແຮງງານທາລຸນ・ການໃຊ້ແຮງງານເດັກ
ຜູ້ທຸກຍາກ ມັກຕົກເປັນຜູ້ເຄາະຮ້າຍ ຈາກ ການຄ້າມະນຸດ, ການຄ້າປະເວນີ ແລະ ອາດຊະຍາກຳອື່ນໆ.
ສົມເດັດພະສີພັດຊະຣິນທາບໍລົມລາຊິນີນາດ ພະບໍລົມລາຊະຊົນນະນີພັນປີຫຼວງ
ພັນເອກຍິງ ສົມເດັດພະສີພັດຊະຣິນທຣາບໍຣົມຊິນີນາດ ພຣະບໍຣົມລາຊະຊົນນະນີພັນປີຫຼວງ ມີພະນາມເດີມວ່າ ພະອົງເຈົ້າເສົາວະພາຜ່ອງສີ( พันเอกหญิง สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง), (พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี) ຊົງເປັນພຣະຣາຊທິດາໃນພະບາດສົມເດັດພຣະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໍປະສູດແຕ່ສົມເດັດພຣະປິຍະມາວະດີ ສີພັດຊະຣິນມາຕາ (ເຈົ້າຈອມມານດາປ່ຽມ) ເມື່ອວັນທີ່ 1 ມັງກອນ ຄ.ສ.1861 ພະອົງຊົງເປັນພະເຈົ້າລູກເທີຊັ້ນນ້ໍອຍ ໂດຍຮັບຣາຊການສະໜອງພຣະເດດພຣະຄຸນເປັນພຣະມະເຫສີໃນພຣະບາດສົມເດັດພຣະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ພ້ອມດ້ວຍພຣະເຊດພະຄິນີ (ເອື້ອຍ) ອີກ 2 ພະອົງ ໄດ້ແກ່ ພຣະອົງເຈົ້າສຸນັນທາກຸມາຣີຣັດ(ສົມເດັດພຣະນາງເຈົ້າສຸນັນທາກຸມາຣີຣັດ ພະບໍຣົມຣາຊະເທວີ) ແລະພຣະອົງເຈົ້າສະຫວ່າງວັດທະນາ (ສົມເດັດພຣະສີສະວະຣິນທິຣາບໍຣົມຣາຊະເທວີ ພະພັນວັດສາໄອຍິກາເຈົ້າ) ເມື່ອພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວສະເດັດປະພາດເອີລົບ ພະອົງຊົງດຳລົງຕຳແໜ່ງຜູ້ສຳເລັດລາຊະການແທນພະອົງ ແລະໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາຂຶ້ນເປັນສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊິນີນາດ ເຮັດໃຫ້ພະອົງຊົງເປັນປະຖົມບໍຣົມລາຊິນີຂອງປະເທດໄທ ມີຕຳແໜ່ງເປັນສົມເດັດພະອັກຄະລະມະເຫສີ ຊົງເປັນພະບໍຣົມລາຊະຊົນນີ (ແມ່) ໃນພຣະບາດສົມເດັດພຣະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວແລະພຣະບາດສົມເດັດພຣະປົກເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ນອກຈາກນີ້ຍັງຊົງດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນອົງສະພານາຍິກາ ສະພາກາຊາດໄທ ພຣະອົງທຳອິດອີກດ້ວຍ
ພະເຈົ້າລູກເທີໃນລາຊະການທີ່ 4
ສົມເດັດພະສີພັດຊະຣິນທາບໍຣົມລາຊິນີນາດ ພະບໍຣົມລາຊະຊົນນະນີພັນປີຫຼວງ ແມ່ນພະເຈົ້າລູກເທີພະອົງທີ່ 66 ໃນພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ແລະເປັນລຳດັບທີ່ 4 ເຊິ່ງປະສູດແຕ່ເຈົ້າຈອມມານດາປ່ຽມ (ພາຍຫຼັງໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາຂຶ້ນເປັນ ສົມເດັດພະປິຍະມາວະດີ ສີພັດຊະຣິນມາຕາ ຊົງພະລາຊະສົມພົບໃນພະບໍລົມມະຫາລາຊະວັງ ເມື່ອວັນສຸກ ເດືອນອ້າຍ ແຮມ 7 ຄ່ຳ ປີກຸນ ເບນຈະສົກ ຈ.ສ. 1225 ເຊິ່ງກົງກັບວັນທີ່ 1 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1861 ພະອົງໄດ້ຮັບພະລາຊະທານພະນາມຈາກສົມເດັດພະບໍລົມລາຊະບິດາເມື່ອວັນອັງຄານ ເດືອນຍີ່ ແຮມ 10 ຄ່ຳ ໂດຍມີລາຍລະອຽດ ດັງນີ້
"ສຸພະມັດສະດຸ ສົມເດັດພະປໍຣະເມນມະຫາມຸງກຸດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າກຸງສະຫຍາມຜູ້ພະບິດາ ຂໍຕັ້ງນາມບຸດຕີຍິງເຊິ່ງປະສູດແຕ່ປ່ຽມເປັນມານດາໃນວັນສຸກ ເດືອນອ້າຍ ແຮມ 7 ຄ່ຳ ປີກຸນ ເບນຈະສົກນັ້ນວ່າດັງນີ້ ພະເຈົ້າລູກເທີ ພະອົງເຈົ້າເສົາວະພາຜ່ອງສີ ວັກບໍລິວານນາມເດີມເປັນອາທິແລະອັນຕະອັກສອນ ຂໍພອນຄຸນພະລັດຕະນະໄຕແລະພອນເທວະດາຮັກສາພະນະຄອນແລະພະລາຊະວັງ ຈົງໄດ້ໂປດໃຫ້ຈະເລີນຊົນມາຍຸພັນສຸກຜົນປະຕິພານສານສິຣິສົມບັດສີສະຫວັດພິພັດມົງຄົນ ສຸພະຜົນພິບູນທຸກປະການ ເທີນ"
ນອກຈາກນີ້ ພະອົງຍັງໄດ້ຮັບພະລາຊະທານພອນເປັນພາສາມະຄົດຈາກພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ເຊິ່ງສົມເດັດພະມະຫາສະມະນະເຈົ້າ ກົມພະຍາວະຊິລະຍານວະໂລລົດໄດ້ຊົງພະນິພົນແປເປັນພາສາໄທໄວ້ວ່າ
ພະອົງມີພະເຊດຖາແລະພະຂະນິດຖາຮ່ວມພະມານດາທັງສິ້ນ 6 ພະອົງ ໄດ້ແກ່ ພະອົງເຈົ້າອຸນາກັນອະນັນຕະນໍລະໄຊ ພະອົງເຈົ້າເທວັນອຸໄທວົງ ພະອົງເຈົ້າສຸນັນທາກຸມາຣີຣັດ ພະອົງເຈົ້າສະຫວ່າງວັດທະນາ ພະອົງເຈົ້າເສົາວະພາຜ່ອງສີ ແລະ ພະອົງເຈົ້າສະຫວັດດິໂສພົນ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພະລາຊະທິດາໃນລັດຊະການທີ່ 4 ໝວດ:ພະພັນລະຍາໃນລັດຊະການທີ່ 5 ໝວດ:ຜູ້ສຳເລັດລາຊະການແທນພະອົງຂອງໄທ ໝວດ:ສົມເດັດພະບໍລົມລາຊິນີໄທ ໝວດ:ພະລາດຊະວົງໄທ ໝວດ:ຊາວໄທ ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ມ.ຈ.ກ. (ຝ່າຍໃນ) ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ນ.ຣ. ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ປ.ຈ. (ຝ່າຍໃນ) ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ມ.ວ.ມ. ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ມ.ປ.ຣ.2 ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ຈ.ປ.ຣ.1 ໝວດ:ສະມາຊິກຫຼຽນລັດຕະນາພອນ ວ.ປ.ຣ.1 ໝວດ:ເສຍຊີວິດຈາກມະເລັງລຳໃສ້ ໝວດ:ສະມາຊິກກອງເສືອປ່າ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດແລ້ວ
ໂລກາພິນາດ
ເປັນຄຳວິເສດ ພາສາປາລີ
ແປວ່າ ໂລກຖືກທຳລາຍມ້າງເພ
ຄະນະສະຖາປັດຕະຍະກໍາສາດ
ຄະນະສະຖາປັດຕະຍະກໍາສາດ ທີ່ຕັ້ງ   ວິທະຍາເຂດດົງໂດກ
ໂລຄາພະຍາດ
ຄຳວິເສດ ປາລີ
ຄວາມໝາຍ: ຄວາມເຈັບໄຂ້ ໃນພາສາອັງກິດ:illness, sickness, disease
ປະລາສະຕິກ
ປະລາສະຕິກ ຫຼື ພະລາສະຕິກ ຫຼື ປຼາສຕິກ (plastique; plastic) ແມ່ນສານປະກອບອິນຊີທີ່ສັງເຄາະຂຶ້ນໃຊ້ແທນວັດສະດຸທຳຊາດ ບາງຊະນິດເມື່ອເຢັນກໍແຂງໂຕ ເມື່ອຖືກຄວາມຮ້ອນກໍອ່ອນໂຕ ບາງຊະນິດແຂງໂຕຖາວອນ ມີຫຼາຍຊະນິດ ແມ່ນ ນີລອນ ຢາງທຽມ. ໃຊ້ເຮັດສິ່ງຕ່າງ ໆ ເຊັ່ນ ເຄື່ອງນຸ່ງ ຟິມ ພາຊະນະ ສ່ວນປະກອບເຮືອຫຼືລົດ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະລາສະຕິກ
ແທັງເກີ
ແທັງເກີ ແມ່ນ ກຳປັ່ນປະເພດໜຶ່ງ ທີ່ຖືກອອກແບບ ແລະ ສ້າງເພື່ອການຂົນສົ່ງ ທາດແຫຼວ. ຂະໜາດ ຂອງ ແທັງເກີ ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ແຕ່ ຫຼາຍຮ້ອຍໂຕນ ທີ່ໃຊ້ຂົນລະຫວ່າງທ່າບໍ່ໄກກັນປານໃດ ຫາ ຫຼາຍແສນໂຕນ ທີ່ຂົນສົ່ງສິນຄ້າຈຳນວນຫຼາຍ ຫຼື ເປັນໄລຍະທາງໄກ. ສິ່ງທີ່ແທັງເກີຂົນສົງລວມມີ:
ອຸປະກາລີ
ຄຳນາມ ແປວ່າ ຜູ້ຊ່ວຍເຫລືອ,ຜູ້ອຸດໜູນ ຖ້າເປັນເພດຍິງແມ່ນ ເອີ້ນ: ອຸປະກາລິນີ
ກະຊວງຖະແຫລງຂ່າວແລະວັດທະນະທຳ
ຂໍຖາມພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແດ່ວ່: ພະນັກງານ ຫ້ອງການ ຖະແຫຼງຂ່າວ ແລະ ວັດທະນາທຳ ໄດ້ລົງ ເກັບເງິນ ຄ່າໃຊ້ ຈານດາວທຽມ ຈິນ  ແລະ TV ນຳປະຊາຊົນ  ມັນເໝາະສົມແລ້ວ ບໍ່?
ວິທີເຮັດປາແດກ
ສ່ວນປະສົມຂອງປາແດກຈາກໂຮງງານຂ້ອຍ ຖ້າຜູ້ໄດສົນໃຈກໍ່ລອງແວ່ມາຊືໄປຊິມໄດ້ເດີ່ ຫຼື ຈະເອົາສູດໄປເຮັດກິນເອງກໍ່ບໍ່ວ່າຫຍັງ ປາແດກແຊບຂອງໂຮງງານປາແດກທັນສະໃໝມີດັ່ງນ: 1. ປາຄົວເຊາະເກັດລ້າງສະອາດແລ້ວ 1kg 2. ເກືອອີອົດ 500g 3. ຮຳອ່ອນ 300g 4. ເຂົ້າຂົ້ວຕຳພໍປະມານບໍ່ແຫຼກຫຼາຍປານໄດ 200g ສ່ວນວິທີປຸງແຕ່ງນັ້ນໄດ້ບອກໄປແລ້ວໃນດຼາຍອາລີ່ກ່ອນໜ້ານີ້  (ຂໍຂອບໃຈທຸກຄົນທີ່ມາອຸດໝູນປາແດກລາວທັນສະໄໝທຸກຄົນ)
ເຂດບາງກອກນ້ອຍ
ເຂດບາງກອກນ້ອຍ (เขตบางกอกน้อย) ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງທົນບຸລິເໜືອ ເຊິ່ງຖືເປັນເຂດອະນຸລັກເມືອງເກົ່າ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳທາງຝັ່ງທົນບຸລີ ໂດຍມີຄຳຂວັນປະຈຳເຂດວ່າ "ສົມເດັດໂຕວັດຣະຄັງ ວັງຫຼັງຕັ້ງຢູ່ອູ່ເຮືອພະລາຊະພິທີ ສະຖານີລົດໄຟ ຄອງໃຫຍ່ມີຊື່ ເລື່ອງລືເຄື່ອງລົງຫິນນາມລະບິນຊ່າງຫຼ່ອ ງາມອະລໍວັດວາ"
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຄ່ອນໄປທາງເໜືອຂອງຝັ່ງທົນບຸລີ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງ ດັງນີ້
ປະຫວັດສາດ
ເຂດບາງກອກນ້ອຍເດີມມີຊື່ວ່າ ອຳເພີອະມະລິນ ເປັນອຳເພີທີ່ 21 ໃນ 25 ອຳເພີຊັ້ນໃນຂອງພະນະຄອນຕາມປະກາດກະຊວງນະຄອນບານ ຄ.ສ. 1915
ຈາກນັ້ນໃນປີ ຄ.ສ. 1916 ພະບາດສົມເດັດພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວໂປດເກົ້າໃຫ້ປ່ຽນຊື່ອຳເພີອະມະລິນເປັນ ອຳເພີບາງກອກນ້ອຍ (ພ້ອມກັບປ່ຽນຊື່ອຳເພີຫົງສາຣາມເປັນອຳເພີບາງກອກໃຫຍ່ ປ່ຽນຊື່ອຳເພີລາຊະຄຶກເປັນອຳເພີບາງຍີ່ເຮືອ ແລະປ່ຽນຊື່ອຳເພີບຸບຜາຣາມເປັນອຳເພີຄອງສານ) ເນື່ອງຈາກຊື່ເດີມຍັງບໍ່ເໝາະສົມກັບຕຳບົນທີ່ຕັ້ງອັນເປັນຫຼັກຖານໂບຮານ ໃນຂະນະນັ້ນອຳເພີບາງກອກນ້ອຍມີເຂດປົກຄອງ 8 ຕຳບົນ ຄື ຕຳບົນບາງອໍ້ ຕຳບົນບາງພັດ ຕຳບົນບາງບຳຫລຸ ຕຳບົນບາງຍີ່ຂັນ ຕຳບົນບາງຂຸນນົນ ຕຳບົນບາງຂຸນສີ ຕຳບົນສິລິລາດ ແລະຕຳບົນບ້ານຊ່າງຫລ່ອ
ຕໍ່ມາເມື່ອ ຄ.ສ. 1972 ໄດ້ມີປະກາດຄະນະປະຕິວັດ ບົກເລີກໜ່ວຍການປົກຄອງຈັງຫວັດ ເທດສະບານ ສຸຂາພິບານໃນເຂດຈັງຫວັດພະນະຄອນແລະຈັງຫວັດທົນບຸລີເປັນໜ່ວຍການປົກຄອງດຽວ ຄື "ກຸງເທບມະຫານະຄອນ" ເຊິ່ງໄດ້ປ່ຽນຄຳວ່າອຳເພີເປັນ "ເຂດ" ແລະຕຳບົນເປັນ "ແຂວງ" ດັງນັ້ນ ອຳເພີບາງກອກນ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ເຂດບາງກອກນ້ອຍ ບາງກອກ
ແລະໄດ້ມີປະກາດກະຊວງມະຫາດໄທອິກຄັ້ງໃນປີ ຄ.ສ. 1991 ຕັດພື້ນທີ່ເຂດບາງພັດສະເພາະຝັ່ງໃຕ້ຖະໜົນບໍລົມລາດຊະຊົນນະນີແລະຖະໜົນສົມເດັດພະປິ່ນເກົ້າ ກັບມາເປັນພື້ນທີ່ຂອງເຂດບາງກອກນ້ອຍ ແລະໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງເປັນແຂວງອະລຸນອະມະລິນ
ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ
right|250px|thumb|ແຜນທີ່ເຂດ ເຂດບາງກອກນ້ອຍແບ່ງເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍອອກເປັນ 5 ແຂວງ (khwaeng) ໄດ້ແກ່
ທໍລະນີສາດ
ທໍລະນີສາດ (ຄຳເຄົ້າ: ທໍຣນີສາສຕຣ໌, geology) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບ ພາກສ່ວນແຂງ ຂອງ ໂລກ, ສ່ວນປະກອບ, ໂຄງສ້າງ, ຄຸນລະສັກນະ, ຄວາມເປັນມາ, ແລະ ຂະບວນວິວັດ ຂອງ ມັນ. ນັກທໍລະນີສາດ ແມ່ນ ຜູ້ມີຄວາມຮູ້ດ້ານ ທໍລະນີສາດ ທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ ໄດ້ໃນວຽກງານຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ການຄິດໄລ່ອາຍຸຂອງຊັ້ນດິນ, ຊອກຫາບ່ອນທີ່ມີແຮ່ທາດ ເຊັ່ນ ຖ່ານຫີນ, ເຫລັກ, ນ້ຳມັນ, ທອງ ແລະອື່ນໆ.
ເຂດບາງກອກນ້ອຍ
ການຄົມມະນາຄົມ
ຖະໜົນສາຍຫຼັກໃນເຂດບາງກອກນ້ອຍ ໄດ້ແກ່
ທໍລະນີສາດ
ແຫຼ່ງຂ້ໍມູນອື່ນ
ທໍລະນີສາດ
ເຂດບາງກອກນ້ອຍ
ການຄົມມະນາຄົມ
ສ່ວນທາງສາຍຮອງແລະທາງລັດ ໄດ້ແກ່
ສະຖານທີ່ສຳຄັນ
250px|right|thumb|[[ໂຮງໝໍສິລິລາດ]] right|thumb|250px|[[ສະຖານີລົດໄຟທົນບຸລີ (ເດີມ)|ສະຖານີລົດໄຟທົນບຸລີໃນອະດີດ (ປັດຈຸບັນຖືກປັບປຸງເປັນໂຮງໝໍສິລິລາດແລ້ວ)]]
ດິນຈີ່ກາຍເປັນຫີນ(ວັດປ່າໂຊກຄຳແສນ)
ດິນຈີ່ກາຍເປັນຫີນແມ່ນດິນທີ່ ມີອາຍຸຫລາຍປີ ສະສົມ ຈົນເປັນກ້ອນແຂງຕັ້ງ ຢູ່ວັດປ່າໂຊກຄຳແສນ ເມືອງຫນອງບົກ ແຂວງຄຳມ່ວນ ວັດດັ່ງກ່າວໃນປະຈຸບັນ ແມ່ນ ເປັນສູນປະຕິບັດທັມກຳມະຖານຂອງ ພຣະສົງໃນເຂດ ເມືອງຫນອງບົກ ວັດແຫ່ງນີ້ ເປັນວັດເກົ່າແກ່ມີອາຍຸຍືນນານຫລາຍປີ ອາດຈະສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນຍຸກການກໍ່ສ້າງ ພຣະທາດພຣະນົມ ກໍ່ເປັນໄດ້ ຍ້ອນສະຖານທີ່ຕັ້ງແມ່ນຢູ່ໃນບໍລິເວນ ດຽວກັນ ແຕ່ຄົນລະຟາກຂອງ ໃນເຂດອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ ເປັນເສັ້ນທາງລະຫວ່າງ ພຣະທາດພະນົມ ໄປຫາວັດພຣະທາດເມື່ອງເກົ່າ ປະຈຸບັນ ເປັນອານາຈັກແຫ່ງສຸດທ້າຍ ທີ່ການເຄື່ອນຍ້າຍອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ ຕາມ ການບອກເລົ່າ ຂອງ ທ່ານ ດຣ ສຸເນດ ໂພທິສານ ນັກບູຮານຄະດີ ທີ່ເຄີຍເປັນອາດີດຜູ້ອຳນວຍການ ຫໍພິພິດທະພັນແຫ່ງຊາດ, ແລະເປັນຜູ້ຂຽນປະຫວັດສາດລາວ, ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: ອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງແຫ່ງທຳ ອິດຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ ບ້ານຫນອງເຮືອທອງ ເມືອງໄຊບູລີ ກັບບ້ານສະດື ເມືອງໜອງບົກ, ແລ້ວຍ້າຍໄປຕັ້ງບ່ອນ ສ້າງພຣະທາດພຣະນົມ ໃນປະຈຸບັນ, ແລະ ໄດ້ຍ້າຍຫຍັບຂື້ນໄປ ຕັ້ງທີ່ຈັງຫວັດນະຄອນພະນົມປະຈຸບັນ ແລະໃນເຂດນີ້ ຍັງມີດົງຫວ້ານຫລືສວນຫວ້ານ ຂອງພະຍາສີໂຄດ ໃນເຂດນະຄອນພະນົມ, ແລະຍ້ອນນ້ຳຖ້ວມ ຈິ່ງຍ້າຍຂວ້າມມາ ຕັ້ງຢູ່ຝັ່ງທ່າແຂກ ຈົນເຖິງປະຈຸບັນ, ສະນັ້ນ ສິ່ງປຸກສ້າງ ສິ່ງສະຫລັກຫັກພັງຕ່າງໆຈິ່ງມີຢ່ັງຢາຍທົ່ວໆໄປ ເປັນບໍລິເວນກວ້າງຍ້ອນອານາຈັກສິໂຄດຕະບອງເຄີຍເຮືອງອຳນາດ ມີບົດບາດ, ຈິ່ງເຫັນສິ່ງທີ່ເປັນສັນຍາລັກຈົນເທົ້າທຸກວັນນີ້, ການປົກປັກຮັກສາສົ່ງເສິມ ເປັນສິ່ງທີ່ດີ ຄົນທີ່ເປັນເຊື້ອຊາດລາວ ທັງສອງຝາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ ເຖິງຊິຕັດຂາດທາງສັນຊາດ ແຕ່ເລືອງມໍລະດົກວັດທະນະທຳ ມີຫລາຍອັນຍັງຄົງຮັກສາໄວ້ ໄດ້ດີສົມຄວນ. ສະນັ້ນ ຝາກເຖິງຜູ້ມີອຳນາດມີບົດບາດ ຈົ່ງຊ່ວຍກັນ ຮັກສາມໍລະດົກ ສິ່ງເກົ່າແກ່ ບໍຄວນປ່ອຍປະລະຖິ້ມ. ຍ້ອນເປັນບ່ອນດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະເປັນເອກະລັກເອກອ້າງ ຄວາມເປັນຊາດ ໄດ້ດີທີ່ສຸດ ເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ບ່ອນໄປບ່ອນມາ ຮູ້ຫນ້າຮູ້ຫລັງ.
ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ
ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ຄຳຫຍໍ້ ປກສ (English language: Ministry of Public Security ແມ່ນ ໜຶ່ງໃນອົງກອນລັດຖະບານທີ່ມີ ລັດຖະມົນຕີເປັນຫົວໜ້າ.
ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ
ໝວດ:ກະຊວງ ໝວດ:ລັດຖະບານ
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ຫຼືບາງເທື່ອຮຽກວ່າ ກຸ່ມຊາດພັນໄຕ-ໄທ ແມ່ນຊື່ຮຽກໂດຍຮວມຂອງກຸ່ມຊາດພັນທັງໝົດໃນຕະກູນພາສາໄທ-ກະໄດ ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດຢູ່ໃນພູມິພາກອຸສາຄະເນ ຮັບປະທານເຂົ້າເຈົ້າຫຼືເຂົ້າໜຽວ ເປັນອາຫານຫຼັກ ນິຍົມປູກເຮືອນເສົາສູງ ມີໃຕ້ຖຸນ ອາໄສທັງໃນທີ່ຣາບລຸ່ມແລະບົນພູເຂົາ ປະເພນີສົບເປັນວິທີເຜົາຈົນເປັນເຖົ້າແລ້ວເກັບອັດຖິໄວ້ໃຫ້ລູກຫຼານບູຊາ ສາດສະໜາດັ້ງເດີມເປັນການນັບຖືຜີ ນັບຖືບັນພະບຸລຸດ ແລະບູຊາແຖນ (ຜີຟ້າຫຼືເສື້ອເມືອງ) ມີປະເພນີສຳຄັນຄື ປະເພນີສົງການ ເຊິ່ງເປັນປະເພນີສະເຫຼີມສະຫຼອງວະສັນຕະວິສຸວັດ ແລະການຂຶ້ນປີໃໝ່ ທັງນີ້ ຄຳຮຽກ ໄຕ ແມ່ນຄຳທີ່ກຸ່ມຊົນຕະກູນໄທໃຫຍ່ໃຊ້ຮຽກຕົນເອງ ສ່ວນ ໄທ ເປັນຄຳດຽວກັນ ແຕ່ເປັນສຳນຽງຂອງຊາວໄທນ້ອຍແລະໄທສະຫຍາມ ບາງຄັ້ງ ການໃຊ້ຄຳ ໄຕ-ໄທ ໃນວົງແຄບຈະໝາຍເຖິງສະເພາະຜູ້ທີ່ໃຊ້ພາສາໃນກຸ່ມພາສາໄທ (ບໍ່ຮວມກຸ່ມພາສາໄທ-ກະໄດ ເຊັ່ນ ລັກເກຍ ແສກ ຄຳ ຕົ້ງ ຫຼື ເຈຍມາວ ຯລຯ)
ປະຫວັດ
ທິດສະດີທີ່ 1 ຊົນຊາດໄທ-ກະໄດ ມາຈາກເທືອກເຂົາອັນໄຕ ທິດສະດີນີ້ ຫຼວງວິຈິດວາດທະການ (ວິຈິດ ວາດທະການ) (ຂະນະດຳລົງຕຳແໜ່ງບັນດາສັກຂຸນ) ໃຫ້ການສະນັບສະໜຸນວ່າຊົນຊາດໄທ-ກະໄດ ມາຈາກເທືອກເຂົາອັນໄຕ ແລ້ວມາສ້າງອານາຈັກນ່ານເຈົ້າ ແລ້ວຈຶງອົບພະຍົບມາສ້າງລ້ານນາແລະສຸໂຂໄທ ໂດຍເຊື່ອຄຳວ່າໄຕ ທ້າຍຄຳວ່າອັນໄຕ (Altai) ໝາຍເຖິງຊົນຊາດໄທ-ກະໄດ ແຕ່ທິດສະດີນີ້ຕໍ່ມາພິສູດແລ້ວວ່າບໍ່ຈິງ ອີກທັງອັນໄຕເປັນພາສາອັນໄຕອິກ ບໍ່ແມ່ນພາສາໄທ-ກະໄດແລະນ່ານເຈົ້າ ປັດຈຸບັນໄດ້ຮັບການພິສູດວ່າແມ່ນອານາຈັກຂອງຊົນຊາດໄປ໋
ທິດສະດີທີ່ 2 ຊົນຊາດໄທ-ກະໄດ ມາຈາກໝູ່ເກາະທະເລໃຕ້ ແບແນດິກສະເໜີວ່າ ໄທພ້ອມກັບພວກຟິລິບປິນ ມາເລເຊຍ ແລະອິນໂດເນເຊຍອົບພະຍົບມາຈາກໝູ່ເກາະທະເລໃຕ້ ແຖບເສ້ນສູນສູດ ຂຶ້ນມາຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນດິນແດນອຸສາຄະເນ ແລະໝູ່ເກາະຟິລິບປິນ ແບແນດິກຍົກເລື່ອງຄວາມເໝືອນຂອງພາສາມາສະນັບສະໜຸນ ເຊັ່ນ ຄຳວ່າປະຕາຍໃນພາສາກາຕາລອກ ແປວ່າ ຕາຍ ອາກູ ແປວ່າ ກູ ຄາລາບາວ ແປວ່າ ກະບື ເປັນຕົ້ນ ປະເດັນນີ້ນັກພາສາສາດແລະນັກນິຮຸກຕິສາດສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ຍອມຮັບວິທີການຂອງແບແນດິກ ເພາະເປັນການພາສາປັດຈຸບັນຂອງຟິລິບປິນມາທຽບກັບໄທ ແທນທີ່ຈະຍ້ອນກັບໄປເມື່ອ 1200 ປີທີ່ແລ້ວ ວ່າຄຳໄທຄວນຈະເປັນແນວໃດ ແລະຄຳຟິລິບປິນຄວນຈະເປັນແນວໃດ ແລ້ວຈຶງນຳມາທຽບກັນໄດ້ ນອກຈາກນີ້ ຜູ້ທີ່ເຊື່ອທິດສະດີນີ້ຍັງເຫດຜົນທາງກາຍວິພາກ ເນື່ອງຈາກຄົນໄທແລະຄົນຟິລິບປິນ ມີລັກສະນະທາງກາຍວິພາກຄ້າຍກັນ
ທິດສະດີທີ່ 3 ຊົນຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ອາໄສຢູ່ໃນບໍລິເວນສຸວັນນະພູມຢູ່ແລ້ວ ນັກວິຊາການທ່ານໜຶ່ງສະເໜີຊົນຊາດໄທ-ກະໄດ ອາດຈະຢູ່ໃນບໍລິເວນນີ້ມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດ ໂດຍອ້າງຕາມຫຼັກຖານໂຄງກະດູກທີ່ບ້ານຊຽງແລະບ້ານເກົ່າແຕ່ໝ່ອມເຈົ້າສຸພັດທະລະດິດ ດິດສະກຸນ ຊົງອ້າງຄວາມເຫັນຂອງກໍແມນວ່າໂຄງກະດູກຂອງຄົນບ້ານຊຽງ ມີລັກສະນະຄ້າຍກັບກະດູກມະນຸດທີ່ຢູ່ຕາມໝູ່ເກາະມະຫາສະໝຸດແປຊິຟິກ ອີກປະການໜຶ່ງ ຊົງອ້າງເຖິງຈາຣຶກໃນດິນແດນສຸວັນນະພູມວ່າເປັນຈາຣຶກທີ່ເຮັດໃນພາສາມອນມາຈົນຮອດປະມານ ຄ.ສ. 1187 ບໍ່ເຄີຍມີຈາຣຶກພາສາໄທໃນຊ່ວງເວລາດັງກ່າວເລີຍ
ຕົ້ນກຳເໜີດຂອງຊາວໄທ
ໃນລາຍງານຕີພິມເມື່ອປີ 2004 ນັກພາສາສາດ Laurent Sagart ສົມມຸດຕິຖານວ່າພາສາໄທ-ກະໄດ ເລິ່ມແຮກກຳເໜີດຈາກພາສາອອສໂຕນີຊຽນ ເຊິ່ງຜູ້ອົບພະຍົບນຳຕິດຕົວຈາກໄຕ້ຫວັນໄປຮອດຈີນແຜ່ນດິນໃຫຍ່ ຫຼັງຈາກນັ້ນພາສານີ້ກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງຫຼາຍຈາກພາສາພື້ນເມືອງຕ່າງໆ ຕັ້ງແຕ່ຊິໂນ-ທິເບຕັນ, ມົ້ງ-ມ່ຽນ ຈົນຮອດຕະກູນພາສາອື່ນໆ ໂດຍຮັບຄຳສັບເຂົ້າມາຈຳນວນຫຼາຍແລະຄ່ອຍໆ ກາຍໂຄງສ້າງພາສາມາຄ້າຍກັນ ປັດຈຸບັນເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ກຸ່ມຄົນບາງກຸ່ມທີ່ເວົ້າພາສາໄທໄດ້ໄດ້ອົບພະຍົບໄປທາງທິດໃຕ້ຜ່ານເທືອກເຂົາຕ່າງໆ ເຂົ້າສູ່ເອເຊຍຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ອາດຈະທັນທີໂດຍການມາຮອດຂອງຊາວຈີນຮັ່ນໄປຈີນຕອນໃຕ້
ມໍລະດົກທາງພາສາບໍ່ໄດ້ເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໄກ້ຊິດກັບມໍລະດົກທາງພັນທຸກຳເນື່ອງຈາກການປ່ຽນພາສາ ເມື່ອປະຊາກອນຕ່າງຮຽນຮູ້ພາສາໃໝ່ໆ ຊາວໄທມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະມີອັດຕາການປາກົດຂອງ Y-DNA Haplogroup O2a ສູງຫຼາຍແລະອັດຕາການປາກົດຂອງ O2a1 ແລະ O1 ປານກາງ ຢ່າງໃດກໍຕາມເຊື່ອກັນວ່າ Y-DNA haplogroup O1 ມີຄວາມສັມພັນກັບຜູ້ເວົ້າພາສາອອສໂຕນີຊຽນ ແລະຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາໄທ ຄວາມແພ່ຫຼາຍຂອງ Y-DNA haplogroup O1 ໃນໝູ່ທີ່ເວົ້າພາສາອອສໂຕນີຊຽນແລະຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາຍັງບົ່ງບອກເຖິງບັນພະບຸລຸດຮ່ວມກັນກັບຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາຊິໂນ-ທິເບຕັນ, ອອສໂຕ-ເອເຊຍຕິກ ແລະມົ້ງ-ມ່ຽນເມື່ອປະມານ 35,000 ປີກ່ອນໃນຈີນ, Y-DNA haplogroup O2a ຖືກພົບດ້ວຍອັດຕາການປາກົດສູງໃນໝູ່ຄົນໄທສ່ວນໃຫຍ່ ເຊິ່ງເປັນຄຸນລັກສະນະທີ່ຄົນໄທມີຮ່ວມກັບກຸ່ມຊາດພັນທີ່ອາໄສໄກ້ຄຽງນັ້ນຄືຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາອອສໂຕ-ເອເຊຍຕິກໃນມົນທົນຈີນຕອນໃຕ້, Y-DNA haplogroups O1 ແລະ O2a ເປັນກຸ່ມຍ່ອຍຂອງ O ເຊິ່ງເປັນກຸ່ມຍ່ອຍຂອງ K ອີກເທື່ອເຊິ່ງເປັນການກາຍພັນເຊິ່ງເຊື່ອກັນວ່າໄດ້ເກີດຂຶ້ນເມື່ອ 40,000 ປີກ່ອນ ນະ ບ່ອນໃດບ່ອນນຶ່ງລະຫວ່າງອີຮ່ານກັບຈີນຕອນກາງ
ການແບ່ງປະເພກ
ການແບ່ງກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ເຮັດໄດ້ຫຼາຍວິທີ ເຊັ່ນ ແບ່ງຕາມວັດທະນະທຳ ແບ່ງຕາມພາສາທີ່ໃຊ້ ແລະແບ່ງຕາມປະເທດໃນປັດຈຸບັນ
ແບ່ງຕາມວັດທະນະທຳ
ການແບ່ງຕາມວັດທະນະທຳເປັນການແບ່ງຕາມຫຼັກມານຸດວິທະຢາ ໂດຍໃຊ້ຫຼັກເກນດ້ານວັດທະນະທຳແລະປະເພນີ ເຊິ່ງສາມາດແບ່ງອອກໄດ້ເປັນ 3 ກຸ່ມ ຄື ໄທໜ້ອຍ ໄທໃຫຍ່ແລະໄທສະຫຍາມ
ໄທໜ້ອຍ
ຕະກູນຊາດພັນໄທໜ້ອຍ ໝາຍເຖິງກຸ່ມທີ່ມີຖິ່ນຖານຢູ່ບໍລິເວນຝັ່ງຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ປະກອບດ້ວຍໃນລາວຈົນຮອດລຸ່ມແມ່ນ້ຳດຳ-ແດງໃນຫວຽດນາມແລ້ວເລີຍໄປຈົນຮອດຕອນໃຕ້ຂອງຈີນ ເອກະລັກຕະກູນຊາດພັນໄທໜ້ອຍຄື ມີການປູກເຮືອນແບບຍາວລຶກເຂົ້າໄປແລະບໍ່ມີການສ້າງໃນລະດັບທີ່ຊັບຊ້ອນຫຼາຍ ໃນສະຖາປັດຕະຍະກຳຂັ້ນສູງມີການປະດັບຕົກແຕ່ງຄ່ອນຂ້າງໜ້ອຍ ເນັ້ນຄວາມອ່ອນຊ້ອຍຂອງສິລະປະ ແຕ່ເສື້ອຜ້າອາດຈະເຄື່ອງປະດັບຫຼາຍກວ່າ ໂດຍກຸ່ມຊາດພັນໃນຕະກູນນີ້ໄດ້ແກ່ ໄທລາວ ໄທດຳ (ພາສາໄທເອິ້ນວ່າລາວໂຊ້ງ) ໄທຂາວ ໄທແດງ ໄທພວນ (ພາສາໄທມັກຈະເອິ້ນວ່າລາວພວນ) ໄທຮ່າງຕົງ ຕູລາວ ຫຼີ ເຈຍມາວ ເກລາວ ລາຕິ ລາຄົວ ລາຮາ ຈາບຽວ ເບ ໄທແສກ ລັກເກຍ ຄຳ ສຸຍ ມູ່ຫຼ່າວ ເມົາໜານ ໄທຫຍໍ້ ຜູ້ໄທ ຕົ້ງ ຈ້ວງ ຄັງ ນຸງ ໂທ້ ເປັນຕົ້ນ ກຸ່ມນີ້ເປັນກຸ່ມທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍກວ່າໄທໃຫຍ່ ໂດຍສະເພາະດ້ານພາສາ ເຊິ່ງກຸ່ມພາສາທັງ 3 ກຸ່ມ ຮວມເຖິງພາສາກະໄດນຳ.
ໄທໃຫຍ່
ຕະກູນຊາດພັນໄທໃຫຍ່ ໝາຍເຖິງກຸ່ມຊາດພັນທີ່ມີຖິ່ນຖານເດີມ ຢູ່ບໍລິເວນຝັ່ງຕາເວັນຕົກຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ເລີຍໄປຮອດລຸ່ມນ້ຳສາລະວິນ ອິຍະວະດີ ແລະພົມມະບຸດ ເອກະລັກຂອງຕະກູນຊາດພັນໄທໃຫຍ່ຄື ມີລະບົບການປູກບ້ານສ້າງເຮືອນທີ່ຊັບຊ້ອນຫຼາຍກວ່າໄທໜ້ອຍ ໂດຍບ້ານມັກຈະມີການກັ້ນຫ້ອງແບ່ງລະດັບຍົກຫຼັງຄາທີ່ສະລັບຊັບຊ້ອນກວ່າ ນອກຈາກນີ້ໃນສະຖາປັດຕະຍະກຳຂັ້ນສູງ ມັກຈະມີການປະດັບຕົກແຕ່ງຫຼາຍກວ່າ ໂດຍກຸ່ມຊາດພັນໃນຕະກູນນີ້ ໄດ້ແກ່ພວກ ໄທໃຫຍ່ (ໄທໃຫຍ່ເອິ້ນຕົນເອງວ່າ ໄຕຫຼືໄຕໂຫຼງ (ໄທຫຼວງ) ສ່ວນຄຳວ່າໄທໃຫຍ່ແມ່ນຊື່ໃນພາສາໄທແລະພາສາລາວເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ເຂົາເອິ້ນຕົນເອງ) ໄທເໜືອ ໄທຂຶນ ໄທລື້ ໄທຍວນ (ລາວຍວນ) ອາຫົມ ອ່າຍຕົນ ຄຳຍັງ ຄຳຕີ່ ພ່າເກ ນະລາ ຈັນຫາລີ ແລະ ຕຸລຸງ ເປັນຕົ້ນ
ໄທສະຫຍາມ
ຕະກູນຊາດພັນໄທສະຫຍາມ ໝາຍເຖິງກຸ່ມຊາດພັນທີ່ອາໄສຢູ່ລຸ່ມແມ່ນ້ຳລຸ່ມ ແມ່ນ້ຳຍົມ ແມ່ນ້ຳນ່ານ ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ແມ່ນ້ຳແມ່ກອງ ແມ່ນ້ຳເພັດຊະບຸລີ ເລື່ອຍໄປຈົນຮອດທີ່ຣາບລຸ່ມທະເລສາບສົງຂາ ບໍລິເວນຈັງຫວັດເກາະກົງ (ປະເທດກຳປູເຈຍ) ແລະບໍລິເວນຈັງຫວັດເກາະສອງ (ເຂດຕະນາວສີ ປະເທດພະມ້າ) ໄທສະຫຍາມ ແມ່ນກຸ່ມຊາດພັນທີ່ມີການເວົ້າເຖິງແລະຖົກຖຽງທີ່ມາຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍມີການສະເໜີທິດສະດີຂຶ້ນມາ ທັງມາຈາກເທືອກເຂົາອັນໄຕ ຫຼືມາຈາກໝູ່ເກາະທະເລໃຕ້ ດ້ວຍເຊື່ອວ່າ ໄທສະຫຍາມ ເປັນຊາດພັນບໍລິສຸດ ແລະເປັນຕົ້ນຕະກູນຂອງທຸກຊາດພັນໃນຕະກູນຂອງທຸກຊາດພັນໃນຕະກູນພາສາໄທ-ກະໄດ ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນ ນັກວິຊາການສ່ວນຫຼາຍຍອມຮັບແລ້ວວ່າ ໄທສະຫຍາມບໍ່ແມ່ນຊາດພັນບໍລິສຸດ ແຕ່ເປັນຊາດພັນທີ່ມີການຜະສົມຜະສານກັນ ທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ ໂດຍວັດທະນະທຳສ່ວນຫຼາຍແມ່ນສ່ວນຜະສົມລະຫວ່າງໄທໜ້ອຍແລະໄທໃຫຍ່ ນອກຈາກນີ້ຍັງມີວັດທະນະທຳຈາກພາຍນອກເຂົ້າມາຜະສົມທັງຈາກ ມອນ ຂອມ (ຂະເໝນບູຮານ) ແລະມະລາຍູ ອີກດ້ວຍ
ເພງຊາດໄທ
thumb|ເພງຊາດໄທເມື່ອປີ 1934
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ
ກຸ່ມພາສາໄຫຼ-ເກຍັນ
ໝາຍເຖິງຜູ້ທີ່ໃຊ້ພາສາໃນກຸ່ມພາສາໄຫຼແລະກຸ່ມພາສາເກຍັນ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ຫຼີ ເຈຍມາວ ເກລາວ ລາຕິ ລາຕິຂາວ ຈາບຽວ ລາຄົວ ແລະ ລາຮາ ເປັນຕົ້ນ
ເພງຊາດໄທ
ເພງຊາດໄທ ຫຼື ເພງຊາດສະຫຍາມ (ຄຳເຄົ້າ: ເພລງຊາຕໄທຍ໌ ) ເປັນເພງຊາດຂອງປະເທດໄທແລະສະຫຍາມ ປະພັນທຳນອງໂດຍ ພຣະເຈນດຸຣິຢາງ(ປິຕິ ວາດຍະກອນ) ໃນຊ່ວງຫຼັງການປ່ຽນແປງການປົກຄອງ ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1932 ຄຳຮ້ອງສະບັບທຳອິດໂດຍຂຸນວິຈິດມາດຕາ (ສະຫງ່າ ການຈະນາຄະພັນ) ເຊິ່ງແຕ່ງຂຶ້ນພາຍຫຼັງໃນປີດຽວກັນ ຕໍ່ມາໄດ້ມີການແກ້ໄຂຕື່ມເນື້ອຮ້ອງອີກຫຼາຍເທື່ອແລະໄດ້ປ່ຽນມາໃຊ້ເນື້ອຮ້ອງປັດຈຸບັນເມື່ອ ຄ.ສ. 1939
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ
ກຸ່ມພາສາລັກເກຍ-ກຳ-ສຸຍ
ໝາຍເຖິງຜູ້ທີ່ໃຊ້ພາສາອື່ນໆ ໃນກຸ່ມພາສາກຳ-ໄທ ຍົກເວັ້ນພາສາໄທ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ເບ ແສກ ລັກເກຍ ອ້າຍຈາມ ຕົ້ງ ຄັງ ມູ່ຫຼາມ ເໝາໜານ ແລະ ສຸຍ ເປັນຕົ້ນ
ເພງຊາດໄທ
ກຳເໜີດຂອງເພງຊາດໄທ
ໃນສະໄໝສົມບູລະນາຍາສິດທິລາດ ໄດ້ມີການໃຊ້ເພງສັນເສີນພະບາຣະມີເປັນເພງຖະຫວາຍຄວາມເຄົາຮົບພະມະຫາກະສັດຕ່າງຊາດທີ່ມາເຍືອນປະເທດສະຫຍາມຕາມທຳນຽມສາກົນ ແມ້ນເພງດັງກ່າວບໍ່ແມ່ນເພງຊາດຂອງປະເທດສະຫຍາມຢ່າງເປັນທາງການກໍຕາມ ແຕ່ກໍຖືອະນຸໂລມວ່າເປັນເພງຊາດໂດຍພຶດຕິໄນຕາມຫຼັກດັງກ່າວ
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ
ກຸ່ມພາສາໄທ
ໝາຍເຖິງກຸ່ມຊົນທີ່ໃຊ້ພາສາໄທ ເຊັ່ນ ໄທດຳ (ລາວໂຊ້ງ) ໄທຍວນ (ລາວຍວນ) ໄທຂາວ ໄທສະຫຍາມ ໄທຮ່າງຕົງ ໄທແດງ ໄທພວນ (ລາວພວນ) ຕູລາວ ໄທລາວ (ລາວ) ໄທຫຍໍ້ ຜູ້ໄທ ໄທອີສານ (ລາວ) ອາຫົມ ອ່າຍຕົນ ຄຳຕີ່ ຄຳຍັງ ພ່າເກ ໄທຂຶນ ໄທໃຫຍ່ (ສານ) ໄທລື້ ໄທເໜືອ ປາຍີ ໄທຖານ ໄທຍອງ ໄທຫຍ້າ ຈ້ວງ ນຸງ ຕ່າຍ (ໂທ້) ຕຸລຸງ ນາງ ແລະ ປູຍີ ເປັນຕົ້ນ
ເພງຊາດໄທ
ກຳເໜີດຂອງເພງຊາດໄທ
ເມື່ອເກີດການປ່ຽນແປງການປົກຄອງໃນ ຄ.ສ. 1932 ຄະນະລາສະດອນໄດ້ປະກາດໃຊ້ເພງຊາດມະຫາໄຊ ເຊິ່ງປະພັນທຳນອງໂດຍເຈົ້າພະຍາທຳມະສັກມົນຕີ (ສະໜັ່ນ ເທບຫັດສະດິນ ນະ ອະຍຸດທະຍາ) ເປັນເພງຊາດຢູ່ 7 ວັນ (ໃຊ້ຊົ່ວຄາວ ລະຫວ່າງລໍພຣະເຈນດຸຣິຍາງແຕ່ງເພງຊາດໃໝ່) ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຈາກປະຊາຊົນ ຕໍ່ມາຈຶງໄດ້ປ່ຽນມາເປັນເພງຊາດສະບັບທີ່ແຕ່ງທຳນອງໂດຍພະເຈນດຸຣິຍາງເປັນເພງຊາດຢ່າງເປັນທາງການແທນເພງສັນເສີນພະບາຣະມີ
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ
ປະເທດໄທ
ໃນປະເທດໄທ ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດໂດຍສະເພາະໄທສະຫຍາມແມ່ນປະຊາກອນກຸ່ມຫຼັກຂອງປະເທດ ເຊິ່ງກຸ່ມຊາດພັນທັງໝົດປະກອບດ້ວຍ ໄທໃຫຍ່ (ສານ ງ້ຽວ) ໄທລື້ ໄທຂຶນ (ໄທເຂິນ) ໄທຍອງ ໄທຍວນ ໄທດຳ (ລາວໂຊ້ງ) ໄທສະຫຍາມ ຜູ້ໄທ (ຫຍໍ້, ໂຍ້ຍ) ໄທພວນ (ລາວພວນ) ໄທລາວ ລາວແງ້ວ ໄທແສກ ລາວຄັ່ງ ໄທກາ ໄທຫຍ່າ ລາວຕີ້ ລາວວຽງ ລາວຫຼົ່ມ ແລະ ຄຳຕີ່
ເພງຊາດໄທ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະເທດໄທ ໝວດ:ເພງຊາດ
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ
ປະເທດລາວ
ໃນປະເທດລາວກໍເຊັ່ນດຽວກັນກັບໄທ ທີ່ມີກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ເປັນປະຊາກອນກຸ່ມຫຼັກຂອງປະເທດ ປະກອບດ້ວຍ ໄທລາວ ລາວຕີ້ ລາວວຽງ (ພາສາລາວເອິ້ນວ່າໄທວຽງແລະແຄ່ເປັນຄຳສຳລັບເອິ້ນຄົນໄທລາວທີ່ມາຈາກວຽງຈັນ ບໍ່ແມ່ນອີກກຸ່ມນຶ່ງຢ່າງແທ້ຈິງ) ລາວຫຼົ່ມ ຜູ້ໄທ ຊາວໄທຂາວ ຊາວໄທດຳ ຊາວໄທແດງ ຊາວໄທເໜືອ ຊາວຜູ້ເອີນ ຊາວໄທຍວນ ຊາວໄທລື້ ຊາວໄທພວນ ຊາວໄທກະເລີງ ຊາວໄທຫຍໍ້ ແລະ ຊາວໄທແສກ
ປະເທດຈີນ
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ໃນປະເທດຈີນ ຖືເປັນກຸ່ມຊາວໄທ-ກະໄດ ນອກປະເທດໄທ-ລາວ ທີ່ມີຈຳນວນຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນມົນທົນຍູນນານ ກວາງສີ ກວາງຕຸ້ງ ກຸ້ຍໂຈວແລະໄຫຫຼຳ ປະກອບດ້ວຍ ຊາວຈ້ວງ ໄທໃຫຍ່ ຊາວຫຼີ ຊາວໄທລື້ ຊາວໄທປາຍີ່ ຊາວໄທຍ້ອຍ (ຈຸງເຈຍ ຕຸເຍນ ຕຸເລນ ຫຼືໄດອອຍ) ຊາວຕຸລາ (ຕຸເລນ) ຊາວປູລາຈີ ຊາວປູລຸງຈີ ຊາວໄທເໜືອ (ໄທນູ້) ຊາວໄທລາຍ (ໄທນ້ຳ) ຊາວໄທຫຍ່າ ຊາວໄທນຸງ ຊາວໄທໄຂຫົວ ຊາວໄທຊອງ ຊາວໄທເຂີນ ຊາວໄທລື້ ຊາວຕົ້ງ (ອ້າຍກ໊ຳ ປູ້ກ໊ຳ ຜູ້ຄຳ) ຊາວສຸຍ ຊາວມູ່ຫຼ່າວ ຊາວເມົາໜານ ຊາວເກົ໋າຫຼ່າວ ຊາວໄທເອົວລາຍ ຊາວປູ້ໃຍ້ ຊາວໂທ້ ຊາວໄທຫຍ່າ ຊາວອູເອ ຊາວໄຊ ຊາວເດົາລາວ ຊາວອີ໋ ຊາວເອນ ຊາວຟູມະ ຊາວຕູເຊນ ຊາວເປມຽວ ຊາວປາເຊນ (ກຸ່ມເລືອດຜະສົມຈີນ) ແລະ ຊາວມິງເກຍ (ກຸ່ມເລືອດຜະສົມຈີນ)
ປະເທດມຽນມາ
ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ແບ່ງອອກເປັນ 2 ສ່ວນ ຄືສ່ວນເໜືອແລະສ່ວນໃຕ້ ໂດຍສ່ວນໃຕ້ເປັນຊາວໄທສະຫຍາມ ທີ່ອາໄສຢູ່ໃນເຂດຕະນາວສີໂດຍສະເພາະບໍລິເວນຊາຍແດນແລະຈັງຫວັດເກາະສອງ ເຊິ່ງຍັງເປັນຊາວໄທຜັດຖິ່ນຢູ່ ສຳລັບສ່ວນເໜືອ ເປັນຊາດໄທ-ກະໄດ ກຸ່ມອື່ນໆ ແລະບໍ່ໄດ້ມີບັນຫາເລື່ອງຊີວິດບົນເສັ້ນແບ່ງເຂດແດນ ໂດຍກຸ່ມນີ້ປະກອບດ້ວຍ ຊາວໄທໃຫຍ່ ຊາວໄທລື້ ຊາວໄທເຂີນ ຊາວໄທຍອງ ຊາວໄທເມົາ ຊາວໄທແລງ ຊາວໄທຄຳຕີ່ ຊາວໄທພ່າເກ ຊາວໄທໂຍເດຍ ຊາວໄທພິ່ວ ຊາວນະລາ ໄທຕະນາວສີ
ປະເທດຫວຽດນາມ
ສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ບໍລິເວນລຸ່ມແມ່ນ້ຳດຳ-ແດງ ປະກອບດ້ວຍ ຊາວປູຍີ່ ຊາວກ໋ຽນ ຊາວລາວ ຊາວໄທລື້ ຊາວໄທດຳ ຊາວໄທຂາວ ຊາວໄທແດງ ຊາວໄທນຸງ (ຜູ້ນຸງ) ຊາວໄທໃຫຍ່ ຊາວຖາຍ ຊາວໄທ ຊາວມ່ານ ຊາວໂທ້ ຊາວເກລາວ ຊາວລາຊິ ຊາວລະຫາ ຊາວນາງ ຊາວໄທຍັງ (ໄສ) ຊາວໄທໄຕ່ ຊາວໄທຊອງ ຊາວໄທທ້າວລາວ ຊາວໄທລັກກະ (ລະເກຍ) ຊາວຂ່າລາວ ຊາວຕູລາວ ຊາວຄວາບຽວ (ຈາບຽວ) ຊາວໂຕ໋ ຊາວໄທຫຼ້າ ຊາວໄທໂສ ຊາວໄທລາ ຊາວໄທຊຽງ ຊາວໄທລາຍ ຊາວໄທຮ່າງຕົງ
ປະເທດອິນເດຍ
ຊາວໄທໃນອິນເດຍ ສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນລັດອັດສັມແລະອະລຸນາຈັນປະເທດ ໄດ້ແກ່ ຊາວໄທອາຫົມ ຊາວໄທພ່າເກ ຊາວໄທຄຳຕີ່ ຊາວໄທອ່າຍຕົນ (ໄທອ້າຍຕົນ ອ້າຍຕອນ) ຊາວໄທຄຳຍັງ ຊາວໄທຕຸລົງ ຊາວນະລາ ແລະ ຊາວໄທຈັນລີ
ຊົນຊາດໄທ-ກະໄດ ໃນສ່ວນອື່ນໆ
ນອກຈາກນີ້ໃນກຳປູເຈຍ ມາເລເຊຍ ຍັງມີກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດອາໄສຢູ່ກ່ອນເສຍດິນແດນ ເຊັ່ນໃນພະຕະບອງ ສຽມລາດ ສີໂສພົນ ເກາະກົງ ໄຊບຸລີ ປະລິດ ກັນຕັນແລະຕັງການູ ໂດຍກຸ່ມນີ້ປະກອບດ້ວຍ ຊາວລາວ ໄທສະຫຍາມ ໄທເກາະກົງ ໄທກັນຕັນ ໄທປະລິດ ໄທໄຊບຸລີ ໄທເປລະ ໄທລັງກາວີ ແລະຍັງມີຊາວ SamSam ເຊິ່ງເປັນຄົນໄທຜະສົມມະລາຍູແລະນັບຖືສາດສະໜາອິສະລາມ ຢູ່ທາງຕອນເໜືອຂອງມາເລເຊຍ ແລະທາງໃຕ້ຂອງໄທ
ປະເທດໂຄຣເອເຊຍ
ກຣົວຊີ ຫຼື ໂຄຣເອເຊຍ (Croatia; ໂຄຣເອທຽນ: Hrvatska, ອອກສຽງ: [xř̩ʋaːtska:]) ຫຼື ຊື່ທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດໂຄຣເອເຊຍ (Republic of Croatia; Republika Hrvatska, ອອກສຽງ: [ˈrepǔblika ˈxř̩ʋaːtskaː]) ແມ່ນປະເທດທີ່ຢູ່ທາງຕັດຂອງ ເອີຣົບກາງ ແລະເອີຣົບຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຢູ່ ທະເລ Adriatic. ມັນມີຊາຍແດນຕິດ ສະໂລເວເນຍ ໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງ ເໜືອ, ຮົງກາລີ ໄປທາງທິດຕາເວັນອອກສ່ຽງ ເໜືອ, ປະ ເຊີເບຍ ຕິດທິດຕາເວັນອອກ, Bosnia ແລະ Herzegovina ແລະ Montenegro ທາງທິດຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ແລະມີ ຊາຍແດນທາງທະເລຕິດ ກັບອີຕາລີໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກແລະທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້. ເມືອງຫລວງແລະເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ, ຊາເກຣບ, ແມ່ນ ໜຶ່ງ ໃນບັນດາການແບ່ງເຂດຕົ້ນຕໍ ຂອງປະເທດ, ເຊິ່ງມີ 20 ເຂດປົກຄອງ. ໂຄຣເອເຊຍມີເນື້ອທີ່ 56,594 ກມ2ແລະມີປະຊາກອນ 4,07 ຄົນ ລ້ານ.
ປະເທດໂຄຣເອເຊຍແມ່ນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີໃນຖານະປະເທດແຫ່ງກີລາໝາກເຕະແລະເຄົຍໄດ້ຮັບຣາງວັນລອງຊະນະເລິດໃນກີລາໝາກເຕະໂລກ 2018ທີ່ປະເທດຣັດເຊຍ
ໝວດ:ປະເທດກຣົວຊີ ກ ກ
ເອສົບ
ເອສົບ ຫຼື ເອຊົບ (ຝະລັ່ງ: Ésope – ສັດຕະວັດທີ 6) ເປັນນັກເລົ່ານິທານຊາວກະເລັກ ໃນຕຳນານກະເລັກບູຮານ. ນິທານອັນກ່າວວ່າເລົ່າໂດຍ "ເອສົບ" ເຊື່ອກັນວ່າແມ່ນນິທານເຊິ່ງລວບລວມມາຈາກຫຼາຍບ່ອນ. ນິທານເອສົບໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຊົມຊື່ນແພ່ຫຼາຍເນື່ອງຈາກກະວີຊາວໂລມຊື່ເປດຣັສນຳມາເລົ່າຈົນແພ່ຫຼາຍໃນຄິດສັດຕະວັດທີ 1 ແລະ ຕໍ່ມາ "ຊົງ ເດີ ລາ ຟົງແຕນ" ກະວີຊາວຝະລັ່ງໄດ້ນຳມາລຽນໃໝ່ເປັນຮ້ອຍກອງເຊິ່ງຄ່ອນຂ້າງເກີນຈິງແຕ່ມີຊີວິດຊີວາເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1668. ອເສົບ
ການຊົມໃຊ້ພະລັງງານຢູ່ປະເທດລາວ
ປະເທດລາວ ຊົມໃຊ້ພະລັງງານຂັ້ນຕົ້ນທັງໝົດ ປະມານ 0.042 x 1015 ບີທີຢູ (BTU) ໃນປີ 2008. ໃນນີ້ ປະມານ 14 ສ່ວນຮ້ອຍ ແມ່ນ ນຳ້ມັນຈຳນວນປະມານ 3300 ບາເຣລ ຕໍ່ມື້ ( 1,2 ລ້ານ ບາເຣລ ຕໍ່ປີ) ຫຼື ປະມານ 3.48 x 1012 ບີທີຢູ ໃນປີ 2008. ການຊົມໃຊ້ພະລັງງານໄຟຟ້າ ປະມານ 1111 ລ້ານ ກິໂລວັດໂມງ ກວມປະມານ 8.3 ສ່ວນຮ້ອຍ ຂອງ ການຊົມໃຊ້ພະລັງງານທັງໝົດ ໃນປີດຽວກັນ. ຖ່ານຫີນ ແມ່ນ ປະມານ 1.002 x 1013 ຫຼື 23.8 ສ່ວນຮ້ອຍ ໃນ 2008. ອີກປະມານ 50 ສ່ວນຮ້ອຍນອກຈາກນີ້ ແມ່ນ ພະລັງງານຊີວະພາບປະຖົມປະຖານ ເຊັ່ນ ຟືນ, ຂີ້ເລື່ອຍ ແລະອື່ນໆ.
ດາວ ບ້ານດອນ
ດາວ ບ້ານດອນ (ดาว บ้านดอน 4 ມັງກອນ 1947 - ) ຊື່ເກີດ ທຽມ ເສີກສິລິ (เทียม เศิกศิริ) ແມ່ນນັກຮ້ອງແລະນັກແຕ່ງເພງໝໍລຳຊາວໄທ ລາວເປັນຄົນນິຍົມໂດຍເພງຂອງລາວຄື ຄົນຂີ່ຫຼັັງຄວາຍ (คนขี่หลังควาย)  ວາງຈຳຫນ່າຍໃນປີ 1972 ລາວແຕ່ງເພັງຫລາຍເພງສຳຫຼັບນັກຮ້ອງໄທທີ່ມີຊື່ສຽງ ຈິນຕະຫຣາ ພູນລາບ ລວມເຖີງເຊັ່ນ ຣັກສະຫຼາຍດອກຝ້າຍບານ (รักสลายดอกฝ้ายบาน, ຮັກສະຫຼາຍດອກຝ້າຍບານ), ເຈົ້າບ່າວໃຫ້ (เจ้าบ่าวให้), ຜ້າໄໝອ້າຍລືມ (ผ้าไหมอ้ายลืม) ເປັນຕົ້ນ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງເພງລູກທຸ່ງໄທ ໝວດ:ນັກແຕ່ງເພງຊາວໄທ
ອັກສອນລາວ
ອັກສອນລາວບໍ່ມີການແຍກອັກສອນຕົວໃຫຍ່ຫຼືອັກສອນຕົວນ້ອຍຄືອັກສອນລະຕິນ ແລະບໍ່ມີການຍະຫວ່າງລະຫວ່າງຄຳ ເມື່ອຈົບໜຶ່ງປະໂຫຍກຈະລົງທ້າຍດ້ວຍການຍະຫວ່າງ ພ້ອມກັບມີເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນຈຳນວນໜຶ່ງ
ພາສາລາວມີຕົວເລກເປັນຂອງຕົວເອງ ແຕ່ນິຍົມໃຊ້ເລກອາຣະບິກເປັນສ່ວນໃຫຍ່ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ປະຫວັດແລະວິວັດທະນາການ
ປະມານ ພ.ສ. 400 ບັນພະບູລຸດຂອງຄົນລາວໄດ້ອົບພະຍົບລົງມາຈາກຈີນຕອນໃຕ້ແລະມາຕັ້ງຖິ່ນຖານໃນດິນແດນລາວປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ມີຄົນມອນອາໄສຢູ່ກ່ອນແລ້ວ ເຊິ່ງກໍາລັງເປັນຊາດທີ່ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງໃນສະໄໝນັ້ນ ທໍາອິດກໍຄົງໃຊ້ຕົວອັກສອນມອນມາເປັນແບບ ຕໍ່ມາປະມານ ພ.ສ. 1500 ເມື່ອຂອມຂະຫຍາຍອໍານາດເຂົ້າມາໃນດິນແດນຂອງຄົນລາວເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນແມ່ນໍ້າຂອງຈົນມາເຖິງເມືອງຊາຍຟອງ (ເມືອງຫາດຊາຍຟອງໃນປັດຈຸບັນ) ຈາກນັ້ນກໍມີການດັດແປງອັກສອນເລື້ອຍມາ ໂດຍປາກົດອັກສອນທີ່ເລີ່ມມີຄວາມໃກ້ຄຽງກັບອັກສອນປັດຈຸບັນທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດແມ່ນຈາຣຶກຖໍ້ານາງອັນ ເມືອງຈອມເພັດ ແຂວງຫຼວງພະບາງ ເຊິ່ງຢູ່ໃນຍຸກດຽວກັນກັບລັດຊະການຂອງພະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ
ໃນແຕ່ກ່ອນ, ອັກສອນທີ່ໃຊ້ໃນລາວແມ່ນມີຫຼັກ ໆ ຢູ່ ໒ ແບບ ດັ່ງນີ້
໑. ອັກສອນທໍາ ຫຼື ໂຕທຳລາວ ເປັນອັກສອນທີ່ນຳໃຊ້ໃນການຂຽນຄໍາພີທາງພຸດທະສາສະໜາໃນສະໄໝກ່ອນ ສາມາດຂຽນຄໍາທີ່ມາຈາກພາສາບາລີ-ສັນສະກິດ ໄດ້ຄົບຖ້ວນແລະໃຊ້ໃນການຂຽນພາສາລາວກໍໄດ້ ແຕ່ບໍ່ນິຍົມໃຊ້ ໃນປັດຈຸບັນ ຍັງມີໃຊ້ຢູ່ຕາມອົງກອນທາງພຸດທະສາສະໜາຂອງລາວ ອັກສອນທໍາຂອງລາວມີຄວາມຄ້າຍຄືກັບອັກສອນທໍາຂອງສິບສອງພັນນາ ລ້ານນາ ຊຽງຕຸງ ໂດຍມີຈຸດທີ່ຂຽນຕ່າງກັນແລະຂຽນຄືກັນ
໒. ອັກສອນລາວເດີມ ເປັນອັກສອນທີ່ເກີດລຸນອັກສອນທໍາແລະມີການນໍາໃຊ້ມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ ໂດຍມີການປ່ຽນແປງອັກຂະຫຼະວິທີຫຼາຍຄັ້ງ
center|thumb|883x883px|ວິວັດທະນາການອັກສອນລາວ
ພະຍັນຊະນະລາວປັດຈຸບັນ
ພະຍັນຊະນະລາວໃນປັດຈຸບັນມີ 33 ຕົວ ໂດຍແບ່ງເປັນ
ພະພຸດທະຮູບແຊກຄຳ
ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳພາກ ພາຍໃນເມືອງມີວັດບູຮານ ເປັນທີ່ປະດິດຖານພະແຊກຄຳ ຊຶ່ງເປັນພະພຸດທະຮູບ ທີ່ສັກສິດຄູ່ບ້ານຄູ່ເມືອງ ຍາມເສິກສົງຄາມຈະມີຊາວບ້ານເຫັນນ້ຳຕາໄຫລ ຈາກດວງຕາຂອງພະແຊກຄຳ
ອັກສອນລາວ
ພະຍັນຊະນະລາວປັດຈຸບັນ
໑. ພະຍັນຊະນະເຄົ້າ 27 ຕົວ ແບ່ງເປັນ 3 ໝວດຄື ອັກສອນສູງ 6 ຕົວ ອັກສອນກາງ 8 ຕົວແລະອັກສອນຕໍ່າ 13 ຕົວ
໒. ພະຍັນຊະນະປະສົມ 6 ຕົວ
ພະຍັນຊະນະລາວທີ່ຄວນໃຊ້ຄືນ
ນອກຈາກທີ່ກ່າວມານັ້ນ ຍັງມີພະຍັນຊະນະອີກ 14 ໂຕທີ່ໃຊ້ໃນການຂຽນຄໍາທີ່ມາຈາກພາສາປາລີ-ພາສາສັນສະກິດ ເຊິ່ງມີຄວາມໃກ້ຄຽງກັບພະຍັນຊະນະໄທແລະຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃຫ້ໃຊ້ຂຽນພາສາທາງລັດຖະການໃນປັດຈຸບັນ
ສະຫຼະ
ສະຫຼະລາວໃນປັດຈຸບັນມີ 28 ຕົວແບ່ງເປັນ
ສະຫຼະແບ່ງຕາມລັກສະນະການປະກອບ
໑. ສະຫຼະເຄົ້າ 18 ຕົວ
໒. ສະຫຼະປະສົມ 6 ຕົວ
໓. ສະຫຼະພິເສດ 4 ຕົວ
ສະຫຼະແບ່ງຕາມລັກສະນະການອອກສຽງ
໑. ສະຫຼະສຽງສັ້ນ 16 ຕົວ
໒. ສະຫຼະສຽງຍາວ 14 ຕົວ
ວັນນະຍຸດ
ວັນນະຍຸດລາວມີ 4 ຮູບ 5 ສຽງ ດັ່ງນີ້
ຮູບວັນນະຍຸດ
ວັນນະຍຸດໃນພາສາລາວມີ 4 ຮູບ ດັ່ງນີ້
ໄມ້ເອກ (-່), ໄມ້ໂທ (-້), ໄມ້ຕີ (-໊) ແລະ ໄມ້ຈັດຕະວາ (-໋)
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ໃນອະດີດ ມີວັນນະຍຸດຢູ່ພຽງ 2 ຮູບ ຄື ໄມ້ເອກ (-່) ແລະ ໄມ້ໂທ (-້)
ສຽງວັນນະຍຸດ
ສຽງວັນນະຍຸດລາວຕາມລະດັບມາດຕະຖານມີ 5 ສຽງ ດັ່ງນີ້
ການຜັນສຽງວັນນະຍຸດ
ໂດຍທົ່ວໄປ ພາສາລາວແຕ່ລະພະຍາງຈະຜັນວັນນະຍຸດໄດ້ 5 ສຽງ ໂດຍການຜັນສຽງວັນນະຍຸດຕ້ອງພິຈາລະນາລັກສະນະ 3 ຢ່າງຄື ຕົວແກນ (ອັກສອນສູງ ອັກສອນກາງ ອັກສອນຕໍ່າ) ພະຍາງ (ພະຍາງເປັນ ພະຍາງຕາຍ) ແລະ ສຽງສະຫຼະ (ສຽງສັ້ນ ສຽງຍາວ)
ພະຍາງເປັນຂອງອັກສອນກາງແລະອັກສອນຕໍ່າ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສະຫຼະສຽງສັ້ນຫຼືສະຫຼະສຽງຍາວກໍຜັນວັນຍຸດແບບດຽວກັນແລະມີພື້ນສຽງຄືກັນ ລວມທັງພະຍາງເປັນຂອງອັກສອນສູງ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສະຫຼະສຽງສັ້ນຫຼືສະຫຼະສຽງຍາວກໍຜັນວັນຍຸດແບບດຽວກັນແລະມີພື້ນສຽງຄືກັນ ແຕ່ມີຜັນໄດ້ໜ້ອຍກວ່າ 2 ສຽງ
ຕົວເລກ
ຕົວເລກທີ່ເປັນອັກສອນລາວເອີ້ນວ່າ ເລກລາວ ມີລັກສະນະດັ່ງນີ້
໐ ໑ ໒ ​໓ ໔ ໕ ໖ ໗ ໘ ໙
ວິທີການບອກຈໍານວນແລະນັບເລກໃຊ້ລະບົບດຽວກັບເລກຮິນດູ-ອາຣະບິກອື່ນ ໆ
ເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນ
ເບິ່ງໄດ້ທີ່ບົດຄວາມ ເຄື່ອງໝາຍວັກ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ອັກສອນລາວ ໝວດ:ພາສາລາວ
ມູຮຽລ ອະເຄດ
ມູຮຽລ ອະເຄດ (9 ພະຈິກ 1883 - 21 ມີນາ 1955) ເປນນັກສະແດງຊາວອັງກິດ
ສ່ວນປະສົມປາແດກ
ສ່ວນປະສົມຂອງປາແດກຈາກໂຮງງານຂ້ອຍ ຖ້າຜູ້ໄດສົນໃຈກໍ່ລອງແວ່ມາຊືໄປຊິມໄດ້ເດີ່ ຫຼື ຈະເອົາສູດໄປເຮັດກິນເອງກໍ່ບໍ່ວ່າຫຍັງ ປາແດກແຊບຂອງໂຮງງານປາແດກທັນສະໃໝມີດັ່ງນ: 1. ປາຄົວເຊາະເກັດລ້າງສະອາດແລ້ວ 1kg 2. ເກືອອີອົດ 500g 3. ຮຳອ່ອນ 300g 4. ເຂົ້າຂົ້ວຕຳພໍປະມານບໍ່ແຫຼກຫຼາຍປານໄດ 200g ສ່ວນວິທີປຸງແຕ່ງນັ້ນໄດ້ບອກໄປແລ້ວໃນດຼາຍອາລີ່ກ່ອນໜ້ານີ້  (ຂໍຂອບໃຈທຸກຄົນທີ່ມາອຸດໝູນປາແດກລາວທັນສະໄໝທຸກຄົນ)ຄ ຂໍ້ສຳຄັນຄວນຄີດປາແດກທີ່ດີປາສະຈາກພະຍາດຕ້ອງລ້າງໃຫ້ສະອາດກ່ອນເຮັດ ຫລືປຸງ ແລະຫມັກເອົາໃສ່ໄວ້ໃນໄຫບ່ໍໃຫ້ຫລຸດຫົກເດືອນ ຈິງບໍເປັນພະຍາດ
ບະລັງແນດ
ບະລັງແນດ (ຝະລັ່ງ: Blanche-neige, ເຢຍລະມັນ: Schneewittchen; Schneeweißchen, ອັງກິດ: Snow White) ຫຼື ເຈົ້າຍິງຫິມະຂາວ ແມ່ນຊື່ຂອງເທບນິຍາຍອັນຂຶ້ນຊື່ລືຊາໃນເອີລົບ ແລະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນທັ່ວໂລກ. ເທບນິຍາຍເລື່ອງນີ້ຕັ້ງຊື່ຂຶ້ນຕາມໂຕເອກຂອງເລື່ອງ ໂດຍກົກເຄົ້າແມ່ນນິທານພື້ນບ້ານພື້ນເມືອງຂອງເອີລົບ. ໄດ້ຮັບການເລົ່າຂານກັນມາຕ່າງໆ ກັນ ແຕ່ເທບນິຍາຍເລື່ອງບະລັງແນດທີ່ຜູ້ຄົນຮູ້ຈັກກັນດີທີ່ສຸດ ມາຈາກບົດແຕ່ງໃນພາສາເຢຍລະມັນຂອງ ອ້າຍນ້ອງກະກຸນກະລິມ ໂດຍອ້າຍນ້ອງກະກຸນກະລິມໄດ້ຕື່ມໂຕລະຄອນສ່ວນປະກອບຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ເລື່ອງລາວເປັນຕາສົນເອິກສົນໃຈຫຼາຍຂຶ້ນ ເປັນຕົ້ນແວ່ນແຍງວິເສດ ແລະ ຄົນແຈ້ທັງເຈັດ.
ເນຶ້ອເລື່ອງ
ບະລັງແນດແມ່ນເຈົ້າຍິງໜ້າຈົບຕາງາມຜູ້ຖືກລາຊິນີໃຈໂຫດຮ້າຍຂົ່ມເຫັງຄະເນັງຮ້າຍໃຫ້ເຮັດວຽກໜັກໜາສາຫັດຍ້ອນຢ້ານກົວວ່າບະລັງແນດຈະງາມກວ່ານາງ. ທຸກມື້ລາຊິນີຈະເຝົ້າຖາມແວ່ນແຍງວິເສດວ່າແມ່ນຜູ້ໃດງາມເລີດໃນປະຖະພີ ແລະ ແວ່ນແຍງກໍຈະຂານຕອບຄືນວ່າພະນາງຈົບງາມທີ່ສຸດ.
ແຕ່ສິ່ງທີ່ພະນາງສະທ້ານຢ້ານກົວທີ່ສຸດກໍເກີດຂຶ້ນຄັນບະລັງແນດໄດ້ໃຫຍ່ກ້າໜ້າບານເປັນຍິງຜູ້ໜ້າຈົບຕາງາມທີ່ສຸດໃນປະຖະພີ. ດ້ວຍຄວາມອິດສາລິສະຫຍາ ລາຊິນີກໍເອີ້ນນາຍພານລ່າເນື້ອເຂົ້າເຝົ້າ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ເພິ່ນຂ້າບະລັງແນດຖິ້ມແລ້ວເອົາຫົວໃຈໃສ່ກ່ອງມາຢັ້ງຢືນພະກັບນາງ. ແຕ່ວ່ານາຍພານຊ້ຳພັດບໍ່ອາດທຳຮ້າຍເຈົ້າຍິງໄດ້. ເພິ່ນຈຶ່ງປ່ອຍນາງໄປ ແລະ ເອົາຫົວໃຈໝູມາໃຫ້ລາຊິນີແທນ. ບະລັງແນດແລ່ນໜີລີ້ໄພເຂົ້າໄປໃນປ່າດົງພົງໄພ ຊຶ່ງມີກົກໄມ້ເບິ່ງຄືກັບມີຊີວິດ. ມັນຍື່ນກິ່ງອອກມາສຸດຮັ້ງຍື່ນເອົາໄວ້. ນາງຮູ້ໂຕອີກເທື່ອກໍມານອນຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ກາງປ່າດົງເລິກ. ຝູງສັດກໍພາກັນມຸງເບິ່ງນາງຄືກັບເປັນສິ່ງປະຫຼາດ.
ບັດດຽວນີ້ ຊີວິດຂອງບະລັງແນດບໍ່ໄດ້ມືດມົນອີກແລ້ວ. ນາງຮ້ອງລຳທຳເພງຢູ່ກັບສ່ຽວສັດປ່າຂອງນາງ. ຊຸມມັນພານາງໄປຂໍບ່ອນພັກເຊົາໃນປ່າ. ຄັນບະລັງແນດພົບພໍ້ກະຕູບຫຼັງນ້ອຍ ນາງຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຮັດຄວາມສະອາດມ້ຽນມັດຈັດຫາມບ່ອນຫັ້ນ ແລະ ແຕ່ງກິນກຽມເຂົ້ານ້ຳຊາມປາໄວ້ ເຜື່ອວ່າເຈົ້າຂອງກະຕູບຈະເຫັນເອິກເຫັນໃຈ ແລະ ໃຫ້ນາງພັກເຊົານຳ. ຄັນເຮັດແລ້ວ ນາງກໍບໍ່ຕັ້ງໃຈນອນຫຼັບໄປຢູ່ນອກເຮືອນ.
ຄົນແຈ້ໂຕນ້ອຍໆ ທັງເຈັດຄົນຍ່າງເມືອມາຈາກການເຮັດວຽກຢູ່ເໝືອງ ແລະ ພົບພໍ້ວ່າເຮືອນຕົນໂຕມີຜູ້ບຸກລຸກ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເບິ່ງວ່າແມ່ນໃຜ ແລ້ວກໍຈຳຕ້ອງຕົກເອິກຕົກໃຈຄັນເຫັນຍິງສາວສວຍສົດງົດງາມ ແລະ ອະນຸຍາດໃຫ້ນາງຢູ່ນຳ.
ຢູ່ຫໍຄຳ ລາຊິນີຖາມແວ່ນແຍງເພື່ອໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າໂຕເອງຍັງຈົບງາມທີ່ສຸດຢູ່ຫຼືບໍ່. ພະນາງເຖິງກັບຄຶດຄຽດສຽດໃສ່ຄັນຮູ້ວ່າບະລັງແນດຍັງບໍ່ຕາຍໂດຍອາໄສຢູ່ກັບຝູງຄົນແຈ້ທີ່ກະຕູບໃນປ່າດົງພົງຕຶບ. ພະນາງແລ່ນລົງໄປຍັງຄຸກໃຕ້ດິນແລະປຸງຢາເບື່ອເພື່ອກຳຈັດບະລັງແນດດ້ວຍພະອົງເອງ. ໝາກປົ່ມສີແດງສົດຖືກເອົາມາເຄືອບດ້ວຍຢາເບື່ອ. ຢາເບື່ອທີ່ຄັນບະລັງແນດກິນແລ້ວຈະຕ້ອງຫຼັບເປັນຕາຍ ບໍ່ມີສິ່ງໃດປຸກນາງຈາກນິທາໄດ້ ເວັ້ນໄວ້ແຕ່ຖືກຈູບທຳອິດແຫ່ງຮັກແທ້. ລາຊິນີປອມໂຕເປັນຍິງເຖົ້າແມ່ຄ້າແກ້ງໄປຂາຍໝາກປົ່ມໃຫ້ບະລັງແນດ. ນາງໃຊ້ອຸບາຍຫຼອກໃຫ້ບະລັງແນດກິນໝາກປົ່ມຈົນສຳເລັດແລະລີ້ໄປ.
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດມິສເຕີໂວຣ໌ວ
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດມິສເຕີໂວຣ໌ວ ປະເທດກຳປູເຈຍ, ສິງກະໂປ, ໄທ, ບູໄນ, ຟິລິບປິນ, ມາເລເຊຍ, ມຽນມາ, ລາວ, ຫວຽດນາມ ແລະອິນໂດເນເຊຍ
ບະລັງແນດ
ເນຶ້ອເລື່ອງ
ຄັນພວກຄົນແຈ້ຄືນເມືອມາເຫັນຊາກສົບຂອງບະລັງແນດ ກໍບໍ່ອາດຝັງຮ່າງນາງໄດ້. ເຂົາເຈົ້າກໍ່ສ້າງໂລງແກ້ວບັນຈຸຮ່າງບະລັງແນດເອົາໄວ້ແລະມາຢາມທຸກມື້.
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດມິສເຕີໂວຣ໌ວ
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດ
ຊະນະເລີດມິສເຕີໂວຣ໌ວ
ບະລັງແນດ
ເນຶ້ອເລື່ອງ
ມື້ນຶ່ງເຈົ້າຊາຍຮູບຈົບຮ່າງງາມກາຍມາພົບມາພໍ້ບະລັງແນດ. ຄັນພະອົງຈູບບະລັງແນດ ຄຳສາບຄຳແຊ່ງກໍສູນສະຫຼາຍໄປ. ເຈົ້າຊາຍພາບະລັງແນດຂີ່ມ້າຂາວໄປຍັງຫໍຄຳຂອງພະອົງ. ແລ້ວທັງຄູ່ກໍມັກຮັກກັນຢ່າງມີຄວາມສົມບູນພູນສຸກສືບໄປ.
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດມິສເຕີໂວຣ໌ວ
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດ
ຮອງຊະນະເລີດ
ບະລັງແນດ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ເທບນິຍາຍ
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດມິສເຕີໂວຣ໌ວ
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດ
ເຂົ້າຮອບສຸດທ້າຍ
× ບໍ່ໄດ້ແຂ່ງຂັນ ↑ ບໍ່ມີການຈັດປະກວດ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ ໝວດ:ການປະກວດຄວາມງາມຊາຍ
ອາຊີໃຕ້
thumbnail|ແຜນທີ່ອາຊີໃຕ້ ອາຊີໃຕ້ (South Asia; Asie du Sud) ແມ່ນພາກພື້ນຂອງທະວີບອັງຕາກຕິກ ແມ່ນບ່ອນຕັ້ງຂອງປະເທດອິນເດຍ ປາກີສະຖານ ບັງກະລາເທດ ສີລັງກາ ເນປານ ພູຖານ ແລະມັນດີບ. ມີພື້ນທີ່ກວ້າງ 4,480,000 ຕາລາງມິລະແມັດ ຫຼື 0.001% ຂອງທະວີບອາຊີ. ພາກພື້ນນີ້ຍັງແມ່ນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນອີກຊື່ນຶ່ງວ່າ ອະນຸທະວີບອິນເດຍ. ປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກພື້ນນີ້ທັງໝົດຕ່າງກໍແມ່ນສະມາຊິກຂອງອົງກອນຄວາມຮ່ວມມືໃນພາກພື້ນອາຊີໃຕ້ (The South Asian Association for Regional Cooperation ຫຼື SAARC). ໃນລາງຄັ້ງພື້ນທີ່ລາງສ່ວນຫຼືທັງໝົດຂອງປະເທດອັບການິສະຖານ ກໍຈຳແໜກໃຫ້ເປັນສ່ວນນຶ່ງຂອງພາກພື້ນອາຊີໃຕ້ນຳ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ອາຊີ ໝວດ:ອາຊີໃຕ້
ຕາດສິບເອັດ
ນອກເມືອງ ເທິງ ເສັ້ນທາງເລກທີ 1 ປະມານຫຼັກກິໂລແມັດທີ 11 ມີນ້ຳຕົກທີ່ສວຍງາມຊື່ວ່າ ຕາດສິບເອັດ ເປັນນ້ຳຕົກ ທີ່ໄຫລຜ່ານໂຂດຫິນ ລົງສູ່ແມ່ນ້ຳທາ ລະຫວ່າງທາງຈະພົບກັບວິວທິວທັດທີ່ສວຍງາມ ຫມູ່ບ້ານຊົນເຜົ່າ ເຊັ່ນ: ລາວສູງ, ອາຂ່າ, ມົ້ງ, ຢ້າວ... ເສັ້ນທາງໄປຜົ້ງສາລີ ຈະຜ່ານບໍ່ນ້ຳຮ້ອນ ທີ່ເຊື່ອວ່າສາມາດປິ່ນປົວພະຍາດໄດ້
ຈອນນີ່ ແອນໂຟເນ່
ຈອນນີ່ ແອນໂຟເນ່ (อักษรโรมัน; 28 ຕຸລາ 1979) ເປນນັກສະແດງຊາວໄທ
ໝວດ:ຊາວໄທເຊື້ອສາຍເຢຍລະມັນ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1969 ໝວດ:ພຸດທະສາສະນິກກະຊົນຊາວໄທ
ນິເວດສາດ
thumb|200px|
ຣາພັນເຊວ
ແລປົງ (Raiponce) ຫຼື ລາພັນເຊນ (Rapunzel) ຫຼື ສາວນ້ອຍຜົມຍາວ ແມ່ນເທບນິຍາຍເຢຍລະມັນ ໄດ້ຖືກເກັບຮິມໂຮມໂດຍອ້າຍນ້ອງຕະກູນກິມ. ລົງພິມເທື່ອທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ. 1812 ແລປົງເປັນນຶ່ງໃນເທບນິຍາຍທີ່ມີຊື່ສຽງ ແລະເນື່ອເລື່ອງໄດ້ຖືກການນຳໄປໃຊ້ໃນການສະແດງໂດຍນັກແຕ້ມກາຕູນ ແລະນັກສະແດງຕະຫຼົກຫຼາຍຫຼວງ.
ນິເວດສາດ
ນິເວດສາດ (ຄຳເຄົ້າ: ນິເວສສາສຕຣ໌, ecology) ຫຼື ເອກໍລໍຊີ (écologie) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບ ການກະຈາຍ, ຄວາມສຳພັນຊຶ່ງກັນແລະກັນ ລະຫວ່າງສິ່ງມີຊີວິດ ລວມທັງ ກັບ ສິ່ງແວດລ້ອມ. ຄຳວ່າ ນິເວດ ໃນພາສາອັງກິດ ຫລື ecologyນັ້ນ ບາງເທື່ອ ກໍ່ ຖືກໃຊ້ ເພື່ອໝາຍຄວາມເຖິງ ຄວາມເປັນທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ ຄຳວ່າ "ເອກໍຕູລິດ" (écotourisme) ສ່ວນຫລາຍກໍ່ຈະແປ ເປັນພາສາລາວ ວ່າ ການທ່ອງທ່ຽວແບບທຳມະຊາດ.
ຣາພັນເຊວ
ເລື່ອງຫຍໍ້
ແລປົງນັ້ນມີຫຼາຍເວີຊັ້ນ ໂດຍເນື້ອເລື່ອງອາດບໍ່ຄືກັນ ແຕ່ທຸກເວີຊັ້ນຈະມີແມ່ຍິງຜົມຍາວຢູ່ເທິງຫໍຄອຍ.
ນິເວດສາດ
ອ້າງອີງ
ນິເວດສາດ