cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ດັດຊະນີການພັດທະນາມະນຸດ
2019 UN Human Development Report (inequality-adjusted).svg ນີ້ໃນການລະບຸ ວ່າປະເທດໃດປະເທດໜຶ່ງຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ປະເທດທີ່ກຳລັງພັດທະນາ ຫຼື ປະເທດທີ່ພັດທະນາໜ້ອຍທີ່ສຸດ ດັດຊະນີດັ່ງກ່າວໄດ້ພັດທະນາຂື້ນມາໃນປີ ຄ.ສ 1990 ໂດຍນັກເສດຖະສາດຄົນປາກີສະຖານ ຊື່ ອາຮຸບັບ ອຸນ ຮາກ ແລະ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ໃນດັດຊະນີດັ່ງກ່າວມາໃຊ້ຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ 1993 ເປັນຕົ້ນມາ,
ດັດຊະນີການພັດທະນາມະນຸດວັດດ້ວຍຄວາມສຳເລັດໂດຍສະເລ່ຍຂອງແຕ່ລະປະເທດໃນການພັດທະນາມະນຸດສາມດ້ານຫຼັກໆ ໄດ້ແກ່:
ການມີຊີວິດທີ່ຍືນຍາວ ແລະ ມີສຸຂະພາບດີ ເຊິ່ງວັດໄດ້ຈາກ ອາຍຸໄຂ
ຄວາມຮູ້ ເຊິ່ງວັດໄດ້ຈາກການຮູ້ໜັງສື (ມີນ້ຳໜັກເປັນສອງໃນສາມສ່ວນ) ແລະ ອັດຕາສ່ວນການເຂົ້າຮຽນສຸດທິທີ່ລວມກັນທັງ ລະດັບ ປະຖົມ ມັດທະຍົມຕົ້ນ ແລະ ມັດທະຍົມປາຍ (ມີນ້ຳໜັກໜຶ່ງໃນ ສາມສ່ວນ)
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດຍັງມີວິທີການວັດຄວາມທຸກຍາກໃນແຕ່ລະປະເທດອີກດ້ວຍ ໂດຍການໃຊ້ດັດຊະນີຄວາມທຸກຍາດຂອງມະນຸດ (Human Poverty Index)
ປະເທດທີ່ມີ HDI ຫຼາຍທີ່ສຸດຄື: ປະເທດນອກແວ 0.938 ແລະ ໜ້ອຍທີ່ສຸດຄື ປະເທດຊິມບາເວ 0.140 ຢູ່ທີ່ອັນດັບ 169. ສ່ວນປະເທດລາວ 0.497 (ປານກາງ) ຢູ່ອັນດັບທີ 122 ໃນປະເທດອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ທີ່ມີ HDI ຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນສິງກະໂປ 0.846 ອັນດັບທີ 27. ສ່ວນອາຊີຕາເວັນອອກກາງ ປະເທດທີ່ມີ HDI ໜ້ອຍທີ່ສຸດໃນອາຊີແມ່ນ ອັບການິສະຖານ 0.349 ອັນດັບທີ 155 ຂອງໂລກ ແລະ ໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແມ່ນ ມຽນມາ 0.451 ອັນດັບທີ 132.
ພາສາຫວຽດນາມ
ພາສາຫວຽດນາມ (tiếng Việt, tiếng Việt Nam, Việt ngữ) ແມ່ນພາສາທີ່ມີວັນນະຍຸດແລະແມ່ນພາສາທາງການຂອງປະເທດຫວຽດນາມ. ແມ່ນພາສາແມ່ຂອງປະຊາກອນຫວຽດນາມເຖິງຮ້ອຍລະ 87 ລວມເຖິງຜູ້ອົບພະຍົບຈາກຫວຽດນາມປະມານ 2 ລ້ານຄົນ ແລະລວມເຖິງຊາວຫວຽດນາມ-ອາເມລິກັນເປັນຈຳນວນພໍສົມຄວນນຳ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີການຢືມຄຳສັບຈາກພາສາຈີນແລະເດີມໃຊ້ອັກສອນຈີນຂຽນ ແຕ່ນັກພາສາສາດຍັງຄົງຈັດພາສາຫວຽດນາມໃຫ້ເປັນພາສາກຸ່ມອົດສະຕະໂລອາຊີເຊິ່ງໃນກຸ່ມນີ້ພາສາຫວຽດນາມມີຜູ້ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດ (10 ເທົ່າຂອງພາສາທີ່ມີຈຳນວນຄົນເວົ້າເປັນອັນດັບຮອງລົງມາ ແມ່ນ ພາສາຂະເໝນ). ໃນດ້ານລະບົບການຂຽນຂອງພາສາຫວຽດນາມ ແມ່ນແຕ່ເດີມໃຊ້ໂຕຂຽນຈີນ ເອີ້ນວ່າ "ຈືຍໍ່". ຕໍ່ມາຊາວຫວຽດນາມໄດ້ພັດທະນາໂຕຂຽນຈີນເພື່ອໃຊ້ຂຽນພາສາຫວຽດນາມ ເອີ້ນວ່າ "ຈືນົມ". ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນຫວຽດນາມໃຊ້ອັກສອນໂລມັງທີ່ພັດທະນາຂຶ້ນໂດຍມິດຊັນນາລີຝະລັ່ງ ໂດຍເຄື່ອງໝາຍເສີມສັດທະອັກສອນໃຊ້ເປັນວັນນະຍຸດ.
ອ້າງອິງ
ພາສາຫວຽດນາມ
ເຂື່ອນບ້ານສົບມ້າ
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
ຍົນ
thumb|300px|right|ຍົນບິນລຳທຳອິດໃນໂລກ (ວຣາຍຄ໌ຟລາຍເຢີ) thumb|300px|right|ຍົນຍຸກປະຈຸບັນ [[ແອບັສA340）]]
ຍົນ (ຄຳເຄົ້າ: ຍົນຕ໌ ) ແມ່ນ ຍານພາຫະນະ ທີ່ສາມາດບິນໄດ້ ໂດຍ ແຮງຍົກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນ ໂດຍ ແຮງດັນ ຂອງ ອາກາດ ຕໍ່ ປີ.
thumb|220px|right|ໂບອິ້ງ747 thumb|220px|right|ເຊສນາ 172 thumb|220px|right|MiG-15bis (S-103) thumb|220px|right|SR-71
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຄົມມະນາຄົມ ໝວດ:ຍານພາຫະນະ ໝວດ:ຍົນ
ເຊື້ອໄຟ
thumb|right|ຟືນເຊິ່ງແມ່ນເຊື້ອໄຟອັນທຳອິດ ທີ່ມະນຸດຊາດເລີ່ມໃຊ້ ຍັງແມ່ນ ແຫຼ່ງພະລັງງານຫຼັກ ຂອງ ໂລກຢູ່ (2007). ເຊື້ອໄຟ ແມ່ນ ວັດຖຸທີ່ສາມາດປ່ຽນເປັນ ພະລັງງານໄດ້ ໂດຍການເຜົາໄໝ້ ຫຼື ວິທີການອື່ນໆ. ເຊື້ອໄຟ ຈະປົດປ່ອຍພະລັງງານ ໂດຍ ຜ່ານ ປະຕິກິລິຍາທາງເຄມີ ເຊັ່ນ ການເຜົາໄໝ້, ຫຼື ໃນທາງນິວເຄລຍ ເຊັ່ນ ນິວເຄລຍຟິສເຊິນ ຫຼື ນິວເຄລຍຟິວເຊິນ. ຄຸນລັກສະນະສຳຄັນ ຂອງ ເຊື້ອໄຟທີ່ມີປະໂຫຍດ ແມ່ນ ມັນສາມາດຖືກເກັບຮັກສາ ແລະ ນຳມາໃຊ້ໃນເວລາຕ້ອງການໄດ້ ແລະ ພາຍໃຕ້ ການຄວບຄຸມໄດ້.
ທຸກໆ ຊີວະພາບກັກບອນ ແຕ່ ຈຸນລະຊີບ ຈົນຮອດ ສັດ ແລະ ຄົນ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ອີງໃສ່ ເຊື້ອໄຟເພື່ອເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານ. ຈຸລັງ ຂອງ ຊີວະພາບເຫຼົ່ານີ້ ຈະ ຫັນປ່ຽນ ອາຫານ ຫຼື ແສງຕາເວັນ ໃຫ້ກາຍເປັນ ສະພາວະທີ່ສາມາດຊົມໃຊ້ ເພື່ອດຳລົງໍຊີວິດຕໍ່ໄດ້. ນອກຈາກນີ້​ ມະນຸດຊາດ ຍັງໃຊ້ຫຼາຍໆວິທີການ ເພື່ອ ຫັນປ່ຽນ ພະລັງງານ ຈາກສະພາວະໜຶ່ງ ໄປຫາ ສະພາວະອື່ນ ເພື່ອໃຊ້ ຢູ່ ພາຍນອກຮ່າງກາຍຕົນເອງອີກ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ການດັງໄຟຄົວກິນ, ສ້າງພະລັງງານໄຟຟ້າ ແລະອື່ນໆ.
ເຄມີ
ແມ່ນ ທາດທີ່ໃຫ້ພະລັງງານ ໂດຍ ປະຕິກິລິຍາກັບ ທາດອື່ນຢູ່ອ້ອມຂ້າງ ສ່ວນຫຼາຍ ໃນຂະບວນການ ອົກຊີດີເຊເຊິນ (oxidization).
ຄິມ ຈອງ-ອຶນ
ຄິມ ຈອງ-ອຶນ ແມ່ນຜູ້ນຳຂອງປະເທດເກົາຫຼີເໜືອ ແລະແມ່ນຜູ້ນຳປະເທດທີ່ມີອາຍຸນ້ອຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ເກີດເມື່ອວັນທີ່ 8 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1984
ເຊື້ອໄຟ
ເຊື້ອໄຟຊີວະພາບ
ເຊື້ອໄຟຊີວະພາບ ແມ່ນ ທາດແຂງ, ທາດແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ຫຼື ສ້າງຂຶ້ນຈາກ ໄບໂອມາສ. ໄລຍະຫຼັງ ເຊື້ອໄຟຊີວະພາບ ໄດ້ຖືກພັດທະນາໃຫ້ ໃຊ້ໄດ້ ໂດຍ ຍານພາຫະນະ ເຊັ່ນ ເຊື້ອໄຟ E10).
ຄິມ ຈອງ-ອຶນ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1984 ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ນັກການເນືອງເກົາຫຼີເໜືອ
ເຊື້ອໄຟ
ເຊື້ອໄຟຟອສຊີລ
ເຊື້ອໄຟຟອສຊີລ ແມ່ນ ຮີໂດຣກັກບອນ ເຊັ່ນ ຖ່ານຫີນ ນໍ້າມັນ ຫຼື ອາຍເກັສ ທີ່ ປະກອບຂຶ້ນ ຈາກ ຟອສຊິລ ຂອງ ຊາກພືດ ແລະ ສັດ. by ທີ່ຖືກ ຄວາມຮ້ອນ ແລະ ຄວາມກົດດັນ ໃນ ຜິວໂລກ ເປັນເວລາດົນນານ.
ນິວເຄລຍ
ເຊື້ອໄຟນິວເຄລຍ ແມ່ນ ວັດຖຸ ທີ່ສາມາດປົດປ່ອຍ ພະລັງງານນິວເຄລຍ.
ຟິສເຊິນ
thumb|right|ກ້ອນເຊື້ອໄຟນິວເຄລຍ ຖືກໃຊ້ ເພື່ອ ສ້າງພະລັງງານນິວເຄລຍ. ແມ່ນ ການສ້າງພະລັງງານ ໂດຍ ການແຍກແກນ ຂອງ ໂມລະກຸນ ທາດ (ໜັກ) ອອກເປັນ ແກນ ທາດທີ່ເບົາກ່ວາ. ໃນຂະບວນການດັ່ງກ່າວ ຈະເກີດມີການປົດປ່ອຍ ພະລັງງານອັນມະຫາສານ.
ຟິວເຊິນ
ແມ່ນ ການສ້າງພະລັງງານ ໂດຍ ການປະກອບ ແກນ ຂອງ ໂມລະກຸນ ທີ່ເບົາກ່ວາເຂົ້າກັນ ເຊິ່ງ ແມ່ນຂະບວນການກົງກັນຂ້າມກັບ ຟິສເຊິນ. ປະຈຸບັນ ມະນຸດຊາດ ຍັງບໍ່ຜະລິດພະລັງງານ ໂດຍ ວິທີການດັ່ງກ່າວຢ່າງສົມບູນເທື່ອ ແຕ່ ມັນແມ່ນ ແຫຼ່ງພະລັງງານຫຼັກ ຂອງ ຕາເວັນ ເຊິ່ງ ແມ່ນ ວິທີການສ້າງພະລັງງານ ແຫ່ງຄວາມຫວັງອັນໜຶ່ງ ຂອງມະນຸດຊາດ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພະລັງງານ ໝວດ:ເຊື້ອໄຟ
ໜູ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ວົງຍ່ອຍໜູ
ຕາດເລາະ
ນ້ຳຕົກຕາດເລາະ : ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງສາລະວັນ ມາທາງທິດຕະເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ປະມານ 28 ກິໂລແມັດ ຕາດເລາະ ເປັນນ້ຳຕົກທີ່ເກີດຈາກສາຍນ້ຳເຊເຊດໄຫລລັດເລາະຜ່ານຫມູ່ບ້ານລົງສູ່ແອ່ງນ້ຳເບື້ອງລຸ່ມ ຊາວບ້ານຈຶ່ງຮຽກວ່າ ຕາດເລາະ ເປັນນ້ຳຕົກທີ່ໃຊ້ຜະລິດກະແສໄຟຟ້າໃນລາວ ແລະຈຳໜ່າຍກະແສໄຟຟ້າໄປປະເທດໄທ ຕົວນ້ຳຕົກສູງ 10 ແມັດ ຈຸດເດັ່ນຢູ່ທີ່ສາຍນ້ຳທີ່ໄຫລຜ່ານຊັ້ນຂອງຕົວນ້ຳຕົກຫລຸດຫລັ່ນລົງສູ່ແອ່ງນ້ຳໃຫຍ່ ສາມາດຫລິ້ນນ້ຳໄດ້ມີຈຸດນັ່ງຊົມວິວທິວທັດ ແລະ ສາມາດຍ່າງເຂົ້າໄປຊົມນ້ຳຕົກຈາດລັງ ຊຶ່ງຢູ່ດ້ານເທິງຂອງນ້ຳຕົກຕາດເລາະໄດ້ ບໍລິເວນນີ້ມີທີ່ພັກຫລາຍແຫ່ງໄວ້ໃຫ້ບໍລິການຈະເປີດໃນຮູບແບບຂອງເຮືອນພັກທີ່ຕົກແຕ່ງແບບລຽບງ່າຍ ເຊັ່ນ Sayse Tad Lo Guesthouse & Resort ເປັນຣີສອດ ທີ່ສວຍງາມຫລາຍ
ບຶງແຂ້
ບຶງເເຂ້ : ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດເມືອງຄົງເຊໂດນ ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງ 80 ກິໂລແມັດ ການເດິນທາງຄ່ອນຂ້າງລຳບາກ ຕ້ອງເໝົາລົດກະບະຂອງຊາວບ້ານເຂົ້າໄປ ຂັບລຽບຖະໜົນໄປໜອງບົວທາງ ແລະ ໜອງກາງດົງ ເມືອງຄົງເຊໂດນ ເຮືອນໜອງບົວເປັນຕົ້ນນ້ຳຂອງແມ່ນ້ຳເຊໂດນ ມີເເຂ້ພັນສະຫຍາມຢູ່ຫລວງຫລາຍ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ບ້ານໜອງກາງດົງ ເໝາະສຳລັບນັກທ່ອງທ່ຽວທີ່ຕ້ອງການສຶກສາພຶດຕິກຳການດຳລົງຊີວິດຕາມທຳມະຊາດຂອງເເຂ້.
ເຂື່ອນນ້ຳຕຽນ
ເຂື່ອນນ້ຳຕຽນ ແມ່ນ ເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງຄຳ ແຂວງຊຽງຂວາງ ປະເທດລາວ.
ນິຣຸດ ສິຫຣິຈັນຍາ
ນິຣຸດ ສິຫຣິຈັນຍາ ເປນນັກສະແດງຊາວໄທ
ผลงานซิตคอม
ໝວດ:ຊາວໄທເຊື້ອສາຍຈີນ ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ອິນເຕີເນັດ
ອິນເຕີເນັດ ຫມາຍເຖິງ ເຄືອຂ່າຍຄອມພີວເຕີນານາຊາດ ທີ່ມີການເຊື່ອມຕໍ່ໄປຍັງສະຖາບັນຫຼືຫນ່ວຍງານຕ່າງ ໆ ທົ່ວໂລກ ໂດຍໃຊ້ພາສາມາດຕະຖານທີ່ເອີ້ນວ່າ "TCP/IP" ໃນການເຊື່ອມຕໍ່ ເພື່ອອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ຜູ້ໃຊ້ທົ່ວໂລກ ໃນການຄົ້ນຫາຂໍ້ມູນແລະດາວໂຫຼດໂປຼແກຼມຕ່າງ ໆ ມາໃຊ້ໄດ້ ແລະບໍລິການອື່ນ ໆ ເຊັ່ນ ຈົດຫມາຍອີເລັກໂຕຼນິກ ຫຼືທີ່ເອີ້ນກັນທົ່ວໄປວ່າອີເມລ໌ (e-mail) ການສົນທະນາອອນລາຍນ໌ ເປັນຕົ້ນ
ໝູ່ບ້ານກະຕັງ
ໝູ່ບ້ານກະຕັງ: ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດເມືອງຕຸ້ມລານ ທາງເໜືອຂອງແຂວງ ຕ້ອງເໝົາລົດຕຸ໊ກໆ ໄປຕາມທາງຫລວງໝາຍເລກ 23 ໄປທາງເຫນືອຂອງສາລະວັນ ປະມານ 40 ກິໂລແມັດ ລາຄາຄ່ອນຂ້າງແພງເພາະໄປລຳບາກ ຫລື ຈະນັ່ງລົດໂດຍສານທ່າແຕງ ສາລະວັນ ນັ່ງໄປເຖິງຫມູ່ບ້ານໄດ້ ຫມູ່ບ້ານກະຕັງເປັນທີ່ຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງຊົນເຜົ່າກະຕັງທີ່ຢູ່ລວມກັນກວ່າ 30 ຄອບຄົວ ໃນເຂດເຮືອນຫລັງຍາວປະມານ 100 ແມັດ ຊົນເຜົ່ານີ້ມີຊື່ສຽງໃນດ້ານຕຳແຜ່ນ ເປັນຜ້າໜ້າແຄບແຕ່ສີສັນສວຍງາມຫລາຍ ສາມາດໄປພັກແບບໂຮມສະເຕໄດ້ ໄປສຶກສາວັດທະນະທຳຂະໜົບທຳນຽມປະເພນີດັ້ງເດີມຂອງຊາວລາວ ແລະ ຊາວເຂົາເຜົ່າຕ່າງໆ ຕົກແລງຊາວບ້ານຈະລວມຕົວກັນກໍ່ກອງໄຟ ມີການເຕັ້ນລຳ ຂອງຍິງຊົນເຜົ່າ ຄ້າຍກັບສະແດງຮັບຂວັນສະມາຊິກໃໝ່ ເປັນການຕ້ອນຮັບນັກທ່ອງທ່ຽວທີ່ມາບ່ອນນີ້.
ອິນເຕີເນັດ
ປະຫວັດ
ຖ້າເພິ່ມເຕິມຂໍ້ມູນ
ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ໝວດ:ຄອມພິວເຕີ
ຫົນທາງ
ຖະໜົນ
thumb|300px|ທາງຄົດລ້ຽວ ເທິງ ພູອາລປສ໌ ຢູ່ ປະເທດ [[ຝຣັ່ງ]]
ຖະໜົນເປັນທາງສັນຈອນລະຫວ່າງສະຖານທີ່ສອງແຫ່ງ ທີ່ໄດ້ຮັບການປູພື້ນຜິວ ຫຼື ໄດ້ຮັບການປັບປຸງເພື່ອການເດີນທາງດ້ວຍການຢ່າງ ຫຼື ຍານພາຫະນະຕ່າງໆ ລວມເຖິງມ້າ ກວຽນ ລົດຖີບ ແລະ ຍານຍົນ ຖະໜົນປປະກອບດ້ວຍ ໜຶ່ງເຖິງສອງຊ່ອງທາງໄດ້ແກ່ ທິດດຽວກັນ ແລະ ທິດສວນກັນ ໂດຍແຕ່ລະຝັ່ງມີຊ່ອງສັນຈອນຕັ້ງແຕ່ໜຶ່ງຊ່ອງຂຶ້ນໄປ ແລະ ບາງຄັ້ງອາດມີທາງຢ່າງ ຖະໜົນທີ່ສ້າງມາເພື່ອສ່ວນລວມອາດເອີ້ນວ່າ: ຖະໜົນສາທາລະນະ ຫຼື ທາງຫຼວງ
ພື້ນຜິວຖະໜົນ
ໃນປະຈຸບັນນິຍົມສ້າງພື້ນທາງດ້ວຍ ຄອນກລີດ ຫຼື ຍາງໝາກຕອຍທີມີຄຸນນະພາບຂຶ້ນກັບລັກສະນະການໃຊ້ວຽກ ໂດຍຖະໜົນຄອນກລີດຂະມີຄ່າໃຊ້ຈ່າຍສູງກວ່າໃນການກໍ່ສ້າງ ແຕ່ຄ່າບຳລຸງຮັກສາຈະຖືກກວ່າຖະໜົນຍາງໝາກຕອຍ ລັກສະນະຂອງຜິວຖະໜົນຈະມີຄວາມຊັນອອກທາງທັງສອງຝັ່ງ ເພື່ອໃຫ້ນ້ຳໄຫຼອອກຈາກຜິວຖະໜົນໄດ້ງ່າຍໃນເວລາທີມີຝົນຕົກ ໝວດ:ຄົມມະນາຄົມ ໝວດ:ໂຄງລ່າງ ໝວດ:ຫົນທາງ
ກະເພາະໜາມ
ກະເພາະໜາມ (ຈີນ: 刺蝟) ຫຼື ເຮດຮອກ (hedgehog) ຫຼື ເຮຣີຊົງ (hérisson) ເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມຂະໜາດນ້ອຍທີ່ຢູ່ໃນວົງຍ່ອຍ Erinaceinae ໃນວົງສ໌ໃຫຍ່ Erinaceidae.
ກະເພາະໜາມ ມີລັກສະນະທົ່ວໄປຄ້າຍກັບເໝ້ນ ເຊິ່ງເປັນສັດໃນອັນດັບສັດແຂ້ວແທະ (Rodentia) ເຊິ່ງຢູ່ກັນຄົນລະອັນດັບກັນ ແມ່ນ ເບື້ອງຫຼັງຂອງລຳໂຕປົກຄຸມໄປດ້ວຍຂົນທີ່ມີລັກສະນະແຂງຄ້າຍໜາມ ເຊິ່ງໄວ້ສຳລັບປ້ອງກັນໂຕ ແຕ່ກະເພາະໜາມມີຂະໜາດທີ່ນ້ອຍກວ່າຫຼາຍ ແລະມີໜາມທີ່ສັ້ນກວ່າຫຼາຍ ໂດຍຂົນຂອງກະເພາະໜາມມີລັກສະນະນ້ອຍແຂງຄ້າຍສ້ຽນຫຼືໜາມຫຼາຍກວ່າ ມີສ່ວນໃບໜ້າຄ້າຍໜູ ແຕ່ມີດັງທີ່ຮຽວຍາວທີ່ຂະໝຸບຂະໝິບສຳລັບດົມກິ່ນຢູ່ຕະຫຼອດ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ກະເພາະໜາມ
ພະສົງ
ພຣະສົງ ໝາຍເຖຶງ ກູ່ມຄົນທີ່ຟັງຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າແລ້ວປະຕຶບັດຖືກຕ້ອງຕາມພຣະທຳວຶໄນ ຫຼື ໝູ່ສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ
ກະລູຊິດ
ກະລູຊິດ (glucide, carbohydrate) ຫຼື ແມ່ນສານຊີວະໂມເລກູນທີ່ສຳຄັນທີ່ເປັນອົງປະກອບຂອງສິ່ງມີຊີວິດທຸກຊະນິດ.)
ຄຳວ່າ carbohydrate ໃນພາສາອັງກິດ ມີເຄົ້າມາຈາກຄຳວ່າ ກາກບົນ (carbone) ແລະຄຳວ່າຮີດະລັດ (hydrate) ອິ່ມໂຕໄປດ້ວຍນ້ຳ ເຊິ່ງລວມກັນກໍໝາຍເຖິ່ງກາກບົນທີ່ອິ່ມໂຕໄປດ້ວຍນ້ຳ ເນື່ອງຈາກສູດເຄມີຢ່າງງ່າຍກໍແມ່ນ (C•H2O) n ເຊິ່ງ n≥3 ໂດຍກະລູຊິດຈັດເປັນສານປະກອບອານເດຮິດ (aldéhyde) ຫຼຶເຊຕົນ (cétone) ທີ່ມີໝູ່ຮີດະລົກຊີນ (hydroxyle group, -OH) ເກາະຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ສານປະກອບໂປລີຮິດະລົກຊີອານເດຮິດ (polyhydroxyaldéhyde) ຫຼື ໂປລີຮີດະລົກຊີhttps://www.facebook.com/farra.freedom.1ຕົນ (polyhydroxycétone) ເຊິ່ງການທີ່ມີໝູ່ຮີດະລົກຊີນໃນໂມເລກູນນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ເກີດການວາງໂຕຂອງໝູ່ດັ່ງກ່າວທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະຍັງສາມາດເຮັດປະຕິກິລິຍາຫຼືສ້າງພັນທະກັບສານອື່ນໆໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ກະລູຊິດຈຶ່ງມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທັງໃນດ້ານຂອງໂຄງສ້າງທາງເຄມີ ແລະບົດບາດທາງຊີວະພາບອີກນຳ.
ໜ່ວຍທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດຂອງກະລູຊິດແມ່ນນ້ຳຕານໂມເລກູນດ່ຽວຫຼືອົດ (ose).
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ກະລູຊິດ ໝວດ:ສານອາຫານ
ປະເທດກຽກກີດສະຖານໃນໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2012
ປະເທດກຽກກີດສະຖານ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ການແຂ່ງຂັນກິລາ ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2012 ທີ່ລອນດອນ ສະຫະລາຊະອານາຈັກ
ອາຫານລາວ
thumbnail|right|[[ລາບເປັນອາຫານລາວທີ່ມີຊື່ສຽງທົ່ວໂລກ.]] ອາຫານລາວ ຫຼື ຂອງກິນລາວ (Lao cuisine, cuisine laotienne) ໝາຍເຖິງ ອາຫານທີ່ແຕ່ງກິນ ຫຼື ມີການຄິດຄົ້ນສູດອາຫານໂດຍຊົນຊາດລາວ ຫຼື ຄົນທີ່ມາຈາກປະເທດລາວ.
ປາແດກ, ຂ່າ, ຫົວສີໄຄ, ໝາກຂີ້ຫູດ ແມ່ນສ່ວນປະກອບທີ່ສຳຄັນໃນປຸງແຕ່ງອາຫານລາວ. ອາຫານລາວທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດແມ່ນ ລາບ ແລະ ຕຳໝາກຫຸ່ງ. ລາບ ເປັນອາຫານທີ່ມີການນຳຊີ້ນທີ່ຍັງດິບມາປະສົມເຂົ້າກັບເຄື່ອງເທດ, ສ່ວນ ຕຳໝາກຫຸ່ງ ເປັນອາຫານທີ່ນຳໝາກຫຸ່ງ ມາຕຳລົງພ້ອມໝາກເຜັດ ຜັກທຽມ ໝາກເລັ່ນ ໝາກນາວ ແລະອື່ນໆ.
ຄວາມເປັນມາ
ອາຫານລາວໄດ້ມີການພັດທະນາມາດົນນານ ພ້ອມກັບການຂະຫຍັບຂະຫຍາຍຂອງຊົນຊາດລາວທີ່ໄດ້ຍ້າຍໄປກໍ່ຮ່າງສ້າງໂຕໃນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ອາຫານລາວມີອິດທິພົນຕໍ່ຊົນຊາດໃກ້ຄຽງ ເຊັ່ນ ໃນອາຫານໄທປັດຈຸບັນກໍໄດ້ມີອາຫານລາວເປັນສ່ວນປະກອບນຳ ເຊັ່ນ ລາບ ໂດຍມີການບໍລິໂພກໂດຍຄົນເຊື້ອສາຍລາວທີ່ຢູ່ໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງໄທ ແລະນອກຈາກນີ້ ລາບ ກໍໄດ້ມີການເຜີຍແພ່ໄປຮອດພາກກາງຂອງໄທ ເຊັ່ນ ບາງກອກ ຯລຯ ໂດຍມີການປຸງແຕ່ງທີ່ອາດຕ່າງຈາກລາບລາວແດ່. ໃນຂະນະດຽວກັນ ອາຫານລາວກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຊົນຊາດລ້ອມຮອບຄືກັນ. ລາວໄດ້ຮັບວິທີການຂົ້ວ (ຈີນກາງ: 炒 chǎo) ແລະ ອາຫານຈຳພວກເຂົ້າເສັ້ນເຊັ່ນ ເຝີ ເຂົ້າຊອຍ ຈາກຊາວຈີນ ແລະ ຊາວຫວຽດນາມ (ເຊິ່ງກໍໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຊາວຈີນຄືກັນ). ນອກຈາກນີ້ ອາຫານຕາເວັນຕົກກໍໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມໃນພັດທະນາການຂອງອາຫານລາວຄືກັນ. ໝາກເຜັດເປັນສິ່ງນຶ່ງທີ່ຊາວປອກຕຸຍການໄດ້ນຳເຂົ້າມາໃນອະດີດ. ຕັ້ງແຕ່ປະເທດລາວເປັນຫົວເມືອງຂອງຝະລັ່ງກໍໄດ້ມີການບໍລິໂພກເຂົ້າຈີ້ ກະແລັມ ແວງ ເນີຍແຂງ ຯລຯ ແລະອາຫານຕາເວັນຕົກຫຼາຍຂຶ້ນ.
ສ່ວນປະກອບ
thumbnail|right|[[ປາແດກເປັນນຶ່ງໃນສ່ວນປະກອບທີ່ສຳຄັນໃນອາຫານລາວ.]] ສ່ວນປະກອບທີ່ສຳຄັນໃນອາຫານລາວ ໄດ້ແກ່: ນອກຈາກນີ້ຍັງມີສ່ວນປະກອບອື່ນໆ ອີກ ເຊັ່ນ:
ບັນດາອາຫານ
ອາຫານລາວທີ່ນິຍົມຊົມຊື່ນຮັບປະທານໄດ້ແກ່:
ເຄື່ອງດື່ມ
ເຄື່ອງດື່ມຫຼັກທີ່ນິຍົມຊົມຊື່ນໃນປະເທດລາວມັກຂຶ້ນຢູ່ກັບອາຍຸຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ. ໄວລຸ້ນໜຸ່ມລາວນິຍົມດື່ມນ້ຳເຕົ້າຮູ້  ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງດື່ມທີ່ຜະລິດຈາກໝາກຖົ່ວເຫຼືອງ. ສ່ວນເຄື່ອງດື່ມມຶນເມົາທີ່ຂຶ້ນຊື່ລືຊາໃນປະເທດແມ່ນເບຍລາວ ເຊິ່ງເປັນເບຍທີ່ຜະລິດໃນປະເທດລາວ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ອາຫານລາວ
ເຂື່ອນບ້ານຕັນ 1
ເຂື່ອນບ້ານຕັນ 1 ແມ່ນ ເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງຄູນ ແຂວງຊຽງຂວາງ ປະເທດລາວ.
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
ເຈົ້າຍິງເອລິຊາແບດ ດັດເຊັດແຫ່ງບາບັນ
thumb|200px|ເຈົ້າຍິງເອລິຊາແບດ ດັດເຊັດແຫ່ງບາບັນ ເຈົ້າຍິງເອລິຊາແບດ ດັດເຊັດແຫ່ງບາບັນ (ເກິດ 14 ສິງຫາ ຄ.ສ. 2001) ແມ່ນເຈົ້າຍິງແລະລັດຊະທາຍາດແຫ່ງແບນຊິກ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ເຈົ້າຍິງແບນຊິກ
ມາຣິໂອ້ ເມົາເຣີ້
ມາລິໂອ້ ເມົາເລີ້  (มาริโอ้ เมาเร่อ) ຊື່ຫຼິ້ນ ໂອ້ ເກີດເມື່ອວັນທີ 4 ທັນວາ ຄ.ສ. 1988 ເປັນນັກສະແດງຊາວໄທ ເລີ່ມເຂົ້າສູ່ວົງການບັນເທີງຕັ້ງແຕ່ອາຍຸ 16 ປີ ໂດຍໄດ້ຮັບການຕິດຕໍ່ຈາກໂມເດລລິ້ງໃນສະຫຍາມສະແຄວ ໂດຍເລີ່ມຈາກງານຖ່າຍແບບ ຖ່າຍໂຄສະນາ ເຊັ່ນ ໂຄສະນາເອັກຊິດ ໂລນອອນ ເຂົ້າໜົມແຈັກ ເດິພິດຊ້າຄອມປານີ ແລະຍັງໄດ້ຖ່າຍແບບຢູ່ເລື້ອຍມາ ຢ່າງ ເທີກັບສັນ ແລະປຶ້ມໄວລຸ້ນອີກຫຼາຍຫົວແລະຖ່າຍມິວສິກວິດີໂອ ອີກຫຼາຍໂຕເຊັ່ນ ກະແຈທີ່ຫາຍໄປ ຂອງ ປາມມີ້, ປາກດີຂີ້ເຫງົາເອົາແຕ່ໃຈ ຂອງ ມິລ້າ ເປັນຕົ້ນ.
ຈົນໃນປີ 2007 ມີຜົນງານສ້າງຊື່ຈາກຮູບເງົາໄທເລື່ອງ ຮັກແຫ່ງສະຫຍາມ ເຊິ່ງຈາກບົດບາດ "ໂຕ້ງ" ໃນ ຮັກແຫ່ງສະຫຍາມ ນີ້ ມາລິໂອ້ໄດ້ຮັບຮາງວັນນັກສະແດງນຳຊາຍຍອດຢ້ຽມ ຈາກວາລະສານສະຕາພິກ ຮັບຮາງວັນຈາກເທສະການໜັງຊີເນມະນິລາ ທີ່ຈັດຂຶ້ນຢູ່ປະເທດຟີລິບປິນ ສາຂານັກສະແດງຊາຍຍອດຢ້ຽມ ປະເພດຮູບເງົາອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແລະໄດ້ຮັບການສະເໜີຊື່ເຂົ້າຊິງຈາກ ຮາງວັນເອຊ້ຽນຟິມ ສາຂານັກສະແດງສົມທົບຊາຍຍອດຢ້ຽມ ອີກທັງຍັງໄດ້ຮັບການສະເໜີຊື່ເຂົ້າຊິງຮາງວັນຊົມລົມວິຈານບັນເທີງເທື່ອທີ 16 ປະຈຳປີ 2007 ໃນສາຂານັກສະແດງນຳຊາຍຍອດຢ້ຽມ ແລະຮາງວັນສະຕາເອັນເທີເທນເມັນອະວອດ ເທື່ອທີ 6 ໃນສາຂາຜູ້ສະແດງນຳຊາຍຍອດຢ້ຽມ.
ມາລິໂອ້ໄດ້ຮ່ວມງານກິຈະກຳການກຸສົນຢູ່ຫຼາຍເທື່ອ ລວມເຖິງຍັງເປັນພີເຊັນເຕີ້ ໃນວັນຢຸດສູບຢາສູບໂລກ ປະຈຳປີ ຄ.ສ. 2008 ເຊິ່ງຈັດໂດຍ ກົມຄວບຄຸມໂລກ ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ແລະເປັນພີເຊັນເຕີ້ຕໍ່ຕ້ານຢາເສບຕິດໃຫ້ກັບທາງສຳນັກງານຄະນະກຳມະການປ້ອງກັນແລະປາບປາມຢາເສບຕິດ.
ผลงาน
มาริโอ้เริ่มเข้าสู่วงการด้วยการถ่ายแบบตามนิตยสาร โดยเริ่มถ่ายจากนิตยสารเดอะบอย และมีผลงานภาพยนตร์โฆษณามากกว่า 30 เรื่อง มีผลงานถ่ายมิวสิกวิดีโออีกหลายตัว และมีผลงานภาพยนตร์เริ่มจากภาพยนตร์เรื่อง รักแห่งสยาม รวมทั้งมีละครเรื่องแรกคือ หมู่ 7 เด็ดสาระตี่ และอีกเรื่องคือ กลิ้งไว้ก่อน พ่อสอนไว้ ทางช่อง 7 สี รวมทั้งผลงานเพลงร่วมกับพี่ชาย และ ยังมีนางเอกคู่ขวัญ คือ ณฐพร เตมีรักษ์ ซึ่งเคยเล่นละครคู่กันจนมีชื่อเสียง ได้แก่ เพลิงทระนง ปี 2554 และ รอยรักหักเหลี่ยมตะวัน ปี 2557
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ນັກສະແດງຊາວໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ມາຈາກປະເທດໄທ ໝວດ:ຊາວໄທເຊື້ອສາຍຈີນ ໝວດ:ຊາວໄທເຊື້ອສາຍເຢຍລະມັນ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2531 ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນເຊັນດໍມິນິກ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກມະຫາວິທະຍາໄລຮາມຄຳແຫງ ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ
ໝູ່ບ້ານຕະໂອຍ
ຫມູ່ບ້ານຕະໂອຍ : ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດເມືອງຕະໂອຍ ກາຍເມືອງຕຸ້ມລານ ໄປທາງຕະເວັນອອກສຽງເໜືອ ການເດິນທາງທຸລະກັນດານຫລາຍ ແລ່ນໄດ້ແຕ່ລົດກະບະ ໃຊ້ເສັ້ນທາງດຽວກັບໄປຫມູ່ບ້ານກະຕັງ ແຕ່ກາຍໄປອີກ 50 ກິໂລແມັດ ສາມາດໄປສຳຜັດຊີວິດຂອງຊາວເຜົ່າຕະໂອຍ ທີ່ຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ຕາມຮ່ອມພູເລິກ 300-1,000 ແມັດ ປະມານ 26,000 ຄົນ ເຜົ່ານີ້ມີຂະໜົບທຳນຽມປະເພນີດັ້ງເດີມຂອງຊາວລາວໄວ້ຢ່າງໜຽວແໜ້ນ ສາມາດໄປພັກແບບໂຮມສະເຕໄດ້ ແຕ່ອາດບໍ່ສະດວກປານໃດ ເພາະຊາວເຜົ່າບ່ອນນີ້ມີຈາຮີດປະເພນີການບູຊາເທບພະເຈົ້າ ນັບຖືພູດຜີຢ່າງເຄັ່ງຄັດ ການເຂົ້າໄປຢູ່ບ່ອນນີ້ບໍ່ຄວນສະແດງທ່າທີລົບລູ່ ແຕ່ເມື່ອນອກເໜືອເວລາພິທີກຳຊາວເຜົ່າກໍເປີດໂອກາດໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວເຂົ້າໄປສຶກສາຊີວິດຂອງພວກພວກເຂົາຢ່າງເປັນກັນເອງ ການໄດ້ຮັບປະທານອາຫານປ່າ ການສຶກສາຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ຂອງຊາວບ້ານ.
ລັດຖະບານ
ເບິ່ງເພີ່ມຕື່ມ
ໝວດ:ອົງການບໍລິຫານ ໝວດ:ອຳນາດລັດ
ລະບົບການເມືອງຂອງ ສປປລາວ
ລັດຖະບານ
ລັດຖະບານແມ່ນອົງການບໍລິຫານແຫ່ງລັດ. ລັດຖະບານຄຸ້ມຄອງຢ່າງເປັນເອກກະພາບ ການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງລັດ ໃນທຸກດ້ານ: ການເມືອງ, ເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ-ສັງຄົມ, ປ້ອງກັນຊາດ - ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບແລະ ການຕ່າງປະເທດ.
ລັດຖະບານມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ດັ່ງນີ້: 1. ປະຕິບັດລັດຖະທຳມະນູນ, ກົດໝາຍ ແລະ ມະຕິຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ, ລັດຖະບັນຍັດ ແລະ ລັດຖະດຳລັດ ຂອງປະທານປະເທດ.
2. ສະເໜີຮ່າງກົດໝາຍ ແລະ ຮ່າງລັດຖະບັນຍັດຕໍ່ສະພາແຫ່ງຊາດ, ຮ່າງລັດຖະດຳລັດຕໍ່ປະທານປະເທດ.
3. ກຳນົດແຜນຍຸດທະສາດ, ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ແຜນຫງົບປະມານແຫ່ງລັດປະຈຳປີ ແລ້ວ ນຳສະເໜີໃຫ້ສະພາແຫ່ງຊາດພິຈາລະນາ ແລະ ຣັບຮອງເອົາ.
4. ລາຍງານການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຂອງຕົນຕໍ່ສະພາແຫ່ງຊາດ, ຕໍ່ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ(ໃນເວລາທີ່ ສະພາແຫ່ງຊາດບໍ່ໄດ້ເປີດກອງປະຊູມ) ແລະ ລາຍງານຕໍ່ປະທານປະເທດ.
5. ອອກດຳລັດ, ມະຕິຕົກລົງກ່ຽວກັບການຄູ້ມຄອງລັດ, ຄູ້ມຄອງເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ, ວິທະຍາສາດ, ເຕັກນິກ, ເຕັກໂນໂລຢີ, ຊັບພະຍາກອນແຫ່ງຊາດ, ສີ່ງແວດລ້ວມ, ການປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບສຸກ ແລະ ການຕ່າງປະເທດ.
6. ຈັດຕັ້ງ, ຊີ້ນຳ ແລະ ກວດກາການເຄື່ອນໄຫວຂອງບັນດາຂະແໜງການ ແລະ ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖີ່ນ.
7. ຈັດຕັ້ງ ແລະ ກວດກາການເຄື່ອນໄຫວກຳລັງປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ.
8. ເຊັນສົນທິສັນຍາ, ສັນຍາກັບຕ່າງປະເທດ ແລະ ຊີ້ນຳການປະຕິບັດສົນທິສັນຍາ ແລະ ສັນຍາທີ່ໄດ້ເຊັນແລ້ວ.
9. ງົດການປະຕິບັດ, ລົບລ້າງ ຫລື ຍົກເລີກຂໍ້ຕົກລົງ, ຄຳສັ່ງຂອງກະຊວງ, ອົງການທຽບເທົ່າກະຊວງ, ອົງການ ທີ່ຂື້ນກັບລັດຖະບານ ແລະ ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖີ່ນທີ່ຂັດກັບລະບຽບກົດໝາຍ.
10. ປະຕິບັດສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ອື່ນໆ ຕາມທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ.
ລັດຖະບານປະກອບດ້ວຍນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ຮອງນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ, ລັດຖະມົນຕີ, ຫົວໜ້າອົງການທຽບເທົ່າກະ ຊວງ. ລັດຖະບານມີອາຍຸການເທົ່າກັບອາຍຸການຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ.
ນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີແມ່ນປະທານປະເທດເປັນຜູ້ແຕ່ງຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງພາຍຫລັງທີ່ສະພາແຫ່ງຊາດທີ່ໄດ້ຮັບ ຮອງເອົາແລ້ວ.
ນາຍົກລັດຖະມົນຕີເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານ ແລະ ຕາງໜ້າໃຫ້ລັດຖະບານຊີ້ນຳ ແລະ ອຳນວຍຄວບຄູມວຽກງານ ຂອງລັດຖະບານ, ຊີ້ນຳວຽກງານຂອງກະຊວງ, ອົງການທຽບເທົ່າກະຊວງ, ທະບວງ ແລະ ອົງການອື່ນໆທີ່ຂື້ນກັບ ລັດຖະບານ, ຊີ້ນຳວຽກງານຂອງແຂວງ ແລະ ນະຄອນ. ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຕ່ງຕັ້ງ, ຍົກຍ້າຍ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງ ລັດຖະມົນຕີຊ່ວຍວ່າການ, ຮອງຫົວໜ້າອົງການທຽບເທົ່າກະຊວງ, ຫົວໜ້າທະບວງ, ຮອງເຈົ້າແຂວງ, ຮອງເຈົ້າ ຄອງນະຄອນ, ເລື່ອນຊັ້ນ ຫລື ປົດຊັ້ນພັນເອກຂອງກຳລັງປ້ອງກັນຊາດ - ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຕຳແໜ່ງ ອື່ນໆ ຕາມທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ. ບັນດາຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ເປັນຜູ້ຊ່ວຍວຽກນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ຮັບຜິດຊອບວຽກງານໃດໜື່ງຕາມການມອບໝາຍຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ. ເມື່ອນາຍົກລັດຖະມົນຕີຕິດຂັດ ແມ່ນຮອງ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບມອບໝາຍເປັນຜູ້ວ່າການແທນ.
ໂຄງປະກອບກົງຈັກຂອງລັດຖະບານ
ການກຳນົດໂຄງປະກອບກົງຈັກຂອງລັດຖະບານ ແມ່ນອີງໃສ່ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງ ການ ຕົວຈິງຂອງປະ​ເທດ ໃນແຕ່ ລະໄລຍະ.
ໂຄງປະກອບຂອງລັດຖະບານ
ລັດຖະບານປະກອບດ້ວຍນາຍົກລັດຖະມົນຕີ,ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງ , ລັດຖະມົນຕີປະຈຳຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານ ແລະ ຫົວໜ້າອົງການທຽບເທົ່າກະຊວງ.
ΞΞΞ ປັດຈຸບັນຄະນະລັດຖະບານປະກອບມີຄື:ΞΞΞ 1. ທ່ານ ທອງສິງ ທຳມະວົງ ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ 2. ທ່ານ ອາຊາງ ລາວລີ ເປັນຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ 3. ທ່ານ ດຣ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ ເປັນຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ 4. ທ່ານ ພົນໂທ ດວງໃຈ ພິຈິດ ເປັນຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ 5. ທ່ານ ສົມສະຫວາດ ເລັ່ງສະຫວັດ ເປັນຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ 6. ທ່ານ ນາງ ປານີ ຢາທໍຕູ້ ເປັນປະທານສະພາແຫ່ງຊາດ 7. ທ່ານ ດຣ ບຸນທອງ ຈິດມະນີ ເປັນປະທານອົງການກວດກາລັດຖະບານ, ຫົວໜ້າອົງການຕ້ານການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ 8. ທ່ານ ດຣ ພັນຄຳ ວິພາວັນ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ກິລາ 9. ທ່ານ ດຣ ທອງບັນ ແສງອາພອນ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ 10. ທ່ານ ນາງ ອ່ອນຈັນ ທຳມະວົງ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມ 11.ທ່ານ ດຣ ຈະເລີນ ເຍຍປາວເຮີ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງຍຸຕິທຳ 12.ທ່ານ ສຸລິວົງ ດາລາວົງ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ 13.ທ່ານ ສຈ.ດຣ ເອກສະຫວ່າງ ວົງວິຈິດ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ 14.ທ່ານ ວິໄລວັນ ພົມເຂ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້ 15.ທ່ານ ຄຳປານ ພິລາວົງ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງພາຍໃນ 16.ທ່ານ ດຣ ນາມ ວິລະເກດ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ 17.ທ່ານ ສົມມາດ ພົມເສນາ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງໂຍທາທິການແລະ ຂົນສົ່ງ 18.ທ່ານ ສົມດີ ດວງດີ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທືນ 19.ທ່ານ ພູເພັດ ຄຳພູນວົງ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການເງີນ 20.ທ່ານ ສຈ.ດຣ ບໍ່ແສງຄຳ ວົງດາລາ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງຖະແຫຼງຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວ 21.ທ່ານ ສຈ.ດຣ ບໍ່ວຽງຄຳ ວົງດາລາ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ 22.ທ່ານ ໜູລິນ ສິນບັນດິດ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ 23.ທ່ານ ຫຽມ ພົມມະຈັນ ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການ ກະຊວງໂທລະຄົມມະນາຄົມ ແລະ ການສື່ສານ 24.ທ່ານ ສຈ.ດຣ ບຸນຕຽມ ພິດສະໄໝ ເປັນລັດຖະມົນຕີປະຈຳຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານ 25.ທ່ານ ດຣ ສິນລະວົງ ຄຸດໄພທູນ ເປັນລັດຖະມົນຕີປະຈຳຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານ 26.ທ່ານ ນາງ ບຸນເພັງ ມູນໂພໄຊ ເປັນລັດຖະມົນຕີປະຈຳຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານ 27.ທ່ານ ບຸນເຮືອງ ດວງພະຈັນ ເປັນລັດຖະມົນຕີປະຈຳຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານ 28.ທ່ານ ດຣ ດວງສະຫວັດ ສຸພານຸວົງ ເປັນລັດຖະມົນຕີປະຈຳຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານ 29.ທ່ານ ນາງ ເຂັມແພງ ພົນເສນາ ເປັນລັດຖະມົນຕີປະຈຳຫ້ອງວ່າການລັດຖະບານ 30.ທ່ານ ສົມພາວ ໄຟສິດ ເປັນຜູ້ວ່າການທະນາຄານແຫ່ງຊາດ ສ່ວນໃນໝວດອົງການບໍລິຫານ ແລະ ອຳນາດລັດອື່ນໆ ມີຄື: 31.ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ ເປັນຫົວໜ້າອົງການສານປະຊາຊົນສູງສຸດ 32.ທ່ານ ຄຳສານ ສຸວົງ ເປັນຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ
ສິດ ແລະໜ້າທີ່ຂອງລັດຖະບານ
ລັດຖະບານ ມີສິດ ແລະໜ້າທີ່ດັ່ງນີ້ :
1. ປະຕິບັດລັດຖະທຳມະນູນ, ກົດໝາຍ , ມະຕິຕົກລົງຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ , ລັດຖະ ບັນຍັດ ແລະ ລັດຖະດຳລັດຂອງປະທານປະເທດ, ຈັດຕັ້ງໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ກົດ ໝາຍ, ສຶກສາອົບຮົມສະຕິເຄົາ ລບ ແລະປະຕິບັດລະບຽບກົດໝາຍ; ກຳນົດບັນດາມາດຕະການປົກປ້ອງສິດ ແລະຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບ​ທຳ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ ;
2. ກຳນົດແຜນຍຸດທະສາດ, ແຜນ​ພັດທະນາ ເສດ ຖະກິດ - ສັງຄົມ ແລະ ແຜນງົບ ປະມານແຫ່ງລັດປະຈຳປີແລ້ວ ນຳ ສະ ເໜີ ສະພາແຫ່ງຊາດພິຈາລະນາ ແລະ ຮັບຮອງເອົາ.
3. ຄຸ້ມຄອງຢ່າງເປັນເອກະພາບການກໍ່ສ້າງ, ການຂະຫຍາຍພື້ນຖານເສດຖະກິດ , ວັດທະນະທຳ -ສັງຄົມ, ວິທະຍາສາດ, ເຕັກນິກ, ການປະຕິບັດນະໂຍບາຍການ ເງິນ, ເງິນຕາ, ຮັບປະກັນການນຳໃຊ້ຊັບສົມບັດຂອງຊາດຢ່າງມີປະສິດທິພາບ, ປົກປ້ອງຊັບສົມບັດຂອງລັດ, ລວມໝູ່ ແລະບຸກຄົນບົນພື້ນຖານລັດຖະທຳ​ມະນູນ ແລະກົດໝາຍ.
4. ລາຍງານ ການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຂອງຕົນຕໍ່ສະພາແຫ່ງ ຊາດ, ຕໍ່ຄະນະ ປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດໃນເວລາທີ່ ສະພາ ແຫ່ງ ຊາດ ບໍ່ ໄດ້ ເປີດ ກອງ ປະຊຸມ ແລະລາຍ ງານ​ຕໍ່​ປະທານ​ປະເທດ.
5. ຄົ້ນຄວ້າ ແລະສະເໜີຮ່າງກົດໝາຍຕໍ່ສະພາແຫ່ງຊາດ ເພື່ອພິຈາລະນາຮັບ ຮອງ, ສະເໜີຮ່າງລັດຖະບັນຍັດຕໍ່ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດເພື່ອ​ພິຈາລະນາ.
6. ຄົ້ນຄວ້າ ແລະສະເໜີຮ່າງລັດຖະດຳລັດຕໍ່​ປະທານປະເທດເພື່ອ​ພິຈາລະນາຕົກລົງ.
7. ອອກດຳລັດ, ມະຕິ ຕົກລົງ ກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງລັດ, ຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດ - ສັງ ຄົມ, ວິທະຍາສາດ , ເຕັກນິກ , ເຕັກໂນໂລຢີ , ການສ້າງ ແລະນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນມະນຸດ , ການປົກປັກຮັກສາ ແລະນຳໃຊ້ຊັບ​ພະຍາກອນທຳມະຊາດ , ສິ່ງ ແວດລ້ອມ ແລະຊັ ພະຍາກອນອື່ນໆ , ການປ້ອງກັນຊາດ O ປ້ອງກັນຄວາມ ສະຫງົບ ແລະການ ເຄື່ອນ ໄຫວ ວຽກ ງານ​ການ​ຕ່າງ​ປະ ເທດ ;
8. ຈັດຕັ້ງ, ຊີ້ນຳ , ອຳນວຍຄວບຄຸມ ແລະກວດກາການເຄື່ອນໄຫວຂອງບັນດາຂະແໜງການ ແລະອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ມີປະສິດທິ ພາບ ແລະຖືກ ຕ້ອງ ຕາ​ມລະ ບຽບ​ກົດໝາຍ ;
10. ເພີ່ມທະວີການປັບປຸງ ແລະກວດກາວຽກງານປ້ອງກັນຊາດ, ປ້ອງກັນຄວາມ ສະຫງົບທົ່ວປວງຊົນ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍຂອງສັງຄົມ , ກໍ່ສ້າງ ກຳລັງປະກອບອາວຸດປະຊາຊົນ , ປະຕິບັດຄຳສັ່ງ ລະດົມພົນ , ກຳນົດມາດຕະ ການຕ່າງໆທີ່ຈຳເປັນ ເພື່ອປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດ ;
11. ງົດການປະຕິບັດ, ລົບລ້າງ ຫລືຍົກເລີກຂໍ້ຕົກລົງ , ຄຳສັ່ງ , ຄຳ ແນະນຳ ແລະແຈ້ງການ ຂອງກະຊວງ , ອົງ ການ ທຽບ ເທົ່າ ກະຊວງ , ອົງ ການ ອື່ນໆ ທີ່ ຂຶ້ນ ກັບ ລັດຖະບານ ແລະອົງ ການ ປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນທີ່ຂັດກັບ​ລະບຽບກົດ ໝາຍ ;
12. ຕົກລົງສ້າງຕັ້ງ, ຍຸບເລີກ ແລະກຳນົດເຂດແດນຂອງເມືອງ ແລະເທດສະບານຕາມການສະເໜີຂອງ ເຈົ້າແຂວງ ຫລືເຈົ້າຄອງນະຄອນ ;
13. ຈັດຕັ້ງດຳເນີນການກວດກາ, ກວດການຂອງລັດ , ຕ້ານການລະເມີດລະບຽບ ກົດໝາຍ , ການສໍ້ລາດບັງຫລວງ ແລະປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ອື່ນໆ ; ພິຈາລະນາ ແກ້ໄຂຄຳຮ້ອງທຸກ ຫລືຄຳ ສະ ເໜີຂອງປະຊາຊົນ ກ່ຽວ ກັບ ການ ກະທຳ ທີ່ ບໍ່ ຖືກ​ຕ້ອງ ຂອງພະນັກງານ , ລັດຖະກອນ ແລະອົງ​ການບໍລິຫານ ລັດ ຂັ້ນຕ່າງໆ ບົນ ພື້ນຖານລະບຽບກົດໝາຍ ;
15. ພົວພັນ, ຮ່ວມມື , ເຈລະຈາ , ເຊັນສົນທິສັນຍາ ແລະສັນຍາກັບຕ່າງປະເທດ , ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ກວດ ກາການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານການຕ່າງປະເທດ , ການປະຕິ ບັດສົນ ທິສັນຍາ ແລະສັນຍາທີ່ໄດ້ເຊັນກັນ ແລ້ວ ;
16. ປະຕິບັດສິດ ແລະໜ້າທີ່ອື່ນໆທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນລັດຖະທຳ ມະນູນ ແລະລະບຽບ ກົດໝາຍ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລັດຖະບານ
ສານ
ສານ (ຄຳເຄົ້າ: ສາລ) ແມ່ນ ອົງກອນຕຸລາການ ທີ່ ມີ ອຳນາດຕຸລາການ ຫຼື ອຳນາດໃນການຕັດສິນວ່າ ການກະທຳໃດໜຶ່ງ ຖືກຫຼືຜິດ ກົດໝາຍ ໃນປະເທດໃດໜຶ່ງ.ມັນ ແມ່ນ ໜຶ່ງ ໃນ 3 ອຳນາດລັດຄື (1)ອຳນາດນິຕິບັນຍັດ(ສະພາ), (2)ອຳນາດບໍລິຫານ(ລັດຖະບານ) ແລະ (3)ອຳນາດຕຸລາການ(ສານ). ລະບົບ ສານນັ້ນ ຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມ ແຕ່ລະປະເທດ ເຊັ່ນ ບາງປະເທດ ກໍ່ໃຊ້ ລະບົບ 2 ຂັ້ນ, 3 ຂັ້ນ ເປັນຕົ້ນ. ນອກຈາກ ສານຕຸລາການ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ບາງ ປະເທດ ກໍ່ຍັງມີ ສານພິເສດ ເຊັ່ນ ສານລັດຖະທຳມະນູນ, ສານທະຫານ ອີກ.
ສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແລະອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນ ແຫ່ງ ສປປລ
ສານປະຊາຊົນແມ່ນອົງການພິພາກສາຂອງລັດຊື່ງປະກອບດ້ວຍ: ສານປະຊາຊົນສູງສຸດ .ສາສອຸທອນ. ສານປະຊາ ຊົນແຂວງ, ນະຄອນ. ສານປະຊາຊົນເຂດ. ສານທະຫານ. ໃນກໍລະນີທີ່ຈຳເປັນອາດຈະສ້າງຕັ້ງສານສະເພາະ ຕາມຂະແໜງການຂື້ນກໍ່ໄດ້ ໂດຍການຕົກລົງຂອງຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ.
ສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແມ່ນອົງການພິພາກສາສຸງສຸດຂອງລັດ. ສານປະຊາຊົນສູງສຸດຄຸ້ມຄອງດ້ານບໍລິຫານຕໍ່ສານ ປະຊາຊົນທຸກຂັ້ນ, ສານທະຫານ ແລະ ກວດກາຄຳຕັດສີນຂອງສານດັ່ງກ່າວ.
ຮອງປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແມ່ນປະທານປະເທດເປັນຜູ້ແຕ່ງຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງ ຕາມການສະເໜີຂອງ ປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ. ບັນດາຜູ້ພິພາກສາຂອງສານປະຊາຊົນສູງສຸດ, ປະທານ, ຮອງປະທານ ແລະ ບັນດາຜູ້ພິພາກສາຂອງສານທະຫານແມ່ນຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດເປັນຜູ້ແຕ່ງຕັ້ງ, ຍົກຍ້າຍ ຫລື ປົດຕຳ ແໜ່ງຕາມການສະເໜີຂອງສານປະຊາຊົນສູງສຸດ.
ສານປະຊາຊົນພິຈາລະນາຕັດສີນເປັນໝູ່ຄະນະ. ໃນເວລາພິຈາລະນາຕັດສີນ ຜູ້ພິພາກສາຕ້ອງເປັນເອກະລາດ ແລະ ມີແຕ່ປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍເທົ່ານັ້ນ.
ການໄຕ່ສວນຄະດີໃນທີ່ປະຊູມສານຕ້ອງດຳເນີນຢ່າງເປີດເຜີຍ ເວັ້ນເສຍແຕ່ກໍລະນີທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ. ຜູ້ຖືກຫາມີສິດຕໍ່ສູ້ຄະດີທີ່ຕົນຖືກກ່າວຟ້ອງ, ທະນາຍຄວາມມີສິດຊ່ວຍເຫລືອທາງດ້ານກົດໝາຍແກ່ຜູ້ຖືກກ່າວຟ້ອງ.
ຜູ້ຕາງໜ້າບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມມີສິດເຂົ້າຮ່ວມຄະດີຢູ່ສານຕາມທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ.
ຄຳຕັດສີນຂອງສານປະຊາຊົນທີ່ໃຊ້ໄດ້ຢ່າງເດັດຂາດແລ້ວນັ້ນ ທຸກອົງຈັດຕັ້ງພັກ, ອົງການຈັດຕັ້ງລັດ, ແນວລາວ ສ້າງຊາດ, ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ, ອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ແລະ ພົນລະເມືອງທຸກຄົນຕ້ອງເຄົາລົບ, ບຸກຄົນ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຕ້ອງປະຕິບັດຢ່າງເຂັ້ມງວດ.
ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນແມ່ນອົງການຕິດຕາມກວດກາການປະຕິບັດກົດໝາຍຊື່ງປະກອບດ້ວຍ. ອົງການໄອຍາ ການປະຊາຊົນສູງສຸດ. ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນຂັ້ນອຸທອນ. ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນແຂວງ, ນະຄອນ. ອົງການໄອຍາການເມືອງ. ອົງການໄອຍາການທະຫານ. ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ດັ່ງນີ້: 1. ຕິດຕາມກວດກາການເຄົາລົບກົດໝາຍຢ່ງຖືກຕ້ອງ ແລະ ເປັນເອກກະພາບຢູ່ໃນທຸກກະຊວງ, ອົງການທຽບເທົ່າ ກະຊວງ,ອົງການທີ່ຂື້ນກັບລັດທະບານ, ແນວລາວສ້າງຊາດ, ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ, ອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ, ອົງການປົກຄອງທອ້ງຖີ່ນ, ວິສາຫະກິດ, ລັດຖະກອນ ແລະ ພົນລະເມືອງ. 2. ປະຕິບັດສິດກ່າວຟ້ອງ.
ໃນເວລາປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນນັ້ນອົງການປະຊາຊົນມີແຕ່ປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ ແລະ ຄຳສ່ງຂອງໄອຍາການປະ ຊາຊົນສູງສຸດເທົ່ານັ້ນ.
ເບິ່ງຕື່ມ
ກົດໝາຍ
ສະພາ
ສະພາ ແມ່ນ ອົງກອນນິຕິບັນຍັດ ຫຼື ຜູ້ ອົງກອນ ທີ່ພິຈາລະນາ ຜ່ານ ບັນດາ ຮ່າງກົດໝາຍ ເພື່ອ ປະກາດໃຊ້ ເປັນກົດໝາຍ ໃນປະເທດໃດໜຶ່ງ. ບາງປະເທດ ກໍ່ ໃຊ້ ລະບົບສະພາດຽວ ເຊັ່ນ ສະພາແຫ່ງຊາດ ຂອງ ລາວ ແລະ ບາງ ປະເທດກໍ່ໃຊ້ ລະບົບ 2 ສະພາ ເຊັ່ນ ສະພາຕໍ່າ ແລະ ສະພາສູງຢູ່ ສະຫະລັດອາເມລິກາ. ມັນ ແມ່ນ ໜຶ່ງ ໃນ 3 ອຳນາດລັດຄື
ສະພາແຫ່ງຊາດ ແຫ່ງສປປລ
ສະພາແຫ່ງຊາດແມ່ນອົງການຕົວແທນແຫ່ງສິດອຳນາດ ແລະ ຜົນປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ, ເປັນອົງການອຳນາດແຫ່ງ ລັດ ແລະ ທັງເປັນອົງການນິຕິບັນຍັດ ທີ່ມີສິດຕົກລົງບັນຫາພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ, ຕິດຕາມກວດກາການເຄືອນ ໄຫວຂອງອົງການອົງການບໍລິຫານ, ສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນ.
2. ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາ, ປ່ຽນແປງ ຫລື ລົບລ້າງກົດໝາຍ.
3. ພິຈາລະນາເອົາການກຳນົດ, ການປ່ຽນແປງ ຫລື ລົບລ້າງພາສີ ແລະ ສ່ວຍສາອາກອນ.
4. ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາແຜນຍຸດຖະສາດແຫ່ງການພັດທະນາເສດຸະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ແຜນງົບປະມານແຫ່ງ ລັດ. 5. ເລືອກຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແນ່ງປະທານ, ຣອງປະທານ ແລະ ກຳມະການປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ.
6. ເລືອກຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງປະທານປະເທດ ແລະ ຮອງປະທານປະເທດ ຕາມການສະເໜີຂອງສະພາແຫ່ງ ຊາດ. 7. ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາການສະເໜີແຕ່ງຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ ຕາມການສະເໜີຂອງປະ ທານປະເທດ, ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາໂຄງປະກອບກົງຈັກຂອງລັດຖະບານ, ການແຕ່ງຕັ້ງ, ການຍົກຍ້າຍ ຫລື ການປົດຕຳແໜ່ງສະມາຊິກລັດຖະບານຕາມການສະເໜີຂອງນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ.
8. ເລືອກຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແລະ ໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ ຕາມການສະ ເໜີຂອງປະທານປະເທດ.
9. ຕົກລົງສ້າງຕັ້ງ ຫລື ຍູບກະຊວງ, ອົງການທຽບເທົ່າກະຊວງ, ແຂວງ ແລະ ນະຄອນ, ຕົກລົງເຂດແດນຂອງ ແຂວງ ແລະ ນະຄອນຕາມການສະເໜີຂອງນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ.
10. ຕົກລົງໃຫ້ນິລະໂທດກຳ.
14. ປະຕິບັດສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ອື່ນໆ ຕາມທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ.
ສະພາແຫ່ງຊາດແຕ່ລະຊຸດ ມີອາຍຸການຫ້າປີ. ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດແມ່ນຜົນລະເມືອງລາວເປັນຜູ້ເລືອດຕັ້ງ ຕາມລະບຽບການທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ. ການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດໃໝ່ຕ້ອງໃຫ້ແລ້ວຢ່າງ ຊ້າ 60 ວັນ ກ່ອນສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດເກົ່າຈະໝົດອາຍຸການ. ໃນກໍລະນີທີ່ເກີດສົງຄາມ ຫລື ດ້ວຍສາເຫດອື່ນ ຊື່ງ ກໍ່ຄວາມຍຸ້ງຍາກໃຫ້ແກ່ການເລືອກຕັ້ງນັ້ນ ສະພາແຫ່ງຊາດອາດຈະຕໍ່ອາຍຸການຂອງຕົນກໍ່ໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງດຳເນີນການ ເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດໃໝ່ ຢ່າງຊ້າບໍ່ໃຫ້ເກີນ 6 ເດືອນ ພາຍຫລັງສະພາບການໄດ້ກັບຄືນສູ່ປົກກະ ຕິ. ໃນກໍລະນີທີ່ມີຄວາມຈຳເປັນ ສະພາແຫ່ງຊາດຈະດຳເນີນການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ກ່ອນການ ໝົດອາຍຸການຂອງຕົນກໍ່ໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບຄວາມເຫັນດີຢ່າງໜ້ອຍສອງສ່ວນສາມຂອງຈຳນວນສະມາຊິກສະພາ ແຫ່ງຊາດທີ່ເຂົ້າຣ່ວມກອງປະຊູມ.
ສະພາແຫ່ງຊາດເລືອກຕັ້ງຄະນະປະຈຳຂອງຕົນ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍ ປະທານ, ຮອງປະທານ ແລະ ກຳມະການຈຳນວນ ໜື່ງ. ປະທານ ແລະ ຮອງປະທານສະພາແຫ່ງຊາດເປັນທັງປະທານ ແລະ ຮອງປະທານຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງ ຊາດ.
ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ແມ່ນອົງການປະຈຳການສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະຕິບັດໜ້າທີ່ແທນສະພາແຫ່ງຊາດໃນ ເວລາທີ່ສະພາແຫ່ງຊາດບໍ່ໄດ້ເປີດກອງປະຊູມ. ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ດັ່ງນີ້: 1. ກະກຽມກອງປະຊູມສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ຮັບປະກັນໃຫ້ສະພາແຫ່ງຊາດປະຕບັດແຜນການທີ່ກຳນົດໄວ້.
2. ຕີຄວາມໝາຍ ແລະ ອະທິບາຍລັດຖະທຳມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍຕ່າງໆ.
4. ແຕ່ງຕັ້ງຍົກຍ້າຍ ຫລື ປົດຕຳແນ່ງຜູ້ພິພາກສາຂອງສານປະຊາຊົນທຸກຂັ້ນ ແລະ ຜູ້ພິພາກສາຂອງສານທະຫານ.
5. ຮຽກໂຮມກອງປະຊູມສະພາແຫ່ງຊາດ. ປະຕິບັດສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ອື່ນໆຕາມທີ່ໄດກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ.
ສະພາແຫ່ງຊາດເປີດກອງປະຊູມສະໄໝສາມັນປີລະສອງເທື່ອ ໂດຍແມ່ນຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດເປັນຜູ້ເຕົ້າ ໂຮມ. ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດອາດຈະຮຽກໂຣມກອງປະຊູມສໄໝວິສາມັນກໍ່ໄດ້ ຖ້າຫາກເຫັນວ່າມີຄວາມ ຈຳເປັນ.
ກອງປະຊູມສະພາແຫ່ງຊາດຈະດຳເນີນໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອຫາກມີສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດເຂົ້າຮ່ວມຫລາຍກ່ວາເຄີ່ງໜື່ງຂອງ ຈຳນວນສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດທັງໝົດ. ມະຕິກອງປະຊູມສະພາແຫ່ງຊາດຈະມີຄຸນຄ່າໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອໄດ້ຮັບຄະແນນ ສຽງຫລາຍກ່ວາເຄີ່ງໜື່ງຂອງຈຳນວນສະມາຊິກທີ່ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊູມ ເວັ້ນເສຍແຕ່ ກໍລະນີທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນມາດ ຕາ 54,66 ແລະ ມາດຕາ 97 ຂອງລັດຖະທຳມະນູນ.
ອົງການຈັດ ແລະ ບຸກຄົນທີ່ມີສິດສະເໜີສ້າງຮ່າງກົດໝາຍມີດັ່ງນີ້:
1. ປະທານປະເທດ. 2. ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ.
3. ລັດຖະບານ.
5. ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນສູງສຸດ. ແນວລາວສ້າງຊາດແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນຂັ້ນສູນກາງ.
ກົດໝາຍທີ່ສະພາແຫ່ງຊາດໄດ້ຮັບຮອງເອົາແລ້ວນັ້ນຕ້ອງໄດ້ປະກາດໃຊ້ໂດຍປະທານປະເທດຢ່າງຊ້າບໍ່ໃຫ້ເກີນສາມ ສິບວັນນັບແຕ່ວັນໄດ້ຮັບຮອງເປັນຕົ້ນໄປ. ໃນໄລຍະເວລາດັ່ງກ່າວນັ້ນປະທານປະເທດມີສິດສະເນີໃຫ້ສະພາແຫ່ງຊາດ ພິຈາລະນາຄືນໃໝ່ນັ້ນຖ້າວ່າສະພາແຫ່ງຊາດຫາກຕົກລົງເອົາຢືນຢັນເອົາຕາມເດີມແລ້ວປະທານ ປະເທດກໍ່ຕ້ອງກຳ ນົດໃຊ້ພາຍໃນຫ້າສິບວັນ.
ສະພາແຫ່ງຊາດສ້າງຕັ້ງບັນດາກຳມາທິການຂອງຕົນຊື່ງມີໜ້າທີ່ພິຈາລະນາຮ່າງກົດໝາຍ ແລະ ຮ່າງລັດຖະບັນຢັດ ແລ້ວນຳສະເໜີຕໍ່ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ປະທານປະເທດ ພ້ອມທັງຊ່ວຍສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ຄະນະ ປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດປະຕິບັດສິດກວດກາເຄື່ອນໄຫວຂອງອົງການບໍລິຫານ, ສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍາ ການປະຊາຊົນ.
ສະມາຊິກສາພາແຫ່ງຊາດມີສິດຊັກຖາມນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ ຫລືສະມາຊິກລັດຖະບານ, ປະທານປະຊາຊົນສູງສຸດ. ບຸກຄົນທີ່ຖືກຊັກຖາມນັ້ນຕ້ອງຊີ້ແຈງຕໍ່ກອງປະຊູມສະພາແຫ່ງຊາດດ້ວຍວາຈາ ຫລື ເປັນລາຍລັກອັກສອນ.
ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດຈະບໍຖືກດຳເນີນຄະດີ ຫລື ກັກຂັງຖ້າບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມເຫັນດີຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຫລື ຂອງຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດບໍ່ໄດ້ເປີດກອງປະຊູມ. ໃນກໍລະນີທີ່ມີການກະທຳພິດເຊິ່ງໜ້າ ຫລື ຮິບດ່ວນນັ້ນອົງ ການທີ່ກັກຂັງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດຕ້ອງລາຍງານທັນທີ່ໃຫ້ສະພາແຫ່ງຊາດ ຫລື ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ໃນເວລາທີ່ສະພາແຫ່ງຊາດບໍ່ໄດ້ເປີດກອງປະຊູມເພື່ອພິຈາລະນາຕົກລົງ. ການສຶບສວນ - ສອບສວນບໍ່ເປັນສາຍ ເຫດພາໃຫ້ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດທີ່ຖືກດຳເນີນຄະດີນັ້ນຂາດປະຊູມສະພາແຫ່ງຊາດ.
ເບິ່ງຕື່ມ
ກົດໝາຍ
ນີແອນເດີທອນ
ນີແອນເດີທອນ (neanderthal) ຫຼື ຄົນເນອັງແດກຕານ (homme de Néandertal) ເປັນແອສະແປດທີ່ສູນພັນໄປແລ້ວ ເຄີຍມີຊີວິດເທິງໂລກປະມານ 40,000 ຫາ 28,000 ປີທີ່ແລ້ວ. ຈັດຢູ່ໃນສະກຸນໂຮໂມ (ສະກຸນຄົນ) ໂດຍມີຊື່ທາງວິທະຍາສາດວ່າ Homo neanderthalensis ຫຼື Homo sapiens neanderthalensis. ເປັນແອສະແປດທີ່ໃກ້ຄຽງກັບມະນຸດປັດຈຸບັນ ໂດຍມີດີເອັນເອເໝືອນມະນຸດປັດຈຸບັນປະມານ 99.5%. ຊາກກະດູກນີແອນເດີທອນ ມັກມີເຄື່ອງມືທີ່ເຮັດດ້ວຍກະດູກແລະຫີນ ຢູ່ໃນທະວີບເອີລາຊີ ຕັ້ງແຕ່ເອີລົບຫາອາຊີຕາເວັນຕົກ.
ຊື່
ຄຳວ່າ ນີແອນເດີທອນ ມາຈາກຮ່ອມພູນີແອນເດີ ເຊິ່ງໃນສະຕະວັດທີ 19 ເປັນບ່ອນທີ່ມີຄົນພົບຊາກກະດູກຂອງນີແອນເດີທອນ ຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງເມືອງດູດເຊນດອບ ປະເທດເຢຍລະມັນ ເຊິ່ງຫ່າງຈາກເມືອງນີ້ປະມານ 12 ກິໂລແມັດ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ໂຮໂມ
ປະເທດຊອກຊີ
ປະເທດຊອກຊີ (ຊອກຊີ: საქართველო, romanized: sakartvelo; IPA: [sɑkʰɑrtʰvɛlɔ]) ເປັນປະເທດໃນພາກພື້ນຄໍເຄຊັດກົງຈຸດຕັດລະຫວ່າງເອີຣົບຕາເວັນອອກ ແລະ ອາຊີຕາເວັນຕົກ ມີຂົງເຂດຕິດກັບທະເລດຳທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບລັດເຊຍ ທິດໃຕ້ຕິດກັບຕວັກກີ ແລະ ອາກເມນີ ແລະ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບອາແຊກໄບຊານ ເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຄື ທະບິລິຊີ ຊອກຊີມີພື້ນທີ່ທັງໝົດ 69,700 ຕາລາງກິໂລແມັດ (26,911 ຕາລາງໄມລ໌) ມີປະຊາກອນປະມານ 3.718 ລ້ານຄົນ ຊອກຊີເປັນປະເທດສາທາລະນະລັດບບລັດຖະສະພາ ໄດ້ຮັບການເລືອກຕັ້ງຜ່ານລະບອບປະຊາທິປະໄຕແບບຕົວແທນ
ຊອກຊີເປັນປະເທດໜິ່ງທີ່ຜະລິດໄວນ໌ທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຂອງໂລກ ປະເພນີທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ເອກະລັກປະຈຳຊາດມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບໄວນ໌ ແລະໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະເບີຍນເປັນມໍລະດົກໂລກທາງວັດຖະນະທຳທີ່ຈັບຕ້ອງບໍ່ໄດ້ຈາກ UNESCO ໃນຊ່ວງຍຸກຄລາດສິກອານາຈັກອິດສະຫຼະຫຼາຍແຫ່ງໄດ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນຊອກຊີ ເຊັ່ນ: Colchis ແລະ Iberia ຊາວຊອກຊີຍອມຮັບສາດສະໜາຄຣິດຢ່າງເປັນທາງການໃນຕົ້ນສັດຕະວັດທີ 4 ຄິດຕະຈັກອໍໂທດອກຂອງຊອກຊີມີສ່ວນຮວມໃນການລວມກັນທາງຈິດວິນຍານ ແລະ ການເມືອງໃນຊ່ວງຍຸກທຳອິດໃນຍຸກກາງລາຊະອານາຈັກຊອກຊີໄດ້ກຳເນີດຂຶ້ນ ແລະ ມາເຖິງຍຸກທີ່ຮຸ່ງເຮືອງສະໄໝຂອງກະສັດເດວິດເຊິ່ງເປັນຜູ້ສ້າງ ແລະ ລາຊິນີທາມາຣ໌ໃນສັດຕະວັດທີ 12 ແລະ ຕົ້ນສັດຕະວັດທີ 13 ຫຼັງຈາກນັ້ນອຳນາດຂອງອານາຈັກຄ່ອຍ ໆ ຫຼຸດລົງ ແລະ ແຕກສະຫຼາຍໄປໃນທີ່ສຸດ ບັນດາແຄວ້ນເລັກແຄວ້ນນ້ອຍໄດ້ຕົກໄປຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງອານາຈັກມອງໂກ ອານາຈັກອອດໂຕມັນ ແລະອານາຈັກເປີເຊຍ ຕາມລຳດັບ ໃນປີ 1783 ອານາຈັກຊອກຊີໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມເປັນພິນທະມິດກັບຈັກກະວັດລັດເຊຍ ແລະ ລວມດິນແດນຂອງຊອກຊີເຂົ້າດ້ວຍກັນໃນສັດຕະວັດທີ 19.
ຫຼັງຈາກການປະຕິວັດປີ 1917 ຊອກຊີໄດ້ກາຍເປັນປະເທດສາທາລະນະລັດເອກະລາດ ພາຍໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງເຢຍລະມັນ ຫຼັງຈາກເຢຍລະມັນໄດ້ແພ້ສົງຄາມໂລກຄົ້ງທີ 1 ຊອກຊີຖືກບອນເຊວິກລັດເຊຍຮຸກຮານສົ່ງຜົນໃຫ້ປະເທດລວມຕົວເປັນສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປີ 1922 ໃນຊ່ວງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ 2 ຊາວຊອກຊີ 700,000 ຄົນຕໍ່ສູ້ກັບກອງທັບແດງກັບເຢຍລະມັນໃນທົດສະວັດ 1980 ການເອີ້ນຮ້ອງເອກະລາດໄດ້ຂະຫຍາຍໄປສູ່ການແຍກຕົວຂອງຊອກຊີອອກຈາກສະຫະພາບໂຊວຽດໃນເດືອນເມສາ ປີ 1991 ໃນຊ່ວງທົດສະວັດຕໍ່ມາພາຍຫຼັງແຍກຕົວອອກຈາກໂຊວຽດ ຊອກຊີໄດ້ເກີດວິກິດທາງເສດຖະກິດ ສົງຄາມກາງເມືອງ ແລະ ສົງຄາມແບ່ງແຍກດິນແດນຂອງອັບຮາເຊຍ ແລະ ເຊົ້າອອດຊີເຊຍ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ເກີດການປະຕິວັດກຸຫຼາບປາດສະຈາກເລືອດໃນປີ 2003 ຊອກຊີໄດ້ດຳເນີນນະໂຍບາຍທີ່ສະໜັບສະໜູນການເຊື່ອມສັມພັນກັບຕາເວັນຕົກເປັນຜົນໃຫ້ມີການປະຕິຮູບປະຊາທິປະໄຕ ແລະ ເສດຖະກິດທີ່ມີເປົ້າໝາຍມຸ່ງໄປລວມກຸ່ມກັບນາໂຕ້ ແລະ ເອີຣົບ ການວາງແນວທາງທີ່ມຸ່ງໄປຫາຕາເວັນຕົກເຮັດໃຫ້ຄວາມສຳພັນກັບລັດເຊຍຕົກຕ່ຳລົງຈົນເຮັດໃຫ້ເກີດສົງຄວາມໄລຍະສັ້ນຂຶ້ນເມື່ອບໍ່ກີ່ປີທີ່ຜ່ານມາ
ປະຫວັດຊື່ປະເທດ
ເມື່ອເວົ້າເຖີງຊື່ຄັ້ງທຳອິດທີ່ສະກົດວ່າ “ຈໍເຈຍ” ເປັນພາສາອິຕາລີ່ໃນຄຳວ່າ mappa mundi ຂອງ Pietro Vesconte ປີ ຄ.ສ. 1320 ໃນຊ່ວງທຳອິດຂອງການປາກົດຕົວໃນໂລກລະຕິນບໍ່ໄດ້ຂຽນທັບສັບແບບດຽວກັນສະເໝີໄປ ແລະພະຍັນຊະນະຕົວທຳອິດສະກົດດ້ວຍ J ເປັນ "Jorgia". "ຈໍເຈຍ" ອາດຈະມາຈາກການກຳໜົດພາສາເປີເຊຍຂອງຊາວຊອກຊີ - gurğān ໃນສັດຕະວັດທີ່ 11 ແລະ 12 ດ້ວຍການດັດແປງຜ່ານ Syriac gurz-ān / gurz-iyān ແລະພາສາອາຫຼັບ ĵurĵan / ĵurzan ທິດສະດີຕາມຕຳນານໄດ້ຮັບຈາກການເດີນທາງຂອງ Jacques de Vitry ຜູ້ທີ່ອະທະບາຍທີ່ມາຂອງຊື່ຕາມຄວາມນິຍົມຂອງ St. George ໃນກລຸ່ມຊາວຊອກຊີ ໃນຂະນະ Jean Chardin ທີ່ເປັນນັກເດີນທາງຄິດວ່າ "ຈໍເຈຍ" ມາຈາກພາສາເກຣັກ γεωργός ("tiller of the land "). ໃນຂະນະທີ່ສາດຕາຈານ Alexander Mikaberidze ໄດ້ເສີມຄຳອະທິບາຍຂອງຈໍເຈຍ/ຈໍຈຽນ ວ່າໃນສັດຕະວັດນີ້ຖືກປະຕິເສດຈາກກຸ່ມນັກວິຊາການທີ່ຊີ້ເປົ້າໄປທີ່ຄຳມາພາສາເປີເຊຍ gurğ/gurğān, ເປັນຮາກເຫງົ້າຂອງຄຳວ່າ gurğ/gurğān ທີ່ຖືກນຳໄປໃຊ້ໃນພາສາອື່ນ ໆ ອີກຫຼາຍພາສາລວມທັງພາສາສະລາບແລະພາສາເອີລົບຕາເວັນຕົກ ຄຳນີ້ອາດຖືກກຳໜົດຂຶ້ນໂດຍໃຊ້ຄຳເອີ້ນຂານຂອງອິຫຼ່ານບູຮານໃນບໍລິເວນໃກ້ກັບທະເລສາບແຄດປ້ຽນ ເຊີ່ງເອີ້ນກັນວ່າ ກໍແກນ
ຊື່ພື້ນເມືອງຄື Sakartvelo (საქართველო; "land of Kartvelians") ເຊີ່ງໄດ້ມາຈາກພຸມິພາກຊອກຊີຕອນກາງຂອງ Kartli ທີ່ໄດ້ບັນທຶກໄວ້ໃນສັດຕະວັດທີ່ 9 ແລະໃນການໃຊ້ງານເພີ່ມຕື່ມໝາຍເຖີງ ລາດຊະອານາຈັກຊອກຊີໃນຍຸກກາງທັງໝົດໃນສັດຕະວັດທີ່ 13 ການກຳໜັດຕົວເອງຂອງຊາວຊອກຊີໃຊ້ຄື Kartvelebi (ქართველებიคือ "Kartvelians")
ພົງສາວະດານຊອກຊີໃນຍຸກກາງໄດ້ບອກເຖີງບັນພະບຸລຸດໃນຕຳນານ Kartvelians, Kartlos ເຊີ່ງເປັນເຫຼນຂອງ Japheth ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມນັກວິຊາການຍອມຮັບວ່າ Karts ເຊີ່ງເປັນຊົນເຜົ່າ proto-Georgian ທີ່ກາຍເປັນກຸ່ມທີ່ມີອຳນາດເໜືກວ່າໃນສະໄໝບູຮານ ຊື່ Sakartvelo (საქართველო) ປະກອບດ້ວຍສອງສ່ວນຄື kartvel-i (ქართველ-ი) ລະບຸຜູ້ທີ່ຢູ່ອາໄສໃນບໍລະເວນຕອນກາງຂອງຊອກຊີຕາເວັນອອກຂອງ Kartli ຫຼື Iberia ຕາມທີ່ຮູ້ຈັກິນໃນແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງອານາຈັກໂລມັນຕາເວັນອອກບູຮານ ຊາວເກຣັກ (Strabo, Herodotus, Plutarch, Homer ແລະອື່ນໆ ) ແລະຊາວໂລມັນ (Titus Livius, Tacitus ແລະອື່ນໆ) ເອີ້ນຊາວຊອກຊີທາງຕາເວັນຕົກວ່າ Colchians ແລະຊາວຊອກຊີຕາເວັນອອກວ່າ Iberia
ປັດຈຸບັນຊື່ຢ່າງເປັນທາງການຂອງປະເທດຄື ຊອກຊີ ຕາມທີ່ລະບຸໄວ້ໃນລັດຖະທຳມະນູນຂອງປະເທດຄຶ "ຊອກຊີ" ຕາມທີ່ລະບຸໄວ້ໃນລັດຖະທຳມະນູນຂອງຊອກຊີເຊີ່ງອ່ານວ່າ "ສາທາລະນະລັດຊອກຊີ"
ປະຫວັດສາດ
ປະເທດຊອກຊີ (ຊອກຊີ: საქართველო sakartvelo) ລວມເປັນອານາຈັກດຽວພາຍໃຕ້ລາດຊະວົງ Bagrationi ມີກະສັດ Bagrat ທີ່ 3 ໃນຊ່ວງສັດຕະວັດທີ່ 11 ເຊີ່ງເກີດຂຶ້ນຈາກບັນພະບຸລຸດບູຮານ Colchis ແລະ Iberia ລາດຊະອານາຈັກຊອກຊີຮຸ່ງເຮືອງໃນຊ່ວງສັດຕະວັດທີ່ 10 - 12 ພາຍໃຕ້ກະສັດ David IV ແລະ ພະລາຊິນີ Tamar ແລະອຳນາດໄດ້ຫຼຸດລົງຈາກການຮຸກຮານຂອງຊາວມອງໂກໃນປີ 1243 ຫຼັງຈາກການລວມຕົວກັນໄດ້ບໍ່ດົນພາຍໃຕ້ກະສັດ George V ໃນປີ ຄ.ສ. 1490 ຊອກຊີໄດ້ຖືກແບ່ງແຍກເປັນອານາຈັກນ້ອຍໆ ຫຼາຍອານາຈັກ ເຊີ່ງຕະຫຼອດຍຸກສະໄໝໃໝ່ພະຍາຍາມທີ່ຈະຮັກສາເອກະລາດຂອງຕົວເອງຕະຫຼອດມາຈາກກະຖືກປັກຄອງຈາກອານາຈັກອອດໂຕມັນແລະເປີເຊຍ (Safavid, Afsharid ແລະ Qajar) ຈົນກະທັ້ງຊອກຊີຖືກລວມກັບຈັກກະຫວັດລັດເຊຍໃນສັດຕະວັດທີ່ 19 ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ມີການສະເໜີເພື່ອຂໍແຍກຕົວເປັນອິດສະລະໃນຊື່ ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕຊອກຊີ ໃນປີ 1918 - 1921 ຊອກຊີໄດ້ຖືກລວມເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມທຣານຄໍເຄຊ່ຽນ ໃນປີ 1922 - 1936 ຈາກນັ້ນໄດ້ສ້າງຕັ້ງເປັນ ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຊອກຊີ ຈົນເຖີງສະຫະພາບໂຊວຽດລົ້ມສະລາຍ
ສາທາລະນະລັດຊອກຊີໄດ້ປະກາດອິດສະລະພາບໃນປີ 1991 ມີປະທານປະເທດຄົນທຳອິດຄື ທ່ານ Zviad Gamsakhurdia ເຊີ່ງໄດ້ມີການປຸກກະແສຊາດນິຍົມຂອງຊອກຊີແລະສາບານວ່າຢືນຢັດໝັ່ນຄົງອຳນາດເໜືອອັບຮາເຊຍ ແລະເຊົ້າ ອອດເຊເຊຍ ສ່ວນ Gamsakhurdia ໄດ້ຖືກປົດໃນການປະຕິວັດລັດຖະປະການໃນປີດຽວກັນ ແລະປະເທດໄດ້ຕົກຢູ່ໃນສົງຄາມກາງເມືອງຈົນເຖີງປີ 1995 ອັບຮາເຊຍ ແລະເຊົ້າ ອອດເຊເຊຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຈາກລັດເຊຍເຊີ່ງສົ່ງຜົນໃຫ້ໄດ້ຮັບເອກະລາດໂດຍພຶດຕິໄນ ການປະຕິວັດກຸຫຼາບປາດສະຈາກເລືອດບັງຄັບໃຫ້ Eduard Shevardnadze ລາອອກໃນປີ 2003 ລັດຖະບານໃໝ່ພາຍໃຕ້ Mikheil Saakashvili ໄດ້ມີນະໂບາຍປ້ອງກັຍການແຍກຕົວອອກເປັນສາມສາທາລະນະລັດໃນວິກິດ Adjara ປີ 2004 ແຕ່ຄວາມຂັດແຍ້ງຂອງອັບຮາເຊຍ ແລະເຊົ້າ ອອດເຊເຊຍ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດສົງຄາມລັດເຊຍ - ຊອກຊີ ປີ 2008 ແລະຄວາມຕຶງຄຽດຍັງຄົງດຳເນີນມາເຖີງປັດຈຸບັນ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ປະເທດກຽກກີດສະຖານໃນໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2008
ປະເທດກຽກກີດສະຖານ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ການແຂ່ງຂັນກິລາ ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2008 ທີ່ປັກກິ່ງ ປະເທດຈີນ 8-24 ສິງຫາ 2008
ເຂດບາງກອກໃຫຍ່
ເຂດບາງກອກໃຫຍ່ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງທົນບຸລີ ເຊິ່ງຖືເປັນເຂດອະນຸລັກເມືອງ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳທາງຝັ່ງທົນບຸລີ
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ຕັ້ງຢູ່ຮິມຝັ່ງຂວາຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ (ຝັ່ງທົນບຸລີ) ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ ດັງນີ້
ປະຫວັດສາດ
ຊື່ຂອງເຂດບາງກອກໃຫຍ່ນັ້ນ ມີທີ່ມາຈາກຄອງບາງກອກໃຫຍ່ ຮຽກອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າ ຄອງບາງຫຼວງ ເຊິ່ງເຄີຍເປັນແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາເດີມ ແຕ່ປ່ຽນເສັ້ນທາງກາຍເປັນຄອງໃນປີ ຄ.ສ. 1552 ເຂດບາງກອກໃຫຍ່ເຄີຍເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງກຸງທົນບຸລີ ເມື່ອແຮກເລິ່ມ ປີ ຄ.ສ. 1915 ໄດ້ຖືກຮຽກວ່າ ອຳເພີຫົງສາຣາມ ປີຕໍ່ມາໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ ອຳເພີບາງກອກໃຫຍ່ ໃນປີ ຄ.ສ. 1938 ອຳເພີບາງກອກໃຫຍ່ຖືກຍຸບລົງເປັນ ກິ່ງອຳເພີບາງກອກໃຫຍ່ ຂຶ້ນກັບ ອຳເພີບາງຍີ່ຂັນ ຈົນໃນປີ ຄ.ສ. 1958 ມີພະລາຊະກິດສະດີກາຕັ້ງກິ່ງອຳເພີບາງກອກໃຫຍ່ ເປັນ ອຳເພີບາງກອກໃຫຍ່ ແລະໃນປີ ຄ.ສ. 1972 ມີປະກາດຄະນະປະຕິວັດ ໃຫ້ອຳເພີໃນເຂດນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີມີຖານະເປັນເຂດ ອຳເພີບາງກອກໃຫຍ່ຈຶ່ງມີຖານະແມ່ນ ເຂດບາງກອກໃຫຍ່ ບາງກອກ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນ
ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ
ເຂດບາງກອກໃຫຍ່ແບ່ງເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍອອກເປັນ 2 ແຂວງ (khwaeng) ໄດ້ແກ່
ສະຖານທີ່ສຳຄັນ
230px|right|thumb|ວັດອະລຸນລາຊະວະລາລາມ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ເຂດບາງກອກໃຫຍ່
ປະເທດກຽກກີດສະຖານໃນໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2004
ປະເທດກຽກກີດສະຖານ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ການແຂ່ງຂັນກິລາ ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2004 ທີ່ເອເທນ ປະເທດກະແລັດ 13-29 ສິງຫາ 2004
ດອກກ້ວຍໄມ້ຝະລັ່ງ
ດອກກ້ວຍໄມ້ຝະລັ່ງ (西蘭花) ຫຼື ດອກກະຫຼຳ່ຂຽວ (青花菜) ຫຼື ບະໂລໂກລີ (brocoli) ຈັດຢູ່ໃນຜັກກະກູນກະຫຼ່ຳ ມີຊື່ທາງວິດທະຍາສາດວ່າ Brassica oleracea var. italica ຢູ່ໃນກະກູນ Cruciferae. ດອກກ້ວຍໄມ້ຝະລັ່ງແມ່ນຜັກທີ່ປູກເພື່ອບໍລິໂພກສ່ວນຂອງດອກອ່ອນແລະກ້ານ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຜັກ
ອາລັກ
ເຜົ່າອາລັກກໍ່ແມ່ນອີກຊົນ­ເຜົ່າ ຫນຶ່ງທີ່ດຳ­ລົງຊີ­ວິດຢູ່ແຂວງສາລະວັນ ເຊິ່ງມີພົນ­ລະ­ເມືອງທັງຫມົດ 17.000 ຄົນ ໃນທົ່ວແຂວງສາ­ລະວັນ, ສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ ຊົນ­ເຜົ່າເຫລົ່ານີ້ແມ່ນເຄື່ອນຍ້າຍມາຈາກເຂດພູສູງຂອງປະເທດຫວຽດ­ນາມ, ສຳ­ລັບງານບຸນທີ່ພວກເຂົາ­ເຈົ້າມັກຈັດເປັນປະ­ຈຳ ກໍ່ຄືການບູ­ຊາຜີດ້ວຍການຂ້າຄວາຍ ຫລື ຖ້າຄອບ­ຄົວໃດມີລາຍຮັບຕ່ຳກໍ່ຂ້າໄກ່ເປັນການແກ້ເຄາະເຂັນບໍ່ໃຫ້ເກີດໄພຮ້າຍຕ່າງໆຕາມມາ
ເຂື່ອນບ້ານຕັນ 2
ເຂື່ອນບ້ານຕັນ 2 ແມ່ນ ເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງຄູນ ແຂວງຊຽງຂວາງ ປະເທດລາວ.
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
Eurocopter Tiger
300px|thumbnail Eurocopter Tiger ເປັນສີ່ລັ່ງ, helicopter ການໂຈມຕີຄູ່ແຝດວິສະວະກໍາທີ່ທໍາອິດທີ່ເຂົ້າໄປໃນການບໍລິການໃນປີ 2003. ມັນແມ່ນຜະລິດຕະພັນໂດຍ Eurocopter, ບໍລິສັດ successor ເພື່ອAérospatialeແລະພະແນກ helicopter Daimler-Benz Aerospace AG ຂອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ຜູ້ທີ່ກໍານົດວ່າມັນເປັນການ EC 665. ໃນເຢຍລະມັນແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກເປັນ Tiger ໄດ້; ໃນປະເທດຝຣັ່ງແລະສະເປນມັນຖືກເອີ້ນວ່າ Tigre ໄດ້.
ການພັດທະນາຂອງ Tiger ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນໄລຍະສົງຄາມເຢັນ, ມັນໄດ້ມີຈຸດປະສົງເບື້ອງຕົ້ນເປັນເວທີ helicopter ້ຢາຈະຖືກນໍາໃຊ້ຕໍ່ກັບການສະແດງພື້ນທີ່ເປັນ Soviet ຂອງຕາເວັນຕົກຂອງເອີຣົບ. ເນື່ອງຈາກໄລຍະເວລາການພັດທະນາຍາວນານໃນໄລຍະທີ່ສະຫະພາບ Soviet ໄດ້ລາຍສັນຕິ, ປະເທດຝຣັ່ງແລະເຢຍລະມັນໄດ້ເລືອກທີ່ຈະດໍາເນີນການກັບ Tiger ໄດ້, ການພັດທະນາມັນເປັນ helicopter ການໂຈມຕີເປັນ multirole ແທນທີ່ຈະ, ການບັນລຸການພ້ອມປະຕິບັດງານໃນປີ 2008.
ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ໝວດ:ເຮລີກົບແຕ
ເຂື່ອນນ້ຳປຸ່ງ
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
ມິສເຕີໂກລໂບ້ວລາວ
ມິສເຕີໂກລໂບ້ວລາວ (ອັງກິດ : Mister Global Laos) ເປັນການປະກວດນາງງາມທີ່ຈັດຂຶ້ນເປັນປະຈຳທຸກປີ ຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ. 2021 ຈັດຂຶ້ນເພື່ອຄົ້າຕົວແທນປະເທດລາວທີ່ຈະເຂົ້າປະກວດມິສເຕີໂກລໂບ້ວ
ຜົນການປະກວດລະດັບນານາຊາດ
ສັນຍະລັກສີ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ຕິດຕາມຂໍ້ມູນຂ່າວສານໄດ້ທີ່ ເຟສບຸກແຟນເຜດ Mister Global Laos ມິສເຕີໂກລໂບ້ວລາວ
ໝວດ:ປະກວດຄວາມງາມໃນປະເທດລາວ ໝວດ:ການປະກວດຊາຍງາມ ໝວດ:ຊາຍງາມໃນປະເທດລາວ ໝວດ:ຊາຍງາມ
ກາຕາງ
ເຜົ່າກາຕາງທີ່ມີເອກະລັກບໍ່ຄືໃຜ ເປັນຊົນເຜົ່າທີ່ໃຫຍ່ທັງຖືກຈັດຢູ່ໃນອັນດັບທີ 6 ຂອງບັນ­ດາ­ເຜົ່າໃນລາວ, ລັກ­ສະ­ນະການຕັ້ງບ້ານເຮືອນແມ່ນຍາວຢຽດກັນໄປ ໂດຍແທກໄດ້ຕ່ຳສຸດ 100 ແມັດ (ລວງຍາວ) ສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວເຜົ່າກາຕາງ ແມ່ນອາ­ໄສຢູ່ເຂດເມືອງຕຸ້ມລານ, ແຂວງສາ­ລະວັນ, ສຳ­ລັບຊົນ­ເຜົ່າ ກະຕູ ແມ່ນມີຮີດຄອງປະເພນີຄ້າຍຄືກັບຊົນເຜົ່າອາລັກ, ເມື່ອເວົ້າເຖິງຊົນ­ເຜົ່າລະເວນ ກໍ່ແມ່ນຊົນເຜົ່າກຸ່ມຫນຶ່ງທີ່ຍົກຍ້າຍມາຈາກກຳປູເຈຍໃນສະ­ຕະ­ວັດທີ 9-13, ຊົນ­ເຜົ່າເຫລົ່ານີ້ຖືວ່າເປັນ ຊົນ­ເຜົ່າທີ່ດຸ­ຫມັ່ນ ແລະ ມີຫົວ­ຄິດປະ­ດິດສ້າງໃນການອອກ­ແຮງງານ ໂດຍສະ­ເພາະກໍ່ແມ່ນການປູກ­ຝັງ, ລ້ຽງ­ສັດ ທັງມີຄວາມຊຳ­ນານດ້ານການປູກກາ­ເຟ ເຊິ່ງເປັນພືດເສດ­ຖະ­ກິດທີ່ສຳ­ຄັນຂອງຊາດ.
ທຶໂມທີ ປີເຕົອສັນ
ທຶໂມທີ ປີເຕົອສັນ ເປນນັກຄາຣາເຕ້ຊາວເນເທົອແລນ
ເຂື່ອນບ້ານໜອງ
ເຂື່ອນບ້ານໜອງ ແມ່ນ ເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງຜາໄຊ ແຂວງຊຽງຂວາງ ປະເທດລາວ.
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
ໂກແລສະເຕໂລນ
ໂກແລສະເຕໂລນ (cholesterol, cholestérol) ແມ່ນທັງສານ ສະເຕໂລອິດ (stéroïde) ລີປິດ (lipide) ແລະ ອານໂກໂອນ (alcool) ພໍ້ໃນ ເຍື່ອຫຸ້ມແຊນລູນຂອງທຸກເນື້ອເຍື້ອໃນຮ່າງກາຍແລະຖືກຂົນສົ່ງໃນກະແສເລືອດຂອງສັດ. )
ໂກແລສະເຕໂລນສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ມາກັບອາຫານແຕ່ຈະຖືກສັງເຄາະຂຶ້ນພາຍໃນຮ່າງກາຍ ຈະສະສົມຢູ່ຫຼາຍໃນເນື້ອເຍື້ອຂອງອະໄວຍະວະທີ່ສ້າງມັນຂຶ້ນມາເຊັ່ນ ຕັບ ໄຂສັນຫຼັງ (moelle épinière) ສະໝອງ ແລະ ຜະນັງຫຼອດເລືອດແດງ (athérome).
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ກໂແລສະເຕໂລນ ກໂແລສະເຕໂລນ
ຫ່ານຢິ່ງຢີ້
ຫ່ານຢິ່ງຢີ້ (企鵝) ຫຼື ນົກມັງໂຊ (manchot) ຫຼື ນົກເພນກວິນ (penguin) ເປັນນົກທີ່ຢູ່ໃນວົງ Spheniscidae ອັນດັບ Sphenisciformes.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສັດມີແກນສັນຫຼັງ ໝວດ:ນົກທີ່ບິນບໍ່ໄດ້ ໝວດ:ນົກທະເລ
ປະເທດກຽກກີດສະຖານໃນໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 1996
ປະເທດກຽກກີດສະຖານ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ການແຂ່ງຂັນກິລາ ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 1996 ທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາ
ເສດຖະປະຫວັດສາດ
ເສດຖະປະຫວັດສາດ (ພາສາອັງກິດ: Cliometrics) ໝາຍເຖິງ ການນຳໃຊ້ທິດສະດີເສດຖະສາດ, ວິທີການທາງເອໂຄໂນເມທຣິກ ແລະ ຄະນິດສາດອື່ນໆ ເພື່ອສຶກສາປະຫວັດສາດ ໂດຍສະເພາະ ແມ່ນ ປະຫວັດສາດເສດຖະກິດ. ຊື່ວ່າ Cliometrics ໃນພາສາອັງກິດ ຕັ້ງໂດຍ ທ່ານ Jonathan R.T. Hughes ແລະ ທ່ານ Stanley Reiter ໃນປີ 1960 ແລະມາຈາກຄຳວ່າ Clio ເຊິ່ງແມ່ນຊື່ຂອງເທວະດາແຫ່ງປະຫວັດສາດ ໃນຕຳນານເກຣັກບູຮານ.
ປະເທດກຽກກີດສະຖານໃນໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2000
ປະເທດກຽກກີດສະຖານ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ການແຂ່ງຂັນກິລາ ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2000 ທີ່ປະເທດອົດສະຕະຣາລີ
ນັກອາວະກາດ
ນັກອາວະກາດ ຫຼື ນັກບິນອາວະກາດ ແມ່ນ ຜູ້ຂັບຂີ່ ຍານອາວະກາດ ໄປ ສູ່ ອາວະກາດ. ນັກອາວະກາດ ຜູ້ທຳອິດ ໃນໂລກ ແມ່ນ ທ່ານ ຢຸຣິ ອາເລັກເຊເຢວິຊ ກາກາຣິນ ຄົນສັນຊາດ ອະດີດສະຫະພາບໂຊວຽດ ທີ່ ໄປສູ່ອາວະກາດ ໂດຍ ຍານອາວະກາດວົສໂຕກ 1 ໃນ ວັນທີ 12 ເມສາ ປີ 1961. ປະຈຸບັນ ລັດເຊຍ, ສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ຈີນ ແມ່ນ 3 ປະເທດ ທີ່ສາມາດສົ່ງນັກອາວະກາດຂອງຕົນເອງໄປສູ່ອາວະກາດໂດຍຍານອາວະກາດຂອງຕົນເອງໄດ້.
ສາລີ້
ສາລີ້ (梨) ແມ່ນໄມ້ທີ່ຢູ່ໃນສະກຸນສາລີ້ (Pyrus) ແລະ ວົງກຸຫຼາບ Rosaceae ມີໝາກທີ່ກິນໄດ້.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສາລີ້
ມະຫາເທ ມູຮັມໝັດ
ມະຫາເທ ມູຮັມໝັດ ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີປະເທດມາເລເຊຍ Visionary, who nurtured an Asian ‘tiger’
ການບິນອະວະກາດ
ການບິນອາວະກາດ ໝາຍເຖິງ ການສົ່ງ ຫຼື ການທີ່ ນັກອາວະກາດ ຂັບຂີ່ ຍານອາວະກາດ ໄປ ສູ່ ອາວະກາດ. ປະຈຸບັນ ມີ ແຕ່ 3 ປະເທດ ໃນໂລກ ຄື ລັດເຊຍ, ອາເມລິກາ ແລະ ຈີນ ທີ່ ປະສົບຜົນສຳເລັດ ໃນ ການບິນອາວະກາດ.
ການບິນອະວະກາດຂອງມະນຸດແມ່ນການເດີນທາງຢູ່ໃນອະວະກາດພ້ອມກັບລູກເຮືອຫຼືຜູ້ໂດຍສານຢູ່ເທິງຍານອາວະກາດ. ຍານອາວະກາດທີ່ມີມະນຸດສາມາດປະຕິບັດໄດ້ໂດຍກົງ, ໂດຍລູກເຮືອຂອງມະນຸດ, ຫຼືສາມາດຄວບຄຸມໄດ້ຈາກໄລຍະໄກຈາກສະຖານີພື້ນດິນເທິງແຜ່ນດິນໂລກ, ຫຼືໂດຍອັດຕະໂນມັດ, ສາມາດປະຕິບັດພາລະກິດສະເພາະໃດ ໜຶ່ງ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງການການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງມະນຸດ.
ການບິນອະວະກາດຂອງມະນຸດຄັ້ງ ທຳ ອິດຖືກເປີດຕົວໂດຍສະຫະພາບໂຊວຽດໃນວັນທີ 12 ເມສາ 1961, ເປັນສ່ວນ ໜຶ່ງ ຂອງໂຄງການ Vostok, ໂດຍມີນັກບິນອະວະກາດ Yuri Gagarin ຢູ່ເທິງເຮືອບິນ. ມະນຸດໄດ້ຢູ່ໃນອາວະກາດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເປັນເວລາ 18 ປີຢູ່ເທິງສະຖານີອາວະກາດນາ International ຊາດ. [1] ມາຮອດປັດຈຸບັນ, ການບິນອະວະກາດບັນທຸກມະນຸດໄດ້ຖືກທົດລອງໂດຍມະນຸດ, ດ້ວຍຍານອາວະກາດບັນທຸກມະນຸດທີ່ບັນຈຸດ້ວຍຕົນເອງເປັນເຄື່ອງ ທຳ ອິດໄດ້ຖືກອອກແບບເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 2015.
ຣັດເຊຍແລະຈີນມີຄວາມສາມາດຍິງສົ່ງຍານອະວະກາດບັນທຸກມະນຸດດ້ວຍໂຄງການ Soyuz ແລະໂຄງການ Shenzhou. ຢູ່ໃນສະຫະລັດ, ຍານອະວະກາດ SpaceShipTwo ໄດ້ໄປເຖິງຂອບເຂດຂອງອາວະກາດໃນປີ 2018; ນີ້ແມ່ນການບິນອະວະກາດເທື່ອ ທຳ ອິດຈາກສະຫະລັດອາເມລິການັບຕັ້ງແຕ່ການຢຸດຍິງຂອງຍານອະວະກາດ Shuttle ໃນປີ 2011. ສະຫະລັດກໍາລັງພັດທະນາການຂົນສົ່ງລູກເຮືອທາງການຄ້າເພື່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກໃນການເຂົ້າເຖິງ ISS ແລະວົງໂຄຈອນໂລກຕໍ່າ, ພ້ອມທັງຍານ Orion ສໍາລັບການນໍາໃຊ້ວົງໂຄຈອນໃນໂລກຕໍ່າ.
ໃນຂະນະທີ່ການບິນອະວະກາດປົກກະຕິແລ້ວແມ່ນເປັນກິດຈະກໍາທີ່ລັດຖະບານຊີ້ນໍາ, ການບິນອະວະກາດທາງການຄ້າໄດ້ຄ່ອຍ taken ມີບົດບາດຫຼາຍຂຶ້ນ. ການບິນອະວະກາດຂອງມະນຸດເອກະຊົນຄັ້ງທໍາອິດໄດ້ຈັດຂຶ້ນໃນວັນທີ 21 ມິຖຸນາ 2004, ເມື່ອ SpaceShipOne ດໍາເນີນການບິນອະວະກາດຍ່ອຍ, ແລະອົງການ NGO ຈໍານວນ ໜຶ່ງ ໄດ້ເຮັດວຽກເພື່ອພັດທະນາອຸດສາຫະກໍາການທ່ອງທ່ຽວອະວະກາດ. ອົງການ NASA ຍັງໄດ້ມີບົດບາດໃນການກະຕຸ້ນການບິນອະວະກາດເອກະຊົນຜ່ານໂຄງການຕ່າງ as ເຊັ່ນ: ການບໍລິການການຂົນສົ່ງໂຄຈອນທາງການຄ້າ (COTS) ແລະການພັດທະນາລູກເຮືອການຄ້າ (CCDev). ດ້ວຍການສະ ເໜີ ງົບປະມານປີ 2011 ທີ່ອອກໃນປີ 2010, [2] ລັດຖະບານໂອບາມາໄດ້ຍ້າຍໄປສູ່ຮູບແບບທີ່ບໍລິສັດການຄ້າຈະສະ ໜອງ ໃຫ້ອົງການ NASA ມີທັງຄົນແລະການບໍລິການຂົນສົ່ງສິນຄ້າໃຫ້ກັບກອງທຶນໃນທິດທາງໂລກຕໍ່າ. ຍານພາຫະນະທີ່ໃຊ້ສໍາລັບການບໍລິການເຫຼົ່ານີ້ສາມາດໃຫ້ບໍລິການທັງອົງການ NASA ແລະລູກຄ້າທາງການຄ້າ. ການສະ ໜອງ ການຄ້າຂອງ ISS ໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນແລ້ວສອງປີຫຼັງຈາກລົດຮັບສົ່ງອອກບໍານານ, ແລະລູກເຮືອການຄ້າສາມາດເລີ່ມຕົ້ນໄດ້ໃນປີ 2019. [3]
ປະເທດຟິລິບປິນໃນໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2012
ປະເທດຟິລິບປິນໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ ການແຂ່ງຂັນກິລາ ໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2012 ທີ່ລອນດອນ ຕັ້ງແຕ່ 27 ກໍຣະກດ - 12 ສິງຫາ 2012
ຂ່າວສານປະເທດລາວ
'ຂ່າວສານປະເທດລາວ (ຂປລ) ເປັນ ສຳນັກ​ຂ່າວສານ​ປະ​ເທດ​ລາວ ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ ໃນວັນທີ 6 ເດືອນມັງກອນປີ 1968  ຢູ່​ຖ້ຳ​ແຫ່ງ​ໜຶ່ງ ທີ່ບ້ານ​ບັກ ທົ່ງ​ນາ​ໄກ (ປະຈຸ​ບັນແມ່ນ​ເມືອງວຽງໄຊ) ​ແຂວງຫົວພັນ ຊຶ່ງ​ເປັນ​ຖານ​ທີ່ໝັ້ນຂອງ​ການ​ປະຕິວັດ​ລາວ, ທ່ານ ສຸພານຸວົງ, ປະທານ​ສູນ​ກາງ​​ແນວ​ລາວ​ຮັກ​ຊາດ ​ໄດ້​ລົງ​ນາມ​ມະຕິ​ຕົກລົງ ຂອງ​ ສູນ​ກາງ​ແນວ​ລາວ​ ຮັກ​ຊາດ​ສະບັບ​ໜຶ່ງ ວ່າ​ດ້ວຍ​ການ​ສ້າງຕັ້ງສຳນັກ​ຂ່າວສານ​ປະ​ເທດ​ລາວ ທີ່​ມີ​ຕົວ​ໜັງສື​ລາວ ຂຽນຫຍໍ້​ວ່າ “ຂປລ“ ຫຼື​  “KPL“​ ໃນ​ໂອກາດ​ລະນຶກວັນສ້າງຕັ້ງ​ແນວ​ລາວ​ຮັກ​ຊາດ ຄົບຮອບ 12 ປີ, ຂຶ້ນ​ຢ່າງ​ເປັນ​ທາງ​ການ  ​ເພື່ອ​ເຮັດ​ໜ້າ​ທີ່​ຖະ​ແຫລ​ງ ຂ່າວ​ຢູ່​ພາຍ​ໃນ ​ແລະ ຕໍ່ຕ່າງປະ​ເທດ ກ່ຽວ​ກັບ​ຂະ​ບວນການ​ຕໍ່​ສູ້​ຢ່າງ​ພິລະ​ອາດ​ຫານ ​ຂອງ ປະຊາຊົນ​ລາວ ບັນດາ​ເຜົ່າ ຕ້າ​ນກັບຈັກກະພັດ ​ແລະ ລູກ​ແຫລ້ງ​ຕີນ​ມື ຂອງ ພວກ​ເຂົາ ທີ່ມີ​ຕໍ່​ປະຊາຊົນ​ລາວ.
ຍານອາວະກາດ
ຍານອາວະກາດ (ຄຳເຄົ້າ: ຍານອາວກາສ, spacecraft, véhicule spatial) ແມ່ນ ຍານພະຫະນະ ທີ່ ຄົນສາມາດ ຂັບຂີ່ໄປສູ່ ອາວະກາດ. ຄວາມຈິງແລ້ວ ມັນບໍ່ມີກຳນົດເອກະພາບວ່າ ແຕ່ໃສໄປ ແມ່ນ ອາວະກາດ. ສະຫະພັນການບິນສາກົນ (FAI) ກຳນົດເອົາ ຈຸດທີ່ສູງ 100 km　ຂຶ້ນໄປ ເປັນອາວະກາດ ໃນຂະນະທີ່ ທະຫານອາເມລິກາ ກຳນົດເອົາ ຈຸດທີ່ສູງກ່ວາ 92,6 km ຂຶ້ນໄປ ເປັນ ອາວະກາດ. ວົງໂຄຈອນ ຂອງ ກະສວຍອາວະກາດ ທີ່ບິນອ້ອມໂລກ ຂອງ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ໃນ ປະຈຸບັນ ທີ່ກໍຖືວ່າ ແມ່ນ ການບິນອາວະກາດຄືກັນນັ້ນ ແມ່ນ ຢູ່ ໃນລະດັບຄວາມສູງ ແຕ່ 185 ຫາ 578 km ເທົ່ານັ້ນ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ວິທະຍາສາດ
Pilatus PC-7
300px|thumbnail Pilatus PC, 7 ຄູຝຶກ Turbo ເປັນເຮືອບິນການຝຶກອົບຮົມຕ່ໍາ, ປີກ tandem ບ່ອນນັ່ງ, ຜະລິດຕະພັນໂດຍ Pilatus ເຮືອບິນຂອງສະວິດເຊີແລນ. ເຮືອບິນແມ່ນສາມາດປະຕິບັດຫນ້າການຝຶກອົບຮົມທັງຫມົດພື້ນຖານລວມທັງການ aerobatics, ເຄື່ອງມື, ມີສິດເທົ່າທຽມແລະໃນຕອນກາງຄືນເກມບິນ. ມັນໄດ້ຮັບການຄັດເລືອກຈາກຫຼາຍກ່ວາ 20 ກໍາລັງທາງອາກາດເປັນຄູຝຶກໃນ initio ຂອງເຂົາເຈົ້າ AB.
ນັບຕັ້ງແຕ່ການນໍາເຮືອບິນຂອງໃນປີ 1978, ທີ່ໃກ້ຊິດກັບ 500 ໄດ້ມີການຂາຍໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ຍັງຢູ່ໃນການບໍລິການ. ໃນໄລຍະຫນຶ່ງລ້ານຊົ່ວໂມງໄດ້ຮັບການ flown ໂດຍ PC 7s, ໃນທົ່ວໂລກ.
ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ໝວດ:ເຮືອບິນ ໝວດ:ເຮືອບິນຝຶກ
Finding Dory
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຮູບເງົາພາສາອັງກິດ
ຄວາມກົດອາກາດ
ຄວາມກົດອາກາດ ແມ່ນ ຄວາມກົດດັນ ຢູ່ ຈຸດໃດໜຶ່ງ ຂອງ ຊັ້ນບັນຍາກາດ ຂອງ ໂລກ. ໂດຍທົ່ວໄປ ຄວາມກົດອາກາດ ຈະປະມານເທົ່າກັບ ຄວາກົດດັນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຍ້ອນນໍ້າໜັກ ຂອງ ອາກາດ ຢູ່ເທິງຈຸດນັ້ນໆ. ໝາຍຄວາມວ່າ ຈຸດທີ່ມີຄວາມກົດອາກາດຕໍ່າ ຈະມີ ອາກາດທີ່ມີມວນສານຕໍ່າກ່ວາຢູ່ເທິງມັນ. ດ້ວຍເຫດຜົນແບບດຽວກັນ ຄວາມກົດອາກາດ ຈະຕໍ່າລົງ ເມື່ອລະດັບຄວາມສູງເພີ່ມຂຶ້ນ. ຄວາມກົດອາກາດ ຕໍ່ ເນື້ອທີ່ໜຶ່ງແມັດມົນທົນ ຢູ່ ໃນລະດັບໜ້ານໍ້າທະເລ ຈະເທົ່າກັບ 100 ກິໂລນິວເຕິນ ຫຼື ເທົ່າກັບ 10.2 ໂຕນ.
ຄວາມກົດອາກາດມາດຕະຖານ
ຄວາມກົດອາກາດມາດຕະຖານ (ເຄື່ອງໝາຍ: atm) ແມ່ນ ຫົວໜ່ວຍຄວາມກົດດັນ ທີ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ເທົ່າກັບ 101.325 ກິໂລປາສການ.
ຄວາມກົດອາກາດຕາມຄວາມສູງ
thumb|150px|ກະຕຸກປລາສະຕິກນີ້ຖືກອັດຢູ່ ລະດັບຄວາມສູງປະມານ 2,000 ແມັດ ແລະ ເມື່ອ ຖືກນຳລົງມາລະດັບໜ້ານໍ້າທະເລ ມັນຖືກອັດຍອບໂດຍຄວາມກົດອາກາດທີ່ສູງກວ່າ.
ໝວດ:ພູມສາດ ໝວດ:ຄວາມກົດດັນ
ວີຣະຍຸດ ຈັນສຸກ
ວີຣະຍຸດ ຈັນສຸກ ເກິດ 30 ຕຸລາ 1991 ເປນນັກສະແດງໄທສະຫຍາມ