cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ຟ້ອນພະລັກພະລາມ
ຟ້ອນພະລັກພະລາມ ຫຼື ຟ້ອນພຼະລັກພຼະລາມ ແມ່ນໜຶ່ງໃນນາດຕະກຳຂອງລາວທີ່ໄດ້ຮັບມາຈາກຮາຊະສຳນັກຂະເມນຫຼືທີ່ແມ່ນລາດຊະສຳນັກກຳປູເຈຍໃນທຸກມື້ນີ້ ແຕ່ມີຄວາມບໍ່ຄືກັນແມ່ນວ່າ ດົນຕີ ການແຕ່ງໂຕຊົງເຄື່ອງ ແລະການເຮັດຫຼາຍຢ່າງບໍ່ຄ້າຍຄືກັນ ຟ້ອນພະລັກພະລາມຂອງລາວແມ່ນມັກມີເສບງັນໃນພະລາດຊະວັງ ຫໍໂຮງ ຜາສາດຮາຊະວັງຂອງເຈົ້າມະຫາຊີວິດ ເນື້ອເລື່ອງຂອງການສະແດງຟ້ອນນີ້ແມ່ນມີເຄົ້າມາຈາກພື້ນນິທານພຼະລັກພະລາມທີ່ມີການບັນທຶກເປັນໃບລານໄວ້ ເຊິ່ງກໍ່ມີຫຼາຍຜູກແລະຫຼາຍສຳນວນ ພຶ້ນນິທານນີ້ແມ່ນຮັບມາຈາກຂະເມນທີ່ມີຈາກອິນເດຍທີ່ມີຊື່ວ່າ ”ລາມາຍະນະ” ໃນພາສາໄທແລະພາສາຂະເມນແມ່ນຊື່ກົງກັນຄື “ລາມມະກຽດ” ຫຼື ”ລາມມະກຽນ“ ກໍ່ວ່າ ແລະເອິ້ນຊື່ການສະແດງວ່າ “ໂຂນ” ຄືກັນ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຮູ້ວ່າການສະແດງນີ້ມີຢູ່ຫຼາຍແບບແລະສຳນວນທັ່ວອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ບໍ່ວ່າ ມຽນມາ ມະລາຍູ ອິນໂດເນເຊຍ ສິງກະໂປແລະຊະວາ ໃນທຸກມື້້ນີ້ແມ່ນມີເສບງັນໃນໂອກາດຕ່າງໆຂອງລັດທະບານແລະຢູ່ນະຄອນຫລວງພະບາງ ສ່ວນນະຄອນວຽງຈັນມີເປິດສອນໃນໂຮງຮຽນສິນລະປະກຳແຫ່ງຊາດເພາະຍ້ອນວ່າເປັນການຮັກສາແນວດີແນວງາມຂອງລາວ
ປະເທດມາເຊດວນເໜືອ
ແມ່ນປະເທດນຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນທະວີບເອີລົບ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
🇪🇺 ໝວດ:
ຈັງຫວັດສຸໂຂໄທ
ຈັງຫວັດສຸໂຂໄທ ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກກາງຂອງປະເທດໄທຈັງຫວັດໜຶ່ງ. ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ປະຫວັດສາດອັກສອນລາວ
ອັກສອນລາວເດີມ ເປັນອັກສອນລາວທີ່ພັດທະນາຂຶ້ນມາຫຼັງຫຼືອາດຈະພ້ອມກັບອັກສອນທັມ ການກຳເນີດເກີດຂຶ້ນນັ້ນແມ່ນເກີດມາພ້ອມ ໆ ກັບອັກສອນທົ່ວໄປຂອງບັນດາຊົນຊາດຕ່າງ ໆ ໃນໂລກ ການສັນນິດຖານການເກີດຂຶ້ນຂອງອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ ອາດຈະບໍ່ໄດ້ພັດທະນາມາຈາກອັກສອນປັນລະວະ ຫຼືອັກສອນເວທະວະນາຄິນ ຫຼືອັກສອນພຣາມີ ດັ່ງທີ່ນັກປາດໄທຍແລະນັກປາດຕ່າງປະເທດຮຸ່ນກ່ອນກໍອາດເປັນໄດ້ ເພາະວິວັດທະນາການຂອງສັງຄົມມະນຸດນັ້ນ ແມ່ນວ່າວິວັດທະນາການບາງຢ່າງຕ້ອງໄດ້ຖ່າຍທອດມາຈາກວັດທະທຳໜຶ່ງຫຼືສັງຄົມໜຶ່ງ ແຕ່ກະບໍ່ເປັນດັ່ງນັ້ນສະເໝີໄປ ເພາະເຫັນໄດ້ຈາກຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດຂອງລາວ ໄດ້ວິວັດທະນາການມາ 5.000 ປີ, ກໍໝາຍວ່າມະນຸດຕົ້ນຕະກູນຂອງລາວນັ້ນໄດ້ພັດທະນາການມາພ້ອມ ໆ ສັງຄົມຄົນປ່າມາເປັນສັງຄົມຄອບຄົວ ສັງຄົມຊຸມຊົນໝູ່ບ້ານ ເຈົ້າກົກເຈົ້າເຫຼົ່າ ແລະສັງຄົມຄົນເມືອງຕາມລຳດັບ ຈົນກ້າວເຂົາສູ່ຍຸກປະຫວັດສາດຫຼືຍຸກແຫ່ງຣາຊະອານາຈັກ ແລະຍຸກແຫ່ງວິທະຍາສາດໃນທ້າຍສະຕະວັດທີ 18, ການທີ່ມະນຸດໜຶ່ງກໍາເນີດມາຈາກສັງຄົມ ທີ່ສັງຄົມມະນຸດທົ່ວໂລກຍັງຕົກຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງທຳມະຊາດແລະຍຸກສ້າງສາປະຫວັດສາດ ມະນຸດຕົ້ນຕະກູນລາວກໍເຄີຍເປັນຊາດອາຣະຍະມາກ່ອນ ມັນກໍເປັນໄປໄດ້ທີ່ຊາດລາວຕ້ອງໄດ້ສືບທອດມູນມໍຣະດົກແຫ່ງວັດທະນະທັມຂອງເຜົ່າພັນຕົນທີ່ສ້າງແລະສະສົມມາ, ການສືບທອດທາງວັດທະນະທຳຈາກສັງຄົມໜຶ່ງສູ່ສັງຄົມໜຶ່ງໃນອະດີດເປັນໄປໄດ້ໂດຍຍາກ ແລະຊ້າ ໆ ເນື່ອງຈາກເງື່ອນໄຂທາງການສື່ສານແລະຄົມມະນາຄົມ, ເຖິງວ່າເຮົາຈະພົບອັກສອນສະໄໝປັນລະວະທີ່ພັດທະນາມາຈາກອັກສອນພຣາມໝີຢູ່ໃນດິນແດນລາວ ດ້ວຍເງື່ອນໄຂຂອງສາສະໜາພຣາມ-ຮິນດູທີ່ມີອິດພົນໃນພາກກາງແລະພາກໃຕ້ຂອງລາວກໍຕາມ, ແຕ່ອັກສອນເຫຼົ່ານັ້ນອາດບໍ່ມີສ່ວນສົ່ງອິດທິພົນຕໍ່ອັກສອນລາວໄດ້ ເນື່ອງຈາກມີເຫດຜົນຢູ່ຢ່າງນ້ອຍ 3 ປະການ ໄດ້ແກ່:
1. ຄົນລາວເປັນຊົນຊາດເກົ່າແກ່ມີອາຣະຍະທັມເປັນຂອງຕົນ ການກໍາເນີດຊາດແລະຄວາມຍາວນານຂອງປະຫວັດສາດສັງຄົມແລະມານຸດວິທະຍາ ເປັນຫຼັກຖານທີ່ຢັ້ງຢືນຮ່ອງຮອຍທາງອາຣະທັມເປັນຂອງຕົນເອງ.
2. ຄົນລາວນັບຖືສາສະໜາຜີບັນພະບູຣຸດແລສາສະໜາແຖນຟ້າມາແຕ່ເດີມ ແຕ່ຊົນອີກກຸ່ມໜຶ່ງເຄື່ອນຍ້າຍສາສະໜາພຣາມຮີນດູ ສອງສາສະໜາເຖິງເປັນສາສະໜາປະເພດເທວະນິຍົມເໝືອນກັນແຕ່ອາດມີການຕໍ່ຕ້ານກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນການສືບທອດວັດທະນະທັມທາງອັກສອນຄົງເປັນໄປໄດ້ໂດຍຍາກ.
3. ເຮົາພົບອັກສອນລາວເດີມທີ່ມີອາຍຸເດີນ 800 ກວ່າປີ ໃນສີລາຈາຣືກເກົ່າແກ່ມາຫຼາຍທີ່ ແລະເຮົາຍອມຮັບກັນ 2 ແຫ່ງ ອັນໄດ້ແກ່ ສີລາຈາຣືກວັດວິຊຸນ ຈ.ສ 532 ແລະອັກສອນລາວເດີມທີ່ພຣະທາດບ້ານຮ້າງ ບ້ານນາແຮ່ ແຂວງສາກົນນະະຄອນ ຕາມການອ່ານໄດ້ຂອງທາງການໄທຍ໌ພົບວ່າ ຂຽນຂຶ້ນຫຼັງພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມຂຶ້ນຄອງຣາດທີ່ຊຽງທອງພຽງ 3 ປີ. ດັ່ງເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າອັກ ສອນລາວວັດວິຊຸນ ເປັນອັກສອນທີ່ມີອາຍຸເກົ່າກວ່າອັກສອນຕະກູນດຽວກັນໃນພູມີພາກອຸສາຄະເນ ໂດຍສະເພາະອັກສອນລາວຫຼັກດັ່ງກ່າວ ເທົ່າທີ່ຄົ້ນພົບວ່າມີອາຍຸເຖິງ 838 ກວ່າປີ ເປັນທີ່ຢືນຍັນທາງວິທະຍາສາດແລ້ວວ່າ "ມິອາຍຸເກົ່າກວ່າສີລາຈາຣືກຂອງຂຸນຣາມຄຳແຫງແຫ່ງສຸໂຂໄທ" ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນໜັງສືຂອງຂຸນຣາມຄຳແຫງຕ້ອງມີວິວັດທະນາການມາຈາກສອງແຫ່ງ ເມືອງຊວາ (ຫຼວງພຣະບາງ) ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນອັກສອນນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ "ອັກສອນລາວເດີມ",
ຄຳວ່າອັກສອນລາວເດີມນີ້ແມ່ນຕັ້ງຂຶ້ນໃຫ້ຄຽງຄູ່ກັບ "ອັກສອນລາວບູຮານ" ທີ່ຊາວລາວເຮົາ ຫຼືນັກປະຫວັດສາດ, ອັກສອນສາດ ຂອງບັນດາປະເທດໃກ້ຄຽງເຮົາ ພະຍາຍາມບັນຍັດໃຫ້ເປັນອັກສອນທັມ ເລີຍເຮັດໃຫ້ອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ກາຍເປັນອັກສອນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໃນຄວາມເຊື່ອຄົນໃນປັດຈຸບັນ, ເປັນອັກສອນຂອງຊັ້ນສູງບໍ່ມີໃຜກ້າເອົາລົງມາອ່ານ ໃນທີ່ສຸດໜັງສືເຫຼົ່ານີ້ກໍຖືກລືມໂດຍປະຊາຊົນທົ່ວໄປ ອີກທາງໜຶ່ງເນື້ອໃນແລະຄວາມໝາຍອັນເປັນທິດສະດີດັ້ງເດີມຂອງລາວ ກໍຖືກປິດຂັງໄວ້ໃນຕູ້ໂດຍທີ່ບໍ່ນຳອອກມາໃຊ້ ກາຍເປັນຄວາມຮູ້ເປັນໝັນໃຊ້ການບໍ່ໄດ້ໂດຍຄວາມເຄົາລົບສັດທາ.
ສີລາຈາຣືກວັດວິຊຸນ (ປັດຈຸບັນຖືກຍ້າຍໄປປະດິດສະຖານທີ່ພຣະຣາຊະວັງຫຼວງພຣະບາງແລ້ວ) ເປັນສີລາຈາຣືກວັດວິຊຸນ ທີ່ບັນທຶກດ້ວຍອັກສອນລາວເດີມ ມີ 11 ແຖວ, ຈຳນວນອັກສອນ 93 ອັກສອນ(ລວມສະຫຼະດ້ວຍ) ເຊິ່ງອ່ານພົບໂດຍ ທ່ານບຸນມີ ເທບສີເມືອງ, ຕາມຈາຣືກມີອາຍຸ 835 ປີ(2005) ເປັນອັກສອນທີ່ເກົ່າແກ່ກວ່າອັກສອນຂນຣາມຄຳແຫງ ສຸໂຂໄທ 113 ປີ. ວິທີທຽບການຄິດໄລ່ ຄື 1. ສີລາຈາຣຶກ ວັດວິຊຸນ: ປີທີ່ປະກົດໃນສີລາຈາຣືກ ທີ່ປາກົດປີຈຸນລະສັງກຣາດ 532 ກົງກັບ ພ.ສ 1713.
ຈາຣືກຂຸນຣາມຄຳແຫງ: ທີ່ປາກົດໃນສີລາຈາຣືກ ປີ ມ.ສ 1205 ກົງກັບ ຈ.ສ 645 ກົງກັບ ພ.ສ 1826 ກົງກັບ ຄ.ສ 1283 ແລ້ວເອົາ ຄ.ສ ທີ່ປາກົດມາລົບ 1283-1170 = 113.(ສີລາຈາຣືກວັດວິຊຸນເກົ່າກວ່າສີລາຈາຣືກຂຸນຣາມຄຳແຫງ) ອັກສອນລາວເດີມ ທີ່ບັນທຶກຄັງຄວາມຮູ້ຂອງຄົນລາວບູຮານໄວ້ ແຕ່ອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ ມີຄົນຈຳນວນໜ້ອຍອ່ານໄດ້ສິ່ງທີ່ໜ້າວິຕົກ ກໍຄືອັກສອນເຫຼົ່າຖືກກາໜ້າຈາກຜູ້ສືບທອດມໍ ລະດົກລາວຣຸ່ນໃໝ່(ຜູ້ທີ່ບໍ່ຮູ້ບາງຄົນ)ວ່າອັກສອນທັມ, ບາງຄົນກໍວ່າອັກສອນປາລີ, ບາງຄົນກໍວ່າພາສາ ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ບາງຄົນກໍເວົ້າຄວບກັນໄປເລີຍ ໂດຍຂາດຫຼັກຖານວ່າ "ພາສາປາລີ-ສັນສະກິດ" ນອກ ຈາກນີ້ແລ້ວໄພອັນຕະລາຍອັນໜຶ່ງຂອງໜັງສືລາວບູຮານ ໃນຮູບແບບໃບລານກໍຕາມ, ຮູບແບບເຈັ້ຍສາກໍຕາມ ຫຼືໃນຮູບແບບປື້ມກໍຕາມອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ ຍັງໄດ້ຂາຍໃນທ້ອງຕລາດໃນລາຄາທີ່ແພງ ແຕ່ບໍ່ເໝາະສົມກັບຄຸນຄ່າຂອງໜັງສືດ້ວຍ ທັງນີ້ທັງນັ້ນເກີດຈາກປັດໄຈຫຼາຍດ້ານຄື 1. ຕ້ອງການເງິນ, 2. ເຫັນເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຄາ ເພາະອ່ານບໍ່ໄດ້.
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ເຖິງວ່າໜັງສືເຫຼົ່ານີ້ບາງສ່ວນຈະຖືກທຳລາຍ ຫຼືຂາຍໄປກໍຕາມ ແຕ່ມັນຄືຫຼັກຖານໜຶ່ງ ທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງ "ອັກຂະຫຼະພາສາ ແລະວັດຈະນະພາສາຂອງຊາດລາວ ທີ່ຄວນຫັນມາສົນໃຈສຶກສາ". ອັກສອນລາວເດີມ ປາກົດໃຊ້ໃນກຸ່ມຊົນຊາດລາວທັງໃນ ແລະນອກປະເທດລາວປັດຈຸບັນ ຄຽງຄູ່ກັບອັກສອນລາວບູຮານ(ອັກສອນທັມ), ໂດຍສະເພາະແມ່ນຊົນຊາດລາວໃນອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ແລະບັນດາຫົວເມືອງລ້ານຊ້າງ ທັງກ່ອນ ແລະຫຼັງລ້ານຊ້າງດ້ວຍ, ທີ່ວ່າກ່ອນລ້ານຊ້າງ ໝາຍເອົາບັນດາອານນາຈັກກ່ອນລ້ານຊ້າງ(ເອກະພາບ) ເຊິ່ງມີຫຼັກຖານສີລາຈາລຶກຂຸນຣາມຄຳແຫງ ເປັນຕົວແທນແຫ່ງອານາຈັກເກົ່າ ແກ່ກອນລ້ານຊ້າງເອກະພາບ ທີ່ເປັນຕົວແທນແຫ່ງອາຈັກຂອງຊົນ ຊາດຕະກູນໄຕ ທີ່ໃຊ້ອັກສອນລາວເດີມ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ດິນແດນແມ່ນຳ້ຂອງກ້ຳຕາເວັນຕົກ ແລະຫຼັກສີລາຈາລຶກວັດວິຊຸນ ເປັນຕົວແທນແຫ່ງອານາ ຈັກຊຂອງຊຸມຊົນຊາດຕະກູນໄຕ ທີ່ໃຊ້ອັກສອນລາວເດີມ ຢູ່ຝັ່ງຂອງດ້ານຕາເວັນອອກ, ນອກຈາກນີ້ເຮົາຍັງ ພົບຫຼັກຖານອັກສອນລາວ ທີ່ສະໜັບສະໜູນສີຄາຈາຣືກວັດວິຊຸນໃຫ້ພົ້ນເດັ່ນ ຄື ສີລາຈາຣືກອັກສອນພຣະ ທາດບ້ານຮ້າງບ້ານນາແຮ່ ເມືອງສາກົນນະຄອນ, ເຊິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ຢັ້ງຢືນດ້ານຄວາມເກົ່າແກ່ຂອງອັກສອນ ລາວເທົ່ານັ້ນ ຍັງຢັ້ງຢືນເຖິງອາຣະຍະທັມຊຸມຊົນລາວດ້ວຍ.
ສີລາຈາລຶກ 3 ຫຼັກນີ້ເປັນຫຼັກຖານພຽງພໍແລ້ວ ທີ່ໃຫ້ເຮົາສຶກສາເຖິງຄວາມເປັນມາຂອງອັກສອນລາວເດີມໄດ້ຢ່າງລະອຽດຖີ່ຖ້ວນ, ທີ່ສາມາດສືບທາວຫາຕົ້ນປາຍສາຍເຫດຂອງຄວາມເປັນ ມາຂອງອັກ ສອນລາວຊະນິດນີ້ ເທິງສອງຝາກຝັ່ງແມ່ນຳ້ຂອງໃນອຸສາຄະເນ ໂດຍສະເພາະດິນແດນອະດີດອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ເຊິ່ງອັກສອນເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ຖືກກາໜ້າໃຫ້ສົມຍານາມວ່າ "ໄທນ້ອຍ" ເພາະເຫດໃດ? ຈິງບໍທີ່ວ່າໜັງສືລາວເດີມ ມີຊື່ວ່າໜັງສືໄທນ້ອຍມາແລ້ວ ເມື່ອ ໘໐໐ ກວ່າປີ ຫຼືວ່າ ຄຳວ່າ "ໜັງສືໄທນ້ອຍ" ໄດ້ກຳເນີດຈາກອຳນາດທາງການເມືອງ ທີ່ສະຫຍາມຕັ້ງຊື່ໃຫ້ ເມື່ອລາວຂາດອິດສະຫຼະພາບ ຫຼັງປີ ຄ.ສ ໑໘໒໘ ນີ້ເປັນຕົ້ນມາ.
ຮູບຂອງອັກສອນລາວເດີມລາວເດີມນັ້ນ ໂດຍລວມແລ້ວ ຄື ຮູບອັກສອນລາວເດີມ ທີ່ພັດທະນາເປັນໜັງສືມາດຕະຖານແລ້ວ ເປັນດັ່ງນີ້ຮູບອັກສອນລາວເດີມ ທີ່ຂຽນຂຶ້ນເປັນໄວຍາກອນມາດຕະຖານ ໂດຍມີພຣະຣາຊະບັນດິດສະພາຈັນທະບູຣີ ເຊິ່ງມີເຈົ້າເພັດຊະຣາດ ຣັດຕະນະວົງສາ ເປັນປະມຸກ ແລະມີມະຫາ ສິລາ ວິຣະວົງສ໌ ເປັນປະທານຮຽບຮຽງແຕ່ງຂຶ້ນ ໂດຍບັນຍັດອັກສອນໃຫ້ຄົບ 33 ຕົວ ແລະ ສາມາຂຽນໄດ້ທັງຄຳລາວ ແລະຄຳປາລີໄດ້ອັກສອນລາວບູຮານໃຊ້ຂຽນພາສາປາລີ ມີ 32 ຕົວ ແບ່ງອອກເປັນ 5 ວັກ ວັກລະ 5 ໂຕ ລວມ ມີ 25 ໂຕ ແລະ "ອະວັຄ ຫຼືເສດວັຄອີກ 7 ໂຕ - ສະຫຼະເຄົ້າລາວບູຮານໃຊ້ຜະປະສົມອັກສອນ ເວລາຂຽນພາສາລາວມີ 9 ສຽງ ແລະ 9 ຮູບ ຫາກຂຽນໃນພາສາປາລີ ມີ 8 ສຽງ 7 ຮູບ, (ຄືໃນພາສາປາລີ ບໍ່ມີຮູບອະມີແຕ່ສຽງ). - ໝາຍເຫດ: ສຣະຈົມແລະສຣະຟູນີ້ ເວລາເອົາໄປໃຊ້ນັ້ນ ໃຫ້ເບິ່ງຮູບການຂຽນ ວ່າຈະເໝາະ ສົມ ເອົາຮູບສຣະໃດໄປຂຽນ.
ໝວດ:ພາສາລາວ ໝວດ:ອັກສອນລາວ
ເຫດລະເບີດໃນເບລຸດປີ 2020
thumb|ພື້ນທີ່ໜຶ່ງໃນເມືອງພາຍຫຼັງເຫດລະເບີດ ເຫດລະເບີດໃນເບລຸດປີ 2020 ເກີດຂຶ້ນເມື່ອ 4 ສິງຫາ 2020 ບໍລິເວນທ່າເຮືອເບລຸດໃນເມືອງເບລຸດ ປະເທດເລບານອນ ສົ່ງຜົນໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດຫຼາຍກ່ວາ 207 ຄົນ ໄດ້ຮັບບາດເຈັບມາກກວ່າ 6,500 ຄົນແລະສູນຫາຍອີກຈຳນວນຫລາຍຂຶ້ນ ລັດຖະມົນຕີກະຊວງສາທາລະນະສຸກລະບຸວ່າກັງວົນກ່ຽວກັບຈຳນວນຜູ້ເສຍຊີວິດທີ່ອາດຈະເປັນຫຼາຍ ແລະຮັບວ່າມີການບາດເຈັບຈຳນວນຫລາຍແລະມີຄວາມເສຍຫາຍຢ່າງໜັກ ຜູ້ວ່າການເບລຸດປະມານການວ່າມີປະຊາຊົນ 300,000 ຄົນໄຮ້ທີ່ຢູ່ອາໄສເນື່ອງຈາກແຮງລະເບີດ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ເຫດການປັດຈຸບັນ
ສິລະປະປະຍຸກ
ສິລະປະປະຍຸກ (ຄຳເຄົ້າ: ສິລປປຍຸກຕ໌, applied arts, arts appliqués) ໝາຍເຖິງສິລະປະທີ່ສາມາດເຂົ້າໄປໝູນໃຊ້ໄດ້ ເປັນສິລະປະທີ່ອຳນວຍປະໂຫຍດທາງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈມຸ່ງເນັ້ນການໃຊ້ສອຍຫຼາຍກວ່າຈິດໃຈ ຫຼື ເປັນສິ່ງທີ່ມະນຸດສ້າງຂື້ນເພື່ອຕອບສະໜອງທາງກາຍ ເຊັ່ນ ສະຖາປັດຕະຍະກຳ ພູມິສະຖາປັຕະຍະກຳ ມັນທະນະສິນ ລວມທັງເຄື່ອງປັນດິນເຜົາທີ່ໃຊ້ເປັນພາຊະນະ.
ປະເພດຂອງສິລະປະປະຍຸກ
ສິລະປະປະຍຸກ ສາມາດແບ່ງອອກເປັນ 5 ສາຂາ ໄດ້ແກ່ ພານິດສິນ (Commercial Art) ມັນທະນະສິນ (Decorative Art) ອຸດສາຫະກຳສິນ (Industrial Art) ການອອກແບບ (Design) ສິນລະປະຫັດຖະກຳ.
ໄຕມຸມ
thumbnail|300px|ແຂນກົນຈັກ ຢູ່ [[ສະຖານີອາວະກາດສາກົນ ແມ່ນ ຖືກບັນຊາ ໂດຍ ການຄວບຄຸມ ມູມ ຂອງ ຂໍ້ຕໍ່. ບັນດາຕຳລາໄຕມຸມ ມີປະໂຫຍດໃນການຄິດໄລ່ບັນດາມຸມ ເພື່ອການບັນຊານີ້.]]
ໄຕມຸມ (ຈາກ ພາສາເກຣັກ trigōnon "ສາມແຈ" + metron "ການວັດແທກ") ແມ່ນ ສາຂາໜຶ່ງ ຂອງ ຄະນິດສາດ ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບ ຮູບສາມແຈ, ໂດຍສະເພາະ ຮູບສາມແຈ ເທິງ ໜ້າພຽງ ທີ່ ມຸມໜຶ່ງ ແມ່ນ 90 ອົງສາ (ມຸມສາກ). ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ, ໄຕມຸມ ສຶກສາ ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງ ຂ້າງ ແລະ ມຸມ ຂອງ ຮູບສາມແຈ. ໄຕມຸມ ມີ ຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຖືກນຳໃຊ້ຫຼາຍ ໃນ ດາລາສາດ ແລະ ການນຳທິດ. ຮູບສາມແຈສາກ ແມ່ນ ຮູບສາມແຈ ທີ່ມີມຸມໜຶ້່ງ ເປັນມຸມສາກ ຫຼື ເທົ່າກັບ 90 ອົງສາ.
sin A= ຂ້າງກົງມຸມ / ຂ້າງກົງສາກ tan A= ຂ້າງກົງມຸມ / ຂ້າງຕິດມຸມ
300px|thumbnail|right|ທຸກໆຕຳລາໄຕມຸມ ຂອງ ມຸມ θ ສາມາດສ້າງໃນທາງໄຕມຸມ ຈາກວົງມົນຫົວໜ່ວຍ ທີ່ມີຈຸດໃຈກາງ ຢູ່ O. thumbnail|right|240px|ຮູບສາມແຈສາກ
ອ້າງອີງ
ເລຂາຄະນິດ
ເຂື່ອນນ້ຳໂສຍ
ເຂື່ອນນ້ຳໂສຍ ແມ່ນ ເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງວຽງໄຊ ແຂວງຫຼວງຫົວພັນ ປະເທດລາວ.
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
ຍຸດທະສາດເນື້ອຫາ
ຍຸດທະສາດເນື້ອຫາແມ່ນການວາງແຜນ, ການພັດທະນາ, ແລະການຄຸ້ມຄອງເນື້ອຫາ - ເປັນລາຍລັກອັກສອນຫລືໃນສື່ອື່ນໆ. ຄຳ ສັບດັ່ງກ່າວແມ່ນມີຫຼາຍໂດຍສະເພາະໃນການພັດທະນາເວບໄຊທ໌ຕັ້ງແຕ່ທ້າຍຊຸມປີ 1990. ມັນແມ່ນພາກສະ ໜາມ ທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໃນການອອກແບບປະສົບການຂອງຜູ້ໃຊ້, ແລະມັນຍັງແຕ້ມຈາກລະບຽບວິໄນທີ່ຢູ່ໃກ້ຄຽງເຊັ່ນ: ສະຖາປັດຕະຍະ ກຳ ຂໍ້ມູນ, ການຈັດການເນື້ອຫາ, ການວິເຄາະທຸລະກິດ, ການຕະຫລາດດິຈິຕອນແລະການສື່ສານທາງວິຊາການ.
ນິຍາມ
ກົນລະຍຸດເນື້ອຫາໄດ້ຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນການວາງແຜນ ສຳ ລັບ "ການສ້າງ, ການພິມເຜີຍແຜ່ແລະການປົກຄອງເນື້ອຫາທີ່ເປັນປະໂຫຍດ, ທີ່ເປັນປະໂຫຍດ.
ໃນບົດຂຽນປີ 2007 ທີ່ມີຫົວຂໍ້ວ່າ "ຍຸດທະສາດເນື້ອຫາ: ປັດຊະຍາຂອງຂໍ້ມູນ", Rachel Lovinger ອະທິບາຍເປົ້າ ໝາຍ ຂອງຍຸດທະສາດເນື້ອຫາຄືການໃຊ້ "ຄຳ ສັບແລະຂໍ້ມູນເພື່ອສ້າງເນື້ອຫາທີ່ບໍ່ມີມູນຄວາມຈິງເຊິ່ງສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ປະສົບການທີ່ມີຄວາມ ໝາຍ ແລະໂຕ້ຕອບ." ໃນທີ່ນີ້, ນາງຍັງໄດ້ສະ ເໜີ ການປຽບທຽບທີ່ວ່າ "ຍຸດທະສາດເນື້ອຫາແມ່ນການຂຽນ copywriting ຍ້ອນວ່າສະຖາປັດຕະຍະ ກຳ ຂໍ້ມູນແມ່ນການອອກແບບ. ພັນທະມິດຍຸດທະສາດເນື້ອຫາລວມ ຄຳ ນິຍາມຂອງ Kevin Nichols
ກັບ Kristina Halvorson ແລະ ກຳ ນົດຍຸດທະສາດເນື້ອຫາວ່າ "ເອົາເນື້ອຫາທີ່ ເໝາະ ສົມໃຫ້ຜູ້ຊົມໃຊ້ທີ່ຖືກຕ້ອງໃນເວລາທີ່ ເໝາະ ສົມໂດຍຜ່ານການວາງແຜນຍຸດທະສາດຂອງການສ້າງເນື້ອຫາ, ການຈັດສົ່ງແລະການປົກຄອງ.
ຜູ້ປະຕິບັດ
ນັກຍຸດທະສາດເນື້ອຫາມັກຈະຄຸ້ນເຄີຍກັບວິທີການ, ເຕັກນິກແລະເຄື່ອງມືທີ່ຫລາກຫລາຍ. ທັດສະນະທີ່ນັກຍຸດທະສາດເນື້ອຫາ ນຳ ມາແມ່ນຂື້ນກັບການຝຶກອົບຮົມແລະການສຶກສາວິຊາຊີບຂອງພວກເຂົາ. ຍົກຕົວຢ່າງ, ບາງຄົນຊ່ຽວຊານໃນ "ຍຸດທະສາດດ້ານ ໜ້າ," ເຊິ່ງປະກອບມີການພັດທະນາບຸກຄົນ, ການສ້າງແຜນທີ່ຂອງປະສົບການຂອງຜູ້ໃຊ້, ການ ກຳ ນົດຍຸດທະສາດທຸລະກິດແລະຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ໃຊ້, ການພັດທະນາຍຸດທະສາດຍີ່ຫໍ້, ການຄົ້ນຫາຊ່ອງທາງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ແລະການສ້າງແນວທາງແລະ ຄຳ ແນະ ນຳ ກ່ຽວກັບການເພີ່ມປະສິດທິພາບຂອງເຄື່ອງຈັກຊອກຫາ. ຄົນອື່ນຊ່ຽວຊານໃນ "ຍຸດທະສາດດ້ານຫລັງ," ເຊິ່ງປະກອບມີການສ້າງຮູບແບບເນື້ອຫາ, ການວາງແຜນພາສີແລະ metadata, ການສ້າງລະບົບການຈັດການເນື້ອຫາແລະລະບົບການກໍ່ສ້າງເພື່ອສະ ໜັບ ສະ ໜູນ ການ ນຳ ໃຊ້ເນື້ອຫາ. ພາລະບົດບາດທັງສອງກ່ຽວຂ້ອງກັບການແກ້ໄຂບັນຫາການເຮັດວຽກແລະການປົກຄອງ. ຍຸດທະສາດເນື້ອຫາ
ຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ
ຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກກາງຂອງປະເທດໄທຈັງຫວັດໜຶ່ງ. ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ເມືອງ
ເມືອງ ແມ່ນຫົວໜ່ວຍການປົກຄອງໜຶ່ງຂອງປະເທດລາວ ປະເທດລາວປະກອບມີ 140 ເມືອງ ດັ່ງນີ້:
01-ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີ 09 ເມືອງ:
01 ເມືອງຈັນທະບູລີ 02 ເມືອງສີໂຄດຕະບອງ 03 ເມືອງໄຊເສດຖາ 04 ເມືອງສີສະຕະນາກ 05 ເມືອງນາຊາຍທອງ 06 ເມືອງໄຊທານີ 07 ເມືອງຫາດຊາຍຟອງ 08 ເມືອງສັງທອງ 09 ເມືອງປາກງື່ມ
02-ຜົ້ງສາລີ ມີ 07 ເມືອງ:
01 ເມືອງຜົ້ງສາລີ 02 ເມືອງໃໝ່ 03 ເມືອງຂວາ 04 ເມືອງສຳພັນ 05 ເມືອງບູນເໜືອ 06 ເມືອງຍອດອູ່ 07 ເມືອງບູນໃຕ້
03-ຫຼວງນ້ຳທາ ມີ 05 ເມືອງ:
01 ເມືອງຫຼວງນ້ຳທາ 02 ເມືອງສິງ 03 ເມືອງລອງ 04 ເມືອງວຽງພູຄາ 05 ເມືອງນາແລ
05-ບໍ່ແກ້ວ ມີ 05 ເມືອງ:
01 ເມືອງຫ້ວຍຊາຍ 02 ເມືອງຕົ້ນເຜີ້ງ 03 ເມືອງເມິງ 04 ເມືອງຜາອຸດົມ 05 ເມືອງປາກທາ
06-ຫລວງພະບາງ ມີ 12 ເມືອງ :
01 ເມືອງຫລວງພະບາງ 02 ເມືອງຊຽງເງິນ 03 ເມືອງນານ 04 ເມືອງປາກອູ 05 ເມືອງນ້ຳບາກ 06 ເມືອງງອຍ loo 07 ເມືອງປາກແຊງ 08 ເມືອງໂພນໄຊ 09 ເມືອງຈອມເພັດ 10 ເມືອງວຽງຄຳ 11 ເມືອງພູຄູນ 12 ເມືອງ ໂພນທອງ
07-ຫົວພັນ ມີ 10 ເມືອງ:
01 ເມືອງຊຳເໜືອ 02 ເມືອງຊຽງຄໍ້ 03 ເມືອງຮ້ຽມ 04 ເມືອງວຽງໄຊ 05 ເມືອງຫົວເມືອງ 06 ເມືອງຊຳໃຕ້ 07 ເມືອງສົບເບົາ 08 ເມືອງແອດ 09 ເມືອງກວັນ 10 ເມືອງຊ່ອນ
08-ໄຊຍະບູລີ ມີ 11 ເມືອງ:
01 ເມືອງໄຊຍະບູລີ
02 ເມືອງຄອບ 03 ເມືອງຫົງສາ 04 ເມືອງເງີນ 05 ເມືອງຊຽງຮອນ 06 ເມືອງພຽງ 07 ເມືອງປາກລາຍ 08 ເມືອງແກ່ນທ້າວ 09 ເມືອງບໍ່ແຕນ 10 ເມືອງທົ່ງມີໄຊ 11 ເມືອງໄຊສະຖານ
09-ຊຽງຂວາງ ມີ 07 ເມືອງ:
01 ເມືອງແປກ 02 ເມືອງຄຳ 03 ເມືອງໜອງແຮດ 04 ເມືອງຄູນ 05 ເມືອງໝອກ 06 ເມືອງພູກູດ 07 ເມືອງຜາໄຊ
10-ວຽງຈັນ ມີ 13 ເມືອງ:
01 ເມືອງໂພນໂຮງ 02 ເມືອງທຸລະຄົມ 03 ເມືອງແກ້ວອຸດົມ 04 ເມືອງກາສີ 05 ເມືອງວັງວຽງ 06 ເມືອງເຟືອງ 07 ເມືອງຊະນະຄາມ 08 ເມືອງແມດ 09 ເມືອງວຽງຄຳ 10 ເມືອງຫີນເຫີບ 11 ເມືອງຮົ່ມ 12 ເມືອງໄຊສົມບູນ 13 ເມືອງມື່ນ
11-ບໍລິຄຳໄຊ ມີ 06 ເມືອງ:
01 ເມືອງປາກຊັນ 02 ເມືອງທ່າພະບາດ 03 ເມືອງປາກກະດິງ 04 ເມືອງບໍລິຄັນ 05 ເມືອງຄຳເກີດ 06 ເມືອງວຽງທອງ 07 ເມືອງໄຊຈຳພອນ
12-ຄຳມ່ວນ ມີ 10 ເມືອງ:
01 ເມືອງທ່າແຂກ 02 ເມືອງມະຫາໄຊ 03 ເມືອງຫນອງບົກ 04 ເມືອງຫີນບູນ 05 ເມືອງຍົມມະລາດ 06 ເມືອງບົວລະພາ 07 ເມືອງນາກາຍ 08 ເມືອງເຊບັ້ງໄຟ 09 ເມືອງໄຊບົວທອງ 10 ເມືອງຄູນຄຳ
13-ສະຫວັນນະເຂດ ມີ 15 ເມືອງ:
01 ເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ 02 ເມືອງອຸທຸມພອນ 03 ເມືອງອາດສະພັງທອງ 04 ເມືອງພີນ 05 ເມືອງເຊໂປນ 06 ເມືອງນອງ 07 ເມືອງທ່າປາງທອງ 08 ເມືອງສອງຄອນ 09 ເມືອງຈຳພອນ 10 ເມືອງຊົນບູລີ 11 ເມືອງໄຊບູລີ 12 ເມືອງວິລະບູລີ 13 ເມືອງອາດສະພອນ 14 ເມືອງໄຊພູທອງ 15 ເມືອງພະລານໄຊ
01 ເມືອງສາລະວັນ 02 ເມືອງຕະໂອ້ຍ 03 ເມືອງຕຸ້ມລານ 04 ເມືອງລະຄອນເພັງ 05 ເມືອງວາປີ 06 ເມືອງຄົງເຊໂດນ 07 ເມືອງເລົ່າງາມ 08 ເມືອງສະໝ້ວຍ
15-ເຊກອງ ມີ 04 ເມືອງ:
01 ເມືອງລະມາມ 02 ເມືອງກະລືມ 03 ເມືອງດາກຈຶງ 04 ເມືອງທ່າແຕງ
16-ຈຳປາສັກ ມີ 10 ເມືອງ:
01 ເມືອງປາກເຊ 02 ເມືອງຊະນະສົມບູນ 03 ເມືອງບາຈຽງຈະເລີນສຸກ 04 ເມືອງປາກຊ່ອງ 05 ເມືອງປະທຸມພອນ 06 ເມືອງໂພນທອງ 07 ເມືອງຈຳປາສັກ 08 ເມືອງສຸຂຸມາ 09 ເມືອງມຸນລະປາໂມກ 10 ເມືອງໂຂງ
17-ອັດຕະປື ມີ 05 ເມືອງ:
01 ເມືອງໄຊເສດຖາ 02 ເມືອງສາມັກຄີໄຊ 03 ເມືອງສະໜາມໄຊ 04 ເມືອງຊານໄຊ 05 ເມືອງພູວົງ ໝວດ:ເຂດການປົກຄອງ ໝວດ:ປະເທດລາວ
ຈັງຫວັດອ່າງທອງ
ຈັງຫວັດອ່າງທອງ ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກກາງຂອງປະເທດໄທຈັງຫວັດໜຶ່ງ. ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ນ້ຳ­ຕົກ­ຕາດ​ຊະ­ເນາະ​
ນ້ຳ­ຕົກ­ຕາດ​ຊະ­ເນາະ​ເປັນສະ­ຖານ­ທີ່​ທ່ອງ​ທ່ຽວ​ອີກ​ແຫ່ງຫນຶ່ງ​ຂອງ​ຫລາຍໆ​ແຫ່ງ​ໃນແຂວງ​ວຽງ​ຈັນ ທີ່​ຕັ້ງ​ຢູ່​ເຂດ​ເທດສະ​ບານ​ເມືອງ​ຫີນ​ເຫີບ ຫ່າງ​ຈາກເສັ້ນ­ທາງ​ເລກ​ທີ 13 ເຫນືອ​ໄປ​ປະ ມານ 20 ກວ່າ​ກິ­ໂລ­ແມັດ ໄປທາງ​ທິດ­ເຫນືອ​ເບື້ອງ​ທາງ​ທິດ​ຕາເວັນ​ຕົກ​ເສັ້ນ­ທາງ​ເຂົ້າ​ອອກ​ເປັນສາຍ​ທາງ​ດິນ​ແດງ​ຄົດ​ໂຄ້ງ​ຕາມເນີນ​ພູ ແລະ ຕີນ​ພູ ເຊິ່ງ​ໄດ້​ຜ່ານບ້ານ​ຂອງ​ປະ­ຊາ­ຊົນ​ເປັນ​ຍ່ານໆ ກ່ອນ​ຈະ​ຮອດ​ສະ­ຖານ­ທີ່​ນັ້ນ.
ນ້ຳ­ຕົກ​ແຫ່ງ​ນີ້ ມີ​ຄວາມ​ສູງປະ­ມານ 80 ກວ່າ​ແມັດ ມີ​ລັກ​ສະນະ​ສູງ​ຊັນ​ຕົກ​ຈາກ​ຫນ້າ­ຜາ​ທີ່​ເດ່ອອກ​ມາ​ສ່ວນ​ໃຕ້​ຜາ​ນັ້ນ​ຈະ​ໂກນເຂົ້າ​ ເບິ່ງ​ແລ້ວ​ຄ້າຍ­ຄື​ກັນ​ກັບ​ຫົວ​ງູຈົງ­ອາງ​ວາດ­ໃດ­ວາດ­ຫນຶ່ງ​ທຳອິດ​ມັນ​ຈະ​ຕົກ​ຈາກ​ຈອມ​ຜາ​ຕົກໃສ່​ຜະ​ລານ​ຫີນ ປະ­ມານ 10 ແມັດ ແລ້ວ​ໄຫລ​ຕົກ­ລົງ​ມາ​ອີກ 3 ຂັ້ນ​ທີ່​ຜ່ານ​ຜາ​ຫີນ​ເປັນ​ຊັ້ນໆ ຈາກນັ້ນ​ມັນ​ຈະ​ຜ່ານ​ພັກ​ຜະ​ລານ​ຫີນນ້ອຍໃຫຍ່​ລົງ​ມາ​ແລ້ວ​ໄຫລ​ໄປຕາມ​ຮ່ອມ​ຫີນ​ລົງ​ມາ​ທາງ​ດ້ານລຸ່ມ​ມີ​ບ່ອນ​ໃຫ້​ຫລິ້ນ​ນ້ຳ​ເພາະ​ຜະລານ​ຫີນ​ໄດ້​ລວມ​ຕົວ​ກັນ​ເປັນອ່າງ­ເກັບ­ນ້ຳ​ໄວ້​ທາງ​ດ້ານ​ລຸ່ມກ່ອນ​ຈະ​ລົງ​ຕາມ​ສາຍ​ຫ້ວຍ​ອີກສາຍ​ທາງ​ດ້ານ​ລຸ່ມ​ຖັດ​ໄປ​ເຮົາ​ສາມາດ​ຂຶ້ນ​ໄປ​ທາງ​ດ້ານ​ເທິງ​ບ່ອນນ້ຳ​ຕົກ­ລົງ​ຈາກ​ຫນ້າ­ຜາ​ສູ່​ຜະລານ​ຫີນ​ທຳ​ອິດ​ໄດ້​ເພາະ​ເປັນຜະ​ລານ​ຫີນ​ເນີນ ສ່ວນ​ບ່ອນ​ຫີນຊັນ​ເຮົາ​ຈະ​ໄປ​ອີກ​ທາງ ໂດຍ​ອາໄສ​ຕົ້ນ­ໄມ້​ທີ່​ເກີດ​ລຽບ​ຕາມ​ແຄມນ້ຳ­ຕົກ​ທັງ​ສອງ​ຟາກ​ຂ້າງ​ເປັນໂຕ​ຊ່ວຍ, ຖ້າ​ຫາກ​ເຮົາ​ຂຶ້ນ​ໄປ​ຢືນຢູ່​ກາງ​ຜະ​ລານ​ແລ້ວ ແນມ​ລົງ​ມາປາ­ກົດ​ວ່າ ເຫັນ​ຄົນ​ສ່ຳ​ແຂນ​ນີ້ ແຫລະ, ພິ­ເສດ​ສຸດ​ແມ່ນ​ເຮົາ​ຈະລົມ​ກັນ​ບໍ່​ຮູ້​ເລື່ອງ​ກໍ່​ຍ້ອນ​ຄວາມແຮງ​ຂອງ​ນ້ຳ​ຖອກ​ລົງ​ມາ​ຈາກຫນ້າ­ຜາ​ກະ­ທົບ​ໃສ່​ຫີນ​ເຮັດ​ໃຫ້ຫີນ​ເຟືອນ​ເປັນ​ບາດໆ, ສຽງ​ຮ້ອງຄວນ​ຄາງ​ຂອງ​ຫີນ​ນ້ອຍໃຫຍ່ດັງ​ຢູ່​ຮື່ນໆ​ບວກ​ກັບ​ສຽງ​ນົກ ແລະ ແມງ­ໄມ້​ທີ່​ອາ­ໄສ​ຕາມ​ທຳ​ມະ​ຊາດປະ­ສານ​ກັນ​ກາຍ­ເປັນ​ສຽງ​ດັງອອນ­ຊອນ​ປະ­ດັບ​ເອ້​ໃນ​ເຂດ​ສາຍພູ​ກ້ອຍ​ແຫ່ງ​ນີ້.
ຍ້ອນ​ສະ­ຖານ­ທີ່​ດັ່ງ­ກ່າວ ປົກຄຸມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ຕົ້ນ­ໄມ້​ນ້ອຍໃຫຍ່ຫລາຍ​ຊະ­ນິດ​ພະ­ນັກ­ງານ​ອະ­ນຸຮັກ​ນ້ຳ­ຕົກ​ແຫ່ງ​ນີ້ ເລົ່າ​ສູ່​ຟັງ​ວ່າ: ນັກ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ​ເຂົ້າ​ມາ​ທ່ຽວ​ໃນສະ­ຖານ­ທີ່​ແຫ່ງ​ນີ້ ຫລາຍ​ກວ່າຫມູ່​ຈະ​ແມ່ນ​ຍາມ​ແລ້ງ ແລະ ຫລາຍ​ເປັນ​ພິ­ເສດ​ແມ່ນ​ວັນ​ພັກ ຫລື ງານ​ບຸນ​ສຳ­ຄັນ ເພາະ​ຈະ​ມີລົດ​ທົວ​ຂົນ­ສົ່ງ​ນັກ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ​ທັງພາຍ​ໃນ ແລະຕ່າງ­ປະ­ເທດ​ເຂົ້າມາ​ທ່ຽວ​ເປັນ​ປະ­ຈຳ ສ່ວນ​ຍາມຝົນ​ກໍ່​ບໍ່​ຫລາຍ​ປານ­ໃດນັບ​ແຕ່​ໄດ້ຮັບ​ການ​ບູ­ລະ­ນະ​ປົວ­ແປງ ແລະ ຈັດ​ສັນ​ໃຫ້​ສະ­ອາດ​ງາມ​ຕາ ແລະ ປະ­ດັບ​ປາ​ດາ​ໂດຍ​ຮັກ­ສາ​ຮູບ­ຊົງຂອງ​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ໄວ້​ຄື­ເກົ່າ ເຮັດໃຫ້​ນັກ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ມາ ທ່ຽວ​ຊົມ​ນ້ຳ­ຕົກ​ແຫ່ງ​ນີ້ ນັບ​ມື້​ນັບຫລາຍ​ຂຶ້ນ ນ້ຳ­ຕົກ­ຕາດ​ຊະ­ເນາະຈະ​ມີ​ໄມ້­ເຮ້ຍ​ຫລາກ​ຫລາຍ​ສີ​ປົກຄຸມ​ຕາມ​ບໍ­ລິ­ເວນ​ນ້ຳ­ຕົກກວ່າ​ໄມ້ຊະ­ນິດ​ອື່ນໆ ນັບ​ແຕ່​ລານ​ຈອດ​ລົດລົງ​ໄປ​ຕາມ​ທາງ​ຍ່າງ​ທັງ​ສອງຟາກ​ຮອດ​ເຂດ​ນ້ຳ­ຕົກ ແລະ ສະຖານ​ທີ່​ພັກ​ເຊົາ ສິ່ງ​ສຳ­ຄັນ​ເຂົາເຈົ້າ​ໄດ້​ມີ​ກະ​ຕູບ​ນ້ອຍ​ທີ່​ປູ ແລະ ມຸງ​ດ້ວຍ​ໄມ້­ເຮ້ຍ​ທັງ​ຫມົດ​ເປັນ 10 ກວ່າ​ຕູບ​ໄວ້​ໃຫ້​ນັກ​ທ່ອງ​ທ່ຽວໄດ້​ພັກ​ເຊົາ​ຕາມ​ອັດ­ທະ­ ຍາ­ໄສ, ເຊິ່ງ​ເຫມາະ​ສົມ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ການ​ກິນເຂົ້າ​ປ່າ ຫລື ບໍ່​ຢາກ​ກິນ​ກັບ​ຕູບ ທ່ານ​ກໍ່​ສາ­ມາດ​ເອົາ​ສາດ​ໄປ​ປູນອນ ຫລືກິນ​ເຂົ້າ, ໂອ້​ລົມ​ກັນ, ອາດ​ຈະ​ເປັນ​ການ​ສ້າງ​ສີ­ສັນ​ເລັກນ້ອຍ​ຢູ່​ເທິງ​ຜະ​ລານ​ຫີນ​ກໍ່​ໄດ້ ແຕ່ກໍ່​ຕ້ອງ​ໄດ້​ລະ­ມັດ­ລະ­ວັງ​ນຳ​ອີກ, ທາງ​ດ້ານ​ລຸ່ມ​ຂອງ​ນ້ຳ­ຕົກ​ນອກຈາກ​ມີ​ອ່າງ​ນ້ຳ​ໄວ້​ໃຫ້​ອາບ​ແລ້ວ ຍັງ​ມີ​ຜະ​ລານ​ຫີນ​ນ້ອຍໃຫຍ່​ພໍບັນ­ຈຸ​ຄົນ​ໄດ້​ປະ­ມານ 8-10 ຄົນຂຶ້ນ​ໄປ ສາຍ​ລົມ​ເຢັນໆ​ໄດ້​ຫອບອູ້ມ​ເອົາ​ອາຍ​ນ້ຳ​ມາ­ສູ່​ເປັນ​ບາດໆ ຈົນ​ຮູ້­ສຶກ​ຫນາວ​ເຖິງ​ແມ່ນ​ໃນຍາມ​ຮ້ອນ​ປາ­ກົດ​ວ່າ ຮູ້­ສຶກ​ອົບອຸ່ນ​ບວກ​ກັບ​ອາ­ກາດ​ສົດໆ​ທີ່​ທຳມະ​ຊາດ​ສ້າງ​ຂຶ້ນ​ໄຕ້​ຮົ່ມ​ປ່າ­ໄມ້ອັນ​ຂຽວ​ສະ​ອຸ້ມ​ຕະ­ ຫລອດ​ປີ ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ ກໍ່​ຍັງ​ມີ​ເດີ່ນ​ຫຍ້າ, ເດີ່ນ​ກາງ­ແຈ້ງ​ເພື່ອ​ຫລິ້ນ​ກິດ​ຈະກຳ ແລະ ສວນ​ດວກ​ໄມ້​ໃຫ້​ທ່ານໄດ້​ທ່ຽວ​ຊົມ​ກັນ.
ປະເທດແຊັກບີ
ແມ່ນປະເທດນຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນທະວີບເອີລົບ.
ມຸມສາກ
150px|thumb|ມຸມສາກ
ປະເທດແຊັກບີ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
🇪🇺
ມຸມສາກ
ໃນ ເລຂາຄະນິດ ແລະ ໄຕມຸມ, ມຸມສາກ ແມ່ນ ມຸມ 90 ອົງສາ, ຫຼື ໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຂອງຮູບວົງມົນ. ສອງເສັ້ນຊື່ ທີ່ມຸມລະຫວ່າງມັນເທົ່າກັບມຸມສາກ ເອີ້ນວາ ເສັ້ນຕັ້ງສາກກັນ.
ມຸມສາກ ສາມາດສະແດງໄດ້ໂດຍຫຼາຍໆ ຫົວໜ່ວຍອື່ນໆ:
ໄຕມຸມ ໝວດ:ມຸມ
Angle
ນັກການເມືອງ
ນັກການເມືອງ, ຜູ້ນຳທາງການເມືອງ ຫຼື ບຸກຄົນທາງການເມືອງ (politician) ແມ່ນບຸກຄົນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການມີອິດທິພົນຕໍ່ນະໂຍບາຍສາທາລະນະແລະການວິນິດໄສສັ່ງການ ເຊິ່ງລວມເຖິງຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງວິນິດໄສສັ່ງການໃນລັດຖະບານ ແລະຜູ້ທີ່ມຸ່ງດຳລົງຕຳແໜ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ. ບໍ່ວ່າຈະດ້ວຍວິທີການເລືອກຕັ້ງ, ການສືບທອດ, ລັດຖະປະຫານ, ການແຕ່ງຕັ້ງ, ການພິຊິດ ຫຼືດ້ວຍວິທີອື່ນໆ. ການເມືອງບໍ່ແມ່ນຈຳກັດຢູ່ພຽງວິທີການປົກຄອງຜ່ານຕຳແໜ່ງສາທາລະນະເທົ່ານັ້ນ, ຕຳແໜ່ງທາງການເມືອງແມ່ນອາດຖືຢູ່ໃນບັນສັດກໍໄດ້.
ເບິ່ງຕື່ມ
ໝວດ:ນັກການເມືອງ ໝວດ:ອາຊີບ
ກາສີ
ກາສີ ແມ່ນເມືອງຫນຶງທີ່ມີຄຳຂັວນວ່າ:ມີຄວາມສະງົບປອດໄພດີ ນອກນີ້ຍັງມີແຫລ່ງຖ້ອງທ່ຽວທຳມະຊາດທີ່ສວຍງາມຍັງເປັນທຳມະຊາດຢູ່ ແລະ ມີຊື່ສຽງທາງວັນນະຄະດີບູຮານເຊັນ:ຖຂຸ້ນລາງນາງອົ້ວ,ຖພະທີ່ມີຄວາມສວຍງາມເໝືອນດັ່ງເທບ
ເຂື່ອນນ້ຳທາ III
ບໍ­ລິ­ສັດ​ເຂື່ອນ​ໄຟ­ຟ້າ​ນ້ຳ​ທາ III ພວມ​ເລັ່ງ​ກໍ່­ສ້າງ​ປັບ­ປຸງ​ເຂື່ອນ​ດັ່ງ­ກ່າວ​ຄືນ­ໃໝ່ ໂດຍ​ຈະ​ໃຫ້​ສຳ­ເລັດ​ໃນ​ເດືອນ​ກໍ­ລະ­ກົດ 2011 ນີ້ ເພື່ອ​ສາ­ມາດ​ຜະ­ລິດ​ກະ­ແສ​ໄຟ­ຟ້າ​ຂາຍ​ໃຫ້​ລັດ​ວິ​ສາ​ຫະ​ກິດ​ໄຟ­ຟ້າ​ລາວ ຕາມ​ສັນ­ຍາ​ຂອງ​ທັງ​ສອງ​ຝ່າຍ​ໄດ້​ຕົກ­ລົງ​ກັນ.
ໂຄງ­ການ​ເຂື່ອນ​ໄຟ­ຟ້າ​ນ້ຳ​ທາ III ຕັ້ງ​ຢູ່​ແຂວງ​ຫຼວງ​ນ້ຳ​ທາ ໂດຍ​ແມ່ນ​ບໍ­ລິ­ສັດ​ເຂື່ອນ​ໄຟ­ຟ້າ​ນ້ຳ​ທາ III ເປັນ​ເຈົ້າ​ຂອງ​ໂຄງ­ການ ເປັນ​ໂຄງ­ການ​ທີ່​ຖືກ​ປັບ­ປຸງ​ສ້ອມ­ແປງ ແລະ ກໍ່­ສ້າງ​ຄືນ­ໃໝ່ ພາຍ­ຫຼັງ​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ກະ­ທົບ​ຈາກ​ໄພ​ນ້ຳ​ຖ້ວມ​ໃ ນ​ປີ 2004 ຜ່ານ​ມາ ໂດຍ​ມີ​ກຳ­ລັງ​ຕິດ​ຕັ້ງ 1,25 ເມ​ກາ​ວັດ (MW) ສາ­ມາດ​ຜະ­ລິດ​ພະ­ລັງ­ງານ​ໄດ້ 7,5 ລ້ານ​ກິ​ໂລ​ວັດ​ໂມງ​ຕໍ່​ປີ ພະ­ລັງ­ງານ​ໄຟ­ຟ້າ​ທັງ​ໝົດ​ນີ້​ຈະ​ໄດ້​ສົ່ງ​ເຂົ້າ​ລະ­ບົບ​ຕາ​ຂ່າຍ​ພາຍ​ໃນ​ແຂວງ​ຫຼວງ​ນ້ຳ​ທາ ໃນ​ລະ­ດັບ​ແຮງ​ກາງ 22 ກິ​ໂລ​ໂວນ (KV) ລາ­ຄາ​ສະ­ເລ່ຍ​ໃນ​ໄລ­ຍະ 30 ປີ​ແມ່ນ 6,00 ໂດ​ລາ ຕໍ່​ກິ​ໂລ​ວັດ​ໂມງ ແລະ ຈະ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ປີ​ລະ 1% ຮອດ​ປີ​ທີ 10 ສ່ວນ​ປີ​ທີ 11 ແມ່ນ​ຢູ່​ໃນ​ລາ­ຄາ 5,50 ໂດ​ລາ ຕໍ່​ກິ​ໂລ​ວັດ​ໂມງ ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ 1% ຕໍ່​ປີ ແລະ ປີ​ທີ 21 ຫຼຸດ​ລົງ​ເປັນ 5,00 ໂດ​ລາ ຕໍ່​ກິ​ໂລ​ວັດ​ໂມງ ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ 1% ຕໍ່​ປີ
ທ່ານ ບົວສອນ ບຸບຜາວັນ(ເກົ່າ)
ພາຍໃຕ້ການຊີ້ນຳຯພາຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວປະເທດຊາດຂອງລາວເຮົາຈິ່ງສູ່ຊ່າງທຳມາຫາກິນຊ່ວຍການສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດກ້າວຂື້ນສູ່ສັງຄົມນິຍົມຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ປະເທດຊາດລຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມທຸກຍາກ
ປະເທດມົງເຕເນໂກຣ
ໃນອະດຮດ ມອນເຕເນໂກຣມີສະຖານະເປັນສາທາລະນະລັດໜຶ່ງໃນສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຢູໂກສະລາເວັຍ ແລະຕໍ່ມາໄດ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນສະຫະພາບການເມືອງຂອງແຊັກບີ-ມອນເຕເນໂກຣ ຫຼັງຈາກມີການລົງປະຊາມະຕິວັນທີ່ 21 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 2006 ມຶນເຕເນໂກຣກໍ່ໄດ້ປະກາດເອກະລາດໃນວັນທີ 3 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 2006 ຕາມລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ ມອນເຕເນໂກຣໄດ້ຮັບການກຳນົດໃຫ້ເປັນบับ "ລັດປະຊາທິປະໄຕ ສະຫວັດດີການ ແລະສິ່ງແວດລ້ອມ"
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
🇪🇺 ໝວດ:
ເຂື່ອນຫ້ວຍແມັນ
ເຂື່ອນຫວ້ຍແມັນ ແມ່ນ ເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງຊຳເໜືອ ແຂວງຫຼວງຫົວພັນ ປະເທດລາວ.
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
ກອນ ຈາຕິກະວະນິດ
ກອນ ຈາຕິກະວະນຶດ ເປນນັກການເມືອງໄທ
ໝວດ:ຊາວໄທເຊື້ອສາຍລາວ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1964 ໝວດ:ພຸດທະສາສະນິກກະຊົນຊາວໄທ
Sukhoi Su-30
Sukhoi Su - 30 ( ສຽງ : СухойСу - 30 ; ອົງການເນໂຕ້ ການລາຍງານ ຊື່ : Flanker C ) ເປັນ ນ້ໍາ ເຄື່ອງຈັກໃນການ, ສອງ ບ່ອນນັ່ງ ເຮືອບິນ fighter maneuverable Super ພັດທະນາໂດຍ ບໍລິສັດ Sukhoi ການບິນ ພາສາລັດເຊຍ. ມັນເປັນ fighter multirole ສໍາລັບທຸກ ດິນຟ້າອາກາດ, ທາງອາກາດ ກັບ ທາງອາກາດແລະ ຄະ interdiction ເລິກ ທາງອາກາດ ເພື່ອຢູ່ດ້ານ.
ການ Su - 30 ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນ ອອກ ເປັນໂຄງການຂອງ ການພັດທະນາ ພາຍ ໃນຄອບຄົວຂອງ Sukhoi Su - 27 ໂດຍ Sukhoi. ແຜນ ການອອກແບບ ດັ່ງກ່າວໄດ້ ປັບປຸງ ແລະ ຊື່ ດັ່ງກ່າວໄດ້ເຮັດ ຢ່າງເປັນທາງການ ໂດຍ ການ ປ້ອງກັນປະເທດ ກະຊວງ ພາສາລັດເຊຍ ໃນປີ 1996. ຂອງຄອບຄົວຂອງ Flanker, ພຽງແຕ່ Su - 27 , Su - 30 , Su -34 ແລະ Su - 35 ໄດ້ຮັບການ ຄໍາສັ່ງ ເຂົ້າໄປໃນ ການຜະລິດ serial ໂດຍ ປ້ອງກັນປະເທດ ກະຊວງ. ຄົນອື່ນ ໄດ້ ທັງຫມົດ, ເຊັ່ນ: Su - 37 , ໄດ້ prototypes.
ການ Su - 30 ມີ ສອງສາຂາ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ສະບັບ, ຜະລິດຕະພັນ ໂດຍ ອົງການຈັດຕັ້ງ ການແຂ່ງຂັນ : KnAAPO ແລະ Irkut ບໍລິສັດ , ທັງສອງ ທີ່ມາ ພາຍໃຕ້ການຊີ້ ກຸ່ມ Sukhoi ຂອງ. KnAAPO ຜະລິດຕະພັນ ໄດ້ Su - 30MKK ແລະ Su - 30MK2, ເຊິ່ງໄດ້ຖືກ ອອກແບບມາ ສໍາລັບ ແລະ ຈະຂາຍໃຫ້ຈີນ , ແລະຕໍ່ມາ ອິນໂດເນເຊຍ , Venezuela ແລະຫວຽດນາມ. ເນື່ອງຈາກ ການມີສ່ວນຮ່ວມ KnAAPO ຈາກ ໄລຍະຕົ້ນຂອງ ການພັດທະນາ Su - 35, ນີ້ແມ່ນ ພື້ນຖານການ ເປັນ ສະບັບພາສາ ທັງສອງ ບ່ອນນັ່ງ ຂອງ ກາງຊຸມປີ 1990 , Su - 35. ຈີນ ໄດ້ເລືອກ ເປັນ radar ອາຍຸ ແຕ່ ສີມ້ານ ນັ້ນ canards ສາມາດ ໄດ້ຮັບການ ຍົກເວັ້ນ ໃນການກັບຄືນ ສໍາລັບ payload ເພີ່ມຂຶ້ນ. ມັນເປັນ fighter ມີທັງ ດີກວ່າ ອາກາດ ແລະ ການໂຈມຕີ ຄວາມສາມາດ, ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຄ້າຍຄືກັນກັບ USF - 15E ໄດ້.
ຈັງຫວັດການຈະນະບຸລີ
ຈັງຫວັດການຈະນະບຸລີ ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກຕາເວັນຕົກຂອງປະເທດໄທຈັງຫວັດໜຶ່ງ. ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ວະສຸ ແສງສິງແກ້ວ
ວສຸ ແສງສິງແກ້ວ ເກິດ 29 ທັນວາ 1967 ເປັນນັກສະແດງຊາວໄທ
ບ້ານຮ່ອງສຸພາບ
ບ້ານຮ່ອງສຸພາບ
ແຂວງ	1
ຊື່ແຂວງເປັນພາສາລາວ	ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
ລະຫັດເມືອງ	103
ຊື່ເມືອງເປັນພາສາລາວ	ໄຊເສດຖາ
ລະຫັດບ້ານ	103021
ເວລາສະເລ່ຍທີ່ໃຊ້ໃນການເດີນທາງຈາກບ້ານຫາໂຮງໝໍເມືອງ (ນາທີ)	8
ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງພົນລະເມືອງ	653.79
ຈຳນວນພົນລະເມືອງລວມ	2215
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ມີອາຍຸ 5 ປີລົງມາ	11.87
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ມີອາຍຸ 65 ປີຂື້ນໄປ	2.93
ອັດຕາສ່ວນເພດຂອງພົນລະເມືອງທີ່ມີອາຍຸ 5 ປີລົງມາ	105.47
ການຊອກຄ່າເໝາະສົມ (ຄະນິດສາດ)
ໃນ ຄະນິດສາດ, ຄຳວ່າ ການຊອກຄ່າເໝາະສົມ (optimization) ໂດຍທົ່ວໄປ ຈະໝາຍເຖິງ ການຊອກ ຄ່າຕໍ່າສຸດ ຫຼື ຄ່າສູງສຸດ ຂອງ ຕຳລາຕົວຈິງໃດໜຶ່ງ. ຕົວຢ່າງ ຂອງ ຮູບແບບຄຳຖາມ ອາດຈະເປັນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້
ຕົວຢ່າງ
ແມ່ນ ຄຳຖາມ ໃຫ້ຊອກຫາ ຄ່າຕໍ່າສຸດ ຂອງ ຕຳລາ x2 + 1, ໂດຍທີ່ x ສາມາດຖືໄດ້ທຸກໆຄ່າ ໃນ ຈຳນວນຈິງ R. ແນ່ນອນວ່າ ຄຳຕອບໃນທີ່ ນີ້​ແມ່ນ 1, ເມື່ອ x = 0.
ກໍລະນີນີ້​ ຄຳຕອບ ແມ່ນ "ອະສົງໄຂ" ຫຼື "ບໍ່ສາມາດກຳນົດໄດ້".
ບ້ານຮ່ອງສຸພາບ
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງ 15 ປີ ຂື້ນໄປທີ່ແຕ່ງງານແລ້ວ	56.48
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງ 15 ປີ ຂື້ນໄປທີບໍ່ເຄີຍແຕ່ງງານ	35.83
ການຊອກຄ່າເໝາະສົມ (ຄະນິດສາດ)
ຕົວຢ່າງ
ກໍລະນີນີ້​ ຄຳຕອບ ແມ່ນ (5, 2πk) and (−5, (2k + 1)π), ໂດຍທີ່ k ຖືໄດ້ທຸກໆ ຄ່າ ໃນ ຈຳນວນຖ້ວນ.
ບ້ານຮ່ອງສຸພາບ
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງ 15 ປີ ຂື້ນໄປທີ່ເປັນໝາຍ	3.68
ການຊອກຄ່າເໝາະສົມ (ຄະນິດສາດ)
ຕົວຢ່າງ
ໝວດ:ຄະນິດສາດ ໝວດ:ວິເຄາະຄະນິດ ໝວດ:ເສດຖະສາດ ໝວດ:ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ
ບ້ານຮ່ອງສຸພາບ
ຂະໜາດສະເລ່ຍຂອງຄົວເຮືອນ	5.11
ອັດຕາສ່ວນຂອງຄົວເຮືອນທີ່ມີຫົວໜ້າຄົວເຮືອນເປັນແມ່ຍິງ	18.65
ອັດຕາການຮູ້ໜັງສືຂອງພົນລະເມືອງອາຍຸ 15 ປີ ຂື້ນໄປ	91.85
ເວລາສະເລ່ຍທີ່ໃຊ້ໃນການເດີນທາງຈາກບ້ານໄປຫາໂຮງຮຽນ (ນາທີ)	0
ຈຳນວນບ້ານທີ່ມີໂຮງຮຽນປະຖົມບໍ່ສົມບູນ (ປໍ1 ເຖິງ ປໍ3)	ແມ່ນ
ຈຳນວນບ້ານທີ່ມີໂຮງຮຽນປະຖົມສົມບູນ (ປໍ1 ເຖິງ ປໍ5)	ແມ່ນ
ອັດຕາສ່ວນເພດຂອງການຮູ້ໜັງສື	112.24
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງ ທີ່ສຳເລັດການສຶກສາຊັ້ນມັດທະຍົມຕົ້ນ ແຕ່ ມ1 ຫາ ມ3	22.95
ອັດຕາສ່ວນເພດຂອງພົນລະເມືອງ ທີ່ສຳເລັດການສຶກສາຊັ້ນມັດທະຍົມຕົ້ນແຕ່ມໍ1 ຫາ ມໍ3	96.74
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງ ທີ່ສຳເລັດການສຶກສາຊັ້ນປະຖົມ ແຕ່ ປໍ1 ຫາປໍ6	21.88
ອັດຕາສ່ວນເພດຂອງພົນລະເມືອງ ທີ່ສຳເລັດການສຶກສາຊັ້ນປະຖົມ ແຕ່ປໍ1 ຫາ ປໍ6	79.53
ອັດຕາການເຂົ້າໂຮງຮຽນຂອງພົນລະເມືອງອາຍຸ 6 ປີ	91.11
ອັດຕາສ່ວນເພດ ຂອງການເຂົ້າໂຮງຮຽນຂອງພົນລະເມືອງທີ່ມີອາຍຸ 6 ປີ	215.38
ອັດຕາການເຂົ້າໂຮງຮຽນຂອງພົນລະເມືອງອາຍຸ 10 ປີ	95.75
ອັດຕາສ່ວນເພດ ຂອງການເຂົ້າໂຮງຮຽນຂອງພົນລະເມືອງທີ່ມີອາຍຸ 10 ປີ	114.29
ອັດຕາການເຂົ້າໂຮງຮຽນຂອງພົນລະເມືອງອາຍຸ 15 ປີ	61.4
ອັດຕາສ່ວນເພດ ຂອງການເຂົ້າໂຮງຮຽນຂອງພົນລະເມືອງທີ່ມີອາຍຸ 15 ປີ	75
ໄລຍະເວລາສະເລ່ຍທີ່ໃຊ້ເດີນທາງຈາກບ້ານຫາສຸກສາລາ	3
ຈຳນວນບ້ານທີ່ມີສຸກສາລາ	ບໍ່ແມ່ນ
ອາຍຸສະເລ່ຍຂອງແມ່ຍິງໃນເວລາເກີດລູກຜູ້ທຳອິດ	21.38
ຈຳນວນຄົວເຮືອນທີ່ມີຄົນພິການ	37
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາ ໄທກາດາຍ	2090
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາມົ້ງ	102
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາຂະມຸ	3
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາລາວ	2075
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາມຽນ	0
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາປາລູກິດ	0
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາ ໄຕໄທ	15
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາຕີເບດ-ເບີເມນ	1
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາເວຍຕິກ	0
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາບານາຣິກ-ກາມຸ	9
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາບານາຣິກຄະແມ	0.41
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາມົ້ງ	4.6
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາຄະມຸ	0.14
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາລາວ	93.68
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາມຽນ	0
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາປາລັງກິດ	0
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາໄຕໄທ	0.68
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາຕີເບດ-ບາເມນ	0.05
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເວົ້າພາສາວຽດຕິກ	0
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງປະຊາກອນທີ່ຖືສາດສະໜາບາຮາຍ	0.05
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງປະຊາກອນທີ່ຖືສາດສະໜາພຸດ	93.13
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງປະຊາກອນທີ່ຖືສາດສະໜາຄຣິກສະຕຽນ	2.57
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງປະຊາກອນທີ່ຖືສາດສະໜາມຸດສະລິມ	0
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງປະຊາກອນທີ່ຖືສາດສະໜາອື່ນໆ	4.25
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເຮັດວຽກເສດຖະກິດຕໍ່ຈຳນວນປະຊາກອນລວມ	56.54
ອັດຕາສ່ວນເພດຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເຮັດວຽກເສດຖະກິດ	126.82
ຈຳນວນພົນລະເມືອງທີ່ເຮັດວຽກທີ່ບໍ່ແມ່ນລູກຈ້າງ	134
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງພົນລະເມືອງທີ່ເຮັດວຽກທີ່ບໍ່ແມ່ນກະສິກຳ	88.15
ອັດສ່ວນຮ້ອຍຂອງຄົວເຮືອນທີ່ມີດິນກະສິກຳ	24.94
ຂະໜາດສະເລ່ຍຂອງດິນກະສິກຳຕໍ່ຄົວເຮືອນ	1
ປະເພດແຫຼ່ງນ້ຳໃຊ້ຕົ້ນຕໍ	ນ້ຳສ້າງມີຝາປິດ
ປະເພດວິດຖ່າຍຕົ້ນຕໍ	ວິດທຳມະດາ
ອັດຕາສ່ວນຮ້ອຍຂອງຄົວເຮືອນທີ່ມີໄຟຟ້າໃຊ້	96.3
ແຫຼ່ງພະລັງງານຕົ້ນຕໍສຳລັບແຕ່ງກິນ	ໄມ້
ຂະໜາດເນື້ອທີ່ທີ່ຢູ່ອາໃສສະເລ່ຍຕໍ່ຄົນ	11.8736
ຈຳນວນຄົນທຸກ	397
ການຊົມໃຊ້ສະເລ່ຍຕໍ່ຫົວຄົນ	218043
ປະເທດມຽນມາ
ມຽນມາ ຫຼື ພະມ້າ (Myanmar, မြန်မာ ເມຍໝ້າ) ມີຊື່ທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດແຫ່ງສະຫະພາບມຽນມາ ຫຼື ສາທາລະນະລັດແຫ່ງສະຫະພາບພະມ້າ (Republic of the Union of Myanmar; ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် [pjìdà̀uɴzṵ θà̀ɴməda̯ mjəmà nàiɴŋàɴdɔ̀] ປີ່ເດົ່າງ໌ຊຸ ຕຳມະດະ ມຍະໝ້າ ໄໜ້ຫງັ້ນດໍ່) ແມ່ນລັດເອກະລາດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ມີພົມແດນຕິດກັບອິນເດຍ ບັງກະລາເທດ ຈີນ ລາວ ແລະໄທ. ໜຶ່ງໃນສາມຂອງພົມແດນພະມ້າທີ່ມີຄວາມຍາວ 1,930 ກິໂລແມັດເປັນແນວຊາຍຝັ່ງຕາມອ່າວເບງກອນແລະທະເລອັນດາມັນ ດ້ວຍພື້ນທີ່ 676,578 ຕາລາງກິໂລແມັດ. ປະເທດມຽນມາແມ່ນປະເທດທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 40 ຂອງໂລກ ແລະໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 2 ໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ມຽນມາຍັງເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 24 ຂອງໂລກ ໂດຍມີປະຊາກອນກວ່າ 60.28 ລ້ານຄົນ. ນັບແຕ່ໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນ ຄ.ສ. 1948 ປະເທດມຽນມາຜະເຊີນກັບໜຶ່ງໃນສົງຄາມກາງເມືອງທີ່ຍືດເຍື້ອທີ່ສຸດທ່າມກາງກຸ່ມຊາຕິພັນທີ່ມີຢູ່ຫຼາຍຫຼວງເຊິ່ງຍັງແກ້ບໍ່ຕົກ. ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1962 ຫາ 2011 ປະເທດມຽນມາຢູ່ພາຍໃຕ້ລະບອບຜະເດັດການທະຫານ. ຄະນະຜູ້ຍຶດອຳນາດການປົກຄອງຖືກຍຸບຢ່າງເປັນທາງການໃນ ຄ.ສ. 2011 ຫຼັງການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປໃນ ຄ.ສ. 2010 ແລະມີການຕັ້ງລັດຖະບານພົນລະເຮືອນໃນນາມແທນ ແຕ່ທະຫານຍັງມີອິດທິພົນຢູ່ຫຼາຍ.
ອາລະຍະທຳຊ່ວງຕົ້ນຂອງປະເທດພະມ້າມີນະຄອນລັດປະຍູທີ່ເວົ້າພາສາຕະກູນທິເບດ-ພະມ້າໃນພະມ້າຕອນເທິງ ແລະລາຊະອານາຈັກມອນໃນພະມ້າຕອນລຸ່ມ ໃນຄິດສະຕະວັດທີ 9 ຊາວພະມ້າໄດ້ເຂົ້າຄອບຄອງບໍລິເວນລຸ່ມແມ່ນ້ຳອິຣະວະດີຕອນເທິງ ແລະສະຖາປະນາລາຊະອານາຈັກພຸກາມໃນຊ່ວງຄິດທົດສະວັດທີ 1050 ພາສາແລະວັດທະນະທຳພະມ້າພ້ອມດ້ວຍສາສະໜາພຸດນິການເຖຣະວາດຄ່ອຍໆ ຄອບງຳໃນປະເທດ ອານາຈັກພຸກາມລົ່ມສະຫຼາຍເພາະການບຸກຄອງຂອງມອງໂກລແລະລັດຫຼາຍລັດເກີດຂຶ້ນ ໃນຄິດສະຕະວັດທີ 16 ລາຊະວົງຕອງອູສ້າງເອກະພາບອີກຄັ້ງ ແລະຊ່ວງສັ້ນໆ ເປັນຈັກກະວັດໃຫຍ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຕົ້ນສະຕະວັດທີ 19 ລາຊະວົງຄອງບອງໄດ້ປົກຄອງພື້ນທີ່ປະເທດພະມ້າແລະຄວບຄຸມມະນີປຸຣະແລະອັດສັມໃນຊ່ວງສັ້ນໆ ດ້ວຍ ອັງກິດພິຊິດພະມ້າຫຼັງສົງຄາມອັງກິດ-ພະມ້າທັງສາມຄັ້ງໃນຄິດສະຕະວັດທີ 19 ແລະປະເທດກາຍເປັນອານານິຄົມບິຕິດ ປະເທດພະມ້າໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນ ຄ.ສ. 1948 ຊ່ວງປົກຄອງແບບຊາດປະຊາທິປະໄຕ ແລະຫຼັງລັດຖະປະຫານໃນ ຄ.ສ. 1962 ເປັນການປົກຄອງແບບຜະເດັດການທະຫານ ແມ້ນຜະເດັດການທະຫານສິ້ນສຸດລົງຢ່າງເປັນທາງການໃນ ຄ.ສ. 2011 ແຕ່ຜູ້ນຳພັກການເມືອງສ່ວນໃຫຍ່ຍັງເປັນອະດີດນາຍທະຫານ
ປະເທດພະມ້າຢູ່ພາຍໃຕ້ການຕໍ່ສູ້ຊາດພັນທີ່ຮຸນແຮງ ກຸ່ມຊາດພັນມາກມາຍຂອງພະມ້າກ່ຽວກັບສົງຄາມກາງເມືອງທີ່ດຳເນິນຍາວທີ່ສຸດສົງຄາມໜຶ່ງຂອງໂລກ ລະຫວ່າງຊ່ວງນີ້ ສະຫະປະຊາຊາດແລະອີກຫຼາຍອົງການລາຍງານລະເມີດສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງພາຍໃນປະເທດ ໃນ ຄ.ສ. 2011 ມີການຍຸບຄະນະທະຫານຜູ້ຍຶດອຳນາດການປົກຄອງຢ່າງເປັນທາງການຫຼັງການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ ຄ.ສ. 2010 ແລະມີການຕັ້ງລັດຖະບານໃນນາມພົນລະເຮືອນ ແຕ່ອະດີດຜູ້ນຳທະຫານຍັງມີອຳນາດພາຍໃນປະເທດ ກອງທັບພະມ້າດຳເນິນການສະລະການຄວບຄຸມລັດຖະບານ ລວມເຖິງການປ່ອຍຕົວອອງ ຊານ ຊູຈີແລະນັກໂທດທາງການເມືອງ ມີການປັບປຸງສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນແລະຄວາມສັມພັນລະຫວ່າງປະເທດ ຈົນນຳໄປສູ່ການຜ່ອນປົນການລົງໂທດທາງການຄ້າແລະເສດຖະກິດອື່ນໆ ແຕ່ຍັງມີການວິຈານການປະຕິບັດຕໍ່ຊຸມຊົນກຸ່ມນ້ອຍໂຣຮິງຍາຂອງລັດຖະບານແລະການສະໜອງຕໍ່ການປະທະກັນທາງສາສະໜາ
ປະເທດພະມ້າອຸດົມດ້ວຍຫຍົກ ອັນຍະມະນີ ນ້ຳມັນ ແກ໊ສທຳມະຊາດແລະຊັບພະຍາກອນແຣ່ອື່ນໆ ໃນ ຄ.ສ. 2013 ຈີດີພີ (ລາຄາຕະຫຼາດ) ຢູ່ທີ່ 56,700 ລ້ານດອລລາຣ໌ສະຫະລັດ ແລະຈີດີພີ (ອຳນາດຊື້) ຢູ່ທີ່ 221,500 ລ້ານດອລລາຣ໌ສະຫະລັດ. ຊ່ອງວ່າງຮາຍໄດ້ຂອງປະເທດພະມ້າກວ້າງທີ່ສຸດປະເທດໜຶ່ງໃນໂລກ ເພາະເສດຖະກິດສັດສ່ວນໃຫຍ່ຖືກຜູ້ສະໜັບສະໜຸນອະດີດລັດຖະບານທະຫານຄວບຄຸມ ໃນ ຄ.ສ. 2014 ຈາກດັດຊະນີການພັດທະນາມະນຸດ (HDI) ປະເທດພະມ້າມີລະດັບການພັດທະນາມະນຸດຕ່ຳ ໂດຍຈັດອັນດັບຢູ່ທີ່ 148 ຈາກ 188 ປະເທດ
ປະຫວັດສາດ
ປະຫວັດສາດຂອງພະມ້ານັ້ນມີຄວາມຍາວນານແລະຊັບຊ້ອນ ມີປະຊາຊົນຫຼາຍເຜົ່າພັນເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນດິນແດນແຫ່ງນີ້ ເຜົ່າພັນເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດທີ່ປາກົດໄດ້ແກ່ຊາວມອນ ຕໍ່ມາຮາວພຸດສະຕະວັດທີ 13 ຊາວພະມ້າໄດ້ອົບພະຍົບລົງມາຈາກບໍລິເວນພົມແດນລະຫວ່າງຈີນແລະທິເບດ ເຂົ້າສູ່ທີ່ຣາບລຸ່ມແມ່ນ້ຳອິຣະວະດີ ແລະໄດ້ກາຍເປັນຊົນເຜົ່າເປັນຊົນເຜົ່າສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ປົກຄອງປະເທດໃນເວລາຕໍ່ມາ ຄວາມຊັບຊ້ອນຂອງປະຫວັດສາດພະມ້າບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຈາກກຸ່ມຊົນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນດິນແດນພະມ້າເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ເກີດຈາກຄວາມສັມພັນກັບເພື່ອນບ້ານໄດ້ແກ່ ຈີນ ອິນເດຍ ບັງກະລາເທດ ລາວ ແລະໄທ
ມອນ
ມະນຸດໄດ້ເຂົ້າມາອາໄສຢູ່ໃນດິນແດນຂອງປະເທດພະມ້າເມື່ອຮາວ 11,000 ປີມາແລ້ວ ແຕ່ມະນຸດທີ່ສາມາດສ້າງອາລະຍະທຳຂຶ້ນເປັນເອກະລັກຂອຝຕົນໄດກໍຄືຊາວມອນ ຊາວມອນໄດ້ອົບພະຍົບເຂົ້າມາອາໄສຢູ່ໃນດິນແດນແຫ່ງນີ້ເມື່ອຮາວ 2,400 ປີກ່ອນພຸດທະການ ແລະສະຖາປະນາອານາຈັກສຸທຳວະດີ ອັນເປັນອານາຈັກແຫ່ງທຳອິດຂຶ້ນໃນຮາວພຸດສະຕະວັດທີ 2 ນະ ບໍລິເວນໄກ້ເມືອງທ່າຕອນ (Thaton) ຊາວມອນໄດ້ຮັບອິດທິພົນຂອງສາສະໜາພຸດຜ່ານທາງອິນເດຍໃນຮາວພຸດສະຕະວັດທີ 2 ເຊິ່ງເຊື່ອວ່າມາຈາກການເຜີຍແຜ່ພະພຸດທະສາສະໜາໃນລັດຊະສະໄໝຂອງພະເຈົ້າອະໂສກມະຫາລາດ ບັນທຶກຂອງຊາວມອນສ່ວນໃຫຍ່ຖືກທຳລາຍໃນລະຫວ່າງສົງຄາມ ວັດທະນະທຳຂອງຊາວມອນເກີດຂຶ້ນຈາກການຜະສົມເອົາວັດທະນະທຳຈາກອິນເດຍເຂົ້າກັບວັດທະນະທຳອັນເປັນເອກະລັກຂອງຕົນເອງຈົນກາຍເປັນວັດທະນະທຳລັກສະນະລູກຜະສົມ ໃນຮາວພຸດສະຕະວັດທີ 14 ຊາວມອນໄດ້ເຂົ້າຄອບຄອງແລະມີອິດທິພົນໃນດິນແດນຕອນໃຕ້ຂອງພະມ້າ
ປະຍູ
ຊາວປະຍູເຂົ້າມາອາໄສຢູ່ໃນດິນແດນປະເທດພະມ້າຕັ້ງແຕ່ຮາວພຸດສະຕະວັດທີ 4 ແລະໄດ້ສະຖາປະນານະຄອນລັດຂຶ້ນຫຼາຍແຫ່ງ ເຊັ່ນທີ່ ພິນນາຄາ (Binnaka) ມອງກະໂມ້ (Mongamo) ອານາຈັກສີກະເສດ (Sri Ksetra) ເປຍທະໂນມະໂຍ (Peikthanomyo) ແລະຮະລີນຈີ (Halingyi) ໃນຊ່ວງເວລາດັງກ່າວ ດິນແດນພະມ້າເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເສັ້ນທາງການຄ້າລະຫວ່າງຈີນກັບອິນເດຍ ຈາກເອກະສານຂອງຈີນພົບວ່າ ມີເມືອງຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດປົກຄອງຂອງຊາວປະຍູ 18 ເມືອງ ແລະຊາວປະຍູເປັນຊົນເຜົ່າທີ່ຮັກສະຫງົບ ບໍ່ປາກົດວ່າມີສົງຄາມເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງຊົນເຜົ່າປະຍູ ຂໍ້ຂັດແຍ້ງມັກຍຸດຕິດ້ວຍການຄັດເລືອກຕົວແທນໃຫ້ເຂົ້າປະລອງຄວາມສາມາດກັນ ຊາວປະຍູສວມໃສ່ເຄື່ອງແຕ່ງກາຍທີ່ເຮັດຈາກຝ້າຍ ອາດຊະຍາກອນມັກຖືກລົງໂທດດ້ວຍການໂບຍຫຼືຈຳຂັງ ເວັ້ນແຕ່ໄດ້ກະທຳຄວາມຜິດອັນຮ້າຍແຮງຈຶ່ງຕ້ອງໂທດປະຫານຊີວິດ ຊາວປະຍູນັບຖືພະພຸດທະສາສະໜານິກາຍເຖຣະວາດ ເດັກໆ ໄດ້ຮັບການສຶກສາທີ່ວັດຕັ້ງແຕ່ອາຍຸ 7 ຂວບຈົນເຖິງ 20 ປີ
ນະຄອນລັດຂອງຊາວປະຍູບໍ່ເຄີຍຮວມຕົວເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ແຕ່ນະຄອນລັດຂະໜາດໃຫຍ່ມັກມີອິດທິພົນເໜືອນະຄອນລັດຂະໜາດນ້ອຍເຊິ່ງສະແດງອອກໂດຍການສົ່ງເຄື່ອງບັນນາການໃຫ້ ນະຄອນລັດທີ່ມີອິດທິພົນຫຼາຍທີ່ສູດໄດ້ແກ່ສີກະເສດ ເຊິ່ງມີຫຼັກຖານເຊື່ອໄດ້ວ່າ ເປັນເມືອງໂບຮານທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດພະມ້າ ບໍ່ປາກົດຫຼັກຖານວ່າອານາຈັກສີກະເສດຖືກສະຖາປະນາຂຶ້ນເມື່ອໃດ ແຕ່ມີການກ່າວເຖິງໃນພົງສາວະດານວ່າມີການປ່ຽນລາຊະວົງເກີດຂຶ້ນໃນປີພຸດສັກກະຫຼາດ 637 ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າອານາຈັກສີກະເສດຕ້ອງໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາຂຶ້ນກ່ອນໜ້ານັ້ນ ມີຄວາມຊັດເຈນວ່າ ອານາຈັກສີກະເສດຖືກລະທິ້ງໄປໃນປີພຸດສັກກະຫຼາດ 1199 ເພື່ອອົບພະຍົບຍ້າຍຂຶ້ນໄປສະຖາປະນານະຄອນຫຼວງໃໝ່ທາງຕອນເໜືອ ແຕ່ຍັງບໍ່ຊາບຢ່າງແນ່ຊັດວ່າເມືອງດັງກ່າວຄືເມືອງໃດ ນັກປະຫວັດສາດບາງທ່ານເຊື່ອວ່າເມືອງດັງກ່າວຄືເມືອງຮະລີນຈີ ຢ່າງໃດກໍຕາມເມືອງດັງກ່າວຖືກຮຸກຮານຈາກອານາຈັກນ່ານເຈົ້າໃນຮາວພຸດສະຕະວັດທີ 15 ຈາກກະບໍ່ປາກົດຫຼັກຖານກ່າວເຖິງຊາວປະຍູອີກ
ອານາຈັກພຸກາມ
thumb|310px|ແຜນທີ່[[ທະວີບອາຊີໃນ ຄ.ສ. 1200 ສະແດງເຖິງຂອບເຂດອານາຈັກຕ່າງໆ (ພຸກາມຢູ່ໄກ້ກັບເລກທີ່ 34 ທາງຂວາ)]]
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະເທດມຽນມາ ມ ມ
ເພດທີສາມ
ເພດທີສາມ ແມ່ນແນວຄິດ ໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນຖືກຈັດປະເພດ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນໂດຍຕົນເອງແລະສັງຄົມ, ທັງ ຊາຍ ແລະ ຍິງ. ມັນຍັງເປັນປະເພດສັງຄົມທີ່ມີຢູ່ໃນ ສັງຄົມ ທີ່ຮັບຮູ້ວ່າມີສາມຄົນຫຼືຫຼາຍກວ່າ ເພດ. ໄລຍະ ທີສາມ ແມ່ນເຂົ້າໃຈໂດຍປົກກະຕິແລ້ວມີຄວາມ ໝາຍ ວ່າ "ອື່ນໆ"; ນັກວິທະຍາສາດ ສັງຄົມສາດ ແລະ ນັກສັງຄົມສາດ ບາງຄົນ ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງເພດທີສີ່, [1] ທີຫ້າ, [2] ແລະ "ບາງຄົນ" [3] ເພດ.
ຊີວະວິທະຍາ ກຳ ນົດວ່າໂຄຣໂມໂຊມແລະອະໄວຍະວະ ເພດ ຂອງມະນຸດ ແມ່ນ ເພດຊາຍ, ເພດຍິງ , ຫຼື ໜຶ່ງ ໃນການ ປ່ຽນແປງ ທີ່ບໍ່ ທຳ ມະດາ ກ່ຽວກັບຮູບຊົງ ທາງເພດ ນີ້ ເຊິ່ງສາມາດສ້າງລະດັບຄວາມບໍ່ແນ່ນອນທີ່ຮູ້ກັນໃນນາມວ່າ intersex. [4] [5] ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ສະຖານະຂອງບຸກຄົນລະບຸເປັນ, ຫຼືເປັນບຸສັງຄົມເປັນ, ເປັນຜູ້ຊາຍ, ແມ່ຍິງ, ຫຼືອື່ນໆ, ແມ່ນປົກກະຕິແລ້ວຍັງກໍານົດໂດຍບຸກຄົນທີ່ ລັກທາງເພດ ແລະ ບົດບາດຍິງຊາຍພາລະບົດບາດ ໃນວັດທະນະທໍາໂດຍສະເພາະໃນທີ່ພວກເຂົາເຈົ້າ ອາໄສຢູ່. ບໍ່ແມ່ນວັດທະນະ ທຳ ທຸກຢ່າງໄດ້ ກຳ ນົດບົດບາດຍິງ - ຊາຍຢ່າງເຂັ້ມງວດ. [6] [7] [8]
ໃນຂະນະທີ່ພົບເຫັນຢູ່ໃນຫລາຍໆວັດທະນະ ທຳ ທີ່ບໍ່ແມ່ນຊາວຕາເວັນຕົກ, ແນວຄວາມຄິດຂອງ "ທີສາມ", ສີ່ "ແລະບົດບາດຍິງຊາຍ" ບາງຢ່າງແມ່ນຍັງ ໃໝ່ ຢູ່ໃນວັດທະນະ ທຳ ແລະທິດສະດີແນວຄິດຂອງຊາວຕາເວັນຕົກທີ່ເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັນ. [13] ແນວຄວາມຄິດດັ່ງກ່າວສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຈະໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໃນ LGBT ຫຼື queer subcultures ທີ່ທັນສະ ໄໝ. ໃນຂະນະທີ່ນັກສືກສາທິດຕາເວັນຕົກຫຼັກໆ - ໂດຍສະເພາະນັກບູຮານຄະດີຜູ້ທີ່ໄດ້ພະຍາຍາມຂຽນກ່ຽວກັບ hijras ອາຊີໃຕ້ ຫລື "ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງເພດ" ຂອງຊາວອາເມລິກາພື້ນເມືອງແລະ ສອງວິນຍານປະຊາຊົນ - ມັກຄົ້ນຄ້ວາເຂົ້າໃຈ ຄຳ ສັບ "ເພດທີສາມ" ພຽງແຕ່ພາສາຂອງຊຸມຊົນ LGBT ທີ່ທັນສະ ໄໝ, ນັກວິຊາການອື່ນໆ - ໂດຍສະເພາະນັກວິຊາການຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ, ເນັ້ນ ໜັກ ວ່າການຂາດຄວາມເຂົ້າໃຈແລະຄວາມເຂົ້າໃຈທາງດ້ານວັດທະນະ ທຳ ຂອງນັກສຶກສາໄດ້ເຮັດໃຫ້ມີການເຜີຍແຜ່ການເວົ້າຂອງປະຊາຊົນເພດຊາຍທີສາມຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ. ພ້ອມທັງການເວົ້າແບບຜິດໆຂອງວັດທະນະ ທຳ ໃນ ຄຳ ຖາມ, ລວມທັງແນວຄິດນີ້ ນຳ ໃຊ້ກັບວັດທະນະ ທຳ ເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງແທ້ຈິງຫຼືບໍ່. [14] [15] [16] [17]
ເພດແລະບົດບາດຍິງຊາຍ
ນັບແຕ່ຢ່າງ ໜ້ອຍ ຊຸມປີ 1970, ນັກວິທະຍາສາດມະນຸດວິທະຍາສາດ ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງ ໝວດ ເພດ ໃນບາງວັດທະນະ ທຳ ເຊິ່ງພວກເຂົາບໍ່ສາມາດອະທິບາຍໄດ້ຢ່າງພຽງພໍໂດຍ ນຳ ໃຊ້ກອບສອງເພດ. [3] ໃນເວລາດຽວກັນ, feminists ເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຈະແຕ້ມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ (ຊີວະພາບ) ເປັນ ການຮ່ວມເພດ ແລະ (ສັງຄົມ / ຈິດໃຈ) ບົດບາດຍິງຊາຍ. ນັກທິດສະດີບົດບາດຍິງຊາຍ ສະ ໄໝ ນີ້ ມັກຈະໂຕ້ຖຽງວ່າລະບົບສອງເພດແມ່ນບໍ່ມີຕົວຕົນແລະບໍ່ມີຢູ່ທົ່ວໄປ.
ນັກຈິດຕະວິທະຍາ Michael G. Peletz ເຊື່ອວ່າແນວຄິດຂອງພວກເຮົາກ່ຽວກັບເພດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ (ລວມທັງທັດສະນະຄະຕິຕໍ່ເພດຊາຍທີສາມ) ມີຜົນກະທົບຢ່າງເລິກເຊິ່ງຕໍ່ຊີວິດຂອງພວກເຮົາແລະສະທ້ອນເຖິງຄຸນຄ່າຂອງພວກເຮົາໃນສັງຄົມ. ໃນປື້ມຂອງ Peletz, "ບົດບາດຍິງ - ຊາຍ, ເພດແລະການເມືອງຂອງຮ່າງກາຍໃນອາຊີທີ່ທັນສະໄຫມ", ລາວໄດ້ອະທິບາຍວ່າ: [18]
"ສຳ ລັບຈຸດປະສົງຂອງພວກເຮົາ, ຄຳ ວ່າ "ບົດບາດຍິງຊາຍ" ໄດ້ ກຳ ນົດປະເພດວັດທະນະ ທຳ, ສັນຍາລັກ, ຄວາມ ໝາຍ, ການປະຕິບັດແລະການຈັດຕັ້ງທີ່ມີສະຖາບັນທີ່ປະກອບດ້ວຍຢ່າງ ໜ້ອຍ ຫ້າປະກົດການຄື: (1) ເພດຍິງແລະຄວາມເປັນເພດຍິງ; (2) ຊາຍແລະຊາຍ; (3) Androgynes, ເຊິ່ງເປັນເພດຊາຍແລະບາງສ່ວນຂອງເພດຍິງທີ່ມີລັກສະນະຫລືບາງສ່ວນຂອງເພດ / ເພດ, ແລະບຸກຄົນທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັນ, ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ hermaphrodites, ເຊິ່ງໃນລະດັບ ໜຶ່ງ ຫຼືອີກລະດັບ ໜຶ່ງ ອາດຈະມີທັງອະໄວຍະວະເພດແລະເພດຊາຍແລະເພດຍິງ; (4) ບຸກຄົນທີ່ປ່ຽນເພດ, ຜູ້ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນການປະຕິບັດທີ່ລ່ວງລະເມີດຫລືເກີນຂອບເຂດທີ່ເປັນມາດຕະຖານແລະດ້ວຍເຫດຜົນໂດຍນິຍາມ "ການລ່ວງລະເມີດທາງເພດ"; ແລະ (5) ບຸກຄົນທີ່ມີຄວາມລະມັດລະວັງຫຼືບໍ່ມີຄວາມສົນໃຈ / ບໍ່ມີຄວາມສົງໃສເຊັ່ນວ່າ eunuchs."
ຊ້າງເອລາວັນ
ຊ້າງເອຣາວັນ ຂຽນເມື່ອ: ກ.ຍ.. 28, 2010 | ມີ 8 ຄຳເຫັນ ແລະ 0 trackback(s) ໜວດໝູ່: ເລື່ອງຈິງ/ສາລະຄະດີ ເອຣາວັນ Erawan - ໃນເລື່ອງລາມາຍະນະ ແລະຄວາມເຊື່ອຂອງສາສນາຮີນດູ ກ່າວເຖິງພຣະອິນວ່າມີຮ່າງສີຂຽວ ມີພາຫານະເປັນຊ້າງສາມເຊືອກ(ໂຕ) ເຊືອກໜຶ່ງພຣະສີວະເປັນຜູ້ປຣະທານໃຫ້ ຊື່ວ່າເອຣາວັນ ເຊືອກໜຶ່ງພຣະພຣົຫ໌ມເປັນຜູ້ປະທານໃຫ້ ຊື່ວ່າຄີຣີເມຂລາໄຕຣຕາຍຸຄ ແລະອີກເຊືອກໜຶ່ງພຣະວິສນຸເປັນຜູ້ປະທານໃຫ້ຊື່ວ່າເອກະທັນຕາ. - ຊ້າງເອຣາວັນ ເປັນຊ້າງທີ່ມີພະລະກຳລັງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໝູ່ຊ້າງສາມເຊືອກ ແລະເປັນທີ່ໂຜດປານຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງພຣະອິນ ເຊື່ອກັນວ່າຊ້າງເຊືອກນີ້ເປັນເທບພະບຸດອົງໜຶ່ງ ເມື່ອພຣະອິນຕ້ອງການຈະສະເດັດໄປໃສມາໃສເອຣາວັນເທບພະບຸດ ກໍຈະແປງກາຍເປັນຊ້າງເຜືອກ ຂະໜາດສູງເທົ່າພູເຂົາເອເວີຣ໌ເຣສ໌ຕ ມີ ໓໓ ສຽນ(ຫົວ) ແຕ່ລະສຽນ ມີ ໗ ງາ, ແຕ່ລະງາຍາວເຖິງ ໔ ລ້ານວາ, ງາມແຕ່ລະງາ ມີສະບົວ ໗ ສະ, ແຕ່ລະສະມີບົວ ໗ ດອກ, ແຕ່ລະດອກມີ ໗ ກີບ ແລະມີ ໗ ເກສອນ, ແຕ່ລະເກສອນມີປາສາດຢູ່ ໗ ຫຼັງ, ແຕ່ລະຫຼັງມີ ໗ ຊັ້ນ, ແຕ່ລະຊັ້ນມີ ໗ ຫ້ອງ, ແຕ່ລະຫ້ອງມີ ໗ ບັນລັງ, ແຕ່ລະບັນລັງມີເທບພະທິດາສະຖິດຢູ່ ໗ ອົງ ແຕ່ລະອົງ ມີເທພທິດາເປັນບໍຣິວານ ໗ ນາງ ມີທາງສີນາງລະ ໗ ທາສີ. - ຣວມທັງນາງເທພອັປສນທັງໝົດປະມານ ໑໙໐.໒໔໘.໔໓໓ ນາງ, ເທພທິດາ ບໍຣິວານຣວມກັນທັງໝົດປະມານ ໑໓.໓໓໑.໖໖໙.໐໓໑ ນາງ, ສຽນທັງ ໓໓ ຂອງຊ້າງເອຣາວັນ ມີອຸເປນະທະເທພະດາ ສະຖິດສຽນລະ ໑ ອົງ, ໂດຍປົກກະຕິສີລະປະລາວບູຮານມັກຈະແຕ້ມຊ້າງເອຣາວັນ ພຽງແຕ່ ໓ ສຽນເທົ່ານັ້ນ, ເຫດທີ່ແຕ້ມ ໓ ສຽນ ເພາະຮັບປະກັນຄວາມງາມ ແລະຄື ຫາກແຕ້ມທັງ ໓໓ ສຽນ ຫົວຊ້າງໂຕບັກໃຫຍ່ຄົງຈະມອງເຫັນຫົວເທົ່າເຂັມນີ້ ມັນກະຊີງາມໄດ້ຈັ່ງໃດ ?
ສະໄໝກາງ
ຍຸກກາງ ຫຼື ສະໄໝກາງ Middle Ages) ແມ່ນຊ່ວງເວລາໃນປະຫວັດສາດເອີຣົບຕັ້ງແຕ່ຄຣິດສະຕະວັດທີ 5 ຫາຄຣິດສະຕະວັດທີ 15 ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວແມ່ນເລີ່ມນັບຕັ້ງແຕ່ການຫຼົ້ມສະຫຼາຍລົງຂອງຈັກກະວັດໂລມັນຕາເວັນຕົກ (ການສິ້ນສຸດຂອງສະໄໝຄລາດສິກ) ຈົນເຖິງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສະໄໝຟື້ນຟູສິລະປະວິທະຍາ ແລະ ຍຸກແຫ່ງການສຳຫຼວດ ເຊິ່ງແມ່ນຍຸກທີ່ນຳໄປສູ່ຍຸກສະໄໝໃໝ່ໃນເວລາຕໍ່ມາ. ສະໄໝກາງແມ່ນຊ່ວງເວລາກົງກາງຂອງກະບວນການປ່ຽນຜ່ານໃນປະຫວັດສາດຕາເວັນຕົກແມ່ນ ສະໄໝຄລາດສິກ, ສະໄໝກາງ ແລ ະສະໄໝໃໝ່. ນອກຈາກນີ້ສະໄໝກາງຍັງຖືກແບ່ງອອກເປັນສາມຊ່ວງເວລາແມ່ນ ຍຸກກາງຕອນຕົ້ນ (Early Middle Ages), ຍຸກກາງຕອນກາງ (High Middle Ages) ແລະ ຍຸກກາງຕອນປາຍ (Late Middle Ages).
ໃນຍຸກກາງຕອນຕົ້ນ ການຫຼຸດລົງຂອງປະຊາກອນ, ການຫົດໂຕຂອງເມືອງ ແລະ ການຮຸກຮານຈາກອະນາລະຍະຊົນ ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນຍຸກບຸຮານຕອນປາຍ ແລະ ດຳເນີນໄປຢ່າງໄວວາເຫຼົ່າອະນາລະຍະຊົນຜູ້ບຸກລຸກເຂົ້າຕັ້ງອານາຈັກຂອງຕົນໃນສ່ວນທີ່ເຫຼືອຢູ່ຂອງຈັກກະວັດໂລມັນຕາເວັນຕົກ. ໃນຄຮິດສະຕະວັດທີ 7 ອາຟລິກກາເໜືອແລະຕາເວັນອອກກາງ ເຊິ່ງເຄີຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຈັກກະວັດໂລມັນຕາເວັນອອກ ໄດ້ກາຍໄປເປັນຈັກກະວັດອິສະລາມຫຼັງຈາກຖືກຍຶດຄອງໂດຍຜູ້ສືບທອດຂອງນະບີມຸຮຳມັດ ແມ່ນວ່າຈະມີການປ່ຽນແປງທາງສັງຄົມ ແລະ ໂຄງສ້າງທາງການເມືອງຫຼາຍຫຼວງ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ປ່ຽນໄປຈາກຍຸກບຸຮານຄາດສິກຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ຈັກກະວັດໂລມັນຕາເວັນອອກ ຫຼື ຈັກກະວັດບິເຊນທີນຍັງຄົງຢູ່ລອດ ແລ ະຮັກສາອຳນາດຂອງຕົນເອົາໄວ້ໄດ້. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວອານາຈັກເກີດໃໝ່ສ່ວນໃຫຍ່ຍັງຄົງກ່ຽວພັນຢູ່ກັບສະຖາບັນທີ່ຫຼົງເຫຼືອຢູ່ຂອງຊາວໂຣມັນ ໃນຂະນະທີ່ວັດວາອາຮາມຂອງຄິດສາສະໜາໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວເອີຣົບຕາເວັນຕົກ. ໃນຄຣິດສະຕະວັດທີ 7 ແລະ 8 ຊາວແຟງພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງລາຊະວົງຄາໂລແລັງຊຽງໄດ້ສະຖາປະນາຈັກກະວັດຂຶ້ນເຊິ່ງຄອບຄຸມພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງເອີລົບຕາເວັນຕົກມີນາມວ່າ ຈັກກະວັດຄາໂລແລັງຊຽງ ເຊິ່ງຍືນຍົງໄປຈົນຮອດຄິດສະຕະວັດທີ 9. ເມື່ອຈັກກະວັດຫຼົ້ມສະຫຼາຍລົງຈາກແຮງກົດດັນຂອງການຮຸກຮານຈາກພາຍນອກ ເຊັ່ນ ຊາວໄວກິງຈາກທາງເໜືອ, ຊາວມາດຢາຈາກທາງຕາເວັນອອກ ແລະ ຊາວຊາລາເຊນຈາກທາງໃຕ້.
ຊ່ວງຍຸກກາງຕອນກາງເຊິ່ງເລີ່ມຂຶ້ນຫຼັງຄິດສະຕະວັດທີ 10 ປະຊາກອນຂອງເອີຣົບຂະຫຍາຍໂຕຢ່າງຫຼາຍຈາກການທີ່ນະວັດຕະກຳທາງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ທາງການກະເສດເຮັດໃຫ້ການຄ້າຂາຍຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ແລະ ການເຮັດສວນໄຮ່ນາຂະຫຍາຍໂຕ ລະບົບມາເນີ້ - ອົງກອນຂອງຊາວນາຕາມໝູ່ບ້ານທີ່ຕິດຄ້າງຄ່າເຊົ່າທີ່ດິນ ແລະ ໜ້າທີ່ດ້ານແຮງງານແກ່ຂຸນນາງ ແລະ ລະບົບຟິວດັນ - ໂຄງສ້າງທາງການເມືອງທີ່ເຊິ່ງອັດສະວິນ ແລະ ຂຸນນາງສັກຕ່ຳກວ່າຕິດຄ້າງໜ້າທີ່ດ້ານການທະຫານແກ່ເຈົ້ານາຍຜູ້ມີສັກສູງກວ່າຂອງພວກເຂົາແລກກັບສິດໃນການເກັບຄ່າເຊົ່າທີ່ດິນແລະຊາວນາໃຕ້ປົກຄອງ. ສອງລະບົບນີ້ແມ່ນລະບຽບຂອງສັງຄົມທີ່ໃຊ້ກັນໃນຍຸກກາງຕອນກາງ. ຕໍ່ມາອານາຈັກເລີ່ມລວມສູນອຳນາດຫຼາຍຂຶ້ນພາຍຫຼັງການຫຼົ້ມສະຫຼາຍລົງຂອງຈັກກະວັດຄາໂລແລັງຊຽງ ສົງຄາມຄູເສດເຊິ່ງເລີ່ມຂຶ້ນເທື່ອທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ. 1095 ແມ່ນຜະລິດຜົນຈາກຄວາມພະຍາຍາມທາງການທະຫານຂອງເຫຼົ່າຊາວຄິດໃນເອີລົບຕາເວັນຕົກທີ່ຕ້ອງການຈະທວງຄືນດິນແດນສັກສິດໃນຕາເວັນອອກກາງຄືນຈາກຊາວມຸສະລິມ ແລະ ອຳນາດເໜືອດິນແດນດັງກ່າວດົນນານພໍທີ່ຈະສະຖາປະນາລັດຄິດໃນຕາເວັນອອກໃກ້ ກຸ່ມປັນຍາຊົນເກີດຂຶ້ນຈາກລັດທິອັດສະມາຈານນິຍົມແລະການກໍ່ຕັ້ງມະຫາວິທະຍາໄລທົ່ວເອີຣົບ ລວມໄປເຖິງການກໍ່ສ້າງໂບດວິຫານແບບກໍທິກ ເປັນໜຶ່ງໃນໂຕຢ່າງຄວາມສຳເລັດທາງດ້ານສິລະປະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຈາກຍຸກກາງຕອນກາງ.
ຍຸກກາງຕອນປາຍຕ້ອງປະເຊີນກັບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ຫາຍະນະຫຼາຍຫຼວງ ເຊັ່ນ ຄວາມອົດຢາກ, ໂລກລະບາດ ແລະ ສົງຄາມ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຈຳນວນປະຊາກອນໃນເອີຣົບຕາເວັນຕົກຫຼຸດລົງເປັນຢ່າງຫຼາຍ. ໃນຊ່ວງເວລາສີ່ປີຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1347 ຫາ ຄ.ສ. 1350 ກາລະໂລກລະບາດໃນເອີຣົບເອົາຊີວິດຊາວເອີຣົບໄປສາມໃນສີ່ໂດຍປະມານ. ຄວາມກັງຂາ, ຄວາມນອກຮີດ ແລະ ຄວາມແຕກແຍກພາຍໃນຄິດຕະຈັກດຳເນີນຄວບຄູ່ໄປກັບສົງຄາມລະຫວ່າງລັດ, ສົງຄາມກາງເມືອງ ແລະ ການລຸກຮື້ຂອງຊາວນາພາຍໃນອານາຈັກຕ່າງໆ. ພັດທະນາການທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີໄດ້ປ່ຽນແປງສັງຄົມຂອງເອີລົບອັນເປັນຈຸດຈົບຂອງຍຸກກາງແລະຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສະໄໝໃໝ່ຕອນຕົ້ນ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຍຸກສະໄໝໃນປະວັດສາດ *
ຕຳໝາກຫຸ່ງ
thumb|right|ຕໍາໝາກຫຸ່ງ|link=Special:FilePath/Tam_Mak_Hung_Laos.jpg thumb|right|ຕໍາໝາກຫຸ່ງ ໂດຍໃຊ້[[ຄົກ ແລະ ສາກ|link=Special:FilePath/PaDaek_Laos.jpg]]
ຕໍາໝາກຫຸ່ງ (Tam mak hung) ແມ່ນອາຫານພື້ນເມືອງຂອງປະເທດລາວແລປະເທດໄທຊະນິດນຶ່ງ. ປຸງແຕ່ງຈາກ ການຕໍາໝາກຫຸ່ງອ່ອນ ທີ່ຖືກຝັກໃຫ້ເປັນເສັ້ນນ້ອຍໆ ເຂົ້າກັບເຄື່ອງປຸງແຕ່ງອື່ນເຊັ່ນ ຜັກທຽມ, ໝາກເຜັດ, ເກືອ, ແປ້ງນົວ, ນໍ້າຕານ, ນໍ້າປາ, ບໍ່ມັກປາແດກ, ນໍ້າໝາກນາວ, ໝາກຖົ່ວຍາວ, ໝາກຖົ່ວດຶນ, ຫມາກເລັ່ນ ແລະ ອື່ນໆ.
ໝວດ:ຜັກ ໝວດ:ປະເທດລາວ
ເຂດທະວີວັດທະນາ
ເຂດທະວີວັດທະນາ (เขตทวีวัฒนา) ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງທົນເໜືອ ປັດຈຸບັນພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງເຂດແມ່ນພື້ນທີ່ກະເສຕະກຳ ມີລຳຄອງຫຼາຍສາຍທີ່ສາມາດນຳນ້ຳໄປໃຊ້ໃນການເຮັດສວນໝາກໄມ້ ຢ່າງໃດກໍຕາມ ພື້ນທີ່ກະເສດເຫຼົ່ານີ້ກຳລັງຖືກແທນທີ່ທີລະນ້ອຍດ້ວຍໂຄງການໝູ່ບ້ານຈັດສັນເຊິ່ງຮຽງຮາຍຢູ່ຕາມຖະໜົນສາຍຫຼັກໃນພື້ນທີ່
ຈັງຫວັດຕາກ
ຈັງຫວັດຕາກ ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກຕາເວັນຕົກຂອງປະເທດໄທຈັງຫວັດໜຶ່ງ. ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ເສັ້ນໂຄ້ງບໍ່ຈຳແນກ
ເສັ້ນໂຄ້ງບໍ່ຈຳແນກ (ພາສາອັງກິດ: Indifference curve) ແມ່ນແນວຄວາມຄິດໃນ ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ ທີ່ ທຳການການສະແດງ ບັນດາ ການຊົມໃຊ້ ສິນຄ້າ ເປັນຈຳນວນ ໂດຍ ບັນດາເສັ້ນສະແດງ ທີ່ ລະດັບຄວາມພໍໃຈ ຫຼື ຄວາມມີປະໂຫຍດ ຕໍ່ ຜູ້ຊົມໃຊ້ເທົ່າກັນ ໃນ ທຸກໆເມັດ ເທິງ ເສັ້ນສະແດງໃດໜຶ່ງ.
ຈັງຫວັດປະຈວບຄີລີຂັນ
ຈັງຫວັດປະຈວບຄີລີຂັນ ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກຕາເວັນຕົກຂອງປະເທດໄທຈັງຫວັດໜຶ່ງ. ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ເຂື່ອນນ້ຳຮັງ
ເຂື່ອນນ້ຳຮັງ ແມ່ນ ເຂື່ອນໄຟຟ້າຂະໜາດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງຊຳເໜືອ ແຂວງຫຼວງຫົວພັນ ປະເທດລາວ.
ເອກະສານອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂື່ອນພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ໝວດ:ພະລັງງານ
ເຂດບາງນາ
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ (ຝັ່ງພະນະຄອນ) ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງ ດັງນີ້
ປະຫວັດ
ທ້ອງທີ່ເຂດບາງນາໃນອະດີດມີຖານະແມ່ນ ຕຳບົນບາງນາ ແມ່ນເຂດການປົກຄອງຂອງອຳເພີພະຂະໂໜງ ຈັງຫວັດພະປະແດງ (ປ່ຽນຊື່ມາຈາກນະຄອນເຂື່ອນຂັນຕັ້ງແຕ່ປີຄ.ສ. 1914) ຈົນກະທັ່ງໃນປີ ຄ.ສ. 1927 ທາງລາຊະການໄດ້ພິຈາລະນາໂອນຕຳບົນບາງນາໄປຂຶ້ນກັບອຳເພີສະໝຸດປາການ ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການແທນ ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການປົກຄອງ ແຕ່ໃນປີ ຄ.ສ. 1929 ກໍໂອນກັບມາເປັນເຂດການປົກຄອງຂອງອຳເພີພະຂະໂໜງ (ເຊິ່ງຍ້າຍຈາກຈັງຫວັດພະປະແດງມາຂຶ້ນກັບຈັງຫວັດພະນະຄອນຢູ່ກ່ອນແລ້ວ) ອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ເນື່ອງຈາກຕັ້ງຢູ່ໄກ້ກັນຫຼາຍກວ່າແລະປະຊາຊົນໄປຕິດຕໍ່ທຸລະການໄດ້ສະດວກກວ່າ
ຕໍ່ມາໃນທ້ອງທີ່ຕຳບົນບາງນາເລິ່ມສະພາບເປັນຊຸມຊົນ ຍ່ານການຄ້າ ອຸສາຫະກຳ ແລະບ່ອນພັກອາໄສໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ໃນການຂະຫຍາຍເຂດເທດສະບານນະຄອນກຸງເທບຄັ້ງທີ 2 ເມື່ອ ຄ.ສ. 1955 ທາງລາຊະການຈຶງໂອນພື້ນທີ່ບາງສ່ວນຂອງຕຳບົນບາງນາເຂົ້າໄປໃນທ້ອງທີ່ດ້ວຍ ສ່ວນພື້ນທີ່ທີ່ຢູ່ນອກເຂດເທດສະບານນັ້ນໄດ້ກາຍເປັນທ້ອງທີ່ໃນເຂດສຸຂາພິບານປະເວດເຊິ່ງຈັດຕັ້ງເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1963 ຈົນກະທັ່ງມີການຂະຫຍາຍເຂດເທດສະບານນະຄອນກຸງເທບໄປອີກເປັນຄັ້ງທີ 3 ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1964 ຈຶງແຍກໄປຮວມຢູ່ໃນເຂດເທດສະບານທັງຕຳບົນ
ໃນປີ ຄ.ສ. 1971 ຈັງຫວັດພະນະຄອນຖືກເຂົ້າຮວມກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີ ປ່ຽນຖານະແມ່ນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ແລະໃນປີ ຄ.ສ. 1972 ຈຶງປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ກຸງເທບມະຫານະຄອນ ເຊິ່ງໄດ້ຍົກເລີກການປົກຄອງແບບສຸຂາພິບານແລະເທດສະບານ ຮວມທັງປ່ຽນຄຳເອິ້ນເຂດການປົກຄອງໃໝ່ຈາກອຳເພີແລະຕຳບົນເປັນເຂດແລະແຂວງ ຕາມລຳດັບ ຕຳບົນບາງນາຈຶງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ແຂວງບາງນາ ຂຶ້ນກັບເຂດພະຂະໂໜງ
ພາຍຫຼັງໃນເຂດພະຂະໂໜງແລະເຂດອື່ນໆ ຂອງບາງກອກມີຄວາມຈະເລີນແລະມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງຈັດຂະໜາດພື້ນທີ່ແລະຈຳນວນປະຊາກອນໃນເຂດຕ່າງໆ ໃຫ້ມີຄວາມເໝາະສົມໄກ້ຄຽງກັນ ເພື່ອໃຫ້ການປົກຄອງແລະການອຳນວຍການແກ່ປະຊາຊົນເປັນໄປຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ໃນວັນທີ່ 14 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1997 ກະຊວງມະຫາດໄທຈຶງປະກາດປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ເຂດພະຂະໂໜງ ໂດຍແຍກແຂວງບາງນາແລະບາງສ່ວນແຂວງບາງຈາກອອກມາຈັດຕັ້ງເປັນ ເຂດບາງນາ ແລະໃນວັນທີ 17 ພະຈິກ ປີດຽວກັນ ບາງກອກໄດ້ປະກາດຈັດຕັ້ງແຂວງບາງນາເຕັມພື້ນທີ່ເຂດບາງນາຢ່າງເປັນທາງການ ເພື່ອຄວາມຊັດເຈນແລະປະໂຫຍດໃນດ້ານການປົກຄອງ ການບໍລິຫານແລະການອຳນວຍຄວາມສະດວກແກ່ປະຊາຊົນທັງ 2 ສະບັບເລິ່ມມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນວັນດຽວກັນຄືວັນທີ 6 ມີນາ ຄ.ສ. 1998
ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ
ເຂດບາງນາມີເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍ 2 ແຂວງ (khwaeng) ຄື
ການຄົມມະນາຄົມ
ສ່ວນທາງສາຍຮອງແລະທາງລັດ ໄດ້ແກ່
ຕຳລາຄວາມຕ້ອງການ
ໃນ ເສດຖະສາດ, ຕຳລາຄວາມຕ້ອງການ ໝາຍເຖິງ ຕຳລາທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງ ລະດັບ ຄວາມຕ້ອງການແລະ ບັນດາໂຕອະທິບາຍ ເຊັ່ນ ລາຄາ, ລາຍໄດ້, ຄວາມພໍໃຈ.
ຕຳລາຄວາມຕ້ອງການຣິກສ໌ (ຕັ້ງຕາມຊື່ ນັກເສດຖະສາດ ທ່ານ ຈອນ ຮິກສ໌)
ບາງເທື່ອກໍ່ເອີ້ນກັນວ່າ ຕຳລາຄວາມຕ້ອງການແບບທົດແທນ (compensated demand function).
ໃນນີ້​ p ແມ່ນ ລາຄາ ແລະ u ແມ່ນ ຄວາມມີຜົນປະໂຫຍດ ຫຼື ຄວາມພໍໃຈ (utility). ໝາຍຄວາມວ່າ ຖ້າລາຄາສິນຄ້າ ແມ່ນ p ຜູ້ຊົມໃຊ້ນີ້​ ຈະຕ້ອງຊົມໃຊ້ເປັນຈຳນວນ x ເພື່ອ ໃຫ້ໄດ້ ຄວາມພໍໃຈ u. e ໝາຍເຖິງການໃຊ້ຈ່າຍ.
ຕຳລາຄວາມຕ້ອງການມາແຊລ
ບາງເທື່ອກໍ່ເອີ້ນກັນວ່າ ຕຳລາຄວາມຕ້ອງການແບບບໍ່ທົດແທນ (uncompensated demand function).
ໃນນີ້ p ແມ່ນລະດັບລາຄາ ແລະ w ແມ່ນ ລາຍໄດ້. ໝາຍຄວາມວ່າ ຜູ້ຊົມໃຊ້ ທີ່ ມີຄວາມຕ້ອງການຕາມຕຳລານີ້ ຈະຊົມໃຊ້ x ຖ້າລາຍໄດ້ຕົນເອງ ແມ່ນ w ໃນເວລາທີ່ ລາຄາສິນຄ້າທີ່ຢາກຊົມໃຊ້ ແມ່ນ p.
ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ
ຄວາມໜາແໜ້ນປະຊາກອນ
ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາກອນ ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາກອນ ເປັນການວັດປະລິມານປະຊາກອນໃນໜ່ວຍພື້ນທີ່ໜຶ່ງໆ ໂດຍຂື້ນຢູ່ກັບກຸ່ມຕົວຢ່າງທີ່ເລືອກນຳມາສຳລວດເຊັ່ນ: ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງປະຊາກອນໃນປະເທດ ຫຼືຄວາມໜາແໜ້ນປະຊາກອນ ໃນເຂດທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ໃນບາງຄັ້ງຈະເປັນການຍາກໃນການວັດທີ່ໄດ້ຄ່າຄວາມໜາແໜ້ນທີ່ແນ່ນອນ ໜ່ວຍທີ່ໃຊ້ໃນການວັດຄວາມໜາແໜ້ນ ໄດ້ແກ່: ຈຳນວນປະຊາກອນຕໍ່ຕາຕະລາງກິໂລແມັດ ຫຼື ຈຳນວນບ້ານຕໍ່ພື້ນທີ່ຕາ ລາງກິໂລແມັດ ຫຼື ໃນບາງກໍລະນີ ຈະໃຊ້ເປັນຈຳນວນປະຊາກອນຕໍ່ໜ່ວຍຄວາມຍາວ.
ອະພິສິດ ເວດຊາຊີວະ
ຮ້ອຍຕີ ອະພິສິດ ເວດຊາຊີວະ (ໄທ: อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ, ອພິສິທທິ໌ ເວຊຊາຊີວະ; ເກີດ 3 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1964) ເປັນນັກການເມືອງຊາວໄທ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຄົນທີ 27 ເຄຍດຳລົງຕຳແໜ່ງລັດຖະມົນຕີປະຈຳສຳນັກນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະໂຄສົກປະຈຳສຳນັກນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໃນລັດຖະບານຂອງທ່ານຊວນ ຫຼີກໄພ ຜູ້ນຳຝ່າຍຄ້ານໃນສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ 3 ສະໄໝ ສະມາຊິກສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ 9 ສະໄໝ ສັງກັດພັກປະຊາທິປັດ ແລະອະດີດຫົວໜ້າພັກປະຊາທິປັດ
ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ
ຄຳວ່າ "ປະທານປະເທດ" ໃນພາສາລາວໝາຍເຖິງ ຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີ ເຊິ່ງໃຊ້ທົ່ວໄປ ປະທານປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ເລີ່ມມີຜູ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງດັ່ງກ່າວ ແຕ່ ຄ.ສ 1975 ເປັນຕົ້ນມາ
ອະພິສິດ ເວດຊາຊີວະ
ທ່ານອະພິສິດເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີໃນຫ້ວງວິກິດຕະການການະເງິນໂລກ ແລະຄວາມຕຶງຄຽດທາງການເມືອງໃນປະເທດທີ່ເພິ່ມສູງຂຶ້ນ ຂະໜະດຳລົງຕຳແໜ່ງທ່ານສະເໜອ "ວາຮະປະຊາຊົນ" ຊຶ່ງມຸ່ງສົນໃຈນະໂຍບາຍຊຶ່ງມີຜົນຈ່ອຄວາມເປັນຢູ່ຂອງພົນລະເມືອງຊົນນະບົດແລະຜູ້ໃຊ້ແຮງງານຂອງໄທເປັນຫຼັກ ທ່ານອອກມາດຕະການກະຕຸ້ນເສດຖະກິດສອງປະການສຳຄັນ ຄື ໂຄງການພັດທະນາໂຄງສ້າງພື້ນຖານສາມປີ ມູນຄ່າ 4 ຕິ່ວໂດລາສະຫະລັດ ແລະໂຄງການໃຫ້ເງິນອຸດໜຸນ ແລະແຈກເງິນມຸນຄ່າ 3 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ ຍຸກທ່ານອະພິສິດມີການປິດເວັບໄຊແລະສະຖານີວິທະຍຸເປັນຈຳນວນມາກ ຕະຫຼອດຈນຈັບກຸມແລະປິດປາກບຸກຄະລາກອນສື່ ຜູ້ຕ່ອຕ້ານແລະຫົວໜ້າແຮງງານຈຳນວນມາກ ໂດຍອ້າງຄວາມຜິດຕ່ອອົງເຈົ້າຊີວິດໄທ ຈາກລາຍງານ ຄ.ສ. 2010 ຮິວແມນໄຣຕສ໌ວອຕຊ໌ຮຽກຍຸກທ່ານອະພິວິດວ່າ "ມີເຊັນເຊອຣ໌ມາກທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດໄທສະໄໝໃໝ່" ແລະຟຣີດອມເຮົາສ໌ລດລະດັບອັນດັບເສຮີພາບຂອງສື່ໄທລົງເຫຼືອ "ບໍ່ເສຮີ" ທ່ານອະພິສິດຍັງສະໜັບສະໜຸນມາດຕະການຕ່ອຕ້ານການທຸຈະລິດທາງການເມືອງ ແຕ່ລັດຖະມົນຕີຫຼາຍຄົນກັບມີເຮື່ອງອື້ອສາວທາງການເມືອງ ແລະມາດຕະການກະຕຸ້ນເສດຖະກິດຫຼາຍສ່ວນຖຶກມອງວ່າທຸຈະລິດ
ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ
ຕາມລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໝວດ 6 ມາດຕາ 65 ບັນຍັດໄວ້ວ່າ "ປະທານປະເທດເປັນປະມຸກລັດແຫ່ງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ເປັນຜູ້ຕາງໜ້າໃຫ້ ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າທັງຢູ່ພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ"
ອະພິສິດ ເວດຊາຊີວະ
ລັດຖະບານທ່ານອະພິສິດຜະເຊິນການປະທ້ວງໃຫຍ່ໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 2009 ແລະເດືອນເມສາແລະພຶດສະພາ ຄ.ສ. 2010 ທ່ານອະພິສິດດຳເນິນໂຕງການປອງດອງເພື່ອສືບສວນເຫດສະຫຼາຍການຊຸມນຸມ ແຕ່ການທຳງານຂອງຄະນະກຳມະການສືບສວນຂໍ້ເທັດຈິງກັບຖຶກທະຫານແລະໜ່ວຍງານຂອງລັດຂັດຂວາງ ກອງທັບໄທປະທະກັບກຳປູເຈຍຫຼາຍຄັ້ງ ຮະຫວ່າງ ຄ.ສ. 2009–2010 ຊຶ່ງເປັນການສູ້ຮົບນອງເລືອດທີ່ສຸດໃນຮອບກວ່າສອງທົດສະວັດ ເຫດຄວາມບໍ່ສະຫງົບໃນຊາຍແດນພາກໃຕ້ບານປາຍຂຶ້ນໃນຮະຫວ່າງລັດຖະບານທ່ານອະພິສິດ ແລະລາຍງານການທໍລະມານແລະການລະເມິດສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນເພິ່ມຂຶ້ນ
ໂລເຊ່
ໂລເຊ່ ແມ່ນນັກຮ້ອງຊາວເກາຫຼີໃຕ້ ແລະສະມາຊິກວງແບລັກພິງ
ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ
ທີ່ມາ ແລະ ວາລະດຳລົງຕຳແໜ່ງ
ປະທານປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ທີ່ມາຈາກການເລືອກຕັ້ງຂອງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ໂດຍໄດ້ຮັບຄະແນນສຽງຫຼາຍກວ່າ 2 ໃນ 3 ຂອງຈຳນວນສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດທີ່ເຂົ້າຮ່ວມ ການປະຊຸມ ແລະ ມີວາລະການດຳລົງຕຳແໜ່ງເທົ່າກັບວາລະຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ (ສະພາແຫ່ງຊາດມີວາລະ 5 ປີ)
ໂລເຊ່
ໝວດ:ນັກຮ້ອງເກົາຫຼີໃຕ້
ປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ
ສິດ ແລະ ໜ້າທີ່
ໜ້າທີ່ຂອງປະທານປະເທດສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ຕາມທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ມາດຕາ 67ມີດັ່ງນີ້: