cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leopard 2
ມີສອງ ກຸ່ມໄດ້ຕະ ການພັດທະນາ ຕົ້ນຕໍຂອງ ້ການ, ການ ແບບ ຕົ້ນສະບັບ ເຖິງ Leopard 2A4, ຊຶ່ງ ໄດ້ປະເຊີນກັບ ສາຍ ປະຈໍາຕະກູນ turret , ແລະ " ການປັບປຸງ " batch , ຄື Leopard ໄດ້ 2A5 ແລະ ສະບັບ ໃຫມ່ , ເຊິ່ງ ໄດ້ ເປັນລ່ຽມ ລູກສອນ ເປັນຮູບ ປະຈໍາຕະກູນ appliques turret ກັນ ແມ່ນ ມີ ການປັບປຸງອື່ນໆ. ແບບທັງຫມົດ ຄຸນນະສົມບັດ ລະບົບ ດິຈິຕອນ ການຄວບຄຸມ ໄຟມີ rangefinders laser, ປືນ ຕົ້ນຕໍ ຄົງ ໄດ້ຢ່າງເຕັມສ່ວນ ແລະ ປືນເຄື່ອງ ສຽບ , ແລະວິໄສທັດ ໃນຕອນກາງຄືນ ແບບພິເສດແລະ ອຸປະກອນ sighting (ພາຫະນະ ຄັ້ງທໍາອິດ ທີ່ນໍາໃຊ້ ລະບົບ ໂທລະພາບ ໃນລະດັບ ຕ່ໍາ ແສງສະຫວ່າງຫຼື LLLTV ; ພາບ ຄວາມຮ້ອນ ໄດ້ນໍາສະເຫນີ ໃນຕອນຕໍ່ມາ ). ້ ທີ່ມີ ຄວາມສາມາດ ທີ່ຈະ ດໍາເນີນການ ເປົ້າຫມາຍ ການເຄື່ອນຍ້າຍ ໃນຂະນະທີ່ ການເຄື່ອນຍ້າຍ ໃນໄລຍະ terrain rough ໄດ້.
ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ໝວດ:ຫຼັກ້ຮົບ tanks
ພາສາຜູ້ໄທ
ພາສາຜູ້ໄທ ເປັນພາສາໄຕພາສານຶ່ງ ທີ່ມີການເວົ້າໂດຍຊາວຜູ້ໄທ ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ໃນລາວ ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ.
ໂກຣິສໂກໂວລາ
(Końskowola, IPA : [kɔɲskɔ'vɔla]) ແມ່ນ ບ້ານໜຶ່ງ ຢູ່ ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ຂອງ ປະເທດໂປໂລຍ, ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ ບ້ານປູລາວີ (Puławy) ແລະ ຄູໂຣ (Kurów), ຕາມ ແມ່ນໍ້າຄູໂຣກາ (Kurówka) ແລະ ມີ ປະຊາກອນ 2,188 ຄົນ (ຂໍ້ມູນ ປີ 2004).
ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ໝວດ:ໝູ່ບ້ານ ຢູ່ ປະເທດໂປໂລຍ
ຄວາມຕ້ອງການ (ເສດຖະສາດ)
ຄວາມຕ້ອງການ (ຄຳເຄົ້າ: ຄວາມຕ້ອງກາຣ, demand) ແມ່ນ ແນວຄວາມຄິດຕົ້ນຕໍໜຶ່ງ ຂອງ ລະບົບ ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ. ໃນ ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ ຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ການສະໜອງ ຖືກັນວ່າແມ່ນ 2 ປັດໃຈຫຼັກ ທີ່ ກຳນົດ ລາຄາ ສິນຄ້າ ໃນ ຕະຫຼາດ. ດັ່ງທີ່ສາມາດເຫັນໄດ້ ຈາກຮູບຮ່າງ ຂອງ ເສັ້ນໂຄ້ງຄວາມຕ້ອງການ ໂດຍທົ່ວໄປ ຖືກັນວ່າ ຄວາມຕ້ອງຈະໜ້ອຍລົງ ເມື່ອລາຄາສູງຂຶ້ນ ແລະ ເພີ່ມຂຶ້ນ ເມື່ອລາຄາຫຼຸດລົງ.
ເບິ່ງຕື່ມ
ໝວດ:ເສດຖະສາດ
ພຶດຊະຄະນິດພື້ນຖານ
ພຶດຊະຄະນິດພື້ນຖານ (ຄຳເຄົ້າ: ພຶຊຄນິຕພື້ນຖານ) ແມ່ນ ພຶດຊະຄະນິດຂັ້ນຕົ້ນ ທີ່ຖືກສອນໃຫ້ ນັກຮຽນໃນ ລະດັບມັດທະຍົມ, ອຸດົມ. ໃນຂະນະທີ່ ການຄຳນວນ ຈະມີແຕ່ ຕົວເລກ ແລະ ເຄື່ອງໝາຍຄິດໄລ່ (ເຊັ່ນ +, −, ×, ÷), ໃນຄະນິດສາດ ຈະມີການນຳໃຊ້ ເຄື່ອງໝາຍ (ເຊັ່ນ x ແລະ y, ຫຼື a ແລະ b) ເພື່ອສະແດງເຖິງ ໂຕເລກ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ຖືກເອີ້ນວ່າ ໂຕປ່ຽນ. ສິ່ງນີ້ ມີຜົນດີຢູ່ບ່ອນວ່າ:
ສົມຜົນຂັ້ນສອງ
ໝວດ:ຄະນິດສາດ ໝວດ:ພຶດຊະຄະນິດ
ລາຊະວົງຈັກກີ
ລາຊະວົງຈັກກີ (ราชวงศ์จักรี; ຄຳເຄົ້າ: ຣາຊວົງສ໌ຈັກຣີ) ແມ່ນລາຊະວົງທີ່ປົກຄອງລາຊະອານາຈັກສະຫຍາມຕໍ່ຈາກສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຈົນຮອດປັດຈຸບັນໂດຍພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ (ພະນາມເດີມ ທອງດ້ວງ ຊົງສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກຕະກູນຂຸນນາງໃນສະໄໝກຸງສີອະຍຸທະຍາ)ຊົງສະຖາປະນາລາຊະວົງໂດຍການປາບດາພິເສກ ເມື່ອ ຄ.ສ.1782 ຍຸກຂອງລາຊະວົງນີ້ ເອີ້ນວ່າ "ຍຸກລັດຕະນະໂກສິນ"
ທີ່ມາຂອງຊື່ແລະສັນຍາລັກປະຈຳລາຊະວົງ
ຊື່ຂອງລາຊະວົງຈັກກີມີທີ່ມາຈາກບັນດາສັກ "ເຈົ້າພະຍາຈັກກີສີອົງຄະລັກ" ຕຳແໜ່ງສະມຸຫະນາຍົກ ເຊິ່ງແມ່ນຕຳແໜ່ງທາງລາຊະການທີ່ພະອົງເຄີຍດຳລົງຕຳແໜ່ງມາກ່ອນໃນສະໄໝກຸງທົນບຸລີ ຄຳວ່າ "ຈັກກີ" ນີ້ພ້ອງສຽງກັບຄຳວ່າຈັກ ແລະຕີ ເຊິ່ງເປັນເທບອາວຸດຂອງພະວິສະນຸ ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສ້າງພະແສງຈັກແລະພະແສງຕີໄວ້ 1 ສຳລັບ ແລະກຳໜົດໃຫ້ໃຊ້ເປັນສັນຍາລັກປະຈຳລາຊະວົງຈັກກີສືບມາຈົນຮອດປັດຈຸບັນ
ພະປະຖົມບໍລົມມະຫາຊະນົກແຫ່ງລາຊະວົງຈັກກີ
ສົມເດັດພະປະຖົມບໍລົມມະຫາຊະນົກ "ຈະກ່າວເຖິງເຈົ້ານາຍຈຳພວກເຊິ່ງເປັນປະຖົມເປັນຕົ້ນແຊ່ຕົ້ນສະກຸນເຈົ້າຟ້າແລະພະອົງເຈົ້າ ໝ່ອມເຈົ້າ ໝ່ອມລາຊະວົງແລະເຈົ້າລາຊິນິກຸນທີ່ເອິ້ນນາມວ່າ ຄຸນ ວ່າ ໝ່ອມ ມີບັນດາສັກເນື່ອງໃນພະບໍລົມລາຊະວົງນີ້ ເຊິ່ງບັດນີ້ເປັນຈຳພວກຕ່າງໆ ຢູ່ ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າເນື່ອງມາແຕ່ທ່ານຜູ້ໃດ ພະອົງໃດເປັນເດີມແຕ່ທຳອິດຕັ້ງກຸງເທບມະຫານະຄອນ ອະມອນລັດຕະນະໂກສິນ ມະຫິນທາຍຸທະຍານີ້ມາ ພຶງຮູ້ໂດຍສັງເຂບວ່າ ບຸລຸດນາຣີມີບັນດາສັກ ເຊິ່ງເອິ້ນວ່າເປັນຈຳພວກເຈົ້າ ຄືເຈົ້າຟ້າແລະພະອົງເຈົ້າ ໝ່ອມເຈົ້າ ໝ່ອມລາຊະວົງທັງປວງນັ້ນ ລ້ວນປະຕິພັດພົວພັນສືບຕໍ່ລົງມາແຕ່ອົງສົມເດັດພະມະຫາໄປຍະກາທິບໍດີ ຄື ອົງສົມເດັດພະບໍລົມຊະນົກນາດ ພະເຈົ້າຫຼວງຂອງພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະໂມລຸດຖະຊາມະຫາຈັກກີບໍລົມນາດ ເຊິ່ງປາກົດໃນພະນາມໃນບັດນີ້ວ່າ ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກ ເຊິ່ງເປັນປະຖົມບໍລົມອັກຄະລະມະຫາລາຊາທິລາດໃນພະບໍລົມມະຫາລາຊະວັງ
ຈຶງນັບໄດ້ວ່າ ສົມເດັດພະມະຫາໄປຍະກາທິບໍດີ ຫຼື ສົມເດັດພະປະຖົມບໍລົມມະຫາຊະນົກ ແມ່ນພະຊະນົກພະອົງທຳອິດແຫ່ງລາຊະວົງຈັກກີແລະເປັນເຈົ້ານາຍແຫ່ງລາຊະວົງຈັກກີພະອົງທຳອິດຢ່າງແທ້ຈິງ ໂດຍ ພະມະຫາສັງເດີມ ເຊິ່ງເປັນພະມະຫາສັງທີ່ໃຊ້ບັນຈຸພະບໍລົມອັດຖິຂອງສົມເດັດພະປະຖົມບໍລົມມະຫາຊະນົກ ເມື່ອຄັ້ງສະໄໝລັດຊະການທີ່ 1 ເຊິ່ງປັດຈຸບັນໃຊ້ຮົດນ້ຳໃນພະລາຊະພິທີມົງຄົນໃຫ້ແກ່ພະບໍລົມວົງສານຸວົງເທົ່ານັ້ນ
ພະບໍລົມວົງສານຸວົງ
ພະບໍລົມວົງສານຸວົງນຸວົງໄທໃນປັດຈຸບັນສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກສົມເດັດພະມະຫິຕະລາທິເບດ ອະດຸນຍະເດດວິກົມ ພະບໍລົມລາຊະຊະນົກ ຕົ້ນລາຊະສະກຸນມະຫິດົນກັບສົມເດັດພະສີນະຄະຣິນບໍລົມລາຊະຊົນນະນີ (ສັງວານ ຕະລະພັດ) ໂດຍສົມເດັດພະບໍລົມລາຊະຊະນົກນັ້ນແມ່ນພະລາຊະໂອລົດໃນພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວກັບສົມເດັດພະສີສະວະຣິນທິຣາບໍຣົມລາຊະເທວີ ພະພັນວັດສາໄອຍິກາເຈົ້າ (ສົມເດັດພະນາງເຈົ້າສະຫວ່າງວັດທະນາ ພະບໍຣົມລາຊະເທວີ) ຖືເປັນພະອະນຸຊາຕ່າງພະມານດາໃນພະບາດສົມເດັດພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວແລະພະບາດສົມເດັດພະປົກເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ
ຫຼັງການສະຫວັນຄົດຂອງພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະເມນມະຫາອານັນທະມະຫິດົນ ພະອັດມະລາມາທິບໍດິນ ສົມເດັດພະເຈົ້ານ້ອງຍາເທີ ເຈົ້າຟ້າພູມິພົນອະດຸນຍະເດດຈຶງໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນຄອງລາຊະສົມບັດສືບລາຊະສັນຕະຕິວົງໃນວັນດຽວກັນນັ້ນ ແລະພາຍຫຼັງໄດ້ອະພິເສກສົມລົດກັບໝ່ອມລາຊະວົງສິຣິກິດ ກິຕິຍາກອນ ພະທິດາໃນພະວໍລະວົງເທີ ພະອົງເຈົ້ານັກຂັດຕະມົງຄົນ ກົມມະໝື່ນຈັນທະບຸລີສຸລະນາດ (ໝ່ອມເຈົ້ານັກຂັດຕະມົງຄົນ ກິຕິຍາກອນ) ກັບໝ່ອມຫຼວງບົວ ກິຕິຍາກອນ (ສະໜິດວົງ)
ກະລັງກັງຢົງ
300px|right|ກະລັງກັງຢົງ ກະລັງກັງຢົງ ຫຼື ກະແລນແຄນຢອນ (ອັງກິດ: Grand Canyon) ແມ່ນເຂດຖິ່ນດິນແດນຫິນຜາແລະຫຸບເຫວ ຊຶ່ງໜ້າຜາມີຄວາມສູງເຖິງ 1600 ແມັດ ແລະຫຸບເຫວສູງເຖິງ 450 ກິໂລແມັດ ຊຶ່ງຢູ່ໃນທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງລັດອາລີໂຊນາ ປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາ ຊຶ່ງມີນັກທ່ອງທ່ຽວນັບແສນໆ ຄົນໃນແຕ່ລະປີ ແລະຜູ້ຄົ້ນພົບແມ່ນພັນຕີຈອນ ເວສະລີ ເພົາເວນແລະຄະນະເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1869.
1/10
1/10 ອາຈຫມາຍເຖິງ ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ດາວເສົາ
ດາວເສົາ ຫຼື ດາວດິນ (ສັນຍາລັກ: ) ແມ່ນດາວເຄາະທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກດວງອາທິດເປັນລຳດັບທີ 6 ຢູ່ໄລຍະທາງ 1,433 ລ້ານກິໂລແມັດ. ຈັດເປັນດາວເຄາະກ໋າດ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງໃນລະບົບສຸລິຍະຮອງຈາກດາວພະຫັດ. ດາວເສົາມີວົງແຫວນຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ປະກອບຂຶ້ນຈາກກ້ອນຫີນທີ່ມີນ້ຳກ້ອນປະປົນ ສັນຍະລັກແທນດາວເສົາ ແມ່ນ ♄.
ອ້າງອີງ
* ໝວດ:ດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະ ໝວດ:ດາວເຄາະ ໝວດ:ດາວເຄາະກາດ ໝວດ:ດາວເຄາະຊັ້ນໃນ
1/11
1/11 ອາຈຫມາຍເຖິງ ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ຕຳລາໄຕມຸມ
ຕຳລາໄຕມຸມ(ພາສາອັງກິດ:trigonometric function）ແມ່ນ ບັນດາຕຳລາຄະນິດສາດ ທີ່ເກີດມາຈາກ ທິດສະດີຮູບສາມແຈ.
ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ
ລາຍຊື່ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ
ກາຊັກສະຖານ †‡
ກຽກກິດສະຖານ
ຕວັກເມນິດສະຖານ †
ຕັດຈິກິດສະຖານ
ເນປານ
ມົງໂກລີ
ລາວ
ອາຟະການິດສະຖານ
ອຸດສະເບກິດສະຖານ ‡
ອາແຊກໄບຊານ †
ອາກເມນີ
ທະວີບເອີຣົບ
ເຊັກກີ
ຊັງມາລີໂນ ¤
ແຊັກບີ
ເບລາຣຸດຊີ
ໂມນດາວີ
ມາເຊໂດນີເໜືອ
ລຸກຊຳບວກ
ເລັກເຕນສະເຕນ
ວາຕິກັງ ¤
ສະໂລວາກີ
ສະວິດ
ໂອຕຣິດ
ອັງໂດຣາ
ຮົງກາຣີ
1/12
1/12 ອາຈຫມາຍເຖິງ ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ
ລາຍຊື່ປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ
ທະວີບອາຟະລິກ
ຊາດ
ນິເຊ
ບົດສະວານາ
ບູຣູນດີ
ບວກກິນາຟາໂຊ
ຊິມບຳເວ
ຊູດັງໃຕ້
ຊຳບີ
ມາລາວີ
ມາລີ
ຣູວັນດາ
ເລໂຊໂຕ ¤
ເອສວາຕີນີ ¤
ເອທິໂອປີ
ອູກັນດາ
ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາກາງ
ທະວີບອາເມຣິກາໃຕ້
ໂບລີວີ
ປຣາກວາຍ
ປະເທດທີ່ເກືອບບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ
ປະເທດຕໍ່ໄປນີ້ມີຊາຍຝັ່ງຕິດກັບທະເລສັ້ນຫຼາຍ
ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕກົງໂກ (ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ) 40 ກິໂລແມັດ
ບົດສະນີ ແຮກເຊໂກວິນາ (ທະເລເອເດຣຍຕິກ) 26 ກິໂລແມັດ
ອິຣັກ (ອ່າວແປກ) 58 ກິໂລແມັດ
ຊອກດານີ (ທະເລເເດງ) 26 ກິໂລແມັດ
ສະໂລເວນີ (ທະເລເອເດຣີຍຕິກ) 47 ກິໂລແມັດ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພູມສາດ
ກະສວຍອາວະກາດ
thumb|ກະສວຍອາວະກາດ
ກະສວຍອາວະກາດ (ຄຳເຄົ້າ: ກະສວຍອາວກາສ; กระสวยอวกาศ; space shuttle) ແມ່ນ ຍານອາວະກາດ ແບບໄປກັບ ທີ່ ສະຫະລັດອາເມລິກາຜະລິດ ແລະ ນຳໃຊ້ເປັນປະເທດທຳອິດໃນໂລກ. ປະຈຸບັນ ການສົ່ງ ນັກອາວະກາດ ຂອງ ອາເມລິກາ ຫລື ໂດຍ ອາເມລິກາ ໄປ ອາວະກາດ ຈະເຮັດ ໂດຍ ກະສວຍອາວະກາດນີ້. ກະສວຍອາວະກາດ ມີ ຮູບຮ່າງຄ້າຍຄືຍົນໃຫຍ່ ເຊິ່ງ ຈະຖືກ ສົ່ງໄປ ອາວະກາດ ໂດຍຕິດໃສ່ ກັບຈະຫລວດສົ່ງ. ກະສວຍອາວະກາດນີ້ ຈະກັບຄືນມາໂລກໄດ້ ໂດຍເວິ່ນລົງມາ ແລະ ສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ຫລາຍຄັ້ງ. ອັນນີ້ ຈະແຕກຕ່າງກັບ ລະບົບ ສົ່ງ ນັກອາວະກາດ ໂດຍ ຈະຫລວດ ແບບ ລັດເຊຍ ຫລື ອະດີດສະຫະພາບໂຊວຽດ ທີ່ ຈະຖິ້ມເລີຍ ແລະ ນັກອາວະກາດ ຕ້ອງກັບມາໂລກຄືນ ໂດຍນັ່ງຢູ່ໃນ ຫ້ອງເຫລັກຫ້ອຍຈ້ອງ ລົງມາ.
ໝວດ:ວິທະຍາສາດ
ໂລກ
thumbnail|ໂລກ
ໂລກຫລືດາວໂລກ(ສັນຍາລັກ: ) ແມ່ນ ດາວເຄາະໜ່ວຍທີສາມ ຈາກ ດວງຕາເວັນ ໃນ ລະບົບສຸລິຍະ
ໝວດ:ທັມມະຊາດ
ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ
thumb|right|200px|[[CIA World Factbook ສົມທຽບຈີດີພີໂຕຈິງ (ທາງລຸ່ມ) ແລະ ຈີດີພີດັດສົມກຳລັງຊື້ ໃນປີ 2008 (ທາງເທິງ)]]
ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (ຈີດີພີ ຫຼື GDP(ພາສາອັງກິດ)) ແມ່ນ ຫົວໜ່ວຍພື້ນຖານໃນການວັດແທກ ຜົນຜະລິດທາງດ້ານເສດຖະກິດ ຂອງ ປະເທດ ຫຼື ເສດຖະກິດໃດໜຶ່ງ. ຈີດີພີ ສາມາດວັດແທກ ໄດ້​ 3 ວິທີ ເຊິ່ງໂດຍຫຼັກການແລ້ວ ຈະອອກມາເປັນຄ່າດຽວກັນ.
""
ໝວດ:ບັນຊີແຫ່ງຊາດ ໝວດ:ດັດຊະນີ ໝວດ:ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ
ພາສາໄທດຳ
ພາສາໄທດຳ ເປັນພາສາໄຕພາສານຶ່ງ ທີ່ມີການເວົ້າໂດຍຊາວໄທດຳ ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ໃນລາວ ຫວຽດນາມ ໄທ ແລະ ຈີນ.
ດາວຢູລານຸດ
ດາວຢູລານຸດ ຫຼື ດາວຢູເລນັດ ຫຼື ດາວເຈົ້າຟ້າ (Uranus, ຢູຣານຸສ; Uranus, ຢູເຣນັສ) ແມ່ນດາວເຄາະທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກດວງອາທິດເປັນລຳດັບທີ 7 ໃນລະບົບສຸລິຍະ. ຈັດເປັນດາວເຄາະກາດ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 3. ຕັ້ງຊື່ຕາມເທພະເຈ້າ Ouranos ຂອງກະເລັກ ສັນຍລັກແທນດາວຢູລານຸດ ແມ່ນ 16px|⛢ ຫຼື 16px|♅ (ສ່ວນໃຫຍ່ໃຊ້ໃນດາລາສາດ).
ອ້າງອີງ
* ໝວດ:ດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະ ໝວດ:ດາວເຄາະ ໝວດ:ດາວເຄາະກາດ ໝວດ:ດາວເຄາະຊັ້ນໃນ
ສະພາກາຊາດໄທ
ສະພາກາຊາດໄທ ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ່ 26 ເມສາ ຣ.ສ.112 (ຄ.ສ.1893) ເດີມຮຽກ "ສະພາອຸນາໂລມແດງແຫ່ງຊາດສະຫຍາມ" ເລີ່ມກໍ່ຕັ້ງໂດຍທ່ານຜູ້ຍິງປ່ຽນ ພາດສະກອນວົງ ເຊິ່ງມີສົມເດັດພະສີພັດຊະຣິນທາບໍຣົມລາຊິນີນາດ ພະບໍຣົມລາຊະຊົນນະນີພັນປີຫຼວງຊົງເປັນສະພານາຍິກາພະອົງທຳອິດ ສັນນິບາດສະພາກາຊາດມີມັດຕິຮັບສະພາກາຊາດສະຫຍາມເປັນສະມາຊິກເມື່ອວັນທີ່ 8 ເມສາ ຄ.ສ. 1921
ປະຫວັດ
'''ຄ.ສ. 1893''' ເກີດກໍລະນີພິພາດ ລະຫວ່າງ ປະເທດສະຫຍາມ ກັບ ປະເທດຝະລັ່ງ ເລື່ອງດິນແດນຝັ່ງຊ້າຍຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ເຊິ່ງສົ່ງຜົນໃຫ້ທະຫານບາດເຈັບລົ້ມຕາຍເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ແຕ່ບໍ່ມີອົງການກຸສົນຫຼັກທີ່ ເຮັດໜ້າທີ່ຊ່ອຍເຫຼືອພະຍາບານແລະບັນເທົາທຸກ ດັງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ຍິງປ່ຽນ ພາດສະກອນວົງ ຈຶງໄດ້ຊັກຊວນສະຕີອາສາສະມັກຂຶ້ນແລະໄດ້ກາບບັງຄົມທູນ ສົມເດັດພະນາງເຈົ້າສະຫວ່າງວັດທະນາ ພະບໍຣົມລາຊະເທວີ ເພື່ອຂໍພະລາຊະທານພະບໍຣົມລາຊານຸຍາດຕັ້ງ "ສະພາອຸນາໂລມແດງແຫ່ງຊາດສະຫຍາມ"
ເຂດບາງຊື່
ເຂດບາງຊື່ (เขตบางซื่อ) ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດບາງກອກເໜືອ ສະພາບພື້ນທີ່ໂດຍທົ່ວໄປເປັນແຫຼ່ງການຄ້າ ການບໍລິການ ແລະ ແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສໜາແໜ້ນຫຼາຍ
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນຮິມຝັ່ງຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາຫຼືຝັ່ງພະນະຄອນ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບພື້ນທີ່ການປົກຄອງຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງ ດັງນີ້
ປະຫວັດ
ອຳເພີບາງຊື່ ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງຂຶ້ນເປັນອຳເພີຊັ້ນນອກອຳເພີໜຶ່ງໃນມົນທົນກຸງເທບ ໂດຍຂຶ້ນກົງຕໍ່ກະຊວງນະຄອນບານເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1894 ເຊິ່ງແມ່ນປິທີເລິ່ມມີການປະຕິຮູບການປົກຄອງເປັນມົນທົນເທສາພິບານໃນຊ່ວງກາງລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໃນຊ່ວງທີມີອານາເຂດກວ້າງຂວາງທີ່ສຸດນັ້ນ ອຳເພີບາງຊື່ແບ່ງເຂດການປົກຄອງອອກເປັນ 14 ຕຳບົນ ໄດ້ແກ່ ຕຳບົນບາງພັດ ຕຳບົນບາງອໍ້ ຕຳບົນບາງໂພ ຕຳບົນບາງກະບື ຕຳບົນຖະໜົນນະຄອນໄຊສີ ຕຳບົນສາມເສນໃນ ຕຳບົນສາມເສນນອກ ຕຳບົນລາດຍາວ ຕຳບົນສີ່ແຍກບາງຊື່ ຕຳບົນບາງຊື່ໃຕ້ ຕຳບົນບາງຊື່ເໜືອ ຕຳບົນບາງຊ້ອນ ຕຳບົນບາງເຂນໃຕ້ ແລະຕຳບົນບາງເຂນ (ຄອບຄຸມໄປເຖິງພື້ນທີ່ບາງສ່ວນຂອງເຂດບາງພັດ ເຂດດຸສິດ ເຂດພະຍາໄທ ເຂດລາຊະເທວີ ເຂດດິນແດງ ເຂດຫ້ວຍຂວາງ ເຂດຈະຕຸຈັກ ແລະອຳເພີນົນທະບຸລີໃນປະຈຸບັນ)
ໃນວັນທີ 21 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1915 (ລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ) ໄດ້ມີປະກາດກະຊວງນະຄອນບານກຳໜົດເຂດການປົກຄອງໃນກຸງເທບພະມະຫານະຄອນ (ຫຼືມົນທົນກຸງເທບ) ຂຶ້ນໃໝ່ ແລະກຳໜົດໃຫ້ອຳເພີບາງຊື່ຮວມຢູ່ໃນທ້ອງທີ່ຈັງຫວັດພະນະຄອນ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ຜ່ານມາ ໃນເຂດຈັງຫວັດພະນະຄອນໄດ້ມີການປັບປຸງເຂດການປົກຄອງໃໝ່ຫຼາຍຄັ້ງ ຕຳບົນໃນອຳເພີບາງຊື່ຫຼາຍຕຳບົນຖືກຍຸບຮວມກັບຕຳບົນອື່ນຫຼືບໍ່ກໍຖືກໂອນຂຶ້ນໄປກັບອຳເພີຂ້າງຄຽງ ເຮັດໃຫ້ອຳເພີນີ້ມີຂະໜາດລົດລົງ ໃນປີ ຄ.ສ. 1927 ທ້ອງທີ່ອຳເພີບາງຊື່ເຫຼືອພຽງຕຳບົນບາງຊື່ ບາງຊ້ອນ ລາດຍາວ ສາມເສນຍອກ ສາມເສນໃນ ແລະບາງກະບືເທົ່ານັ້ນ ໃນທີ່ສຸດເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1938 (ລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວອານັນທະມະຫິດົນ ທາງລາຊະການມີຄຳສັ່ງໃຫ້ຮວມອຳເພີທີ່ມີປະຊາກອນແລະປະລິມານວຽກບໍ່ຫຼາຍເຂົ້ານຳກັນ ອຳເພີບາງຊື່ຈຶງຖືກຍຸບເລີກເຫຼືອພຽງຊື່ ຕຳບົນບາງຊື່ ແມ່ນເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍຂອງອຳເພີດຸສິດນັບແຕ່ນັ້ນ
ໃນປີ ຄ.ສ. 1971 ມີປະກາດຄະນະປະຕິວັດໃຫ້ຮວມຈັງຫວັດພະນະຄອນກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີເຂົ້ານຳກັນແມ່ນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ແລະໃນປີຕໍ່ມາ (ຄ.ສ. 1972) ກໍມີປະກາດຄະນະປະຕິວັດປ່ຽນຮູບແບບບໍລິຫານນະຄອນຫຼວງໃໝ່ອີກຄັ້ງຈາກນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີແມ່ນກຸງເທບມະຫານະຄອນ ແບ່ງພື້ນອອກເປັນເຂດແລະແຂວງແທນອຳເພີແລະຕຳບົນຕາມລຳດັບ ຕຳບົນບາງຊື່ຈຶງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ແຂວງບາງຊື່ ແລະຍັງຄົງຂຶ້ນກັບເຂດດຸສິດ
ພາຍຫຼັງເຂດດຸສິດມີຄວາມຈະເລີນແລະມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ທ້ອງທີ່ບາງແຫ່ງໂດຍສະເພາະແຂວງບາງຊື່ (ເຊິ່ງຢູ່ທາງຕອນເໜືອສຸດຂອງເຂດ) ຍັງຢູ່ໄກຈາກສຳນັກງານເຂດຫຼາຍ ດັງນັ້ນເພື່ອໃຫ້ໜ່ວຍງານລາຊະການສາມາດດູແລໄດ້ຢ່າງທົ່ວເຖິງແລະສະດວກຮວດເຮັວ ໃນຂັ້ນທຳອິດບາງກອກຈຶງໄດ້ຕັ້ງສຳນັກງານເຂດດຸສິດ ສາຂາ 1 ຮັບຜິດຊອບພື້ນທີ່ແຂວງບາງຊື່ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1989 ຕໍ່ມາໃນວັນທີ່ 9 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1989ຈຶງມີປະກາດກະຊວງມະຫາດໄທແຍກແຂວງບາງຊື່ອອກຈາກເຂດດຸສິດແລະຈັດຕັ້ງເປັນ ເຂດບາງຊື່ ຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດໃນການປົກຄອງ ການບໍລິຫານລາຊະການ ແລະການໃຫ້ບໍລິການແກ່ປະຊາຊົນທີ່ຍ້າຍເຂົ້າມາຢູ່ອາໄສໃນທ້ອງທີ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ປະກາດສະບັບດັງກ່າວເລິ່ມມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນວັນທີ່ກະຊວງອອກປະກາດນັ້ນເອງ
ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ
ວັນທີ່ 20 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2009 ໝ່ອມລາຊະວົງສຸຂຸມພັນ ບໍລິພັດ ຜູ້ວ່າລາຊະການບາງກອກໄດ້ລົງນາມໃນປະກາດປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ແຂວງບາງຊື່ ແລະຕັ້ງແຂວງວົງສະຫວ່າງ ເຂດບາງຊື່ ໂດຍມິຜົນໃຊ້ບັງຄັບເມື່ອວັນທີ່ 21 ກັນຍາ ປີດຽວກັນ ສົ່ງຜົນໃຫ້ປະຈຸບັນເຂດບາງຊື່ແບ່ງໜ່ວຍການປົກຄອງຍ່ອຍອອກເປັນ 2 ແຂວງ (khwaeng) ໄດ້ແກ່
ຈັງຫວັດປັດຕານີ
ອານາເຂດ
ແຂວງປັດຕານີ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ດັງນີ້
ບັນດາເມືອງໃນການປົກຄອງ
ຂົງເຂດໃນການປົກຄອງຂອງແຂວງແບ່ງໄດ້ 12 ເມືອງ/ອຳເພີ 115 ຕຳບົນ 642 ບ້ານ
ການຄົມມະນາຄົມ
ໄລຍະທາງຈາກເມືອງປັດຕານີໄປເມືອງຕ່າງໆ
ໄລຍະທາງຈາກເມືອງປັດຕານີໄປແຂວງໃກ້ຄຽງ
ປະຫວັດສາດ
ຫຼັກຖານທີ່ມາຈາກເອກະສານເກົ່າແກ່ບູຮານຂອງແຜ່ນຈາລຶກຈີນ ອາຣັບ ຈາວາ ມາເລເຊຍ ແລະອິນເດຍ ທີ່ປະກົດວຊື່ເມືອງສຳຄັນບ່ອນໜຶ່ງໃນໃນແຫຼມມາລາຍູ ເຊິ່ງອອກສຽງຕາມສຳນຽງໃນແຕ່ລະພາສາເຊັ່ນ: ຫຼັງຍາຊູ, ຫຼັງຍາຊີຈຽງ (ພາສາຈີນໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ 11-12 ແລະ 16-18) ,ລັງກາໂສກະ ,ອິລັງກາໂສກະ (ພາສາຈີນໃນພຸດທະສະຕະວັດທີສັນສະກິດ ພາສາທະມິນ ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ 9 ແລະ 16) ,ເລັງກະສຸກະ (ພາສາຈາວາ ພຸດທະສະຕະວັດທີ 20) ,ລັງຄະສຸກະ (ພາສາອາຣັບ ພຸດທະສະຕະວັດທີ 21) ,ລັງກະສຸກະ ,ລັງກາສຸກະ (ພຸດທະສະຕະວັດທີ 24)
ຊື່ທີ່ສະແດງຢູ່ນີ້ ນັກວິຊາການສັນນິຖານວ່າແມ່ນຊື່ເມືອງດຽວກັນ ທີ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນລັດເຄດະ ຂອງມາເລເຊຍ ແລະແຂວງປັດຕານີໃນປະເທດໄທ ແຕ່ວ່າໃນສະໄໝຫລັງສູນກາງຂອງເມືອງແຫ່ງນີ້ໜ້າຈະຢູ່ໃນແຂວງປັດຕານີ ເນື່ອງຈາກຊາວພື້ນເມືອງໃນຊ່ວງພຸດທະສະຕະວັດທີ 24 ເຖິງຕົ້ນພຸດທະສະຕະວັດທີ 25 ພ້ອມທັງກ່າວວ່າເມືອງປັດຕານີ ພັດທະນາມາຈາກເມືອງລັງກາສຸກະ ສອດຄ້ອງກັບຕຳນານຂອງເມືອງໄຊບຸລີ ທີ່ກ່າວວ່າ ກະສັດມະໂລງມະຫາວົງສ້າງເມືອງລັງກາສຸກະຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງເຄດະ ແລະຫລານສາວຂອງກະສັດໄດ້ສ້າງເມືອງລັງກາສຸກະຢູ່ປັດຕານີ ຄົນພື້ນເມືອງປັດຕານີເອີ້ນພື້ນທີ່ນີ້ວ່າ "ລັງກາສຸກະ" ຈົນແມ່ນໍ້າປັດຕານີໄດ້ປ່ຽນເສັ້ນທາງ
ປະມານພຸດທະສະຕະວັດທີ 19 ລັງກາສຸກະເລີ່ມເສື່ອມໂຊມຍ້ອນບັນຫາທາງດ້ານພູມສາດ ວັດຖະນະທຳ ແລະສາສະໜາທີ່ປ່ຽນໄປ ນັກວິຊາການປະຫວັດສາດແລະບູຮານຄະດີເຊື່ອວ່າເມືອງປັດຕານີແມ່ນບ່ອນພັກເຊົາສຳຫຼັບເຮືອເພື່ອແລກປ່ຽນແລະຂາຍຜະລິດຕະພັນລະຫວ່າງພໍ່ຄ້າທ້ອງຖິ່ນຊາວອິນເດຍຢູ່ທິດຕາເວັນຕົກແລະພໍ່ຄ້າຊາວຈີນຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກ ຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນໃຫຍາແລະໃນໝູ່ເກາະໃກ້ຄຽງກໍ່ມີຄວາມເຊື່ອວ່າປັດຕານີ ແມ່ນອານາຈັກເກົ່າແກ່ດັ່ງທີ່ໄດ້ສະແດງໃນເອກະສານທີ່ກ່າວມາຂ້າງຕົ້ນ
ຫຼັກຖານທາງບູຮານຄະດີທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນຮ່ອງຮອຍຂອງຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງໃນອະດີດຂອງເມືອງປັດຕານີທີ່ບໍລິເວນເມືອງຍະລັງ ແມ່ນຊາກຂອງຮ່ອງຮອຍທີ່ທັບຊ້ອນກັນ 3 ເມືອງ ເຊິ່ງມີຊາກບູຮານສະຖານບໍ່ຕໍ່າກວ່າ 40 ແຫ່ງ ຊາກເນີນບູຮານສະຖານຈຳນວນໜຶ່ງໄດ້ຖືກຂຸດຄົ້ນແລະຮັກສາໄວ້ ເຊັ່ນ ໂບຮານສະຖານບ້ານຈາເລະ 3 ແຫ່ງ ເຊິ່ງເປັນຊາກຕຶກອາຄານສາດສະນະສະຖານທີ່ສ້າງດ້ວຍອິດທີ່ປະດັບປະດາຢູ່ຖານຊັ້ນລຸ່ມ ແລະຍັງຄົ້ນພົບວັດຖຸບູຮານຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ເຊັ່ນ ສະຖູບດິນເຜົ່າ ແມ່ພິມດິນດິບ ແລະບາງສ່ວນຂອງດິນເຜົາມີຕົວອັກສອນທີ່ນັກພາສາບູຮານອ່ານແລະແປເປັນພາສາປັນລະວະ (ພາກໃຕ້ຂອງອິນເດຍ) ພາສາສັນສະກິດຖືກຂຽນເປັນຄາຖາໃນພຸດທະສາສະໜານິກາຍມະຫາຍານ ແລະເສດພາຊະນະດິນເຜົາປະເພດຕ່າງ ໆ ວັດຖຸບູຮານເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນປະມານພຸດທະສະຕະວັດທີ 12-13
ສອດຄ້ອງກັບຈົດໝາຍຂອງຈີນທີ່ໄດ້ກ່າວມາ ນອກຈາກນັ້ນ ຫຼັກຖານທີ່ໄດ້ຖືກຂຸດຄົ້ນຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າພື້ນທີ່ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຊອງເມືອງຍະລັງປະຈຸບັນ ເປັນຊຸມຊົນທີ່ມີຄວາມຈະເລີນທາງວັດຖະນະທຳຊັ້ນສູງ ໂດຍສະເພາະສາດສະໜາພຸດໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງຊັດແຈ້ງຈາກປະເທດອິນເດຍ ມີຄວາມພົວພັນກັບເຂດແດນໃກ້ຄຽງເຊັ່ນພາກກາງຂອງປະເທດໄທ ແລະແຫຼມອິນດູຈີນເຊັ່ນກັນ ແລະຍັງເປັນຊຸມຊົນທີ່ໄດ້ມີກິດຈະກຳທາງສາດສະໜາຈົນເຖິງປະມານພຸດທະສະຕະວັດທີ 15 ກ່ອນທີ່ອານາຈັກສີວິໄຊໄດ້ມີອຳນາດໃນການປົກຄອງຂອງແຫຼມມາລາຍູ
ນັບຕັ້ງແຕ່ພຸດທະສະຕະວັດທີ 19 ປັດຕານີໄດ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກເປັນຫົວເມືອງໃຕ້ຂອງແຫຼມມາລາຍູ ມີສະຖານະພາບເປັນປະເທດສະລາດເມືອງລາຊະອານາຈັກອະຍຸດທະຍານັບຕັ້ງແຕ່ການປົກຄອງຂອງກະສັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດ (ພ.ສ. 1991-2031) ແລະພາຍໃຕ້ອໍານາດການປົກຄອງຂອງກະສັດອະຍຸດທະຍາ ໃນປີ 2054 ປອກຕຸຍການສາມາດເອົາຊະນະມະລະກາໄດ້ສຳເລັດ ແລະມີຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະຂະຫຍາຍອິດທິພົນທາງການຄ້າໃນພາກເໜືອຂອງແຫຼມມາລາຍູ ແລະດ້ວຍກັບກະສັດພະລາຊາທິບໍດີທີສອງ (ພ.ສ. 2034-2072) ໄດ້ຕົກລົງທີ່ອະນຸຍາດໃຫ້ປອກຕຸຍການສ້າງຕັ້ງສະຖານີການຄ້າໃນເມືອງແຄມທະເລ ເຊັ່ນ ນະຄອນສີທຳມະລາດ ເມືອງມະລິດ ເມືອງຕະນາວສີ (ຂອງມຽນມາໃນປະຈຸບັນ) ລວມທັງປັດຕານີ ເຮັດໃຫ້ປັດຕານີກາຍເປັນໜຶ່ງໃນເມືອງທ່າເຮືອຫຼັກເຊີ່ງເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງສະຖານີຄ້າຂາຍສຳລັບພໍ່ຄ້າຊາວຕາເວັນຕົກແລະຕາເວັນອອກ ທັງອິນເດຍ ຈີນແລະຍີ່ປຸ່ນ ຜະລິດຕະພັນສຳຄັນຂອງປັດຕານີໃນເວລານັ້ນແມ່ນໄມ້ເກດສະໜາ ໄມ້ຝາງ ເຄື່ອງເທດ ຂອງປ່າ ງາຊ້າງແລະນໍແຮດ ນອກຈາກນີ້ປັດຕານີຍັງແມ່ນຈຸດຮັບສົ່ງສິນຄ້າສາກົນເຊັ່ນ ເຄື່ອງຄົວ ອາວຸດ ດິນປືນ ກົ່ວແລະຜ້າໄໝ ເຖິງແມ່ນວ່າປັດຕານີແມ່ນປະເທດສະລາດຂອງລາຊະອານາຈັກອະຍຸດທະຍາ ແຕ່ຍ້ອນວ່າເມືອງໃນປັດຕານີມີສະຖຽນລະພາບທາງເສດຖະກິດທີ່ດີ ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເມືອງປັດຕານີຕ້ອງການແຍກຕົວເປັນເອກະລາດຫຼາຍຄັ້ງ
ໃນສະໄໝກະສັດພະເພດລາຊາ (ພ.ສ. 2231-2245) ປັດຕານີບໍ່ພໍໃຈກັບການປະກາດຕັ້ງກະສັດອົງໃໝ່ຂອງອະຍຸດທະຍາ ໄດ້ປະກາດບໍ່ຕົກລົງທີ່ຈະຂື້ນກັບກຸງສີອະນຸດທະຍາອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ເຮັດໃຫ້ປັດຕານີເປັນເອກະລາດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງສືບມາ ຈົນອະຍຸດທະຍາໄດ້ສູນເສຍເອກະລາດໃຫ້ກັບມຽນມາອິກຄັ້ງໃນປີ ພ.ສ. 2301 ຕະຫຼອດຈົນໝົດສະໄໝກຸງສີອະຍຸດທະຍາແລະກຸງທົນບຸລີ ເມືອງປັດຕານີຕັ້ງແຕ່ພຸດທະສະຕະວັດທີ 19 ເປັນຕົ້ນໄປ ປະຊາຊົນສ່ວນຫຼາຍນັບຖືສາສະໜາອິດສະລາມຈາກຫຼັກຖານທາງບູຮານຄະດີທີ່ພົບໃນເມືອງຍະລັງສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າປະຊາຊົນໂດຍທົ່ວໄປກ່ອນນັ້ນແມ່ນນັບຖືສາສະໜາພຸດແລະພາມ ແລະໄດ້ປ່ຽນໄປນັບຖືອິດສະລາມ ຫຼັງຈາກອານາຈັກສີວິໄຊອຳນາດຫຼຸດລົງ ອິດທິພົນຂອງອິດສະລາມຈາກ ອານາຈັກມັດຊະປາຫິດໃນຈາວາໄດ້ມີການເຜີຍແຜ່ເຂົ້າໄປໃນແຫຼມມາລາຍູຈົນສ້າງຕັ້ງເປັນອານາຈັກມະລະກາ
ປະມານພຸດທະສະຕະວັດທີ 19 ໄດ້ແຜ່ລາມໄປສູ່ເມືອງຕ່າງໆ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເມືອງຫັນມາປ່ຽນຈາກສາສະໜາເດີມໄປນັບຖືສາດສະໜາອິດສະລາມ ກໍ່ໃຫ້ເກີດການຮ່ວມມືດ້ານການເມືອງ ເສດຖະກິດແລະການຄ້າທີ່ເຂັ້ມແຂງໃນພູມິພາກນີ້ ສາດສະໜາອິດສະລາມໄດ້ຮຸ່ງເຮືອງພ້ອມໆ ກັນກັບການຄ້າ ໄດ້ມີການສ້າງມັດສະຍິດຂຶ້ນເພື່ອປະກອບພິທີກຳທາງສາດສະໜາ ມັດສະຍິດທີ່ສຳຄັນຄື ມັດສະຍັດກຣືເຊະ ເຊິ່ງເປັນມັດສະຍິດປະຈຳເມືອງ ແລະມັດສະຍິດບ້ານດາໂຕ໊ະເຊີ່ງເປັນບໍລິເວນທ່າເຮືອຢູ່ທາງເໜືອຂອງອ່າວປັດຕານີ ນອກຈາກນັ້ນຍັງໄດ້ສ້າງມັດສະຍິດແລະສຸເຫຼ່າໃນຊຸມຊົນອິດສະລາມອີກຫຼາຍແຫ່ງ
ໃນສະໄໝການປົກຄອງຂອງກະສັດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດຂອງກຸງລັດຕະນະໂກສິນ (ພ.ສ. 2325-2352) ໄດ້ໃຫ້ສົມເດັດກົມພະລາດຊະວັງບໍວອນມະຫາສຸລະສິງຫະນາດ ຍົກກອງທັບຫຼວງລົງໄປປາບປາມກຸ່ມມຽນມາທີ່ໄດ້ເຂົ້າໄປຕີບັນດາເມືອງໃນແຫຼມມາລາຍູໃຫ້ແລ້ວເສັດ ແລະໃນປີ ພ.ສ. 2328 ສົມເດັດກົມພະລາດຊະວັງບໍວອນມະຫາສຸລະສິງຫະນາດໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງລົງໃຫ້ໄປພັກຢູ່ໃນເມືອງສົງຂຼາ ແລະໄດ້ໃຫ້ບັນດາເຈົ້າແຂວງໄດ້ເຊື້ອເຊີນຄໍາສັ່ງໄປຍັງເມືອງທີ່ເຫຼືອຄື ປັດຕານີ ໄຊບຸລີ ແລະເຕຣງການູ ໃຫ້ກັບມາເປັນເມືອງຂຶ້ນຄືແຕ່ກ່ອນ ແຕ່ສຸລະຕ່ານມູຮຳໝັດພະຍາປັດຕານີບໍ່ຍິນຍອມ ສົມເດັດກົມພະລາດຊະວັງບໍວອນມະຫາສຸລະສິງຫະນາດໄດ້ສັ່ງໃຫ້ພະຍາກະລາໂຮມຍົກກອງທັບໄປເມືອງປັດຕານີໃນປີ ພ.ສ. 2329 ກວດຕ້ອນຄອບຄົວແລະອາວຸດຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ລວມທັງປືນໃຫຍ່ 2 ກະບອກ ແຕ່ສາມາດນຳມາໄດ້ພຽງແຕ່ໜຶ່ງກະບອກ ແລະຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ນຳເອົາມາຖະຫວາຍສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ ແລະໄດ້ກະລຸນາໃຫ້ຂຽນຊື່ວ່າ "ພະຍາຕານີ" ເຊິ່ງຖືວ່າເປັນປືນໃຫຍ່ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດໄທ ປະຈຸບັນຕັ້ງຢູ່ຕໍ່ໜ້າ ກະຊວງກະລາໂຮມ ໃນກຸງເທບມະຫານະຄອນ
ໃນສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະເລີດຫຼ້ານະພາໄລ (ພ.ສ.2352-2367) ເກີດຄວາມບໍ່ສະຫງົບມາຕໍ່ເນື່ອງ ໄດ້ສັ່ງໃຫ້ພຣະຍາອະໄພສົງຄາມແລະພຣະຍາສົງຂຼາ (ຖ່ຽນຈ໋ອງ) ຜູ້ຄວບຄຸມຫົວເມືອງໃນແຫຼມມາລາຍູແບ່ງເຂດຂອງເມືອງປັດຕານີອອກເປັນ 7 ເມືອງ ແລະໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງເຈົ້າເມືອງເປັນຜູ້ປົກຄອງນັບແຕ່ປີ ພ.ສ.2359 ເປັນຕົ້ນໄປ ດັງນີ້
ສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະຈຸນລະຈອມເກຼ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໃຫ້ຍົກເລີກລະບຽບວິທີການປົກຄອງແບບຈະຕຸສະດົມ (ຫຼືເສົາ 4 ເສົາ ປະກອບດ້ວຍ ວຽງ ວັງ ຄັງ ນາ) ຕັ້ງແຕ່ປີ ພ.ສ. 2435 ຈັດການປົກຄອງອອກເປັນ 12 ກະຊວງ ມີກະຊວງມະຫາດໄທເປັນກະຊວງແຜ່ນດິນ ໃຫ້ຈັດລະບົບເປັນແບບສຸຂາພິບານ ຍຶດໝັ້ນນະໂຍບາຍການປະນີປະນອມແລະດຳເນີນການທີລະຂັ້ນຕອນໂດຍບໍ່ໃຫ້ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການປົກຄອງຂອງບັນດາເຈົ້າເມືອງທັງ 7 ເມືອງ ໄດ້ແບ່ງການປົກຄອງເປັນ 4 ມົນທົນ ໄດ້ແກ່
ມົນທົນນະຄອນສີທຳມະລາດ ປະກອບດ້ວຍ 10 ເມືອງ ລວມທັງ 7 ຫົວເມືອງຮວມເຂົ້າເຊັ່ນກັນ ປະກອບດ້ວຍ ເມືອງນະຄອນສີທຳມະລາດ ພັດທະລຸງ ສົງຂຼາ ປັດຕານີ ຍະຫຣິ່ງ ສາຍບຸລີ ໜອງຈິກ ຍະລາ ລະແງະ ແລະລາມັນ ມີຜູ້ວ່າລາດຊະການເມືອງດູແລ ຢູ່ໃນການປົກຄອງຂອງຂ້າຫຼວງເທສາພິບານມົນທົນ ປີ ພ.ສ. 2447 ໄດ້ແຍກຫົວເມືອງທັງ 7 ອອກຈາກມົນທົນນະຄອນສີທຳມະລາດ ມາຕັ້ງເປັນມົນທົນປັດຕານີ ພ້ອມທັງປ່ຽນຖານະເມືອງເປັນອຳເພີ ແລະຈັງຫວັດ ໄດ້ແກ່
ໃນລະຫວ່າງການປົກຄອງຂອງກະສັດພຣະບາທສົມເດັດພຣະປົກເກຼົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ເສດຖະກິດຂອງປະເທດໄດ້ຫຼຸດລົງພາຍຫຼັງໄດ້ມີການປ່ຽນແປງກົດລະບຽບການປົກຄອງ ໃນປີພ.ສ. 2475 ເພື່ອລັດຖະບານຈະໄດ້ຕັດລາຍຈ່າຍເພື່ອຮັກສາສະຖຽນລະພາບດ້ານງົບປະມານຂອງປະເທດ ຈຶ່ງໄດ້ຍົກເລີກມົນທົນປັດຕານີ ແຕ່ຍັງຄົງສະຖານະຈັງຫວັດໄວ້ຄືເກົ່າ ຍົກເລີກຈັງຫວັດສາຍບຸລີປ່ຽນເປັນອຳເພີຕະລຸບັນ ແລະແບ່ງພື້ນທີ່ບາງສ່ວນຂອງສາຍບຸລີອອກເປັນ ອຳເພີລະແງະ ແລະອຳເພີບາເຈາະ ໄປຂຶ້ນກັບຈັງຫວັດນະລາທິວາດ ຕັ້ງແຕ່ປີ ພ.ສ. 2476 ຈັງຫວັດປັດຕານີໄດ້ມີການປົກຄອງໂດຍຜູ້ວ່າລາດຊະການ ພຣະຍາລັດຕະນະພັກຄີ (ແຈ້ງ ສຸວັນຈິນດາ) ເປັນຜູ້ວ່າລາດຊະການຄົນທຳອິດ ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ເຊີ່ງກະຊວງມະຫາດໄທໄດ້ປະກາດໃຊ້ປີພ.ສ. 2476 ຈັດລະບຽບບໍລິຫານສ່ວນພູມິພາກ ແລະໄດ້ມີການປັບປຸງແກ້ໄຂ ພ.ສ. 2499 ແລະ ພ.ສ. 2509
ລັກສະນະພູມປະເທດ
ແບ່ງອອກເປັນ 3 ລັກສະນະ ປະກອບດ້ວຍທົ່ງພຽງແຄມຝັ່ງທະເລ ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນປະມານ 1 ສ່ວນ 3 ຂອງພື້ນທີ່ແຂວງ ລວມທັງຕອນເໜືອ ແລະທິດຕາເວັນອອກຂອງແຂວງເປັນຊາຍຫາດຊາຍຍາວ ແລະເປັນເຂດທົ່ງພຽງແຄມທະເລກວ້າງ ປະມານ 10 - 30 ກິໂລແມັດ ພື່ນທີ່ລາບລຸ່ມບໍລິເວນຕອນກາງ ແລະຕອນໃຕ້ຂອງແຂວງ ມີແມ່ນ້ຳປັດຕານີໄຫຼຜ່ານເຮັດໃຫ້ເໝາະສົມກັບການກະສິກຳ ແລະເຂດພູດອຍເຊິ່ງແມ່ນສ່ວນນ້ອຍທາງຕອນໃຕ້ຂອງເມືອງໂຄກໂພ ເມືອງກະພໍ້ ແລະທິດຕາເວັນອອກຂອງເມືອງສາຍບຸລີ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ປະເທດອາກເມນີ
ອາກເມນີ ຫຼື ອາເມເນຍ (Armenia, ; Հայաստան ຮາຢາສະຕານ) ຫຼື ຊື່ທາງການແມ່ນ ສາທາລະນະລັດອາກເມນີ (Republic of Armenia; Հայաստանի Հանրապետություն) ເປັນປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລທາງໃຕ້ຂອງພູເຂົາເຄົາເຄຊັສ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບຕວັກກີທາງທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບຊອກຊີທາງທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບອາແຊກໄບຊານທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ທາງທິດໃຕ້ຕິດຕໍ່ກັບອີຣານ ແລະ ລັດປົກຄອງຕົນເອງນາກີເຊວັນ (ເປັນດິນແດນສ່ວນແຍກຂອງອາແຊກໄບຊານ) ອາກເມນີເປັນລັດສະມາຊິກຂອງສະພາເອີຣົບ ແລະ ເຄືອລັດເອກະລາດ ອາກເມນີເຄີຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
2/1
2/1 ອາຈຫມາຍເຖິງ ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 27
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 27 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ດຸນຍະພາບທາງເສດຖະກິດ
[[Image:Price_of_market_balance.gif|thumb|right|ລາຄາຕະຫຼາດດຸນຍະພາບ:
ໃນ ເສດຖະສາດ, ດຸນຍະພາບ ແມ່ນ ສະພາວະ ທີ່ ບັນດາຄວາມແຮງດ້ານເສດຖະກິດ ດຸ່ນດ່ຽງກັນ ແລະ ບັນດາໂຕແປທາງເສດຖະກິດ ຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ ຖ້າຫາກ ບໍ່ມີແຮງກະທົບ ຈາກພາຍນອກ.
ທາດເມືອງເກົ່າ
That Muang Kao
ທາດເມຶອງເກົ່າເປັນຊື່ທີ່ຊາວເມືອງທ່າແຂກມັກເອິ້ນ ຊາວຕາ່ງແຂວງອາດຈະຮູ້ຈັກດີໃນຊື່ພະທາດສີໂຄດຕະບອງເຊິ່ງຕັ້ງຢູທາງໄຕ້ຫາ່ງຈາກຕົວເມຶອງທາ່ແຂກປະມານ ຫົກກິໂລແມັດ ສາ້ງຂຶ້ນໃນລຫວາ່ງສັດຕະວັດທີ 6th-10thໂດຍເຈົ້າຊິວິດນັນທະແຊນໃນເວລາທີ່ທາ່ແຂກເປັນຂອບເຂດຂອງອານາຈັກສີໂຄດຕະບອງ ສດັຕະວັດທີສິບຫົກໃດ້ບູລະນະຄືນໃນສະໃໝເຈົ້າໄຊເສດຖາທິລາດ
ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ
ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ (ຄຳເຄົ້າ: ພັຄປະຊາຊົນປຕິວັຕລາວ; ພາສາອັງກິດ: Lao People’s Revolutionary Party) ແມ່ນພັກຄອມມູນິດທີ່ກຳອຳນາດໃນສປປ ລາວ, ມີຕົ້ນກຳເນິດມາຈາກພັກກອມມູນິດອີນດູຈີນ ເຊິ່ງເລີ່ມກໍ່ຕັ້ງເມື່ອປີ 1930, ຈົນສະຫຼາຍຕົວໄປໃນປີ 1951 ທາງພັກອິນດູຈີນໄດ້ຕົກລົງໃຫ້ທັງ3 ປະເທດ ຫວຽດນາມ, ກຳປູເຈຍ, ລາວ, ສາມາດສ້າງພັກຂອງຕົນເອງຂື້ນໄດ້ ເພື່ອໃຫ້ແທດເໝາະກັບການນຳພາຂອງແຕ່ລະປະເທດ. ດັ່ງນັ້ນ ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວຈຶ່ງສ້າງຕັ້ງຂື້ນເມື່ອວັນທີ່ 22 ມີນາ 1955 ໂດຍເປັນອົງການແກນນຳຂອງ ແນວລາວຮັກຊາດ ຫຼືຂະບວນການປະເທດລາວ(ປັດຈຸບັນແມ່ນ ແນວລາວສ້າງຊາດ) ເດີມມີຊື່ວ່າ ພັກປະຊາຊົນລາວ, ສາມາດຍຶດອຳນາດໃນທົ່ວປະເທດ ແລະປະກາດສ້າງຕັ້ງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975, ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກຄົນທຳອິດແມ່ນ ສະຫາຍ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງຕັ້ງແຕ່ປີ 1955 ຈົນເສຍຊີວິດເມື່ອປີ 1992. ເລຂາທິການໃຫຍ່ພັກຄົນຕໍ່ມາແມ່ນ ສະຫາຍ ຄຳໄຕ ສີພັນດອນ ຈົນຣອດປີ 2006,ຕໍ່ມາ 2006 - 2016 ແມ່ນ ທ່ານ ຈູມມະລີ ໄຊຍະສອນ ແລະ ຕໍ່ມາ 2016-2021 ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ແມ່ນສະຫາຍ ທ່ານ ບຸນຍັງ ວໍລະຈິດ ປະທານປະເທດຄົນທີ່ 6 ແລະປັດຈຸບັນນັບແຕ່ວັນທີ່15 ມັງກອນ 2021 ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ສມັຍທີ່ XI ໄດ້ຮັບຮອງເອົາທ່ານທອງລຸນ ສີສຸລິດນາຍກລັດຖະມົນຕີຄົນທີ່ 17 ເປັນເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວຄົນປັດຈຸບັນ
ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກສະໄໝທີ VIII
ຄະນະເລຂາທິການສູນກາງພັກ ສະໄໝທີ່ VIII
ບັນຊີແຫ່ງຊາດ
ລະບົບບັນຊີແຫ່ງຊາດ ຂອງ ສະຫະປະຊາຊາດ ປະກອບດ້ວຍ ບັນຊີຫຼັກຕ່າງໆ ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: ບັນດາບັນຊີເຫຼົ່ານີ້​ ປະກອບດ້ວຍ ຫຼາຍບັນຊີຍ່ອຍອີກ.
ໝວດ:ເສດຖະສາດ ໝວດ:ເສດຖະສາດມະຫາພາກ ໝວດ:ສະຫະປະຊາຊາດ
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 28
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເສດຖະກິດ
ເສດຖະກິດ (ຄຳເຄົ້າ: ເສຣສຖກິຈ ) ແມ່ນ ລະບົບ ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ຄົນ, ອົງການຈັດຕັ້ງ ແລະ ກິດຈະກຳ ທີ່ກ່ຽວກັບ ການຜະລິດ, ການແຈກຢາຍ, ການແລກປ່ຽນ ຂອງ ສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ເສດຖະກິດ
ທະນະທັດ ໄຊຍະອັດ
thumb ທະນະທັດ ໄຊຍະອັດ ເກິດ 30 ມີນາ 1992 ເປນນັກຣ້ອງ ນັກສະແດງຊາວໄທ
ละครเวที
ໝວດ:ນັກຮ້ອງໄທ ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ພາສາພວນ
ພາສາພວນ ແມ່ນພາສາໄຕພາສານຶ່ງ ທີ່ເວົ້າໃນລາວ ແລະ ໄທ ໂດຍຊົນເຜົ່າພວນ.
ຄົມມະນາຄົມ
ການຄົມມະນາຄົມທາງບົກມີຄວາມສໍາຄັນຕໍ່ກັບຜູ້ໂດຍສານຫຼາຍເຮັດໃຫ້ຜູ້ໂດຍສານມີຫຼາຍທາງເລືອກອີກຫຼາຍທາງ ແລະ ສະຖານີລົດກໍເປັນອີກທາງຫນຶ່ງທີ່ອໍານວຍຄວາມສະດວກສະບາຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ໂດຍສານທີ່ເລືອກເດິນທາງບົກ ເຊິ່ງການຂົນສົ່ງທາງບົກຈະມີຄວາມປອດໄພຫຼາຍກວ່າທາງອາກາດ, ການຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງທາງບົກກໍເປັນຫນ່ວຍງານຫນຶ່ງທີ່ສໍາຄັນຂອງການຂົນສົ່ງທາງບົກທີ່ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອເປັນເຄື່ອງມືຄວບຄຸ່ມຮັກສາກົດລະບຽບຂົນສົ່ງເພື່ອໃຫ້ຜູ້ປະກອບການຂົນສົ່ງປະຈໍາທາງໂດຍລົດໂດຍສານປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ ຂໍບັງຄັບຕ່າງໆໂດຍສະເພາະປະຕິບັດຕາມເງື່ອນໄຂທີ່ກໍານົດໄວ້ໃນໃບອະນຸຍາດປະກອບການຂົນສົ່ງເຊັ່ນ: ເສັ້ນທາງແລ່ນລົດຈຸດຕົ້ນທາງ - ປາຍທາງ, ຈຸດຈອດຮັບ - ສົ່ງຜູ້ໂດຍສານ, ເວລາແລ່ນລົດ, ອັດຕາຄ່າໂດຍສານຈໍານວນຄົວ, ຈໍານວນລົດໃນແຕ່ລະເສັ້ນທາງຕະຫຼອດເຖິງການໃຫ້ບໍລິການທີ່ອໍານວຍຄວາມສະດ່ວກໃຫ້ແກ່ ຜູ້ໂດຍສານໃນການເດີນທາງ.
ວິທີການຄົມມະນາຄົມ
ໝວດ:ຄົມມະນາຄົມ
ທໍ
ທໍຫຼື Tor (ຫຍໍ້ມາຈາກຄຳວ່າ The Onion Router) ເປັນຊອຟຕ໌ແວຣ໌ເສລີທີ່ໃຫ້ການ routing ແບບຫົວຫອມລຸ້ນທີ່ 2 ເຊິ່ງເປັນລະບົບທີ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ໃຊ້ ສາມາດຕິດຕໍ່ກັນໄດ້ຢ່າງນິລະນາມເທິງລະບົບອິນເຕີເນັດ ລວມທັງຊ່ວຍໃຫ້ສາມາດເຂົ້າເບິ່ງເວບໄຊຕ໌ບາງແຫ່ງທີ່ຖືກ censor ຫຼືຖືກ block​ ໄດ້
ຊອຟຕ໌ແວຣ໌ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
ໝວດ:ຄອມພິວເຕີ
ເຮືອຫຼວງສຸໂຂໄທ
ເຮືອຫຼວງສຸໂຂໄທ (เรือหลวงสุโขทัย) ເປັນເຮືອຄໍຣເວຕຂອງຊັ້ນຣັດຕະນະໂກສິນທີ່ຂັບເຄື່ອນໂດຍກອງທັບເຮືອໄທ ເຮືອດັ່ງກ່າວຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມອານາຈັກສຸໂຂໄທ ຕາມປະເພນີຖືເປັນອານາຈັກທໍາອິດທີ່ລຽບຕາມແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ
ວັນ​ທີ່ 18 ທັນ​ວາ ຄ.ສ. 2022 ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ປະ​ຕິ​ບັດ​ວຽກ​ງານ​ລາດ​ຕະ​ເວນ​ສະ​ພາບ​ອາ​ກາດ​ຢູ່ ອ່າວໄທ ລົມແຮງແລະ​ຄື້ນ​ຟອງ​ແຮງ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ນ້ຳ​ທະ​ເລ​ໄຫຼ​ເຂົ້າ​ກຳ​ປັ່ນ​ຮົບ ນໍ້າຖ້ວມຄັ້ງນີ້ເຮັດໃຫ້ກະແສໄຟຟ້າຂາດ ເຮັດໃຫ້ສູນເສຍການຄວບຄຸມເຄື່ອງຈັກແລະກົນໄກການຄວບຄຸມ ​ສຸ​ໂຂ​ໄທ ​ສືບ​ຕໍ່​ແລ່ນບົນນ້ຳ​ ​ຈົນ​ສຸດ​ທ້າຍ​ກໍ​ຈົມ​ລົງ​ໃນ​ຂ້າມຄືນ ກອງທັບ​ເຮືອ​​ໄທ​ໄດ້ສົ່ງ​ໄປ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ລູກ​ເຮືອ ແລະມາ​ຮອດວັນທີ່ 21 ທັນວາ ຄ.ສ. 2022 ທາງ​ກອງທັບເຮືອໄທ​ໄດ້​ຢືນຢັນ​ວ່າ​ຊ່ວຍຂຶ້ນຝັ່ງ​ໄດ້ 76 ຄົນ ຫາຍ​ສາບ​ສູນ 23 ຄົນ​ ​ແລະ 6 ຄົນ​ເສຍ​ຊີວິດ​ ຈາກ​ຈຳນວນ​ລູກ​ເຮືອທັງໝົດ 105 ຄົນ
ລາດາ
ລາດາ (radar) ຫຼື ເລດາ (radar) ແມ່ນລະບົບທີ່ໃຊ້ຄື່ນແມ່ເຫຼັກໄຟຟ້າເປັນເຄື່ອງມືໃນການລະບຸໄລຍະ (range), ຄວາມສູງ (altitude) ລວມເຖິງທິດທາງຫຼືຄວາມໄວໃນການເຄື່ອນທີ່ຂອງວັດຖຸ.
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 29
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 29 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ລາດາ
ເດີມທີຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1941 ຄຳວ່າ "ລາດາ (ຣາດາຣ໌)" ໃນພາສາອັງກິດສະກົດດ້ວຍອັກສອນໂຕພິມໃຫຍ່ ແມ່ນ RADAR ແລະຫຍໍ້ມາຈາກຄຳວ່າ Radio Detection and Ranging ຢ່າງໃດກໍດີໃນໄລຍະຫຼັງ ຄຳນີ້ໄດ້ກາຍເປັນຄຳທົ່ວໄປໃນພາສາອັງກິດ ຈຶ່ງພົບພໍ້ເຫັນການສະກົດດ້ວຍໂຕພິມນ້ອຍແທນ. ສຳລັບໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ ຄຳວ່າລາດາ ແຕ່ເດີມເອີ້ນວ່າ RDF (Radio Direction Finder).
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ລາດາ
ອະນຸສາວະລີເທພີເສລີພາບ
200px
ອະນຸສາວະລີເທພີເສລີພາບ ຫຼື ເທພີເສລີພາບ (ອັງກິດ:  Statue of Liberty ແຕ່ຄຳເກົ່າຊື່ວ່າ Liberty Enlightening the World, ຝະລັ່ງ:  Statue de la Liberté) ແມ່ນອະນຸສາວະລີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະມີຄຸນຄ່າທາງຈິດທາງໃຈ. ກໍ່ຕັ້ງຢູ່ເກາະລີແບກເຕ ອ່າວນີວຢອກ ທີ່ເມືອງນີວຢອກ ປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາ ຊຶ່ງເປັນຂອງຂວັນລາງວັນທີ່ຊາວຝະລັ່ງມອບໝາຍໃຫ້ແກ່ຊາວອະເມລິກັນ ໃນມື້ທີ່ອະເມລິກາສະເຫຼີມສະຫຼອງວັນຊາດຄົບ 100 ປີ ເມື່ອວັນທີ 4 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1876 ໂດຍສົ່ງມອບຢ່າງເປັນທາງການ ໂດນມີ ປະທານປະເທດກະໂລເວີ ຄະລີບແລນ ໃນວັນທີ 28 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1886.
ແຂວງກວາງບິນ
left ແຂວງກວາງບິນ ແມ່ນ ແຂວງໜຶ່ງ ຂອງ ຫວຽດນາມ ທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບ ແຂວງຄຳມ່ວນ ຂອງລາວ ແລະ ທະເລຈີນໃຕ້ ມີ ປະຊາກອນ 831,600 ຄົນ ແລະ ເນື້ອທີ່ 8,051 ກິໂລຕາແມັດ. ເມືອງຫຼວງ ແມ່ນ ເມືອງດົງເຮີຍ. ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ ຕັ້ງຢູ່ແຂວງດັ່ງກ່າວນີ້.200px|right|thumb|ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ
ປະເທດຊັງມາລີໂນ
ແມ່ນປະເທດນຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນທະວີບເອີລົບ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ພາສາໄທລື້
ພາສາໄທລື້ (ໄທລື້: ໄຕ ຫຼື ໄຕລື້; ພາສາຈີນ:傣仂语; ພິນຢິນ: Dǎilèyǔ; ຫວຽດນາມ: Lự ຫຼື Lữ) ເປັນພາສາໄຕພາສານຶ່ງ ຢູ່ໃນຕະກູນພາສາໄທ-ກະໄດ. ມີຄຳສັບ ແລະ ການຮຽງຄຳສັບຄ້າຍພາສາລາວ ແລະ ພາສາໄຕອື່ນໆ. ຜູ້ເວົ້າພາສາໄທລື້ ເອີ້ນວ່າ ໄທລື້ ຫຼື ເຜົ່າລື້ ພາສາໄທລື້ມີຜູ້ເວົ້າໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ປະມານ 670,000 ຄົນ ໂດຍມີຈຳນວນຜູ້ເວົ້າໃນປະເທດຈີນ 250,000 ຄົນ, ໃນພະມ້າ 200,000 ຄົນ, ໃນໄທ 134,000 ຄົນ,ໃນລາວ 300,000 ແລະ ຫວຽດນາມ 5,000 ຄົນ
ຣະບົບສຽງ
ສຣະພາສາໄທລື້ ມີ ອະ ອາ ອິ ອີ ອຸ ອູ ເອ ໂອ ເຊິ່ງຫາກນຳສຽງສຣະເຫຼົ່ານີ້ມາຜັນແລ້ວຈະໄດ້ສຳນຽງຄຳສະເພາະຂຶ້ນມາ
ພາສາໄທລື້ (ປຽບທຽບການຜັນອັກສອນຕາມພາສາລາວ)
ເຊັ່ນ: ພ ເປັນສຽງ ປ : ໝາກພ້າວ ເປັນ ໝາກປ້າວ, ຊ ເປັນສຽງ ຈ : ໃຊ້ ເປັນ ໃຈ້ ໝາຍເຫດ (ນ. ຄື ຄຳນາມ ກ. ຄື ຄຳກິຣິຍາ)
ສຳນຽງຈະສູງຕ່ຳກັນໄປ ບາງຄຳຫາກຟັງສຳນຽງ ຄຳຄຳດຽວ ກັນແຕ່ ອອກສຽງຕ່າງກັນນ້ອຍດຽວ ຄວາມໝາຍຈະປ່ຽນໄປທັນທີ ເຊິ່ງສຳນຽງການຜັນຈະຕ່າງກັນເລັກນ້ອຍ ເພາະໄທລື້ ມັກເວົ້າໄວ ແລະ ຕັດປໂຍກຄຳໃຫ້ສັ້ນລົງ ເຊັ່ນ ຄຳວ່າ ເມີ ແປວ່າ ເມືອ, ບເມີ (ບ ຄວບກັບຄຳວ່າເມີ ອອກສຽງສັ້ນເຄິ່ງສຽງ) ແປວ່າ ບໍ່ເມືອ, ໄດ້ ບໄດ້ (ບໍ່ໄດ້) ອອກສຽງ ບະ ເຄິ່ງສຽງ ຄວບກັບຄຳວ່າ ໄດ້
ສຳນຽງ
ພາສາໄທລື້ໃນຕະກູນເຜົ່າໄທລື້ທັງ 5 ເຜົ່າ ນັ້ນແບ່ງສຳນຽງພາສາ ການເວົ້າອອກເປັນສອງກຸ່ມໃຫຍ່ ໂດຍອາໄສສະພາບທາງພູມິສາດຂອງ ແມ່ນ້ຳລ້ານຊ້າງ ເປັນຕົວແບ່ງ ສຳນຽງທຳອິດຄື ສຳນຽງຊຽງຮຸ່ງ ແລະ ສຳນຽງເມືອງລ້າ 1.	ສຳນຽງ ຊຽງຮຸ່ງ ຫຼືເວົ້າອີກຢ່າງນຶ່ງຄື ສຳນຽງ ຄົນຍອງ ຖືວ່າເປັນສຳນຽງພາສາກາງ ຂອງຊາວໄທລື້ ຄືເປັນພາສາຂອງຊາວຊຽງຮຸ່ງ ເປັນສຳນຽງທີ່ເວົ້າຊ້າ ແລະ ຟັງເບິ່ງສຸພາບ ມັກມີຄຳວ່າ "ເຈົ້າ" ຕໍ່ທ້າຍເໝືອນຄົນໄທຍວນ ສຳນຽງນີ້ເປັນສຳນຽງທີ່ໃຊ້ໃນບໍຣິເວນ ສິບສອງພັນນາ ຕອນກາງ ແລະ ຕະເວັນຕົກຂອງສິບສອງພັນນາ ຄອບຄຸມເຖິງ ຣັຖສານ ປະເທດພະມ້າ ປະກອບດ້ວຍ (ເມືອງຍອງ, ເມືອງຫຼວຍ, ເມືອງຍູ້, ເມືອງຊຽງລາບ, ເມືອງເລນ, ເມືອງພະຍາກ ແລະ ເມືອງໄຮ) ເລີຍມາເຖິງປະເທດລາວແຖບເມືອງສິງ, ຊຽງທອງ(ຫຼວງພຣະບາງ), ຊຽງແຂງ, ວຽງພູຄາ, ບໍ່ແກ້ວ, ໄຊຍະບູຣີ, ຊຽງຮ່ອນ, ຊຽງລົມ ແລະ ຫົງສາ ໂດຍມີສຳນຽງຈະອອກກາງໆ ການຜັນສຳນຽງສຽງ ຈະຢູ່ໃນຣະດັບກາງໆ ຂຶ້ນໆ ລົງໆ ຄ່ອນຂ້າງນ້ອຍ ແຕ່ມັກຕັດຄຳເວົ້າຄວບກັນໃຫ້ສັ້ນລົງ ແລະ ມັກເອື້ອນສຽງເວົ້າ ຫຼືລາກສຽງຍາວ ພາສາໄທລື້ກຸ່ມນີ້ເວົ້າກັນຫຼາຍໃນ ແຂວງ ລຳພູນ ຊຽງໃໝ່ ລຳປາງ  ແພ່ ຊຽງຮາຍ ນ່ານ (ນັບແຕ່ ຕາແສງຍົມ ອຳເພີທ່າວັງຜາ, ອຳເພີປົວ ຂຶ້ນໄປຈົນເຖິງເມືອງຊຽງເງິນ ແລະ ຫຼວງພຣະບາງ, ເມືອງສິງ ຂອງ ປະເທດລາວ)
2. ສຳນຽງພາສາໄທລື້ກຸ່ມເມືອງລ້າ ໄດ້ຮັບອິດທິພົນສຳນຽງມາຈາກ ພາສາລາວ ຫຼື ພາສາພວນ ມາຄ້ອນຂ້າງຫຼາຍ ສຳນຽງການເວົ້າອອກໄປທາງພາສາລາວ ການຜັນສຳນຽງຂຶ້ນລົງຄ່ອນຂ້າງໄວ ແຕ່ຕ່າງກັນທີ່ສຳນຽງເວົ້າຍັງຄົງເປັນພາສາໄທລື້ ທີ່ບໍ່ມີ ສຣະ ອົວ ອົວະ ເອັຽ ສຳນຽງການເວົ້ານີ້ຈະເວົ້າໃນກຸ່ມຂອງຊາວໄທລື້ ເມືອງຫຼ້າ ເມືອງພົງ ເມືອງມາງ ເມືອງຊຽງບານ ໂດຍໃນປະເທດໄທຍ໌ ພາສາກຸ່ມນີ້ຈະເວົ້າໃນ ອຳເພີຊຽງມ່ວນ ອຳເພີຊຽງຄຳ ແຂວງພະເຍົາ, ອຳເພີສອງແຄວ ອຳເພີທ່າວັງຜາ (ສະເພາະ ຕາແສງປ່າຄາ ແລະ ຕາແສງຍອດ ອຳເພີສອງແຄວ) ແຂວງນ່ານ)
ນອກຈາກນີ້ຄຳບາງຄຳໃນພາສາໄທລື້ຍັງແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມສະພາບຂອງພູມິສາດ ແລະ ອິດທິພົນຂອງພາສາກຸ່ມທີ່ໃກ້ຄຽງ.
ລິງຄ໌ພາຍນອກ
ທ ທ
ເມືອງສອງຄອນ
ເມືອງ ສອງຄອນ ກໍ່ເປັນເມືອງຫນຶ່ງທີ່ນອນຢູ່ໃນແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ມີເນື້ອທີ່................ກມ ກວມເອົາ ......ເປີເຊັນ (ຂອງເນື້ອທີ່ແຂວງ 2,177400) ມີຊາຍແດນຕິດຈອດກັບ .....ເມືອງ: ທິດເໜືອຕິດກັບ ເມືອງ ໄຊພູທອງ .....ກມ, ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບເມືອງຈຳພອນ......ກມ, ທິດຕ່ເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ຕິດກັບເມືອງຊົນບູລີ........ກມ, ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ແຂວງສາລະວັນ.......ກມ, ທິດຕາເວັນຕົກມີຊາຍແດນແມ່ນ້ຳຂອງຕິດກັບປະເທດໄທ. ແບ່ງອອກເປັນ ......ກຸ່ມບ້ານ. ມີພົນລະເມືອງທັງໝົດ.............ຄົນ, ກວມ.......%, ຍິງ.......ຄົນ, ມີ........ຄອບຄົວ ແລະ ........ຫຼັງຄາເຮືອນ, ເຜົ່າລາວລຸ່ມກວາມ........%, ເຜົ່າອື່ນ............%(ປີ 2017) ຖ້າຫາກຜູ້ໃດມີຂໍ້ມູນລະອຽດຕື່ມໃຫ້ຂ້ອຍແນ່ ຖືວ່າຊ່ວຍໆກັນເດີພີ່ນ້ອງຊາວລາວເຮົາ.
ລາຍລະອຽດເພີ່ມເຕີມ: ຜູ້ໃຊ້:ເສົາພານິດ ພັນທະວົງ
ໂລກຕິດເຊື້ອໄວລັດໂຄໂລນາ
ໂລກຕິດເຊື່ອໄວລັດໂຄໂລນາ (ໂຄວິດ) ແມ່ນກຸ່ມຂອງໄວຣັດ RNA ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເຊິ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດພະຍາດຕ່າງໆໃນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມແມ່ແລະເດັກ. ໃນມະນຸດແລະນົກ, ກຸ່ມໄວຣັດເຮັດໃຫ້ເກີດການຕິດເຊື້ອທາງເດີນຫາຍໃຈຊຶ່ງສາມາດຕັ້ງແຕ່ເບົາເຖິງຂັ້ນຈົນເຖິງຕາຍ. ພະຍາດທີ່ບໍ່ຮຸນແຮງໃນມະນຸດລວມມີບາງກໍລະນີໄຂ້ຫວັດໃຫຍ່ (ເຊິ່ງກໍ່ເກີດຈາກໄວຣັດຊະນິດອື່ນໆ, ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນໂຣກ rhinoviruses), [1] ໃນຂະນະທີ່ແນວພັນທີ່ເປັນອັນຕະລາຍຫຼາຍສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດພະຍາດ SARS, MERS, ແລະ COVID-19. [2] ເມື່ອຮອດປີ 2020, ມີ 45 ຊະນິດທີ່ຖືກຈົດທະບຽນເປັນໂຣກ coronaviruses, [3] ໃນຂະນະທີ່ 11 ພະຍາດໄດ້ຖືກ ກຳ ນົດ, ດັ່ງທີ່ໄດ້ລະບຸໄວ້ຂ້າງລຸ່ມນີ້.
Coronaviruses ແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກ ສຳ ລັບຮູບຮ່າງຂອງພວກມັນຄ້າຍຄືກັບດວງຕາເວັນທີ່ມີຮູບດາວ, ເຊັ່ນວ່າດວງຕາເວັນໄດ້ສັງເກດເຫັນໃນເວລາທີ່ແສງຕາເວັນທັງ ໝົດ; coronais ມາຈາກ ຄຳ ສັບພາສາລາແຕັງ ຄຳ ທີ່ມີຄວາມ ໝາຍ ວ່າ 'garland, wreath, crown'. [4] ມັນໄດ້ຖືກສ້າງຂື້ນໂດຍມິຖຸນາ Almeida ແລະ David Tyrrell, ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງບັນພະບຸລຸດຂອງການສຶກສາໂຣກ coronavirus, [5] ແລະຖືກ ນຳ ໃຊ້ຄັ້ງ ທຳ ອິດໃນບົດຂຽນ ໃໝ່ ໃນປີ 1968, [6] ໂດຍໄດ້ຮັບການອະນຸມັດຈາກຄະນະ ກຳ ມະການສາກົນ ສຳ ລັບນາມສະກຸນໄວຣັສສາມປີຕໍ່ມາ. [7] ]
ພະຍາດ coronavirus ທຳ ອິດໄດ້ຖືກຄົ້ນພົບໃນທ້າຍຊຸມປີ 1920, ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ບັນພະບຸລຸດທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດຂອງໂຣກ coronaviruses ແມ່ນຄາດວ່າຈະມີຢູ່ໃນປະຈຸບັນເປັນ 8000 BCE. [8] ໂຣກ coronavirus ຂອງມະນຸດໄດ້ຖືກຄົ້ນພົບໃນປີ 1960, ໂດຍຜ່ານການທົດລອງຫຼາຍໆຢ່າງໃນສະຫະລັດແລະອັງກິດ. ຕົ້ນ ກຳ ເນີດທີ່ມັກເກີດຂື້ນໃນໂຣກ coronavirus ຂອງມະນຸດແມ່ນເຈຍ. [10]
ດິສນີ+
ດິສນີ+ ຫຼື ດິສນີພລັສ  (Disney+, Disney Plus) ເປັນບໍລິການວິດີພາບຕາມຄຳຂໍແບບບອກຮັບສະມາຊິກທີ່ມີພະແນກຈຳໜ່າຍສື່ ແລະ ຄວາມບັນເທີງຂອງເດິ ວໍລ ດິສນີ ເປັນເຈົ້າຂອງ ແລະ ດຳເນີນບໍລິການ ເປີດໃຫ້ບໍລິການໃນວັນທີ 12 ພະຈິກ 2019 ໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາເປັນປະເທດທຳອິດ ແລະ ຂະຫຍາຍພື້ນທີ່ໃຫ້ບໍລິການທົ່ວໂລກໃນອະນາຄົດ ລາຍການທີ່ມີເລືອກໃຫ້ຮັບຊົມ ຈະເນັ້ນຮູບເງົາ ແລະ ລາຍການທີວີຈາກວໍລ ດິສນີ ສະຕູດິໂອສ໌ ແລະ ວໍລ ດິສນີ ເທເລວີຊັນ ອີກທັງຍັງມີລາຍການຈາກບໍລິສັດໃນເຄືອຂອງດິສນີ ເຊັ່ນ: ດິສນີ, ພິກຊາ, ມາເວລ, ສະຕາວໍ, ທະເວນຕີທ໌ ເຊນຈູຣີ ຟັອກຊ໌ ແລະ ເນຊັນແນລ ຈີໂອກຣາຟິກ
ດາວເນບຕູນ
ດາວເນບຕູນ ຫຼື ດາວເນບຈູນ ຫຼື ດາວເຈົ້າທະເລ ຫຼື ດາວສະໝຸດ (Neptune; (Neptune) ແມ່ນດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະລຳດັບສຸດທ້າຍທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກດວງອາທິດ ໂຕດາວມີຂະໜາດເສັ້ນຜ່ານສູນກາງໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 4 ຮອງຈາກດາວພະຫັດ. ດາວເສົາ ດາວຢູລານຸດ ແລະມີມວນເປັນລຳດັບທີ 3 ຮອງຈາກດາວພະຫັດແລະດາວເສົາ. ຄຳວ່າ "ເນບຕູນ" ນັ້ນຕັ້ງຊື່ຕາມເທພະເຈົ້າແຫ່ງທ້ອງທະເລຂອງໂລມັງ (ກະເລັກ : ໂປເຊດັງ) ມີສັນຍະລັກແມ່ນ.
ອ້າງອີງ
* ໝວດ:ດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະ ໝວດ:ດາວເຄາະ ໝວດ:ດາວເຄາະກາດ ໝວດ:ດາວເຄາະຊັ້ນໃນ
ດາວເຄາະ
ດາວເຄາະ (πλανήτης; planetes) ຫຼື ດາວພະເນຈອນ ຫຼື ດາວເຄື່ອນຍ້າຍ ແມ່ນວັດຖຸຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ໂຄຈອນຮອບດາວຄົງຕົວ ກ່ອນທົດສະວັດຕາເວັນຕົກ 1990. ມີດາວເຄາະທີ່ເຮົາຮູ້ຈັກພຽງ 8 ດວງ (ທັງໝົດຢູ່ໃນລະບົບສຸລິຍະ) ແຕ່ປັດຈຸບັນເຮົາຮູ້ຈັກດາວເຄາະໃໝ່ອີກຫຼາຍກວ່າ 100 ດວງ ອັນເປັນດາວເຄາະນອກລະບົບ ເຊິ່ງໂຄຈອນຮອບດາວລືກດວງອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນດວງອາທິດ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ວິທະຍາສາດດາວເຄາະ ໝວດ:ດາວເຄາະ ໝວດ:ດາລາສາດແບບສັງເກດການ
ຂົວຂ້າມນ້ຳຂອງ
ປະຈຸບັນ ຂົວຂ້າມນ້ຳຂອງລະຫວ່າງປະເທດ ມີ ຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທຳອິດ ທີ່ສ້າງໂດຍ ເງິນຊ່ອຍເຫລືອລ້າ ຈາກ ລັດຖະບານ ປະເທດອົສຕຣາລີ ເຊິ່ງສ້າງສຳເລັດ ແລະ ເປີດໃຊ້ ໃນ ວັນທີ 8 ເມສາ ປີ 1994 ແລະ ຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີສອງ ທີ່ສ້າງໂດຍ ເງິນກູ້ຢືມດອກເບ້ຍຕໍ່າ ຈາກ ລັດຖະບານຍີ່ປຸ່ນ ຕໍ່ ລັດຖະບານລາວ ແລະ ລັດຖະບານໄທ ທີ່ສ້າງສຳເລັດ ແລະ ໄດ້ຈັດພິທີເປີດຂຶ້ນ ໃນ ວັນທີ 20 ທັນວາ ປີ 2006.
ຂົວຂ້າມນ້ຳຂອງ (ປາກເຊ, ຈໍາປາສັກ)
ດີຫລາຍ
ຊາລາແມນເດີ້
ຊາລາແມນເດີ້ (Salamander, ອັນດັບ: Caudata, Urodela) ເປັນສັດມີກະດູກສັນຫຼັງທີ່ຢູ່ໃນຊັ້ນສັດເຄິ່ງບົກເຄິ່ງນ້ຳ ຈັດຢູ່ໃນອັນດັບ Caudata ແລະ Urodela.
ລັກສະນະ ແລະ ພຶດຕິກຳ
ສ່ວນໃຫຍ່ມີຂາ 2 ແລະ ມີຫາງ, ລຳຕົວສັ້ນ ແລະ ມີກ້າມເນື້ອລຳຕົວລັກສະນະເປັນຂໍ້ເລັກໜ້ອຍ. ບາງຊະນິດອາໄສຢູ່ໃນນ້ຳ, ມີລຳຕົວຍາວຮຽວ ແລະ ຫຼຸດຂະໜາດຂອງຂາລົງ ເຊັ່ນ: ສະກຸນ Amphiuma, Siren, Oedipina, Pseudobranchus ສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ຫຼຸດຈຳນວນຊິ້ນຂອງກະດູກກະໂຫຼກ ແລະ ຕົວເຕັມໄວມີຂະໜາດທີ່ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍຄື ລະຫວ່າງ 3 ຊັງຕີແມັດ ຈົນເກືອບເຖິງ 2 ແມັດ. ຕົວເຕັມໄວມີບາງສ່ວນອາໄສຢູ່ເທິງບົກ ແຕ່ປະສົມພັນໃນນ້ຳ. ແຕ່ບາງຊະນິດກໍອາໄສ ແລະ ປະສົມພັນກັນເທິງບົກ ຫຼື ອາໄສຢູ່ແຕ່ໃນນ້ຳ ແລະ ປະສົມພັນກັນໃນນ້ຳ ຫຼື ອາໄສຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້.
ຊາລາແມນເດີ້ບໍ່ມີຊ່ອງຫູຊັ້ນກາງ ແລະ ບໍ່ມີແຜ່ນເຈ້ຍແກ້ວຫູ, ໂຄງສ້າງໃຊ້ຮັບຟັງສຽງປະກອບດ້ວຍກະດູກຄໍລິວເມລາ ແລະ ກະດູກໂອເພີຄິວລຳ. ໂຄງສ້າງທັງ 2 ນີ້ອາດເປັນກະດູກອ່ອນ ຫຼື ເປັນກະດູກ ແລະ ເຊື່ອມຕໍ່ກັບຫູຊັ້ນໃນ. ກະດູກຄໍລິເມລາໃຊ້ຮັບຟັງຄື້ນສຽງໃນອາກາດ ສ່ວນກະດູກໂອເພີຄິວລຳທີ່ເຊື່ອມຄໍ່ກັບກະດູກຊູປຣາສຄາພູລາຂອງກະດູກບ່າໄຫຼ່ ແລະ ກ້າມເນື້ອ ໃຊ້ຮັບຟັງຄື້ນສຽງຄວາມຖີ່ຕ່ຳໃນອາກາດ ແລະ ແຮງສະເທືອນເທິງພື້ນດິນ. ແນວໃດກໍຕາມ ຊາລາແມນເດີ້ໃນຫຼາຍຕະກູນກໍບໍ່ມີກະດູກໂອເພີຄິວລຳ ຫຼື ບໍ່ມີກ້າມເນື້ອ.
ມີໂຄງສ້າງທາງຜິວໜັງຄືກັນກັບສັດເຄິ່ງບົກເຄິ່ງນ້ຳອັນດັບອື່ນ ຮວມທັງມີຕ່ອມເມືອກ ແລະ ຕ່ອມພິດໃຊ້ປ້ອງກັນຕົວ. ຕ່ອມເມືອກໃນຫຼາຍຊະນິດເຮັດໜ້າທີ່ສັງເຄາະສານຟີໂຣໂມນເພື່ອໃຊ້ດຶງດູດເພດກົງກັນຂ້າມໃນການກ້ຽວພາລາສີ, ໃນຂະນະທີ່ຕ່ອມເມືອກຂອງບາງຕະກູນ ແລະ ບາງສະກຸນຈະຢູ່ຮວມກັນເປັນກຸ່ມເຊັ່ນ: ຕະກູນ Plethodontidae ແລະ ສະກຸນ Notophthalmus.
ການສືບພັນມີທັງແບບປະຕິສົນທິພາຍໃນ ແລະ ປະຕິສົນທິພາຍນອກຮ່າງກາຍ. ຕົວອ່ອນມີຮູບຮ່າງຄືໄວລຸ້ນ ແລະ ຕົວເຕັມໄວ ແຕ່ມີເຫງືອກ ແລະ ມີໂຄງສ້າງຂອງຮ່າງກາຍບາງປະການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການອາໄສຢູ່ໃນນ້ຳຢູ່ເຊັ່ນ: ມີຄີຫາງ, ມີຊ່ອງເປີດເຫງືອກ ແລະ ບໍ່ມີເປືອກຕາ, ບໍ່ມີກະດູກແມັກຊີລາ ແລະ ໂຄງສ້າງເນື້ອເຍື່ອຊັ້ນຜິວໜັງແຕກຕ່າງຈາກຕົວເຕັມໄວ ເຊິ່ງທັງໝົດນີ້ຈະກາຍສະພາບເປັນຂອງຕົວເຕັມໄວເມື່ອຕົວອ່ອນປ່ຽນຮູບຮ່າງ. ເພດານປາກຂອງຕົວອ່ອນປ່ຽນສະພາບເມື່ອປ່ຽນຮູບຮ່າງເຊັ່ນດຽວກັນ ເຊິ່ງເປັນລັກສະນະສະເພາະຂອງສັດເຄິ່ງບົກເຄິ່ງນ້ຳໃນອັນດັບນີ້.
ການຈຳແນກ
ປັດຈຸບັນ ມີການອະນຸກົມວິທານຊາລາແມນເດີ້ ແລະ ນິ້ວທ໌ (ຊື່ສາມັນໃຊ້ເອີ້ນຊາລາແມນເດີ້ຂະໜາດນ້ອຍ) ອອກເປັນວົງທັງໝົດ 10 ຕະກູນ (3 ອັນດັບຍ່ອຍ) ໃນ 68 ສະກຸນ ແລະ ມີຊະນິດພັນປະມານ 580 ຊະນິດ ສ່ວນໃຫຍ່ອາໄສຢູ່ໃນທະວີບອາເມລິກາເໜືອ ແລະ ໃນເຂດອົບອຸ່ນຂອງຢູເຣເຊຍ. ແຕ່ບາງຕະກູນກໍມີການກະຈາຍພັນໃນທະວີບອາເມລິກາໃຕ້ ແລະ ທະວີບອາເມລິກາກາງ ຮວມເຖິງບາງສ່ວນຂອງທະວີບອາຟຣິກາ ແລະ ອາຊີກາງ ຕາມສາຍພູຫິມະໄລອີກດ້ວຍ.
ຄວາມສຳພັນກັບມະນຸດ
ຊາລາແມນເດີ້ ແລະ ນິ້ວທ໌ ຖືກຕັ້ງຊື່ສາມັນຕາມຊື່ຂອງສັດປະຫຼາດໃນຕຳນານເທບເກຣັກ ຄື ຊາລາແມນເດີ້ ເຊິ່ງເລົ່າກັນວ່າມີຮູບຮ່າງຄ້າຍຄືຈີ່ຈ້ຽມ ແຕ່ເມື່ອຢູ່ໃນໄຟແລ້ວຈະບໍ່ຕາຍ. ປົກກະຕິແລ້ວເປັນສັດທີ່ມະນຸດບໍ່ກິນເປັນອາຫານ ແຕ່ນິຍົມລ້ຽງເປັນສັດລ້ຽງ ເພາະຄວາມໜ້າສົນໃຈໃນວົງຈອນຊີວິດ ແລະ ຫຼາຍຊະນິດກໍມີສີສັນສວຍງາມ ແລະ ຮູບຮ່າງລັກສະນະທີ່ແປກ ໂດຍຊະນິດທີ່ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າມີຄວາມສວຍງາມທີ່ສຸດແມ່ນ ກະທ່າງ ເຊິ່ງເປັນຊະນິດດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ພົບໄດ້ໃນປະເທດເພື່ອນບ້ານໃກ້ຄຽງລາວ ກໍຄືປະເທດໄທ ໂດຍສະເພາະໂຕຜູ້ ໃນລະດູປະສົມພັນຈະມີແຕ້ມເທິງລຳຕົວຊັດເຈນເປັນສີສົ້ມສົດ ແຕ່ກໍມີຄວາມສ່ຽງເປັນຊະນິດທີ່ໃກ້ຈະສູນພັນແລ້ວ.
ນອກນັ້ນຍັງລ້ຽງໄວ້ເພື່ອການສຶກສາວິໄຈໃນເລື່ອງສະເຕັມເຊວຂອງແອັກໂຊລໍເຕິ້ນອີກດ້ວຍ.
ຈອນ ເມເຈີຣ໌
ຈອນ ເມເຈົອ (Sir John Major)(29 มีนาคม 1943 -) ນັກການເມືອງຊາວອັງກິດ ແລະນາຍກ
ໝວດ:ບົດຄວາມກ່ຽວກັບ ຊີວະປະຫວັດ ທີ່ຍັງບໍ່ສົມບູນ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ບຸນຫໍ່ເຂົ້າປະດັບດິນ
(ຄັດຈາກບົດເທສນາຂອງພຣະອານຈານໃຫຍ່) ເນື້ອໃນອາດຈະບໍ່ຄົບຖ້ວນແຕ່ກໍຫວັງວ່າພໍຈະເຂົ້າໃຈໄດ້ ສຳລັບທ່ານທີ່ສົນໃຈ ຂໍອະໄພນຳນັກປາດອາຈານ (ພຣະເຈົ້າພຣະສົງ ຄູບາ ອ້າຍຈົວ ຂະນ້ອຍ) ຂະນ້ອຍບໍ່ໄດ້ຮຽນບາລີ ພຽງແຕ່ເປັນຊຽງຊື່
ກ່າຍມາຈາກເວບໃບລານ
ປະເທດຕຸຣກີ
ຕຸຣກີ ຫຼື ທືລະຄີເຢ (Türkiye) ແມ່ນປະເທດໃນທະວີບເອີລົບ ແລະອາຊີ. ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດຕຸຣກີ (Republic of Turkey; Türkiye Cumhuriyeti) ແມ່ນສາທາລະນະລັດລະບົບລັດຖະສະພາໃນເອີລາຊີ ພື້ນທີ່ສ່ວນຫຼາຍຕັ້ງຢູ່ໃນອາຊີຕາເວັນຕົກ ໂດຍມີສ່ວນໜ້ອຍໃນທະລາເຄຍຕາເວັນອອກໃນເອີລົບຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ມີພົມແດນຕິດຕໍ່ກັບ 8 ປະເທດ ຄື ຊູລິຢາແລະອິລັກທາງໃຕ້ ອິລານ ຮາຢາສະຕານແລະດິນແດນສ່ວນແຍກນາກຊີວັນຂອງອາເຊີລະໄບຈານທາງຕາເວັນອອກ ຊາຄາລະທະແວລໍທາງຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ບູນກາລີທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ແລະເອລາດາທາງຕາເວັນຕົກ ທະເລດຳຢູ່ທາງເໜືອ ທະເລເມດີແຕກລາເນທາງໃຕ້ ແລະທະເລເອເຈໂອທາງຕາເວັນຕົກ ຊ່ອງແຄບໂບສະໂຟໂລດ ທະເລມາລະມາລາແລະຈານັກຄາເລ (ລວມກັນເປັນຊ່ອງແຄບຕວກກີ). ທືລະເຄຍແບ່ງເຂດແດນລະຫວ່າງທະລາຄີແລະອານາໂດລູ ແລະຍັງແຍກທະວີບເອີລົບກັບທະວີບອາຊີ. ບ່ອນຕັ້ງຂອງຕວກກີໃນທາງແພ່ງຂອງເອີລົບແລະອາຊີເຮັດໃຫ້ຕວກກີມີຄວາມສຳຄັນທາງພູມິລັດຖະສາດເປັນຢ່າງຍິ່ງ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ຕຶກແອັມພາຍສະເຕດ
375px|thumbnail|right|ຕຶກແອັມພາຍສະເຕດ ຕຶກແອັມພາຍສະເຕດ (ອັງກິດ: Empire State Building) ແມ່ນນຶ່ງໃນຕຶກລະຟ້າທີ່ມີຂຶ້ນຊື່ລືຊາຫຼາຍຫຼວງທີ່ສຸດໃນໂລກ. ຕັ້ງຢູ່ເທິງເກາະແມນແຮັດຕັນ ໃນລັດນີວຢອກ ເມືອງນີວຢອກ ປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາ. ພື້ນທີ່ຈຸດຕັດຂອງຖະໜົນ Fifth Avenue ແລະ West 34 Street.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ອແອັມພາຍສະເຕດ
ໜັງສືພິມ ວຽງຈັນທາມສ
ວຽງຈັນທາມສ໌ ເປັນໜັງສືພິມສອງພາສາຄື ອັງກິດ ແລະ ລາວ, ພິມ ອອກປະຈໍາວັນໃນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ປະເທດລາວ. ສ້າງຕັ້ງຂື້ນໃນປີ 1994 ເປັນສະບັບປະຈໍາອາທິດ, ໜັງສືພິມດັ່ງກ່າວໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໂດຍສຳນັກງານ, ສືພິມລາວໃນພາສາຕ່າງປະເທດ, ພາຍໃຕ້ ກະຊວງຖະແຫຼງຂ່າວ ແລະວັດທະນະທໍາ. ມັນໄດ້ພິມອອກສອງຄັ້ງຕໍ່ອາທິດໃນປີ 1996 ແລະວັນລະສະບັບຈາກວັນຈັນເຖິງສຸກໃນປີ 2004 ແລະ ເພີ່ມສະບັບວັນເສົາໃນປີ 2007. ມັນປະກອບດ້ວຍ 16 ຫນ້າ. ໝວດ:ໜັງສືພິມ
ຂົວ
thumb|right|300px|[[ຂົວ 33 ປະຕູໂຂງ ຂ້າມ ແມ່ນໍ້າຊາຢັນເດ ແມ່ນຜົນງານຍິ່ງໃຫຍ່ໜຶ່ງ ຂອງ ລາຊະວົງຊາວະວິດ (1502-1722). ເອສຟາຮານ, ປະເທດອິລານ.]] thumb|right|300px| [[ຂົວອະຊະຮິ-ໄຄຄຽວ ແມ່ນ ຂົວຈ່ອງທີ່ມີຖານຍາວທີ່ສຸດໃນໂລກ.]] thumb|right|300px|The [[ຂົວຊາລກິນາໂຕເບ ຢູ່ ປະເທດສະວິດ ຖືກກຳນົດໃຫ້ເປັນ Historic Civil Engineering Landmark ໃນ ປີ 1991.]]
ຂົວ ແມ່ນ ສິ່ງປຸກສ້າງ ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ ສອງ ຫລື ຫລາຍຈຸດຫາກັນ ຂ້າມ ອຸປະສັກ ເຊັ່ນ ຫ້ວຍ, ແມ່ນ້ຳ, ເຫວ, ຫົນທາງ, ລາງລົດໄຟ ແລະອື່ນໆ.
ເສິນຫຼົງ
ເສິນຫຼົງ ຫຼື ເຊິນລົງ (ຈີນໂຕເຕັມ: 成龍; ຈີນໂຕຫຍໍ້: 成龙; ພິນອິນ: Chénglóng) ຫຼື ຈັກກີ້ ຊານ (Jackie Chan) ເປັນນັກສະແດງຊາວຮົງກົງທີ່ມີຊື່ສຽງໄປທົ່ວໂລກ ເກີດເມື່ອວັນທີ 7 ເມສາ ຄ.ສ. 1954 ຊື່ຈິງຂອງເສິນຫຼົງແມ່ນ ເຊິນ ກາງເຊິງ (ຈີນໂຕເຕັມ: 陳港生; ຈີນໂຕຫຍໍ້: 陈港生; ພິນອິນ: Chén Gǎngshēng) ເຊິ່ງ ເຊິນ ກາງເຊິງ ມີຄວາມໝາຍວ່າ ເກີດຢູ່ຮົງກົງ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ສເິນຫຼົງ ສເິນຫຼົງ ສເິນຫຼົງ
ມິສເຕີອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລລາວ 2019
ມິສເຕີອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລລາວ 2019 (ອັງກິດ : Mister International Laos 2019) ເປັນການຈັດການປະກວດມິສເຕີອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລລາວຢ່າງເປັນທາງການຄັ້ງທຳອິດ ເຊິ່ງຜູ້ຊະນະຈະໄດ້ເປັນຕົວແທນປະເທດລາວຜູ້ທີ 1 ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມປະກວດມິສເຕີອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ.
ຜູ້ເຂົ້າປະກວດ
ສັນຍະລັກສີ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ປະກວດຄວາມງາມໃນປະເທດລາວ ໝວດ:ການປະກວດຊາຍງາມ ໝວດ:ຊາຍງາມໃນປະເທດລາວ ໝວດ:ຊາຍງາມ
ມົນທົນ
ມົນທົນ (province) ຫຼື ແຂວງ ແມ່ນຊື່ເອີ້ນໜ່ວນການປົກຄອງລະດັບໜຶ່ງ ໂດຍປົກກະຕິຈະເປັນລະດັບໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດ ຫຼືລັດ.
ອານາຈັກທົນບຸຣີ
ອານາຈັກທົນບຸຣີ (อาณาจักรธนบุรี)​ ແມ່ນອານາຈັກຂອງຄົນໄທສະຫຍາມຣະຍະສັ້ນ ໆ ຣະຫວ່າງ ພ.ສ. 2310 - 2325 ຣະຍະເວລາ 15 ປີ ມີພຣະມະຫາກະສັດປົກຄອງພຽງພຣະອົງດຽວ ຄື ສົມເດັດພຣະເຈົ້າກຸງທົນບຸຣີ ພາຍຫຼັງອານາຈັກອະຍຸດທະຍາລົ່ມສະຫຼາຍໄປພ້ອມກັບການເສຍກຸງສີອະຍຸດທະຍາຄັ້ງທີ່ສອງ ແຕ່ໃນເວລາຕໍ່ມາສົມເດັດເຈົ້າພຣະຍາມະຫາກະສັດເສິກໄດ້ປາບດາພິເສກຂຶ້ນເປັນພຣະມະຫາກະສັດແລະຊົງຍ້າຍນະຄອນຫຼວງໄປຍັງຝັ່ງຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພຣະຍາ ຄື ບາງກອກ ຫຼື ກຸງເທບມະຫານະຄອນໃນປັດຈຸບັນ ໝວດ:ປະຫວັດສາດໄທ
ມົນທົນ
ໝວດ:ແຂວງ
ຂົວໂກນເດນເກດ
300px|thumbnail|right|ຂົວໂກນເດນເກດ ຂົວໂກນເດນເກດ (ອັງກິດ: Golden Gate Bridge) ແມ່ນຂົວຊຶ່ງທອດຍາວຂ້າມອ່າວຕອນເໜືອຂອງເມືອງຊານຟະລານຊິສະໂກ ລັດກາລິຟອກນີ ສະຫະລັດອາເມລິກາ. ກໍ່ສ້າງໃນຄາວຍາມປະທານປະເທດຟະແລງກະລິນ ດີ. ໂລສະເວນ ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1933. ແລ້ວສົມບູນໃນປີ ຄ.ສ. 1937. ຕອນກາງຂົວຍາວ 2.737,4 ແມັດ ກວ້າງ 27,4 ແມັດ ສູງກວ່າຊັ້ນນ້ຳທະເລ 67,1 ແມັດ. ມີທາງລົດ 6 ທາງ ລົດຂົນຂອງ 3 ທາງ ລົດໄຟ 2 ທາງ. ໃຊ້ງົບປະມານກໍ່ສ້າງປະມານ 35 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ.
ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງ
ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງ (黃蘿蔔) ຫຼື ຫົວຜັກກາດແດງ (紅蘿蔔) ຫຼື ກາລົດ (carotte) ແມ່ນຜັກກິນຊະນິດຫົວ ມີຮູບຮ່າງຍາວ ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງມີຫຼາຍສີ ແມ່ນ ເຫຼືອງ ມ່ວງ ສົ້ມ ແຕ່ທີ່ນິຢົມຮັບປະທານໃນປັດຈຸບັນແມ່ນສີສົ້ມ. ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງແມ່ນພືດແຖບອາຊີຕາເວັນອອກແລະອາຊີກາງ ມີຫຼາຍຂະໜາດ ຕັ້ງແຕ່ຂະໜາດນ້ອຍເທົ່າແທ່ງສໍດຳໄປຈົນຮອດຂະໜາດໃຫຍ່.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຜັກ ໝວດ:ວົງຜັກຫອມ ໝວດ:ພືດທີ່ມີລິດຕ້ານອະນຸມູນອິສະລະ
ອານາຈັກສຸໂຂໄທ
ອານາຈັກສຸໂຂໄທ (ໄທ: อาณาจักรสุโขทัย)​ ຫຼື ລັດສຸໂຂໄທ (ໄທ: รัฐสุโขทัย)​ ແມ່ນອານາຈັກ ຫຼືລັດໃນອະດີດທີ່ເຄີຍຕັ້ງຢູ່ປະເທດໄທປັດຈຸບັນ. ຕັ້ງຢູ່ເທິງທີ່ທົ່ງພຽງແມ່ນ້ຳຍົມ ແມ່ນຊຸມຊົນບູຮານມາຕັ້ງແຕ່ຍຸກເຫຼັກຕອນປາຍ ຈົນຮອດສະຖາປະນາຂຶ້ນຮາວພຸດທະສະຕະວັດທີ 18 ໃນຖານະສະຖານີການຄ້າຂອງລັດລະໂວ້ ຫຼັງຈາກນັ້ນຮາວປີ 1800 ພໍ່ຂຸນບາງກາງຫາວແລະພໍ່ຂຸນຜາເມືອງໄດ້ຮ່ວມກັນເຮັດການຍຶດອຳນາດຈາກຂອມສະບາດໂຂນລຳພົງ ເຊິ່ງເຮັດການເປັນຜົນສຳເລັດແລະໄດ້ສະຖາປະນາເອກະລາດໃຫ້ສຸໂຂໄທເປັນລັດອິສະຫຼະແລະມີຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຕາມລຳດັບແລະຕື່ມເຖິງສຸດຂີດໃນສະໄໝພໍ່ຂຸນຮາມຄຳແຫງມະຫາລາດ ກ່ອນຈະຄ່ອຍໆ ຕົກຕ່ຳແລະປະສົບປັນຫາພາຍນອກແລະພາຍໃນ ຈົນຕໍ່ມາຖືກຮວມແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງອານາຈັກອະຍຸທະຍາໄປໃນທີ່ສຸດ
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ອານາຈັກສຸໂຂໄທ ຕັ້ງຢູ່ເທິງເສ້ນທາງການຄ້າຜ່ານແຫຼມລະຫວ່າງອ່າວເມາະຕະມະ ແລະທີ່ຮາບລຸ່ມແມ່ນ້ຳໂຂງຕອນກາງ ມີອານາເຂດດັ່ງນີ້
ການແຊກແຊງຈາກອະຍຸດທະຍາ
ຫຼັງຈາກພໍ່ຂຸນຮາມຄຳແຫງແລ້ວ ເມືອງຕ່າງ ໆ ເລິ່ມອ່ອນແອລົງເມືອງ ສົ່ງຜົນໃຫ້ໃນລັດຊະການພະຍາເລີໄທ ແລະລັດຊະການພະຍາໄສລືໄທ ຕ້ອງສົ່ງກອງທັບໄປປາບຫຼາຍເທື່ອແຕ່ມັກບໍ່ເປັນຜົນສຳເລັດ ແລະການປາກົດຂຶ້ນຂອງອານາຈັກອະຍຸດທະຍາທາງຕອນໃຕ້ເຊິ່ງກະທົບກະເທືອນສະຖຽນລະພາບຂອງສຸໂຂໄທຈົນໃນທ້າຍທີ່ສຸດກໍຖືກແຊກແຊງຈາກອະຍຸດທະຍາໄປໃນທີ່ສຸດ ໂດຍມີ ພະມະຫາທຳມະລາຊາທີ່ 4 (ບໍລົມປານ) ແມ່ນຜູ້ປົກຄອງໃນຖານະລັດອິສະລະພະອົງສຸດທ້າຍ ໂດຍຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍການແຊກແຊງຈາກອະຍຸດທະຍາ ລັດສຸໂຂໄທເຈິ່ງຖືກແບ່ງອອກເປັນ 4 ສ່ວນ ຄື
ຫຼັງສິ້ນລັດຊະການພະມະຫາທຳມະລາຊາທີ 4 (ບໍລົມປານ) ພະຍາຍຸດທິດຖິລະເຊິ່ງເດີມທີຢູ່ສີສັດຊະນາໄລ ໄດ້ເຂົ້າມາຄອງເມືອງສອງແຄວ (ພິສະນຸໂລກ) ແລະເມື່ອທຳອິດທີ່ສົມເດັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດ ສະເດັດຂຶ້ນຜ່ານພິພົບແມ່ນພະມະຫາກະສັດກຸງສີອະຍຸທະຍາ ປາກົດວ່າຂະນະນັ້ນພະຍາຍຸດທິດຖິລະ ເກີດຄວາມນ້ອຍໃຈທີ່ໄດ້ພຽງຕຳແໜ່ງພະຍາສອງແຄວ ເນື່ອງດ້ວຍສົມເດັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດຊົງເຄີຍດຳລິໄວ້ສະໄໝຊົງພະເຍົາວ່າ ຫາກໄດ້ຂຶ້ນເປັນພະມະຫາກະສັດ ຈະຊຸບລ້ຽງພະຍາຍຸດທິດຖິລະໃຫ້ໄດ້ເປັນພະຮ່ວງເຈົ້າສຸໂຂໄທ ພ.ສ. 2011 ພະຍາຍຸດທິດຖິລະເຈິ່ງເອົາໃຈອອກຫ່າງຈາກສົມເດັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດ ໄປຂຶ້ນກັບພະຍາຕິໂລກະລາດ ກະສັດລ້ານນາໃນຂະນະນັ້ນເຫດການນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດການສະເຫຼີມພະນາມກະສັດລ້ານນາ ຈາກພະຍາ ເປັນ ພະເຈົ້າ ເພື່ອໃຫ້ສະເໝີສັກນຳກຸງສີອະຍຸທະຍາ ພະນາມພະຍາຕິໂລກະລາດ ເຈິ່ງໄດ້ຮັບການສະເຫຼີມແມ່ນພະເຈົ້າຕິໂລກະລາດ
ຫຼັງຈາກທີ່ພະຍາຍຸດທິດຖິລະ ນຳສຸໂຂໄທອອກຈາກອະຍຸດທະຍາໄປຂຶ້ນກັບລ້ານນາ ສົມເດັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດເຈິ່ງສະເດັດຈາກກຸງສີອະຍຸດທະຍາ ກັບມາພຳນັກ ນະ ເມືອງສອນລວງສອງແຄວ ພ້ອມທັງສ້າງກຳແພງແລະຄ່າຍຄູ ປະຕູ ຫໍຮົບ ແລ້ວເຈິ່ງສະຖາປະນາຂຶ້ນເປັນເມືອງພະພິສະນຸໂລກສອງແຄວເປັນລາຊະທານີຝ່າຍເໜືອຂອງອານາຈັກແທນສຸໂຂໄທ ໃນເວລາເຈັດປີໃຫ້ຫຼັງ ສົມເດັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດເຈິ່ງຊົງຕີເອົາສຸໂຂໄທຄືນໄດ້ ແຕ່ເຫດການທາງເມືອງເໜືອຍັງບໍ່ເຂົ້າສູ່ພາວະທີ່ນ່າໄວ້ວາງໃຈ ເຈິ່ງຊົງຕັດສິນພະໄທພຳນັກຍັງນະຄອນພະພິສະນຸໂລກຈົນສິ້ນລັດຊະການ ສ່ວນທາງອະຍຸທະຍານັ້ນ ຊົງໄດ້ສະຖາປະນາສົມເດັດພະບໍລົມລາຊາທິລາດທີ 3 ພະລາຊະໂອລົດເປັນພະມະຫາອຸປະຫຼາດ ດູແລອະຍຸທະຍາແລະຫົວເມືອງຝ່າຍໃຕ້
ການສິ້ນສຸດຂອງອານາຈັກສຸໂຂໄທ
ພ.ສ. 2127 ຫຼັງທີຊະນະສຶກຈາກແມ່ນ້ຳສະໂຕງແລ້ວ ພະນະເລສວນຊົງໂປດໃຫ້ເທຄົວເມືອງເໜືອທັງປວງ (ເມືອງພະພິສະນູໂລກ ເມືອງສຸໂຂໄທ ເມືອງພິໄຊ ເມືອງສະຫວັນຄະໂລກ ເມືອງກຳແພງເພັດ ເມືອງພິຈິດ ແລະເມືອງພະບາງ) ລົງມາໄວ້ທີອະຍຸທະຍາ ເພື່ອກຽມຮັບສຶກໃຫຍ່ ພິສະນຸໂລກແລະຫົວເມືອງເຈິ່ງກາຍເປັນເມືອງຮ້າງ ຫຼັງຈາກເທຄົວໄປເມືອງໃຕ້ ເຈິ່ງສິ້ນສຸດການແບ່ງແຍກລະຫວ່າງຊາວເມືອງເໜືອກັບຊາວເມືອງໃຕ້ ແລະຖືເປັນສິ້ນສຸດຂອງລັດສຸໂຂໄທໂດຍສົມບູນ ເພາະຫຼັງຈາກນີ້ 8 ປີ ພິສະນຸໂລກໄດ້ຖືກຟື້ນຟູອີກຄັ້ງ ແຕ່ຖືເປັນເມືອງໃນລາຊະອານາຈັກ ບໍ່ແມ່ນລາຊະທານີຝ່າຍເໜືອ
ໃນດ້ານວິຊາການ ມີນັກວິຊາການຫຼາຍທ່ານໄດ້ທ່ານໄດ້ສະເໜີຕື່ມວ່າ ເຫດການອີກປະການອັນເຮັດໃຫ້ຕ້ອງເທຄົວເມືອງເໜືອໂດຍສະເພາະພິສະນຸໂລກນັ້ນ ຢູ່ທີ່ເຫດການແຜ່ນດິນໄຫວຄັ້ງໃຫຍ່ ເທິງຮອຍເລື່ອນວັງເຈົ້າ ໃນຮາວພຸດທະສັກກະຫຼາດ 2127 ແຜ່ນດິນໄຫວຄັ້ງນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ໂຕເມືອງພິສະນຸໂລກຮາພະນາສູນ ແມ້ແຕ່ແມ່ນ້ຳແຄວນ້ອຍກໍປ່ຽນເສ້ນທາງບໍ່ຜ່ານພິສະນຸໂລກ ແຕ່ໄປບັນຈົບກັບແມ່ນ້ຳໂພ (ປະຈຸບັນຄືແມ່ນ້ຳນ່ານ ທີ່ເມືອງພິສະນຸໂລກລົງໄປແລະຍັງສົ່ງຜົນໃຫ້ພະສີລັດຕະນະມະຫາທາດພິສະນຸໂລກ ຫັກເປ່ເພໃນລັກສະນະທີ່ບູລະນະຄືນໄດ້ຢາກ ໃນການຟື້ນຟູເຈິ່ງກາຍເປັນການສ້າງພະປາງແບບອະຍຸດທະຍາຄອບທັບລົງໄປແທນທັງໝົດ
ດ້ານຄວາມຈະເລີນ
ສະພາບເສດຖະກິດສະໄໝສຸໂຂໄທແມ່ນລະບົບເສດຖະກິດແບບເສລີນິຍົມ ດັງຂໍ້ຄວາມປາກົດໃນຫຼັກສິລາຈາລຶກຫຼັກທີ 1 ວ່າ "...ໃຄຈັກໃຄ່ຄ້າ ຊ້າງຄ້າ ໃຄຈັກໃຄ່ຄ້າມ້າຄ້າ ໃຄຈັກໃຄ່ຄ້າເງິນຄ້າ ທອງຄ້າ " ແລະ "...ເມືອງສຸໂຂໄທນີ້ດີ ໃນນ້ຳມີປາໃນນາມີເຂົ້າ..." ປະຊາຊົນປະກອບອາຊີບກະເສດຕະກຳດ້ວຍລະບົບການກະເສດແບບເພິ່ງພາທຳມະຊາດ ເຊັ່ນສັງຄົມໄທສ່ວນໃຫຍ່ໃນຊົນນະບົດປະຈຸບັນ ແລະ ສົ່ງອອກເຄື່ອງຖ້ວຍສັງຄະໂລກ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ອານາຈັກສຸໂຂໄທ ໝວດ:ປະຫວັດສາດໄທ
ເຮືອ
thumbnail|right|ເຮືອສີຂາວ ເຮືອ ແມ່ນ ພາຫະນະທາງນໍ້າ ທີ່ສາມາດຟູ ແລະ ເຄື່ອນຍ້າຍເທິງໜ້ານໍ້າ ໂດຍ ແຮງຄົນ ເຮືອພາຍ, ແຮງລົມ ເຮືອໃບ,ແຮງຈັກ ເຮືອຈັກ. ໃນ ພາສາລາວ ເຮືອ ຈະໃຊ້ສະເພາະ ພາຫະນະທາງນໍ້າ ຂະໜາດນ້ອຍ ຫາ ກາງ, ແລະ ຄຳວ່າ ກຳປັ່ນຈະຖືກໃຊ້ ຕໍ່ກັບ ເຮືອຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ ສາມາດເດີນທະເລ ເປັນທາງໄກໄດ້.
thumb|250px|ເຮືອໃບ Christian Radich
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ຊັງດີຢົງ
ຊັງດີຢົງ (Cendrillon) ຫຼື ຊີນເດີເລລ້າ (Cinderella) ຫຼື ສາວນ້ອຍຂີ້ເທົ່າ ແມ່ນເທບນິຍາຍທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມເປັນຢ່າງສູງທົ່ວທັງໂລກ. ມີການດັດແປງເປັນຮູບແບບຕ່າງໆ ຫຼາຍກວ່າພັນເທື່ອ. ເນື້ອເລື່ອງກ່ຽວກັບເດັກນ້ອຍສາວກຳພ້າຜູ້ນຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນອຸປະຖຳຂອງແມ່ລ້ຽງກັບເອື້ອຍລ້ຽງສອງຄົນ ແຕ່ຖືກທາລຸນແລະໃຊ້ງານຢ່າງຂ້າຂ້ອຍ. ລຸນຫຼັງ ນາງໄດ້ພົບຮັກກັບເຈົ້າເມືອງຫຼືເຈົ້າຊາຍຜູ້ສູງສັກ.