cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ຣາພັນເຊວ
ເລື່ອງຫຍໍ້ເວີຊັ້ນວອນ ດິສະນີ
ໂກແຕນລັກພາໂຕແລປົງໄປຊ່ອນໄວ້ໃນຫໍຄອຍສູງກາງປ່າ ແລ້ວລ້ຽງເບິ່ງແຍງປານລູກໂຕເອງ ເພື່ອໃຊ້ຜົມຂອງແລປົງຊ່ອຍໃຫ້ນາງຄົງຄວາມເຍົາໄວແລະຈົດງາມ. ນາງຮູ້ດີວ່າ ຄັນຕັດຜົມຂອງແລປົງອອກ ຜົມນັ້ນຈະເສື່ອມສັບພະຄຸນ ດັ່ງນັ້ນ ນາງຈຶ່ງປ່ອຍໃຫ້ຜົມຂອງແລປົງຍາວໂດຍບໍ່ໄດ້ຕັດເລີຍ ແລະບໍ່ໃຫ້ແລປົງອອກນອກຫໍຄອຍເລີຍ. ທັງນີ້ ທຸກ ໆ ປີ ໃນວັນຄ້າຍວັນເກີດຂອງແລປົງ ພະລາຊາແລະລາສະດອນຂອງພະອົງຈະປ່ອຍໂຄມລອຍນັບແສນດວງຂຶ້ນສູ່ຟ້າ. ເຂົາເຈົ້າຫວັງວ່າໂຄມລອຍຈະນຳພາພະທິດາຂອງເຂົາເຈົ້າເມືອມາອີກເທຶ່ອ. ເຊົ້າມື້ນຶ່ງເມື່ອໂກແຕນເມືອມາ ແລປົງຂໍໃຫ້ນາງໄປເກັບເປືອກຫອຍມາໃຫ້ເປັນຂອງຂວັນວັນເກີດ. ໂກແຕນຍອມໃຊ້ເວລາເດີນທາງສາມມື້ໄປເອາຂອງຂວັນມາໃຫ້. ລະຫວ່າງນັ້ນ ແລປົງຕົກລົງກັບຟິນວ່າ ໃຫ້ພານາງອອກໄປນອກຫໍຄອຍ ເພື່ອໄປຊົມດູເຫຼົາໂຄມລອຍ ທີ່ນາງເຂົ້າໃຈວ່າເປັນ "ໝູ່ດາວ". ລະຫວ່າງເດີນທາງ ໂກແຕນພົບມ້າແມກຊີມທີ່ບໍ່ມີຄົນຂີ່ ແລະເກີດກັງວົນຂຶ້ນມາວ່າຈະມີຄນໄປພົບພໍ້ແລປົງຂຶ້ນ. ນາງຟ້າວຄືນເມືອໄປຍັງຫໍຄອຍ ແຕ່ພໍ້ວ່າແລປົງບໍ່ຢູ້ແລ້ວ. ຟິນພາແລປົງໜີໄປໄດ້. ພໍບໍ່ດົນແລປົງກໍຖືກໂກແຕນຈັບໂຕໄປເມື່ອຟິນມາຮອດຫໍຄອຍ ໂກແຕນແທງເຂົາຈາກຂ້າງຫຼັງ ກ່ອນແລປົງຈະໄດ້ຊ່ອຍຟິນ ຟິນຄວ້າເສດແວ່ນມາຕັດຜົມຂອງແລປົງ. ຜົມຂອງແລປົງຈຶ່ງປ່ຽນເປັນສີນ້ຳຕານເຂັ້ມແລະສູນເສຍສັບພະຄຸນໄປ. ໂກແຕນຮ້າຍແລະຮ່າງກາຍນາງກໍປ່ຽນກັບສູ່ຄວາມຊະລາຢ່າງໄວວາ ຈົນນາງບໍ່ອາດຍອມຮັບເງົາຂອງຕົນໃນແວ່ນໄດ້ ແລະໃຊ້ຜ້າຄຸມປິດໜ້າຕົນເອງໄວ້ ດ້ວຍຄວາມຮ້າຍແລະຕົກໃຈ ນາງສະດຸດພຸ່ງອອກຈາກປະຕູຫໍຄອຍ ລົງສູ່ພື້ນທາງລຸ່ມ ຮ່າງກາຍຂອງນາງກໍຮ່ວງໂຮຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ກ່ອນນາງຈະໂດນກັບພື້ນແລ້ວປົ່ນເປັນຂີ້ເທົ່າດູກໄປ. ຟິນຄ່ອຍ ໆ ຕາຍລົງໃນອ້ອມແຂນຂອງແລປົງ ດ້ວຍຄວາມເສຍໃຈ. ແລປົງຮ້ອງໄຫ້ແລະຮ້ອງເພງມົນ ຢາດນ້ຳຕາຂອງນາງຢົດລົງເທິງແກ້ມຂອງຟິນແລະຍັງໃຫ້ລາວຟື້ນຈາກຄວາມຕາຍອີກຄັ້ງ. ທັງສອງກອດແລະຈູບກັນ ແລ້ວພາກັນເມືອອານາຈັກ ພະໄທຂອງລາຊາແລະລາຊິນີນັ້ນລົ້ນໄປດ້ວຍນ້ຳຕາຂອງຄວາມປີຕິທີ່ໄດ້ພໍ້ພະທິດາອີກເທື່ອ. ຫຼາຍປີຕໍ່ມາ ຟິນແລະແລປົງໄດ້ສົມລົດກັນ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ລແປົງ
ເມືອງປາກແບ່ງ
ປາກແບງເປັນເມືອງນ້ອຍໆ ແຕ່ໜ້າຢູ່ ຕົວເມືອງຢູ່ໂນນພູ ຈຸດທີ່ແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ແມ່ນ້ຳແບງ ໄຫລມາບັນຈົບກັນ ເປັນສູນກາງຂອງການແລ່ນເຮືອ ທີ່ສຳຄັນຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ຢູ່ລະຫວ່າງເສັ້ນທາງແລ່ນເຮືອຂອງຫລວງພະບາງ-ຫ້ວຍຊາຍ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ແລະ ເສັ້ນທາງແລ່ນເຮືອໄປຍັງແຂວງອຸດົມໄຊ ແລະ ຫລວງນ້ຳທາ ຊາວບ້ານສ່ວນໃຫຍ່ ຈະອາໄສຢູ່ເທິງໂນນພູ ດຳລົງຊີວິດທີ່ລຽບງ່າຍ ຈະມີໂຮງແຮມ, ຮ້ານຄ້າ, ຮ້ານອາຫານ ຢ່າງຫລວງຫລາຍໄວ້ຄອຍຖ້າ ບໍລິການນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ບໍລິການເຮືອໄປຍັງຫລວງພະບາງ. ປະຈຸບັນປາກແບງ ນັບເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽວໃໝ່ ຂອງລາວ ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຈາກນັກທ່ອງທ່ຽວ ເພາະການເດິນທາງໄປຕາມສາຍນ້ຳຂອງສາມາດເດິນທາງໄດ້ຕະຫລອດປີ ຕັ້ງແຕ່ໃນຊ່ວງລະດູຝົນ ເຖິງກາງລະດູໜາວ ລະດັບນ້ຳຂ້ອນຂ້າງສູງ ສອງຟາກຝັ່ງຈະຂຽວຂະຈີ ໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ນ້ອຍໃຫຍ່ ຖ້າມາຊ່ວງທ້າຍລະດູໜາວ ອາກາດຈະເຢັນສະບາຍ ນ້ຳເລີ່ມຫລຸດລະດັບລົງ ຈະເຮັດໃຫ້ເຫັນເກາະແກ່ງຫລວງຫລາຍໃຊ້ເວລາເດິນທາງດົນກວ່າ ແຕ່ຈະໄດ້ເຫັນຫາດຊາຍຂອງສອງຟາກຝັ່ງທີ່ສວຍງາມດ້ວຍ ບໍລິເວນປາກແບງ ຈະເປັນສູນກາງຂອງການທ່ອງທ່ຽວໃນແຂວງອຸດົມໄຊ ເພາະເປັນຈຸດເຄິ່ງກາງຂອງການແລ່ນເຮືອ ຈາກຫ້ວຍຊາຍ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ມາເຖິງ ເມືອງຫລວງພະບາງ ທີ່ພັກສ່ວນໃຫຍ່ ຈະຢູ່ບໍລິເວນທ່າເຮືອ ຈະເປັນບ້ານພັກນ້ອຍໆ ຢູ່ແບບລຽບງ່າຍ ລາຄາຍ່ອມເຍົາ ແຕ່ຖ້າຕ້ອງການຄວາມສະດວກສະບາຍຂຶ້ນກໍຕ້ອງໃຊ້ບໍລິການຂອງຫລວງໄຊລອດ ພາຍໃນຫ້ອງຈະຕົບແຕ່ງດ້ວຍໄມ້ທັງຫລັງ ມີບານປ່ອງຢ້ຽມ ທີ່ອອກແບບມາໃຫ້ເປີດຮັບລົມທຳມະຊາດໄດ້ ສາມາດຊົມທິວທັດຂອງລຳນ້ຳຂອງໄດ້ ມີອາຫານໃຫ້ບໍລິການທັງອາຫານເຊົ້າ ແລະ ອາຫານຄ່ຳ ມີການສະແດງຂອງຊົນເຜົ່າຕ່າງໆ.
ໝວດ:ເມືອງໃນລາວ
ພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ
ພະບາດສົມເດັດພະພະປໍຣະເມນທະຣະຣາມາທິບໍດີສີສິນມະຫາມຸງກຸດ ພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ພະສະຫຍາມເທວະມະຫາມະກຸດວິດທະຍະມະຫາຣາດ (พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช) (ພະລາຊະສົມພົບ 18 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1804 - ສະຫວັນຄົດ 1 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1868) ພະມະຫາກະສັດໄທພະອົງທີ 4 ແຫ່ງລາຊະວົງຈັກກີ ມີພະນາມເດີມວ່າ "ເຈົ້າຟ້າມຸງກຸດ ສົມມຸຕິເທວາວົງພົງອິສະຣະກະສັດ" ສະເດັດພະລາຊະສົມພົບໃນວັນພະຫັດ ຂຶ້ນ 14 ຄ່ຳ ເດືອນ 11 ປີຊວດ ກົງກັບວັນທີ 18 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1804ໃນສະໄໝລັດຊະການທີ 1 ນະ ນິວາດສະຖານໃນພະລາຊະນິເວດເດີມ ດ້ານໃຕ້ຂອງວັດອະລຸນລາຊະວະລາລາມ ແມ່ນພະລາຊະໂອລົດອົງທີ 43 ແລະແມ່ນລຳດັບທີ 2 ໃນພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະເລີດຫຼ້ານະພາໄລແລະສົມເດັດພະສີສຸເຍນທາບໍລົມລາຊິນີ
ພະນາມ
สมเด็จพระเจ้าหลานเธอเจ้าฟ้า (ຄ.ສ. 1804 -ຄ.ສ.1816
ຈິຕະນິຍົມ
ຈິຕະນິຍົມ (Idéalisme, Idealism) ມີສອງຄວາມໝາຍໃນທາງຈະລິຍະສາດໃຊ້ຄຳວ່າ Idealist ໝາຍເຖິງບຸກຄົນທີ່ມອງເຫັນເປົ້າໝາຍອັນສູງສົ່ງຂອງຊີວິດແລະພະຍາຍາມຈະເຂົ້າສູ່ເປົ້າໝາຍອັນນັ້ນໃຫ້ໄດ້ໃນພາສາລາວເອີ້ນບຸກຄົນແນວນີ້ວ່າ ນັກອຸດມຄະຕິນິຍົມ ແຕ່ໃນທາງອະພິປັດຊະຍາ Idealist ໝາຍເຖິງຜູ້ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າວ່າອັນໃດແມ່ນຄວາມຈິງ ແມ່ນຫຍັງແມ່ນສະພາບມູນຖານຂອງສິ່ງທັງຫຼາຍທີ່ສົມໄນກັນຫຼືເຂົ້າກັນໄດ້ໃນຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄຶດແລະຈິດໃຈຂອງມະນຸດ ໃນພາສາລາວເອີ້ນບຸກຄົນເຊັ່ນນີ້ວ່າ ນັກຈິຕະນິຍົມ.
ຄິດຕະສັກກະຫຼາດ
ແມ່ນການໄລ່ວັນ ເດືອນ ປີ ຂອງຊາວຄຣິສຕາມການໂຄຈອນຂອງດວງອາທິດ ຊື່ງເລີ້ມຈາກວັນສິ້ນພຣະຊົນຂອງອົງເຢຊູຄຣິສ, ເອີ້ນຫຍໍ້ວ່າ ຄ.ສ
ຈິຕະນິຍົມ
ກຸ່ມຈິຕະນິຍົມ ຖືວ່າຈິດເປັນຄວາມແທ້ຈິງສູງສຸດພຽງສິ່ງດຽວເທົ່ານັ້ນ ສະສານແມ່ນພຽງປາກົດການຂອງຈິດເທົ່ານັ້ນ ເຊັ່ນ ຮ່າງກາຍມະນຸດແມ່ນພຽງປາກົດການຊົ່ວຄາວຂອງຈິດ ເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຊົ່ວຄາວຂອງຈິດ ເມື່ອຮ່າງກາຍສູນສະຫຼາຍຈິດສຳພັດກໍຍັງຄົງຢູ່ ເຊິ່ງບາງທີອາດເມືອຄືນສູ່ແຫຼ່ງເດີມຂອງຕົນແມ່ນຈິຕະສຳບູນອັນເປັນຕົ້ນຕໍຂອງສັບພະສິ່ງ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງລ້ວນແຕ່ອະທິບາຍໄດ້ດ້ວຍອາການປາກົດຂອງຈິຕະສຳບູນທັງສິ້ນ. ຈິດເປັນທຳທີ່ມີພຽງຊື່ຫາຮູບບໍ່ໄດ້. ຜູ້ມີບັນຫາເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈະຮູ້ຈັກຈິດໄດ້.
ອາຍແກັສແຫຼວ
ອາຍແກັສແຫຼວ (ພາສາອັງກິດ: Liquefied petroleum gas ຫຼື LPG) ແມ່ນ ເຊື້ອເພີງທາດອາຍທີ່ຢູ່ໃນສະພາວະທາດແຫຼວ ໃນ ອຸນະພູມປົກກະຕິ ຍ້ອນການເພີ່ມຄວາມກົດດັນໃສ່ ທາດອາຍ ເຊັ່ນ ອາຍບູຕັນ, ອາຍໂປຣປານ. ບາງເທື່ອກໍ່ເອີ້ນແບບສັ້ນວ່າ ອາຍແກັສLP
thumb|ຖັງອາຍແກັສ LPG ຂະໜາດ 45 ກິໂລ thumb|ຖັງແກັສຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ມັກເຫັນ ໃນ ໂຮງງານ[[ກັ່ນ]]
ການຜະລິດ, ເກັບມ້ຽນ, ຂົນສົ່ງ ແລະ ຈໍາໜ່າຍ
ຈະທຳການຮີບໂຮມເອົາ ອາຍແກັສຫຼັກ ຕາມ ບໍ່ນໍ້າມັນ, ບໍ່ອາຍເກັສ ຫຼື ໂຮງງານຜະລິດນໍ້າມັນ ແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ມັນເປັນທາດແຫຼວ ໂດຍ ອຸປະກອນເພີ່ມຄວາມກົດດັນ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ເຢັນ. ອັດຕາຄວາມກົດດັນ ທີ່ຈຳເປັນ ແມ່ນ 0.2MPa (ປະມານ 2 ຄວາມກົດດັນອາກາດ) ສຳຫຼັບ ອາຍບູຕັນ (butane, CH3-CH2-CH2-CH3) ແລະ 0.8MPa (ປະມານ 8 ຄວາມກົດດັນອາກາດ) ສຳຫຼັບ ອາຍໂປຣປານ (Propane, CH3-CH2-CH3). ບໍລິມາດຂອງທາດແຫຼວ ແມ່ນຈະປະມານ 1 ສ່ວນ 250 ຂອງເວລາເປັນທາດອາຍ ເຮັດໃຫ້ສາມາດຂົນສົ່ງສະດວກຂຶ້ນ. ໂດຍປົກກະຕິ ບັນດາທາດອາຍນີ້​ ຈະບໍ່ມີກິ່ນ ແຕ່ ເພື່ອ ໃຫ້ຜູ້ຊົມໃຊ້ສາມາດຮູ້ໄດ້ເວລາມີແກັສຮົ່ວ ຈະມີການປະສົມກິ່ນໃສ່ ກ່ອນ ສົ່ງໃຫ້ຜູ້ຊົມໃຊ້ທົ່ວໄປ.
ການນຳໃຊ້
ຈຳນວນລົດທີ່ໃຊ້ ອາຍແກັສLP ຢູ່ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ
ຈິຕະນິຍົມ
ອ້າງອີງ
ອ່ານຕື່ມ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຈິຕະນິຍົມ ໝວດ:ປັດຊະຍາ
ບຸນເຂົ້າພັນສາ
ບຸນເຂົ້າພັນສາ ວັນເຂົ້າພັນສາ ກົງກັບແຮມ 1 ຄ່ຳ ເດືອນ 8 ປະວັຕວັນເຂົ້າພັນສາ ຄວາມສຳຄັນແລະກິດຈະກັມມາຝາກ ຄືວັນສຳຄັນທາງພຸດທະສາສນານັ້ນຄື "ວັນເຂົ້າພັນສາ" ຊຶ່ງເປັນວັນທີ່ພຣະສົງຄ໌ເຖຣະວາທຈະອະທິສຖານວ່າຈະພັກປະຈຳຢູ່ ທີ່ໃດທີ່ຫນຶ່ງ ຕລອດຣະຍະເວລາລະດູຝົນທີ່ມີກຳຫນົດເປັນຣະຍະເວລາ 3 ເດືອນ ຕາມທີ່ພຣະທັມວິນັຍບັນຍັຕໄວ້ ໂດຍບໍ່ໄປຄ້າງແຮມທີ່ບ່ອນອື່ນ ຫລື ທີຮຽກຕິດປາກກັນໂດຍທົ່ວໄປວ່າ "ຈຳພັນສາ" ນັ້ນເອງ. ປະວັຕວັນເຂົ້າພັນສາ "ເຂົ້າພັນສາ" ແປວ່າ "ພັກຝົນ" ຫມາຍເຖິງ ພຣະພິກຂຸສົງຄ໌ຕ້ອງຢູ່ປະຈຳ ໃນວັດໃດວັດຫນຶ່ງຣະຫວ່າງລະດູຝົນ ໂດຍເຫຕທີ່ພຣະພິກຂຸໃນສມັຍພຸດທະກາລ ມີຫນ້າທີ່ຈະຕ້ອງຈາຣິກໂປດສັຕວ໌ ແລະເຜີຍແຜ່ພຣະທັມຄຳສັ່ງສອນແກ່ປະຊາຊົນໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີທີບ່ອນຢູ່ປະຈຳ ແມ່ນໃນລະດູຝົນ ຊາວບ້ານຈຶ່ງຕຳຫນິວ່າໄປຢຽບເຂົ້າກ້າແລະພືດພັນອື່ນໆ ຈົນເສຍຫາຍ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຈຶ່ງຊົງວາງຣະບຽບກາຣຈຳພັນສາໃຫ້ພຣະພິກຂຸຢູ່ປະຈຳທີ່ບ່ອນເກົ່າຕລອດ 3 ເດືອນ ໃນຣະດູຝົນ ຄືເຣີ່ມຕັ້ງແຕ່ວັນແຮມ 1 ຄ່ຳ ເດືອນ 8 ຂອງທຸກປີ ຮຽກວ່າ "ປຸຣິມພັນສາ"
ຟີຊິກສ໌
ວັຕຖຸວິທະຍາ ຫຼື ຟີຊິກສ໌ (Physics) ເຊິ່ງເຄົ້າມາຈາກພາສາເກຣັກ ໝາຍເຖິງ ການສຶກສາກ່ຽວກັບທັມມະຊາດ ແມ່ນຂະແໜງວິທະຍາສາດທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບວັຕຖຸຫຼືທາຕ ພລັງງານ, ອວກາສ, ເວລາເປັນຫຼັກ. ນັກວິຊາກາຣບາງທ່ານເລືອກໃຊ້ສັພທ໌ຟີຊິກສ໌ແທນ ຍ້ອນຢາກໃຊ້ສັພທ໌ "ວັຕຖຸວິທຍາ" ເພື່ອແປ science of materials. ວັຕຖຸວິທຍາສຶກສາກາຣປ່ຽນແປງທາງກາຍພາພແລະສຶກສາຄວາມສັມພັນທ໌ລະຫວ່າງທາຕຸກັບພລັງງານ ຮວມທັງເປັນຄວາມຮູ້ພື້ນຖານ ທີ່ນຳໄປໃຊ້ໃນການພັທນາເຕັກໂນໂລຊີກ່ຽວກັບການຜລິຕແລະເຄື່ອງໃຊ້ຕ່າງໆ ເພື່ອອຳນວຍຄວາມສະດວກແກ່ມນຸສ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ກາຣນຳຄວາມຮູ້ພື້ນຖານທາງດ້ານແມ່ເຫຼັກໄຟຟ້າ ໄປໃຊ້ໃນອຸປກຣນ໌ເອເລັກໂຕຣນິກຕ່າງ ໆ (ໂທລະພາບ ວິທະຍຸ ອໍຣ໌ດິເນເຕີຣ໌ ໂທລະສັບ ຯລຯ) ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍຫຼືການນຳຄວາມຮູ້ທາງອຸນຫພົລສາສຕຣ໌ໄປໃຊ້ໃນການພັທນາເຄື່ອງຈັກກົລແລະຍານພາຫນ) ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ຄວາມຮູ້ທາງວັຕຖຸວິທຍາລາງຢ່າງອາດນຳໄປສູ່ການສ້າງສາເຄື່ອງມືໃໝ່ທີ່ໃຊ້ໃນວິທຍາສາສຕຣ໌ສາຂາອື່ນເຊັ່ນ ກາຣນຳຄວາມຮູ້ເຣື່ອງກົລສາສຕຣ໌ຄວອນຕັມ ໄປໃຊ້ໃນກາຣພັທນາກ້ອງຈຸລທັສນ໌ເອເລັກຕຣົງທີ່ໃຊ້ໃນຊີວວິທຍາ ເປັນຕົ້ນ.
ບຸນເຂົ້າພັນສາ
ຖ້າປີໃດມີເດືອນ 8 ສອງຄັ້ງ(ສອງຫົນ) ກໍ່ເລື່ອນມາເປັນວັນແຮມ 1 ຄ່ຳ ເດືອນແປດຫລັງ ແລະອອກພັນສາໃນວັນຂຶ້ນ 15 ຄ່ຳ ເດືອນ 11 ຮຽກວ່າ "ປັຈສິມພັນສາ" ເວັ້ນແຕ່ມີກິຈທຸຣະຄືເມື່ອເດີນທາງໄປແລ້ວບໍ່ສາມາດຈະກັບໄດ້ໃນມື້ນັ້ນ ກໍຊົງອະນຸຍາຕໃຫ້ໄປແຮມຄືນໄດ້ ຄາວຫນຶ່ງບໍ່ເກີນ 7 ຄືນ ຮຽກວ່າ "ສັຕຕາຫະ" ຫາກເກີນກຳຫນົດນີ້ຖືວ່າບໍ່ໄດ້ຮັບປະໂຫຍດແຫ່ງກາຣຈຳພັນສາ ຈັດວ່າພັນສາຂາດ. ສຳຫຼັບຂໍ້ຍົກເວັ້ນໃຫ້ພິກຂຸຈຳພັນສາທີ່ບ່ອນອື່ນໄດ້ ໂດຍບໍ່ຖືເປັນກາຣຂາດພັນສາ ເວັ້ນແຕ່ເກີນ 7 ວັນ ໄດ້ແກ່ 1. ກາຣໄປຮັກສາພະຍາບາລພິກສຸຫຼືຶບິດາມາຣດາທີ່ເຈັບປ່ວຍ 2. ກາຣໄປຣະງັບພິກຂຸສາມະເນຣທີ່ຢາກຈະສິກບໍ່ໃຫ້ສິກໄດ້ 3. ກາຣໄປເພື່ອກິຈທຸຣະຂອງຄະນະສົງຄ໌ເຊັ່ນ ກາຣໄປຫາອຸປະກອນ໌ມາຊ່ອມກຸຕິທີ່ຊຳລຸດເປ່ເພ 4. ຫາກທາຍົກນິມົນຕ໌ໄປທຳບຸນ ກໍໄປສລອງສັທທາໃນກາຣບຳເພັນກຸສົລຂອງເຂົາໄດ້ ນອກຈາກນີ້ຫາກຣະຫວ່າງ ເດີນທາງກົງກັບວັນຢຸດເຂົ້າພັນສາພໍດີ ພຣະພິກຂຸສົງຄ໌ເຂົ້າມາທັນໃນຫມູ່ບ້ານຫຼືໃນເມືອງກໍພໍຈະຫາທີ່ພັກພິງໄດ້ຕາມສົມຄວຣ ແຕ່ຖ້າມາບໍ່ທັນກໍຕ້ອງເພິ່ງອາໃສເຫງົ້າໄມ້ໃຫຍ່ເປັນທີ່ພັກແຮມ ຊາວບ້ານເຫັນພຣະໄດ້ຮັບຄວາມລຳບາກເຊັ່ນນີ້ ຈຶ່ງຊ່ວຍກັນປຸກຕູບ ເພື່ອໃຫ້ທ່ານໄດ້ອາໃສພັກຝົນ ຮວມກັນຫລາຍໆອົງຄ໌ ທີ່ພັກດັງກ່າວນີ້ຮຽກວ່າ "ວິຫາຣ" ແປວ່າ ທີ່ຢູ່ຂອງສົງຄ໌ ເມື່ອຫມົດແລ້ວ ພຣະສົງຄ໌ທ່ານອອກຈາຣິກຕາມກິຈຂອງທ່ານຄັນຍາມ ເຖິງຫນ້າຝົນໃຫມ່ທ່ານກໍກັບມາພັກອີກ ເພາະສະດວກດີ ແຕ່ບາງທ່ານຢູ່ປະຈຳເລີຍ ບາງທີເສສຖີມີຈິຕສັທທາເຫລື້ອມໃສໃນພຣະພຸດທະສາສນາ ກໍເລືອກຫາສະຖານທີ່ສະຫົງບງຽບບໍ່ຫ່າງໄກຈາກຊຸມຊົນປານໄດ ສ້າງທີ່ພັກ ຮຽກວ່າ "ອາຣາມ" ໃຫ້ເປັນທີ່ຢູ່ຂອງສົງຄ໌ດັ່ງເຊັນປັຈຈຸບັນນີ້.
ທັ້ງນີ້ ໂດຍປົກກະຕິເຄື່ອງໃຊ້ສອຍຂອງພຣະຕາມພຸດທານຸຍາຕໃຫ້ມີປະຈຳຕົວນັ້ນ ມີພຽງອັຖຖະບໍຣິຂາຣ ອັນໄດ້ແກ່ ຜ້າສະບົງ ຈີວຣ(ຜ້າຄຸມ) ສັງຄາຕິ(ຜ້າສັງຄາ) ເຂັມ ບາຕ ສາຍປະຄົດ(ສາຍຮັດມັດແອວ) ຫມໍ້ຕອງນ້ຳ ແລະມີດໂກນ ແລະກວ່າພຣະທ່ານຈະຫາທີ່ບ່ອນພັກແຮມໄດ້ ບາງທີກໍຖືກຝົນຕົ້ນຣະດູຕົກຮຳປຽກມາ ຊາວບ້ານທີ່ໃຈບຸນຈຶ່ງຖວາຢຜ້າອາບນ້ຳຝົນສຳຫຼັບໃຫ້ທ່ານໄດ້ຜັດປ່ຽນ ແລະຖວາຍຂອງຈຳເປັນແກ່ກິຈປະຈຳວັນຂອງທ່ານເປັນພິເສສໃນວັນເຂົ້າພັນສາ ນັບເປັນເຫຕໃຫ້ມີປະເພນີທຳບຸນເນື່ອງໃນວັນນີ້ສືບມາ... ຢ່າງໄດກໍຕາມ ແມ່ນກາຣເຂົ້າພັນສາຈະເປັນເຣື່ອງຂອງພຣະພິກສຸ ແຕ່ພຸດທະສາສນິກຊົນກໍຖືເປັນໂອກາສດີທີ່ຈະໄດ້ທຳບຸນຮັກສາສີລ ແລະຊຳຣະຈິຕໃຈໃຫ້ຜ່ອງໃສ ກ່ອນວັນເຂົ້າພັນສາຊາວບ້ານກໍຈະໄປຊ່ວຍພຣະທຳຄວາມສະອາດເສນາສະນະ ສ້ອມແຊມກຸຕິວິຫາຣແລະອື່ນໆ ພໍເຖິງວັນເຂົ້າພັນສາກໍຈະໄປຮ່ວມທຳບຸນຕັກບາຕ ຖວາຍເຄື່ອງສັກກາຣະບູຊາ ດອກໄມ້ ທູບທຽນ ແລະເຄື່ອງໃຊ້ ເຊັ່ນ ສະບູ ຢາຖູແຂ້ວ ເປັນຕົ້ນ ພ້ອມຟັງເທສນ໌ ຟັງທັມ ແລະຮັກສາອຸໂປສົຖສີລກັນຢູ່ທີ່ວັດ ບາງຄົນອາຈຕັ້ງໃຈງົດເວັ້ນອະບາຍຍະມຸຂຕ່າງໆ ເປັນກໍຣະນີພິເສສ ເຊັ່ນ ງົດເສພສຸຣາ ງົດຂ້າສັຕວ໌ ເປັນຕົ້ນ ອະນຶ່ງ ບິດາມາຣດາມັກຈະຈັດພິທີອຸປສົມບົທໃຫ້ລູກຫລານຂອງຕົນ ໂດຍຖືກັນວ່າກາຣເຂົ້າບວດຮຽນແລະຢູ່ຈຳພັນສາໃນຣະຫວ່າງນີ້ຈະໄດ້ຣັບອານິສົງສ໌ ຢ່າງສູງ ວັນເຂົ້າພັນສາ ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີປະເພນີສຳຄັນທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ເລີຍ ຄື "ປະເພນີຫລໍ່ທຽນເຂົ້າພັນສາ" ປະເພນີທີ່ກະທຳກັນເມື່ອໃກ້ເຖິງຣະດູເຂົ້າພັນສາ ຊຶ່ງມີມາຕັ້ງແຕ່ບູຮານນະກາລ ກາຣຫລໍ່ທຽນເຂົ້າພັນສານີ້ ມີຢູ່ເປັນປະຈຳທຸກປີ ເພາະໃນຣະຍະເຂົ້າພັນສາ ພຣະພິກຂຸຈະຕ້ອງມີກາຣໄຫວ້ພຣະສູດມົນຕ໌ທຳວັຕຣທຸກເຊົ້າແລງ ແລະໃນກາຣນີ້ຈະຕ້ອງມີທູບ-ທຽນຈູດບູຊາພ້ອມ ພຸດທະສາສະນິກະຊົນທັ້ງຫລາຍຈຶ່ງພ້ອມ ໃຈກັນຫລໍ່ທຽນເຂົ້າພັນສາສຳຫລັບໃຫ້ພຣະພິກຂຸຈູດເປັນກາຣກຸສົລທານຢ່າງຫນຶ່ງ ເພາະເຊື່ອກັນວ່າໃນກາຣໃຫ້ທານດ້ວຍແສງສວ່າງ ຈະມີອານິສົງສ໌ເພີ່ມພູນປັນຍາຫູຕາສວ່າງສະໄຫວ ຕາມຊົນນະບົທນັ້ນ ກາຣຫລໍ່ທຽນເຂົ້າພັນສາເຮັດກັນຢ່າງເອີກກະເຫລີກສະນຸກມ່ວນຊື່ນ ເມື່ອຫລໍ່ສຳເຣັຈແລ້ວ ກໍ່ຈະມີກາຣແຫ່ແຫນອ້ອມຮອບສິມ(ອຸໂປສົຖ) 3 ຮອບ ແລ້ວນຳໄປບູຊາພຣະຕລອດຣະຍະເວລາ 3 ເດືອນ ບາງແຫ່ງກໍ່ມີກາຣປະກວດກາຣຕົກແຕ່ງ ມີກາຣແຫ່ແຫນຮອບເມືອງດ້ວຍຂະບວນທີ່ສວຍງາມ ໂດຍຖືວ່າເປັນງານປະຈຳປີໄປພ້ອມເລີຍ ກິດຈະກັມຕ່າງໆ ທີ່ຄວນປະຕິບັຕໃນວັນເຂົ້າພັນສາ - ຮ່ວມກິດຈະກັມເຮັດທຽນຈຳນຳພັນສາ - ຮ່ວມກິດຈະກັມຖວາຍຜ້າອາບນ້ຳຝົນ ແລະຈະຕຸປັຈໄຈ ແກ່ພຣະພິກຂຸສາມະເນຣ - ຮ່ວມທຳບຸນ ຕັກບາຕຣ ຟັງທັມເທສນາ ຮັກສາອຸໂປສົຖສີລ - ອະທິສຖານງົດເວັ້ນອະບາຍຍະມຸຂຕ່າງໆ
ສຳລັບຜູ້ໃຫ້ທານ ຮັກສາສີລໃນເທສະການເຂົ້າພັນສາ ຈະໄດ້ຜະຫຼາອານິສົງຫຼາຍ ຍ້ອນວ່າພຣະພິກຂຸ ຈຳວັດປະຕິບັດທັມຜູ້ໄດ້ອຸປະຖາກຮັກສາ ຈະປະສົບຜົລສຳເຣັຈ, ຈະເປັນຜູ້ຈະເຣີນໃນທາງທັມ ແລະ ຈົ່ງເອົາຕົນເຂົ້າວັດປະຕິບັດ ເພື່ອຂູດເກົາຈິດໃຈໃຫ້ເປັນຜູ້ຮູ້ໃຫ້ອະໄພ ໃຫ້ຮູ້ເທົ່າທັນປັນຫາອາໃສຫຼັກທັມ ເປັນແສງສວ່າງເຍື່ອງທາງໃນການດຳເນີນຊີວິດ ເພື່ອຄວາມຜາສຸກໃນຊາດນີ້ ແລະ ພົບໜ້າ.
ຈິດ ພູມິສັກ
ຈິດ ພູມິສັກ (จิตร ภูมิศักดิ์); 25 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1930 - 5 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1966) ເປນນັກຕ່ອສູ້ເພື່ອປະຊາທິປະໄຕຊາວໄທ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2473
ຈະຣູນ ຣັດຕະນະກຸນ ເສຣີເຣິງຣິດ
ຈະຣູນ ຣັດຕະນະກຸນ ເສຣີເຣິງຣິດ ເປນນັກການເມືອງຊາວໄທ
ໝວດ:ທະຫານບົກຊາວໄທ
ໄກສອນ ພົມວິຫານ
ໄກສອນ ພົມວິຫານ (H.E. Mr.Kaysone Phomvihane) (13 ທັນວາ ຄ.ສ 1920 - 21 ພະຈິກ ຄ.ສ 1992) ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວຜູ້ທຳອິດຕັ້ງແຕ່ 22 ມີນາ 1955 ເກີດເມື່ອວັນທີ່ 13 ທັນວາ 1920 ຢູ່ບ້ານນາເຊັງ ເມືອງຄັນທະບູລີ ປັດຈຸບັນແມ່ນເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ຫລັງຈາກສະຖາປະນາສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃນວັນທີ 2 ທັນວາ ຄ.ສ 1975 ໂດຍທີ່ ທ່ານ ສຸພານຸວົງ ເປັນປະທານປະເທດ ແລະ ທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຜູ້ທຳອິດ ແລະ ຕໍ່ມາ ທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ໄດ້ເປັນປະທານປະເທດຈົນເສຍຊີວິດ ເມື່ອວັນທີ່ 21 ພະຈິກ ຄ.ສ 1992
ປະຫວັດ
ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເປັນ ບຸດຂອງ ທ້າວລ້ວນ ,ເຊີ່ງ ເປັນລັດຖະກອນແປພາສາ ທີ່ສຳນັກງານຜູ້ສຳເລັດຣາຊະການຝຣັ່ງ ປະຈຳແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ,ແມ່ຊື່ ນາງດົກ .ທ່ານ ເກີດທີ່ບ້ານ ນາແຊງ ເມືອງຄັນທະບູລີ (ເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ) ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ສປປ ລາວ ມີນ້ອງສາວ 2 ຄົນຄື: ນາງສະຫວັນທອງ ແລະ ນາງແກ້ວມະນີ ເມື່ອອາຍຸ 7 ປີໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນປະຖົມພາສາລາວ ທີ່ບ້ານເໜືອ(ປັດຈຸບັນແມ່ນ ບ້ານໄຊຍະພູມ) ຕໍ່ມາເຂົ້າໂຮງຮຽນປະຖົມພາສາຝຣັ່ງທີ່ ບ້ານໃຕ້(ບ້ານທ່າແຮ່) ເມື່ອຮຽນຈົບຊັ້ນປະຖົມ ເມື່ອປີ ຄ.ສ 1934  ໄດ້ເຂົ້າຮຽນທີ່ໂຮງຮຽນ ວິທະຍາໄລໂປເຕັກໂຕຣາ (Lyceé du Protectorat) ທີ່ ຮ່າໂນ້ຍ ປະເທດຫວຽດນາມ ເມື່ອຮຽນຈົບວິທະຍາໄລ ໃນປີ ຄ.ສ 1942 ໄດ້ເສັງເຂົ້າຮຽນມະຫາວິທະຍາໄລ ໃນສາຂາວິຊາການແພດ ຕາມຄຳແນະນຳຂອງພໍ່ ແຕ່ເມື່ອໄດ້ຮຽນ ຍ້ອນວິຊາດັ່ງກ່າວບໍ່ຖືກກັບຄວາມມັກຂອງເພິ່ນ ຈຶ່ງໄດ້ປ່ຽນມາຮຽນ ວິຊາກົດໝາຍແທນ. ​​
ການຮຽນວິຊາກົດໝາຍ ເຮັດໃຫ້ທ່ານໄດ້ຮຽນຮູ້ກົນໄກການປົກຄອງແບບຫົວເມືອງຂື້ນຂອງຝຣັ່ງ ໄດ້ຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງນັກຮຽນນັກສຶກສາ ທີ່ຮັກຊາດຕ້ານລັດທິລ່າເມືອງຂື້ນ ໃນຊ່ວງນັ້ນ ຂະບວນການຫວຽດມິນ ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ ໂດຍປະທານ ໂຮຈິມິນ ທ່ານໄກສອນໄດ້ສຶກສາເອກະສານສ່ິງພິມ ທີ່ເປັນສຽງຂອງພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນ ລວມທັງເອກະສານອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ເລີ ຕຣາວາຍ (Le Travail), ໜັງສືທິດສະດີປະຕິວັດ ເຊິ່ງໃນນັ້ນລວມທັງມະຕິຂອງກອງປະຊຸມສາກົນກອມມູນິດ ປີ ຄ.ສ 1919 ແລະ ໜັງສືອື່ນໆ ກ່ຽວກັບສະຫະພາບໂຊວຽດ
ເງື່ອນໄຂ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍບັນຍາກາດແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ຂອງຫວຽດມິນ ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ແນວຄິດ ແລະ ເສັ້ນທາງຊີວິດຂອງທ່ານ ທ່ານເຄີຍມີຄວາມເຫັນວ່າ "ການເຄື່ອນໄຫວຂອງຫວຽດມິນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເພິ່ນເກີດແນວຄິດຮັກຊາດ ແລະ ຢາກໃຫ້ປະເທດຊາດເປັນເອກະລາດ ມີອະທິປະໄຕ"
ປີ ຄ.ສ 1944 ທ່ານໄກສອນໄດ້ເຂົ້າເປັນສະມາຊິກຂອງສະມາຄົມໄວໜຸ່ມກູ້ຊາດຫວຽດມິນ ທ່ານໄດ້ຮ່ວມກິດຈະກຳຂອງສະມາຄົມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ທ່ານໄດ້ຮຽນຮູ້ການເຄື່ອນໄຫວຂອງຫວຽດມິນ ທ່ານໄກສອນ ພົມວິຫານ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຄົນທີ່ຮັກຊາດ ທີ່ມີສະຕິຕື່ນຕົວແລ້ວເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຫາກຍັງມີແນວຄິດປະຕິວັດອີກດ້ວຍ.
ຄ.ສ 1945 ສະພາບການຂອງໂລກໄດ້ຜັນປ່ຽນໄປຢ່າງໄວວາ ແລະ ສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ຊະຕາກຳຂອງບັນດາປະຊາຊາດອິນດູຈີນ ຕົ້ນເດືອນ ມີນາ ຄ.ສ 1945 ສູນກາງພັກກອມມູນິດອິນດູຈີນໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມຂື້ນ ເພື່ອກະກຽມເງື່ອນໄຂອັນຈຳເປັນໃຫ້ແກ່ການລຸກຮືຂື້ນຍຶດອຳນາດການປົກຄອງ ເອົາເອກະລາດແຫ່ງຊາດ ມາໃຫ້ບັນດາປະເທດໃນອິນດູຈີນ
ຕາມບົດຮຽນຂອງ ທ່ານ ສີຊະນະ ສີສານ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ໜຶ່ງທີ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນຂະບວນການນັ້ນໃຫ້ຮູ້ວ່າ "ໃນຂະນະນັ້ນ ສະຫາຍ ໄກສອນ ພ້ອມດ້ວຍຄະນະຜູ້ແທນແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ໄດ້ໄປຫາພວກຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ທ້ວງໃຫ້ຍີ່ປຸ່ນມອບອຳນາດໃຫ້ແກ່ຄົນລາວ ໃນທີສຸດໃນວັນທີ 31 ສິງຫາ ຄ.ສ 1945 ພວກຍີ່ປຸ່ນກໍໄດ້ຍອມມອບປືນ 120 ກະບອກ ພ້ອມດ້ວຍລູກປືນຫຼາຍຫີບໃຫ້ແກ່ຊາວແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ກອງກຳລັງປະກອບອາວຸດຂອງປະຊາຊົນໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງຂື້ນທັນທີ ແລະ ພ້ອມກັນນັ້ນ ປະທານ ໄກສອນ ແລະ ຜູ້ຂຽນ (ທ່ານສີຊະນະ ສີສານ) ກໍໄດ້ພາກັນອອກໄປບ້ານບອກໃຫ້ບັນດາກຳລັງປະກອບອາວຸດ "ລາວອິດສະຫຼະ" ເຂົ້າມາສະຫວັນນະເຂດ ເພື່ອສົມທົບກັບກຳລັງປະກອບອາວຸດປະຊາຊົນ ທີ່ໄດ້ຈັດຕັ້ງຂື້ນໄວ້ກ່ອນໜ້າແລ້ວ ໃຫ້ເປັນກຳລັງປະກອບອາວຸດອັນດຽວກັນ ພາຍຫຼັງທີ່ການຍຶດອຳນາດຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ກໍໄດ້ຮັບຜິດຊອບພະແນກຖະແຫຼງຂ່າວຂອງແຂວງ "
ວັນທີ 9 ກັນຍາ 1945 ພວກທະຫານຝຣັ່ງໄດ້ເປີດບັ້ນບຸກໂຈມຕີເຂົ້າຕົວເມືອງ ຂອງແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ພວກເຂົາໄດ້ຖືກຕອບໂຕ້ຄືນຢ່າງແຂງແຮງ ຈາກກຳລັງ ປະກອບອາວຸດປະຊາຊົນ ຕັ້ນເດືອນຕຸລາ 1945 ທ່ານໄດ້ເປັນເຈົ້າການໃນການເຄື່ອນໄຫວປຸກລະດົມ ແລະ ຈັດຕັ້ງມວນຊົນຊາວສະຫວັນນະເຂດ ເກືອບ 2.000 ຄົນ ເຂົ້າຮ່ວມໃນພິທີຕ້ອນຮັບ ທ່ານ ສຸພານຸວົງ ທີ່ໄດ້ເດີນທາງມາຈາກປະເທດຫວຽດນາມ ຜ່ານສະຫວັນນະເຂດ ເພື່ອໄປເຂົ້າຮ່ວມຄະນະລັດຖະບານລາວອິດສະຫຼະ ທີ່ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ
ຮອດເດືອນທັນວາ 1945 ທ່ານໄດ້ອອກເດີນທາງຈາກສະຫວັນນະເຂດ ໄປ ຮ່າໂນ້ຍ ເພ່ືອລວບລວມຄົນລາວທີ່ອາໄສຢູ່ໃນ ຫວຽດນາມເຂົ້າຮ່ວມການຕໍ່ສູ້ ຕອນທີ່ ທ່ານຢູ່ ຮ່າໂນ້ຍ ທ່ານໄດ້ທີ່ສະຖານີວິທະຍຸກະຈາຍສຽງຫວຽດນາມ ພາກພາສາລາວ ເຮັດໜ້າທີ່ຂຽນບົດຂ່າວໂຄສະນາ ຂຽນບົດວິຈານ ແປຂ່າວ ຈາກພາສາຫວຽດນາມ ແລະ ພາສາຝຣັ່ງ ມາເປັນ ພາສາລາວ ບາງເທື່ອທ່ານ ຍັງໄດ້ເປົ່າ ແຄນອອກທາງວິທະຍຸກະຈາຍສຽງອີກ ໃນລະຫວ່າງເດືອນມີນາ ຫາ ເດືອນທັນວາ 1946 ປະທານໄກສອນ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມເຮັດວຽກໃນຄະນະຕິດຕໍ່ລາວ-ຫວຽດນາມ ທີ່ຮ່າໂນ້ຍ ອົງການນີ້ເປັນອົງການທີ່ລວບລວມເອົາ ຄົນລາວທີ່ຢູ່ຮ່າໂນ້ຍ ແລະ ແຂວງຕ່າງໆ ຂອງຫວຽດນາມ ເພື່ອຈັດຕັ້ງອົງການກູ້ຊາດຂອງລາວ ທີ່ຢູ່ຫວຽດນາມ ຫຼື ອົບພະຍົບໄປຫວຽດນາມ
ປະທານໄກສອນ ໃນຍຸກຕໍ່ສູ້ກັບພວກລ່າເມືອງຂື້ນທັງແບບເກົ່າ ແລະ ໃໝ່ ຮ່ວມກັບຜູ້ນຳທ່ານອື່ນໆ ໄດ້ແກ່ ປະທານສຸພານຸວົງ ປະທານໜູຮັກ ປະທານຄຳໄຕ ສີພັນດອນ. ປະທານໄກສອນ ເປັນຜູ້ນຳໃນການຕໍ່ສູ້ທາງການທະຫານ ເຂົ້າມາໃນພາລະກິດປົດປ່ອຍຊາດ ໂດຍໃຊ້ຍຸດທະວິທີ "ບົວບໍ່ໃຫ້ຊ້ຳ ນ້ຳບໍ່ໃຫ້ຂຸ່ນ" ສ້າງຕັ້ງພັກປະຊາຊົນລາວ ໂດຍທ່ານ ເປັນເລຂາທິການໃຫຍ່ຂອງພັກຜູ້ທຳອິດ ໂດຍໃນຊ່ວງນັ້ນພັກດຳເນີນໄປຢ່າງປິດລັບ ໂດຍແນວລາວສ້າງຊາດ ເປັນຕົວແທນໃຫ້ກັບພັກ ຈົນສາມາດປົດປ່ອຍປະເທດຊາດໄດ້ຢ່າງສົມບູນ ຈົນປະກາດສະຖາປະນາເປັນ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ເມື່ອວັນທີ 2 ທັນວາ ຄ.ສ 1975 ພັກຈຶ່ງດຳເນີນງານຢ່າງເປີດເຜີຍ ສະນັ້ນ ທ່ານຄືຜູ້ນຳທີ່ແທ້ຈິງຂອງພັກ ທ່ານດຳລົງຕຳແໜ່ງຈົນເຖິງ ແກ່ມໍລະນະກຳ ເມື່ອປີ ຄ.ສ 1992.
ໝວດ:ປະທານປະເທດລາວ ໝວດ:ເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ໝວດ:ປະເທດລາວ ໝວດ:ຊາວສະຫວັນນະເຂດ
ອັກສອນໄທ
ອັກສອນໄທ (อักษรไทย ອັກສຣໄທຽ໌) ແມ່ນອັກສອນທີ່ໃຊ້ຂຽນພາສາໄທ, ພາສາໄທໃຕ້ ແລະພາສາກຸ່ມນ້ອຍອື່ນໆ ໃນປະເທດໄທ. ມີພະຍັນຊະນະ 44 ຮູບ ສະຫຼະ 21 ຮູບ ວັນນະຍຸດ 4 ຮູບ ແລະເຄື່ອງໝາຍອື່ນໆ ອີກຈຳນວນໜຶ່ງ. ພະຍັນຊະນະໄທຈະລຽນໂຕໄປຕາມແນວນອນ ແຕ່ຊ້າຍຫາຂວາ. ສ່ວນສະຫຼະຈະຢູ່ໜ້າ ເທິງ ລຸ່ມ ແລະຫຼັງພະຍັນຊະນະປະກອບຄຳແລ້ວແຕ່ຊະນິດຂອງສະຫຼະ ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືອັກສອນລາວ ຊາວໄທມີການດັດແປງຮັບເອົາບາງອັກສອນ ບາງຄຳສັບ ຈາກພາສາລາວ
ຄວາມເປັນມາ
ອັກສອນໄທໄດ້ມີການພັດທະນາມາຈາກອັກສອນຂະເໝນບູຮານ (Old Khmer script).
ພະຍັນຊະນະ
ອັກສອນໄທມີພະຍັນຊະນະດ່ຽວ ໔໔ ຮູບ ແລະ ພະຍັນຊະນະຜະສົມ ໙ ໂຕ
ໝວດພະຍັນຊະນະ
ພະຍັນຊະນະໃນພາສາໄທມີ ໓ ໝວດ
ສະຫຼະ
ອັກສອນໄທມີສະຫຼະ 24 ໂຕ ແລະ ສະຫຼະພິເສດ 8 ໂຕ
ວັນນະຍຸດ
ອັກສອນໄທມີຕົວວັນນະຍຸດ 4 ຮູບ
ກາຕະລີນແຫ່ງອາລາກົງ
ພະນາງກາຕະລີນແຫ່ງອາລາກົງ (Catherine d'Aragon, Catherine of Aragon, Katharine of Aragon; ຄ.ສ. 1485— 1536) ເປັນພະລາຊິນີແຫ່ງອັງກິດ ພະມະເຫສີພະອົງທຳອິດໃນພະເຈົ້າຮົງລີທີ 8 ແຫ່ງອັງກິດ (ຄ.ສ. 1509-1547). ໝວດ:ລາຊະວົງຕູດໍ ໝວດ:ພະມະເຫສີໃນສົມເດັດພະເຈົ້າຮົງລີທີ 8 ແຫ່ງອັງກິດ
ອັກສອນໄທ
ການຜັນສຽງວັນນະຍຸດ
ພາສາໄທມີວັນນະຍຸດ 5 ສຽງຄື: ສຽງສາມັນ (Mid tone), ສຽງເອກ (Low tone), ສຽງໂທ (Falling tone), ສຽງຕີ (High tone), ສຽງຈັດຕະວາ (Rising tone).
ຕົວສະກົດແບ່ງອອກເປັນ 2 ຢ່າງ: ຕົວສະກົດເປັນ ແລະ ຕົວສະກົດຕາຍ.
ບູຮານວິທະຍາ
ບູຮານວິທະຍາ (ຄຳເຄົ້າ: ບູຮານວິທຍາ, archaeology) ແມ່ນວິທະຍາສາດ ທີ່ ສຶກສາກ່ຽວກັບ ມະນຸດຊາດ ແລະ ວິວັດທະນາການ ຂອງ ມັນ ໂດຍ ຜ່ານ ການຄົ້ນຄ້ວາ ບູຮານສະຖານ, ຮ່ອງຮອຍ ທີ່ ມະນຸດຊາດ ໄດ້ ປະຖິ້ມໄວ້ ແຕ່ ບູຮານມາ.
ອັດຕາທິປະໄຕ
ໃນສາຂາລັດຖະສາດ ອັດຕາທິປະໄຕ (ຄຳເຄົ້າ: ອັຕຕາທິປຕັຍ; autocracy) ແມ່ນລະບອບການປົກຄອງທີ່ອຳນາດສູງສຸດລວມສູນຢູ່ໃນມືຂອງບຸກຄົນຄົນດຽວ ທີ່ສາມາດຕັດສິນໃຈໄດ້ຢ່າງບໍ່ຈຳກັດໂດຍກົດໝາຍຫຼືກົນໄກການຄວບຄຸມທີ່ປະຊາຊົນຕັ້ງຂຶ້ນ (ອາດຍົກເວັ້ນເມື່ອຄຸກຄາມໂດຍປະລິຍາຍດ້ວຍລັດຖະປະຫານຫຼືການກໍ່ການກຳເລີບຂອງມວນຊົນ). ອັດຕາທິປະໄຕໃນປະຫວັດສາດປົກກະຕິຈະຢູ່ໃນຮູບແບບສົມບູລະນາຍາສິດທິລາດຫຼືລະບອບຜະເດັດການ ໃນຍຸກຕົ້ນໆ ຄຳວ່າ "autocrat" ມັກໃຊ້ໝາຍເຖິງລັກສະນະທີ່ພຶງປະສົງຂອງຜູ້ປົກຄອງ ໂດຍໄນວ່າ "ໄຮ້ຜົນປະໂຫຍດຂັດກັນ".
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະບອບການປົກຄອງ
ດຸນຍະພາບເສດຖະກິດ
ໃນ ເສດຖະສາດ, ດຸນຍະພາບເສດຖະກິດ ແມ່ນ ສະພາວະ ທີ່ ຄວາມແຮງດ້ານເສດຖະກິດ ເຊັ່ນ : ຄວາມຕ້ອງການຫຼື ການສະໜອງຜະລິດຕະພັນ, ການບໍລິການ, ແຮງງານຫຼື ທຶນມີຄວາມດຸ່ນດ່ຽງ ໂດຍທີ່ ສະພາວະດັ່ງກ່າວ ຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ ຖ້າຫາກບໍ່ ແຮງກະທົບຈາກພາຍນອກ. ຕົວຢ່າງ, ຕະຫຼາດດຸນຍະພາບ ໝາຍເຖິງ ສະພາວະເຊັ່ນ ປະລິມານການສະໜອງ ຜະລິດຕະພັນ ຫຼື ການບໍລິການ ເທົ່າກັບ ຄວາມຕ້ອງການ ອັນເປັນຜົນມາຈາກການແຂ່ງຂັນ. ລາຄາ ໃນ ສະພາວະຄືດັ່ງກ່າວ ມັກຖືກເອີ້ນວ່າ ລາຄາດຸນຍະພາບ ແລະ ໂດຍທົ່ວໄປ ຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ ຖ້າຫາກ ຄວາມຕ້ອງການ ຫຼື ການສະໜອງບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ.
ເວລາ ລາຄາ ຢູ່ສູງກວ່າຈຸດດຸນຍະພາບ ມັນໝາຍຄວາມວ່າ ມີການສະໜອງເກີນຄວາມຕ້ອງການ, ກົງກັນຂ້າມ ຖ້າລາຄາ ຢູ່ ຕໍ່າກວ່າຈຸດດຸນຍະພາບ ຈະໝາຍເຖິງຄວາມວ່າ ການສະໜອງບໍ່ພຽງພໍ. ຈຸດດຸນຍະພາບ ແມ່ນ ຈຸດທີ່ ເສັ້ນໂຄ້ງການສະໜອງ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຕັດກັນ. ດຸນຍະພາບ ສາມາດມີທັງລັກສະນະຄົງທີ່ ແລະ ເໜັງຕີງ. ນອກຈາກນີ້ ດຸນຍະພາບ ຍັງສາມາດກີດໄດ້ ໃນ ຕະຫຼາດດຽວ ຫຼື ຫຼາຍໆຕະຫຼາດພ້ອມກັນ.
ໃນເສດຖະສາດ ດຸນຍະພາບ ໝາຍເຖິງ ສະພາວະດຸ່ນດ່ຽງ ລະຫວ່າງ ຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ການສະໜອງມ ສະນັ້ນ ການປ່ຽນແປງ ຂອງ ແຮງທາງເສດຖະກິດເຫຼົ່ານີ້ ເຊັ່ນ ການສະໜອງເພີ່ມຂຶ້ນ ຈະສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ ເກີດມີດຸນຍະພາບຈຸດໃໝ່ ຂຶ້ນ ໃນ ເສດຖະກິດ ທີ່ ລາຄາຕໍ່າກວ່າ. ນອກຈາກນີ້ ດຸນຍະພາບ ອາດຈະ ຫຼື ອາດຈະບໍ່ໝັ້ນຄົງ. ການເຄື່ອນຍ້າຍໜ້ອຍໜຶ່ງ ຂອງ ຈຸດດຸນຍະພາບ ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດ ມີແຮງທາງເສດຖະກິດ ທີ່ ຈະເຮັດໃຫ້ມີການກັບຄືນໄປຫາ ຈຸດດຸນຍະພາບເກົ່າ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຕະຫຼາດ ໝວດ:ເສດຖະສາດ ໝວດ:ເສດຖະສາດມະຫາພາກ ໝວດ:ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ
ຈັກກະວັດໂລມັນ
ຈັກກະວັດໂລມັນ ຫຼື ຈັກກະວັດລົມ (Imperivm Romanvm; Ῥωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ຫຼື Ἡ Ῥωμαίων βασιλεία; Roman Empire) ແມ່ນຊ່ວງໄລຍະເວລາໜຶ່ງຂອງອາລະຍະທຳລົມບູຮານເຊິ່ງປົກຄອງໂດຍຮູບແບບອັດຕາທິປະໄຕ. ຈັກກະວັດໂລມັນໄດ້ສືບຕໍ່ການປົກຄອງມາຈາກສາທາລະນະລັດລົມ (510 ປີກ່ອນຄະລິດຕະການ - ສະຕະວັດທີ 1 ກ່ອນຄະລິດຕະການ) ເຊິ່ງໄດ້ອ່ອນແອລົງຫຼັງຈາກຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງໄກອຸດ ມາລິອຸດແລະຊຸນລາ ແລະສົງຄາມກາງເມືອງລະຫວ່າງຈູລຽດ ຊີຊາແລະປົມປີໃນຊ່ວງໄລຍະການຕໍ່ສູ້ນີ້ ສະມາຊິກສະພາຊີເນດໄດ້ລົ້ມຕາຍລົງໄປນັບຮ້ອຍຄົນ ສະພາຊີເນດ ຈຶ່ງໄດ້ບັນຈຸຜູ້ທີ່ພັກດີໃນຂໍ້ຕົກລົງໄຕພັນທະມິດຄັ້ງທຳອິດແລະຂໍ້ຕົກລົງໄຕພັນທະມິດຄັ້ງທີສອງເພີ່ມ ມີຫຼາຍມື້ທີ່ໄດ້ຖືກສະເໜີໃຫ້ເປັນເສັ້ນແບ່ງຂອງການປ່ຽນແປງລະຫວ່າງສາທາລະນະລັດແລະຈັກກະວັດ ໄດ້ແກ່:
ຈັກກະວັດໂລມັນເຄີຍມີດິນແດນຢູ່ໃນການຄອບຄອງຫຼວງຫຼາຍ ແມ່ນ ອັງກິດແລະການ ເອີລົບສ່ວນຫຼາຍ (ຝັ່ງຕາເວັນຕົກຂອງແມ່ນ້ຳແລັງແລະທາງໃຕ້ຂອງເທືອກເຂົາອານ) ຊາຍຝັ່ງຂອງອາຟະລິກເໜືອ ບໍລິເວນມົນທົນໃກ້ຄຽງຂອງເອຊິບ ແຖບບານຄານ ທະເລດຳ ອາຊີມິເນີ ແລະສ່ວນໃຫຍ່ຂອງບໍລິເວນເລີວັງ ເຊິ່ງດິນແດນທັງໝົດນີ້ ຈາກຕາເວັນຕົກເຖິງຕາເວັນອອກໃນປັດຈຸບັນ ແມ່ນ ປອກຕຸຍການ ແອສະປາຍ ອັງກິດ ຝະລັ່ງ ອິຕາລີ ອານບານີແລະກະເລັດ ແຖບບານຄານ ຕວກກີ ພາກຕາເວັນອອກແລະພາກຕາເວັນຕົກຂອງອາລາມາຍ ທາງພາກໃຕ້ຈັກກະວັດໂລມັນໄດ້ຮວບຮວມຕາເວັນອອກກາງໄວ້ ເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນກໍ ແມ່ນ ຊີລີ ເລີບັງ ອິສະລາເອນ ຊອກດານີ ຈາກນັ້ນໃນພາກຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ຈັກກະວັດໄດ້ຮວບຮວມເອຊິບບູຮານໄວ້ທັງໝົດ ແລະໄດ້ເຮັດການຍຶດຄອງຕໍ່ໄປທາງຕາເວັນຕົກເຊິ່ງແມ່ນບໍລິເວນຊາຍຝັ່ງທະເລເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນ ແມ່ນ ປະເທດລີບີ ຕູນີຊີ ອານເຊລີແລະມາລົກ ຈົນຮອດຕາເວັນຕົກຂອງຊີບະລານຕາ. ປະຊາຊົນທົ່ວໄປທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຈັກກະວັດໂລມັນເອີ້ນວ່າຊາວໂລມັນ ແລະດຳເນີນຊີວິດພາຍໃຕ້ກົດໝາຍໂລມັນ. ການຂະຫຍາຍອຳນາດຂອງໂລມັນໄດ້ເລີ່ມມາດົນຕັ້ງແຕ່ກ່ອນທີ່ຈະປ່ຽນແປງການປົກຄອງເປັນລະບົບສົມບູລະນາຍາສິດທິລາດ ແລະເຮືອງອຳນາດສູງສຸດໃນສະໄໝຈັກກະພັດຕະລາຊັງ ດ້ວຍໄຊຊະນະເໜືອດາຊີ (ປັດຈຸບັນແມ່ນປະເທດໂລມານີແລະໂມນດາວີ ແລະສ່ວນໜຶ່ງຂອງປະເທດຮົງກະລີ ບູນກາລີແລະອູກະລາອິນ) ໃນປີ ຄ.ສ. 106 ແລະເມໂຊໂປຕາມີໃນປີ ຄ.ສ. 116 (ເຊິ່ງພາຍຫຼັງສູນເສຍດິນແດນນີ້ໄປໃນສະໄໝຈັກກະພັດອາດະລຽນ) ຮອດຈຸດນີ້ ຈັກກະວັດໂລມັນໄດ້ຄອບຄອງແຜ່ນດິນປະມານ 5,000,000 ຕລ.ກມ. (~2,000,000 ຕລ.ໄມ) ແລະຫ້ອມລ້ອມທະເລເມດີແຕກລາເນ ເຊິ່ງຊາວໂລມັນເອີ້ນທະເລນີ້ວ່າ mare nostrum "ທະເລຂອງເຮົາ". ອິດທິພົນຂອງໂລມັນໄດ້ສົ່ງຜົນຕໍ່ການພັດທະນາທາງດ້ານພາສາ ສາສະໜາ ສະຖາປັດະຍະກຳ ປັດຍາ ກົດໝາຍແລະລະບົບການເມືອງມາຈົນຮອດທຸກມື້ນີ້.
Map
ຈັກກະວັດໂລມັນ map, 117.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ຈັກກະວັດໂລມັນ
ພະທາດໂພ່ນ
ພະທາດໂພນ: ຕັ້ງຢູ່ເສັ້ນທາງດຽວກັນ ທີ່ຈະໄປຜາສາດເຮືອນຫີນ ຫ່າງຈາກສະຫະຫວັນນະເຂດ ປະມານ 65 ກິໂລແມັດ. ພະທາດໂພ່ນ ປະດິດສະຖານຢູ່ວັດເຈຕິຍາຣາມ ບ້ານໂພນທາດ ເມືອງໄຊພູທອງ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ.ພະທາດໂພນເປັນສະຖານທີ່ສັກສິດຂອງເມືອງໄຊພູທອງ ອົງເຈດີ ເປັນຊົງກົມສີຂາວຂະໜາດໃຫຍ່ ລັກສະນະຄ້າຍພະທາດໝາກໂມທີ່ຫລວງພະບາງ ກ່າວກັນວ່າສ້າງມາ 2000 ກວ່າປີແລ້ວ.
ສະໄໝພະເຈົ້າລ້ານຊ້າງຊຽງທອງ ສະເຫວີຍລາຊະສົມບັດ ແມ່ນສົມເດັດພະເຈົ້າພຸດທະວົງສາ ໄດ້ມີສັດທາພ້ອມໄພ່ຟ້າຂ້າແຜ່ນດິນ ໄດ້ກໍ່ສ້າງພະທາດໂພ່ນລູກນີ້ຂຶ້ນ ເພື່ອໄວ້ເປັນປູ ຊະນິຍະສະຖານອັນສຳຄັນແກ່ກຸລະບຸດຜູ້ເກີດສຸດທ້າຍພາຍຫຼັງ ແລະ ເປັນບ່ອນສັກກາລະບູຊາ ເຄົາລົບນົບໄຫວ້ຂອງຊາວພຸດທະສາສະນິກະຊົນທົ່ວໄປ ແລະ ຍັງທຳນາຍໄວ້ວ່າ ຈັກມີເມືອງເກີດຂຶ້ນໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ດັ່ງຕຳນານກ່າວໄວ້ວ່າ: ເມື່ອພະພຸດທະອົງສະເດັດປະລິນິບພານລ່ວງໄດ້ 8 ປີ ປາຍ 7ເດືອນ ມີພະອໍລະຫັນສາວົກທັງຫຼາຍ 500 ຮູບ ພ້ອມກັນກັບທ້າວພະຍາທັງຫຼາຍໃນຊົມພູທະວີບ ໄດ້ແບ່ງປັນກັນມາສ້າງພະທາດ ສີ່ລູກນີ້ຂຶ້ນ ມື້ໜຶ່ງວັນດຽວກັນຕາມພູມແດນຂອງໃຜລາວ ທາດສີ່ລູກນັ້ນຄື: 1. ພະທາດພະນົມ ບໍຣົມເຈດີ 2. ພະທາດອີງຮັງ 3. ພະທາດໂພ່ນ 4. ພະທາດເຊີງຊຸນ ( ຢູ່ໃກ້ໜອງຫານປະເທດໄທ ); ສ່ວນພະທາດ ໂພ່ນລູກນີ້ ໄດ້ມີລູກທາດອ້ອມຢູ່ຖ້ານລຸ່ມ 7 ລູກ ປະເສີດຍິ່ງໜັກ ໄດ້ສ້າງເມື່ອເດືອນ 12 ວັນພຸດ ພ.ສ 236 ໂດຍມີສົມເດັດພະພຸດທະວົງສາເປັນລາຊະອຸປະຖຳສືບຕໍ່ມາ
ເພິ່ນຈະຈັດງານບຸຸນສະເຫຼີມສະຫຼອງພະທາດໃນມີ້ຂນ 15 ຄໍ່າ ເດືອນສາມ ( ເດືອນສາມເພັງ ) ຂອງທຸກໆປີ ພ້ອມກັບງານບຸຸນສະເຫຼີມສະຫຼອງພະທາດສີໂຄດຕະບອງ, ຜາສາດຫີນວັດພູ,ເຮືອນຫີນ, ພະທາດພະນົມ ໆລໆ. ພ້ອມນັ້ນຍັງມີການຈັດງານຕະຫຼາດນັດ ແລະ ການປະກວດນາງສາວໝາກໂມຫວານອີກດ້ວຍ.
ຈາກທາງເລກທີ 13 ເຂົ້າໄປຫາບ້ານທາດຕາມທາງຮາບພຽງທີ່ລາດຢາງໃໝ່ໆ ປະມານ 12-13 ກິໂລແມັດ ໃຊ້ເວລາບໍ່ດົນປະມານ 20-30 ນາທີກໍ່ຮອດວັດບ້ານທາດ ສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານພຣະທາດໂພ່ນ. ສິ່ງແຮກທີ່ປະທັບໃຈເມື່ອເຫັນເມື່ອຮອດບ້ານ ນອກ ຈາກຖະໜົນຫົນທາງທີ່ສວຍງາມ ມີໄຟຟ້າເຍືອງທາງທີ່ບົ່ງບອກເຖິງຄວາມຈະເລີນຂອງບ້ານນີ້ແລ້ວ ຍັງເຫັນວັດທີ່ກວ້າງຂວາງ ສວຍງາມ, ມີສະຖານທີ່ບຳເພັນທຳກິດທາງສາດສະໜາຄົບຊຸດ ສົມເປັນທີ່ໜ້ານັບຖືສັກກາ ລະບູຊາອີຫຼີ..
ພູຄຳ ທິບພົມວົງ
ພູຄຳ ທິບພົມວົງ ຊື່ຫຼິ້ນ ໝີພູ ເປັນນາງງາມຊາວລາວ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ນາງງາມໃນປະເທດລາວ ໝວດ:ນາງງາມ ໝວດ:ນາງແບບ
ຈະຣູນ ສືບແສງ
ຈະຣູນ ສືບແສງ ເກິດ 2 ກໍລະກົດ 1934 ເປນນັກການເມືອງຊາວໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນກຸງເທບຄຣິສຕຽນວິທະຍາໄລ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນເທບສິລິນ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2447
ຄັງ
ຄັງ ແມ່ນບໍລິເວນທີ່ມີຫຍ້າເປັນສ່ວນຫຼາຍ. ຄັງມີຢູ່ທົ່ວໆໄປໃນປະເທດລາວ ເຊິ່ງຫຼາຍກວ່າໝູ່ແມ່ນຢູ່: ຜົ້ງສາລີ, ຫຼວງນ້ຳທາ, ອຸດົມໄຊ, ຫົວພັນ, ຫຼວງພະບາງ, ຊຽງຂວາງ ແລະ ຈຳປາສັກ(ພູພຽງບໍລິເວນ). ຄັງເປັນພົມພືດທີ່ເກີດທົດແທນປ່າໄມ້ ທີ່ຖືກຈູດເຜົາຫຼາຍເທື່ອ. ຄັງມີ 3 ປະເພດຄື: ຄັງທີ່ມີຕົ້ນໄມ້ ແລະ ພຸ່ມໄມ້ປະປົນ, ຄັງຫຍ້າສູງເຊິ່ງມີແຕ່ຫຍ້າລ້ວນໆ(ຫຍ້າແຝກ, ຫຍ້າຄາ...) ແລະ ຄັງຫຍ້າຫ້ຽນ ເຊິ່ງມີຫຍ້າ ເກີດເປັນຍ່ອມໆ ແລະ ມັກມີກໍເລົາສັບປົນຢູ່ນຳ.
ເນວິນ ຊິດຊອບ
ເນວິນ ຊິດຊອບ (Newin Chidchob;ຈີນ:陈乃温) ເປນນັກການເມືອງໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ການສຶກສາ
thumb|ການບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ໃນຫ້ອງຮຽນ, ການລວມເອົາເນື້ອໃນທາງດ້ານການເມືອງເຂົ້າໃນເອກະສານການສຶກສາຫລືຄູອາຈານຜູ້ທີ່ລ່ວງລະເມີດບົດບາດຂອງຕົນໃນການຮຽນຕໍ່ນັກຮຽນແມ່ນຜິດກັບຈຸດປະສົງຂອງການສຶກສາທີ່ສະແຫວງຫາສິດເສລີພາບໃນການຄິດແລະການຄິດທີ່ ສຳ ຄັນ. ກາຣສຶກສາ ໂດຍທົ່ວໄປ ຈະໝາຍເຖິງ ຣະບົບທີ່ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ ຈາກ ຄົນ ຫຼື ລຸ້ນຄົນໜຶ່ງ ໃຫ້ ຄົນອື່ນ ຫລື ລຸ້ນຄົນອື່ນ ຢູ່ ໂຮງຮຽນ, ມຫາວິທຍາລັຍ, ໂຮງຮຽນວິຊາຊີບ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ ກາຣສຶກສາ ໂດຍ ພໍ່ແມ່ຕໍ່ລູກ. ກາຣສຶກສາພາຄບັງຄັບ ຈະໝາຍເຖິງ ກາຣສຶກສາ ທີ່ ໂດຍຫລັກກາຣແລ້ວ ບຸຄຄົລໃດໜຶ່ງ ໃນປະເທສນັ້ນໆ ຈະຕ້ອງເຂົ້າຮັບ ເຊັ່ນ ຢູ່ ປະເທສລາວ ແມ່ນ ປະຖົມປີທີ 5 ໃນຂນະທີ່ ຢູ່ ຍີ່ປຸ່ນ ແມ່ນ ມັທຍົມປີທີ 3 (ຫຼື ຫ້ອງ 9 ເພາະ ຢູ່ ຍີ່ປຸ່ນ ໃຊ້ ປະຖົມ ຣະບົບ 6 ປີ).
ເຄື່ອງໝາຍຊາດຂອງເຢຍລະມັນ
ເຄື່ອງໝາຍຊາດຂອງເຢຍລະມັນ (Bundesadler) ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຊາດຂອງຂອງປະເທດເຢຍລະມັນທີ່ປະກອບດ້ວຍແຫຼວ ສີຂອງເຄື່ອງໝາຍຊາດຄ້າຍກັບສີຂອງທຸງຊາດເຢຍລະມັນ (ດຳ ແດງ ແລະທອງ) ແລະເປັນໜຶ່ງໃນເຄື່ອງໝາຍຊາດທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຂອງທະວີບເອີລົບແລະຂອງໂລກ
ສາຍການບິນ
ສາຍການບິນ (compagnie aérienne, airline) ແມ່ນບ່ອນໃຫ້ບໍລິການຂົນສົ່ງທາງອາກາດສຳລັບຜູ້ໂດຍສານຜູ້ເດີນທາງແລະການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ສາຍການບິນເຊົ່າຫຼືເຈົ້າຂອງຍົນຂອງເຂົາເຈົ້າດ້ວຍເຊິ່ງໃນການຈັດຫາບໍລິການເຫຼົ່ານີ້ແລະອາດເປັນຫຸ້ນສ່ວນຫຼືເປັນພັນທະມິດກັບສາຍການບິນອື່ນເພື່ອປະໂຫຍດຮ່ວມກັນ. ໂດຍທົ່ວໄປ ບໍລິສັດສາຍການບິນໄດ້ຮັບການຍອມຮັບທີ່ມີໃບຮັບຮອງການດຳເນີນການອາກາດ ຫຼືໃບອະນຸຍາດເຊິ່ງອອກໂດຍຮ່າງກາຍການບິນຂອງລັດ. ສາຍການບິນທີ່ແຕກຕ່າງຈາກຜູ້ທີ່ມີຈົດໝາຍດຽວແບກອາກາດຍານຫຼືເຮືອບັນທຸກສິນຄ້າກາຍທາງຫຼາຍຮ້ອຍປະຕິບັດການບໍລິການເຕັມຮູບແບບລະຫວ່າງປະເທດສາຍການບິນຂອງຍົນ. ບໍລິການສາຍການບິນສາມາດແບ່ງເປັນທະວີບພາຍໃນທະວີບປະເທດພູມິພາກຫຼືຕ່າງປະເທດແລະອາດຈະມີການດຳເນີນການໃຫ້ບໍລິການທີ່ກຳໜົດຫຼືການເຊົ່າເໝົາລຳ.
ສາຍການບິນມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ຕັ້ງແຕ່ເປັນຍົນດ່ຽວເຊິ່ງຂົນສົ່ງຈົດໝາຍຫຼືສິນຄ້າ ຈົນຮອດການບໍລິການເຕັມຮູບແບບໃນລະດັບນານາຊາດ ເຊິ່ງມີຍົນນັບຮ້ອຍ. ການບໍລິການຂອງສາຍການບິນອາດບິນລະຫວ່າງທະວີບ ພາຍໃນທະວີບ ຫຼືພາຍໃນປະເທດ ເຊິ່ງປະເພດຂອງສາຍການບິນໃຫຍ່ ໆ ມີ 2 ປະເພດ ແມ່ນ ສານການບິນໂດຍສານ (Passenger Airlines) ແລະ ສາຍການບິນຂົນສົ່ງສິນຄ້າ (Cargo Airlines). *
ທະເລ
ທະແລ ແມ່ນ ນໍ້າເຄັມ,ຕິດຕໍ່ກັບມະຫາສະໝຸດ ແລະ ຫລາຍໆທະເລລວມກັນອີ້ນວ່າມະຫາສະມຸດແລະ ເມື່ອບວກກັບມະຫາສະໝຸດແລ້ວ ຈະກວມເອົາ 70.6% ຂອງ ເນື້ອທີ່ຜິວໂລກ.
thumb|none|200px|ຄື້ນທະເລ
ປ່າດົງດິບ
ປ່າດົງດິບ ເປັນປ່າຕຶບດົງໜາທີ່ປະກອບດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ແລະ ສູງຫຼາຍຊະນິດເຊັ່ນ: ໄມ້ຍາງ, ໄມ້ບາກ,ໄມ້ແຄນ, ໄມ້ຄະຍູງ, ໄມ້ເປືອຍ...ປ່າປະເພດດັ່ງກ່າວແບ່ງອອກເປັນ 3 ຊັ້ນຄື: ຊັ້ນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່-ສູງ(ຊັ້ນເທິງ), ຊັ້ນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ປານກາງ(ຊັ້ນກາງ)ແລະຊັ້ນພື້ນປ່າ(ຊັ້ນຈຳດິນ) ເຊິ່ງແຕ່ລະຊັ້ນມັກມີເຄືອເຂົາກ້ຽວຕິດຕໍ່ໃສ່ກັນ. ປ່າດົງດິບໃນລາວຖືກພົບເຫັນຢູ່ຫຼາຍບ່ອນໃນເຂດທົ່ງພຽງ ຫຼື ຢູ່ຕາມແຄມ ແມ່ນ້ຳ, ປ່າປະເພດນີ້ມີຫຼາຍຢູ່ແຂວງວຽງຈັນ, ຫຼວງນ້ຳທາ, ບໍລິຄຳໄຊ, ຄຳມ່ວນ, ສາລະວັນ, ເຊກອງ ແລະ ຈຳປາສັກ. ນອກນັ້ນຍັງມີຢູ່ເຂດພູມສັນຖານສູງເຊັ່ນ: ເປີ້ນພູຫຼວງ, ພູພຽງເມືອງພວນ ແລະ ເດັ່ນສຸດແມ່ນຢູ່ພູພຽງຕ່າງໆທາງພາກໃຕ້.
ທະເລ
ແຫຼ່ງຂ້ໍມູນອື່ນ
ໝວດ:ມະຫາສະໝຸດ
ວະນິດ ປານະນົນ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກຈັງຫວັດຊົນບຸລີ
ໂບດເຊັນເທເລຊາ
ໂບດເຊັນເທເລຊາ: ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກອະນຸສາວະລີ ທ່ານກຸວໍລະວົງ ປະມານ 1 ກິໂລແມັດ ຕົວໂບດ ມີເອກະລັກສະເພາະຕົວຕາມແບບສິລະປະ ແບບຝຣັ່ງ ສ່ວນປາຍສ້າງເປັນຕຶກຊົງກົມຄ້າຍກັບຫໍຄອຍ ຖ້າໃນປະເທດຝຣັ່ງ ຂວາມືກົງປະຕູທາງເຂົ້າມີຊຸ້ມດອກໄມ້ ຈັດຕົບແຕ່ງຄ້າຍອຸໂມງ ສວຍງາມຫລາຍ ດ້ານໃນມີຮູບປັ້ນພະແມ່ມາລີ ຂະໜາດນ້ອຍຕັ້ງຢູ່ ພາຍໃນປູພື້ນດ້ວຍກະເບື້ອງ ແລະ ກະຈົກແບບຝຣັ່ງ ເບິ່ງອົບອຸ່ນງຽບສະຫງົບ ໂບດນີ້ນັບເປັນສະຖານທີ່ຢຶດໜ່ຽວຈິດໃຈໃຫ້ກັບຜູ້ຄົນໃນຊຸມຊົນຫວຽດນາດທີ່ນັບຖື ສາດສະຫນາຄຣິດ. ໝວດ:ໂບດ
ປະເທດປອກຕຸຍການ
ປອກຕຸຍການ (Portugal) ຫຼືຊື່ທາງການແມ່ນ ສາທາລະນະລັດປອກຕຸຍການ (República Portuguesa) ແມ່ນສາທາລະນະລັດເຊິ່ງມີລະບອບການປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕ. ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກຕາເວັນຕົກແລະຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງຄາບສະໝຸດອີເບລີທາງຕອນໃຕ້ຂອງທະວີບເອີລົບ ແລະຖືວ່າເປັນປະເທດທີ່ຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກຫຼາຍທີ່ສຸດໃນບັນດາປະເທດໃນທະວີບເອີລົບທັງຫຼາຍ (ຍົກເວ້ນໝູ່ເກາະບະເຣຕາຍໃຫຍ່ແລະໝູ່ເກາະໃກ້ຄຽງ). ປອກຕຸຍການມີພົມແດນຕິດກັບແອສະປາຍໃນທາງທິດເໜືອແລະທິດຕາເວັນອອກ ແລະຢູ່ຕິດກັບມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕີກໃນທາງທິດຕາເວັນຕົກແລະທິດໃຕ້. ນອກຈາກນີ້ ປອກຕຸຍການຍັງປະກອບໄປດ້ວຍອານາເຂດໝູ່ເກາະຢູ່ຫຼາຍໝູ່ເກາະດ້ວຍກັນໃນມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕີກ ເຊັ່ນ ອາຊອກ (Azores ຫຼື Açores) ແລະເກາະມາເດລາແລະປອກຕຸຍຊັນຕູ (ລວມເຖິງໝູ່ເກາະຊາເວດດ້ວຍ).
ປະຊາກອນສາດ
ປອກຕຸການມີປະຊາກອນປະມານ 10,927,250 ຄົນ (ປີ ຄ.ສ. 2013) ໃນຈຳນວນນີ້ 3.13 % ເປັນຜູ້ຍ້າຍຖີ່ນເຂົ້າປະເທດຢ່າງຖືກກົດໝາຍ ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍມາຈາກ ບະເຣຊິນ ອູກະແລນ ແລະ ອັງໂກລາ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍນັບຖືສາສະໜາຄະຣິດນິກາຍໂລມັງກາໂຕລິກມີຄົນນັບຖືປະມານ 94 % ແລະຍັງມີນິກາຍປະໂລແຕສະຕັງແລະອື່ນ ໆ ລວມ 6 % ໂດຍທຸກສາສະໜາຢູ່ດ້ວຍກັນຢ່າງສະຫງົບ.
ພາສາ
ພາສາປອກຕຸຍການແມ່ນພາສາທາງການຂອງປະເທດປອກຕຸຍການ. ແມ່ນພາສາຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາໂຣມັງ ເຊິ່ງໃນກຸ່ມພາສານີ້ມີແອສະປາໂຍນ ຝະລັ່ງ ແລະ ອິຕາລີ ນຳ. ມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 10,000,000 ຄົນ ພາຍໃນປະເທດປອກຕຸຍການ (ປີ ຄ.ສ. 2012) ແລະປະມານ 203,349,200 ຄົນ ທົ່ວໂລກ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
🇪🇺 ໝວດ:ປະເທດປອກຕຸຍການ
ສຶກສາສາດ
ສຶກສາສາດ (ຄຳເຄົ້າ: ສຶກສາສາສຕຣ໌, ພາສາອັງກິດ: pedagogy) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ ຄົ້ນຄ້ວາກ່ຽວກັບ ການສຶກສາ. ເຄົ້າຂອງຄຳວ່າ ສຶກສາສາດ ແມ່ນ ພາສາເກຣັກ ທີ່ວ່າ paidos ເຊິ່ງວ່າ ເດັກນ້ອຍ. ຂະແໜງຄົ້ນຄ້ວາທີ່ອາດຈະສາມາດຍົກຂຶ້ນມາໄດ້ ໃນ ສຶກສາສາດ ກໍຈະມີ ປະຫວັດສາດການສຶກສາ, ປັດຊະຍາສຶກສາສາດ, ສັງຄົມສຶກສາສາດ, ບໍລິຫານທຸລະກິດສຶກສາສາດ, ການປົກຄອງການສຶກສາ, ວິທີສຶກສາສາດ ແລະອື່ນໆ. ຄຳມະຫາວິທະຍາໄລສ້າງຄູ ໃນ ພາສາອັງກິດ ບາງເທື່ອກໍໃຊ້ຄຳວ່າ Pedagogical University.
ປ່າສົງ
ປ່າສົງ ເປັນປາຕຶບປານກາງ ຫຼື ເຄິ່ງຕຶບເຊິ່ງມີຫຼາຍກວ່າໝູ່ຢູ່ປະເທດລາວ ຄື ກວມເອົາເນື້ອທີ່ເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງເນື້ອທີ່ປ່າທັງໝົດ. ມີຢູ່ເກືອບທຸກໆແຂວງ ແຕ່ຫຼາຍກວ່າໝູ່ຢູ່ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ, ໄຊຍະບູລີ, ວຽງຈັນ, ບໍລິຄຳໄຊ, ຄຳມ່ວນ, ສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ສາລະວັນ. ປ່າສົງເປັນປ່າທີ່ມີລັກສະນະເຊື່ອມຕໍ່ກັບ ໂຄກ ແລະ ປະກອບດ້ວຍໄມ້ຊະນິດຕ່າງໆເຊິ່ງມີທັງຊະນິດໃບຫຼົ່ນໃນລະດູແລ້ງ ແລະ ຊະນິດທີ່ມີໃບຂຽວຢູ່ຕະຫຼອດປີ, ບາງທ້ອງຖິ່ນກໍມີທັງໄມ້ປ້ອງປະປົນຢູ່. ດ້ວຍເຫດນີ້ ເພິ່ນຈຶ່ງມັກເອີ້ນວ່າ: ປ່າປະສົມ. ປ່າປະເພດນີ້ມີໄມ້ໃຫຍ່ເຊັ່ນ: ໄມ້ແຕ້ຂ່າ, ໄມ້ແດງ, ໄມ້ດູ່, ໄມ້ເປືອຍ... ພິເສດ ປ່າສົງເຂດຫ້ວຍຊາຍ, ປາກລາຍ ແລະ ຫຼວງພະບາງ ມີໄມ້ສັກກວມຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ.
ຊູເປີມູນ
ຊູເປີມູນ ແມ່ນປະກົດການທາງດາລາສາດເຊິ່ງເປັນ ເດືອນເພັງ ຫຼື ເດືອນແຮມ ໂດຍເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັບການເຂົ້າໃກ້ໂລກທີ່ສຸດຂອງດວງຈັນໃນວົງໂຄຈອນຂອງມັນ ເຮັດໃຫ້ເຮົາເບິ່ງເຫັນວ່າດວງຈັນມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າປົກກະຕິເມື່ອແນມເບິ່ງຈາກໂລກ. ສັບສະເພາະສຳລັບເອີ້ນປະກົດການນີ້ແມ່ນ ຈຸດໃກ້ທີ່ສຸດຂອງວົງໂຄຈອນຮອບໂລກ-ຈຸດໂຄຈອນຂອງດາວທີ່ຢູ່ກົງກັນຂ້າມກັນ ຂອງລະບົບໂລກ-ດວງຈັນ-ດວງຕາເວັນ. ຄຳວ່າ "ຊູເປີມູນ" ບໍ່ແມ່ນຊື່ທາງດາລາສາດ ແຕ່ເປັນຊື່ທີ່ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກໂຫລາສາດສະໄໝໃໝ່. ຄວາມກ່ຽວຂ້ອງຂອງດວງຈັນກັບລະດັບນ້ຳຂຶ້ນ-ນ້ຳລົງໃນໂລກໄດ້ນຳໄປສູ່ການກ່າວອ້າງວ່າປະກົດການຊູເປີມູນອາດຈະກ່ຽວກັບຄວາມສ່ຽງທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຂອງໄພພິບັດຕ່າງໆເຊັ່ນ: ແຜ່ນດີນໄຫວ ແລະ ພູໄຟລະເບີດ ເປັນຕົ້ນ ແຕ່ວ່າຫຼັກຖານຂອງການເຊື່ອມໂຍງດັ່ງກ່າວແມ່ນຍັງບໍ່ຊັດເຈນ.
ສ່ວນເຫດການກົງກັນຂ້າມແມ່ນເອີ້ນວ່າໄມໂຄຣມູນ ເຊິ່ງເຫດການນີ້ບໍ່ຄ່ອຍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກປານໃດເມື່ອທຽບກັບຊູເປີມູນ.
ໃນບາງຄັ້ງ ຊູເປີມູນເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນກັບຈັນທະຄາດເຕັມດວງ ຫຼື ກົບກິນເດືອນເຕັມດວງ. ເຫດການຫຼ້າສຸດເກີດຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ 27-28 ກັນຍາ 2015 ເຊິ່ງທີ່ຄັ້ງຕໍ່ໄປຈະເກີດຂຶ້ນອີກໃນເດືອນຕຸລາ 2033. ປະກົດການຊູເປີມູນຄັ້ງຕໍ່ໄປຈະເກີດຂຶ້ນໃນວັນທີ 13-14 ພະຈິກ 2016.
ໄລຍະຫ່າງ
ໄລຍະຫ່າງຂອງດວງຈັນມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະເດືອນ ເຊິ່ງຢູ່ລະຫວ່າງປະມານ 357,000 ກິໂລແມັດ ຫາ 406,000 ກິໂລແມັດ ເຊິ່ງຂຶ້ນກັບແຕ່ລະໄລຍະຂອງການໂຄຈອນຮອບໂລກ.
ດວງຈັນເຕັມດວງເມື່ອຢູ່ຈຸດທີ່ໃກ້ໂລກທີ່ສຸດຂອງວົງໂຄຈອນ ຈະເຫັນວ່າເສັ້ນຜ່າສູນກາງມີຂະໜາດໃຫຍ່ຂຶ້ນ 14% (ຫຼື ເນື້ອທີ່ໃຫຍ່ຂຶ້ນປະມານ 30%) ແລະ ມີຄວາມສະຫວ່າງເພີ່ມຂຶ້ນ 30% ເມື່ອທຽບກັບດວງຈັນຂະໜາດທົ່ວໄປເມື່ອຢູ່ຈຸດທີ່ໄກທີ່ສຸດຈາກໂລກເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ apogee.
ການນິຍາມຊື່
ຄຳວ່າ ຊູເປີມູນ ປະດິດຂຶ້ນໂດຍນັກໂຫລາສາດຊື່ວ່າ ຣິຊາດ ໂນນ (Richard Nolle) ໃນປີ 1979 ເຊິ່ງໄດ້ໃຫ້ນິຍາມວ່າ:
...ເດືອນແຮມ ຫຼື ເດືອນເພັງທີ່ເກີດຂຶ້ນເມື່ອດວງຈັນຢູ່ທີ່ ຫຼື ເຂົ້າໃກ້ (ໃນຂອບເຂດ 90% ຂອງ) ໄລຍະໃກ້ໂລກທີ່ສຸດຂອງວົງໂຄຈອນ (ຈຸດໂຄຈອນໃກ້ໂລກທີ່ສຸດ). ສະຫຼຸບຄື ໂລກ, ດວງຈັນ ແລະ ດວງຕາເວັນ ທັງໝົດຮຽງຕົວຢູ່ໃນເສັ້ນຊື່ດຽວກັນ ໂດຍດວງຈັນຢູ່ໃນໄລຍະໃກ້ໂລກທີ່ສຸດ.
Nolle ໄດ້ອ້າງອີກວ່າດວງຈັນໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດ "ແຮງກະຕຸ້ນທາງທໍລະນີຟີຊິກ" ໃນລະຫວ່າງເວລາທີ່ເກີດປະກົດການຊູເປີມູນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ Nolle ບໍ່ເຄີຍກ່າວເຖິງເລີຍວ່າຍ້ອນຫຍັງຈຶ່ງເລືອກຕົວເລກ 90.
ຄຳວ່າ ຊູເປີມູນ ບໍ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ຫຼື ໃຊ້ກັນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນປະຊາຄົມດາລາສາດ ແຕ່ຈະໃຊ້ຄຳວ່າ perigee-syzygy ຫຼື ເດືອນແຮມ ຫຼື ເດືອນເພັງທີ່ໃກ້ໂລກທີ່ສຸດ ແທນ. Perigee ແມ່ນຈຸດທີ່ດວງຈັນໂຄຈອນເຂົ້າໃກ້ໂລກທີ່ສຸດ ແລະ Syzygy ແມ່ນເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນເມື່ອໂລກ, ດວງຈັນ ແລະ ດວງຕາເວັນໂຄຈອນມາຢູ່ໃນເສັ້ນຊື່ດຽວກັນ ເຊິ່ງຈະເກີດຂຶ້ນໃນທຸກໆວັນເດືອນເພັງ ຫຼື ເດືອນແຮມ. ດັ່ງນັ້ນ ຊູເປີມູນຈຶ່ງອາດເປັນສອງປະກົດການນນີ້ທີ່ເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນເຖິງແມ່ນວ່າອາດຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນຢ່າງສົມບູນໃນແຕ່ລະຄັ້ງກໍ່ຕາມ.
ຄວາມຖີ່ໃນການເກີດ
ຮອບວຽນຂອງເດືອນເພັງ ແມ່ນໄລຍະເວລາລະຫວ່າງການຮຽງຕົວກັນຂອງຈຸດທີ່ໃກ້ສຸດຂອງດວງຈັນໃນວົງໂຄຈອນ ກັບດວງຕາເວັນ ແລະ ໂລກ ເຊິ່ງແມ່ນປະມານ 13.9443 ເດືອນ (ປະມານ 411.8 ວັນ). ດັ່ງນັ້ນ ໃນປະມານທຸກໆເດືອນເພັງຄັ້ງທີ 14 ກໍຈະເກີດປະກົດການຊູເປີມູນຂຶ້ນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ໃນໄລຍະເວລາເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງຮອບວຽນ, ເດືອນເພັງຈະເຂົ້າໃກ້ຈຸດທີ່ໃກ້ໂລກທີ່ສຸດຂອງວົງໂຄຈອນ ແລະ ເດືອນແຮມກ່ອນ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນສາມາດເປັນຊູເປີມູນໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ອາດຈະເກີດປະກົດການຊູເປີມູນໄດ້ເຖິງ 3 ຄັ້ງຕໍ່ໜຶ່ງຮອບວຽນຂອງເດືອນເພັງ.
ເພາະວ່າ 13.9443 ແລະ 14 ມີຄ່າຄວາມແຕກຕ່າງກັນປະມານ 1⁄18, ຊູເປີມູນຈະມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໃນໄລຍະເວລາ 18 ຮອບວຽນຂອງເດືອນເພັງ (ປະມານ 251 ເດືອນ ຫຼື 20.3 ປີ). ໝາຍຄວາມວ່າ ປະມານໜຶ່ງທົດສະວັດ ປະກົດການຊູເປີມູນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຈະເກີດຂຶ້ນໃນມື້ເດືອນເພັງ ແລະ ໃນອີກໜຶ່ງທົດສະວັດຕໍ່ມາປະກົດການຊູເປີມູນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຈະເກີດຂຶ້ນໃນມື້ເດືອນແຮມ.
ຜົນກະທົບຕໍ່ປະກົດການນ້ຳຂຶ້ນ-ນ້ຳລົງ
ຜົນກະທົບທີ່ມີຮ່ວມກັນຂອງດວງຕາເວັນ ແລະ ດວງຈັນຕໍ່ກັບນ້ຳໃນມະຫາສະໝຸດໃນໂລກເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ປະກົດການນ້ຳຂຶ້ນ-ນ້ຳລົງ, ໂດຍນ້ຳຈະມີລະດັບສູງທີ່ສຸດເມື່ອດວງຈັນເປັນເດືອນເພັງ ຫຼື ເດືອນແຮມ. ໃນມື້ທີ່ດວງຈັນຢູ່ໃນຈຸດໂຄຈອນທີ່ໃກ້ໂລກທີ່ສຸດ ແຮງທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດປະກົດການນ້ຳຂຶ້ນ-ນ້ຳລົງ (ແຮງໄທດັນ) ຈະມີຄວາມແຮງເພີ່ມຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ເກີດປະກົດການນ້ຳຂຶ້ນ-ນ້ຳລົງສູງ ຫຼື ຕ່ຳທີ່ສຸດ. ແຕ່ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຢູ່ໃນຈຸດທີ່ມີຄວາມແຮງທີ່ສຸດ ແຮງດັ່ງກ່າວກໍ່ຍັງຖືວ່າຂ້ອນຂ້າງອ່ອນແຮງ ແລະ ສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດມີຄວາມແຕກຕ່າງຂອງລະດັບນ້ຳຫຼາຍນິ້ວ.
ເນື່ອງຈາກແຮງໄທດັນ (ແຮງທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດປະກົດການນ້ຳຂຶ້ນ-ນ້ຳລົງ) ເປັນໄປຕາມກົດການກຳລັງສາມຜົກຜັນ ແຮງນີ້ຈະມີຄວາມແຮງເພີ່ມຂຶ້ນ 19% ຫຼາຍກວ່າປົກກະຕິ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ເນື່ອງຈາກລະດັບນ້ຳຂຶ້ນ-ນ້ຳລົງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະບ່ອນທົ່ວໂລກ, ນີ້ອາດບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າຊູເປີມູນມີຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ກັບປະກົດການດັ່ງກ່າວ.
ໄດ້ມີການກ່າວອ້າງວ່າ ຊູເປີມູນໃນວັນທີ 19 ມີນາ່ 2011 ເປັນຕົ້ນເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ເຮືອຈຳນວນ 5 ລຳຫຼົ້ມໃນຊ່ອງແຄບໂຊເລັນໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ, ແຕ່ວ່າການກ່າວຫາດັ່ງກ່າວບໍ່ມີຫຼັກຖານມາຢັ້ງຢືນແຕ່ຢ່າງໃດ.
ຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບໄພພິບັດທາງທຳມະຊາດ
ສື່ຕ່າງໆໄດ້ມີການຄາດຄະເນວ່າໄພພິບັດທາງທຳມະຊາດຕ່າງໆເຊັ່ນ: ແຜ່ນດິນໄຫວ ແລະ ສຶນາມິໃນໂທໂຮະກຸໃນປີ 2011 ແລະ ແຜ່ນດິນໄຫວ ແລະ ສຶນາມິໃນມະຫາສະໝຸອິນເດຍໃນປີ 2004 ມີຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບປະກົດການຊູເປີມູນ. ແຜ່ນດິນໄຫວລະດັບ 7.5 ເຊິ່ງມີສູນກາງທີ່ທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອຂອງເມືອງຄັນເວີເດັນໃນປະເທດນິວຊີແລນ ເມື່ອເວລາ 12.02 ກາງຄືນ ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນ ຂອງວັນທີ 14 ພະຈິກ 2016 ກໍໄດ້ເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນກັບປະກົດການຊູເປີມູນ. ຍັງບໍ່ພົບຫຼັກຖານທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າປະກົດການຊູເປີມູນ ແລະ ໄພແຜ່ນດິນໄຫວຂະໜາດໃຫຍ່ຕ່າງໆມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັນ.
ໂຄກ
ໂຄກ ເປັນປ່າຫ່າງທີ່ຂະຫຍາຍຕົວດີໃນເຂດທີ່ເປັນຫີນແຮ່, ມີຝົນຕົກບໍ່ຫຼາຍປານໃດ ແລະ ມີລະດູແລ້ງຍາວ ແຕ່ 6-7 ເດືອນ. ປະກອບດ້ວຍໄມ້ນາໆຊະນິດ ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍມີໃບຫຼົ່ນຕາມລະດູການ ແລະ ມີຄວາມທົນທານ ຕໍ່ຄວາມແຫ້ງແລ້ງ. ປ່າໂຄກມີໂຄງສ້າງຫຼາຍໆຊັ້ນຄື: ຊັ້ນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່(ສູງບໍ່ກາຍ 20 ແມັດ, ລຳຕົ້ນຄົດໂງ, ມີງ່າຫຼາຍ...), ຊັ້ນພຸ່ມໄມ້, ຊັ້ນຫຍ້າ ແລະ ເຄືອເຂົາຕ່າງໆ. ຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ທີ່ມັກພົບເຫັນຢູ່ຕາມໂຄກມີ: ໄມ້ສະແບງ, ໄມ້ກຸງ, ໄມ້ຊາດ, ໄມ້ເຊືອກ, ໄມ້ຈິກ, ໄມ້ຮັງ... ປ່າປະເພດນີ້ມີຫຼາຍຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ສະຫວັນນະເຂດ, ຈຳປາສັກ,ສາລະວັນ ແລະ ອັດຕະປື.
ຕະຫຼາດໃຫຍ່
ຕະຫລາດໃຫຍ່ ເປັນຕະຫລາດປະຈຳເມືອງສິງ ສະໄໝກ່ອນເປັນຕະຫລາດທີ່ມີການຊື້ຂາຍຝິ່ນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນສາມຫລ່ຽມຄຳ ປະຈຸບັນເປັນຕະຫລາດຈຳໜ່າຍອາຫານ ເສື້ອຜ້າ ແລະ ຂອງໃຊ້ຕ່າງໆ. ສ່ວນຫຼາຍນຳເຂົ້າມາຈາກຈີນ ແລະ ຍັງເປັນຕະຫລາດຊື້ຂາຍແລກປ່ຽນສິນຄ້າຂອງຊົນເຜົ່າຕ່າງໆ.
ນຳເບີ (ສັນຍະລັກ)
ນຳເບີ ເປັນເຄື່ອງຫມາຍວັກຕອນຊະນຶດນຶ່ງ
ປະຫວັດ
ເຊື່ອກັນວ່າສັນຍາລັກດັ່ງກ່າວຕິດຕາມຕົ້ນ ກຳ ເນີດຂອງມັນມາຈາກສັນຍາລັກ℔, [a] ຕົວຫຍໍ້ຂອງ ຄຳ ສັບ Roman termlibra pondo, ເຊິ່ງແປວ່າ "ນ້ ຳ ໜັກ ປອນ". [7] [8] ຕົວຫຍໍ້ນີ້ຖືກພິມດ້ວຍປະເພດ ligature ທີ່ອຸທິດຕົນ, ມີເສັ້ນແນວນອນຂ້າມ, ເພື່ອວ່າຕົວອັກສອນຕົວນ້ອຍຈະບໍ່ຜິດພາດ ສຳ ລັບຕົວເລກ 1. ໃນທີ່ສຸດສັນຍາລັກດັ່ງກ່າວໄດ້ຖືກຫຼຸດລົງເພື່ອຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງເປັນການຊ້ອນກັນຂອງສອງເສັ້ນເລືອດຕັນທາງນອນ "=" ທົ່ວ ເສັ້ນເລືອດຕັນໃນຄ້າຍຄືສອງເສັ້ນ "//". " ຕົວຢ່າງຂອງມັນທີ່ຖືກ ນຳ ໃຊ້ເພື່ອຊີ້ບອກວ່າປອນມີຢູ່ຢ່າງ ໜ້ອຍ ຈົນຮອດປີ 1850. [9] [b]
ສັນຍາລັກດັ່ງກ່າວໄດ້ຖືກອະທິບາຍວ່າເປັນ "ຕົວເລກ" ໃນຕົວ ໜັງ ສື 1853 ກ່ຽວກັບການຈອງບັນຊີ, [10] ແລະຄວາມ ໝາຍ ສອງຢ່າງຂອງມັນໄດ້ຖືກອະທິບາຍໄວ້ໃນຂໍ້ຄວາມບັນທຶກຈາກປີ 1880. [11] ປື້ມຄູ່ມືການແນະ ນຳ ຂອງແບບ ຈຳ ລອງຕົວພິມ 5 ຕົວເລກ 5 ຕົວເລກ (c. 1896) ປະກົດວ່າອີງໃສ່ສັນຍາລັກດັ່ງກ່າວວ່າ "ເຄື່ອງ ໝາຍ ເລກ ໝາຍ [12] ເຖິງແມ່ນວ່ານີ້ຍັງສາມາດຫມາຍເຖິງເຄື່ອງຫມາຍ numero. [14] ປື້ມຄູ່ມືປີ 1917 ຈຳ ແນກລະຫວ່າງສອງການ ນຳ ໃຊ້ຂອງສັນຍາລັກ: "ຈຳ ນວນ (ຂຽນກ່ອນຕົວເລກ)"; ແລະ "ປອນ (ຂຽນຕາມຮູບ)" [15] ການໃຊ້ປະໂຫຍກທີ່ວ່າ "ເຄື່ອງ ໝາຍ ປໍ້າ" ເພື່ອ ໝາຍ ເຖິງສັນຍາລັກນີ້ແມ່ນພົບເຫັນຈາກປີ 1932 ໃນການໃຊ້ສະຫະລັດ. ຄຳ ສັບທີ່ມີສັນຍາລັກທີ່ພົບໃນການຂຽນຂອງອາຟຣິກາໃຕ້ຈາກທ້າຍຊຸມປີ 1960, [17] ແລະຈາກແຫຼ່ງອື່ນໆທີ່ບໍ່ແມ່ນອາເມລິກາ ເໜືອ ໃນຊຸມປີ 1970. [ອ້າງ ຈຳ ເປັນ]
ສັນຍາລັກທີ່ເບິ່ງຄືວ່າໄດ້ຖືກ ນຳ ໃຊ້ເປັນຕົ້ນຕໍໃນເອກະສານທີ່ຂຽນດ້ວຍມື; ໃນທຸລະກິດການພິມ, ສັນຍາລັກ numero (№) ແລະ barred-lb (℔) ແມ່ນໃຊ້ ສຳ ລັບ“ ຈຳ ນວນ” ແລະ“ ປອນ” ຕາມ ລຳ ດັບ [ບ່ອນໃດ?] [ອ້າງ ຈຳ ເປັນ]
ສຳ ລັບອຸປະກອນກົນຈັກ, ສັນຍາລັກດັ່ງກ່າວປາກົດຢູ່ເທິງແປ້ນພິມຂອງເຄື່ອງພິມດີດມາດຕະຖານ RRingington (ຄ. ສ. ປີ 1886), [18] ແຕ່ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ໃນແປ້ນພິມທີ່ໃຊ້ ສຳ ລັບການຈັດປະເພດ. [9] ມັນປາກົດຢູ່ໃນຫລາຍໆລະຫັດຂອງເຄື່ອງໂທລະຄົມນາຄົມແລະຈາກນັ້ນໄດ້ຖືກຄັດລອກໄປທີ່ ASCII, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ມັນມີຢູ່ໃນຄອມພີວເຕີ້ແລະດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມີການ ນຳ ໃຊ້ອີກຫລາຍໆຢ່າງ ສຳ ລັບຕົວລະຄອນ. ສັນຍາລັກດັ່ງກ່າວໄດ້ຖືກ ນຳ ສະ ເໜີ ຢູ່ປຸ່ມດ້ານລຸ່ມເບື້ອງຂວາຂອງເຄື່ອງ ສຳ ອາງ ສຳ ຜັດໃນປີ 1968, ແຕ່ປຸ່ມດັ່ງກ່າວບໍ່ໄດ້ຖືກ ນຳ ໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງຈົນກວ່າຈະມີເຄື່ອງສຽງຂະ ໜາດ ໃຫຍ່ (ລະບົບ PBX, ແລະອື່ນໆ) ໃນຕົ້ນຊຸມປີ 1980. [19]
ໜຶ່ງ ໃນການ ນຳ ໃຊ້ໃນຄອມພີວເຕີ້ແມ່ນການໃສ່ປ້າຍຂໍ້ຄວາມຕໍ່ໄປນີ້ວ່າມີການຕີຄວາມແຕກຕ່າງ (ເຊັ່ນ ຄຳ ສັ່ງຫລື ຄຳ ເຫັນ) ຈາກສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງຂໍ້ຄວາມ. ມັນໄດ້ຖືກຮັບຮອງເອົາ ສຳ ລັບການ ນຳ ໃຊ້ພາຍໃນເຄືອຂ່າຍການສົນທະນາເຄືອຂ່າຍອິນເຕີເນັດ (IRC) ປະມານປີ 1988 ເພື່ອປ້າຍຊື່ກຸ່ມແລະຫົວຂໍ້. [20] ການ ນຳ ໃຊ້ນີ້ໄດ້ແຮງບັນດານໃຈ [21] Chris Messina ເພື່ອສະ ເໜີ ລະບົບທີ່ຄ້າຍຄືກັນທີ່ຈະໃຊ້ໃນ Twitter ເພື່ອໂຄດຫົວຂໍ້ທີ່ສົນໃຈໃນເຄືອຂ່າຍ microblogging, [22] ນີ້ໄດ້ກາຍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າເປັນ hashtag. ເຖິງແມ່ນວ່າການ ນຳ ໃຊ້ໃນເບື້ອງຕົ້ນແລະເປັນທີ່ນິຍົມທີ່ສຸດໃນ Twitter, ການ ນຳ ໃຊ້ hashtag ໄດ້ຂະຫຍາຍໄປຍັງສະຖານທີ່ສື່ສັງຄົມອື່ນໆ. [23]
ການໃຊ້ງານ
ໃນທາງຄະນິດຕະສາດ ໃຊ້ແທນຄວາມສຳຄັນຂອງຊຸດຫນຶ່ງ
ໃນພາສາອື່ນ
ໃນພາສາອາຫຼັບ ເຄື່ອງຫມາຍນີ້ຈະມີລັກສະໜະເປັນເສັ້ນຊື່ຕິດກັບເສັ້ນຂວາງຂ້າງເທິງ ຄືໃນວົງເລັບ (؀)
ເຂື່ອນໄຊຍະບູລີ
ປະຫວັດສາດ
thumb| ພື້ນທີ່ດິນ thumb| ສະຖານທີ່ກໍ່ສ້າງ
ເຊໂປນ
ເມືອງເຊໂປນ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕະເວັນອອກ ຂອງສະຫວັນນະເຂດ ມາຕາມເສັ້ນທາງເລກທີ 9 ປະມານ 190 ກິໂລແມັດ. ເຊໂປນເປັນເມືອງທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກໄພພິບັດເມື່ອຕອນເກີດສົງຄາມທຳລາຍຢ່າງຫຼວງຫລາຍທີ່ສຸດ ເພາະໃນອະດີດເຊໂປນ ເປັນເມືອງຜ່ານເສັ້ນທາງສາຍໂຮ່ຈິມິນ ອັນເປັນເສັ້ນທາງຮົບ ທີ່ມີຊື່ສຽງຫລາຍໃນສົງຄາມອິນດູຈີນ ເປັນເຄືອຂ່າຍຂອງຖະໜົນທຸລະກັນດານ ທີ່ຊັບຊ້ອນລຽບຊາຍແດນລາວ ວຽດນາມ ຕັ້ງຕົ້ນ ຈາກໂພນສະຫວັນ ລົງມາເຖິງອັດຕະປື ແລະ ມີທາງຕໍ່ໄປຍັງກຳປູເຈຍໄດ້. ຈຸດເດັ່ນ, ເຊໂປນຍັງຄົງຮ່ອງຮອຍຂອງອະດີດໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ ຖະໜົນຮອບເມືອງທີ່ມີຊາກເພພັງ ຊາກອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ ຖິ້ມຫລົງເຫລືອໄວ້ໄດ້ເຫັນ ໃນອະດີດເສັ້ນທາງນີ້ ພວກຫວຽດມິນ ສ້າງໄວ້ເພື່ອລຳລຽງພົນ ສູ້ກັບທະຫານຝຣັ່ງ ຄ.ສ 1963- 1974 ຊ່ວງສົງຄາມອິນດູຈີນ ກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອ ໃຊ້ເປັນເສັ້ນທາງລຳລຽງພົນ ແລະ ອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ ໄປວຽດນາມໃຕ້ ອະເມຣິກາ ພະຍາຍາມທຳລາຍເສັ້ນທາງນີ້ໂດຍການຖິ້ມລະເບີດຢ່າງໜັກ ຈົນຖິ້ມຮ່ອງຮອຍແຫ່ງສົງຄາມ ແລະ ຄວາມພິນາດປາກົດຢູ່ຊັດເຈນ ປະຈຸບັນຍັງຄົງມີກັບລະເບີດ ແລະ ຊາກອາວຸດ ເປັນເຄື່ອງຢືນຢັນເຫດການທາງປະຫວັດສາດທີ່ເກິດຂື້ນຢ່າງໂຫດຮ້າຍ ຕະຫລອດເສັ້ນທາງໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ສຶກສາຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ.
ປ່າໄມ້ໃບເຂັມ
ປ່າໄມ້ໃບເຂັມຢູ່ລາວລວມມີຊະນິດຕ່າງໆເຊັ່ນ: ໄມ້ແປກ, ໄມ້ຮິ້ງ, ໄມ້ສົນ... ໃນນັ້ນ ໄມ້ແປກ(ແປກແດງ ແລະ ແປກຄົວ) ກວມປະລິມານຫຼາຍກວ່າໝູ່. ໄມ້ແປກມີຄວາມທົນທານຕໍ່ອາກາດໜາວ ແລະ ແຫ້ງແລ້ງທົນທານຕໍ່ຄວາມຈືດຈາງຂອງດິນໄດ້ດີ. ເຂດທີ່ມີປ່າແປກຫຼາຍແມ່ນເເຂວງຫົວພັນ, ຊຽງຂວາງ, ຄຳມ່ວນ, ເຊກອງ, ສະຫວັນນະເຂດ, ພູພຽງຕະໂອ້ຍ, ພູພຽງບໍລະເວນ...ຢູ່ຕາມປ່າແປກນີ້ກໍມັກມີຕົ້ນໄມ້ໃບໃຫຍ່ປະປົນນຳ ເຊິ່ງສ່ວນຫຼາຍແມ່ນໄມ້ດູ່ຄ່າງ ແລະ ໄມ້ກໍ່. ຢູ່ພື້ນປ່າແປກສ່ວນຫຼາຍມັກມີຫຍ້າຄາ.
ທ່ານ ແຕງອ່ອນ ດວງວິໄລ
ທ່ານ ແຕງອ່ອນ ດວງວິໄລ ເກີດທີ່ ບ້ານຫາດຊຽງດີ  ເມືອງ ຫນອງບົກ ແຂວງຄຳມ່ວນ ປະເທດລາວ ເປັນບຸດຄົນທີ 4 ຂອງ ພໍ່ດວງ ແມ່ຄຳມີ ມີພີ່ນ້ອງລວມກັນຫ້າຄນ ການສືກສາຈົບ ຊ້້ນກາງ ກ່ຽວກັບຂົວທາງ ຢຸ່ ຮຮ ຄົມມະນາຄົມ ໂສກປ່າຫລວງ ປະຈຸບັນຢູ່ບ້ານດົງຍາງ ເມືອງຫນອງບົກ ແຂວງຄຳມ່ວນ ແຕ່ງດອງກັບນາງບາງ ມີລູກນຳ4ຄົນຍິງຫມົດ ເສຍຊີວິດ 1 ຊັ້ນຕຳແຫນ່ງເປັນຮອງຫົວຫນ້າຫ້ອງການ ໂຍທາ ເມືອງຫນອງບົກ ຮັບຜີດຊອບ ກ່ຽວກັບທາງ
ສາວໄສ້ໃຫ້ກາກິນ
ເອົາຄວາມລັບຂອງຕົນຫລືຝ່າຍຕົນເປີດເຜີຍໃຫ້ຝ່າຍອື່ນຮູ້
ໂນບິ ໂນບິຕະ
ໂນບິ ໂນບິຕະ（ຍີ່ປຸ່ນ:Nobi Nobita）ນາງ ເກີດໃນວັນທີ 7 ສິງຫາ, ແມ່ນຕົວລະຄອນຫຼັກຂອງການເຄື່ອນໄຫວຂອງກາຕູນແລະກາຕູນກາຕູນ ໂດລາເອມອນ, ອາໄສຢູ່ໃນໂຕກຽວ. ແຕ່ເມື່ອເວລາປ່ຽນແປງ, ລາວເປັນນັກຮຽນປະຖົມໃນໂຕກຽວແລະໄດ້ອາໄສຢູ່ ນຳ ພໍ່ແມ່ເປັນເວລາສິບປີ. ລາວໃສ່ແວ່ນຕາ, ເສື້ອໂປໂລສີແດງຫລືສີເຫລືອງທີ່ມີຄໍຂາວ, ແລະສັ້ນສີຟ້າຫລືສີ ດຳ. ໂນບິຕະ ປົກກະຕິແລ້ວແມ່ນໂງ່ຈ້າ, ບໍ່ເປັນມືອາຊີບ, ຂີ້ຄ້ານ, ມືດມົວ, ອ່ອນແອ, ອ່ອນແອ, ເດັກນ້ອຍແລະບໍ່ດີໃນກິລາ. ລາວບໍ່ມັກປື້ມແລະມີຄວາມຮູ້ພື້ນຖານທາງວິທະຍາສາດ, ບໍ່ສາມາດເຂົ້າໃຈແນວຄວາມຄິດ. ລາວມັກຈະມີໂອກາດທີ່ຈະໄດ້ນອນແລະມັກເຄື່ອງມືທີ່ເຮັດໃຫ້ລາວມີເວລາພິເສດຫລືເຮັດວຽກໃຫ້ລາວ, ແລະດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຮູ້ກັນວ່າມັນຂີ້ຄ້ານ.
ປະເທດໂອຕະລີດ
ປະເທດໂອຕະລິດ (Autriche, Austria) ຫຼື ປະເທດເອີສະເຕີໄລ (Österreich) ຫຼືຊື່ທາງການແມ່ນ ສາທາລະນະລັດໂອຕະລິດ (Republik Österreich, République d'Autriche, Republic of Austria) ແມ່ນປະເທດນຶ່ງທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ ຢູ່ໃນທະວີບເອີລົບກາງ. ມີອານາເຂດທາງເຫນືອຕິດກັບປະເທດເຢຍລະມັນແລະສາທາລະນະລັດແຊັກ ທາງຕາເວັນອອກຕິດກັບສະໂລວາກີແລະຮົງກະລີ ທາງໃຕ້ຕິດກັບສະໂລເວນີແລະອິຕາລີ ແລະທາງຕາເວັນຕົກຕິດກັບສະວິດແລະລິກເຕນສະຕາຍ. ມີການປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕແບບມີຜູ້ແທນພາຍໃຕ້ຫຼັກການຂອງລັດຖະສະພາ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
🇪🇺 ໝວດ:
ມະຫາສະໝຸດ
right|thumb|250px|ແຜນທີ່ບັນດາມະຫາສະໝຸດໃນໂລກ. ໂດຍທົ່ວໄປ ຈະຖືວ່າມີ 5 ມະຫາສະໝຸດ : [[ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ, ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ, ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ, ມະຫາສະໝຸດອາກຕິກ, ແລະ ມະຫາສະໝຸດໃຕ້.]]
ມະຫາສະໝຸດ (ຄຳເຄົ້າ: ມຫາສມຸທຣ໌) ແມ່ນ ນໍ້າເຄັມສ່ວນຫຼັກ(ໃຫຍ່) ທີ່ກວມເອົາເກືອບ 70% ຂອງເນື້ອທີ່ຜິວໂລກ. ໂດຍທົ່ວໄປ ບັນດານໍ້າເຄັມນີ້ ຈະຖືກແບ່ງອອກເປັນ 5 ມະຫາສະໝຸດ ແລະ ທະເລທີ່ນ້ອຍກວ່າອີກ. ຫຼາຍກວ່າເຄິ່ງໜຶ່ງ ຂອງ ມະຫາສະໝຸດຈະມີຄວາມເລິກ ຫຼາຍກວ່າ 3,000 ແມັດ. ອັດຕາຄວາມເຄັມ ຂອງ ມະຫາສະໝຸດ ໂດຍສະເຫຼ່ຍ ຈະຢູ່ໃນລະດັບ ປະມານ 35 ppt (3.5%), ສຳຫຼັບ ທະເລ ແມ່ນ ປະມານ 31 ຫາ 38 ppt.
Józef Gosławski
ທ່ານ Józef Jan Gosławski ​ເຊິ່ງ​ເປັນນັກ​ແກະສະຫຼັກ​ (​ເກີດ​ເມື່ອ​ວັນ​ທີ 24 ​ເມສາ 1908 ທີ່​ບ້ານ Polanówka, ​​ໃກ້​ກັບ​ເມືອງ Lublin ​ແລະ ​ເສຍ​ຊີວິດ​ໃນ​ວັນ​ທີ 23 ມັງກອນ 1963 ທີ່​ນະຄອນ​ຫຼວງ Warsaw, ປະ​ເທດ Poland) ​ພ້ອມ​ດ້ວຍນັກ​ອອກ​ແບ​ບຫຼຽນ​ຊາວ​ໂປ​ໂລ​ຍຈໍານວນ​ໜຶ່ງ ​ໄດ້​ພ້ອມ​ກັນ​ອອກ​ແບ​ບຫຼຽນປະ​ເພດຕ່າງໆ ຕົວຢ່າງ​ເຊັ່ນ: ຫຼຽນ 5 zł ທີ່​ມີ​ຮູບ​ຄົນຫາປາ. ພ້ອມ​ດຽວ​ກັນ​ນັ້ນ, ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ກໍຍັງ​ໄດ້​ຮ່ວມ​ກັນ​ອອກ​ແບບອະນຸສອນ​ສະຖານຫຼາຍໆ​ແຫ່ງ ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ກໍ​ແມ່ນ: ອານຸສະຖານ​ຂອງ ​ທ່ານ​ Frederic Chopin ຢູ່​ທີ່ Żelazowa Wola ​ແລະ ກໍຍັງ​ໄດ້​ອອອກ​ແບບຫຼຽນ​ໄຊ​ໃນ​ຮຸ້ນ​ປີ 1939; ​ເຊິ່ງຜົນງານ​ດັ່ງກ່າວ​ເຫຼົ່ານີ້ ​ແມ່ນ​ລ້ວນ​ແລ້ວ​ແຕ່​ໄດ​ຮັບ​ລາງວັນ​ຜົນງານ​ສິນລະປະ​ກໍາ​ຊັ້ນ​ເລີດ​ໃນ​ງານ​ປະ​ກວດ​ຕ່າງໆ​.
ອ້າງອີງाँ
ໝວດ:ເອີລົບ
ມະນຸດສາດ
right|330px|thumbnail|ພິທີກຳ ຂອງ ເຜົ່າເຢົາ ປະເທດ ມາລາວີ
ມະນຸດສາດ (ຄຳເຄົ້າ: ມນຸສຍ໌ສາສຕຣ໌, anthropology) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ ສຶກສາ ກ່ຽວກັບ ມະນຸດຊາດ. ເຄົ້າຂອງ ຄຳວ່າ  ເຊິ່ງແປວ່າ ຄົນ. ຂະແໜງຄົ້ນຄວ້າໃຫຍ່ ຢູ່ ມະນຸດສາດຈະມີ 4 ຂະແໜງ ຄື (1) ກາຍຍະມະນຸດສາດ(physical anthropology) ທີ່ ພະຍາຍາມເຂົ້າໃຈ ມະນຸດຊາດ ໂດຍຜ່ານ ການສຶກສາ ຕໍກັບ ກຳມະພັນ, ການສືບທອດຕ່າງໆ ຫຼື ເວົ້າງ່າຍໆ ຄື ວິວັດທະນາການ ແລະ ການປັບໂຕ ຂອງມະນຸດຊາດ. (2) ສັງຄົມມະນຸດສາດ (social anthropology) ທີ່ ຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບ ວັດທະນະທຳ ເຊັ່ນ ພາສາ, ຮູບແບບເສດຖະກິດ, ການສື່ສານ, ລະບອບການປົກຄອງ ແລະອື່ນໆ. (3) ພາສາມະນຸດສາດ(linguistic anthropology) ທີ່ ພະຍາຍາມສຶກສາ ວິວັດທະນາການ ຂອງ ພາສາຕ່າງໆ ໃນໂລກ ທັງທີ່ອອກສຽງ ແລະ ບໍ່ອອກສຽງ. ສຸດທ້າຍ (4) ແມ່ນ ບູຮານສາດ (archaeology) ທີ່ ສຶກສາດມະນຸດຊາດ ຜ່ານ ຄຸ້ນຄົ້ນ ຮ່ອງຮອຍ, ສິ່ໍງຄົງເຫຼືອຈາກອະດີດ.
ພົນລະເມືອງ
2.  ແຍກອອກແຕ່ລະແຂວງ
3.  ຈຳນວນຄົວເຮືອນໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນມີຈັກຄົວເຮືອນ?
ເຂດເວລາ
ເຂດເວລາ (ຄຳເຄົ້າ: ເຂຕເວລາ) ແມ່ນ ພື້ນທີ່ເທິງຜິວໂລກ ທີ່ໃຊ້ເວລາມາດຕະຖານດຽວກັນ ໂດຍປົກກະຕິໝາຍ ເວລາທ້ອງຖິ່ນ
ໃນອະດີດເຮົາໃຊ້ ເວລາສຸລິຍະຄະຕິ ທ້ອງຖິ່ນ (ສັງເກດຈາກ ຕາເວັນ ທີ່ປະກົດເທິງທ້ອງຟ້າ) ເຮັດໃຫ້ເວລາແຕ່ລະເມືອງທີ່ຕິດກັນແຕກຕ່າງກັນໜ້ອຍໜຶ່ງ ເມື່ອມີການພັດທະນາລະບົບ ໂທລະຄົມມະນາຄົມ ແລະການຂະຫຍາຍຕົວຂອງ ການຂົນສົ່ງທາງລົດໄຟ ຄວາມແຕກຕ່າງເລີ່ມກາຍເປັນບັນຫາເພີ່ມຂື້ນ ເຂດເວລາມີສ່ວນຊ່ວຍແກ້ບັນຫາໂດຍກຳນົດໃຫ້ຕັ້ງ ໂມງ ໃຫ້ກົງກັນຕາມເວລາ ສຸລິຍະຄະຕິກາງຂອງເຂດ ໂດຍທົ່ວໄປເຂດເວລາຈະຕັ້ງຢູ່ເທິງເສັ້ນ ເມຣິດຽນ ຕາມ ເສັ້ນແວງ ຕ່າງໆ ເຊິ່ງຈະມີຊ່ວງຫ່າງກັນ 15° ສົ່ງຜົນໃຫ້ເຂດເວລາທີ່ຢູ່ຕິດກັນມີເວລາຕ່າງກັນ ປະມານ 1 ຊົ່ວໂມງ ຢ່າງໃດກໍຕາມໃນທາງປະຕິບັດ ບໍ່ໄດ້ແບ່ງເຂດຕາມເວລາທີ່ຕ່າງກັນ 1 ຊົ່ວໂມງ.
ທຸກໆ ເຂດເວລາມີຄວາມສຳພັນກັບ ເວລາພິກັດສາກົນ ຈຸດອ້າງອີງຂອງເຂດເວລາແມ່ນ ເສັ້ນເມຣິດຽນແຮກ (ເສັ້ນແວງ 0°) ເຊິ່ງພາດຜ່ານ Royal Greenwich Observatory ກຣີນິດ (ກຣີນິດ) ນະຄອນລອນດອນແຫ່ງສະຫະຣາຊະອານາຈັກ ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶ່ງມັກພົບການໃຊ້ຄຳວ່າ ເວລາມາດຕະຖານກຣີນິດ ເພື່ອສະແດງເວລາພື້ນຖານເຊ່ິງມີຄວາມສຳພັນກັບເຂດເວລາຕ່າງໆ ຢ່າງໃດກໍຕາມທຸກມື້ນີ້ໃຊ້ UTC ເປັນໜ່ວຍເວລາຢ່າງເປັນທາງການ ເຊິ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກວິທີການດັ້ງເດີມຂອງກຣີນິດທີ່ໃຊ້ອ້າງອີງເວລາຕາມຫຼັກ ດາຣາສາດ.
ທັ້ງນີ້ເວລາ GMT (UTC) ຈະເປັນເວລາປະຈຳກຣີນິດສະເພາະໃນຊ່ວງ​ 01:00 UTC ຂອງວັນອາທິດສຸດທ້າຍຂອງເດືອນ ຕຸລາ ເຖິງເວລາ 01:00 UTC ຂອງ ວັນອາທິດ ສຸດທ້າຍຂອງ ເດືອນມີນາ ສ່ວນເວລາ ໃນຊ່ວງເວລາທີ່ເຫຼືອຂອງປີເວລາຂອງກຣີນິດຈະເປັນ ​UTC+1 ເຊ່ິງໃນປະເທດອັງກິດຈະເອີ້ນເວລານີ້ວ່າ (BST - British Summer Time)
ຕົວຢ່າງການສະແດງເວລາທ້ອງຖິ່ນໂດຍໃຊ້ເວລາພິກັດສາກົນ ເວລາ 11.00 UTC
ເຂດເວລາ
ພື້ນທີ່່ໆມີສັນຍະລັກ * ຫຼື ** ກຳກັບ ແມ່ນບໍລິເວນທີ່ໃຊ້ ເວລາອອມແສງ ເຊິ່ງແມ່ນ ລະດູຮ້ອນຈະມີການປັບເວລາໄປທາງໜ້າໃຫ້ໄວຂື້ນ 1 ຊົ່ວໂມງ (* ໃຊ້ກັບບໍລິເວນຂວັ້ນໂລກເໜືອ ** ໃຊ້ກັບບໍລິເວນຂວັ້ນໂລກໃຕ້)
UTC + 5:45 E‡
ເນປານໃຊ້ເວລາ UTC + 5:45 ເນື່ອງຈາກເປັນຊ່ວງເວລາ 1/4 ຊົ່ວໂມງທີ່ໃກ້ທີ່ສຸດກັບ ເວລາກາງທ້ອງຖິ່ນ (local mean time) ຂອງເມືອງຫຼວງກັດມັນດູ ເຊິ່ງຢູ່ທີ່ 85°19' ຕາເວັນອອກ ຫຼື UTC + 5:41:16 ກ່ອນຊ່ວງທົດສະວັດ 90 ເວລາຂອງເນປານແມ່ນ UTC + 5:40
UTC + 8 H
ທັງໝົດຂອງຈີນໃຊ້ເວລາດຽວ ເຮັດໃຫ້ເຂດເວລານີ້ກວ້າງຫຼາຍ ໃນຕາເວັນຕົກສຸດຂອງຈີນ ດວງອາທິດຈະຢູ່ສູງສຸດໃນເວລາ 15:00 ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນ ສ່ວນທາງຕາເວັນອອກສຸດຈະເປັນເວລາ 11:00 ນອກຈາກນີ້ ຍັງເຮັດໃຫ້ການປ່ຽນເວລາທີ່ຊາຍແດນອັບການີສະຖານ (ເຊິ່ງຍາວພຽງແຕ່ 76 ກມ.) ຄື 3 ຊົ່ວໂມງ 30 ນາທີ
ສູນກາງສະຫະພັນແມ່ຍິງ
ສະຫະພັນແມ່ຍິງ ແມ່ນອົງການຈັດຕັ້ງສະເພາະເພດຍິງ ເຊ່ິງເປັນຕົວແທນໃນການປົກປ້ອງສິດທິຜົນປະໂຫຍດຂອງຄວາມເປັນແມ່ ແລະ ເດັກນ້ອຍ. ຄະນະສະຫະພັນແມ່ຍິງລາວ ມີພາລະໜ້າທີ່ໃນການເຕົ້າໂຮມຄວາມສາມັກຄີຂອງແມ່ຍິງລາວບັນດາເຜົ່າ, ສຶກສາອົບຮົມຍົກລະດັບຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ ຢ່າງຮອບດ້ານໃຫ້ແກ່ແມ່ຍິງ, ເຊີດຊູບົດບາດຂອງແມ່ຍິງລາວໃນທົ່ວປະເທດໃຫ້ສູງຂື້ນຢູ່ໃນສັງຄົມລາວ ແລະ ເວທີສາກົນ. ສະຫະພັນແມ່ຍິງລາວເປັນເຈົ້າການ ເພື່ອປະຕິບັດສິດສະເໝີພາບລະຫວ່າງຍິງ-ຊາຍ, ຕັ້ງໜ້າເສີມຂະຫຍາຍຖານະບົດບາດຂອງຕົນໃນພາລະກິດປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດ ພ້ອມທັງອອກແຮງປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດ ອັນຊອບທຳຂອງແມ່ຍິງໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂື້ນໃນວັນທີ 20/7/1955.
ອາເຈນຕິນາ ໃນການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກ FIFA
thumb|300x300px| ຜູ້ຫຼິ້ນຂອງອາເຈນຕິນາສະເຫຼີມສະຫຼອງກັບລາງວັນເຕະບານໂລກໃນ ປີ 1986 ນີ້​ແມ່ນ​ການ​ບັນ​ທຶກ​ຜົນ​ຂອງ ​ອາ​ເຈນ​ຕິ​ນາ ​ໃນ FIFA World Cup. ອາເຈນຕິນາ ເປັນໜຶ່ງໃນທີມທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດຂອງການແຂ່ງຂັນ ໂດຍໄດ້ຊະນະແຊ້ມເຕະບານໂລກສາມຄັ້ງຄື: ໃນ ປີ 1978, 1986 ແລະ 2022. ອາ​ເຈນ​ຕິ​ນາ​ຍັງ​ໄດ້ເປັນຮອງແຊັມສາມ​ຄັ້ງ​: ໃນ ​ປີ 1930 ​, 1990 ແລະ 2014 ​. ໃນ 18 ຄັ້ງຂອງການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກ, ອາເຈນຕິນາໄດ້ຊະນະ 47 ຄັ້ງ ໃນ 88 ນັດ. ທີມໄດ້ປາກົດຢູ່ໃນບານໂລກທັງຫມົດ ແຕ່ເຕະບານໂລກສີ່ຄັ້ງ, ຕາມຫລັງພຽງແຕ່ Brazil ແລະ ເຢຍລະມັນ ໃນຈໍານວນການປະກົດຕົວ.
ມິນາໂມໂຕະ ຊິຊຶກະ
ມິນາໂມໂຕະ ຊິຊຶກະ（ຍີ່ປຸ່ນ:源 静香）ນາງ ເກີດໃນວັນທີ 8 ພຶດສະພາ, ແມ່ນຕົວລະຄອນຫຼັກຂອງການເຄື່ອນໄຫວຂອງກາຕູນແລະກາຕູນກາຕູນ ໂດລາເອມອນ. ມິນາໂມໂຕະ ຊິຊຶກະ ມັກອາບນໍ້າຫຼາຍໆຄັ້ງຕໍ່ມື້, ຄວາມກະຕືລືລົ້ນທີ່ແທ້ຈິງຂອງນາງແມ່ນມັນຕົ້ນທີ່ຫວານ, ເຊິ່ງນາງມັກຈະເກັບຕົວເອງອອກຈາກຄວາມຮູ້ຂອງຄົນອື່ນ, ແລະໄວໂອລິນ, ໃນການຫຼີ້ນຂອງນາງແມ່ນ ໜ້າ ຢ້ານ.
ຊຸດລາວ
ຊຸດລາວແມ່ນຊຸດປະຈຳຊາດຂອງຊາວລາວລຸ່ມ ນຸ່ງຫົ່ມໄດ້ໂດຍທັງຜູ້ຊາຍ ແມ່ຍິງ ແລະເດັກນ້ອຍ.
ເບິ່ງຕື່ມ
ໝວດ:ຊຸດປະຈຳຊາດ ໝວດ:ເຄື່ອງແຕ່ງກາຍລາວ
ວັນນະຄະດີ
ວັນນະຄະດີ ( ວັນ + ຄດີ )
ວັນ ອອກສຽງ ເປັນ ວັນນະ ຕາມເຄົ້າເດີມ ທີ່ສາມາດ ປ່ຽນສຽງ ເປັນ ວັນໂນ ວັນນັງ ວັນເນ...ດັ່ງຄໍາອວຍພອນ ວ່າ ອາຍຸ ວັນໂນ ສຸຂຂັງ ພລັງ ເປັນຕົ້ນ
ຄດີ ອອກສຽງ ເປັນ ຄະດີ  ມີຄວາມໝາຍວ່າ ເລື້ອງ ເລື້ອງໄດ ເລື້ອງນື່ງ ທີ່ເກີດຂື້ນ
ບ້ານໜອງໄຮ
ບ້ານໜອງໄຮມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາຄື ເລີ່ມທໍາອິດກ່ອນທີ່ຈະມາເປັນບ້ານໜອງໄຮໃນປັດຈຸບັນນີ້ ແຕ່ກ່ອນໄດ້ມີຊາວບ້ານສວນມອນໄດ້ຍ້າຍມາຢູ່ໃນເຂດບໍລິເວນແຫ່ງນີ້ ເຊິ່ງພວກເຂົາເຈົ້າໄດ້ມາປັກຫຼັກຕັ້ງຖິ່ນຖານບ້ານເຮືອນເພື່ອເຮັດສວນ, ເຮັດໄຮ່ ແລະ ດໍາລົງຊີວິດທໍາມາຫາກິນຢູ່ໃນບໍລິເວນນີ້ ເຊິ່ງໄລຍະນັ້ນ ແມ່ນບໍ່ທັນໄດ້ມີຊື່ບ້ານເທື່ອ ແລ້ວຊາວສວນມອນໃນໄລຍະນັ້ນກໍມີຄອບຄົວບໍ່ຫຼາຍ ເຊິ່ງມີປະມານ 20 ປາຍຄອບຄົວ, ໃນໄລຍະຕໍ່ມາເຂົາເຈົ້າກໍໄດ້ມີນາຍບ້ານຄົນທໍາອິດ ພ້ອມກັບໄດ້ມີການຕັ້ງຊື່ບ້ານຄັ້ງທໍາອິດເຊັ່ນກັນ ໂດຍນາຍບ້ານມີຊື່ວ່າ: “ພໍ່ຕູ້ກ່ອນບ້ານທິດມີ” ເຊິ່ງຊາວບ້ານໄດ້ພາກັນເອີ້ນນາຍບ້ານຂອງເຂົາເຈົ້າໃນຊ່ວງນັ້ນໂດຍຊື່ເອີ້ນທີ່ວ່ານາຍບ້ານ "ກ່ອນບ້ານທິດມີ” ນີ້ມີຄວາມໝາຍວ່າ: ເປັນບຸກຄົນສໍາຄັນ, ອາວຸໂສ ແລະ ເປັນບຸກຄົນທີ່ມາອາໄສຢູ່ກ່ອນໝູ່ໝົດໃນເຂດແຫ່ງນີ້. ເພິ່ນມາອາໄສຢູ່ກ່ອນທີ່ຈະມີບ້ານເຮືອນຂອງປະຊາຊົນກວ່າ 20 ຄອບຄົວອີກ ແລະ ເພິ່ນກໍເປັນນາຍບ້ານຄົນທໍາອິດຂອງບ້ານແຫ່ງນີ້ອີກ. ຄໍາວ່າ: ກ່ອນບ້ານ ແມ່ນເພິ່ນໄດ້ມາອາໄສຢູ່ກ່ອນໝູ່, ສ່ວນຄໍາວ່າທິດມີແມ່ນຊື່ຂອງເພິ່ນເອງ ພໍ່ຕູ້ທິດມີ, ພໍ່ຕູ້ກ່ອນບ້ານທິດມີນີ້ ເພິ່ນໄດ້ເປັນນາຍບ້ານແຕ່ປີ ຄ.ສ 1963 ແລະ ເພິ່ນເອງກໍໄດ້ຕັ້ງຊື່ບ້ານໃນປີດຽວກັນ ໂດຍເພິ່ນໄດ້ຕັ້ງຊື່ຈາກສະພາບແວດລ້ອມອອ້ມຂ້າງຂອງບ້ານທີ່ເດັ່ນສຸດກໍຄື ດ້ວຍໜອງທີ່ໃຫຍ່ເປັນບວກ, ຂີ້ຕົມທີ່ງົວ ແລະ ຄວາຍມັກມາລົງຫຼິ້ນ ພ້ອມກັບມີຕົ້ນໄຮທີ່ໃຫຍ່ສີ່ຕົ້ນອ້ອມໜອງ ເພິ່ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ບ້ານໜອງໄຮ ເປັນຕົ້ນມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນນີ້. ຕັ້ງແຕ່ສ້າງຕັ້ງເປັນບ້ານໜອງໄຮໃນ ປີ ຄ.ສ 1963 ຈົນເຖິງ ປີ ຄ.ສ 2018 ບ້ານໜອງໄຮໄດ້ມີນາຍບັນມາແລ້ວທັງໝົດ 10 ຄົນ.