ແຂວງຈຳປາສັກ
ເສດຖະກິດຂອງແຂວງ
ເຂດມະຫານະທີ ສີພັນດອນ  ທີ່ເປັນເຂດເກາະດອນນ້ອຍໃຫຍ່ທີ່ ຊ່າລືພືຜ້າ ເລື່ອງເລົ່າຂານຕຳນານພື້ນເມືອງລາວ ເຊິ່ງນັບແຕ່ດອນພະກ່ຳ ເມືອງຈຳປາສັກໄປຈົນຮອດຊຸມດອນທີ່ຕັ້ງຢູ່ຫົວຄັນເຫວ ຄອນພະເພັງລ້ວນ ແຕ່ມີຕຳນານພື້ນເມືອງລາວກັນມາຫລາຍ ເຊັ່ນຄົນ: ເລື່ອງດອນນາງໂລງ, ດອນນາງລອຍ,ເລື່ອງສອງບ່າວ ສາວລ່ອງເຮືອລົງ ຄອນພະເພັງຈົນກະທັງຈົນຮອດດອນໄຊ.ໃນຈຳນວນດອນທີ່ກ່າວກັນວ່າ ສີ່ພັນດອນນັ້ນ ຄວາມຈິງກໍ່ອາດຈະເຖິງຖ້າວ່ານັບຫມົດທັງນ້ອຍ ແລະ ໃຫຍ່ແຕ່ຖ້າຈຳແນກອອກເຊັ່ນ: ດອນທີ່ມີຄົນອາໄສຢູ່ດອນທີ່ໃຊ້ລ້ຽງສັດປູກຝັງ ແລະ ດອນທີ່ຟູ ຫລື ພົ້ນນ້ຳແຕ່ຍາມແລ້ງກໍ່ເປັນອີກເລື່ອງຫນຶ່ງຕາມການສຳຫລວດຈາກ ພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງດອນ ທີ່ມີປະຊາຊົນອາໄສຕັ້ງບ້ານເຮືອນຢູ່ທັງຫມົດ 364 ດອນ, ດອນໃຫຍ່ກວ່າຫມູ່ ກໍ່ແມ່ນດອນໂຂງມີຊາວປາຍບ້ານຖັດນັ້ນ ກໍ່ມີດອນເບັງ ຫລື ດອນສົມ, ດອນລົບປາດີ,ດອນຊ້າງໄພ, ດອນພິມານ, ດອນຂະເຫມົາ,ດອນຮີ, ດອນໄຊ, ດອນສັນ, ດອນແດງ, ດອນໂລງ, ດອນຄອນ, ດອນເດດ ແລະ ອື່ນໆ ທີ່ຕັ້ງເກາະກ່າຍກັນໄປ,ເທິງໜ້ານ້ຳແມ່ຂອງຕອນໃຕ້ ເຊິ່ງມີຄວາມກວ້າງ ປະມານ 15 ກິໂລແມັດ ໃນບັນດາບ້ານທີ່ ຢູ່ເທິງດອນ ກໍ່ຍັງມີວັດວາສາດສະຫນາເກືອບທຸກບ້ານ ສ່ວນແບບແຜນດຳລົງຊີວິດກໍບໍ່ຜິດແປກ ຈາກຜູ້ທີ່ຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນໃຫຍ່ ແຕປະການໃດຕົ້ນຕໍອາຊີບກໍ່ແມ່ນການປູກຝັງລ້ຽງສັດ ໂດຍສືບທອດມາຈາກເຊັ່ນ: ປູ່, ຍ່າ,ຕາ,ທວດ ສິ່ງທີ່ແຕກຕ່າງແດ່ກໍ່ຄົງການເດີນທາງໄປມາຂອງຊາວບ້ານແຖບນີ້ ໃຊ້ເຮືອເປັນພາຫະນະຕົ້ນຕໍໃນການລຳລຽງຂົນສົ່ງຕິດຕໍ່ພົວພັັນກັບຄົນຢູ່ຝັ່ງ ຫລື ລະຫວ່າງດອນດ້ວຍກັນ.ສ່ວນຮີດຄອງປະເພນີນີ້ ແມ່ນບໍ່ມີການແຕກຕ່າງກັນປະການໃດຄືເຄົາລົບຮີດສິບສອງຄອງສິບສີ່ນຳກັນ ແລະ ອາດຈະມີການແຕກ ຕ່າງກັນບາງເລັກນ້ອຍໂດຍສະເພາະການຕໍ່ສູ້ຫາລ້ຽງຊີບເຊັ່ນ: ສູ້ກັບການພັດທະນາສູ້ກັບການຊອກຮ່ຳຮຽນຄວາມບໍ່ເປັນທຳສູ້ຊີວິດທີ່ຢູ່ ທ່າມກາງທຳມະຊາດກົດດັນເປັນຕົ້ນສາຍນ້ຳໄຫລທັງເລິກ ສາຍຝົນລິນ ແລະ ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກລຳບາກຮອບດ້ານໃນກາງດອນ ເຊິ່ງຕັດ ຂາດຈາກໂລກພາຍນອກ ດັ່ງນັ້ນນິດໄສໃຈຄໍຄົນແຖບນີ້ຈິ່ງອ່າວອອກໄປທາງຫ້າວໆແດ່ແຕ່ພວກເຂົາກໍ່ເປັນຄົນຈິງຈັງຈິງໃຈຮັກແພງຊື່ສັດ ຕໍ່ຫມູ່ເພື່ອນ. ຍັງປາກົດໃຫ້ເຫັນອີກສິ່ງຫນຶ່ງນັ້ນກໍ່ຄືຄວາມມັກມ່ວນ, ມັກກີລາ, ຮູ້ແພ້, ຮູ້ຊະນະດັ່ງນັ້ນ ບັນພະບູລຸດ ຈິ່ງປະດິດສ້າງລຳສີພັນດອນ, ລຳໂສມໄວ້ໃຫ້ເປັນພື້ນຖານສິລະປະທ້ອງຖິ່ນ ສ່ວນກີລາກໍ່ມີຊ່ວງເຮືອເກືອບທຸກບ້ານ ຫລື ທຸກດອນມີເຮືອຊ່ວງເປັນຂອງຕົນ ເອງ ແລະ ສູ້ໃຫ້ມີໂຮງຮຽນຄົບທຸກບ້ານທຸກດອນເຊັ່ນກັນ. ມາເຖິງປະຈຸບັນ ພາຍໃຕ້ແສງສະຫວ່າງການນຳພາຂອງພັກບັນດາເຂດເກາະດອນແຫ່ງມະຫານະທີສີ່ພັນດອນໄດ້ຖືກພັດທະນາເປັນ ລຳດັບເຊັ່ນດຽວກັບຟາກຝັ່ງແຜ່ນດິນໃຫຍ່ຄື: ຊາວບ້ານສາມາດສົ່ງສິນຄ້າທີ່ຜະລິດໄດ້ທ້ອງຖິ່ນຕົນອອກຂາຍໄປຍັງຕົວເມືອງໃນບາງດອນ ມີໄຟຟ້າຖາວອນໃຊ້ມີສຸກສາລາ. ສາມານໍາລົດເກັງໄປໄດ້ ເພາະມີເຮືອບັກແລ່ນ 24 ຊົ່ວໂມງ ແລະ ບາງດອນຍັງພັດ ທະນາເປັນເຂດທ່ອງທ່ຽວທີ່ມີແຂກຄົນໄປຢາມບໍ່ຂາດດັ່ງນັ້ນດິນແດນຖິ່ນນີ້ຈິ່ງເປັນດິນແດນທີ່ບໍ່ມີຍາມຫລັບໄຫລເປັນບ່ອນທີ່ມີການເຫນັງຕີງຕາມການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປະເທດຊາດ ແລະ ຖ້າໃຜຍາກຂີ່ເຮືອ ລ່ອງເຮືອທີ່ທ່າເຮືອບ້ານນາກະສັງ ລັດເລາະ ເກາະດອນ ມະຫານະທີ ສີ່ພັນດອນ ສຳຜັດ ທຳມະຊາດ ວິຖີຊີວິດ ການເປັນຢູ່ເກາະດອນ (ດອນຄອນ) ຊາກຫົວລົດໄຟອາຍນ້ຳຂົວລົດໄຟ ໃນຍຸກຂອງ ລ່າເມືອງຂຶ້ນຝລັ່ງ ແລະ ລີ່ຜີ ຫົວລົດໄຟຮ້າງ ດອນຄອນ ເປັນເກາະນ້ອຍໆ ໜຶ່ງໃນ ມະຫານະທີສີ່ພັນດອນ ຕັ້ງຢູ່ທາງຕອນເໜືອຂອງ ດອນຄອນ ມີເຮືອຫາງຍາວລຳນ້ອຍໃຫ້ບໍລິການ ຂຶ້ນລົງຕາມຮ່ອງນ້ຳແຄບໆລະຫວ່າງດອນເດດ ແລະ ດອນຄອນ ທັງສອງເກາະນີ້ ເມື່ອສະໄໝຝຣັ່ງຍຶດຄອງອິນດູຈີນ ຈຳເປັນຕ້ອງສົ່ງສິນຄ້າ ແລະ ສິ່ງຂອງຕ່າງໆ ຂຶ້ນໄປຕອນກາງປະເທດແຕ່ຕ້ອງຕິດຂັດກັບເກາະແກ້ງຂະໜາດໃຫຍ່ ເຮັດໃຫ້ເຮືອສິນຄ້າ ບໍ່ສາມາດແລ່ນຜ່ານໄປໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ສ້າງທ່າເຮືອ ແລະ ທາງລົດໄຟເທິງດອນຄອນ ໄວ້ສຳລັບເປັນທ່າເຮືອ ເພື່ອຂົນຖ່າຍສິນຄ້າລົງເຮືອໃໝ່ ຫົວຈັກລົດໄຟອາຍນ້ຳ ແລະ ລາງລົດໄຟໃນປັດຈຸບັນຍັງມີຊາກປະຫຼັກຫັກພັງໃຫ້ເຫັນກ່ອນເຖິງນ້ຳຕົກຫຼີ່ຜີ ບັນຍາກາດອ້ອມຮອບເກາະງຽບສະຫງົບ ວິຖີການເປັນຢູ່ຂອງຊາວບ້ານແຄມຝັ່ງນ້ຳອັນລຽບງ່າຍ ຕະຫລອດຈົນຄວາມຮົ່ມເຢັນຂອງ ຕົ້ນໝາກພ້າວຫລາຍໆ ຕົ້ນ ບໍລິເວນທົ່ວດອນ ກໍເຮັດໃຫ້ເກາະດອນແຫ່ງນີ້ເປັນເກາະດອນທີ່ໜ້າຢູ່ ແລະ ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຂອງຕ່າງຊາດ(ເອີຣົບ ແລະ ອາຊີ) ທີ່ມາພັກ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວ ຢູ່ອາໄສຫລາຍໆ ມື້ ແບບ long term ຖືໄດ້ວ່າເປັນສະຫວັນ ຂອງຄົນຮຽບງ່າຍ ບໍ່ຕ້ອງການຄວາມສິີວິໄລ ຂໍຕິດ ແລະ ເກາະທຳມະຊາດໄວ້ນ້ຳຕົກຫຼີ່ຜີ ຫລື ຫຼີ່ຜີ ເອີ້ນອີກຊື່ໜຶ່ງຄືຕາມດສົມພະມິດ. ນ້ຳຕົກຫຼີ່ຜີຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດດອນຄອນ ນ້ຳຕົກລີ່ຜີ ເກີດຈາກນ້ຳທີ່ໄຫລຖາໂຖມຜ່ານເກາະ ເນີນຫິນ ຊຶ່ງເປັນໂງ່ນຫິນ  ແກ້ງຫີນອັນແຂງແກ່ນຕົກລົງມາດ້ວຍກຳລັງແຮງແຕກເປັນລະອອງສີຂາວໄປທົ່ວ ລະຫວ່າງ ລະອອງນ້ຳຕົກ ກະທົບແກ້ງຫີນ ເກີດເປັນ ລະອອງປຸຍ ສີຄາມ ເບິ່ງສວຍງາມຕື່ນຕາ ຕື່ນໃຈ ສຳລັບຜູ້ພົບເຫັນ ເປັນຢ່າງດີຫຼີ່ຜີນັ້ນ ມີເລື່ອງລາວ ປະຫວັດສາດຕ່າງໆ   ລ້ວນມີຄວາມສຳຄັນ ແລະ ກ່ຽວຂ້ອງກັບຫຼີ່ຜີ ແລະ ຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງ ສັດນ້ຳ ທີ່ແຫ່ງນີ້  ຍັງອຸດົມສົມບູນຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ຫຼີ່ ເປັນພາສາລາວ ໝາຍເຖິງ ເຄື່ອງມືຫາປາຊະນິດໜຶ່ງມີລັກສະນະຄ້າຍລອບ ຊຶ່ງ ມີໃຫ້ເຫັນກັນທົ່ວໄປ ສ່ວນຄຳວ່າ ຜີ ໝາຍເຖິງສົບຄົນຕາຍ ຊຶ່ງບໍລິເວນ ນ້ຳຕົກລີ່ຜີ ຈະມີກະແສນ້ຳໄຫລບ່າຕາມພື້ນທົ່ງຮາບຜ່ານແຜ່ນຫິນ ແລ້ວໄຫລຕົກລົງມາກົງຊ່ອງຊອກພວກເຂົາ ທີ່ແຕກແຍກ ອອກຈາກກັນ ກະແສນ້ຳສີຂຽວເຂັ້ມໃນລະດູແລ້ງ ຫຼືສີຊາໃນລະດູຝົນ ຈະໄຫລບ່າຕົກລົງມາເບື້ອງລຸ່ມ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງໄຫລໄປຕາມຮອຍແຍກ ຂອງຊອກພວກເຂົາເປັນທາງຍາວຫຼາຍກິໂລແມັດ ຈຸດທີ່ພົບສົບ (ທີ່ມາຂອງຄຳວ່າຜີ ແລະ ສົນທິກັນ ເປັນ ຫຼີ່ຜີ) ຫລາຍໆ ຄື ບໍລິເວນຮ່ອງຫີນຂອງ ນ້ຳຕົກຫຼີ່ຜີ ບໍລິເວນນີ້ກະແສນ້ຳຈະໄຫລມາລວມຕົວກັນເປັນແອ່ງຂະໜາດໃຫຍ່ ຈາກນັ້ນນ້ຳຈະວົນໄປມາແລ້ວຈຶ່ງໄຫລຕົກລົງໄປ ດ້ານລຸ່ມຜ່ານຊອກ ແລະ ຫລືບຫິນແຄບໆ ເຮັດໃຫ້ສົບຂອງທະຫານ ໃນສະໄໝສົງຄາມອິນດູຈີນຈຳນວນຫລາຍຟູມາຕິດໃນ ລີ່ຫາປາປະຊາຊົນຈຶ່ງເອີ້ນນ້ຳຕົກຕາດແຫ່ງນີ້ວ່າ ລີ່ຜີ. ດ້ວຍຄວາມຢາກໃຫ້ຮູ້ໃຫ້ເຫັນວ່າເປັນຈິງ ຫລື ບໍ່ຈິງນັ້ນ ຄວນແທ້ຕ້ອງລົງໄປສໍາພັດດ້ວຍຕົນເອງ ຫລື ຄວນມີການພິສູດນໍາກັນເນາະ.