cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ເພງຊາດລາວ
ເພງຊາດລາວ(ຄຳເຄົ້າ: ເພຼງຊາຕລາວ ) ແຕ່ງ ເນື້ອຮ້ອງສະບັບທຳອິດໂດຍທ່ານມະຫາ ພູມີ ຈິດຕະພົງ ໂດຍມີທ່ານ ດຣ. ທອງດີ ສຸນທອນວິຈິດ (1905-1968) ເປັນຜູ້ວາງທຳນອງ ເມື່ອປີ 1941, ໄດ້ນຳໃຊ້ເປັນເພງຊາດລາວແຕ່ສະໄໝພຣະຣາຊອານາຈັກລາວເມື່ອປີ 1947.ບັນທຶກສຽງນຳໃຊ້ເປັນທາງການໂດຍໃຊ້ວົງມະໂຫລີ ຣາຊະສຳນັກຫຼວງພຣະບາງເປັນຜູ້ບັນເລງ ຄັດເລືອກເອົາທ້າວ ຈູ ນັກຮ້ອງສຽງເອກ ມາເປັນຜູ້ຮ້ອງ. ພາຍຫຼັງປະເທດລາວປ່ຽນການປົກຄອງເປັນສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວໃນວັນທີ 2 ທັນວາ ປີ1975 ແລ້ວ, ໄດ້ມີການປ່ຽນເອົາເນື້ອຮ້ອງຂອງທ່ານສີຊະນະ ສີສານ ມາໃຊ້ ແຕ່ກໍ່ມີການດັດແປງເນື້ອຮ້ອງບາງທ່ອນໃຫ້ເຂົ້າກັບສະຖານະການໃນປີ 1988 ຕາມທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນ ໝວດທີ 10 ມາດຕາ 92 ໃນ ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ.
ສະໄໝສປປ.ລາວ (1975 - ປັດຈຸບັນ)
ຊາດລາວຕັ້ງແຕ່ໃດມາ ລາວທຸກທົ່ວໜ້າເຊີດຊູສຸດໃຈ ຮ່ວມແຮງຮ່ວມຈິດຮ່ວມໃຈ ສາມັກຄີກັນເປັນກຳລັງດຽວ ເດັດດ່ຽວພ້ອມກັນກ້າວໜ້າ ບູຊາຊູກຽດຂອງລາວ ສົ່ງເສີມໃຊ້ສິດເປັນເຈົ້າ ລາວທຸກຊົນເຜົ່າສະເໝີພາບກັນ ບໍ່ໃຫ້ພວກຈັກກະພັດ ແລະ ພວກຂາຍຊາດເຂົ້າມາລົບກວນ ລາວທັງມວນຊູເອກະລາດ ອິດສະຫຼະພາບຂອງຊາດລາວໄວ້ ຕັດສິນໃຈສູ້ຊີງເອົາໄຊ ພາຊາດກ້າວໄປສູ່ຄວາມວັດທະນາ
ສະໄໝປີ 1947 (ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ)
ຊາຕລາວຕັ້ງແຕ່ເດີມມາ
ຂື້ນຊື່ລືຊາຢູ່ໃນອາຊີ
ຮ່ວມສາມັຄຄີຮັກຫໍ່ໂຮມກັນ
ຮັກຊາຕຮັກປະເທສເຮົາ
ຮັກເຈົ້າປົກເກສເກສາ
ໂຮມຮັກຮ່ວມສາສນາ
ແຕ່ບູຮານມາຮັກສາດິນແດນ
ບໍ່ໃຫ້ຊາຕໃດມາລວນ
ຮາວີຣົບກວນຍາດແຍ່ງຊີງເອົາ
ໃຜຂືນເຂົ້າມາລູ່ວຸ່ນວາຍ
ສູ້ຈົນຕົວຕາຍຕ້ານທານສັຕຣູ
ຊ່ວຍເຊີດຊູເລືອດເນື້ອເຊື້ອເຜົ່າ
ຟື້ນຟູກູ້ເອົາບັນເທົາທຸກຂ໌ກັນ
ແຫຼ່ງຂ້ໍມູນອື່ນ
ລາວ ໝວດ:ປະເທດລາວ ພເພງຊາດ
ລື້
ຊົນເຜົ່າລື້
ຊົນເຜົ່າລື້ແມ່ນຊົນເຜົ່າໜຶ່ງໃນວົງຄະນະຍາດແຫ່ງຊາດລາວ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ດຳລົງຊີວິດຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງ ສປປ ລາວ ມີພາສາ, ຮີດຄອງປະເພນີທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງຕົນເອງ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຊົນເຜົ່າລື້ແມ່ນຊົນເຜົ່າໜຶ່ງຂອງ ວົງຄະນະຍາດ ແຫ່ງ ສ.ປ.ປ ລາວ ເຊິ່ງໄດ້ມາຕັ້ງຖິ່ນຖານ ແລະ ທຳມາຫາກິນຢູ່ປະເທດລາວ ພ້ອມກັນກັບຊົນເຜົ່າໃນໝວດ ພາສາ ລາວ-ໄຕ ຊົນເຜົ່ານີ້ໄດ້ອົບພະຍົບ ແລະ ເຄື່ອນຍ້າຍມາຈາກພາກໃຕ້ ແລະ ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ຂອງປະເທດຈີນ ບໍລິເວນເຂດປົກຄອງຕົນເອງ 12 ພັນນາ ເຂົ້າສູ່ບັນດາແຂວງ ພາກເໜືອຂອງລາວເຮົາໃນ ຕອນທ້າຍສະຕະວັດທີ XIII ເປັນຕົ້ນມາ. ປະຈຸບັນ ຊົນເຜົ່າລື້ ທີ່ອາໃສຢູ່ ສປປ ລາວ ນັ້ນສ່ວນຫລາຍຕັ້ງຖິ່ນຖານ ແລະ ທຳມາຫາກິນຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງ ລາວ ເຊັ່ນ: ແຂວງ ຜົ້ງສາລີ, ຫລວງນ້ຳທາ, ບໍ່ແກ້ວ, ອຸດົມໄຊ, ໄຊຍະບູລີ, ຫລວງພະບາງ ເປັນຕົ້ນ. ຖ້າທຽບໃສ່ພົນລະເມືອງໃນປະເທດລາວແລ້ວເຫັນວ່າຊົນເຜົ່າລື້ມີອັດຕາກວມເອົາເກືອບ 3 %. ນອກຈາກມີຢູ່ລາວແລ້ວ, ຊົນເຜົ່າລື້ ຍັງມີຢູ່ ຈີນ, ມຽນມາ,ໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ. ຊົນເຜົ່ານີ້ ມີພາສາປາກເວົ້າເປັນຂອງຕົນເອງຈັດຢູ່ໃນໝວດພາສາລາວ-ໄຕ ພ້ອມກັນນີ້ເຂົາເຈົ້າຍັງມີຕົວໜັງສືຂຽນເປັນຂອງຕົນເອງ ເອີ້ນວ່າ ຕົວທຳລື້, ສ່ວນຫລາຍຈະພົບເຫັນຢູ່ໃນໃບລານ ເຊິ່ງມີລັກຊະນະຄ້າຍຄືຕົວທຳລາວ. ໄທລື້ ຫລື ໄຕລື້ ' ເປັນ ຊາວໄຕ ກຸ່ມໜຶ່ງ ມີຖິ່ນຖານເດີມຢູ່ໃນແຖບ ສິບສອງປັນນາ ຂອງ ຈີນ ມີເອກະລັກທີ່ໂດດເດັ່ນຄືການໃຊ້ ພາສາໄທລື້ ແລະ ຍັງມີວັດທະນະທຳອັນເປັນເອກະລັກອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ການແຕ່ງກາຍສິລະປະ ແລະປະເພນີຕ່າງໆ
ໄທຍອງ
ໃນປະມານພຸດທະຕະວັດທີ 19  ເຈົ້າສຸນັນທະ  ໂອລົດເຈົ້າເມືອງ ຊຽງຮຸ່ງ ໄດ້ພາບໍລິວານຊາວໄທລື້ຈາກເມືອງຊຽງຮຸ່ງ ເຂົ້າມາປົກຄອງເມືອງຍອງເໜືອຄົນພື້ນເມືອງ ຊຶ່ງເປັນ ຊາວລົວະ ໂດຍມີທັງປັດໄຈ ສະໜັບສະໜູນ ໄດ້ແກ່ ດັ່ງນັ້ນ ຊາວໄທຍອງ ກັບ ຊາວໄທລື້ ກໍຄື ຍາດກັນນັ້ນເອງ
ໄທລື້ປະຈຸບັນ
ປະຈຸບັນ ໄທລື້ກະຈາຍຕົວຢູ່ທີ່ ສ່ວນໃນຕ່າງປະເທດນັ້ນ ມີການກະຈາຍຕົວກັນເກືອບທຸກປະເທດໃນອະນຸພູມີພາກລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ ເຊັ່ນໃນ ລັດສານ ປະເທດມຽນມາ ປະເທດລາວ ປະເທດຫວຽດນາມ (ເມືອງແຖນ ແລະ ເມືອງ ດຽນບຽນຟູ ກໍມີການບັນທຶກໄວ້ວ່າມີຊາວໄທລື້ ຢູ່ບ່ອນນັ້ນດ້ວຍ)
ວັດທະນະທຳ
ເຜົ່າໄທລື້ມີຊີວິດທີ່ຄ້າຍຄືກັບ ເຜົ່າລາວ ຫລື ຊົນເຜົ່າອື່ນໆ ທາງພູມີພາກ ຄືມີການສ້າງບ້ານ-ເຮືອນ ເປັນເຮືອນໄມ້ມີ ຍົກພື້ນສູງ ມີເຮືອນໄຟ(ເຮືອນຄົວ)ເທິງເຮືອນ ຕາລ່າງລ້ຽງສັດ ແຕ່ໃນປະຈຸບັນວິຖີຊີວິດໄດ້ປ່ຽນໄປ ການສ້າງບ້ານ-ເຮືອນກໍປ່ຽນແປງໄປນຳ ເຮືອນທີ່ຍັງຄົງສະພາບເປັນເຮືອນໄມ້ແບບເດີມຍັງພໍຈະມີໃຫ້ເຫັນ ໃນບາງຊຸມຊົນ ເຜົ່າໄທລື້ສ່ວນໃຫຍ່ເປັນພຸດທະສາດສະນິກກະຊົນທີ່ເຄັ່ງຄັດ ນິຍົມສ້າງວັດໃນຊຸມຊົນຕ່າງໆ ເກືອບທຸກຊຸມຊົນຂອງເຜົ່າໄທລື້ ທັງຍັງຕົບແຕ່ງດ້ວຍສິລະປະ ແລະ ສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ເປັນເອກະລັກງົດງາມ ມີການບູລະນະ ຊ້ອມແຊມ ໃຫ້ຄົງສະພາບດີຢູ່ສະເໝີແມ່ນໃນປະຈຸບັນ ສິລະປະທີ່ໂດດເດັ່ນຂອງເຜົ່າໄທລື້ ໄດ້ແກ່ງານຜ້າຕ່ຳຫູກໄທລື້ ນິຍົມໃຊ້ຜ້າຝ້າຍ ຕ່ຳລວດລາຍທີ່ຮຽກວ່າ ລາຍນ້ຳໄຫລ ປະຈຸບັນມີການຟື້ນຟູ ແລະ ຖ່າຍທອດສິລະປະການຕ່ຳແຜ່ນແບບໄທລື້ ໃນຫລາຍຊຸມຊົນຂອງພາກເຫນືອ ຜູ້ຊາຍໄທລື້ສ່ວນໃຫຍ່ຈະນິຍົມສວມເສື້ອຂາວແຂນຍາວ ສວມທັບດ້ວຍເສື້ອກັ໊ກປັກລວດລາຍດ້ວຍເລື່ອມ, ນຸ່ງສົ້ງ ມໍ່ຮ່ອມ ຂາຍາວ ມັດຫົວດ້ວຍຜ້າສີຂາວ ຫລື ສີບົວ ສ່ວນຜູ້ຍິງໄທລື້ນິຍົມສວມເສື້ອປັ໊ດ (ເປັນເສື້ອທີ່ບໍ່ມີກະດຸມແຕ່ຈະພາຍສະລ່ຽງມາຜູກໄວ້ທີ່ແອວດ້ານຂ້າງ) ນຸ່ງສີ້ນລື້ ພາຍກະເປົ໋າ ແລະ ນິຍົມມັດຫົວດ້ວຍຜ້າຂາວ ຫລື ສີບົວເລື່ອງຂອງ ໄທລື້ ຊຶ່ງບັນພະບຸລຸດໄດ້ອົບຍົບມາຈາກເມືອງຍອງ ເມືອງຍູ້ ເມືອງຊຽງລາບ (ເມືອງທັງໝົດນີ້ຢູ່ໃນ ລັດສານ ປະເທດມຽນມາ) ແລະ ເຜົ່າໄທຍອງ (ຄົນເມືອງຄົົນທີ່ມີຖິ່ນຖານດັ່ງເດີມຢູ່ໃນເຂດລ້ານນາ) ນັ້ນ ມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັນຫລາຍ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງອາດຈະບໍ່ສາມາດແບ່ງແຍກກັນໄດ້ ສົມເດັດພະເຈົ້າຫໍຄຳຊຽງຮຸ່ງທີ I (ພະຍາເຈືອງ) ເປັນປະຖົມກະສັດຂອງຊາວໄທລື້ ແຫ່ງລາຊະວົງອາລະໂວສວນຕານ ຈົນເຖິງສະເດັດພະເຈົ້າຫໍຄຳຊຽງຮຸ່ງທີ 41 ເຈົ້າໝ່ອມຄຳລື (ຕາວຊິນຊື) ກໍ່ສີ້ນສຸດລົງ ເພາະລັດຖະບານຈີນ ໄດ້ຖອດຖອນທ່ານອອກຈາກການເປັນເຈົ້າຯ ສ່ວນພະອະນຸຊາໄດ້ລີ້ໄພມາຢູ່ທີ່ ອຳເພີແມ່ສາຍ ໝ່ອມຕານຄຳ ໄດ້ລີ້ໄພມາຢູ່ກຸງເທບ.
ຕະຫຼາດ​ໃຫຍ່
ຕັ້ງຢູ່ທາງເບື້ອງຂວາມືກ່ອນຈະຂຶ້ນຂວາຂ້າມແມ່ນ້ຳເຊກອງເປັນສູນລວມ ການຄ້າຂາຍຂອງຊາວອັດຕະປື, ພາຍໃນຕະຫຼາດທ່ານຍັງສາມາດເລືອກຊື້ອາຫານພື້ນເມືອງຫູາຍປະເພດແລະເຄື່ອງປ່າຂອງດົງລວມທັງ ເຄື່ອງໃຊ້ຕ່າງໆທີ່ເປັນຂອງພູມປັນຍາຊາວບ້ານເຂດນັ້ນອີກດ້ວຍ.
ຖ້ຳຜາ
ຖ້ຳຜາ ຕັ້ງຢູ່ເທິງເນີນພູ ຢູ່ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງປະມານ 3 ກິໂລແມັດ, ພາຍໃນຖ້ຳເປັນບ່ອນປະດິດສະຖານຂອງພະພຸດທະຮູບ ໂດຍຊາວບ້ານຈະຂຶ້ນມາເຮັດບຸນໃຫຍ່ຢູ່ທີ່ນີ້ຫຼັງຈາກທີ່ສະເຫຼີມສະຫຼອງບຸນປີໃໝ່ແລ້ວ ລວມທັງພະສົງອົງຄະເຈົ້າເພື່ອສັກກະລະບູຊາແລະຫົດສົງພະພຸດທະຮູບ.
31 ທັນວາ
31 ທັນວາ ເປນວັນທີ່ 365 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
23 ທັນວາ
23 ທັນວາ ເປນວັນທີ່ 357 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ພາສາສະວາຮີລີ
ພາສາສະວາຮີລີ (ຫຼື ຄິສະວາຮີລີ) ແມ່ນພາສາແບນທູພາສາໜຶ່ງທີ່ເວົ້າຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນອາຟະລິກາຕະເວັນອອກ. ແມ່ນພາສາແມ່ຂອງ ຄົນສະວາຮີລີ ຜູ້ກິນຢູ່ໃນແຖບຊາຍຝັ່ງຂອງອາຟະລິກາຕະເວັນອອກຫວ່າງປະເທດໂຊມາເລຍຕອນໃຕ້ ແລະ ປະເທດໂມແຊມບິກຕອນເໜືອ. ມີຄົນເວົ້າເປັນພາສາແມ່ປະມານ 5 ລ້ານຄົນ ແລະ ຄົນເວົ້າເປັນພາສາທີ່ສອງປະມານ 30-50 ລ້ານຄົນ. ພາສານີ້ແມ່ນພາສາທີ່ໃຊ້ໂດຍທົ່ວໄປໃນອາຟະລິກາຕະເວັນອອກແລະພື້ນທີ່ຮອບໆ.
ໝວດ:ພາສາ
ອະນຸ​ສາວະລີ ວິລະ​ຊົນ​ລາວ - ຫວຽດນາມ
ອຸນຸສາວະລີ ແຫ່ງນີ້ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກຄິວລົດແຂວງອັດຕະປືໄປທາງແຂວງເຊກອງປະມານ 500 ແມັດໂດຍຈະມີຮູບປັ້ນຂອງທະ ຫານ ໃນຊຸດນັກຮົບມືໜຶ່ງຖືປືນແລະຖືໜຶ່ງກອດກັນ ເຊິ່ງອະນຸສາວະລີແຫ່ງນີ້ສ້າງຂຶ້ນເພື່ອເປັນອະນຸສອນສະຖານ ແລະ ຈາລຶກນ້ຳໃຈມິດຕະພາບແບບພິເສດ ລາວ-ຫວຽດນາມ ທີ່ໄດ້ຄຽງບ່າຄຽງໄຫຼ່ກັນໃນສະໃໝຕໍ່ສູ້ກູ້ຊາດ... ນອກຈາກແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທີ່ເຫຼົ່າມາແລ້ວ ອັດຕະປືຍັງມີອີກຫຼາຍໆແຫ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈ.
ໂພຊະນາການ
ໂພຊະນາການ (ຄຳເຄົ້າ: ໂພຊນາກາຣ, Nutrition) ເປັນສາຂາວິຊາທາງວິທະຍາສາດສຸຂະພາບ ເຊິ່ງສຶກສາກ່ຽວກັບຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງອາຫານກັບສຸຂະພາບແລະໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ.) ນັກໂພຊະນາການເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານທາງດ້ານສຸຂະພາບຜູ້ມີຄວາມຮູ້ຄວາມຊຳນິຊຳນານໃນສາຂານີ້.
ອ້າງອີງ
ພໂຊະນາການ ພໂຊະນາການ
ມະຫາວິທະຍາໄລ
ມະຫາວິທະຍາໄລ (ຄຳເຄົ້າ: ມຫາວິທຍາລັຍ ) ໝາຍເຖິງ ສະຖານສຶກສາທີ່ຈັດການສຶກສາລະດັບອຸດົມສຶກສາ ໃນດ້ານວິຊາການແລະວິຊາຊີບຊັ້ນສູງຫຼາກຫຼາຍສາຂາວິຊາ ເພື່ອໃຫ້ປະກາສະນີຍະບັດ ອະນຸປະລິນຍາ ຫຼືປະລິນຍາ ແກ່ຜູ້ສຳເລັດການສຶກສາໃນຫຼາຍລະດັບລວມເຖິງ ປະລິນຍາຕີ ປະລິນຍາໂທ ແລະ ປະລິນຍາເອກ ລວມທັ້ງການເຮັດການວິໄຈແລະໃຫ້ບໍລິການທາງວິຊາການແກ່ສັງຄົມ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ມະຫາວິທະຍາໄລ
ສັດ
ສັດ (ຄຳເຄົ້າ: ສັຕວ໌, animal) ເປັນສິ່ງມີຊີວິດກຸ່ມທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ຈັດຢູ່ໃນ ອານາຈັກສັດ (ຄຳເຄົ້າ: ອານາຈັກຣ໌ສັຕວ໌ , Kingdom Animalia) ເປັນສິ່ງມີຊີວິດພວກທີ່ນິວຄຽສມີຜະໜັງຫໍ່ຫຸ້ມ ປະກອບດ້ວຍ ຫຼາຍເຊລລ໌ມີການແບ່ງໜ້າທີ່ຂອງແຕ່ລະເຊລລ໌ເພື່ອເຮັດໜ້າທີ່ສະເພາະຢ່າງແບບຖາວອນ ບໍ່ມີຄໍໂລຟິນ ສ້າງອາຫານຜູ້ດຽວບໍ່ໄດ້ ດຳລົງຊີວິດໄດ້ຫຼາຍລັກສະນະທັງເທິງບົກໃນນ້ຳ ແລະບາງຊະນິດເປັນປໍລະສິດ. ອານາຈັກນີ້ໄດ້ແກ່ສັດທຸກຊະນິດ ຕັ້ງແຕ່ສັດບໍ່ມີດູກສັນຫຼັງຈົນຮອດສັດທີ່ມີດູກສັນຫຼັງ ໄດ້ແກ່ ພະຍາດໃບໄມ້ ກົບ ລີງ ກະຕ່າຍ ດາວທະເລ ແມງດາທະເລ ຫອຍສອງຝາ ແມງສາບ ໃນທາງຊີວະວິທະຍາ ມະນຸດ ກໍຈັດຢູ່ໃນອານາຈັກສັດ ໂດຍຄຳວ່າສັດ ກາຍຄວາມໝາຍມາຈາກຄຳວ່າ "ສຕຕວ" ໃນພາສາປາລີເຊິ່ງແປວ່າ "ສິ່ງມີຊີວິດ" 🐴.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສັດ
ຜາອຸດົມ
thumb|right
ປະຫວັດເມືອງຜາອຸດົມ
ເມືອງຜາອຸດົມ ແມ່ນເມືອງໜຶ່ງຂອງ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ. ມີຈຳນວນບ້ານ ທັງໝົດ 89 ບ້ານ, ມີ 6,291 ຄົວເຮືອນ, ມີປະຊາກອນທັງໝົດ 38,101 ຄົນ, ຍິງ 19,326 ຄົນ.
22 ມີນາ
22 ມີນາ 1955 ວັນສ້າງຕັ້ງ ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ
2 ສິງຫາ
2 ສິງຫາ ເປນວັນທີ່ 214 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ູຄຳພໍ ພວງສະບາ(ພ.ພວງສະບາ)
ນັກກະວີ ຄຳພໍ ພວງສະບາ (ນາມປາກກາ ພ. ພວງສະບາ) ເກີດວັນທີ 6.11.1939 ທີ່ບ້ານເວີນໄຊ ເມືອງໂພນທອງ
ລູກຜູ້ທີ 3 ຊຶ່ງມີພອນສະຫວັນເປັນນັກກະວີອັນໄດ້ຮັບຜົນສະທ້ອນຈາກນ້າບ່າວ(ນ້ອງຊາຍຂອງແມ່)ຜູ້ເປັນນັກກະວີ.
ພຣະທາດຫຼວງວຽງຈັນ
ທາດຫຼວງວຽງຈັນຕັ້ງຢູ່ສົ້ນສຸດທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງຖະໜົນທາດຫຼວງ ບ້ານ ທາດຫຼວງ ເມືອງໄຊເສດຖາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເປັນປູຊະນິຍະສະຖານບູຮານອັນເປັນສັນຍະລັກ ຂອງປະເທດລາວ ແລະ ເປັນມິ່ງຂວັນຂອງປະຊາຊົນລາວກໍ່ຄືຊາວພຸດທັງສອງຟາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ ຕາມຕຳນານອຸຣັງຄະທາດ ທາດຫຼວງຖືກສ້າງຂຶ້ນເທື່ອທີໜຶ່ງໃນປີພສ 236 (ກ່ອນ ຄສ 307 ປີ) ສະໄໝສ້າງເມືອງວຽງຈັນໂດຍພຣະເຈົ້າຈັນທະບຸຣີປະສິດທິຈັກ ພ້ອມດ້ວຍ ພຣະອໍຣະຫັນຫ້າອົງ (ພຣະສົງລາວ) ທີ່ກັບມາຈາກການສຶກສາທຳມະແລະໄດ້ນຳເອົາພຣະບໍຣົມມະທາດ(ກະດູກ)ຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າມາຈາກປະເທດອິນເດຍ ການສ້າງທາດຫຼວງເທື່ອທຳອິດນັ້ນ ພຽງແຕ່ກໍ່ເປັນອຸມຸງຫິນກວມພຣະບໍຣົມມະທາດເທົ່ານັ້ນ ແລະ ມີຮູບສີ່ລ່ຽມ ກວ້າງດ້ານລະຫ້າວາໜາສອງວາແລະສູງສີ່ວາສາມສອກ ປີຄສ 1566 ພາຍຫຼັງການຍ້າຍນະຄອນຫຼວງຈາກຫຼວງພຣະບາງລົງມາຕັ້ງຢູ່ວຽງຈັນ(ຄສ 1560) ພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດ ໄດ້ກໍ່ສ້າງທາດຫຼວງເປັນເທື່ອທີສອງແລະໄດ້ສ້າງ ເປັນທາດໃຫຍ່ກວມອຸມຸງຫິນອັນເກົ່າ ເຊິ່ງມີທາດນ້ອຍສາມສິບອົງອ້ອມອົງທາດໃຫຍ່ເປັນບໍຣິວານ ພ້ອມດ້ວຍກົມມະລຽນແລະຫໍໄຫວ້ທັງສີ່ທິດ ໃນທາດນ້ອຍແຕ່ລະອົງນັ້ນເພິ່ນໄດ້ເອົາຄຳໜັກສີ່ບາດ ຫຼໍ່ເປັນທາດນ້ອຍໆບັນຈຸໄວ້ເຊິ່ງມີໃບລານທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳຍາວສອກປາຍ(ສອກກຳ)ແລະຈາຣຶກພາສາບາລີດ້ວຍອັກສອນທຳຮອງໄວ້ທຸກອົງ ເມື່ອກໍ່ສ້າງສຳເຣັດເພິ່ນໄດ້ໃສ່ຊື່ອົງທາດວ່າພຣະເຈດີໂລກະຈຸລາມະນີ ແຕ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍມັກເອິ້ນວ່າທາດຫຼວງ ເຊິ່ງມີ ຄວາມໝາຍວ່າທາດທີ່ໃຫຍ່ ພາຍຫຼັງສ້າງສຳເຣັດລົງໃນປີຄສ 1570 ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ສະຫຼອງພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດໄດ້ເດິນທາງລົງໄປເມືອງອັດຕະປືແລ້ວ ຫາຍສາບສູນໄປໃນ ປີ ຄສ 1571 ປີຄສ 1827 ສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າອະນຸວົງ(ວິຣະກະສັດ) ນະຄອນວຽງຈັນຖືກກອງທັບສຍາມ(ໄທຍ)ທຳລາຍລົງຢ່າງຮາບກ້ຽງ ກຳແພງນະຄອນຖືກມ້າງເພ ຫໍໂຮງ ແລະ ວັດວາອາຮາມ ນັບເປັນຮ້ອຍໆວັດຖືກຈູດເຜົາເປັນເທົ່າຖ່ານ, ອົງທາດຫຼວງທີ່ສະງ່າງາມມາແຕ່ບູຮານນະການຈຶ່ງກາຍເປັນທາດຮ້າງຢູ່ກາງປ່າ ປີຄສ 1876 ໂຈນຫໍ້ໄດ້ມາມ້າງເພອົງທາດນ້ອຍອ້ອມອົງທາດໃຫຍ່ນັ້ນເພື່ອຊອກຫາເງິນຄຳແລະວັດຖຸມີຄ່າທີ່ຝັງຢູ່ໃນອົງທາດ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ທາດຫຼວງທີ່ເປ່ເພຢູ່ແລ້ວນັ້ນຍິ່ງເປ່ເພ ລົງຕື່ມອີກ ປີຄສ 1900 ເມື່ອຝຣັ່ງໄດ້ເຂົ້າມາປົກຄອງດິນແດນລາວ ພວກຝຣັ່ງເສດໄດ້ທຳການສ້ອມແປງສ່ວນຍອດຂອງອົງທາດ ແຕ່ມີຮູບຊົງແຕກຕ່າງຈາກຮູບເກົ່າ ແລະ ໃນເທື່ອນັ້ນມີຜູ້ເຖົ້າເລົ່າວ່າຜູ້ສ້ອມແປງໄດ້ເອົາຄຳ ຈາກຍອດອົງທາດໄປ ອີກຕໍ່ມາ ປີຄສ 1929 ຝຣັ່ງເສດໄດ້ມີການສ້ອມແປງຄັ້ງໃຫຍ່ຈົນຮອດປີຄສ 1935 ຈຶ່ງສຳເຣັດ ການສ້ອມແປງເທື່ອນັ້ນແມ່ນໄດ້ສ້ອມແປງຍອດອົງທາດ ສ້ອມແປງ ກົມມະລຽນ ຫໍໄຫວ້ທາງຕາເວັນຕົກ ແລະ ທາດນ້ອຍທີ່ເພພັງໃຫ້ມີຮູບຊົງຄືເກົ່າ ປີຄສ 1957 ເມື່ອພຣະຣາຊອານາຈັກລາວໄດ້ຮັບອິດສະຣະພາບເປັນເອກະຣາດສົມບູນ ຣັດຖະບານລາວພາຍໃຕ້ພຣະບໍຣົມມະອຸປະຖຳຂອງພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວົງ ໄດ້ນຳພາປະຊາຊົນເຮັດບຸນສະເຫຼີມສະຫຼອງ ອາຍຸພຣະພຸດທະສາດສະໜາຄົບຮອບ 2500ປີ (ພສ 2500) ຈຶ່ງໄດ້ທຳການຟອກຄຳແຕ່ສ່ວນກາງຂຶ້ນໄປ ແລະ ໄດ້ປັ້ນພຣະບໍຣົມມະຮູບຂອງພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດປະດິດສະຖານໄວ້ ທາງດ້ານຕາເວັນຕົກ ຊື່ກົງກັບປະຕູເຂົ້າກົມມະລຽນ ເພື່ອເປັນອະນຸສາວະຣີທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງສ້າງທາດຫຼວງຂຶ້ນໃຫ້ເປັນທີ່ສັກກະຣະບູຊາຕໍ່ມາ ທາດຫຼວງສູງ 45 ແມັດ, ມີໃບສີມາອ້ອມ 228 ໃບ, ມີບໍຣິວານ(ທາດນ້ອຍ) 30 ອົງ ອ້ອມຮອບເອິ້ນວ່າປາຣະມີສາມສິບທັດ ຕີນທາດແຕ່ດ້ານຕາເວັນອອກຫາດ້ານຕາເວັນຕົກ ຍາວ 69 ແມັດ, ແຕ່ດ້ານເໜືອເຖິງດ້ານໃຕ້ຍາວ 68 ແມັດ ແລະ ກົມມະລຽນດ້ານນອກອ້ອມທາດຫຼວງແຕ່ລະດ້ານຍາວ 91.75 ແມັດ
3 ສິງຫາ
3 ສິງຫາ ເປນວັນທີ່ 215 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ທາດຫຼວງວຽງຈັນ
ຕາມຕຳນານອຸຣັງຄະທາດທາດຫຼວງຖືກສ້າງຂຶ້ນເທື່ອແຮກໃນປີພສ 236 (ກ່ອນ ຄສ 307 ປີ) ສະໄໝສ້າງເມືອງວຽງຈັນໂດຍພຣະເຈົ້າຈັນທະບຸຣີປະສິດທິສັກ ພ້ອມດ້ວຍພຣະອໍຣະຫັນ5ອົງ(ພຣະສົງລາວ)ທີ່ກັບມາຈາກການສຶກສາທຳມະແລະໄດ້ນຳເອົາພຣະບໍຣົມມະທາດ(ກະດູກ)ຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າມາຈາກຊົມພູທະວີບ ການສ້າງທາດຫຼວງເທື່ອແຮກນັ້ນພຽງແຕ່ກໍ່ເປັນອຸມຸງຫິນກວມພຣະບໍຣົມມະທາດເທົ່ານັ້ນແລະມີຮູບສີ່ລ່ຽມ ກວ້າງດ້ານລະ5ວາ ໜາ2ວາ ແລະ ສູງ4ວາ3ສອກ
ປີຄສ 1566 ພາຍຫຼັງການຍ້າຍນະຄອນຫຼວງຈາກຫຼວງພະບາງລົງມາຕັ້ງຢູ່ວຽງຈັນ(ຄສ 1560) ພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດໄດ້ກໍ່ສ້າງທາດຫຼວງເປັນເທື່ອທີສອງແລະໄດ້ສ້າງເປັນທາດໃຫຍ່ກວມອຸມຸງຫິນອັນເກົ່າ ເຊິ່ງມີທາດນ້ອຍ30ອົງອ້ອມທາດໃຫຍ່ເປັນບໍຣິວານພ້ອມດ້ວຍກົມມະລຽນແລະຫໍໄຫວ້ທັງ4ທິດ ໃນທາດນ້ອຍແຕ່ລະອົງນັ້ນເພິ່ນໄດ້ເອົາຄຳໜັກ4ບາດຫຼໍ່ເປັນທາດນ້ອຍໆບັນຈຸໄວ້ເຊິ່ງມີໃບລານທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳຍາວສອກປາຍ(ສອກກຳ)ແລະຈາຣຶກພາສາບາລີດ້ວຍອັກສອນທຳຮອງໄວ້ທຸກອົງ ເມື່ອກໍ່ສ້າງສຳເຣັດເພິ່ນໄດ້ໃສ່ຊື່ທາດວ່າ”ພຣະເຈດີໂລກະຈຸລາມະນີ” ແຕ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍມັກເອີ້ນວ່າທາດຫຼວງ ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າທາດທີ່ໃຫຍ່ ພາຍຫຼັງສ້າງສຳເຣັດລົງໃນປີຄສ 1570 ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ສະຫຼອງ ພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດໄດ້ພຣະຣາຊດຳເນີນທາງລົງໄປເມືອງອັດຕະປືແລ້ວຊົງຫາຍສາບສູນໄປໃນປີຄສ 1571
ປີຄສ 1827 ສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າອະນຸວົງ(ວິຣະກະສັດ) ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຖືກກອງທັບສຍາມ(ໄທຍ)ທຳລາຍລົງຢ່າງຮາບກ້ຽງ ກຳແພງນະຄອນຖືກມ້າງເພ ຫໍໂຮງແລະວັດວາອາຮາມນັບເປັນຮ້ອຍໆວັດ ຖືກຈູດເຜົາເປັນເທົ່າຖ່ານ ອົງທາດຫຼວງທີ່ສະຫງ່າງາມມາແຕ່ບູຮານນະການຈຶ່ງກາຍເປັນທາດຮ້າງຢູ່ກາງປ່າ
ປີຄສ 1876 ໂຈນຫໍ້ໄດ້ມາມ້າງເພທາດນ້ອຍອ້ອມທາດໃຫຍ່ນັ້ນເພື່ອຊອກຫາເງິນຄຳແລະວັດຖຸມີຄ່າທີ່ຝັງຢູ່ໃນອົງທາດ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ທາດຫຼວງທີ່ເປ່ເພຢູ່ແລ້ວນັ້ນຍິ່ງເປ່ເພລົງຕື່ມອີກ
ປີຄສ 1900 ເມື່ອຝຣັ່ງໄດ້ຍຶດຄອງດິນແດນລາວແລ້ວ ພວກຝຣັ່ງເສດໄດ້ເຮັດການສ້ອມແປງສ່ວນຍອດຂອງທາດ ແຕ່ມີຮູບຊົງແຕກຕ່າງຈາກຮູບເກົ່າແລະໃນເທື່ອນີ້ມີຜູ້ເຖົ້າເລົ່າວ່າຜູ້ສ້ອມແປງໄດ້ເອົາຄຳຈາກຍອດທາດໄປ ອີກຕໍ່ມາປີຄສ 1929 ຣັດຖະບານຝຣັ່ງໄດ້ມີການສ້ອມແປງຄັ້ງໃຫຍ່ຈົນຮອດປີຄສ 1935 ຈຶ່ງສຳເຣັດ ການສ້ອມແປງເທື່ອນີ້ໄດ້ສ້ອມແປງຍອດທາດ ສ້ອມແປງກົມມະລຽນ ຫໍໄຫວ້ທາງຕາເວັນຕົກແລະທາດນ້ອຍທີ່ເພພັງໃຫ້ມີຮູບຊົງຄືເກົ່າ
ປີຄສ 1957 ເມື່ອພຣະຣາຊອານາຈັກລາວໄດ້ຮັບອິດສະຣະພາບເປັນເອກກະຣາດສົມບູນ ຣັດຖະບານລາວພາຍໃຕ້ພຣະບໍຣົມມະຣາຊອຸປະຖຳຂອງພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວົງໄດ້ນຳພາປະຊາຊົນເຮັດບຸນສະເຫຼີມສະຫຼອງອາຍຸພຣະພຸດທະສາດສະໜາຄົບຮອບ 2500ປີ(ພ.ໍສ 2500) ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດການຟອກຄຳແຕ່ສ່ວນກາງຂຶ້ນໄປແລະໄດ້ປັ້ນພຣະບໍຣົມມະຮູບຂອງພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດປະດິດສະຖານໄວ້ທາງດ້ານຕາເວັນຕົກຊື່ກັບປະຕູເຂົ້າກົມມະລຽນເພື່ອເປັນອະນຸສາວະຣີທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງສ້າງທາດຫຼວງຂຶ້ນໃຫ້ເປັນທີ່ສັກກະຣະບູຊາຕໍ່ມາ
ທາດຫຼວງສູງ45ແມັດ ມີໃບສີມາອ້ອມ228ໃບ ມີບໍຣິວານ(ທາດນ້ອຍ)30ອົງອ້ອມຮອບເອິ້ນວ່າປາຣະມີສາມສິບທັດ ຕີນທາດແຕ່ດ້ານຕາເວັນອອກຫາດ້ານຕາເວັນຕົກຍາວ69ແມັດ ແຕ່ດ້ານເໜືອເຖິງດ້ານໃຕ້ຍາວ68ແມັດແລະກົມມະລຽນດ້ານນອກອ້ອມທາດຫຼວງແຕ່ລະດ້ານຍາວ91.75ແມັດ
ທາດຫຼວງວຽງຈັນເປັນບູຮານນະສະຖານທີ່ເປັນເອກກະລັກສະເພາະຕາມຮູບແບບສະຖາປັດຕະຍະກຳສິນລະປະລາວ ເປັນທາດສີຄຳຮຸ່ງເຫຼື້ອມແລະເປັນທາດທີ່ໃຫຍ່ສູງສະຫງ່າງາມ ມີຄວາມໝາຍຄວາມສຳຄັນທີ່ສຸດຢູ່ໃນສປປລາວ ຂອບເຂດບໍຣິເວນທາດຫຼວງໄດ້ມີການມາຕັ້ງຖິ່ນຖານອາໄສຢູ່ເປັນເວລາຫຼາຍຮ້ອຍປີ ຄືໃນຍຸກສະໄໝອານາຈັກຂະເໝນບູຮານ(ສັດຕະວັດທີ11- 13)ເປັນຕົ້ນມາ
ສະຖານທີ່ຕັ້ງໄກຈາກຈຸດໃຈກາງເມືອງໄປປະມານ3ກິໂລແມັດ ມີຫຼາຍຄົນເວລາໄປທ່ຽວນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຈຳຕ້ອງໄດ້ໄປຊົມແລະກາຍໄຫວ້ສັກກະຣະບູຊາທາດຫຼວງ ຍ້ອນເປັນສະຖານທີ່ມີຄວາມໝາຍຫຼາຍທາງປະຫວັດສາດຂອງຊົນຊາດລາວຢ່າງຍາວນານ ມິຄວາມສຳຄັນທາງດ້ານສາດສະໜາ ເຊື່ອວ່າໃນທາດຫຼວງບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະທາດຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນທາດທີ່ໂດດເດັ່ນໃນທຸກຍຸກສະໄໝ ເບິ່ງສວຍງາມໃນຍາມຕາເວັນຕົກດິນເມື່ອມີແສງສາດສ່ອງໃສປະກາຍສີ
ທາດຫຼວງວຽງຈັນຕັ້ງຢູ່ສົ້ນສຸດທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງຖະໜົນທາດຫຼວງ ບ້ານທາດຫຼວງ ເມືອງໄຊເສດຖາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເປັນປູຊະນິຍະສະຖານບູຮານອັນເປັນສັນຍະລັກຂອງປະເທດລາວແລະເປັນມິ່ງຂວັນຂອງປະຊາຊົນລາວກໍ່ຄືຊາວພຸດທັງສອງຟາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ
ປະເທດເກົາຫຼີເໜືອ
ປະເທດເກົາຫຼີເໜືອ (North Korea) (조선민주주의인민공화국, 朝鮮民主主義人民共和國) ຫຼື ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນເກົາຫຼີ ແມ່ນປະເທດໃນທະວີບອາຊີຕາເວັນອອກ ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງແຫຼມເກົາຫຼີ ມີຊາຍແດນຕິດກັບຈີນ ທິດເຫນືອລັດເຊຍ ທິອຕາເວັນອອກສຽງເຫນືອແລະທິດໃຕ້ຕິດກັບເກົາຫຼີໃຕ້ ສ່ວນທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບທະເລຍີ່ປຸ່ນເເລະທິດຕາວັນຕົກຕິດກັບທະເລເຫຼືອງ
ເກົາຫຼີເໜືອໃຊ້ພາສາເກົາຫຼີເປັນພາສາລັດຖະການ
thumb|ທຸງຊາດເກົາຫຼີເໜືອ right|150px thumb|ແຜນທີ່ປະເທດເກົາຫຼີເໜືອ
ໝວດ:ປະເທດເກົາຫຼີເໜືອ ກ ກ
4 ສິງຫາ
4 ສິງຫາ ເປນວັນທີ່ 216 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ພາສາລັດເຊຍ
ພາສາລັດເຊຍ (ру́сский язы́к, rússkiy yazýk, ອອກສຽງ [ˈruskʲɪj jɪˈzɨk])ແມ່ນພາສາສະລາບພາສາໜຶ່ງ ອັນຢູ່ໃນຕະກູນພາສາອິນໂດ-ເອີລົບ ແລະ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາພາສາສະລາບຕອນຕະເວັນອອກທີ່ຍັງຫຼົງເຫຼືອຢູ່. ຂໍ້ຄວາມໃນຮູບແບບຂຽນຂອງພາສາສະລາບຕອນຕະເວັນອອກບູຮານ ມີການຄົ້ນພົບຈາກຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ່ 10. ພາສາລັດເຊຍເວົ້າກັນໂດຍຫຼາຍໃນປະເທດລັດເຊຍ, ປະເທດເບລາລູດ, ປະເທດຢູເຄນ, ປະເທດຄາຊັກສະຖານ, ແລະ ປະເທດຄີກີສະຖານ. ນອກຈາກນີ້ຍັງເວົ້າໃນປະເທດອື່ນໆ ທີ່ເຄີຍເປັນສະມາຊິກເກົ່າຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດອີກດ້ວຍ. ມີຜູ້ເວົ້າທົ່ວໂລກທັງໝົດປະມານ 143 ລ້ານຄົນ.
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ປະເທດກາຍອານາ
ກາຍອານາ (Guyana) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດສະຫະກອນກາຍອານາ (Co-operative Republic of Guyana) ແມ່ນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ແຖບຊາຍຝັ່ງທາງຕອນເໜືອຂອງທະວີບອາເມລິກາໃຕ້. ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບປະເທດຊູຣີນາມທາງທິດຕາເວັນອອກ ຈົດບະເຣຊິນທາງທິດໃຕ້ ຈົດເວເນຊູເອລາທາງທິດຕາເວັນຕົກ ແລະຈົດມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກທາງທິດເໜືອ.
ການກິນ
ການກິນ ແມ່ນການນຳຂອງກິນເຂົ້າສູ່ຮ່າງກາຍ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍຈະເລີນເຕີບໂຕແລະມີພະລັງງານ.
ໝວດ:ຂອງກິນແລະເຄື່ອງດື່ມ ໝວດ:ສະລີລະວິທະຍາ ໝວດ:ກິຈະວັດຂອງມະນຸດ
ເມືອງເຊໂປນ
ສະພາບທົ່ວໄປ
ເມືອງເຊໂປນ (ພາສາອັງກິດ : Sepon ຫຼື Xepon) ເປັນໜຶ່ງໃນ 15 ເມືອງຂອງແຂວງ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກ ຫ່າງຈາກເທດສະບານແຂວງ ໄປຕາມເສັ້ນທາງເລກທີ 9 ປະມານ 190 ກິໂລແມັດ ແລະ ມີຊາຍແດນທິດເໜືອຕິດກັບເມືອງວິລະບູລີ, ທິດໃຕ້ຕິດກັບເມືອງນອງ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບເມືອງພີນ ແລະທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ປະເທດຫວຽດນາມ. ເມືອງເຊໂປນ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 232,480 ເຮັກຕາ ມີພົນລະເມືອງ 56,213 ຄົນ (ປີ2015). ປະຊາຊົນສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຊາວກະສິກຳ ເຮັດນາປູກເຂົ້າຫຼາຍກວ່າໝູ່, ຮອງລົງມາແມ່ນເຮັດສວນປູກກ້ວຍ ສົ່ງຂາຍອອກຕ່າງປະເທດ ເຊັ່ນ ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ. ນອກນັ້ນກໍ່ຍັງມີການປູກມັນຕົ້ນເພື່ອສົ່ງຂາຍໃຫ້ໂຮງງານມັນຕົ້ນທີ່ຕັ້ງຢູ່ພາຍໃນເມືອງອີກດ້ວຍ.
ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ
ກ່ອນທີ່ຈະມີການເອີ້ນເຂດນີ້ວ່າ " ເຊໂປນ " ນັ້ນ ຊ່ວງປີ ຄ.ສ1920 ໃນສະໄໝຝຣັ່ງປົກຄອງ ດິນແດນເຂດນີ້ເປັນທີ່ອາໃສຂອງປະຊາຊົນລາວເຜົ່າຕ່າງໆ ເຊັ່ນ : ເຜົ່າຜູ້ໄທ, ເຜົ່າມັງກອງ, ເຜົ່າຕຣີ ເຊິ່ງອາໃສຢູ່ລຽບຕາມແຄມແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ ແລະ ຕາມພູຜາປ່າດົງ. ເມື່ອພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ ໄດ້ປົກຄອງປະເທດລາວເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ກໍ່ມີຄົນຝຣັ່ງເປັນເຈົ້າແຂວງ ແລະ ມັນໄດ້ສົ່ງທະຫານ ພ້ອມນັກສຳຫຼວດເກັບກຳຂໍ້ມູນລົງພື້ນທີ່ຕ່າງໆ ເມື່ອມາເຖິງເຂດນີ້ ມັນກໍ່ໄດ້ພົບກັບໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ລຽບແຄມແມ່ນ້ຳ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນຢູ່ອາໃສຂອງປະຊາຊົນລາວເຜົ່າມັງກອງ ແລ້ວມັນກໍ່ໄດ້ເຂົ້າໄປສຳຫຼວດສອບຖາມປະຊາຊົນໃນເຂດບ້ານ ໂດຍທີ່ຕ່າງຄົນຕ່າງບໍ່ຮູ້ພາສາກັນ ທາງຝ່າຍທະຫານຝຣັ່ງກໍ່ພະຍາຍາມຈະສອບຖາມຊາວບ້ານວ່າ ບ້ານນີ້ຊື່ວ່າແນວໃດ ແຕ່ຝ່າຍຊາວບ້ານກໍ່ບໍ່ເຂົ້າໃຈ ດັ່ງນັ້ນທະຫານຝຣັ່ງຈຶ່ງເຮັດທ່າທາງປະກອບໃນການເວົ້າ ແລະ ເອົາມືຊີ້ໄປຊີ້ມາ ບັງເອີນຊາວບ້ານຜູ້ສົນທະນາກັບຝຣັ່ງນັ້ນ ເຫັນຝຣັ່ງຊີ້ມືໄປໃສ່ "ມ້າສີ່ໂຕ" ທີ່ຢືນຢູ່ໃກ້ໆນັ້ນ ຊາວບ້ານຜູ້ນັ້ນ ກໍ່ເວົ້າຂຶ້ນມາວ່າ "ອາແຊໂປນໂຕ" (ພາສາເຜົ່າມັງກອງ ແປວ່າ ມ້າສີ່ໂຕ) ເມື່ອຝຣັ່ງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍ່ໄດ້ຈົດບັນທຶກໄວ້ ແລະ ໝາຍໃສ່ໃນແຜນທີ່ເຂດນີ້ ມີຊື່ວ່າ "ເຊໂປນ" ແລະ ເວລາຕໍ່ມາ ກໍ່ໄດ້ຕັ້ງຊື່ແມ່ນ້ຳສາຍໜຶ່ງ ທີ່ໄຫຼມາແຕ່ປະເທດ ປະເທດຫວຽດນາມ ວ່າແມ່ນແມ່ນ້ຳເຊໂປນ ແລະ ເມື່ອມີການປ່ຽນແປງການປົກຄອງ ຈຶ່ງໄດ້ມີການຕັ້ງເປັນບ້ານເຊໂປນ (ບ້ານເຊໂປນເກົ່າໃນປັດຈຸບັນ), ຕໍ່ມາໄດ້ຕັ້ງເປັນຕາແສງເຊໂປນ ແລະ ກາຍເປັນເມືອງເຊໂປນໃນປັດຈຸບັນ.
ການປົກຄອງ
ເມືອງເຊໂປນ ມີບ້ານທັງໝົດ 88 ບ້ານ ແລະ 5 ຈຸດສຸມພັດທະນາ ຄື: 1.ຈຸດສຸມລະໂກ, 2.ຈຸດສຸມຜາບັງ, 3.ຈຸດສຸມລາດຫໍ້, 4.ຈຸດສຸມມັນຈີ, 5.ຈຸດສຸມດົງສະຫວັນ. ນອກນັ້ນຍັງມີກຸ່ມບ້ານພັດທະນາ ຄື ກຸ່ມບ້ານກະຕູບ-ມະຫາດ ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ເຂດຊາຍແດນລາວ-ຫວຽດນາມ.
ເສດຖະກິດ
ເມືອງເຊໂປນ ມີພື້ນຖານເສດຖະກິດມາຈາກການຜະຫຼິດກະສິກຳເປັນຕົ້ນຕໍ ຄື ເຂົ້າ, ໝາກກ້ວຍ, ມັນຕົ້ນ, ສາລີ, ອ້ອຍ, ຢາງພາລາ, ຢາງໂບງແລະ ອື່ນໆ. ຮອງລົງມາແມ່ນການບໍລິການ ຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ຍ້ອນເປັນເມືອງທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບ ປະເທດຫວຽດນາມ ຈຶ່ງມີການຈໍລະຈອນສິນຄ້າຜ່ານໄປມາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.
ສະພາບຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້
ເມືອງເຊໂປນ ເປັນເມືອງພູດອຍ ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດພູພຽງ ມີພູຜາສູງຊັນສະຫຼັບສັບຊ້ອນ ດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກແກ່ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປ່າໄມ້ ເຊິ່ງມີຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ ບາງຊະນິດກໍ່ເປັນໄມ້ລາຄາສູງເຊັ່ນ : ໄມ້ດູ່ລາຍ (ມີສະເພາະຢູ່ເຂດຜາບັງ ເຊິ່ງຖືກລັກລອບຕັດໄປຂາຍຈົນໝົດກ້ຽງ), ໄມ້ຄະຍູງ, ໄມ້ດູ່, ໄມ້ກະຈະ, ໄມ້ແຄນ, ໄມ້ແຕ້ຂ່າ, ໄມ້ຍາງ ແລະໄມ້ອື່ນໆອີກ. ເມືອງເຊໂປນ ມີປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ 3ແຫ່ງ ຄື: ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດພູຊ້າງແຫ່, ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດດົງພູວຽງ ແລະ ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ລະວີງ-ລະເວີນ. ມີປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດ 3ແຫ່ງ ຄື: ປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດຍອດນ້ຳເຊສະແລນ, ປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດເຊລະນອງພູໂອ່ງ(ກະຕູບ-ມະຫາດ) ແລະ ປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດວັງກຸງ. ນອກນັ້ນກໍ່ຍັງມີປ່າສະຫງວນລະດັບເມືອງ ຄື ປ່າສະຫງວນດົງພູສູນ ແລະ ປ່າປ້ອງກັນລະດັບເມືອງ ຄື ປ່າປ້ອງກັນຍອດນ້ຳລາດຫໍ້.
ເມືອງເຊໂປນສະໄໝສົງຄາມອິນດູຈີນ
ເຊໂປນເປັນເມືອງທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກໄພພິບັດເມື່ອຕອນເກີດສົງຄາມທຳລາຍຢ່າງຫຼວງຫລາຍທີ່ສຸດ ເພາະໃນອະດີດເຊໂປນ ເປັນເມືອງຜ່ານເສັ້ນທາງສາຍໂຮ່ຈິມິນ ອັນເປັນເສັ້ນທາງສູ້ຮົບ ທີ່ມີຊື່ສຽງຫລາຍໃນສົງຄາມອິນດູຈີນ ເປັນເຄືອຂ່າຍຂອງຖະໜົນທຸລະກັນດານ ທີ່ຊັບຊ້ອນລຽບຊາຍແດນລາວ-ຫວຽດນາມ ຕັ້ງຕົ້ນ ຈາກໂພນສະຫວັນ ລົງມາເຖິງອັດຕະປື ແລະ ມີທາງຕໍ່ໄປຍັງກຳປູເຈຍໄດ້. ຈຸດເດັ່ນ, ເຊໂປນຍັງຄົງຮ່ອງຮອຍຂອງອະດີດໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ ຖະໜົນຮອບເມືອງທີ່ມີຊາກເພພັງ ຊາກອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ ຖິ້ມຫລົງເຫລືອໄວ້ໄດ້ເຫັນ ໃນອະດີດເສັ້ນທາງນີ້ ພວກຫວຽດມິນ ສ້າງໄວ້ເພື່ອລຳລຽງພົນ ສູ້ກັບທະຫານຝຣັ່ງ ແລະ ທະຫານອາເມລິກາໃນຊ່ວງປີ ຄ.ສ 1963- 1974. ຊ່ວງສົງຄາມອິນດູຈີນ ກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອ ໃຊ້ເປັນເສັ້ນທາງລຳລຽງພົນ ແລະ ອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ ໄປຫວຽດນາມໃຕ້ ອະເມຣິກາ ພະຍາຍາມທຳລາຍເສັ້ນທາງນີ້ໂດຍການຖິ້ມລະເບີດຢ່າງໜັກ ຈົນຖິ້ມຮ່ອງຮອຍແຫ່ງສົງຄາມ ແລະ ຄວາມພິນາດປາກົດຢູ່ຊັດເຈນ ປະຈຸບັນຍັງຄົງມີກັບລະເບີດ, ລູກລະເບີດທີ່ບໍ່ທັນແຕກ ແລະ ຊາກອາວຸດ ເປັນເຄື່ອງຢືນຢັນເຫດການທາງປະຫວັດສາດທີ່ເກີດຂື້ນຢ່າງໂຫດຮ້າຍ ຕະຫລອດເສັ້ນທາງໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ສຶກສາຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ.
ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ
ຕາດສະໂຄຍ ເປັນນ້ຳຕົກຕາດຂະໜາດໃຫຍ່ໃນສາຍນ້ຳເຊບັ້ງຫຽງ ທີ່ສວຍສົດງົດງາມ ແລະ ຫ່າງຈາກເທດສະບານເມືອງໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ພຽງແຕ່ 7 ກິໂລແມັດ ມີການສ້າງເສັ້ນທາງດິນແດງໄປຈົນຮອດຕາດ. ສາມາດໄປໄດ້ທຸກລະດູ ຍົກເວັ້ນເວລານ້ຳເຊບັ້ງຫຽງມີລະດັບສູງ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ຕາດຈົມຫາຍຢູ່ໃຕ້ນ້ຳ ແຕ່ໃນເວລານ້ຳລົງ ຍາມແລ້ງ ຫຼືຍາມເທດສະການຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ບຸນປີໃໝ່ລາວ ຈະມີປະຊາຊົນ ນັກທ່ອງທ່ຽວ ມາຫຼິ້ນໃນຕາດແຫ່ງນີ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ສິ່ງສຳຄັນທີ່ຕາດສະໂຄຍສາມາດດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ຫຼາຍແມ່ນ ຢູ່ຂ້າງນ້ຳຕົກຕາດ ສຳລັບຜູ້ມັກຜະຈົນໄພຫຼືຄວາມຕື່ນເຕັ້ນນັ້ນ ສາມາດປີນຂຶ້ນຢູ່ເທິງຫິນສູງແລ້ວໂດດລົງນ້ຳໄດ້ຢ່າງມ່ວນຊື່ນ ຈຸດທີ່ຫິນສູງທີ່ເຮົາສາມາດໂດດໄດ້ນັ້ນມີຄວາມສູງປະມານ 4-8ແມັດ ຕາມລຳດັບ.
ຕາດສະແລນ
ເປັນນ້ຳຕົກຕາດທີ່ມີຄວາມສູງສົມຄວນ ໃນສາຍນ້ຳເຊສະແລນ ເຊິ່ງມີຄວາມສວຍງາມຫຼາຍ ຫ່າງຈາກເທດສະບານເມືອງໄປທາງທິດຕາເວັນອອກປະມານ 30 ກິໂລແມັດ. ບ່ອນທີ່ເປັນຈຸດຕົກຂອງນ້ຳມີຄວາມສູງປະມານ 25 - 30 ແມັດ. ປະຈຸບັນມີການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້ານ້ຳຕົກຢູ່ໃກ້ກັບຕາດ.
ຜາບັງ
ເປັນເຂດພູຜາສູງຊັນ ມີພູຫິນປູນຂະໜາດໃຫຍ່ລຽງກັນສະຫຼັບສັບຊ້ອນ ນັກທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍຄົນມາເຫັນເຂດນີ້ແລ້ວ ມັກຈະເວົ້າວ່າ ເຂດນີ້ກໍ່ປຽບເໝືອນ ວັງວຽງ ແຫ່ງທີ2 ເຊິ່ງມີຄວາມຄ້າຍຄືກັນທາງພູມສາດ ເຊັ່ນພູຫິນສູງ ແລະ ມີສາຍນ້ຳໄຫຼຜ່ານອີກດ້ວຍ. ໃນສະໄໝສົງຄາມອິນດູຈີນ ເຂດຜາບັງເປັນຈຸດຍຸດທະສາດສຳຄັນຂອງກອງກຳລັງປະຕິວັດລາວ ເປັນສາຍທາງລຳລຽງອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ, ເຄື່ອງໃຊ້ ແລະ ສະບຽງອາຫານມາແຕ່ ຫວຽດນາມ ເຊິ່ງໃນປະຈຸບັນຍັງປະກົດໃຫ້ເຫັນຖັງນ້ຳມັນຂະໜາດໃຫຍ່ໃນຖ້ຳບ້ານໃໝ່ທ່າແດງ ແລະ ມີຮ່ອງຮອຍຂຸມລະເບີດຂະໜາດໃຫຍ່ຢັ່ງຢາຍຢູ່ທົ່ວພື້ນທີ່ ເຊິ່ງໃນອະດີດແມ່ນຖືກອາເມລິກາສົ່ງຍົນມາຖິ້ມລະເບີດໃສ່ເຂດນີ້ຢ່າງໜັກໜ່ວງ. ຜາບັງເປັນເຂດທີ່ຢູ່ອາໃສຂອງຊົນເຜົ່າຕຣີ ເປັນສ່ວນຫຼາຍ ນອກນັ້ນກໍ່ມີເຜົ່າມັງກອງ ແລະ ຜູ້ໄທອີກຈຳນວນໜຶ່ງ. ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ລະວີງ-ລະເວີນ ແມ່ນຢູ່ທາງທິດເໜືອຂອງຜາບັງ ເຊິ່ງທຳມະຊາດເຂດນີ້ ມີຄວາມອຸດົມສົມບູນຫຼາຍ ປະຈຸບັນ ໄດ້ມີການສ້າງເສັ້ນທາງຈາກຜາບັງຕັດຂຶ້ນໄປຕາມພູສູງ ຜ່າໃຈກາງຂອງປ່າສະຫງວນ ເພື່ອຈະເຊື່ອມຕໍ່ກັບ ປະເທດຫວຽດນາມ ໃນອະນາຄົດ.
ໂທລະຄົມມະນາຄົມ
ການໂທລະຄົມມະນາຄົມແມ່ນ: ການສົ່ງ, ການຮັບ ຫຼື ການແຜ່ກະຈ່າຍ ເຄື່ອງໝາຍ, ສັນຍານ, ຮູບພາບ ແລະ ສຽງ ຫຼື ການເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈກັນຂອງທຳມະຊາດໃດນຶ່ງ ໄປຕາມສາຍ, ຄື້ນວິທະຍຸ, ສາຍໄຍແກ້ວ ແລະ ອື່ນໆ ດ້ວຍລະບົບຄື້ນແມ່ເຫຼັກໄຟຟ້າ.
ຕາຕະລາງຄວາມຖີ່ວິທະຍຸ:
ຄວາມຖີ່ຂອງຄື້ນວິທະຍຸ:
ຫົວໜ່ວຍການນັບຄວາມຖີ່ຂອງຄື້ນວິທະຍຸ:
ຄວາມໄວໃນການເດີນທາງຂອງຄື້ນວິທະຍຸ:
ຄື້ນວິທະຍຸແມ່ນຄື້ນແມ່ເຫຼັກໄຟຟ້າ ເປັນພຽງຊ່ວງນຶ່ງໃນສະເປັກຕຼັມ (Spectrum)ເທົ່ານັ້ນ ສາມາດເດີນທາງດ້ວຍຄວາມໄວເທົ່າກັບແສງ ຫຼື ປະມານ 3 ຄູນກັບ 10 ກຳລັງ 8 ແມັດຕໍ່ວິນາທີ
ໃນຄວາມເປັນຈິງຄື້ນວິທະຍຸທີ່ເຮົາໃຊ້ກັນໃນປະຈຸບັນນີ້ບໍ່ໄດ້ເກີດຂື້ນຕາມທຳມະຊາດ ໂດຍອາໃສຂະບວນການໜຽວນຳທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວໃນ ຫົວຂໍ້ ສົນທະນາ, ຊື່ງມີຂັ້ນຕອນຄືການປ່ອຍກະແສໄຟຟ້າເປັນຄວາມຖີ່ຜ່ານ
ຂົດລວດຕົວນຳເປັນຈັ່ງຫວະຊ້ຳໆກັນ ຈາກນັ້ນສະໜາມໄຟຟ້າກໍ່ຈະແຜ່ອອກຈາກຂົດລວດນັ້ນ ໂດຍຈະມີຄວາມເຂັ້ມສູງຂື້ນແລ້ວຄ່ອຍໆລຸດລົງໃນທິດທາງກົງກັນຂ້າມສະລັບກັນໄປຕາມກະແສໄຟຟ້າທີ່ໄຫຼເຂົ້າໄປ
ໃນຂົດ ລວດນັ້ນ ໂດຍມີລັກສະນະຄ່າຍຄືກັນກັບຮູບຂອງກະເບືອງມຸງຫຼັງຄາ ທີ່ເບິ່ງທາງຕັດ.
ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດທີ່ມີຫນ້າທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຄຸ້ມຄອງຄວາມຖີ່ວິທະຍຸໃນສປປລາວ: ອົງການໄປສະນີ ແລະ ໂທລະຄົມມະນາຄົມ ແຫ່ງຊາດ
ສຳຄັນ
ຄື້ນວິທະຍຸມີປະໂຫຍດແນວໃດຕໍ່ຊີວິດປະຈຳວັນຂອງມະມຸດ?
ມະນຸດໄດ້ນຳເອົາຄຸນລັກຊະນະສະເພາະຂອງຄື້ນວິທະຍຸ ເຂົ້າມານຳໃຊ້ປະໂຫຍດໃນຊີວິດປະຈຳວັນຂອງຄົນເຮົາ ໂດຍການປະຍຸກໃຊ້ ຄຸນລັກຊະນະເພາະ ຂອງຄື້ນວິທະຍຸ ທີ່ປະກອບມີ ຄຸນລັກຊະນະ ພື້ນຖານດັ່ງນີ້:
ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ(ຂື້ນກັບຄວາມເຂັ້ມຂອງກະແສໄຟຟ້າ: ຖ້າເຂັ້ມຫລາຍຈະມີຄວາມຖີ່ສູງ) ຈາກລັກຊະນະດັ່ງກ່າວມະນຸດຈຶ່ງໄດ້ແບ່ງຄວາມຖີ່ຂອງການສັ່ນໄກ່ວດັ່ງກ່າວ ອອກເປັນຍ່ານຄວາມຖີ່ ດັ່ງສະແດງໄວ້ໃນບົດຂ້າງເທິງນີ້ ສື່ຊັກນຳ ຫລື ຕົວກາງ(Media) ຈາກລັກຊະນະດັ່ງກ່າວມະນຸດໄດ້ຈັດແບ່ງຂົ້ວ ຂອງການກະຈາຍຄື້ນ ດັ່ງກ່າວອອກເປັນ ສອງຂົ້ວທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ຄື: ທາງນອນ(Horizontal Polarization)ແລະ ທາງຕັ້ງ(Vertical Polarization).
ດູເພິ່ມ
ຄື້ນແມ່ເຫຼັກສົ່ງແລະຮັບແນວໃດ
ກະບົດໂຮງເບຍ
ກະບົດໂຮງເບຍ (Beer Hall Putsch, Hitlerputsch ຫຼື Hitler-Ludendorff-Putsch) ແມ່ນພະຍາຍາມກໍ່ການປະຕິວັດອັນລົ່ມເຫຼົວເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງຕອນແລງວັນທີ່ 8 ພະຈິກ ແລະຊ່ວງບ່າຍຂອງວັນທີ່ 9 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1923 ເມື່ອເອດັອບ ຮິດເລີ ຫົວໜ້າພັກນາຊີ ເຈົ້າກົມພະລາທິບານ (Generalquartiermeister) ອີລິດ ລູແດນດັອບ ແລະຫົວໜ້າຄັມບຸນດ໌ຄົນອື່ນໆ ລົ້ມເຫຼົວໃນການຍຶດອຳນາດໃນມິວນິກ ບາວາເລຍ ແລະເຢຍລະມັນ
ປະເທດຕີມໍແລັດສະເຕ
ຕິມໍເລດເຕ ຫຼື ຕິມໍເລສເຕ ຫຼື ຕິມໍຕາເວັນອອກ (/ tiˈmɔːr ˈlɛʃteɪ /; ຕິມໍເລດເຕ: Timór Lorosa'e) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ "ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕຕິມໍ-ເລສເຕ (ປອກຕຸຍການ: República Democrática de Timor-Leste, ເຕຕຸມ: Repúblika DemokrátikaTimór-Leste) ເປັນປະເທດທີ່ເປັນເກາະໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ແລະໂອເຊຍເນຍ ປະກອບດ້ວຍເຄີ່ງຕາເວັນອອກຂອງເກາະຕິມໍ ເກາະໃກ້ຄຽງ ໄດ້ແກ່ເກາະ Atauro ເກາະJaco ແລະເກາະOecusse ເຊີ່ງເປັນພື້ນທີ່ພິເສດທາງດ້ານຕາເວັນຄົຫສຽງເໜືອ ໂດຍມີອານາເຂດທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບອິນໂດເນເຊຍ ແລະທະດໃຕ້ຕິດກັບອອດສະເຕເລຍມີທະເລຕິມໍກັ້ນໄວ້
ຕິມໍຕາເວັນອອກໄດ້ຕົກເປັນອານານິຄົມຂອງໂປຕຸເກດໃນສະຕະວັດທີ່ 16 ເຊີ່ງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຊື່ ໂປຕຸເກດ ຕິມໍຈົນເຖີງວັນທີ່ 28 ພະຈິກ 1975 ເມື່ອແນວຮ່ວມປະຕິວັດເພື່ອຕິມໍຕາເວັນອອກ (Fretilin) ໄດ້ປະກາດເອກະລາດຈາກໂປຕຸເກດ ຫຼັງຈາກນັ້ນເກົ້າວັນໄດ້ຖືກກອງທັບອິນໂດເນເຊຍເຂົ້າຮຸກຮານແລະຍຶດຄອງ ແລະໄດ້ປະກາດໃຫ້ເປັນແຂວງທີ່ 27 ຂອງອິນໂດເນເຊຍໃນປີຕໍ່ມາ ການຍຶດຄອງຕິມໍຕາເວັນອອກຂອງອິນໂດເນເຊຍມີລັກສະນະຂອງຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ຮຸນແຮງແລະດົນນານຫຼາຍທົດສະວັດລະຫວ່າງກຸ່ມແບ່ງແຍກດິນແດນ (ໂດຍສະເພາະ Fretilin) ​​ແລະກອງທັບອິນໂດເນເຊຍ
ໃນປີ 1999 ຫຼັງຈາກສະຫະປະຊາຊາດຫຼື UN ໄດ້ຕັດສິນໃຈເຂົ້າໄປດູແລຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ອິນໂດເນເຊຍໄດ້ຍົກເລີກການຄວບຄຸມດິນແດນດັງກ່າວ ຕິມໍ-ເລສເຕຈຶງໄດ້ກາຍເປັນລັດອິດສະລະແຫ່ງໃໝ່ແຫ່ງທຳອິດຂອງສະຕະວັດທີ່ 21 ເມື່ອວັນທີ່ 20 ພຶດສະພາ 2002 ແລະໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກັບອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ແລະຊມຊົນປະເທດພາສາປອກຕຸຍການ ໃນປີ 2011 ຕິມໍຕາເວັນອອກມີຄວາມຕັ້ງໃຈທີ່ຈະເປັນສະມາຊິກປະເທດທີ່ 11 ສະມາຄົມປະຊາຊາດແຫ່ງອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ (ອາຊຽນ) ເປັນໜຶ້ງໃນສອງປະເທດທີ່ນັບຖືສາດສະນາຄິດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ອີກໜຶ່ງປະເທດຄືຟິລິບປິນ ແລະເປັນປະເທດດຽວໃນທະວີບອາຊີທີ່ມາພື້ນທີ່ທັງໝົດທີ່ຢູ່ໃນຊີກໂລກໃຕ້
ທີ່ມາຂອງຊື່
"ຕິມໍ" ມາຈາກ "ຕິມູຣ໌" ມີຄວາມໝາຍວ່າ "ຕາເວັນອອກ" ໃນ ມາເລ ເຊີ່ງໄດ້ຮັບການບັນທຶກເປັນ "ຕິມໍ" ໃນ  ໂປຕຸເກສ ຈຶງສົ່ງຜົນໃຫ້ຄວາມໝາຍ "ຕາເວັນອອກ ຕາເວັນອອກ": ພາສາປອຍຕຸການ  ຕິມໍ-ເລສເຕ  (Leste ໝາຍເຖີງ "ຕາເວັນອອກ"); ໃນ ພາສາເຕຕຸມ Timór Lorosa'e (Lorosa'e ໝາຍເຖີງ "ຕາເວັນອອກ" (ຕົວອັກສອນ "ພະອາທິດຂຶ້ນ")) ໃນພາສາອິນໂດເນເຊຍ ເອີ້ນວ່າ Timor Timur ດັງນັ້ນຈຶງໃຊ້ຊື່ໂປຕຸເກສສຳຫຼັບເກາະດ້ວຍຄຳວ່າ "ຕາເວັນອອກ" ເນື່ອງຈາກຄຳຄຸນນະສັບໃນພາສາອິນໂດເນເຊຍໃສ່ຫຼັງຄຳນາມ
ຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດ
ວັດຖະນະທຳທີ່ຍັງຄົງຢູ່ທີ່ເມືອງເຍຣິມາໄລ ທາງຕາເວັນອອກສຸດຂອງຕິມໍຕາເວັນອອກ ມີອາຍຸເກົ່າແກ່ເຖີງ 42,000 ປີມາແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ເປັນສະຖານທີ່ທີ່ເກົ່າແກທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງຂອງມະນຸດສະໄໝໃໝ່ທີ່ມີກິດຈະກຳການເດີນເຮືອໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ເຊື່ອກັນວ່າໄດ້ມີການອັບພະຍົບຢ່າງນ້ອຍສາມຄັ້ງໃຫຍ່ໆ ໃນຕິມໍຕາເວັນອອກ ນັກມະນຸດສາດຄົນທຳອິດໄດ້ອະທິບາຍວ່າ ຊາວເວັດໂດ-ອອສຕຣາລອຍດ໌ເປັນກຸ່ມທຳອິດທີ່ໄດ້ເຂົ້າມາສູ່ຕິມໍຕາເວັນອອກປະມານ 3,000 ປີ ກ່ອນຄິດຕະການ ການອົບພະຍົບຄັ້ງທີ່ສອງຂອງຊາວເມລານີເຊຍເຮັດໃຫ້ຊາວເວັດໂດ-ອອສຕຣາລອຍດ໌ກ່ອນໜ້ານີ້ໄດ້ຖອຍໄປຢູ່ດ້ານໃນຂອງພູເຂົາ ແລະຄັ້ງລ່າສຸດຊາວໂປໂຕມາເລກໍ່ໄດ້ອົບພະຍົບມາຈາກຈີນຕອນໃຕ້ແລະອິນໂດຈີນຕອນເໜືອ ພໍ່ຄ້າຊາວຮົກກ້ຽນ (Hakka traders) ກໍ່ແມ່ນຢູ່ໃນກຸ່ມສຸດທ້າຍນີ້
ນິທານພື້ນເມືອງຂອງ Timorese ບອກເຖິງບັນພະບຸລຸດຜູ້ທີ່ຂີ່ເຮືອໄປທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງປະເທດຕີມໍມາຮອດດິນແດນທາງທິດໃຕ້ ບາງເລື່ອງໄດ້ເລົ່າເຖິງບັນພະບຸລຸດຂອງ Timorese ເດີນທາງຈາກແຫຼມມາເລຫລືເຂດເນີນສູງ Minangkabau ຂອງເກາະ Sumatra. ຊາວ Austronesians ອົບພະຍົບໄປປະເທດ Timor ແລະຄິດວ່າມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງກັບການພັດທະນາກະສິກຳຢູ່ເທິງເກາະ
ຍຸກສະໄໝຄຼາດສິກ
ກ່ອນອານານິຄົມເອີຣົບ ຕີມໍໄດ້ຖືກລວມເຂົ້າໃນເຄືອຂ່າຍການຄ້າອິນໂດເນເຊຍ ມາເລເຊຍ ຈີນແລະອິນເດຍ ໃນສະຕະວັດທີ 14 ແມ່ນປະເທດສົ່ງອອກບັນດາແຊນຊາຍທີ່ມີກິ່ນຫອມ ຂ້າທາດ ນໍ້າເຜິ້ງແລະຂີ້ເຜີ້ງ ນັບແຕ່ທົດສະວັດທີ່ 1500 ປະຊາຊົນຕີມໍມີສາຍພົວພັນທາງທະຫານກັບຊາວ Luções ທາງພາກເໜືອຟີລິບປິນໃນປະຈຸບັນ ຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງໄມ້ເກດສະໜາເທິງໃນຕິມໍໄດ້ດຶງດູດນັກສຳຫຼວດຊາວເອີຣົບເຂົ້າມາໃນເກາະໃນຕົ້ນສະຕະວັດທີ 16 ໃນເວລານັ້ນນັກສຳຫຼວດຊາວເອີຣົບລາຍງານວ່າເກາະແຫ່ງນີ້ມີຊົນເຜົ່າຈຳນວນຫລວງຫລາຍທີ່ສຳຄັນ
ອານານິຄົມປອກຕຸຍການ
ປອກຕຸຍການສ້າງຕັ້ງສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ຕິມໍ ແລະມາລຸກູ ການຍຶດຄອງເອີິຣົບມີຜົນໃນສ່ວນນ້ອຍຂອງປະເທດຕີມໍຕາເວັນອອກໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 1769 ເມື່ອເມືອງດິລີໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນແລະຢູ່ໃນອານານິຄົມຂອງປະເທດປອກຕຸຍການ ຊາຍແດນທີ່ແນ່ນອນລະຫວ່າງເກາະເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງພາກຕາເວັນຕົກຂອງອານານິຄົມຮອນແລນແລະຕາເວັນອອກທີ່ມີອານານິຄົມປອກຕຸຍການໄດ້ຖືກຈັດສິນໂດຍສານຖາວອນຂອງສານໂລກຊີ້ຂາດປີ 1914 ແລະຍັງຄົງແມ່ນເຂດແດນລະຫວ່າງປະເທດອິນໂດເນເຊຍແລະຕີມໍຕາເວັນອອກຕາມລຳດັບ ສຳລັບຊາວປອກຕຸຍການ ຕີມໍຕາເວັນອອກຍັງຄົງບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຈົນຮອດທ້າຍສະຕະວັດທີ 19 ດ້ວຍການລົງທືນທີ່ໜ້ອຍທີ່ສຸດໃນພື້ນຖານໂຄງສ້າງ ສຸຂະພາບ ແລະການສຶກສາ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ປະເທດຕິມໍເເລັດສະເຕ ຕ ຕ
ກະສິກຳ
right|thumb ດ້ານກະສິກຳ ໂດຍຖືເອົາ ວຽກງານກະສິກຳ-ປ່າໄມ້ ເປັນພື້ນຖານ ເພື່ອກໍ່ສ້າງ ແລະ ຂະຫຍາຍອຸດສາຫະກຳ, ໃນຕະຫລອດໄລຍະ 30 ປີຜ່ານມາ ), ຂະແຫນງດັ່ງກ່າວ ໄດ້ມີການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນ ກະສິກຳ-ປ່າໄມ້ ເພີ່ມຂຶ້ນ ປະມານ 4-5% ຕໍ່ປີ, ມາຮອດປະຈຸບັນ ກວມເອົາ 52% ຂອງ GDP ໃນນັ້ນຂະແຫນງປູກຝັງ ກວມປະມານ 27%, ລ້ຽງສັດ 19% ແລະ ປ່າໄມ້ 6%. ອັນພົ້ນເດັ່ນລັດຖະບານໄດ້ສຸມທຶນຮອນ ເຂົ້າໃສ່ການກໍ່ສ້າງພື້ນຖານໂຄງລ່າງ ຮັບໃຊ້ແກ່ ການຜະລິດ ກະສິກຳ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ລະບົບຊົນລະປະທານ ຊຶ່ງມາຮອດປະຈຸບັນ ມີເຖິງ 24.695 ແຫ່ງ, ສາມາດສະຫນອງນ້ຳໃຫ້ແກ່ການຜະລິດລະດູແລ້ງ 215.000 ເຮັກຕາ, ທຽບໃສ່ປີ 1976 ມີເນື້ອທີ່ການຜະລິດລະດູແລ້ງ ທີ່ໄດ້ຮັບນ້ຳຈາກລະບົບຊົນລະປະທານພຽງ 2.700 ກວ່າເຮັກຕາ. ພ້ອມກັນນີ້ ກໍໄດ້ສ້າງສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້ຂຶ້ນ ເຊິ່ງເຄື່ອຂ່າຍປະກອບ ມີ 10 ສູນ, 8 ສະຖານີ ແລະ 1 ໂຮງງານຜະລິດຢາວັກຊິນ. ຈາກພື້ນຖານດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ຜົນຜະລິດເຂົ້າ ບັນລຸເຖິງ 2.600.000 ໂຕນ ໃນປີ 2005 ທຽບໃສ່ປີ 1976 ຜົນຜະລິດເຂົ້າໄດ້ພຽງ 660.000 ກວ່າໂຕນ. ນັບແຕ່ປີ 2000 ເປັນຕົ້ນມາ ສປປ ລາວ ສາມາດມີເຂົ້າກຸ້ມກິນ ຢ່າງພຽງພໍ, ມີສ່ວນແຮໄວ້ ແລະ ຈຳນວນຫນຶ່ງໄດ້ກາຍເປັນສິນຄ້າ ສົ່ງອອກ, ຊຶ່ງບໍ່ເຄີຍມີມາຈັກເທື່ອໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ. ນອກຈາກປູກເຂົ້າແລ້ວຍັງໄດ້ປູກພືດ, ລ້ຽງສັດທັງໃນແບບອຸດສາຫະກຳ ແລະ ພື້ນບ້ານ ຊຶ່ງມີການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໃນນັ້ນການລ້ຽງສັດເພີ່ມຂຶ້ນ ໃນລະດັບ 3% ຕໍ່ປີ, ລ້ຽງປາ ເພີ່ມຂຶ້ນໃນລະດັບ 15% ຕໍ່ປີ, ສາມາດແກ້ໄຂຄວາມຕ້ອງການຂອງ ຕະຫລາດພາຍໃນປະເທດໄດ້ໂດຍພື້ນຖານ ພ້ອມນີ້ກໍມີຫລາຍປະເພດໄດ້ກາຍເປັນສິນຄ້າສົ່ງອອກ ຊຶ່ງມາເຖິງປະຈຸບັນ ມີມູນຄ່າສົ່ງອອກ ປະມານ 70 ລ້ານໂດລາຕໍ່ປີ.
ໄວຣັດຊີກາ
ໄວຣັດຊີກາ (ZIKV) ນອນຢູ່ໃນຈຳພວກ ໄວຣັດ Flaviviridae ແລະ Flavivirus genus ແຜ່ເຊື້ອໃນເວລາກາງເວັນໂດຍຍຸງລາຍທີ່ມີເຊື້ອດັ່ງກ່າວ.ເປັນຕົ້ນພວກຍຸງລາຍ A. aegypti ທີ່ສາມາດແຜ່ເຊື້ອໄຂ້ເລືອດອອກ ,ໄຂ້ເຫລືອງ...
ໃນຄົນເຮົາ ໄວຣັດສາມາດເຮັດໃຫ້ຄົນເຮົາບໍ່ສະບາຍທີ່ບໍ່ໜັກ ທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີຄື ໄຂ້ ຊີກາ Zika fever, ຊີກາ ຫລື ພະຍາດຊີກາ ເຊິ່ງໄດ້ປະກົດຕົວ ນັບແຕ່ປີ 1950 ເປັນຕົ້ນມາ ເຊິ່ງເຊື່ອວ່າແຜ່ມາແຕ່ ອາຝຣິກາ ຫາ ອາຊີ. ໄວຣັດແຜ່ ໄປທາງຕາເວັນອອກ ຮອບໆ ມະຫາສະມຸດປາຊີຟິກ ເຖິງ ຝຣັ່ງ ໂປລີເນເຊຍ ແລ້ວ ຫາ ເກາະ ອີສະເຕີ ແລະ ຫາ ແມັກຊີໂກ, ອາເມລິກາກາງ, ແຄຣີບຽນ ແລະ ອາເມລິກາໃຕ້ ໃນປີ 2015 ບ່ອນທີ່ໄວຣັດນີ້ແຜ່ກະຈ່າຍ ແລະໄດ້ຍົກລະດັບເຖິງ ແຜ່ກະຈ່າຍໄປທົ່ວ ຫລື pandemic level.
ປະເທດຊູຣິນາມ
ຊູຣິນາມ (Suriname,, ຊືຣີນາເມິ) ມີຊື່ທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດຊູຣິນາມ (Republiek Suriname) ແມ່ນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນທະວີບອາເມລິກາໃຕ້ຕອນເໜືອ ລະຫວ່າງກຸຍຢານຝະລັ່ງທາງທິດຕາເວັນອອກກັບກຸຍຢານທາງທິດຕາເວັນຕົກ ຈົດບະເຣຊິນທາງທິດໃຕ້ ແລະຈົດມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກທາງທິດເໜືອ. ພື້ນທີ່ທາງໃຕ້ສຸດຂອງປະເທດພວມເປັນກໍລະນີພິພາດນຳກຸຍຢານແລະກຸຍຢານຝະລັ່ງ.
ປະເທດເວລສ໌
ປະເທດເວລສ໌ (Cymru ອອກສຽງ /ˈkəmrɨ/ ເຄິມຣຶ, Galles, Wales) ແມ່ນ 1 ໃນ 4 ແຄວ້ນຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ(ໄດ້ແກ່ ອັງກິດ ເອກົດ ການ ແລະອຽກລັງເໜືອ). ການຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງເກາະເບຕາຍໃຫຍ່ ໂດຍທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບແຄວ້ນອັງກິດ ທິດໃຕ້ຕິດກັບຊ່ອງແຄບບີສະໂຕນ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບຊ່ອງແຄບຈອກ ແລະທາງເໜືອຕິດກັບທະເລອຽກລັງ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ປະເທດການ ໝວດ:ປະເທດໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ
ໄພໜາວ 2016
ໄພໜາວ 2016 ແມ່ນໄພທຳມະຊາດທີ່ເກີດຂື້ນຊັບພັນໂດຍສະເພາະເຂດພາກເໜືອຂອງລາວ ໃນຊ່ວງວັນທີ 19-20 ເດືອນມັງກອນ ໄພໜາວເນື້ອງຈາກອຸນຫະພູມລົດລົງຕ່ຳກວ່າສູນໃນກາງຄືນແລະຍາມເຊົ້າ ໂດຍສະເພາະເຂດພູສູງທາງ ແຂວງຊຽງຂວາງ, ຜົ້ງສາລີ ແລະ ຫວົພັນ ເຮັດເກີດນ້ຳກ້າມ ແລະມີຫິມະຈຳນວນໜຶ່ງ. ໄພທຳມະຊາດດັ່ງກ່າວເຮັດປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນປັບຕົວບໍ່ທັນແລະກຽມຕົວບໍ່ທັນກັບຄວາມໜາວ,ສັດລ້ຽງຈຳນວນນຶ່ງລົ້ມຕາຍແລະອື່ນໆ.
ທຸງຊາດລາວ
right|thumb|ທຸງຊາດລາວ ທຸງຊາດຂອງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ​ ແມ່ນທຸງພື້ນສີຄາມ, ແຂບແດງ ແລະວົງເດືອນສີຂາວ. ລວງກວ້າງຂອງທຸງ​ເທົ່າສອງສ່ວນສາມ​ຂອງລວງຍາວ ແຂບແດງແຕ່ລະເບື້ອງ ເທົ່າກັບເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງແຂບສີຄາມ​ແລະວົງເດືອນສີຂາວ, ກວ້າງເທົ່າກັບສີ່ສ່ວນຫ້າ ຂອງແຂບສີຄາມ​.ສີແດງຫມາຍເຖິງຄວາມເກັ່ງກ້າສາມາດ
ໝວດ:ສັນຍະລັກຂອງປະເທດລາວ ລາວ ລາວ ໝວດ:ປະເທດລາວ
ຫໍພະແກ້ວ
ຕັ້ງຢູ່ກົງກັນຂ້າມກັບວັດສີສະເກດເຊິ່ງແຕ່ກ່ອນເຄີຍເປັນວັດທີ່ສຳຄັນ ໃຊ້ໃນການປຕິບັຕິພິທີກັມຕ່າງໆຂອງບ້ານເມືອງໃນອດີຕກາລ.
ບໍຣິເວນດ້ານນອກສິມຂອງບູຮານສຖານຫໍພຣະແກ້ວອ້ອມຮອບໄປດ້ວຍພຣະພຸທທຮູປຫຼໍ່ຈາກທອງ ໃນປາງຕ່າງໆ ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ມີຄວາມສງ່າງາມໂດດເດັ່ນ ສແດງອອກເຖິງສິລປະທີ່ງົດງາມ ແລະ ໂດດເດັ່ນຂອງຄົນລາວໃນແຕ່ລະຍຸຄສມັຍ.
ປັຈຈຸບັນວັດນີ້ກາຍເປັນຫໍພິພິທພັນທ໌. ສ່ວນອົງຄ໌ພຣະແກ້ວມໍຣກົຕປັຈຈຸບັນແມ່ນຖືກເອົາໄປປຣະດິສຖານຢູ່ທີ່ ວັດພຣະສີລັດຕະນະສາດສະດາລາມ ຫຼື ວັດພຣະແກ້ວ ທີ່ ບາງກອກ, ປະເທດໄທຍ໌.
ດັດຊະນີ (ເສດຖະກິດ)
ໃນຂະແໜງ ເສດຖະສາດ ແລະ ການເງິນ, ດັດຊະນີ ແມ່ນ ບັນທັດຖານທາງສະຖິຕິ ຂອງ ການປ່ຽນແປງ ຂອງ ກຸ່ມຂໍ້ມູນຕົວແທນໃດໜຶ່ງ. ຂໍ້ມູນໃນທີ່ນີ້ ອາດຈະມາໄດ້ຈາກຫຼາຍແຫຼ່ງ ເຊັ່ນ ຜົນການດຳເນີນທຸລະກິດຂອງບໍລິສັດ, ລາຄາ, ຜະລິດຕະພາບ, ການຈ້າງງານ ແລະອື່ນໆ. ດັດຊະນີເສດຖະສາດ ຈະຕິດຕາມ ສະພາວະຂອງເສດຖະກິດຈາກຫຼາຍຈຸດຢືນ. ດັດຊະນີເສດຖະກິດສາກົນເຊິ່ງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນແຜ່ຫຼາຍ ເຊັ່ນ ໂກຼໂບລດາວ(Global Dow), ນາສດັກປະສົມ(NASDAQ Composite) ຈະຕິດຕາມຜົນການດຳເນີນທຸລະກິດຂອງ ບັນດາລິສັດໃຫຍ່ ເພື່ອປະເມີນ ແລະ ຄາດຄະເນທ່າອ່ຽງທາງເສດຖະກິດ.
ພາສາກະເລັກ
ພາສາກະເລັກ ຫຼື ພາສາເກຣັກ (grec) ເຊິ່ງຄົນທີ່ເວົ້າແລະຂຽນພາສານີ້ເອີ້ນວ່າ ເຮນເລນິກ ຫຼື ເຮນເລນິກາ (Ελληνικά) ແມ່ນພາສາກຸ່ມອິນໂດ-ເອີລົບ. ເກີດໃນປະເທດກະແລັດ ແລະເຄີຍເປັນພາສາເວົ້າຕາມຊາຍຝັ່ງຂອງອາຊີມີໂນແລະທາງໃຕ້ຂອງປະເທດອີຕາລີໃນຍຸກບູນານ. ມີການເວົ້າພາສາຖິ່ນຈຳນວນໜຶ່ງ ເຊັ່ນ ໄອໂອນິກ ດໍລິກ ແລະອັດຕິກ.
ໝວດ:ພາສາກະເລັກ
ເຄື່ອງໝາຍຊາດລາວ
ເຄື່ອງໝາຍຊາດດ້ານລຸ່ມມີຮູບເຄິ່ງກົງຈັກເປັນແຂ້ວ ແລະໂບສີແດງ ຂຽນອັກສອນ​"ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ​ປະຊາຊົນລາວ". ສອງຂ້າງ​ອ້ອມດ້ວຍຮວງເຂົ້າສຸກເປັນຮູບເຟື້ອງພະຈັນ​ແລະໂບສີແດງຂຽນອັກສອນ ​ສັນຕິພາບ, ເອກະລາດ, ປະຊາທິປະໄຕ, ເອກະພາບ, ວັດທະນາຖາວອນ. ລະຫວ່າງກາງຂອງສອງປາຍຮວງເຂົ້າ ຮູບຄ້ອນຄຽວ ດາວ, ເສົາໄຟຟ້າ ,ຢູ່ກາງຮູບວົງມົນມີຫົນທາງ, ທົ່ງນາ, ປ່າໄມ້​ແລະເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍ້າຕົກ. ແຕ່ໃນປີ 1991 ລາວໄດ້ນຳໃຊ້ນະໂຍບາຍຈິນຕະນາການໃໝ່ ຈື່ງໄດ້ປ່ຽນຈາກຮູບຄ້ອນຄຽວ ດາວ ແລະເສົາໄຟຟ້າ ເປັນຮູບພະທາດຫລວງວຽງຈັນແທນ​.
ລ ໝວດ:ເຄື່ອງໝາຍຊາດໃນທະວີບອາຊີ ໝວດ:ສັນຍະລັກຂອງປະເທດລາວ ໝວດ:ປະເທດລາວ
ສິ່ງແວດລ້ອມ
ສິ່ງແວດລ້ອມ​(ພາສາອັງກິດ: environment) ໝາຍເຖິງ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ຢູ້ອ້ອມຮອບຕົວເຮົາ. ເຊິ່ງມີທັງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ແລະ ບໍ່ມີຊີວິດ ເຊັ່ນ: ວັດຖຸສິ່ງຂອງ, ປະກົດການ ທັງທຳມະຊາດ ແລະ ສິ່ງທີ່ສ້າງຂຶ້ນ ໂດຍ ມະນຸດ ຢູ່ອ້ອມຮອບ ສະຖານທີ່ ຫຼື ເຂດແຄວ້ນໃດໜຶ່ງ. ໂດຍທົ່ວໄປ ມັນມັກຖືກ ໃຊ້ ເພື່ອໝາຍເຖິງ ສິ່ງແວດລ້ອມທຳມະຊາດແລະ ໃນຄວາມໝາຍດຽວກັນ ກັບ ຄຳວ່າ "ສະພາບແວດລ້ອມ". ໃນຂະນະທີ່ ມະນຸດຊາດ ໄດ້ ທຳການດັດແປງ ສິ່ງແວດລ້ອມທຳມະຊາດ ເພື່ອສ້າງ ຄວາມສະດວກໃນການດຳລົງຊີວິດ ໃນໄລຍະຜ່ານມາ, ປະຈຸບັນ ຜົນຮ້າຍທີ່ເກີດຈາກ ການເປ່ເພຂອງ ຄວາມສົມດຸນ ຂອງ ສິງແວດລ້ອມ ໄດ້ປະກົດຂຶ້ນຢ່າງເຫັນໄດ້ແຈ້ງ ແລະ ເປັນທີ່ຮັບຮູ້ກັນຢ່າງ ກ້ວາງຂວາງ. ສິ່ງແວດລ້ອມ ແມ່ນ ຫົວຂໍ້ຫຼັກ ໃນ ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ (ພາສາອັງກິດ: sustainable development) ແລະ ແມ່ນ ສິ່ງທີ່ ອົງກອນເຄື່ອນໄຫວທາງດ້ານເສດຖະກິດ ເຊັ່ນ ວິສາຫະກິດຕ່າງ ຕ້ອງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ. ຜົນຮ້າຍທີ່ເກີດຈາກ ການເປ່ເພ ຂອງ ຄວາມສົມດຸນ ຂອງ ສິ່ງແວດລ້ອມ, ໂດຍສະເພາະ ທີ່ເກີດ ຈາກການພັດທະນາເສດຖະກິດ ມັກຖືກເອີ້ນວ່າ ມົນລະພາວະ (ພາສາອັງກິດ: pollution). ມົນລະພາວະ ແມ່ນ ບັນຫາໃຫຍ່ທາງສັງຄົມ, ເສດຖະກິດແລະ ການເມືອງ ທີ່ສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າ ທຸກໆປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວທາງດ້ານອຸດສາຫະກຳເຄີຍປະສົບ ແລະ ກໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ ປະເທດພວມພັດທະນາ ບໍ່ຄວນເບິ່່ງຂ້າມ. ດັ່ງນັ້ນ, ການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ ຈື່ງໝາຍເຖິງການປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງ ແລະ ອະນຸລັັກສິ່ງແວດລ້ອມ. ການສະຫງວນ, ການຊ່ອມແຊມ, ແລະ ໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຢ່າງມີເຫດຜົນຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມເພື່ອໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດສູງສຸດ ໂດຍຄຳນຶງເຖິງໄລຍະເວລາໃນການໃຊ້ຍາວນານ  ແລະ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຜົນເສຍຫາຍຕໍ່ສິ່ງເວດລ້ອມນ້ອຍທີ່ສຸດ  ລວມທັງຕ້ອງມີການກະຈາຍການໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຢ່າງພໍດີພໍງາມ ໃນປັດຈຸບັນສິ່ງແວດລ້ອມຂອງໂລກໄດ້ຖືກທຳລາຍລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍເຊັ່ນ: ການຕັດໄມ້ທຳລາຍປ່າ, ການກະທຳຂອງມະນຸດທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດພາວະເຮືອນແກ້ວ, ການໃຊ້ສານເຄມີເພື່ອປາບສັດຕູພືດຫຼາຍເກີນໄປ, ການໃຊ້ປຸຍເຄມີໃນການເລັ່ງໃຫ້ພືດມີການຈະເລີນເຕີບໂຕຫງອກງາມໄປພາໃຫ້ເກີດຜົນຕາມມາເຊັ່ນ: ແມງໄມ້ດີ້ຢາ, ດິນເຊື່ອມຄຸນນະພາບ, ເກີດສານຕົກຄ້າງ…... ເຊິ່ງສະພາບປ່ຽນແປງໄປຕາມສິ່ງແວດລ້ອມດັ່ງກ່າວສົ່ງຜົນສະທ້ອນຕໍ່ສິ່ງທີ່ມີຊິວິດໃນໂລກລວມທັງມະນຸດເຮົາ. ດັ່ງນັ້ນພວກເຮົາຈຶ່ງພາກັນປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມໃຫ້ຢູ່ໃນສະພາບທີ່ດີຢ່າງຍືນຍົງໂດຍມີຫຼັກການດັ່ງນີ້: 1.1	ວິທີ່ການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ. -	ການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມເປັນວຽກງານຕົ້ນຕໍ່ທີ່ພັກ - ລັດ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງທຸກຂັ້ນຕະຫຼອດຮອດພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນຄວນໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ. -	ຕ້ອງວາງແຜນການພັດທະນາເສດຖະກິດ - ສັງຄົມທີ່ດີ, ມີອາຊີບການງານທີ່ໝັ້ນຄົງ ແລະ ຍືນຍົງເພື່ອປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດໃຫ້ຄົງຢູ່ກັບພວກເຮົາຕະຫຼອດໄປ. -	ສ້າງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປົກປ້ອງຄຸມຄອງ ແລະ ປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມປະຕິບັດຢ່າງເຂັມງວດ. -	ຫຼຸດຜ່ອນການນຳໃຊ້ຢາງພາສສະຕິກທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດມົນລະພິດ, ບໍ່ຖິ້ມສິ່ງເສດເຫຼືອຊະຊາຍຕາມຖະໜົນຫົນທາງ, ຕາມສະຖານທີ່ສາທາລະນະ, ຕາມບ້ານຊ່ອງ. -	ບໍ່ຈູດປ່າ, ບໍ່ຖາງປ່າຢ່າງຊະຊາຍ, ສ້າງລະບົບກົດໝາຍເພື່ອອະນຸລັກເປັນເຂດປ່າສະຫງວນໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍໃນທົ່ວປະເທດເຮົາເພື່ອເຮັດໃຫ້ຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ຢູ່ປະເທດເຮົາຄົງຄວາມສົມດູນປະກອບດ້ວຍຄວາມອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບໃນດິນສິນໃນນໍ້າ ແລະ ມີຄຸນຄ່າສູງຕໍ່ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມຂອງປະເທດເຮົາ. -	ຄວນມີເຈົ້າໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບດ້ານການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມເພື່ອບໍ່ໃຫ້ສິ່ງແວດລ້ອມຖືກທຳລາຍ. -	ປວງຊົນລາວທັງຊາດຄວນຈະຮູ້ຈັກຮັບຜິດຊອບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມໃຫ້ຄົງຢູ່ກັບເຮົາຕະຫຼອດໄປ. -	ເມື່ອບ່ອນໃດທີ່ຖືກທຳລາຍໄປເຮົາກໍ່ຄວນປູກຕົ້ນໄມ້ທົດແທນຄືນ.
ແກ້ງທຽນ
ແກ້ງທຽນເປັນສະຖານທີ່ໜຶ່ງທີ່ເປັນຕາໜ້າໄປທ່ຽວຫຼີ້ນ ເປັນແກ້ງທີ່ຍາວມີບ່ອນນັ່ງຫຼີ້ນ ແລະ ລົງອາບນ້ຳ ທັງສອງຂ້າງຈະເປັນປ່າໄມ້ອ້ອມ. ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຈະພາກັນໄປຫຼີ້ນໃນລະຫວ່າງຊ່ວງປີໃໝ່ລາວ ຫົນທາງໄປກໍ່ສະດວກສາມາດເອົາລົດໄປຮອດໄດ້ຢ່າງສະບາຍ ຕັ້ງຢູ່ກາຍຈາກປານຫ້ວຍຕາປູ່ໄປປະມານ 1 ຫຼັກເທົ່ານັ້ນເອງ.
ເມືອງເງີນ
ເມືອງເງິນເປັນເມືອງໜຶ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງທິດເໜືອຂອງແຂວງໄຊຍະບູລີ ມີຊາຍແດນທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບເມືອງຫົງສາ, ທິດຕາເວັນຕົກ ແລະ ທິດໃຕ້ຕິດກັບປະເທດໄທ ແລະທິດເໜືອຕິດກັບເມືອງປາກແບງ. ລາຍຊື່ແຕ່ລະບ້ານໃນເມືອງເງິນມີດັ່ງນີ້: 1. ບ້ານນາຍາງ 2. ບ້ານນາງົວ 3. ບ້ານນ້ຳເງິນ 4. ບ້ານຫລວງມີໄຊ 5. ​ ບ້ານແກ້ວດອນຄູນ 7. ບ້ານຂອນ 8. ບ້ານເພຍງາມ 9. ບ້ານບີໝີ 10. ບ້ານກາງ 11. ບ້ານຫວ້ຍເຜິ້ງ 12. ບ້ານດອນສະຫວ່າງ 13. ນ້ຳທົນ 14. ບ້ານຜາແດງ 15. ບ້ານທອງ 16. ບ້ານໂຮມໄຊ 17. ບ້ານປາກແຄນ 18. ບ້ານຫ້ວຍເງີຍ 19. ບ້ານບໍ່ຫຼວງ 20. ບ້ານປາງບົງ 21. ບ້ານປູ່ງຝາດ 22. ບ້ານກິ່ວງິ້ວ ຄຳຂວັນປະຈຳເມືອງເງິນ: "ເຈີນໝົດຕຸກກົນໄປແອ່ວເມືອງລື້ ລາຍນ້ຳໄຫລລາວລື້ ເລື່ອງລື້ພະທາດໝັດຄຳ ເຊີນຊົມວັດສີບູນຍືນ"
ໝາກເຜັດ
thumb|right thumb|right ໝາກເຜັດ ແມ່ນໝາກໃນຕະກູນ Solanaceae ມີຊື່ທາງວິທະຍາສາດວ່າ Capsicum frutescens L. ຊື່ພາສາອັງກິດ Chilli peppers, chili, chile ຫຼື chilli ມາແຕ່ຄຳພາສາສະແປນວ່າ chile. ແມ່ນສ່ວນຫຼາຍແລ້ວ ຊື່ແນວນີ້ໝາຍເຖິງ ໝາກເຜັດທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍ ສ່ວນໝາກເຜັດຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ມີລົດອ່ອນກວ່າແມ່ນເອີ້ນວ່າ Bell Pepper. ໃນສະຫະລັດອະເມລິກາ Pepper ໃນປະເທດອັງກິດແລະໄອແລນ, capsicum ໃນປະເທດອິນເດຍນຳອົດສະຕາລີ ແລະ Paprika ໃນປະເທດທະວີບເອີຣົບຫຼາຍປະເທດ ໝາກຊະນິດຕ່າງໆ ມີເຄົ້າກຳເນີດມາແຕ່ທະວີບອະເມລິກາ ເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນນີ້ໄດ້ມີປູກກັນໃນຫຼາຍປະເທດທົ່ວໂລກ ຍ້ອນໝາກເຜັດແມ່ນເຄື່ອງເທດທີ່ສຳຄັນຊື່ໜຶ່ງ ແລະຍັງມີຄຸນະສົມບັດເປັນຢາສະໝຸນໄພນຳກັນ.
ໝວດ:ຜັກ
ພາສານາວາເທິນ
ພາສານາວາເທິນ (ອອກສຽງໃນພາສານາວາເທິນ: [ˈnaːwatɬ], ໂດຍເນ້ນສຽງພະຍາງທີ່ໜຶ່ງ) ແມ່ນພາສາໜຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນກຸ່ມພາສານາວາຂອງຕະກູນພາສາຢູໂທ-ແອສະເທັກ. ເວົ້າໂດຍປະມານ 1.5 ລ້ານຄົນ ອັນຜູ້ເປັນຄົນນາວາ ຜູ້ເວົ້າໂດຍຫຼາຍກິນຢູ່ໃນປະເທດແມັກຊິໂກຕອນກາງ. ພາສານາວາທັງໝົດແມ່ນພາສາທ້ອງຖິ່ນຂອງທະວີບອາເມລິກາກາງ. ໝວດ:ພາສາ
ອາໂນນ ຊວາເຊເນກເກີ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ນັກສະແດງອາເມລິກັນ ໝວດ:ນັກການເມືອງອາເມລິກັນ ໝວດ:ຊາວອາເມລິກັນເຊື້ອສາຍໂອຕິດ
ການບິນລາວ
ການບິນລາວ ເປັນສາຍການບິນແຫ່ງຊາດ ຂອງ ສປປລາວ ໃຫ້ບໍລິການທາງດ້ານການຂົນສົ່ງທາງອາກາດ ໃນເສັ້ນທາງພາຍໃນປະເທດ 7 ແຫ່ງ, ແລະ ໃຫ້ບໍລິການການບິນໄປສູ່ບັນດາປະເທດອ້ອມຂ້າງຄື: ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນ, ຣາຊະອານາຈັກໄທ, ຣາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ,ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຫວຽດນາມ,ສິງກະໂປ,ເກົາຫຼີ.
ສຳນັກງານໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ທີ່ ສະໜາມບິນສາກົນວັດໄຕ ຕູ້ ປ.ນ 6441 ໂທລະສັບ +856 21 513 150 ແຟັກ +856 21 512 004
ຫ້ອງການຂາຍປີ້ການບິນລາວ ຕັ້ງຢູ່ບ້ານຊຽງຍືນ ເມືອງຈັນທະບູລີ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ https://goo.gl/maps/W8FqgE9wxyQ2
ສາຍດ່ວນ : 1626 ຫຼື +856 21 212051-54 ເວັບໄຊທ໌: https://www.laoairlines.com/ Facebook: Lao Airlines Line: Lao Airlines Instagram: Lao Airlines Twitter: Lao Airlines Youtube Channel: Lao Airlines
ປະຫວັດ
ການຂົນສົ່ງທາງອາກາດ ຂອງລາວໄດ້ກຳເນີດເກີດຂຶ້ນໃນຊຸມປີ 1960 ເປັນຕົ້ນມາ  ເຊິ່ງພາກສ່ວນໜຶ່ງ ແມ່ນການບິນຂອງ ລະບອບເກົ່າສ້າງຂຶ້ນ ແລະ ອີກພາກສ່ວນໜຶ່ງແມ່ນການບິນຂອງແນວລາວຮັກຊາດ ​ເຊິ່ງ​ພະນັກງານ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ກໍ່ສ້າງຢູ່ບັນດາປະເທດສັງຄົມນິຍົມ. ພາຍຫຼັງປະເທດຊາດໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ ​ໃນ​ປີ 1975 ຈຶ່ງໄດ້ເຕົ້າໂຮມເອົາພາຫະນະ ​ແລະ​ພະນັກງານ​ຂອງທັງ 2 ຝ່າຍເຂົ້າກັນ ແລະ ສ້າງຕັ້ງການບິນລາວ ຂຶ້ນໃນວັນທີ 19 ມັງກອນ 1976 ທີ່​ເປັນ​ພາກສ່ວນ​ນຶ່ງ​ຂອງ​ກົມ​ການບິນ​ພົນລະ​ເຮືອນ​ແລະ​ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຊີ້ນຳຂອງກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ. ໜ້າທີ່ຂອງການບິນລາວ ໃນໄລຍະນັ້ນແມ່ນຮັບໃຊ້ວຽກງານປ້ອງກັນຊາດ ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແລະ ພົນລະເຮືອນທົ່ວໄປ. ເຮືອບິນທີ່ນຳໃຊ້ແມ່ນ ເຊ 123 (C-123), ເຊ 47 (C-47), ເດເຊ 4 (​DC-4), ອ່ານ 2(AN-2), ມີ 8(MI-8), ອ່ານ 24 (AN-24) ແລະ ອ່ານ 26 (AN-26).
ໃນປີ 1977 ຍ້ອນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງສົງຄົມຜູ້ຊົມໃຊ້ບໍລິການເພິ່ມຂຶ້ນ ບໍລິສັດ ການບິນລາວ ຈຶ່ງໄດ້ເປີດກວ້າງເສັ້ນທາງບິນສູ່ຕ່າງປະເທດເຊັ່ນ ຮ່າໂນ້ຍ, ບາງກອກ ແລະ ພະນົມເປັນ ແລະ ໃນປີ 1985 ການບິນລາວຈຶ່ງໄດ້ເລີ່ມຫັນຈາກລະບົບການ ບໍລິຫານໃຫ້ເປັນແບບວິຊາການ ເພື່ອເປັນການສ້າງລາຍຮັບ ແລະ ການເພີ່ມພາລະບົດບາດ. ການບິນຮັບໃຊ້ວຽກງານປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສ້າງສາປະເທດຊາດ ພັກ-ລັດໄດ້ເລັງເຫັນເຖິງຄວາມສຳຄັນດັ່ງກ່າວ ຈຶ່ງໄດ້ແບ່ງເຮືອບິນ AN-24 (ອ່ານ ຊາວສີ່) ຈຳນວນ 4 ລຳ, AN-2 (ອ່ານ 2) ຈໍານວນ 4 ລຳ ແລະ Mi-8 (ມີ່ 8) ຈໍານວນ 2 ລຳ​ໃຫ້ພ້ອມດ້ວຍພາຫານະ ຮັບໃຊ້ພາກພື້ນດິນໃຫ້ແກ່ການບິນລາວເພື່ອໃຊ້ເຂົ້າໃນວຽກງານການບິນ. ມາເຖິງວັນທີ 18 ມີນາ 1989 ການບິນລາວທີ່ຂຶ້ນກັບກະຊວງປ້ອງການປະເທດກໍໄດ້ຖືກໂອນໄປໃຫ້ກະຊວງຄົມມະນາຄົມ ຂົນສົ່ງ ໄປສະນີ ແລະ ກໍ່ສ້າງ ແລະ ວັນທີ່ 23 ພຶດສະພາ 1989 ການບິນລາວຈຶ່ງໄດ້ແຍກຕົວ ອອກຈາກກົມການບິນພົນລະເຮືອນ ສ້າງຕັ້ງ​ເປັນບໍລິສັດການບິນລາວ ທີ່ເປັນຫົວໜ່ວຍທຸລະກິດ ຢ່າງຂາດຕົວຂຶ້ນຢ່າງເປັນທາງການ ​ໂດຍມີການໄລ່ລຽງລາຍຮັບລາຍຈ່າຍດ້ວຍຕົນເອງ.
​ໃນປີ 1990 ບໍລິສັດການບິນລາວ ໄດ້ເຊັນສັນຍາການຮ່ວມທຶນກັບ ບໍລິສັດ ແດນຈາງ ຂາເຂົ້າ-ຂາອອກ ເພື່ອສ້າງຕັ້ງ​ເປັນ​ບໍລິສັດ​ການບິນ​ລາວ (ສາຍ​ຕ່າງປະ​ເທດ) ໂດຍເຊົ່າເຮືອບິນ TU154 (ຕູ ຮ້ອຍຫ້າສິບສີ່) ນຳສາຍການບິນ ບານການ ແອລາຍສ໌ - ບຸນກາລີ ​ເປັນ​ເວລາ​ນຶ່ງ​ປີ ຫລັງ​ຈາກ​ນັ້ນ​ໄດ້ເຊົ່າ BOEING 737 (ໂບອິງ ເຈັດ ສາມ ເຈັດ) ຈາກ IAL Miami America (ໄອເອແອລ ໄມອາມີ ອາເມລິກາ) ມາ​ນຳ​ໃຊ້​ແຕ່​ບໍ່​ມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ. ບໍລິສັດ​ແດນ​ຈາງ ຂາ​ເຂົ້າ-ຂາ​ອອກ ​ໄດ້​​ໄປ​ຊອກ​ຄູ່ຮ່ວມທຶນ​​ໃໝ່​ຄື: ​ບໍລິສັດ ຊີ​ທີ​ເອ ​ເອສ໌ (CTAS) ຈາກ​ຮົງ​ກົງ ​ແລະ​ໄດ້​ດຳ​ເນີນ​ທຸລະ​ກິດ​ຮອດ​ປີ 1994. ​ເນື່ອງ​ຈາກ​ທຸລະ​ກິດ​ບໍ່​ມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ ບໍລິສັດ ​ແດນ​ຈາງ ຈຶ່ງ​ໄດ້​ຖອນ​ຕົວ ​ແລະ​ບໍລິສັດ ຊີ​ທີ​ເອ​ເອສ໌ ຈຶ່ງ​ໄດ້ຮ່ວມກັບສາຍການບິນຢຸນນານແອລາຍສ໌ ເພື່ອ​ບິນ​ເສັ້ນ​ບິນ​ສາຍຕ່າງປະເທດ ຈົນ​ຮອດ ວັນ​ທີ 30 ທັນວາ 1996​. ​ໃນວັນທີ 1 ມັງກອນ 1997 ຈຶ່ງໄດ້ລວມເອົາເສັ້ນບິນສາຍພາຍໃນ ປະເທດເຂົ້ານຳກັນ ແລ້ວເອີ້ນຊື່ວ່າ ການບິນລາວຮ່ວມພັດທະນາຈຳກັດ (Lao Aviation Joint Development Company Limited),​ ໄດ້​ດຳ​ເນີນ​ທຸລະ​ກິດ​ເປັນ​ເວລາ 1 ປີກັບ 4 ເດືອນ ດ້ວຍ​ຮູບ​ການ​ເຊົ່າ​ພາຫະນະ​ການ​ຜະລິດ​ທັງ​ໝົດ​ນຳ​ລັດຖະບານ. ​ແຕ່​ວ່າການ​ດຳ​ເນີນ​ທຸລະ​ກິດບໍ່ມີປະສິດທິຜົນ   ຈາກນັ້ນການບິນລາວຮ່ວມພັດທະນາຈຳກັດກໍ່ໄດ້ຢຸດຕິ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ ແລະ ໃນວັນທີ 14 ພຶດສະພາ 1998 ​ໄດ້​ຖືກໂອນກັບມາເປັນ ລັດວິສາຫະກິດ ການບິນລາວ ຄືເກົ່າຈົນເຖິງປະຈຸບັນ. ໃນປີ 2007 ແລະ 2008 ໃນ ລັດວິສາຫະກິດການບິນລາວໄດ້ຮັບລາງວັນ ດີເດັ່ນ http://www.laoairlines.com/?contentkey=pages&id=55
ການໃຫ້ບໍລິການ
ລັດວິສາຫະກິດການບິນລາວ ໄດ້ໃຫ້ບໍລິການເສັ້ນທາງບິນຕໍ່ໄປນີ້:
ສາຍການບິນຮ່ວມ
ສາຍການບິນລາວມີສາຍການບິນຮ່ວມ codeshare agreements ກັບສາຍການບິນລຸ່ມນີ້:
ຝູງບິນ
ໃນປັດຈຸບັນການບິນລາວມີຝູງບິນປະຈຳການດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
ເຫດການ ແລະ ອຸປະຕິເຫດ
ການບິນລາວ ທ່ຽວບິນທີ 301 (Lao Airlines Flight 301) ແມ່ນທ່ຽວບິນຕາມປົກກະຕິພາຍໃນປະເທດລາວທີ່ເດີນທາງຈາກວຽງຈັນຫາປາກເຊ ໃນວັນທີ 16 ຕຸລາ ຄ.ສ. 2013. ຍົນລຸ້ນ ATR 72-600ໄດ້ຕົກລົງສູ່ແມ່ນ້ຳຂອງ ຢູ່ ປາກເຊ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ໂດຍສານແລະລູກເຮືອເສຍຊີວິດທັງໝົດ 49 ຄົນ. ອຸປະຕິເຫດນີ້ແມ່ນຄັ້ງທຳອິດທີ່ເກີດກັບຍົນລຸ້ນ ATR 72-600. ແມ່ນເຫດການຍົນຕົກທີ່ມີຜູ້ເສຍຊີວິດຫຼາຍທີ່ສຸດທີ່ເຄີຍເກີດໃນລາວ ແລະແມ່ນອຸປະຕິເຫດທີ່ມີຜູ້ເສຍຊີວິດຫຼາຍເປັນອັນດັບທີສອງທີ່ເຄີຍເກີດກັບຍົນລຸ້ນ ATR 72 ໂດຍທີ່ເສຍຊີວິດຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນ Aero Caribbean Flight 883 ແລະ American Eagle Flight 4184 ທີ່ເສຍຊີວິດ 68 ຄົນ ແລະແມ່ນເຫດການຍົນຕົກທີ່ກ່ຽວກັບການບິນລາວເປັນຄັ້ງທຳອິດນັບແຕ່ ຄ.ສ. 2000.
ແຫຼ່ງທີ່ມາ:
ສະຫະປະຊາຊາດ
ສະຫະປະຊາຊາດ ຫຼື ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ (United Nations, ຕົວຫຍໍ້: UN; Organisation des Nations unies, ຕົວຫຍໍ້: ONU; ຄຳເຄົ້າ: ສຫປະຊາຊາຕ ຫຼື ອົງຄ໌ການສຫປະຊາຊາຕ) ເປັນອົງການລະຫວ່າງລັດຖະບານທີ່ມີຄວາມມຸ່ງໝາຍເພື່ອຮັກສາສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງລະຫວ່າງປະເທດ ການພັດທະນາຄວາມສຳພັນ​ມິດຕະພາບ​ລະຫວ່າງ​ປະ​ເທດ ບັນລຸຄວາມຮ່ວມມືລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ເປັນສູນກາງສຳລັບການປະສານງານຂອງການກະທຳຂອງຊາດຕ່າງໆ ມັນເປັນອົງການລັດຖະບານທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ມີຄວາມຮູ້ສຶກຄຸ້ນເຄຍ ເປັນຕົວແທນໃນລະດັບສາກົນຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ມີອຳນາດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ຢູເອັນນັ້ນມີສຳນັກງານໃຫຍ່ໃນດິນແດນລະຫວ່າງປະເທດໃນນະຄອນນິວຢອກ ໂດຍມີສຳນັກງານຫຼັກອື່ນໆ ໃນເຈນີວາ, ໄນໂຣບີ, ວຽນນາ ແລະ ເຮກ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສະຫະປະຊາຊາດ
ນ້ຳຕົກຕາດຄອນພະເພັງ
ນໍ້າຕົກຕາດຄອນພະເພັງ ແມ່ນໜື່ງໃນບັນດາສະຖານທີ່ ນໍ້າຕົກຕາດທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ແລະ ມີແມ່ນໍ້າຂອງໄຫຼຜ່ານ ເປັນບໍລິເວນກວ້າງເຖິງ 14 ກິໂລ ແມັດ.ມີນໍ້າຕົກທີ່ສູງ ແລະ ແຮງທີ່ໜ້າປະທັບໃຈທີ່ສຸດ ໂດຍສະເພາະໃນລະດູຝົນ ກະແສນໍ້າຈະໄຫຼຄົດລ້ຽວ ແລະ ໂຫດຮ້າຍ. ນໍ້າຕົກຕາດແຫ່ງນີ້ ແມ່ນໄດ້ຖືກສະຖາປະນາໃຫ້ເປັນ ນໍ້າຕົກຕາດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ທາງດ້ານບໍລິມາດ ຢູ່ໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງ ໃຕ້. ນອກຈາກຄວາມສວຍງາມຂອງ ນໍ້າຕົກຄອນພະເພັງ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍໂງ່ນຫີນສະຫຼັບຢາຍກັນແລ້ວ ກໍ່ຍັງມີພາບການທຳ ມາຫາກິນ ຂອງຊາວບ້ານຄື: ເຕັກນິກວິທີຈັບປາແບບດັ່ງເດີມ. ນອກນັ້ນ ຍັງມີສະຖານທີ່ນໍ້າຕົກຕາດ ທີ່ໜ້າປະທັບໃຈອີກແຫ່ງ ໜື່ງຊື່ວ່າ: ຫຼີ່ຜີ,ຊຶ່ງສາມາດ ເຂົ້າໄປໄດ້ທາງເຮືອ ຈາກບ້ານນາກະສັງໄປ. ຖ້າໂຊກດີກໍ່ອາດຈະເຫັນປາຂ່າ ໂລມານໍ້າຈືດ ທີ່ລອຍ ຫຼີ້ນໃນແມ່ນໍ້າຂອງ.ເມື່ອໄປເຖີງດອນຄອນ ກໍ່ໄປເບິ່ງຫົວລົດໄຟເກົ່າ ໃນສະໄໝຝຣັ່ງເຂົ້າມາປົກຄອງ. ສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ທັງໝົດ ແມ່ນສະດວກໃນການເຂົ້າໄປຮອດໄປເຖິງ ແລະ ຄຸ້ມຄ່າໃນການທ່ອງທ່ຽວ.ຖ້າຈະຢຸດພັກຍາວ ກໍ່ມີເຮືອນພັກແບບລາວໆ ໃຫ້ພັກເຊົາ.
ຊຸບເປີ້ວາຍ
ຊຸບເປີ້ວາຍ (Super Why!) ເປັນກາຕູນເພື່ອການສຶກສາຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ ທາງຊ່ອງ PBS Kids ອອກອາກາດຕອນທຳອິດເມື່ອວັນທີ່ 3 ກັນຍາ 2007 ເຖີງວັນທີ່ 11 ຕຸລາ 2012 ຕໍ່ມາໄດ້ອອກອາກາດອີກເທື່ອເມື່ອວັນທີ່ 17 ສິງຫາ 2015 ເຖີງວັນທີ່ 12 ພຶດສະພາ 2016 ປະຈຸບັນທັງຫມົດມີ 3 ລຶດູການ ແລະ 103 ຕອນ
ຊຸບເປີ້ຣີດເດີ້
ໝວດ:ກາຕູນອາເມຣິກັນ
ວັນນະຍຸດ
ວັນນະຍຸດ (ຄຳເຄົ້າ: ວັນຍຸຕຍ໌ ; tone, ton) ໝາຍເຖິງ ລະດັບສຽງ ຫຼື ເຄື່ອງໝາຍແທນລະດັບສຽງ ເຊິ່ງກຳກັບພະຍາງຂອງຄຳໃນພາສາ. ສຽງວັນນະຍຸດນຶ່ງອາດມີລະດັບສຽງຕ່ຳ ສຽງສູງ ພຽງຢ່າງດຽວ ຫຼືແມ່ນການທອດສຽງຈາກລະດັບສຽງນຶ່ງ ໄປຍັງອີກລະດັບສຽງນຶ່ງ ກໍໄດ້. ພາສາໃນໂລກນີ້ມີທັງທີ່ໃຊ້ວັນນະຍຸດ ແລະບໍ່ໃຊ້ວັນນະຍຸດ. ສຽງວັນນະຍຸດນຶ່ງໆ ອາດປ່ຽນແປງໄດ້ເມື່ອມີການປະສົມຄຳຫຼືປ່ຽນຕຳແໜ່ງການເນ້ນສຽງ.
ລະບົບວັນນະຍຸດ
ໃນພາສາວັນນະຍຸດ ທຸກພະຍາງມີລະດັບສຽງກຳໜົດໄວ້ແລ້ວ ສະນັ້ນ ພະຍາງສອງພະຍາງສາມາດມີພະຍັດຊະນະ ເຊິ່ງຄືກັນໄດ້ ແລະ ສະຫຼະ ເຊິ່ງຄືກັນໄດ້ ແຕ່ສາມາດມີວັນນະຍຸດເຊິ່ງບໍ່ຄືກັນ.
ພາສາລາວວຽງຈັນ
ພາສາລາວຖິ່ນວຽງຈັນສ່ວນຫຼາຍມີວັນນະຍຸດ 6 ສຽງ ແມ່ນ
ທຸກຄຳທີ່ກ່າວຂ້າງເທິງ ຍົກເວ້ນ ກາ ລ້ວນແຕ່ປະກອບດ້ວຍສຽງພະຍັນຊະນະ (/kʰ/) ດຽວກັນ ແລະ ສະຫຼະ ̂(/aa/) ດຽວກັນ ແຕ່ມີສຽງວັນນະຍຸດເຊິ່ງແຕກຕ່າງກັນ ອັນປ່ຽນຄວາມໝາຍຂອງຄຳໄດ້.
ພາສາໄທມາຕະຖານ
ພາສາໄທມາຕະຖານມີວັນນະຍຸດ 5 ສຽງ ແມ່ນ ຄືກັນກັບພາສາລາວ ທຸກຄຳທີ່ກ່າວຂ້າງເທິງ ລ້ວນແຕ່ປະກອບດ້ວຍສຽງພະຍັນຊະນະ (/kʰ/) ດຽວກັນ ແລະ ສະຫຼະ ̂(/aa/) ດຽວກັນ ແຕ່ມີສຽງວັນນະຍຸດເຊິ່ງແຕກຕ່າງກັນ.
ພາສາຈີນກາງ
ພາສາຈີນກາງມີວັນນະຍຸດ 5 ສຽງ ແມ່ນ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* ໝວດ:ພາສາວັນນະຍຸດ
ເຂດພິເສດຊຽງຮ່ອນ-ຫົງສາ
ເຂດພິເສດນີ້ໄດ້ຖືກໂອນໃຫ້ຂື້ນກັບແຂວງໄຊຍະບູລີແລ້ວເຊີ່ງແມ່ນພື້ນທີ່ຕອນເໜືອຂອງແຂວງປະຈຸບັນປະກອບມີ 4 ເມືອງຄື: ເມືອງ ຫົງສາ,ເມືອງ ເງິນ,ເມືອງຊຽງຮ່ອນ ແລະ ເມືອງຄອບ.
ທອງລຸນ ສີສຸລິດ
ທອງລຸນ ສີສຸລິດ (ອັງກິດ: Thongloun Sisoulith) ເກີດ ວັນທີ 10 ພະຈິກ ຄ.ສ 1945 ອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີຄົນທີ6 ແລະ ປັດຈຸບັນດຳລົງຕຳແໜ່ງປະທານປະເທດຄົນທີ 7 ແຫ່ງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
ຄູນພະໄທ ເມືອງແພນ
ປະເພດບົດຂຽນ: 1. ກາບກອນ: 1.1 ເຈົ້າອະນຸວົງ  http://punlao.com/KPT/diary/24086/ 1.2 ນິຍາມຣັກ http://punlao.com/KPT/diary/24079/
6 ສິງຫາ
6 ສິງຫາ ເປນວັນທີ່ 218 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ຫໍສະໝຸດ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຫໍສະໝຸດ
ບ້ານນ້ຳປຸກເມຶອງຫ້ອຍຊາຍແຂວງບໍ່ແກ້ວ
ແຂວງບໍ່ແກ້ວເປັນແຂວງມີຊາຍແດນຕິດກັບ2ປະເທດເຊັ່ນ:ໄທ,ພະມ້າ ນອກນັ້ນແຂວງບໍ່ແກ້ວຍັງມີຫຼາຍຊົນເຜົ່າແຕກຕ່າງກັນໄປເຊັ່ນຊົນເຜົ່າຍອນ,ເປັນຊົນເຜົ່າທີ່ດຸໝັ່ນຂະຫຍັງພຽນອົດທົນ ພາສາປາກເວົ້າກໍ່ເປັນເອກກະຫຼັກປະຈຳເຜົ່າມີການເວົ້າຕ່າງຈາກສຳນຽງພາສາກາງ ບ້ານ ນ້ຳປຸກເປັນບ້ານທີ່ກວ້າງເປັນດິນພຽງ 65% ສ່ວນ 10% ຈະເປັນບ່ອນໂນນ ສ່ວນ 25% ແມ່ນ ເປັນພູດອຍ ບ້ານນ້ຳປຸກ ແມ່ນມີຊາຍແດນຕິດກັບຫຼາບກູ່ມບ້ານທີ່ອ້ອມແອ້ມ ເຊັ່ນ: -ທິດເໜືອຕາເວັນຕົກ ແມ່ນ ຕິດກັບ ໄຊຈະເລີນ -ທິດເໜຶອຕາເວັນອອກ ແມ່ນຕິດກັບບ້ານນ້ຳສະຫນອກໃຕ້ -ທິດເໜອຕິກກັບ ນ້ຳປູກ -ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ບ້ານຫ້ວຍຊາຍນ້ອຍ ຄົນບ້ານນ້ຳຈະອາໄສຕາມແທບລ່ອງແມ່ນ້ຳ ແລະ ບ່ອນດຶນພຽງສະດວກໃນການທຳມາຫາກິນເປັນຕົ້ນແມ່ນໝູ່ບ້ານ ນ້ຳປຸກ ເມືອງຫ້ອຍຊາຍ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ເພາະວ່າເຂດທີ່ປະຊາຊົນໄດ້ຕັັ້ງຖິ້ນຖານນັ້ນເປັນເຂດດິນພຽງທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ເໝາະສຳລັບການເຮັດນາ,ການປູກຝັງຕ່າງໆ ປະຊາຊົນບ້ານບ້ຳປຸກ ຈະເຮັດນາເປັນອາຊິບຕົ້ນ ຕໍນອກນັ້ນຍັງເຮັດ ສວນສາລີ ຖົ່ວດິນ,ຖົ່ວເຫຼືອງ.ຄົນບ້ານນ້ຳປຸກເປັນຄົນຍີ້ມແຍ້ມແຈ່ມໃສເວົ້າມ່ວນຄົນທີ່ໄປຢ້ຽມຍາມ ຈະຖືກຕ້ອນຮັບເປັນຢ່າງດີຈາກຜີ່ນ້ງຄົນບ້ານນ້ຳປຸກ
ເມືອງຫຼວງພະບາງ
ຫຼວງພະບາງ ຫຼື ຫຼວງພຣະບາງ ມີຄວາມໝາຍວ່າ "ພະທາດຫຼວງ" ເປັນເມືອງໜຶ່ງໃນພາກກາງຂອງປະເທດລາວ ປະກອບດ້ວຍ 58 ໝູ່ບ້ານທີ່ຢູ່ຕິດກັນ ໃນນັ້ນ 33 ໝູ່ບ້ານແມ່ນເມືອງມໍລະດົກໂລກຫຼວງພະບາງຂອງອົງການ ອຸຍແນສໂກ ມັນໄດ້ຖືກລະບຸໄວ້ໃນປີ 1995 ສໍາລັບມໍລະດົກທາງສະຖາປັດຕະຍະກໍາ ສາສະໜາ ແລະວັດທະນະທໍາທີ່ເປັນເອກະລັກແລະ "ໂດດເດັ່ນ" ປະສົມປະສານຂອງການພັດທະນາຊົນນະບົດ ແລະ ຕົວເມືອງໃນຫຼາຍສະຕະວັດ ລວມທັງອິດທິພົນຂອງອານານິຄົມຝຣັ່ງໃນສະຕະວັດທີ 19 ແລະ 20
ໃຈກາງຂອງນະຄອນປະກອບດ້ວຍສີ່ເສັ້ນທາງຕົ້ນຕໍ ແລະ ຕັ້ງຢູ່ໃນແຫຼມໜຶ່ງຂອງຈຸດປະເຂົ້າກັນຂອງນ້ໍາຄານ ແລະ ແມ່ນ້ໍາຂອງ ຫຼວງພະບາງແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກດີກ່ຽວກັບວັດວາອາຮາມ ແລະ ວັດວາອາຮາມຫຼາຍແຫ່ງ ທຸກໆຕອນເຊົ້າ ພະສົງຫຼາຍຮ້ອຍອົງຈາກວັດຕ່າງໆໄດ້ຍ່າງຜ່ານຖະໜົນຫົນທາງເພື່ອເກັບມ້ຽນ ໜຶ່ງໃນສະຖານທີ່ສໍາຄັນຂອງເມືອງແມ່ນພູເຂົາພູສີ; ເປັນພູສູງຊັນຂະໜາດໃຫຍ່ ເຊິ່ງເຖິງວ່າຈະມີຄວາມຈຳກັດຂອງເມືອງ ມີຄວາມສູງ 150 ແມັດ (490 ຟຸດ); ເປັນຂັ້ນໄດທີ່ສູງຊັນໄປເຖິງວັດຈອມສີ ແລະ ຊົມວິວຂອງເມືອງ ແລະ ແມ່ນ້ຳ
ເມືອງນີ້ເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງອານາຈັກທີ່ມີຊື່ດຽວກັນ ເຄີຍມີຊື່ເອີ້ນເກົ່າວ່າ ຊຽງທອງ ເປັນເມືອງຫຼວງ ແລະ ທີ່ນັ່ງຂອງລັດຖະບານແຫ່ງລາຊະອານາຈັກລາວ ຈົນເຖິງປີ 1975 ເມືອງດັ່ງກ່າວເປັນເມືອງໜຶ່ງຂອງເມືອງຫຼວງພະບາງ ແຂວງຫຼວງພະບາງ ແລະ ເປັນເມືອງເອກ ແລະ ເປັນໃຈກາງການປົກຄອງຂອງແຂວງ ຫ່າງຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໄປທາງທິດເໜືອປະມານ 300 ກິໂລແມັດ ປະຈຸບັນ ປະຊາກອນຂອງເມືອງທັງໝົດມີປະມານ 56.000 ຄົນ ໂດຍມີເຂດປ່າສະຫງວນຂອງ ອຸຍແນສໂກ ມີປະມານ 25.000 ຄົນ
ເວັບໄຊອື່ນ
ໝວດ:ເມືອງໃນແຂວງຫຼວງພະບາງ ໝວດ:ພູມສາດ