cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ຮອບບິດ (ປຶ້ມ)
ໂຄງເລື່ອງ
ເມື່ອເດີນທາງໄປໃກ້ພູໂລນລີ້ ທັງໝົດເຂົ້າໄປຮອດອານາຈັກມະນຸດມໍ່ເລຄທາວນ໌ ເຊິ່ງຕ້ອງການຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຈາກພວກຄົນແຈ້ໃຫ້ຂ້າມັງກອນສະມັອກ. ເມື່ອພວກເຂົາໄປຮອດໄດ້ພໍ້ປະຕູລັບເຂົ້າໄປໃນພູ ບິລໂບລອບເຂົ້າໄປໃນຮັງມັງກອນແລະລັກຈອກຄຳອອກມາ, ພ້ອມກັບສືບຮູ້ຈຸດອ່ອນຂອງມັງກອນ. ຝ່າຍມັງກອນ, ເມື່ອຮູ້ໂຕ, ກໍໄປເຜົາເມືອງເລຄທາວນ໌ຍ້ອນຄຶດວ່າຊາວເມືອງໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ບຸກລຸກ. ບິລໂບໃຫ້ຂໍ້ມູນແກ່ບາຣ໌ດ ນັກທະນູ ເຮັດໃຫ້ລາວສັງຫານມັງກອນລົງໄດ້.
ຄົນແຈ້ຟ້າວໄປຍຶດເມືອງໃນເທືອກເຂົາຄືນ. ບິລໂບຈວບເພັດອາຣ໌ເຄນສະໂຕນແລ້ວແອບເກັບເອາໄວ້ຄົນດຽວ. ຝ່າຍເອລຟ໌ແລະມະນຸດຊາວເລຄທາວນ໌ຮຽກຮ້ອງຂໍຄ່າຊົດເຊີຍຄວາມເສຍຫາຍແລະສ່ວນແບ່ງໃນຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຂອງພວກຕົນ. ຄນແຈ້ປະຕິເສດ ແລະລະດົມພັກພວກຂອງຕົນມາແຕ່ດິນແດນທາງເໜືອ. ບິລໂບພະຍາຍາມຈະລີ້ອອກມາແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ. ທໍຣິນລົງໂທດບິລໂບແລະກັກໂຕໄວ້.
ແກນດັລ໌ຟປາກົດໂຕອີກເທື່ອພ້ອມແຈ້ງຂ່າວວ່າ ພວກກໍບຼິນແລະວອຣ໌ກກພວມຍົກທັບມາ. ເຮັດໃຫ້ຄົນແຈ້ ມະນຸດ ແລະເອລຟ໌ ຮວມພະລັງກັນເພື່ອຕໍ່ສູ້. ຈົນເມື່ອກອງກຳລັງຂອງອິນຊີ ແລະກອງກຳລັງຂອງບີຢອຣ໌ນຍົກມາຊ່ວຍຈິ່ງສາມາດເອົາຊະນະໄດ້. ສົງຄາມເທື່ອນີ້ເອີ້ນວ່າ ສົງຄາມຫ້າທັບ. ທໍຣິນໄດ້ຮັບບາດເຈັບສາຫັດຈາກການຮົບ, ແຕ່ລາວໄດ້ປັບຄວາມເຂົ້າໃຈນຳບິລໂບກ່ອນຊິເສຍຊີວິດ. ຊັບສົມບັດໃນຂຸນເຂົາຈິ່ງໄດ້ຈັດແບ່ງຢ່າງຍຸຕິທຳ, ແຕ່ບິລໂບບໍ່ຕ້ອງການຊັບສົມບັດຫຼາຍຫຼວງເຫຼົ່ານັ້ນ, ຈິ່ງເດີນທາງເມືອພ້ອມຂອງທີ່ລະລຶກພຽງເລັກນ້ອຍ, ແຕ່ນັ້ນກໍຫຼາຍພໍຈະເຮັດໃຫ້ບິລໂບກາຍເປັນຮອບບິທຜູ້ຮັ່ງມີໃນໄຊຣ໌.
ປະຫວັດ
ຄຳວ່າ "ຮອບບິດ" ແມ່ນຊື່ທີ່ໂທລຄີນຄຶດຂຶ້ນມາຊື່ໆ ເມື່ອຄາວໜຶ່ງ ລະຫວ່າງທີ່ລາວສອນຢູ່ວິດທະຍາໄລເພມໂບຣຄ (ຊ່ວງທົດສະວັດ 1920). ຂະໜະພວມກວດຂໍ້ສອບຂອງນັກສຶກສາອັນເປັນງານທີ່ແສນຈະເປັນຕາໜ່າຍ. ໂທລຄີນກໍ່ຂຽນຂໍ້ຄວາມລົງເທິງເຈ້ຍຄຳຕອບອັນຫວ້າງເປົ່າຂອງນັກສຶກສາຜູ້ໜຶ່ງວ່າ "In a hole in the ground there lived a hobbit." ແຕ່ກໍ່ບໍ່ໄດ້ນຶກຫຍັງຫຼາຍໄປກວ່ານັ້ນ. ຫຼາຍປີຕໍ່ມາລາວຈິ່ງຄ່ອຍຂຽນແຜນທີ່ຂອງທຣອຣ໌, ວາງເຄົ້າໂຄງແຜນທີ່ພູມສາດຂອງໂລກແຫ່ງນັ້ນ ແລະເລີ່ມແຕ່ງເລື່ອງຕໍ່ໃນຊ່ວງຕົ້ນທົດສະວັດ 1930. ນິຍາຍໄດ້ຮັບການຕີພິມດ້ວຍຄວາມບັງເອີນເມື່ອສິດແລະສະຫາຍຜູ້ຫນຶ່ງຂອງໂທລຄີນ ແມ່ນ ເອໄລນ໌ ກຣິຟຟິທ (Elaine Griffiths) ໄດ້ອ່ານຕົ້ນສະບັບໃນປີ ຄ.ສ.1936. ນາງແນະນຳໃຫ້ ຊູຊານ ດັກແນລ (Susan Dagnall) ໝູ່ຜູ້ໜຶ່ງທີ່ເຮັດວຽກໃນສຳນັກພິມ ຈອຣ໌ຈ ອັລເລນແອນດ໌ ອັນວິນ ໄປຂໍຕົ້ນສະບັບແຕ່ໂທລຄີນ. ຊູຊານເຮັດຕາມຄຳແນະນຳນັ້ນ ແລະພໍ້ວ່າຕົນປະທັບໃຈຫຼາຍ. ຊູຊານນຳຕົ້ນສະບັບໄປໃຫ້ ສະແຕນລີ້ຍ໌ ອັນວິນ ຫຸ້ນສ່ວນສຳນັກພິມພິດຈາລະນາ. ອັນວິນໃຫ້ລູກຊາຍຂອງລາວ ເຣຍ໌ເນີຣ໌ ອັນວິນ ອາຍຸ 10 ປີ ເປັນຜູ້ອ່ານທົດສອບ, ແລກກັບເງິນຄ່າຈ້າງ 1 ຊິລລິງ ຜົນຈາກລາຍງານສັ້ນໆ ຂອງເຣຍ໌ເນີຣ໌ເຮັດໃຫ້ປຶ້ມໄດ້ຕີພິມໃນເວລາຕໍ່ມາ.
11/4
11/4 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເຂົ້າປຸ້ນ
ເຂົ້າປຸ້ນ ແມ່ນອາຫານພື້ນບ້ານຂອງຊາວລາວເຊິ່ງມີມາແຕ່ດົນນານແລ້ວ, ເຂົ້າປຸ້ນແມ່ນຫນຶ່ງໃນອາຫານທີ່ສຳຄັນຫລາຍກໍ່ວ່າໄດ້ເພາະຢູ່ໃນງານບຸນຕ່າງໆເຊັ່ນ: ງານດອງ, ງານບຸນກອງບວດ ແລະ ງານປະເພນີອື່ນໆ. ເຂົ້າປຸ້ນ ຈະມີສ່ວນປະກອບຢູ່ 4 ສ່ວນໃຫ່ຍຄື : ເສັ້ນເຂົ້າປຸ້ນ, ນໍ້າເຂົ້າປຸ້ນ ຫລື ນໍ້າແກງເຂົ້າປຸ້ນ, ເຫຍື່ອເຂົ້າປຸ້ນ, ຜັກຕ່າງໆເພື່ອກິນກັບເຂົ້າປຸ້ນ
1 ເສັ້ນເຂົ້າປຸ້ນ:
1. ເສັ້ນເຂົ້າປຸ້ນແປ້ງ
2. ເສັ້ນເຂົ້າປຸ້ນເຂົ້າ
2 ນໍ້າເຂົ້າປຸ້ນ ຫລື ນໍ້າແກງເຂົ້າປຸ້ນ
ສາມາດເຮັດດ້ວຍເນື້ອປາເກືອບທຸກສະນິດໄດ້
ສ່ວນປະກອບຂອງນໍ້າເຂົ້າປຸ້ນ
- ປານິນ
- ຕ່ອນເລື້ອດ
- ຂີງ
- ຄ່າ
- ຫົວສີໄຄ
- ນໍ້າຫນ້າເຂົ້າປຸ້ນ
- ເກືອ
- ແປ້ງນົວ
- ນໍ້າຕານ
- ນໍ້າຫມາກພ້າວສົດ
- ...............................
ວິທີເຮັດ
3 ເຫຍື່ອເຂົ້າປຸ້ນ
ສ່ວນປະກອບຂອງສື່: ເຫື່ຍອເຂົ້າປຸ້ນ
- ຜັກກະລໍ່າ : ຊອຍເປັນເສັ້ນບາງໆດ້ວຍມີດສອງຄົມ ແລ້ວນຳມາແຊ່ນໍ້າສະອາດປະໄວ້ 5 ຫາ 10 ນາທີເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມີກີ່ນເຫມັນ. ຈາກນັ້ນກໍ່ລ້າງໃຫ້ສະອາດແລ້ວປະໃຫ້ມັນສະເດັດນໍ້າ
- ຫມາກປີກ້ວຍ : ກຽມຊາມທີ່ມີນໍ້າ ແລະ ໃຫ້ເອົາເກືອໃສ່ 1 ບ່ວງກ່ອນທີ່ຈະຊອຍ, ເພາະເກືອສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ຢາງຫມາກປີບໍ່ດຳຕິດມື, ຊາມ ຫລື ມີດສອງຄົມ ທັງເຮັດໃຫ້ເຫຍື່ອຫມາກປີທີ່ຊອຍແລ້ວບໍ່ດຳ
- ຜັກບົ້ງ : ນຳເອົາຜັກບົ້ງທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລວກມາເດັດເອົາໃບແກ່ອອກ ແລ້ວຊອຍເປັນຕ່ອນນ້ອຍໆ, ລ້າງໃຫ້ສະອາດແລ້ວປະໃຫ້ມັນສະເດັດນໍ້າ
- ຖົ່ວງອກ : ລ້າງໃຫ້ສະອາດເພື່ອດັບກິ່ນທີ່ມີໃນຖົ່ວງອກ, ປະໃຫ້ມັນສະເດັດນໍ້າ
ແລະ ຜັກອື່ນໆຕາມຕ້ອງການ
4 ຜັກຕ່າງໆເພື່ອກິນກັບເຂົ້າປຸ້ນ.
- ຫມາກຖົ່ວຍາວ
- ຫອມລາບ, ຫອມມົນ, ຫອມກ້ານກໍ່າ
- ຜັກສະຫລັດ
- ຫມາກເຜັດດິບ
- ກະປິ
ແລະ ຜັກອື່ນໆຕາມມັກ
11/5
11/5 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ດູ່
ລັກສະນະທາງພຶກສະສາດ
ດູ່ແມ່ນພັນໄມ້ຢືນຕົ້ນຂະໜາດໃຫຍ່ ມີຄວາມສູງປະມານ ໑໐-໒໕ ແມັດ ຜິວເປືອກລຳຕົ້ນມີສີດຳຫຼືສີຂີ້ເທົ່າ ລຳຕົ້ນເປັນພູບໍ່ກົມແຕກງ່າກ້ານສາຂາກວ້າງມີເຮືອນຍອດທຶບແຕກເປັນສະເກັດຮ່ອງຕື້ນໆ ໃບແມ່ນຊໍ່ແຕກອອກແຕ່ປາຍງ່າມີໃບຍ່ອຍປະກອບຢູ່ປະມານ ໖-໑໒ ໃບ. ລັກສະນະຂອງໃບແມ່ນຮູບມົນລີປາຍໃບແຫຼມໂຄນໃບມົນ ຂອບໃບຮຽບເປັນມັນສີຂຽວ ໃບມີຂະໜາດຍາວປະມານ ໒-໓ ນິ້ວ ກວ້າງປະມານ ໑-໒ ນິ້ວ ອອກດອກເປັນຊໍ່ອອກຕາມປາຍງ່າ ດອກມີຂະໜາດນ້ອຍສີເຫຼືອງ ຜົນມີຂົນໜ້ອຍໆປົກຄຸມ ຂະໜາດຜົນໂຕປະມານ ໔-໖ ຊອງຕິແມັດ.
ການປູກລ້ຽງ
ຕ້ອງການແສງແດດຈັດ ຫຼືກາງແຈ້ງ ຕ້ອງການປະລິມານນ້ຳປານກາງ ມັກດິນຜົງຟຸຍ ຂະຫຍາຍພັນໂດຍການເພາະມະເລັດ.
ສຸຣະໄຊ ລ້ຽງບຸນເລີດໄຊ
ສຸຣະໄຊ ເລີ້ຍງບຸນເລຶດໄຊ ເປນຣອງປະທານສະພານຶຕຶບິນຫຍິດແຫ່ງຊາດໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
11/6
11/6 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
11/7
11/7 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ຈ໊ະ ອາສະຫຍາມ
ນງພະນີ ມະຫາດໄທ ຫຼື ຈ໊ະ ອາສະຫຢາມ (ເກຶດ ໖ ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1991) ແມ່ນັກຮ້ອງໄທ ມີຊໍື່ເກ່າວ່າ ຈ໊ະ ຄັນຫູ ເທອມີຊໍື່ເສີຢງຈາກເພງ ເຫ້ນໜ້າເງີຢບໆ ຟາດເລີຢບເດ້ຄ່ະ
ສົມສັກ ກຽດສຸຣະນົນ
ສມສິກ ກຽດສຸຣະນນ ເປນປະທານຣັດຖະສະພາໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ຈ໊ະ ອາສະຫຍາມ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງໄທ ໝວດ:ສິລະປິນສັງກັດອາຣ໌ເອສ ໝວດ:ຜູທີ່ເປ້ນໂຮກຈິດຕະເພດ
ສາສະໜາ
thumb|380px| thumb| thumb|ບຸນສາສະໜາ
ສາສະໜາ (ຄຳເຄົ້າ: ສາສນາ ) ໝາຍເຖິງ ຄວາມເຊື່ອໃນສິ່ງສັກສິດ ສິ່ງເໜືອທຳມະຊາດ ສະຖາບັນ ປະເພນີ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນເຄົາລົບ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວອາດກ່າວໄດ້ວ່າ ສາສະໜາ ເປັນສິ່ງເຊິ່ງຄວບຄຸມ ແລະປະສານຄວາມສຳພັນຂອງມະນຸດໃຫ້ຢູ່ຮ່ວມກັນໄດ້ຢ່າງເປັນສຸກ ແມ່ນ ຫຼັກການແລະວິຖີທາງເຊິ່ງມະນຸດເລືອກໃຊ້ໃນການດຳລົງຊີວິດ.
ພັດທະນາການຂອງສາສະໜາ
ມີຄວາມເຊື່ອວ່າສາສະໜານັ້ນ ເກີດມາຈາກຄວາມຢ້ານກົວທຳມະຊາດ ກ່າວຄື ສິ່ງໃດເຊິ່ງມະນຸດຢ້ານກົວ ເຊື່ອ ເລື່ອມໃສ ແລະໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບນັບຖື ໄດ້ຊື່ ວ່າເປັນສາສະໜາຂອງບຸກຄົນນັ້ນໆ ໃນການສຶກສາປັດຈຸບັນ ຄຳອະທິບາຍຂອງການເກີດຂຶ້ນ ແລະພັດທະນາການຂອງສາສະໜາ ສາມາດແບ່ງໄດ້ເປັນສາມກຸ່ມ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສາສະໜາ
11/8
11/8 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ນາງ ປ່າເຢັ້ງຊາ ລໍ່
ນາງ ປ່າເຢັ້ງຊາ ລໍ່ (ເກີດວັນທີ 25 ມີນາ 2001) ເປັນນາງແບບ ແລະ ຄວາມງາມທີ່ໄດ້ຊະນະ ແລະ ມິສຢູນີເວີຣສລາວ 2019 ພ້ອມທັງເປັນຕົວແທນປະເທດລາວ ຄົນທີ 3 ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມການປະກວດ ມິສຢູນີເວີຣສ
ໝວດ:ນາງງາມໃນປະເທດລາວ ໝວດ:ນາງງາມ ໝວດ:ນາງແບບ ໝວດ:ຜູ້ຊະນະການປະກວດນາງງາມ
ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ
ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ (มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງທີສອງຂອງປະເທດໄທ ກໍຕັ້ງໃນຊື່ "ມະຫາວິທະຍາໄລວິຊາທຳມະສາດແລະການເມືອງ" (The University of Moral and Political Sciences; ອັກສອນຫຍໍ້: ມ.ທ.ກ. – UMPS) ເມື່ອວັນທີ 27 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1934 ໂດຍມີຈຸດປະສົງເພື່ອເປັນຕະຫຼາດວິຊາ ເພື່ອການສຶກສາດ້ານກົດໝາຍແລະການເມືອງ ສຳລັບປະຊາຊົນທົ່ວໄປ ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.ສ. 1952 ລັດຖະບານປ່ຽນເປັນຊື່ປັດຈຸບັນ ນັບເປັນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ມີອາຍຸເປັນອັນດັບ 2 ຂອງປະເທດໄທແລະມີປະຫວັດສາດຜູກພັນກັບພັດທະນາການທາງການເມືອງແລະຄວາມເປັນໄປຂອງຊາດ ຕະຫຼອດຈົນເລື່ອງຂອງລັດຖະທຳມະນູນແລະປະຊາທິປະໄຕ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງໃນເຫດການ 14 ຕຸລາ 1973 ແລະ 6 ຕຸລາ 1976 ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດມີຜູ້ປະສາດການແລະອະທິການບໍດີມາແລ້ວ 23 ຄົນ ອະທິການບໍດີຄົນປະຈຸບັນຄື ຮອງສາດສະດາຈານ ເກສິນີ ວິທູນຊາດ  ແລະນາຍົກສະພາມະຫາວິທະຍາໄລ ຄື ສາດສະດາຈານພິເສດ ນໍຣະນິຕິ ເສດຖະບຸດ ວັນທີ 17 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2015 ລາດຊະກິດຈານຸເບກສາໄດ້ລົງປະກາດ "ພະລາດຊະບັນຍັດມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ ຄ.ສ. 2015 " ເຊິ່ງໄດ້ມີຜົນໃຫ້ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດທີສະພາບເປັນມະຫາວິທະຍາໄລໃນກຳກັບຂອງລັດອີກ 30 ວັນຕໍ່ມາ
ມະຫາວິທະຍາໄລເປັນສະມາຊິກຂອງເຄືອຂ່າຍ LAOTSE ເຊິ່ງເປັນຄວາມຮ່ວມມືລະຫວ່າງມະຫາວິທະຍາໄລໃນອາຊີແລະເອີລົບ ຕາມກອບຄວາມຮ່ວມມື ອາເຊມ ຮວມທັງເປັນສະມາຊິກຂອງ ເຄືອຂ່າຍສະຖາບັນການສຶກສາແລະວິໄຈໃນອະນຸພູມິພາກລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ (GMSARN) ອີກດ້ວຍ
ປັດຈຸບັນມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດຈັດການສຶກສາຄອບຄຸມທາງດ້ານສັງຄົມສາດແລະມະນຸດສາດ ວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຊີ ແລະວິທະຍາສາດສຸຂະພາບ ປະກອບໄປດ້ວຍ 19 ຄະນະ 4 ວິທະຍາໄລ 1 ສະຖາບັນ 1 ສຳນັກວິຊາຈຳນວນຫລັກສູດແມ່ນລະດັບປະລິນຍາຕີ 139 ຫລັກສູດ ປະກາດສະນີຍະບັດບັນດິດ 6 ຫລັກສູດ ປະລິນຍາຕີຄວບປປະລິນຍາໂທ 4 ຫລັກສູດ ປະລິນຍາໂທ 118 ຫລັກສູດ ແລະປະລິນຍາເອກ 34 ຫລັກສູດ ຈັດການສຶກສາທັງພາກກາງເວັນແລະພາກຄ່ຳ (ຄ.ສ. 2014 - ຄ.ສ. 2015) ນອກຈາກນີ້ໄດ້ຮັບເລືອກໃຫ້ເປັນ 1 ໃນ 9 ມະຫາວິທະຍາໄລວິໄຈແຫ່ງຊາດ ຈາກ ກະຊວງສຶກສາທິການ ໃນປີ ຄ.ສ. 2009 ອີກດ້ວຍ
ປະຫວັດ
thumb|left|ອະນຸສາວະລີ ດຮ.ປີດີ ພະນົມຍົງ ຜູ້ປະສາດການ ມະຫາວິທະຍາໄລວິຊາທຳມະສາດແລະການເມືອງ ທີ່ໜ້າຕຶກໂດມ ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ ທ່າພະຈັນ thumb|left|ກາສັນຍາລັກຂອງມະຫາວິທະຍາໄລວິຊາທຳມະສາດແລະການເມືອງເມື່ອເລິ່ມກໍ່ຕັ້ງ
ການປະຕິວັດສະຫຍາມ ເພື່ອປ່ຽນແປງການປົກຄອງ ຈາກລະບອບສົມບູລະນາຍາສິດທິລາດມາສູ່ປະຊາທິປະໄຕ ເມື່ອວັນທີ 24 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1932 ແລະພະບາດສົມເດັດພະປົກເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວໄດ້ພະລາຊະທານລັດຖະທຳມະນູນສະບັບຖາວອນແລ້ວໃນເດືອນທັນວາ ຖັດຈາກນັ້ນໄດ້ພຽງ 13 ມື້ ຕາມລາຍງານການປະຊຸມລັດຖະມົນຕີ, ຄັ້ງທີ 6 ວັນທີ 23 ທັນວາ 1932 ໝ່ອມເຈົ້າວັນໄວທະຍາກອນ ກໍຊົງສະເໜີໃຫ້ຄະນະລັດມົນຕີຈັດຕັ້ງການເມືອງໂຮງຮຽນຊັ້ນສູງ ແຕ່ຫາກວ່າເພາະໝ່ອມເຈົ້າວັນໄວທະຍາກອນເປັນເຈົ້ານາຍພະອົງເດີຍວທີ່ໄກ້ຊິດກັບຄະນະລາດຊະດອນແລະໄກ້ຊິດກັບລາຊະສຳນັກ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແມ້ຈະຊົງພະຍາຍາມເປັນໜຶ່ງໃນສະມາຊິກຄະນະລາຊະດອນແຕ່ກໍຊົງບໍ່ໄດ້ຄວາມຍອມຮັບຫຼືຄວາມໄວ້າງໃຈຢ່າງເຕັມທີ່ ເພາະປາກົດວ່າລັດຖະບານຟ້າວຂັດຂວາງສະໜໍແລະຕັດໜ້າທີ່ເລື່ອງການເມືອງແລະປະຫວັດສາດອອກໄປ ໃຫ້ຊົງງານສະເພາະເລື່ອງການແປເທົ່ານັ້ນ
ເປັນເຫດການສຳຄັນທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດ ມະຫາວິທະຍາໄລວິຊາທຳມະສາດແລະການເມືອງເນື່ອງຈາກໃນຄຳປະກາດຂອງຄະນະລາດຊະດອນ ລະບຸວ່າ ການທີ່ລາດຊະດອນຍັງດູໝິ່ນวວ່າໂງ່ຢູ່ ບໍ່ພ້ອມກັບລະບອບປະຊາທິປະໄຕນັ້ນกับ “ເປັນເພາະຂາດການສຶກສາ ທີ່ພວກເຈົ້າປົກປິດໄວ້ບໍ່ໃຫ້ຮຽນເຕັມທີ່” ເປັນຜົນໃຫ້ໃນຫລັກ 6 ປະການຂອງຄະນະລາຊະດອນ ປະການທີ 6 ລະບຸວ່າ “ຈະຕ້ອງໃຫ້ການສຶກສາຢ່າງເຕັມທີ່ແກ່ລາຊະດອນ” ສະຖາບັນສຶກສາແບບໃໝ່ທີ່ເປີດກວ້າງໃຫ້ປະຊາຊົນຊາວສະຫຍາມໄດ້ຮັບການສຶກສາຊັ້ນສູງ ໂດຍສະເພາະທີ່ຈະຮອງຮັບການປົກຄອງບ້ານເມືອງທີ່ປ່ຽນໄປ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີຄວບຄູ່ໄປກັບການປະຕິວັດ
ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງມີການຕາພະລາຊະບັນຍັດມະຫາວິທະຍາໄລວິຊາທຳມະສາດແລະການເມືອງ ພຸດທະສັກລາດ 2476 ຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ 17 ມີນາ ແລະມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ເມື່ອວັນທີ 20 ມີນາ ປີດຽວກັນ ໂດຍມີໃຈຄວາມສຳຄັນວ່າ
ຈາກນັ້ນເມື່ອວັນທີ 27 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1934 ສົມເດັດພະເຈົ້າບໍລົມວົງເທີ ເຈົ້າຟ້າຈິດຈະເລີນ ກົມພະຍານະລິດສະລານຸວັດຕິວົງ ຜູ້ສຳເລັດລາຊະການແທນພະອົງພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະມິນທະຣະມະຫາປະຊາທິປົກ ສະເດັດໃນພິທີເປີດມະຫາວິທະຍາໄລວິຊາທຳມະສາດແລະການເມືອງ ນະ ທີ່ຕັ້ງເດີມຂອງໂຮງຮຽນກົດໝາຍ ຮິມຖະໜົນລາຊະດຳເນິນ ເຊິງຂົວຜ່ານພິພົບລີລາ ໂດຍ ສາດສະດາຈານ ດຮ.ປີດີ ພະນົມຍົງ ກ່າວໃນໂອກາດກໍ່ຕັ້ງມະຫາວິທະຍາໄລວ່າ
ໃນຊ່ວງເວລາ 2 ປີແຮກ (ຄ.ສ.1934–1936) ການຮຽນການສອນຂອງ ມ.ທ.ກ. ຍັງຄົງດຳເນິນຕໍ່ທີ່ຕຶກໂຮງຮຽນກົດໝາຍເດີມ ທີ່ເຊິງຂົວຜ່ານຟ້າພິພົບລີລາ ຕໍ່ມາເມື່ອວັນທີ 9 ເມສາ ຄ.ສ. 1935 ມ.ທ.ກ. ຂໍຊື້ທີ່ດິນບໍລິເວນທ່າພະຈັນ ເຊິ່ງເດີມເປັນທີ່ຂອງທະຫານ ແລະປັບປຸງອາຄານເດີມ ພ້ອມທັງສ້າງຕຶກໂດມ ໂດຍທຸນເຊິ່ງໃຊ້ຈັດຊື້ທີ່ດິນ ຮວມທັ້ງການກໍ່ສ້າງ ໄດ້ມາຈາກເງິນທີ່ ມ.ທ.ກ.ເກັບຈາກຄ່າສະໝັກແລະຄ່າເລົ່າຮຽນ ນອກຈາກນີ້ ມ.ທ.ກ.ຍັງຈັດຕັ້ງສະຖາບັນການເງິນຂຶ້ນ ສຳລັບໃຫ້ນັກສຶກສາວິຊາການບັນຊີ ໃຊ້ເປັນສະຖານທີ່ເຝີກງານຄື ທະນາຄານແຫ່ງເອເຊຍເພື່ອອຸສາຫະກຳແລະພານິດຊະຍະກຳ (ຕໍ່ມາປ່ຽນຊື່ເປັນທະນາຄານເອເຊຍ ແລະປັດຈຸບັນຄືທະນາຄານຍູໂອບີ) ແລະເມື່ອ ຄ.ສ. 1938 ມ.ທ.ກ. ກໍ່ຕັ້ງໂຮງຮຽນຕຽມປະລິນຍາ ມີຫລັກສູດ 2 ປີ ເພື່ອຮັບຜູ້ປະສົງຈະເຂົ້າຮຽນຕໍ່ທີ່ ມ.ທ.ກ.ໂດຍກົງ ໂຮງຮຽນຕຽມປະລິນຍາ ມີຫລັກສູດການສອນ ໜັກໄປທາງພາສາ ທັ້ງພາສາໄທ ພາສາບາລີ ພາສາອັງກິດ ພາສາຝະລັ່ງ ແລະວິຊາທາງສັງຄົມ ເຊັ່ນ ປັດຊະຍາ ວິຊາເຕັກໂນໂລຊີ ດົນຕີ ພິມດີດ ແລະຊະວະເລກ ເປັນຕົ້ນ ແຕ່ຍົກເລີກໄປໃນ ຄ.ສ. 1947
ຄ.ສ. 1975 ສາດສະດາຈານ ດຮ.ປ໋ວຍ ອຶ໊ງພາກອນ ອະທິການບໍດີໃນຂະນະນັ້ນ ເຫັນຄວນຂະຫຍາຍການສຶກສາທາງວິທະຍາສາດ ໃນລະດັບປະລິນຍາບັນດິດເພີ່ມຂຶ້ນ ພື້ນທີ່ເດີມບໍລິເວນທ່າພະຈັນ ບໍ່ພຽງພໍຕໍ່ການຂະຫຍາຍທາງວິຊາການ ແລະການພັດທະນາ ມະຫາວິທະຍາໄລຈຶ່ງເຈລະຈາຂໍແລກປ່ຽນທີ່ດິນ ກັບບໍລິເວນນິຄົມອຸສາຫະກຳຂອງກະຊວງອຸສາຫະກຳ ເພື່ອຮອງຮັບການຂະຫຍາຍຕົວຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ຮຽກວ່າ ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ ສູນຮັງສິດ ນອກຈາກນີ້ ຍັງຂະຫຍາຍໄປທີ່ສູນລຳປາງ ແລະສູນພັດທະຍາດ້ວຍ
ປັດຈຸບັນ ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດຍັງດຳເນິນການຮຽນການສອນ ແລະມີພັດທະນາການຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໂດຍຫລັກສູດປະລິນຍາຕີພາກປົກກະຕິທັງໝົດ ແລະຫລັກສູດບັນດິດສຶກສາກຸ່ມວິທະຍາສາດ ຈັດການຮຽນການສອນທີ່ສູນຮັງສິດ ແລະຫລັກສູດບັນດິດສຶກສາກຸ່ມສັງຄົມສາດ ໂຄງການນານາຊາດ ແລະໂຄງການພິເສດ ຈັດການຮຽນການສອນທີ່ທ່າພະຈັນ
ເມື່ອວັນທີ 16 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2015 ພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະມິນທະຣະມະຫາພູມີພົນອະດຸນຍະເດດ ມີພະບໍລົມລາຊະໂອງການໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ປະກາດວ່າ ໂດຍທີ່ເປັນການສົມຄວນປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ມະຫາວິທະຍາໄລປ່ຽນຮູບແບບການບໍລິຫານງານເປັນມະຫາວິທະຍາໄລໃນກຳກັບຂອງລັດເມື່ອພົ້ນກຳໜົດ 30 ວັນນັບຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 17 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2015 ເຊິ່ງເປັນວັນປະກາດໃນລາຊະກິດຈານຸເບກສາ ຫຼືກົງກັບວັນທີ 16 ສິງຫາ ຄ.ສ. 2015
ສັນຍາລັກປະຈຳມະຫາວິທະຍາໄລ
alt=|thumb|314x314px|[[ທຳມະຈັກ ສັນຍາລັກປະຈຳມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ]] 284px|thumb|ດອກຂອງຕົ້ນຫາງນົກຍູງຝະລັ່ງ
ນິກາຍໂບດທູຈີຊັດ
ນິກາຍໂບດທູຈີຊັດແປວ່າ ໂບດຂອງພະເຢຊູໂດຍແທ້ຈິງ ແມ່ນ ກຸ່ມຄວາມເຊື່ອທາງ ສາສະໜາຄິດ ເຊິ່ງແຕກຂະແໜງອອກມາຈາກຄິດຕະສາສະໜາ ນິກາຍໂປເຕດແຕນ ຕົ້ນສັງກັດຢູ່ ປະເທດຈີນ ໂດຍກຸ່ມເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ Pentecostal ເຊິ່ງຕັ້ງຂຶ້ນຢູ່ເມືອງ ປັກກິ່ງ ປະເທດຈີນ ໃນປີ ຄ.ສ.໑໙໑໗.
ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ
ສັນຍາລັກປະຈຳມະຫາວິທະຍາໄລ
ຈົນວັນທີ 9 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1963 ພະບສດສົມເດັດພະປໍຣະມິນມະຫາພູມິພົນອະດຸນຍະເດດສະເດັດພະລາຊະດຳເນິນພ້ອມສົມເດັດພະນາງເຈົ້າສິຣິກິດ ພະບໍຣົມລາຊີນີນາດ ແລະພະບໍລົມວົງສານຸວົງ ມາຊົງດົນຕີ ນະ ຫໍປະຊຸມໃຫຍ່ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ ແລະຊົງບັນເລງທຳນອງເພງທີ່ຈະພະລາຊະທານໃຫ້ເປັນເພງປະຈຳມະຫາວິທະຍາໄລ ໂດຍເປັນເພງພະລາຊະນິພົນ ລຳດັບທີ 36 ມີນາຍຈຳນົງລາຊະກິດ (ຈະລັນ ບຸນຍະລັດຕະພັນ) ເປັນຜູ້ປະພັນເນື້ອຮ້ອງ ແລະຍົກຮ່າງໂດຍໝ່ອມລາຊະວົງເສນີ ປາໂມດ
ນິກາຍໂບດທູຈີຊັດ
ປະທານຂອງກຸ່ມ ທີ່ໄດ້ຈາກການເລືອກຕັ້ງຄົນປັດຈຸບັນ ແມ່ນ ຫຼວງພໍ່ Yung-Ji Lin ກຸ່ມນີ້ມີຄວາມເຊື່ອທາງສາສະໜາຫຼັກ ເຊິ່ງວ່າມີພະເຈົ້າພຽງອົງດຽວ ແລະ ເຊື່ອໃນຄຳສອນຂອງພະເຢຊູ.
ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ
ສັນຍາລັກປະຈຳມະຫາວິທະຍາໄລ
ອະໜຶ່ງ ປະຊາຄົມທຳມະສາດມັກຮຽກເພງພະລາຊະນິພົນທຳມະສາດ ແລະຕົ້ນຫາງນົກຍູງຝະລັ່ງວ່າ ຍູງທອງ ເຊິ່ງເປັນສັນຍາລັກອັນເປັນປັດໄຈສຳຄັນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ ມີຄວາມເຊື່ອມໂຍງກັບສະຖາບັນພະມະຫາກະສັດແລະພະລາຊະກໍລະນີຍະກິດໂດຍກົງ ຮວມທັ້ງພິທີພະລາຊະທານປະລິນຍາບັດດ້ວຍ
ນິກາຍໂບດທູຈີຊັດ
ເບິ່ງຕື່ມ
ໝວດ:ຄິດຕະສາສະໜາ
ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ
ສັນຍາລັກປະຈຳມະຫາວິທະຍາໄລ
ສັນຍາລັກສຳຄັນອີກຢ່າງໜຶ່ງຂອງມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດກໍຄື ຕຶກໂດມ ຄຳວ່າ "ລູກແມ່ໂດມ" ໝາຍເຖິງ ນັກສຶກສາມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດ
ຜູ້ປະສາດການແລະອະທິການບໍດີ
ນັບແຕ່ສະຖາປະນາ ມະຫາວິທະຍາໄລທຳມະສາດມີຜູ້ປະສາດການແລະອະທິການບໍດີດັງນີ້
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ມະຫາວິທະຍາໄລໃນປະເທດໄທ
ການແຂ່ງຂັນຊິງແຊ້ມບານເຕະອາເມລິກາໃຕ້ 2015
ການແຂ່ງຂັນຊິງແຊ້ມອາເມລິກາໃຕ້ 2015（Copa América 2015）ແມ່ນສະຫະພັນບານເຕະອາເມລິກາໃຕ້ຄັ້ງທີ 44 ຊິງແຊ້ມອາເມລິກາໃຕ້，ເລີ່ມແຕ່ 12/06/2015-5/7/2015 ເຊິ່ງປະເທດຊີລີເປັນເຈົ້າພາບ.
ການແຂ່ງຂັນ
ລຸ່ມນີ້ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນຊີລີເວລາມາດຕະຖານ〔UTC-3〕
ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ
alt=ແຜນທີ່ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ|thumb|ແຜນທີ່ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ແມ່ນອານາຈັກຂອງຊົນຊາດລາວ ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນແຖບລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ. ມີອານາເຂດຢູ່ໃນບໍລິເວນປະເທດລາວທັງໝົດ ຕະຫຼອດຮອດພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງປະເທດໄທ. ໂດຍມີຄວາມຈະເລີນຮູ່ງເຮືອງທັງການເມືອງການປົກຄອງ ດ້ານສິລະປະວັດທະນະທຳ. ຕະຫຼອດຈົນພະພຸດທະສາສະໜາ ອັນທີ່ມີພັດທະນາການຄຽງຄູ່ມາພ້ອມກັບອານາຈັກອື່ນໆ ໃກ້ຄຽງ ທັງລ້ານນາ, ສະຫຍາມ, ພະມ້າ, ແລະຂະເໝນ.
ເບິ້ນ ປະທຸມຣາດ ອາສະຫຍາມ
ອາທິດ ສມນ້ອຍ ຫຼື ເບິ້ນ ປະທຸມລາດ ອາສະຫຍາມ (ເກິດ ໖ ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1996 ທີ່ຈັງຫວັດອຳນົາດຈະເລິນ) ແມ່ນນັກຮ້ອງ ນັກແຕ່ງເພງ ແລະເນ້ດໄອດອນຊາວໄທ
11/9
11/9 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເຂດຄອງເຕີຍ
ເຂດຄອງເຕີຍ (เขตคลองเตย) ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ເຊິ່ງຖືເປັນເຂດເສດຖະກິດໃໝ່ແລະການພັດທະນາຕາມແນວວົງແຫວນອຸສາຫະກຳ
ໝວດ: ເຂດໃນບາງກອກ ປະເທດໄທ
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ເຂດຄອງເຕີຍຕັ້ງຢູ່ຣິມຝັ່ງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ທາງຕອນກາງໄປທາງຕາເວັນຕົກຂອງຝັ່ງພະນະຄອນ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງດັງນີ້
ປະຫວັດ
ຍ້ອນໄປຮອດປະມານພຸດທະສະຕະວັດທີ່ 14 (ຄິດສະຕະວັດທີ່ 9) ບໍລິເວນເຂດຄອງເຕີຍເຄີຍເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງ ເມືອງປາກນ້ຳພະປະແດງ ແມ່ນເມືອງໜ້າດ່ານປາກນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ກ່ອນທີ່ຈະຂຶ້ນໄປສູ່ເມືອງອື່ນໆ (ຢູ່ກົງຂ້າມກັບເມືອງພະປະແດງ (ອຳເພີ) ພະປະແດງໃນປະຈຸບັນ ເຊິ່ງສ້າງຂຶ້ນໃນສະໄໝລາຊະການທີ່ 1)
ເມື່ອມີການຈັດການປົກຄອງສ່ວນພູມິພາກໃນສະໄໝລາຊະການທີ່ 5 ບໍລິເວນນີ້ຈຶງຢູ່ໃນເຂດການປົກຄອງຂອງ ເມືອງ (ຈັງຫວັດ) ພະປະແດງ ໂດຍມີຖານະເປັນ ຕຳບົນຄອງເຕີຍ ອຳເພີພະຂະໂໜງ ຕໍ່ມາອຳເພີພະຂະໂໜງໄດ້ຍ້າຍມາຂຶ້ນກັບຈັງຫວັດພະນະຄອນ ແລະໄດ້ມີການຍຸບຮວມຈັງຫວັດທົນບຸລີກັບຈັງຫວັດພະນະຄອນປ່ຽນຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີແລະກຸງເທບມະຫານະຄອນ ເຊິ່ງໄດ້ປ່ຽນການຮຽກໜ່ວຍການປົກຄອງໃໝ່ນຳ ຕຳບົນຄອງເຕີຍຈຶງປ່ຽນແປງຖານະເປັນແຂວງຄອງເຕີຍ ເປັນພື້ນທີ່ການປົກຄອງສຳນັກງານເຂດພະຂະໂໜງ
ພາຍຫຼັງເຂດພະຂະໂໜງມີຄວາມຈະເລີນແລະມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ພື້ນທີ່ບາງແຫ່ງຢູ່ໄກຈາກສຳນັກງານເຂດ ໃນວັນທີ່ 27 ເມສາ ຄ.ສ. 1989 ບາງກອກຈຶງໄດ້ຈັດຕັ້ງສຳນັກງານເຂດພະຂະໂໜງ ສາຂາ 1 (ຄອງເຕີຍ) ຂຶ້ນເບິ່ງແຍງແຂວງຄອງເຕີຍ ແຂວງຄອງຕັນ ແລະແຂວງພະຂະໂໜງ ແລະໃນວັນທີ່ 9 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1989 ກະຊວງມະຫາດໄທໄດ້ແບ່ງພື້ນທີ່ 3 ແຂວງດັງກ່າວຕັ້ງເປັນ ເຂດຄອງເຕີຍ ບາງກອກ
ຈົນກະທັ່ງໃນວັນທີ່ 31 ມີນາ ຄ.ສ. 1995 ບາງກອນໄດ້ຈັດຕັ້ງແຂວງຄອງເຕີຍເໜືອ ແຂວງຄອງຕັນເໜືອ ແລະແຂວງພະຂະໂໜງເໜືອ ໂດຍໃຊ້ຖະໜົນສຸຂຸມວິດເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດອອກຈາກແຂວງເດີມແລະໃຫ້ສຳນັກງານເຂດຄອງເຕີຍ ສາຂາ 1 ເບິ່ງແຍງພື້ນທີ່ແຂວງໃໝ່ດັງກ່າວເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ແຍກອອກໄປເປັນເຂດວັດທະນາໃນປີ ຄ.ສ. 1997
ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ
ເຂດຄອງເຕີຍມີໜ່ວຍການປົກຄອງຍ່ອຍ 3 ແຂວງ (Khwaeng) ໄດ້ແກ່
ເສດຖະກິດຊຸມຊົນ
ທີ່ຊຸມຊົນເກາະກາງນ້ຳ ເຂດຄອງເຕີຍ ຜູ້ທີ່ອາໄສຢູ່ຍັງຊຸມຊົນນີ້ປະກອບອາຊີບກະເສຕະກຳ ດ້ວຍການປູກຜັກແລະເພາະເຫັດຫຼາຍຊະນິດ ເຊັ່ນ ເຫັດນາງຟ້າ, ເຫັດນາງຟ້າພູຕານ,ເຫັດເປົ໋າຮື້,ເຫັດຫູໜູ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ເຂດຄອງເຕີຍ
ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ
ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ ຫຼື ສົມເດັດພະບໍຣົມລາຊາທີ່ 3 ຫຼື ສົມເດັດພະພູມິນມະຫາລາຊາບໍຣົມໂກດ (ໄທ: สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ หรือ สมเด็จพระบรมราชาที่ 3 หรือ สมเด็จพระภูมินทรมหาบรมโกศ) ແມ່ນພະມະຫາກະສັດພະອົງທີ່ 31 ແຫ່ງກຸງສີອະຍຸທະຍາ
ພະລາຊະປະຫວັດ
ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດມີພະນາມເດີມວ່າ ເຈົ້າຟ້າພອນ (ໄທ:เจ้าฟ้าพร ເຈ້າຟ້າພຣ)ແມ່ນພະລາຊະໂອລົດໃນສົມເດັດພະສັນເພັດທີ່ 8 (ພະເຈົ້າເສືອ) ມີພະເຊດຖາ (ອ້າຍ) ໄດ້ແກ່ ເຈົ້າຟ້າເພັດ ພະອົງໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາເປັນພະບັນທູນໜ້ອຍໃນລາຊະສະໄໝສົມເດັດພະສັນເພັດທີ່ 8 ແລະເປັນກົມພະລາຊະວັງບໍວອນສະຖານມົງຄົນໃນລາຊະສະໄໝສົມເດັດພະສັນເພັດທີ່ 9
ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ ຊົງມີພະລາຊະໂອລົດ 2 ພະອົງ ແລະພະລາຊະທິດາ 6 ພະອົງ ກັບກົມມະຫຼວງພິພິດມົນຕີ ຕາມລຳດັບ ດັງນີ້
ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ ຊົງມີພະລາຊະໂອລົດແລະພະລາຊະທິດາກັບກົມມະຫຼວງອະໄພນຸຊິດ ດັງນີ້
ນອກຈາກນັ້ນ ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດຍັງຊົງມີພະລາຊະໂອລົດທີ່ປະສູດແຕ່ພະສະໜົມຫຼາຍພະອົງ ເຊັ່ນ
ສົງຄາມແຍ່ງລາຊະສົມບັດ
ເມື່ອສົມເດັດພະສັນເພັດທີ່ 9 ຊົງພະປະຊວນໜັກໄກ້ສະຫວັນຄົດນັ້ນ ໄດ້ພະລາຊະທານລາຊະສົມບັດໃຫ້ແກ່ເຈົ້າຟ້າອະໄພ ພະເຈົ້າບໍຣົມໂກດເຊິ່ງໃນຂະນະນັ້ນດຳລົງຕຳແໜ່ງພະມະຫາອຸປະຫຼາດຢູ່ບໍ່ເຕັມພະໄທ ເພາະປາດຖະໜາຈະໃຫ້ຊົງມອບລາຊະສົມບັດແກ່ເຈົ້າຟ້ານະເຣນທອນ (ກົມມະຂຸນສຸເຣນທອນພິທັກ) ເຊິ່ງໃນຂະນະນັ້ນຜະໜວດ (ບວດ) ຢູ່
ພາຍຫຼັງການສະເດັດສະຫວັນຄົດຂອງສົມເດັດພະສັນເພັດທີ່ 9 ໄດ້ເກີດການສູ້ຮົບກັນລະຫວ່າງພະອົງກັບພະລາຊະໂອລົດຂອງສົມເດັດພະສັນເພັດທີ່ 9 ຄື ເຈົ້າຟ້າອະໄພແລະເຈົ້າຟ້າປໍຣະເມດ ອັນເນື່ອງມາຈາກພະອົງຊົງດຳລົງພະອິສະລິຍະຍົດທີ່ກົມພະລາຊະວັງບໍວອນສະຖານມົງຄົນມີສິດທີ່ຈະຂຶ້ນຄອງລາຊະສົມບັດສືບຕໍ່ຈາກພະເຊດຖາຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແຕ່ເມື່ອພະເຊດຖາໄກ້ສະຫວັນຄົດກັບຕັດສິນພະໄທຍົກລາຊະສົມບັດແກ່ເຈົ້າຟ້ານະເຣນທອນ ພະລາຊະໂອລົດພະອົງໃຫຍ່ ແຕ່ເຈົ້າຟ້ານະເຣນທອນບໍ່ເຫັນດ້ວຍຊອບດ້ວຍຈຶງຍົກລາຊະສົມບັດໃຫ້ແກ່ເຈົ້າຟ້າອະໄພ ພະລາຊະໂອລົດອົງຮອງ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດການຕໍ່ສູ້ຍາດແຍ່ງລາຊະບັນລັງຈົນກາຍເປັນສົງຄາມກາງເມືອງກິນໄລຍະເວລາບໍ່ຕ່ຳກວ່າ 1 ປີ ພາຍຫຼັງເຫດການສະຫງົບແລ້ວ ພະອົງຈຶງໄດ້ຂຶ້ນຄອງລາດແລະປະຫານຊີວິດເຈົ້າຟ້າທັງ 2 ພະອົງ
ລັດຊະສະໄໝ
ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດຊົງທຳນຸບຳລຸງບ້ານເມືອງແລະພະສາດສະໜາຈົນກ່າວໄດ້ວ່າກຸງສີອະຍຸທະຢາໃນສະໄໝພະອົງນັ້ນເປັນຍຸກທີ່ບ້ານເມືອງດີ ມີຂຸນນາງຄົນສຳຄັນທີ່ເຕີບໂຕໃນເວລາຕໍ່ມາ ໃນລາຊະການຂອງພະອົງຫຼາຍຄົນ ເຊັ່ນ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ, ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ ເປັນຕົ້ນ ໃນທາງດ້ານວັນນະຄະດີກໍມີກະວີຄົນສຳຄັນ ເຊັ່ນ ເຈົ້າຟ້າທຳມາທິເບດໄຊຍະເຊດສຸລິຍະວົງ ກົມມະຂຸນເສນາພິທັກ ຫຼືເຈົ້າຟ້າກຸ້ງ ເຊິ່ງເປັນພະໂອລົດ ເປັນຕົ້ນ
ໃນປີ ຄ.ສ. 1753 ພະເຈົ້າກີລະຕິສິຣິສິງ ກະສັດລັງກາ (ສີລັງກາ) ໄດ້ສົ່ງລາຊະທຸດມາຂໍພະມະຫາເຖຣະແລະຄະນະສົງໄປຊ່ວຍເຫຼືອຟື້ນຟູພະພຸດທະສາດສະໜາໃນລັງກາ ເຊິ່ງເສື່ອມໂຊມລົງໄປ ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດຈຶງໂປດໃຫ້ສົ່ງສະມະນະທູດປະກອບດ້ວຍພະລາຊາຄະນະສອງຮູບຄື ພະອຸບາລີ ແລະ ພະອະລິຍະມຸນີ ພ້ອມຄະນສົງອີກ 12 ຮູບ ໄປລັງກາເພື່ອປະກອບພິທີບັນພະຊາ ອຸປະສົມບົດ ໃຫ້ກັບຊາວລັງກາ ຄະນະສົງຄະນະນີ້ໄດ້ໄປຕັ້ງນິກາຍສະຫຍາມວົງຂຶ້ນໃນລັງກາ ຫຼັງຈາກທີ່ໄດ້ຊ່ວຍຟື້ນຟູພະພຸດທະສາດສະໜາໃນລັງກາເປັນເວລາເຈັດປີແລ້ວ ຄະນະສົງຄະນະນີ້ບາງສ່ວນໄດ້ເດີນທາງກັບກຸງສີອະຍຸທະຢາເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1760
ສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດສະຫວັນຄົດໃນປິ ຄ.ສ. 1758 ຮວມໄລຍະເວລາການຄອງລາດນານ 26 ປີ
ເຫດພະນາມ"ບໍຣົມໂກດ"
ພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ມີພະບໍລົມລາຊະວິນິດໄສໃນພະລາຊະພິທີສິບສອງເດືອນວ່າ ເປັນເພາະເມື່ອສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດສະຫວັນຄົດ ກົມພະລາຊະວັງບໍວອນສະຖານມົງຄົນ ໄດ້ສະເດັດຂຶ້ນຄອງລາດເປັນ ສົມເດັດພະເຈົ້າອຸທຸມພອນ ກໍຮຽກຂຸນຫຼວງບໍຣົມໂກດ ຈົນຜັດແຜ່ນດິນມາເປັນ ພະເຈົ້າເອກກະທັດ ກໍບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ ຈົນມາສະໄໝທົນບຸລີ ແລະລັດຕະນະໂກສິນ ຈຶງຮຽດຕິດປາກໄປ ຄິດວ່າເປັນຊື່ຈິງໆ
ພະລາຊະຕະກູນ
ພະລາຊະຕະກູນໃນສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບໍຣົມໂກດ
ເບິ່ງຕື່ມ
ໝວດ:กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ໝວດ:กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข ໝວດ: ພະມະຫາກະສັດໄທ ໝວດ: ລາຊະວົງບ້ານພູຫຼວງ ໝວດ: ເຈົ້າຟ້າ
ປະເທດອິນເດຍ
ອິນເດຍ (India; ভারত) ຫຼື ພາຣະຕະ ຊື່ທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດອິນເດຍ (Republic of India,ভারতীয় প্রজাতন্ত্র) ຕັ້ງຢູ່ໃນອາຊີໃຕ້ ເປັນພື້ນທີ່ສ່ວຍໃຫຍ່ຂອງອະນຸທະວີບອິນເດຍ ມີປະຊາກອນຫຼາຍເແນອັນດັບທີ 2 ຂອງໂລກ ແລະ ເປັນປະເທດປະຊາທິປະໄຕທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ໂດຍມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 1,000 ລ້ານຄົນ ມີພາສາເວົ້າ 88ພາສາໂດຍປະມານ. ທາງດ້ານເສດຖະກິດ ອິນເດຍມີອຳນາດການຊື້ຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 4 ຂອງໂລກ ທັງນີ້ ອະນາເຂດທາງທິດເໜືອຕິດກັບປະເທດຈີນ ປະເທດເນປານ ແລະ ປະເທດພູຖານ, ທາງຕະເວັນຕົກສຽງເໜືອຕິດກັບປາກີສະຖານ, ທາງຕະເວັນອອກຕິດກັບປະເທດມຽນມາ, ທາງຕະເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຕິດກັບມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ, ທາງຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ຕິດກັບປະເທດສີລັງກາ ອ້ອມຮອບປະເທດບັງກາລາເທດ, ທາງທິດເໜືອ ທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກ. ນອກນັ້ນຍັງມີເຂດແດນທາງທະເລຕໍ່ເນື່ອງກັບນ່ານນ້ຳໄທ ມຽນມາ ແລະ ອິນໂດເນເຊຍ ແລະດ້ວຍພື້ນທີ່ 3,287,590 ກິໂລຕາແມັດ ອິນເດຍຈຶ່ງເປັນປະເທດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບ 7 ຂອງໂລກ.
ໝວດ:ປະເທດອິນເດຍ ອ
11/10
11/10 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ທັດສະນີຍະກຳ
1. ພຣະມະຫາ ຣັຕຕະນະເຖຣະ
2. ພຣະມະຫາ ຈຸນລະລັຕຕະນະເຖຣະ
3.ພຣະມະຫາ ສຸວັນນະປາສາທະເຖຣະ
4. ພຣະມະຫາ ຈຸນລະສຸວັນນະປາສາທະເຖຣະ
5. ພຣະມະຫາ ສັງຄະວິຊາເຖຣະ
ພຣະອໍຣະຫັນທັງ 5 ອົງນີ້ ແມ່ນພຣະສົງລາວ ເຊິ່ງໄດ້ໄປສຶກສາຢູ່ທີ່ລາຊະຄຶ ປະເທດອິນເດຍ ເມື່ອສຳເລັດການສຶກສາ ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກັບມາພ້ອມທັງໄດ້ອັນເຊີນ ພຣະບໍຣົມ ມະສາຣິຣິກະທາດ (ກະດູກຫົວເນົ່າ) ຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າມານຳ. ເມື່ອ ເຖິງ ປະເທດລາວແລ້ວ ກໍໄດ້ຊັກຊວນພຣະຍາຈັນທະບູລີ ປະສິທິສັກ ຜູ້ຄອງເມືອງວຽງຈັນໃນສະໄໝນັ້ນ ພ້ອມດ້ວຍຣາຊະດອນ ເມືອງວຽງຈັນ ສ້າງພຣະທາດຂຶ້ນໜ່ວຍໜຶ່ງ ສຳລັບບັນຈຸພຣະບໍຣົມມະສາຣິຣິກະທາດນັ້ນ ໄວ້ເພື່ອເປັນບ່ອນຂາບສັກກະຣະບູ ຊາພຣະທາດ ໜ່ວຍທີ່ພຣະຍາຈັນທະບູລີ ແລະ ພຣະອໍຣະຫັນ 5 ອົງນຳພາສ້າງຂຶ້ນນັ້ນ ເປັນພຣະທາດທີ່ກໍ່ດ້ວຍຫີນ ມີຮູບລັກສະນະເປັນອຸບໂມງ ກວ້າງຂ້າງລະ 5 ວາ ໝາ 2 ວາ ລວງສູງ 4 ວາ 3 ສອກ.
ຕໍ່ມາພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິລາດ ບໍຣົມມະຂັດຕິຍະວົງສາທຳມິກະຣາດ ໄດ້ສ້າງພຣະທາດໃຫຍ່ກວມພຣະທາດນ້ອຍ ໃນສັດຕະວັດທີ 16 ຈຸນລະສັງກາດ 928 ກົງກັບ ພ.ສ 2109 ຄ.ສ 1566 ກໍ່ດ້ວຍດິນຈີ່ແລະເມື່ອສ້າງເສັດແລ້ວໄດ້ໃສ່ຊື່ພຣະທາດນີ້ວ່າ ເຈດີໂລກະຈຸລະມະນີ ແຕ່ຄົນສ່ວນຫລາຍນິຍົມເອີ້ນວ່າ ພຣະທາດຫລວງ ເພາະວ່າມີພຣະທາດໜ່ວຍດຽວນີ້ ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດລາວ ແລະໄດ້ສ້າງທາດນ້ອຍໄວ້ເທິງເຕົ້າທາດໃຫຍ່ຖານທີ 2 ອ້ອມທັງ 4 ດ້ານ ລວມທັງໝົດ 30 ໜ່ວຍ ທາດນ້ອຍ 30 ໜ່ວຍນີ້ເອີ້ນວ່າ ສັມມະຕິງສະປາຣະມີ ໃນທາດນ້ອຍ 30 ໜ່ວຍນີ້ ເພິ່ນໄດ້ເອົາຄຳມາຫລໍ່ເປັນຮູບທາດນ້ອຍໄດ້ 30 ໜ່ວຍ ແຕ່ລະໜ່ວຍມີນ້ຳໜັກ 4 ບາດຄຳ ແລະເອົາຄຳຈຳນວນໜຶ່ງມາຕີແຜ່ ອອກເປັນຮູບໃບລານ ເອີ້ນວ່າ ໃບລານຄຳ ໄດ້ 30 ແຜ່ນ ແລ້ວຂຽນຄຳສອນເປັນອັກສອນທັມ ໃສ່ໃບລານຄຳນັ້ນທຸກໆໃບມີຂໍ້ຄວາມດັ່ງນີ້:
ເຍ ທັມມາ ເຫຕຸບປະພະວາ ເຕສັງ ເຫຕຸງ ຕະຖາຄະໂຕ ເຕສັນຈະໂຍ ນິໂລໂທຈະ ເອວັງວາ ທິ ມະຫາສະມະໂນ
ແປວ່າ:ທັມທັງຫລາຍເຫລົ່າໃດ ມີເຫດເປັນທີ່ເກີດພຣະຕະຖາຄົດ ສະແດງເຫດຂອງທັມເຫລົ່ານັ້ນ ແລະ ຕ້ອງໄດ້ດັບເຫດຂອງທັມເຫລົ່ານັ້ນດ້ວຍ ເມື່ອຂຽນແລ້ວ ກໍເອົາໃບລານຄຳນັ້ນລົງຮອງ ໄວ້ໃນພື້ນທາດນ້ອຍທັງ 30 ໜ່ວຍ ການສ້າງທາດນ້ອຍໄວ້ນີ້ ແມ່ນມີຄວາມ ໝາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ຜູ້ທີ່ບັນຈຸເປັນພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຈະຕ້ອງໄດ້ສ້າງສົມຄຸນງາມຄວາມດີໃຫ້ເຖິງ 30 ປະການ ຕັ້ງແຕ່ທານະປາຣະມີ ເປັນຕົ້ນຈົນເຖິງ ອຸເປກຂາ ປາຣະມັດຖະປາຣະມີ ເປັນປະຣິໂຍສານ.
ທາດຄຳ ແລະ ໃບລານຄຳ ທີ່ກ່າວມານັ້ນດຽວນີ້ບໍ່ຍັງແລ້ວ ເພາະພວກກອງໂຈນຫໍ້ໄດ້ຂຸດຄົ້ນເອົາໄປໝົດ ໃນຄັ້ງທີ່ເຂົາໄດ້ ເຂົ້າມາຮຸກຮານປະເທດລາວ, ທາງດ້ານຕາເວັນອອກຫາຕາເວັນຕົກ ມີຄວາມຍາວດ້ານລະ 69 ແມັດ ສ່ວນດ້ານ ເໜືອຫາດ້ານໃຕ້ ມີຄວາມຍາວດ້ານລະ 68 ແມັດ ໃນຖານລຸ່ມມີໃບສີມາອ້ອມທັງ 4 ດ້ານ ມີທັງຫມົດ 323 ໃບ ແລະ ພ້ອມທັງຫໍໄຫວ້ ທັງ 4 ດ້ານ ແຕ່ລະຫໍໄຫວ້ມີຂັ້ນໃດຂຶ້ນໄປໄຫວ້ທຸກຫໍ ແຕຢູ່ທາງຫໍໄຫວ້ດ້ານຕາເວັນອອກນັ້ນ ຢູ່ພັກເທິງ ຖັດຈາກຫໍໄຫວ້ຂຶ້ນໄປ ມີທາດນ້ອຍໜ່ວຍໜຶ່ງທີ່ປະກອບດ້ວຍລວດລາຍຢ່າງຈົບງາມ ມີຫໍກວມໄວ້ສະເພາະ ຫໍກວມທີ່ວ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍລວດລາຍຢ່າງວິຈິດ ເປັນການສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສີວິໄລຂອງຍຸກສະໄໝຢ່າງຈະແຈ້ງ ຖານທີສອງຕໍ່ ຈາກຖານຫໍໄຫວ້ຂຶ້ນໄປມີດ້ານລະ 46 ແມັດ ມີກາບດອກບົວໃຫຍ່ອ້ອມຮອບທັງໝົດ ມີ 120 ກາບ ຢູ່ປາຍກາບດອກບົວເພິ່ນເຮັດເປັນດູກູງ ຫລື ເສັ້ນລວດເປັນຂອບອ້ອມທັງ 4 ດ້ານແລະ ຕັ້ງໃບສີມມາ ເທິງດູກູງນັ້ນ ໃບສີມມາໃນຖານນີ້ມີທັງຫມົດ 228 ໃບ ໃນໃຈກາງຂອງໃບສີມມາທຸກໆໃບ ເພິ່ນເຮັດເປັນໂກນສຳຫລັບໃສ່ພຣະພິມໃບລະອົງ ໃນຖານນີ້ ເພິ່ນເຮັດປະຕູໂຂງໄວ້ເພື່ອເກັບຍອດປະສາດ ຖັດໃບສີມມາເຂົ້າໄປມີທາງອ້ອມຮອບທາດ ຢູ່ຕາມທາງນີ້ເອງ ເພິ່ນກໍ່ທາດນ້ອຍລຽນໄປຕາມທາງມີຈຳນວນ 30 ໜ່ວຍດັ່ງກ່າວແລ້ວ ຢູ່ເທິງກາງເຕົ້າທາດນ້ອຍທັງ 30 ໜ່ວຍນີ້ ເພິ່ນໄດ້ຂຽນຫນັງສືເປັນອັກສອນທັມ ບອກຊື່ແຕ່ລະທາດໄວ້ທຸກໆໜ່ວຍ ຊື່ຂອງແຕ່ລະທາດນັ້ນ ກໍແມ່ນເອີ້ນຕາມປາຣະມີທັງ 30 ນັ້ນເອງ ຄື ຕັ້ງແຕ່ທານະປາຣະມີໄປຈົນຄົບ 30 ທັດພໍດີຖານທີ 3 ແມ່ນຖັດຈາກທານປາຣະມີ 30 ຂຶ້ນໄປ ຖານນີ້ກວ້າງດ້ານລະ 30 ແມັດ ເຕົ້າຂອງຖານທີ 3 ນີ້ແມ່ນເປັນຫລັງເຕົ້າ ຫລື ຮູບໂອຂວ້ຳ ມີລັກສະນະຄືກັບພຣະທາດສັນຈິດ ຂອງພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດໃນປະເທດອິນເດຍ ເທິງຖານຫລັງເຕົ້າ ອັນເປັນຖານຕີນຂອງຍອດທາດນັ້ນ ມີຮູບເປັນ 4 ຫລ່ຽມ ອ້ອມດ້ວຍກາບດອກບົວໃຫຍ່ ເຊິ່ງມີປາຍກາບດອກບົວບານອອກ ຖັດຈາກດອກບົວໄປເປັນເຕົ້າອີກເຕົ້າໜຶ່ງ ຈຶ່ງມີພັກເປັນຮູບໂອຂວ້ຳ ໂອຫງາຍຂຶ້ນເປັນພັກເຕົ້າສ້ວຍເຂົ້າອີກ ແລ້ວຈຶ່ງມີແອວຂັນ ຖັດຈາກແອວຂັນໄປເປັນເຕົ້າຈອມທາດ ເຕົ້ານີ້ແມ່ນມີຮູບເປັນ 4 ຫລ່ຽມເຫວີຂຶ້ນເທິງໜ້ອຍ ໜຶ່ງ ຕໍ່ຈາກເຕົ້ານີ້ ບູຮານເອີ້ນວ່າ " ເຈດີດົ້ວດວງປີພົ້ນພຸ້ງ " ຢູ່ເທິງດວງປີຈຶ່ງແມ່ນເສດຕະສັດອັນເປັນຍອດພຣະທາດ.
11/12
11/12 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
9/10
9/10 ອາຈຫມາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ຂະບວນການຄືນສູ່ເຢລູຊາເລມ
ຂະບວນການຄືນສູ່ເຢລູຊາເລມ (ອັງກິດ: Back To Jerusalem movement; ຈີນ: 传回耶路撒冷运动) ແມ່ນເຮົາເຊີດຂອງປະເທດຈີນ ເຊິ່ງມີວິໄສທັດໃນການເຜີຍແພ່ສາສະໜາຄິດ ສູ່ ຊາວພຸດ ຊາວຮິນດູ ແລະ ຊາວມຸສະລິມໃນໂລກ ແຕ່ວ່າ ຂະບວນການຖຶກຄົ້ນພົບໃນຊ່ວງປີ 1920 ໂດຍຝ່າຍຄອມມິວນິດ ເຮັດໃຫ້ຝ່າຍຄອມມິວນິດ ບົງຄັບໃຫ້ຄົນຜູ້ມີແນວຄວາມຄິດນີ້ ໄປຢູ່ໃຕ້ດິນເປັນເວລາກວ່າ 10 ປີ ເວລາກາຍໄປ ລັດທິຄອມມິວນິດຫາຍໄປ ແລະໃນປັຈຈຸບັນ ມີການສົ່ງມິດຊັນນາລີ ຈຳນວນ 100,000 ຄົນ ໄປຮອດ 51 ປະເທດໂດຍໃຊ້ເສັ້ນທາງສາຍໃໝ່ ເຊິ່ງເປັນເສັ້ນທາງການຄ້າຂາຍບູຮານ ລະຫວ່າງຈີນກັບທະເລເມດິເຕີເລນ້ຽນ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຄິດຕະສາສະໜາ
ແອມານູເອລ ມາຄຣັອງ
thumb ແອມານູເອລ ຊັອງ-ມີແຊລ ເຟຣເດຣິກ ມາຄຣັອງ (Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron, ເກີດ 21 ທັນວາ 1977) ແມ່ນນັກການເມືອງແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ພົນລະເຮືອນລະດັບສູງຊາວຝະຣັ່ງ. ລາວແມ່ນຜູ້ສະໝັກຊິງຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີຝະຣັ່ງໃນການເລືອກຕັ້ງເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 2017
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1977 ໝວດ:ນັກການເມືອງຝະລັ່ງ
ຄອບຄົວ
ຄອບຄົວ ແມ່ນກຸ່ມຂອງຜູ້ຄົນເຊິ່ງສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກບັນພະບຸລຸດດຽວກັນ ມີຄວາມໃກ້ຊິດກັນ ແລະອາໄສໃນບ່ອນດຽວກັນ.​ ຄວາມໝາຍຂອງຄອບຄົວໃນທາງພັນທຸສາດ ແມ່ນພິຈາລະນາຮອດຄວາມສຳພັນທາງສາຍເລືອດເປັນຫຼັກ ແຕ່ໃນສັງຄົມ ຄົນທົ່ວໄປມັກເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງຄອບຄົວໃນທາງພາບລັກຫຼາຍກວ່າທາງພັນທຸສາດ.
ໝວດ:ຄອບຄົວ
9/1
9/1 ອາຈຫມາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ລາຍຊື່ນັກສະແດງຊາຍໄທ
ນີ້ຄືລາຍຊື່ຂອງນັກສະແດງຊາຍຊາວໄທ ທີ່ມີຕົວຕົນຈິງໃນປະເທດໄທ ຕັ້ງແຕ່ອະດີດຮອດປະຈຸບັນ.
ບາຣັກ ໂອບາມາ
ທ່ານບາຣັກ ໂອບາມາ (Barack Obama) ມີຊື່ເຕັມວ່າ ບາຣັກ ຮຸສເຊນ ໂອບາມາ ທີ່ 2 (Barack Hussein Obama II). ເກີດເມື່ອວັນທີ່ 4 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1961. ເປັນປະທານາທິບະດີສະຫະລັດອະເມລິກາ ຄົນທີ່ 44 ແລະ ເປັນຄົນແອຟະລິກັນອະເມລິກັນຜູ້ທຳອິດ ຮວມເຖິງຍັງເປັນຊາວອະເມລິກັນຜູ້ທຳອິດຜູ້ເກີດໃນທົດສະວັດທີ່ 60 ຜູ້ໄດ້ຮັບເລືອກຕັ້ງເປັນປະທານາທິບະດີ. ທ່ານເຄີຍດຳລົງຕຳແໜ່ງສະມາຊິກວຸທິສະພາແຕ່ລັດອັລລິນອຍສ໌ ໃນປີ 2005 ກະທັ່ງຮອດວັນທີ່ 16 ພະຈິກ 2008. ຫຼັງຈາກປະກາດລົງສະມັກການເລືອກຕັ້ງປະທານາທິບະດີສະຫະລັດອະເມລິກາ ຄ.ສ. 2008, ທ່ານເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງໃນວັນທີ່ 20 ມັງກອນ ຄ.ສ. 2009 ຢູ່ຕືກຢູເອສແຄປິຕອລ ວໍຊິງຕັນ ດີ.ຊີ.
ໂອບາມາເກີດໃນໂຮໂນລູລູ ລັດຮາວາຍ ສຳເລັດການສຶກສາຈາກມະຫາວິທະຍາໄລໂຄລຳເບຍແລະໂຮງຮຽນກົດໝາຍຮາຣ໌ວາດ ທີ່ເຊິ່ງເຂົາໄດ້ເປັນປະທານວາລະສານHarvard Law Review ເຂົາເຄີຍຜູ້ຈັດການຊຸມຊົນໃນຊິຄາໂກກ່ອນສຳເລັດປະລິນຍາດ້ານກົດໝາຍ ເຂົາເຮັດວຽກເປັນໄອຍະການສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນໃນຊິຄາໂກແລະສອນກົດໝາຍລັດຖະທຳມະນູນທີ່ໂຮງຮຽນກົດໝາຍຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຊິຄາໂກຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1992 ເຖິງ 2004 ເປັນຜູ້ແທນເຂດ 13 ສາມສະໄໝໃນລັດຖະສະພາອັລລິນອຍສ໌ ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1997 ເຖິງ 2004
ຫຼັງບໍ່ໄດ້ຮັບການເລືອກຕັ້ງເຂົ້າໄປໃນສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນແຫ່ງສະຫະລັດອາເມລິກາໃນນາມຂອງພັກເດໂມແຄຕໃນ ຄ.ສ. 2000 ໂອບາມາໄດ້ລົງຮັບສະມັກເລືອກຕັ້ງເປັນສະພາວຸທິສະພາສະຫະລັດໃນ ຄ.ສ. 2004 ຫຼາຍເຫດການໄດ້ນຳເຂົາໄປສູ່ຄວາມສົນໃຈໃນລະດັບຊາດລະຫວ່າງການລົນລະລົງຫາສຽງ ຮວມທັງໄຊຊະນະຂອງເຂົາໃນການຄັດເລືອກຜູ້ແທນພັກດີໂມແຄຣຕໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 2004 ແລະຄຳປາໄສສຳຄັນລະຫວ່າງການປະຊຸມຕົວແທນພັກດີໂມແຄຣຕໃນເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2004 ເຂົາຊະນະການເລືອກຕັ້ງເປັນວຸທິສະມາຊິກສະພາລັດອິລລິນອຍສ໌ໃນເດືອນພະຈິກ ຄ.ສ. 2004 ການລົນນະລົງເລືອກຕັ້ງປະທານາທິບະດີຂອງເຂົາເລິ່ມຂຶ້ນໃນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 2007 ແລະຫຼັງການລົນນະລົງໄລຍະສັ້ນໆ ໃນການຄັດເລືອກຜູ້ສະມັກຜູ້ສະມັກປະທານາທິບະດີສະຫະລັດພັກເດໂມແຄຕ ຄ.ສ. 2008 ແຂ່ງກັບຮິລລາລີ ຄລິນຕັນເຂົາໄດ້ຮັບການສະເໜີຊື່ຈາກພັກ ໃນການເລືອກຕັ້ງປະທານາທິບະດີ ຄ.ສ. 2008 ເຂົາເອົາຊະນະຜູ້ສະມັກຈອນ ແມກເຄນຈາກພັກຣີພັບລິກັນ ແລະເຂົ້າຮັບຕຳແໜ່ງປະທານາທິບະດີຢ່າງເປັນທາງການເມື່ອວັນທີ່ 20 ມັງກອນ ຄ.ສ. 2009 ຫຼັງຈາກນັ້ນບໍ່ດົນກໍໄດ້ຮັບຮາງວັນໂນເບລສາຂາສັນຕິພາບປະຈຳ ຄ.ສ. 2009
ໃນລະຫວ່າງການເຮັດໜ້າທີ່ໃນສະພາຄອງເກຣສທີ່ 109 ນັ້ນ ໂອບາມາໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຄວບຄຸມການໃຊ້ອາວຸດແລະຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຖະແຫຼງການເລື່ອງການໃຊ້ຈ່າຍເງິນທອງຂອງລັດຖະບານໃຫ້ສາທາລະນະຊົນໃຫ້ຊາບນຳ ນອກຈາກນັ້ນໃນຊ່ວງນີ້ ເຂົາຍັງເຄີຍໄປເຍືອນເອີລົບຕາເວັນອອກ ຕາເວັນອອກກາງແລະແອຟິກາຢ່າງເປັນທາງການນຳໃນສະພາຄອງເກຣສທີ່ 110 ເຂົາກໍໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການດູແລບັນຫາອາຊະຍາກຳທາງອິເລັກທໍນິກສ໌ ສະພາວະອາກາດປ່ຽນແປງຫຼືພາວະໂລກຮ້ອນ ການກໍ່ການຮ້າຍດ້ວຍອາວຸດນິວເຄຍ ແລະໃຫ້ການດູແລທະຫານຜ່ານສຶກສົງຄາມອິຣັກແລະສົງຄາມອັຟການິດສະຖານ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດອະເມລິກາ
ອານາຈັກຣັດຕະນະໂກສິນ
ຄຶ່ງທຳອິດຂອງສະໄໝນີ້ເປັນການເພິ່ມພູນອຳນາດຂອງອານາຈັກ ເຖິກຂັດຈັງຫວະດ້ວຍຄວາມຂັດແຍ້ງເປັນຮະຍະກັບພະມ້າ ຫວຽດນາມ ແລະລາວ ສ່ວນຄຶ່ງຫຼັງນັ້ນເປັນການຜະເຊິນກັບປະເທດເຈົ້າອານານິຄົມ ອັງກິດ ແລະຝຣັ່ງ ຈົນທຳໃຫ້ສະຫຍາມເປັນປະເທດດຽວໃນອາຊີຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ທີ່ບໍ່ຕົກເປັນອານານິຄົມຂອງຕະເວັນຕົກ ຜົນກະທບຈາກໄພຄຸກຄາມນັ້ນ ນຳໃຫ້ອານາຈັກພັດທະນາໄປສູ່ລັດຖະຊາດສະໄໝໃໝ່ທີ່ຮວມອຳນາດເຂົ້າສູ່ສູນກາງ ໂດຍມີພົມແດນທີ່ຮ່ວມກັບຊາດຕະເວັນຕົກ ສະໄໝນີ້ມີພັດທະນາການທາງເສດຖະກິດແລະສັງຄົມທີ່ສຳຄັນ ດ້ວຍການເພຶ່ມການຄ້າກັບຕ່າງປະເທດ ການເລິກທາດ ແລະການຂະຫຍາຍການສຶກສາແກ່ຊົນຊັ້ນກາງທີ່ເກິດຂຶ້ນ ຢ່າງໄຮກົຕາມ ບໍ່ມີການປະຕິຮູປທາງການເມືອງຢ່າງແທ້ຈິງກະທັ່ງລະບອບສົມບູລະນາຍນສິດທິລາດເຖິກແທນທີ່ດ້ວຍລະບອບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ ໃນການປະຕິວັດສະຫຍາມ ຄ.ສ. 1932
ການກໍ່ຕັ້ງ
ໝວດ:ປະເທດໄທ
ເທສະການຮູບເງົາຄານ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ຄານ ໝວດ:ຮູບເງົາໃນປະເທດຝຣັ່ງ ຄານ
4/1
4/1 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ອຸປະຕິເຫດເຮືອເຊໂວລຫລົ່ມ
thumbnail|ເຮືອເຊໂວລ ການຫລົ່ມຂອງເຮືອໂດຍສານMV ເຊໂວລ (Korean: 세월호 침몰 사고; Hanja: 世越號沈沒事故) ເຫດເກີດຂື້ນໃນວັນທີ່ 16/04/2014 ເຊິ່ງມີຈຸດໝາຍເຖິງເກາະເຈຈູ ຈາກ Incheon. ເຮືອໂດຍສານເກົາຫລີໃຕ້ປີ້ນເຊິ່ງມີຜູ້ໂດຍສານທັງໝົດ476ຄົນ,ສ່ວນຫລາຍແມ່ນນັກຮຽນຊັ້ນມັດທະຍົມຈາກໂຮງຮຽນດານວອນ, ເມືອງ (Ansan City). ເຮືອນ້ຳໜັກ 6,825-ton ໄດ້ສົ່ງສັນຍານຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫລືອ ໃນຈຸດປະມານ 2.7 kilometres (1.7 mi) ນອກເກາະ Byeongpungdo ໃນເວລາ 08:58 ເວລາທອ້ງຖິ່ນ (23:58 UTC, 15 /04/ 2014).
ຜູ້ໂດຍສານຫຼາຍຄົນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍຊີວິດໂດຍເຮືອຫາປາແລະເຮືອສິນຄ້າອື່ນໆ ເຊີ່ງເປັນເວລາທຳອິດ ອີກ 30 ນາທີຕໍ່ມາ ເຮືອຂອງໜ່ວຍຢາມຝັ່ງແລະເຮືອຂອງກອງທັບເຮືອເກົາຫຼີໃຕ້ມາເຖີງ ຮວມເຖິງເຮລິຄອບເຕີ ມີຄວາມພະຍາຍາມຊ່ວຍເຫຼືອຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໂດຍລັດຖະບານເກົາຫຼີໃຕ້ ກອງທັບເຮືອສະຫະລັດອາເມລີກາ ກຸ່ມພົນເມືອງແລະເອກະຊົນ
9/2
9/2 ອາຈຫມາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ອຸປະຕິເຫດເຮືອເຊໂວລຫລົ່ມ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ອຸບັດຕິເຫດເຮືອຫຼົ້ມ
4/2
4/2 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດມິສຊຸປຣາເນຊັນແນລ
ລາຍຊື່ຕົວແທນອາຊຽນໃນການປະກວດ
ຮອງຊະນະເລີດ
ເຂົ້າຮອບສຸດທ້າຍ
× ບໍ່ໄດ້ແຂ່ງຂັນ ↑ ບໍ່ມີການຈັດປະກວດ
4/3
4/3 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ແຂວງສາລະວັນ
ແຂວງສາລະວັນເປັນແຂວງໜຶ່ງ ທີ່ມີຫຼາຍຊົນເຜົ່າມີຫຼາກຫຼາຍ ທາງດ້ານຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ວັດທະ ນະທຳມີທຳນອງ ການເສບ, ການຮ້ອງ ແລະ ການຂັບລຳຫຼາຍຢ່າງເປັນຕົ້ນແມ່ນ: ລຳສາລະວັນ, ລຳຄົງເຊໂດນ,ລຳຜູ້ໄທ,ລຳຕາລີມອນ, ລຳກະເລີ້ຍ ແລະ ອື່ນໆ ໃນການຂັບລຳຕ່າງໆ ກໍມີຄວາມມ່ວນຊື່ນອອນຊອນແຕກຕ່າງກັນ ໄປຕາມຈຸດພິເສດຂອງແຕ່ລະເຜົ່າ ແຕ່ຂັບລຳທີ່ໂດດເດັ່ນກ່ອນໝູ່, ມີຄ່ານິຍົມສູງ ແລະ ແຜ່ກວ້າງໃນທົ່ວແຂວງ, ທົ່ວປະເທດ ແລະ ຕ່າງປະເທດກໍແມ່ນຂັບລຳ: ສາລະວັນ
ແຂວງສາລະວັນ ເປັນແຂວງທີ່ຢູ່ທາງພາກໃຕ້ຂອງປະເທດລາວ ເປັນແຂວງທີ່ມີເສດຖະກິດພວມຂະຫຍາຍຕົວ, ມີຫຼາຍຊົນຊາດຊົນເຜົ່າດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍກັນ. ເມືອງເອກຂອງແຂວງ ແມ່ນ ເມືອງ ສາລະວັນ.
ປະຫວັດແຂວງສາລະວັນ
ປະຫວັດຄວາມເປັນມາສາລະວັນ
ທີ່ຕັ້ງ
ມີຊາຍແດນຕິດກັບ 3 ແຂວງ ແລະ 2 ປະເທດຄື:
ປະຊາກອນ
ສາ­ລະ​ວັນ ປະ­ກອບ​ມີຫລາຍ​ຊົນ­ເຜົ່າ​ດຳ­ລົງ​ຊີ­ວິດ​ຢູ່ລວມແລ້ວ​ທັງ​ຫມົດ 14 ຊົນ­ເຜົ່າ ​ທີ່​ມີພາ­ສາ​ປາກ​ເວົ້າ​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ ລວມ​ເຖິງ​ຂະ​ນົບ​ທຳ­ນຽມ, ຮີດຄອງ​ປະ­ເພ­ນີ, ຄວາມ​ເຊື່ອ​ຖື​ ຂອງບັນ­ດາ­ເຜົ່າ​ທີ່​ບໍ່​ຄື​ກັນ ຫາ​ຍາກ​ທີ່ຈະ​ໄດ້​ສຳຜັດ​ກັບ​ຄວາມ​ຫລາກຫລາຍ​ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຊົນ­ເຜົ່າ ເຊິ່ງສາ­ມາດ​ຖ່າຍ​ທອດ​ປະ­ສົບ​ການທາງ​ດ້ານ​ວັດ­ທະ­ນະ­ທຳ ທີ່​ນ້ອຍຫນັກ​ນ້ອຍ​ຫນາ​ທີ່​ຈະ​ໄດ້​ພົບ​ເຫັນ. ປະກອບດ້ວຍລາວລຸ່ມ, ຂະໝຸ, ອາລັກ, ກະຕາງ, ກະຕູ, ແງະ,ຜູ້ໄທ, ຕະໂອ້ຍ, ປະໂກະ, ຕົງ, ຊ່ວຍ ຯລຯ. ເຊິ່ງ​ແຕ່​ລະ​ຊົນ­ເຜົ່າເຫລົ່າ­ນັ້ນ ລ້ວນ​ແຕ່​ຕັ້ງ​ບ້ານ​ເຮືອນຢູ່​ແບບ​ກະ​ແຈກ​ກະ­ຈາຍ ແລະ ຢຶດຖື​ອາ​ຊີຍ​ເຮັດ​ນາ​ເປັນ­ຕົ້ນ​ຕໍ, ພ້ອມກັນ​ນັ້ນ ດ້ານ​ການ​ເຊື່ອ​ຖືກ​ແຕກຕ່າງ​ກັນໂດຍສະ້າະຊົນເຜົ່າຕະໂອ້ຍມີວັດະຮທຳນັບຖືເທບເທວະດາຜູດຜີຍ່າງເຄັ່ງຄັດ
ບັນດາເມືອງ
ແຂວງສາລະວັນ ມີທັງໝົດ 8 ເມືອງຄື:
ໄຮເນເກັນ
thumb|right|300px|ໂລໂກ້
ໄຮເນເກັນ (Heineken, (ໄຮເນີເກີນ)) ເປັນເບຍຂອງປະເທດເນເທີແລນດ໌ ເປັນເບຍປະເພດລາເກີ ມີແອກໍຮໍປະມານຮ້ອຍລະ 5 ໂດຍປະລິມານທີ່ຜະລິດໂດຍບໍລິສັດໄຮເນີເກີນ ບໍລິສັດຍັກໃຫຍ່ຂອງສັນຊາດໂຮນລັງ ໂດຍຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຈາກໂຮງງານຜະລິດເບຍຂະໜາດນ້ອຍ ໃນ ນະຄອນຫຼວງອຳສະເຕີດຳ ໃນ​ທຸ​ລະ​ກິດ​ຄອບ​ຄົວ​ຂອງ​ເຄຣາຣ໌ດ ອາດຣີຍານ ໄຮເນີເກີນ ຊາວໂຮງລັງ ເມື່ອປີ 1864 ຈຸດເດັ່ນແມ່ນການບັນຈຸພັນຂວດສີຂຽວ ແລະ ຮູບດາວສີແດງ
ອ່າວໄທ
thumb|right|ແຜ່ນທີ່ສະແດງສະຖານທີ່ອ່າວໄທ
ອ່າວໄທ (ຊື່ເດິມ: ອ່າວສະຫຍາມ) ແມ່ນນ່ານນ້ຳທີ່ຢູ່ໃນທະເລຈີນໃຕ້ ມະຫາສະໝຸດປາຊິຟິກ ລ້ອມດ້ວຍປະເທດໄທ ມາເລເຊຍ ກຳປູເຈຍ ແລະຫວຽດນາມ ອ່າວໄທບໍ່ພຽງແຕ່ມີຄວາມສຳຄັນໃນທາງພູມິສາດແລະຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດແຕ່ຍັງມີຄວາມສຳຄັນໃນທາງກົດໝາຍອາຍາຢ່າງຍິ່ງ ໂດຍຖືເປັນອານາເຂດທີ່ສານໄທມີອຳນາດພິດຈາລະນາຄະດີກ່ຽວກັບຄວາມຜິດທີ່ເກີດຂຶ້ນ ໃນອານາບໍລິເວນອ່າວໄທຕາມກຳໜົດໄວ້ໃນກົດໝາຍໃຫ້ຖືເປັນລາດຊະອານາຈັກໄທນຳ
ພື້ນທີ່
thumb|right|ອ່າວໄທ ອ່າວໄທມີພື້ນທີ່ ໓໐໐,໘໕໘.໗໖ ຕາລາງກິໂລແມັດ ເຂດແດນຂອງອ່າວໄທກຳໜົດດ້ວຍເສົ້ນທີ່ລາກແຕ່ແຫຼມກາເມົາຫຼືແຫຼມຍວນທາງຕອນໃຕ້ຂອງຫວຽດນາມ ໄປຮອດເມືອງໂກຕາບາລູໃນຊາຍຝັ່ງມາເລເຊຍ ຊຶ່ງຢູ່ຫ່າງກັນ ໓໘໑ ກິໂລແມັດ ໂດຍຈຸດເໜືອສຸດຂອງອ່າວໄທ ກົງປາກແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ຄົນໄທນິຍົມເອີ້ນກັນວ່າ "ອ່າວປະວັດສາດຮູບຕົວ ກ" ຊຶ່ງຕ່າງຊາດເອີ້ນ "ອ່າວກຸງເທບຯ"
ຊາຍຝັ່ງທະເລອ່າວໄທທອດຍາວ ໑,໘໔໐ ກິໂລແມັດ ມີຄວາມລຶກສະເຫຼຍ ໔໕ ແມັດ ຊຶ່ງຖືວ່າຕື້ນຫຼາຍ ຈຸດທີ່ລຶກກວ່າໝູ່ລຶກພຽງ ໖໐ ແມັດ ຈຶງເຮັດໃຫ້ການແລກປ່ຽນລະຫວ່າງນ້ຳຈືດນຳນ້ຳເຄັນເປັນໄປຢ່າງເຊື່ອງຊ້າ ນ້ຳຈືດຈຳນວນຫຼາຍທີ່ໄຫຼມາແຕ່ແມ່ນ້ຳຕ່າງໆ ເຮັດໃຫ້ນ້ຳທະເລໃນອ່າວໄທມີລະດັບຄວາມເຄັນຕ່ຳປະມານຮ້ອຍລະ ໓.໐໕-໓.໒໕ ແລະມີຕະກອນສູງ ແຕ່ບໍລິເວນທີ່ລຶກກວ່າ ໕໐ ແມັດ ມີຄວາມເຄັມສູງກວ່ານີ້ປະມານຮ້ອຍລະ ໓.໔% ຊຶ່ງເກີດແຕ່ນ້ຳທະເລທີ່ໄຫຼເຂົ້າມາແຕ່ທະເລຈີນໃຕ້
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ອ່າວໃນມະຫາສະໝຸດປາຊິຟິກ ໝວດ:ທໍລະນີສັນຖານໃນປະເທດໄທ
ພຸ່ມພວງ ດວງຈັນ
ພຸ່ມພວງ ດວງຈັນ ແມ່ນນັກຮ້ອງລູກທຸ່ງ ແລະນັກສະແດງຢິງຊາວໄທ ເກິດເມື່ອວັນທີ່ 4 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1961 ທີ່ຈັງຫວັດໄຊນາດ ແຕ່ໂຕທີ່ ຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ ເພິ່ນຖືເປັນນັກຮ້ອງສຸດສາມາດ ຈຳເນື້ອເພງໄດ້ທັ້ງທີ່ບໍ່ຮູ້ໜັງສື ຈືງເປັນແມ່ແບບໃຫ່ນັກຮ້ອງລຸ່ນຫຼັງ ມີສາຢາວ່າ "ລາຊິນີລູກທຸ່ງ"
ປະຫວັດ
ເພີ່ນເກິດທີ່ບ້ານໜອງນົກເຂົາ ອຳເພີຫັນຄາ ຈັງຫວັດໄຊນາດ ໂຕທີ່ອຳເພີສອງພີ່ນ້ອງ ຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ ສະຖານະພາບຂອງຄອບຄົວຂອງເພິ່ນເປັນຄົນຍາກຈົນເຮັດໃຫ້ເພິ່ນຈົບການສຶກສາໃນຊັ້ນ 2 ເທົ່ານັ້ນ. ເຂົາຮັກການຮ້ອງເພງນັບຕັ້ງແຕ່ເດັກນ້ອຍ. ເຖິງແມ່ນວ່າເຂົາບໍ່ສາມາດອ່ານຫນັງສືໄດ້ ແຕ່ເຂົາມີຄວາມຊົງຈໍາທີ່ດີ. ເຂົາໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນການແຂ່ງຂັນຮ້ອງເພງແຕ່ອາຍຸ 8 ປີ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ເມື່ອເຂົາອາຍຸ 15 ປີ, ມີວົງດົນຕີຂອງໄວພົດ ເພັດສຸພັນ ມາເຮັດການສະແດງທີ່ວັດທັບກະດານ ໂດຍເພິ່ນໄດ້ສະແດງຄວາມສາມາດ ຈນໄວພົດເຫັນຮອດແວວການເປົນນັກຮ້ອງຂອງເພິ່ນ ຈຶງຮັບເພິ່ນເປັນບຸດລ້ຽງ ຕ່ອມາໃນປີ ຄ.ສ. 1976 ມນ ເມືອງເໜືອ ໄດ້ດັດຊື່ເພິ່ນຄືອ ພຸ່ມພວງ ດວງຈັນ
ໃນປີ ຄ.ສ. 1980 ເພິ່ນໄດ້ຮອດກັບລົບ ບຸລີລັດ ຊຶ່ງລົບ ບຸລີລັດ ໄດ້ຂຽນເພງໃຫ້ເພິ່ນຮ້ອງຈນຜົນສໍາເລັດ ອາທິ ກະແຊະເຂົ້າມາຊິ, ນັດພົບໜ້າອຳເພີ, ຂໍໃຫ້ລວຍ ເປັນຕ້ນ
ພຸ່ມພວງ ດວງຈັນ ເສຍຊີວິດໃນວັນທີ່ 13 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1992 ດ້ວຍໂຮກລູປຸສ (ໂຮກ SLE ຫຼືຄົນໄທຫຼາຍຄົນທີ່ຮຽກເປັນ ໂຮກພຸ່ມພວງ) ທີ່ຈັງຫວັດພິສະນຸໂລກ ຮວມອາຍຸໄດ້ 30 ປີ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງຍິງຊາວໄທ ໝວດ:ນັກຮ້ອງເພງລູກທຸ່ງໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກຈັງຫວັດໄຊນາດ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ
4/5
4/5 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
12/1
12/1 ອາຈຫມາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
4/6
4/6 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ສຸຣະພົນ ສົມບັດຈະເຣີນ
ສຸລະພນ ສມບັດຈະເລິນ ແມ່ນນັກຮ້ອງແລະນັກແຕ່ງເພງລູກທຸ່ງໄທ ເກິດເມືໍ່ວັນທີ່ 25 ກັນຢາ ຄ.ສ. 1930 ທີ່ຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ
ເຂາໄດ່ຮັບສາຢາວ່າ ລາຊາລູກທຸ່ງ ເນືໍ່ງຈາກມີຄວມສາມາດທັ້ງານຮ້ອງແລະແຕ່ງເພງ ນອກຈາກນີ້ຍັງເປັນຄູເພງແຕ່ງເພງໃຫ່ນັກຮ້ອງຄນອ່ືນອີກ ເຊ່ນ ຜ່ອງສີ ວອລະນຸດ ໄພວັນ ລູກເພດ ເບັນຕ້ນ
ສຸລະພນ ສມບັດຈະເລິນ ຖືກຢິງເສຍຊີວິດໃນວັນທີ່ 16 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1968 ທີ່ຈັງຫວັດນະຄອນປະຖົມ ຮວມອາຢຸໄດ່ 37 ປີ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງເພງລູກທຸ່ງໄທ
9/6
9/6 ອາຈຫມາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ທະຊະຍະ ປະທຸມວັນ
ທະຊະຢະ ປະທຸມວັນ ຫຼືໍ ເກ່ງ ເດອະວອຍຊ໌ (ເກິດ 10 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1989) ແມ່ນນັກຮ້ອງແລະນັກດົນຕີຊາວໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ ໝວດ:ນັກດົນຕີໄທ ໝວດ:ນັກຮ້ອງໄທ
4/7
4/7 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ກຸ່ມປະເທດລາວ
ປະເທດລາວ (en: Pathet lao, "ຊາດລາວ" ) ແມ່ນ ຄອມມິວນິດ ການເຄື່ອນໄຫວດ້ານການເມືອງ ແລະ ການຈັດຕັ້ງ ໃນ ລາວ, ສ້າງຕັ້ງໃນກາງສັດຕະວັດທີຊາວ. ກຸ່ມປະເທດລາວທ້າຍສຸດໄດ້ຮັບໝາກຜົນສຳເລັດໃນການຂື້ນມາມີອຳນາດ ດ້ານການເມືອງຫລັກຈາກ ສົງຄາມກາງເມືອງ. ກຸ່ມປະເທດລາວມີຄວາມສຳພັນອັນແໜ້ນແຟັນກັບຄອມມິວນິດຫວຽດນາມ ຫວຽດນາມ. ໃນໄລຍະສົງຄາມກາງເມືອງ, ໄດ້ຖືກຈັດຕັ້ງ,ກຽມພ້ອມທາງອຸປະກອນ,ນຳຢ່າງມີປະສິດທິພາບໂດຍ, ທະຫານຫວຽດ. ພວກເຂົາຕ້ານກັບ ພວກຕ້ານຄອມມິວນິດ ໃນ ສົງຄາມຫວຽດນາມ.
4/8
4/8 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
4/9
4/9 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ພະດຸງ ຊງແສງ
ພະດຸງ ຊົງແສງ ຫຼື ແຈ໊ດ ຊວນຊື່ນ (ເກິດ 24 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1984) ແມ່ນນັກສະແດງຕະຫຼົກຊຸປເປົສຕາຊາວໄທ ແລຍັງແມນັກຮ້ອງເຈ້າເຂື່ໍງເພງດັງ "ມືໍລັ່ນ" (ແຕ່ງໂດຍນັດລະດາ ແສນເກດ)
ໝວດ:ນັກສະແດງຕະຫຼົກໄທ ໝວດ:ນັກຮ້ອງໄທ
ເຂດຄອງສາມວາ
ເຂດຄອງສາມວາ (เขตคลองสามวา) ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງເທບຕາເວັນອອກ ສະພາບທົ່ວໄປເປັນທ້ອງທຸ່ງ ມີຄອງສາມວາຜ່ານກາງພື້ນທີ່ແລະມີຄອງຊອຍເຊື່ອມເຊື່ອມລະຫວ່າງຄອງຫລັກເປັນກ້າງປາ ປະຊາຊົນສ່ວນໃຫຍ່ປະກອບອາຊີບກະສິກຳ ແລະເປັນເຂດທີ່ມີຈຳນວນປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ່ 4 ໃນບາງກອກຮອງຈາກເຂດບາງເຂນ
ອິຊາເບລາ ເມນິນ
ອິຊາເບລາ ໂນໄວສ໌ ເມນິນ (Isabella Novaes Menin; ເກີດວັນທີ 2 ມິຖຸນາ ປິ 1996) ເປັນນາງແບບ ແລະ ນາງງາມຊາວບະເຣຊິນທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງມິສແກຣນບຣາຊິລ 2022 ແລະ ເປັນໂຕແທນປະເທດບຣາຊິລໃນການປະກວດເວທີມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ 2022 ທີ່ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ ໂດຍນາງເປັນຜູ້ຊະນະເລີດຄົນທີ 10 ຂອງການປະກວດມິສແກຣນດ໌ອິນເຕີເນຊັນແນລ
ຄິດຕະສາສະໜາ
ສາສະໜາຄິດ ຫຼືຊື່ອື່ນວ່າ ສາສະໜາຄຣິດ, ສາສະໜາຄະລິດ, ແລະ ຄິດຕະສາສະໜາ (ອັງກິດ: Christianity, Christianisme) ເປັນສາດສະໜາປະເພດmonotheism ໂດຍອີງໃສ່ຊີວິດ ແລະຄຳສອນຂອງ ພຣະເຢຊູ ດັ່ງທີ່ປາກົດຢູ່ໃນ ພຣະກິດຕິຄຸນ (ພຣະກິດຕິຄຸນ canonical) ແລະການຂຽນພຣະສັນຍາໃໝ່ອື່ນໆ ຄຣິສຕຽນເອີ້ນວ່າ ຄຣິສຕຽນ ຫຼື 'ຄຣິສຕຽນ'.
ຄວາມເຊື່ອ
ສາສະໜາຄິດມີຄວາມເຊື່ອວ່າແມ່ນສາສະໜາແຫ່ງຄວາມຮັກ ຍ້ອນພະເຈົ້າຊົງຮັກມະນຸດ ຊົງຮັກປະຊາກອນຂອງພະອົງຊົງສ້າງສັດຕ່າງໆ ຂຶ້ນມາເພື່ອຮັບໃຊ້ ເປັນອາຫານແກ່ມະນຸດ ແລະຊົງໃຫ້ມະນຸດລົງສູ່ນແຮ່ເມື່ອບໍ່ສັດທາໃນພະເຈົ້າ. ສາສະໜາຄິດແມ່ນສາສະໜາທີ່ນັບຖືສັດທາໃນພະເຈົ້າອົງດຽວ ເຊື່ອວ່າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ສ້າງໂລກ ແລະ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງລວມເຖິງມະນຸດໂດຍໃຊ້ເວລາພຽງ 6 ມື້ ແລະ ຢຸດພັກໃນວັນທີ 7 ເມື່ອບໍ່ເຖິງ 6000 ປີກ່ອນ.
ພະເຈົ້າ ແມ່ນ ພະເຊໂຮວາ (ພໍ່) ມີພະເຢຊູຄິດເປັນສາສະດາ ສາສະໜາຄິດເຊື່ອໃນພະເຈົ້າໜຶ່ງດຽວເຊິ່ງດຳລົງໃນສາມພະບຸກຄົນ ໃນພະລັກສະນະ "ຕີເອກະພາບ" ຫຼີ "ຕີເອການຸພາບ" (Trinité) ແມ່ນ ພະພໍ່, ພະບຸດ ແລະພະຈິດ (ພະວິນຍານບໍລິສຸດ). ມີພະຄຳພີແມ່ນ ພະຄິດຕະທຳຄຳພີ ຫຼື ຄຳພີໄບເບີນ (The Bible).
ສາສະໜາຄິດມີຜູ້ນັບຖືທັງໝົດ 2,100 ລ້ານຄົນ. ຖືວ່າແມ່ນສາສະໜາທີ່ມີຈຳນວນຜູ້ນັບຖືຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ.
ສາສະໜາຄິດມີຮາກຖານມາຈາກສາສະໜາຊູດາ (ຫຼືສາສະໜາຢິວ) ໂດຍມີເນື້ອຫາແລະຄວາມເຊື່ອບາງສ່ວນຄືກັນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຄຳພີໄບເບີນເອເບີ ທີ່ຄິດຕະນິກະຊົນຮູ້ຈັກໃນຊື່ ພັນທະສັນຍາເດີມ (The Old Testament) ໂດຍໃນພະຄິດຕະທຳຄຳພີ 5 ເຫຼັ້ມທຳອິດຈາກທັງໝົດ 46 ເຫຼັ້ມໃນພາກພັນທະສັນຍາເດີມ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ປັງຕາເຕີກ (Pentateuque) ໄດ້ຮັບການນັບຖືເປັນພະຄຳພີຂອງສາສະໜາຊູດາ ແລະສາສະໜາອິສະລາມ ດ້ວຍເຊັ່ນກັນ ໂດຍໃນພະທຳຫຼາຍຕອນໄດ້ພະຍາກອນເຖິງພະແມັດຊີ (Messiah/Messie) ທີ່ຊາວຄິດເຊື່ອວ່າ ເປັນ ພະເຢຊູ ເຊັ່ນ ປຶ້ມປະກາດ ອີຊາຢາ ບົດທີ 53 ຯລຯ.
ຄິດຕະຊົນນັ້ນມີຄວາມເຊື່ອວ່າພະເຢຊູຄິດເປັນພະບຸດຂອງພະເຈົ້າທີ່ມາບັງເກີດເປັນມະນຸດ ຈາກຍິງພົນຫົມຈັນ (ສາວບໍລິສຸດ) ໂດຍລິດອຳນາດຂອງພະເຈົ້າ ເພື່ອໄຖ່ມະນຸດໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມບາບໂດຍການສິ້ນພະຊົນຢູ່ໄມ້ກາງແຂນ ແລະຊົງຟື້ນຂຶ້ນມາຈາກຄວາມຕາຍໃນສາມມື້ຫຼັງຈາກນັ້ນ ແລະສະເດັດສູ່ສະຫວັນປະທັບເບື້ອງຂວາພະຫັດຂອງພະພໍ່ ຜູ້ທີ່ເຊື່ອແລະໄວ້ວາງໃຈໃນພະອົງຈະໄດ້ຮັບການອະໄພໂທດບາບ ແລະຈະເຂົ້າສູ່ການພິພາກສາໃນມື້ສຸດທ້າຍຄືກັນກັບທຸກຄົນ ແຕ່ຈະລອດພົ້ນຈາກການຖືກພິພາກສາໃຫ້ຕະກົນແຮ່ແຕ່ຈະເປັນການພິພາກສາເພື່ອຮັບບຳເໜັດລາງວັນແທນໃນມື້ສິ້ນໂລກ (Armageddon) ແລະໄດ້ເຂົ້າສູ່ພະລາຊະສະຫວັນ ແຕ່ຖ້າຜູ້ໃດບໍ່ເຊື່ອຈະຖືກປັບໂທດຫລັງຄວາມຕາຍ
ນິກາຍ
ມະນຸດໄດ້ແບ່ງສາສະໜາຄິດໃຫ້ເປັນນິກາຍຕ່າງ ໆ ເຊິ່ງແປໄປຕາມພື້ນທີ່, ວັດທະນະທຳ, ແລະຄວາມຄິດຂອງຕົນ. ນິກາຍທີ່ສຳຄັນມີ 3 ນິກາຍແມ່ນ
ພິທີກຳສຳຄັນໃນສາສະໜາຄິດ
ພິທີກຳໃນສາສະໜານີ້ ມີສຳຄັນໆ ຢູ່ 7 ພິທີ ເອີ້ນວ່າ ພິທີຮັບສິນສັກສິດ ມີດັ່ງນີ້ •	ສິນລ້າງບາບຫຼືການຮັບບັບຕິສະມາ ເປັນພິທີທຳອິດທີ່ໍຊາວຄິດທຸກຄົນຕ້ອງຮັບ ໂດຍສິດຍາພິບານຈະໃຊ້ນ້ຳສັກສິດເທລົງເທິງຫົວພ້ອມເຈີມນ້ຳມັນຄິດມາທີ່ໜ້າຜາກ. •	ສີນລໍໄພບາບ ເປັນການສາລະພາບບາບກັບພະເຈົ້າໂດຍຜ່ານບາດຫຼວງ ບາດຫຼວງຈະເປັນຜູ້ຕັກເຕືອນສັ່ງສອນບໍ່ໃຫ້ເຮັດບາບນັ້ນອີກ ແລະເຮັດການອະໄພບາບໃຫ້ໃນນາມພະເຈົ້າ. •	ສິນມະຫາສະນິດ ເປັນພິທີກຳຮັບສິນໂດຍຮັບເຂົ້າຈີ່ແລະແວງມາຮັບປະທານ ໂດຍຄວາມເຊື່ອວ່າພະກາຍແລະພະເລືອດຂອງພະເຢຊູ. •	ສິນກຳລັງ ເປັນພິທີຮັບສິນໂດຍການເຈີມໜ້າຜາກ ເພື່ອຢືນຢັນຄວາມເຊື່ອວ່າຈະນັບຖືສາສະໜາຄິດຕະຫຼອດໄປແລະໄດ້ຮັບພະພົນຂອງພະຈິດເຈົ້າ ເຮັດໃຫ້ເຂັ້ມແຂງໃນຄວາມເຊື່ອຫຼາຍຂຶ້ນ. •	ສິນສົມລົດ ເປັນພິທີປະກອບການແຕ່ງງານ ໂດຍບາດຫຼວງເປັນພະຍານ ເປັນການສະແດງຄວາມສຳພັນວ່າຈະຮັກກັນຈົນກວ່າຊີວິດຈະສິ້ນ. •	ສິນບວດ ສະຫງວນໄວ້ສະເພາະຜູ້ທີ່ຈະບວດເປັນບາດຫຼວງແລະເປັນຊາຍເທົ່ານັ້ນ. •	ສິນເຈີມຄົນໄຂ້ ເປັນພິທີເຈີມຄົນໄຂ້ໂດຍບາດຫຼວງຈະເຈີມນ້ຳມັນລົງເທິງໜ້າຜາກແລະມືທັງສອງຂ້າງຂອງຜູ້ປ່ວຍ ໃຫ້ລະລຶກວ່າພະເຈົ້າຈະຢູ່ກັບຕົນແລະໃຫ້ພະລັງບັນເທົາອາການເຈັບປ່ວຍ ສຳລັບນິກາຍໂລມັງກາໂຕລິກແລະນິກາຍອອກໂຕດົກ ຈະມີພິທີກຳທັງ 7 ພິທີ ແຕ່ສຳລັບນິກາຍໂປແຕສະຕັງ ຈະມີພຽງ 3 ພິທີຄືພິທີບັບຕິດມາ, ພິທີມະຫາສະນິດ ແລະ ພິທີສົມລົດສັກສິດ
ຄອງ ຈັນດາວງ
ຄອງ ຈັນດາວງ (28 ມັງກອນ 1908 - 31 ພຶດສະພາ 1961) ນັກໂທດການເມືອງ ໃນລັດຖະບານ ສະຫຼິດ ທະນະລັດ ເຈ້າຊອງຄຳເວົ້າ "ຜະເດັດການຈົງພິນາດ ປະຊາທິປະໄຕຈົງຈະເລີນ"
ມຫາສິລາ ສິລາວີລະວງ
ມຫາສິລາ ສິລາວີລະວງ ເປັນ ນັກປຣາຊະຍາທີ່​ມີ​ຊື່ສຽງ​ຂອງຊາວລາວ
ຕຳບົນ
ຕຳບົນ (ໄທ: ตำบล ຕຳບົລ) ແມ່ນຊື່ຂອງລະດັບການປົກຄອງແບບການປົກຄອງສ່ວນພາກພື້ນ ພາຍໃຕ້ ອຳເພີ ແລะ ຈັງຫວັດ ສະຖິຕິຂໍ້ມູນໃນປີ ຄ.ສ. ໒໐໐໐ ໃນປະເທດໄທມີຕຳບົນທັ້ງໝົດ ໗໒໕໔ ຕຳບົນ (ບໍ່ນັບໂຮມ ແຂວງ ໃນ ບາງກອກ ທີ່ມີ ໑໖໙ ແຂວງ) ດັງນັ້ນໂດຍສະເລ່ຍໜຶ່ງອຳເພີຊິມີ ຕຳບົນ ໘-໑໐ ຕຳບົນ ໃນພາສາອັງກິດມັກຊິໃຊ້ຄຳວ່າ ຊັບດິສຕຣິກຕ໌ (sub-district) ຫຼືຂຽນທັບສັບພາສາອັງກິດວ່າ Tambon ໃນແຕ່ລะຕຳບົນຊິແບ່ງອອກແມ່ນ ໝູ່ບ້ານ (ຫຼື ໝູ່) ຊຶ່ງໃນປະເທດໄທໃນປີ ຄ.ສ. ໒໐໐໐ ມີໝູ່ບ້ານ ທັ້ງໝົດ ໖໙,໓໐໗ ໝູ່ບ້ານ ຊຶ່ງສະເລ່ຍແລ້ວແຕ່ລะຕຳບົນຊິມີປະມານ ໑໐ ໝູ່ບ້ານ.
ຕຳບົນປົກຄອງໂດຍກຳນັນ ຊຶ່ງເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການເລືອກຕັ້ງແຕ່ຄົນໃນຕຳບົນທີ່ມີອາຍຸຕັ້ງແຕ່ ໑໘ ປີຂື້ນໄປຕາມຫຼັກເກນຂອງການເລືອກຕັ້ງ ໂດຍຄັດເລືອກຈາກຜູ້ໃຫຍ່ບ້ານແຕ່ຕຳບົນນັ້ນ.
ຕຳບົນມີເຂດການປົກຄອງໃນຮູບແບບຂອງການປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນທີ່ຊ້ອນຢູ່ເພື່ອບໍລິຫານຈັດການພື້ນທີ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຄ້ອງໂຕ ໃນຮູບແບບຂອງ ອົງການບໍລິຫານສ່ວນຕຳບົນ ເທດສະບານຕຳບົນ ເທດສະບານເມືອງ  ເທດສະບານນະຄອນ ເມືອງ.
ເວັບນອກ
ໝວດ:ປະເທດໄທ
ມຫາສິລາ ວີລະວງ
ມຫາສິລາ ວີລະວງ ເປັນ ນັກປຣາຊະຍາທີ່​ມີ​ຊື່ສຽງ​ຂອງຊາວລາວ
ສະຣັນຣັດ ດີນ
thumb|160px|ສະລັນລັດ ວິສຸົດທິທາດາ ສະລັນລັດ ວິສຸດທິທາດາ ຫຼື ລິເດຍ (ເກິດ 7 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1987) ແມ່ນນັກຮ້ອງຢິງໄທ ຈາກເພງດັງ ວ່າງແລ້ວຊ່ວຢໂທກັບ
4/11
4/11 ໝາຍເຖິງ: ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເຂດທົນບຸລີ
ເຂດທົນບຸລີ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງທົນເໜືອເຊິ່ງຖືເປັນເຂດອະນຸລັກເມືອງເກົ່າແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳທາງຝັ່ງທົນບຸລີ
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ຕັ້ງຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດອື່ນ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງ ດັງນີ້
ປະຫວັດສາດ
ແລະໃນວັນທີ່ 17 ເມສາ ຄ.ສ. 1939 ສະໄໝທ່ານຈອມພົນປ. ພິບູນສົງຄາມ ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄດ້ມີການຍຸບຈັງຫວັດທົນບຸລີຮວມກັບຈັງຫວັດພະນະຄອນໃຫ້ມີຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ດັງນັ້ນ ເພື່ອຮັກສາຄຳວ່າ "ທົນບຸລີ" ເຊິ່ງເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງແລະເພື່ອສະເຫຼີມພະກຽດຂອງສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ (ສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດ) ປະກອບກັບອຳເພີບາງຍີ່ເຮືອນີ້ເຄີຍເປັນສູນກາງຂອງຈັງຫວັດທົນບຸລີນຳ ຈຶງໄດ້ມີພະລາຊະກິດສະດີກາປ່ຽນຊື່ອຳເພີບາງຍີ່ເຮືອເປັນ ອຳເພີທົນບຸລີ ແລະໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະເປັນ ເຂດທົນບຸລີ ບາງກອກ ໃນເວລາຕໍ່ມາ
ເມື່ອວັນທີ່ 5 ພະຈິກ ຄ.ສ. 2003 ໄດ້ມີປະກາດບາງກອກປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ແຂວງແລະຕັ້ງແຂວງໃໝ່ໃນເຂດທົນບຸລີ ເນື່ອງຈາກຜູ້ບໍລິຫານບາງກອກມີນະໂຍບາຍໃຫ້ແບ່ງແຂວງຂະໜາດໃຫຍ່ໃຫ້ຍ່ອຍລົງ ເພື່ອຄວາມຊັດເຈນໃນການບໍລິການຂອງສຳນັກງານເຂດ ໂດຍໄດ້ປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ແຂວງບຸກຄະໂລ ແຂວງບາງຍີ່ເຮືອ ແລະແຂວງຕະຫຼາດພູ ນຳມາຈັດຕັ້ງເປັນແຂວງສຳເຫລ່ແລະແຂວງດາວຄະນອງ
ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ
ວັນທີ່ 5 ພະຈິກ ຄ.ສ. 2003 ສະມັກ ສຸນທໍລະເວດ ຜູ້ວ່າລາຊະການບາງກອກຂະນະນັ້ນໄດ້ລົງນາມປະກາດຈັດຕັ້ງແຂວງສຳເຫລ່ແລະແຂວງດາວຄະນອງ ແຍກຈາກພື້ນທີ່ແຂວງບຸກຄະໂລ ແຂວງບາງຍີ່ເຮືອ ແລະແຂວງຕະຫຼາດພູ ເຂດທົນບຸລີ ໂດຍມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນວັນທີ່ 1 ທັນວາ ປີດຽວກັນ ເຮັດໃຫ້ປັດຈຸບັນ ເຂດທົນບຸລີແບ່ງເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍອອກເປັນ 7 ແຂວງ (khwaeng) ໄດ້ແກ່
ທາງລົດ
ຖະໜົນສາຍຫຼັກໃນພື້ນທີ່ເຂດທົນບຸລີ ໄດ້ແກ່
ເຂດທົນບຸລີມີຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ 4 ແຫ່ງ ໄດ້ແກ່
ແຫຼ່ງນ້ຳ
ແມ່ນ້ຳແລະລຳຄອງສາຍສຳຄັນໃນພື້ນທີ່ເຂດ ໄດ້ແກ່
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ເຂດໃນບາງກອກ ປະເທດໄທ
ຈຽງເຈີມິນ
​ຈຽງ​ເຈີ​ມິນ (17 ສິງຫາ 1926 – 30 ພະຈິກ 2022) ເປັນ​ນັກ​ການ​ເມືອງ​ຈີນເຄີຍ​ດຳລົງ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ເປັນ ​ເລຂາທິການ ​ໃຫຍ່ ​ພັກ​ກອມ​ມູນິດ ​ຈີນ​ແຕ່​ປີ 1989 – 2002, ເຄີຍ​ເປັນ ​ປະທານ ​ຄະນະ​ກຳມະການ​ການ​ທະຫານ​ສູນ​ກາງ ​ແຕ່​ປີ 1989 – 2004. ​ແລະ ໄດ້​ເປັນ ​ປະທານປະເທດຈີນ ​ແຕ່​ປີ 1993 ຫາ​ປີ 2003. ທ່ານ​ຈຽງ​ເປັນ ​ຜູ້ນຳ​ທີ່​ສຳຄັນ ​ຂອງ ​ຈີນ ​ແຕ່​ປີ 1989 ຫາ​ປີ 2002. ເພີ່ນ​ເປັນ ​ຜູ້​ນຳ​ຫຼັກ ​ຂອງ​ການ​ນຳ​ຈີນ ​ລຸ້ນ​ທີ 3, ເຊິ່ງ​ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ຈຳ​ນວນ​ຜູ້​ນຳ​ຫຼັກ​ພຽງ 4 ທ່ານ​ພ້ອມ​ດ້ວຍ ​ທ່ານ​ເໝົາ​ເຈີ້​ຕົງ, ເຕິງສຽວ​ປິງ ແລະ ສີ​ຈິ້ນ​ຜິງ.
ເຂດສະພານສູງ
ເຂດສະພານສູງ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງເທບຕາເວັນອອກ ສະພາບພື້ນທີ່ໂດຍທົ່ວໄປເປັນແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສໜາແໜ້ນນ້ອຍ
ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ
ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ (ຝັ່ງພະນະຄອນ) ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງດັງນີ້
ທີ່ມາຂອງຊື່ເຂດ
ເຂດສະພານສູງເປັນທ້ອງທີ່ທີ່ມີລຳຄອງໄຫຼຜ່ານຫຼາຍສາຍ ຄອງທີ່ມີຄວາມສຳຄັນ ໄດ້ແກ່ ຄອງແສນແສບ ຄອງບ້ານມ້າ 1 ຄອງທັບຊ້າງລ່າງ ຄອງລາດບົວຂາວ ຄອງສະພານສູງ ຄອງຫລໍແຫຼ ເປັນຕົ້ນ ຕັ້ງແຕ່ອະດີດມີການສ້າງຂົວຂ້າມຄອງຂຶ້ນເພື່ອໃຫ້ຜູ້ຄົນທັ້ງສອງຝັ່ງຄອງເຫຼົ່າສາມາດຕິດຕໍ່ໄປມາຫາສູ່ກັນໄດ້ ແຕ່ເນື່ອງຈາກການເດິນທາງທາງນ້ຳມີຄວາມສຳຄັນ ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງສ້າງຂົວຊົງສູງເຂົ້າໄວ້ເພື່ອໃຫ້ເຮືອທຸກຂະໜາດສາມາດລອດຜ່ານໄປໄດ້ສະດວກ ຂົວລັກສະນະດັງກ່າວມີຢູ່ທົ່ວໄປໃນພື້ນທີ່ ຈຶ່ງສັນນິດຖານໄດ້ວ່າເປັນທີ່ມາຂອງຊື່ "ສະພານສູງ"
ປະຫວັດ
ຕຳບົນສະພານສູງ ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງຂຶ້ນເປັນທ້ອງທີ່ການປົກຄອງທ້ອງທີ່ໜຶ່ງຂອງອຳເພີບາງກະປິ ຈັງຫວັດພະນະຄອນ ໂດຍກະຊວງມະຫາດໄທໄດ້ຂະຫຍາຍເຂດສຸຂາພິບານບາງກະປິໃຫ້ຄອບຄຸມເຖິງຕຳບົນນີ້ດ້ວຍໃນປີ ຄ.ສ. 1963 ຈົນກະທັ່ງໃນປີ ຄ.ສ. 1971 ຈັງຫວັດພະນະຄອນຖືກຮວມເຂົ້າກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີ ປ່ຽນຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ແລະໃນປີ ຄ.ສ. 1972 ຈຶ່ງປ່ຽນແປງເປັນກຸງເທບມະຫານະຄອນ ເຊິ່ງປ່ຽນຄຳຮຽກການປົກຄອງໃໝ່ດ້ວຍ ຕຳບົນສະພານສູງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ແຂວງສະພານສູງ ຢູ່ໃນການປົກຄອງຂອງເຂດບາງກະປິ
ດ້ວຍເຫດທີ່ເຂດບາງກະປິມີເນື້ອທີ່ກວ້າງຂວາງຫຼາຍແລະມີຈຳນວນປະຊາກອນເພີ່ມຂຶ້ນ ຂະນະທີ່ທ້ອງທີ່ບາງແຫ່ງຢູ່ໄກຈາກສຳນັກງານເຂດ ໃນປີ ຄ.ສ. 1989 ກະຊວງມະຫາດໄທຈຶ່ງປະກາດປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ການປົກຄອງໃໝ່ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການບໍລິຫານລາຊະການ ໂດຍຈັດຕັ້ງເຂດບຶງກຸ່ມ ປະກອບດ້ວຍແຂວງຄອງກຸ່ມ ແຂວງຄັນນາຍາວ ແລະແຂວງສະພານສູງແຍກຈາກເຂດບາງກະປິ ໂດຍໃຫ້ມີຜົນໃຊ້ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 4 ກັນຍາເປັນຕົ້ນໄປ ຢ່າງໃດກໍຕາມ ຫຼັງຈາກແບ່ງເຂດໃໝ່ແລ້ວ ເຂດບຶງກຸ່ມຍັງຄົງມີທ້ອງທີ່ກວ້າງຂວາງແລະປະຊາກອນໜາແໜ້ນ ປະກອບກັບຄວາມຈະເລີນທາງດ້ານສາທາລະນູປະໂພກໄດ້ຫຼັງໄຫຼເຂົ້າສູ່ພື້ນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ໃນທີ່ສຸດເມື່ອວັນທີ 14 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1997 ກະຊວງມະຫາດໄທຈຶ່ງມີປະກາດປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ການປົກຄອງໃໝ່ອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ໂດຍຮວມພື້ນທີ່ແຂວງສະພານສູງແລະໝູ່ທີ່ 7-12 ຂອງແຂວງປະເວດ ເຂດປະເວດ ຈັດຕັ້ງເປັນ ເຂດສະພານສູງ
ແລະໃນວັນທີ 7 ພະຈິກ ປີດຽວກັນ ບາງກອກໄດ້ປະກາດຕັ້ງແຂວງສະພານສູງເຕັມພື້ນທີ່ເຂດສະພານສູງຢ່າງເປັນທາງການ ເພື່ອຄວາມຊັດເຈນປລະປະໂຍດໃນດ້ານການປົກຄອງ ການບໍລິຫານ ແລະການອຳນວຍຄວາມສະດວກແກ່ປະຊາຊົນ ປະກາດທັ້ງ 2 ສະບັບເລິ່ມມີຜົນບັງຄັບໃນວັນດຽວກັນຄືວັນທີ 21 ພະຈິກ ປີດຽວກັນ ເຊິ່ງເປັນວັນດຽວກັບທີ່ສຳນັກງານເຂດສະພານສູງໄດ້ເປີດບໍລິການເປັນຄັ້ງທຳອິດພ້ອມກັບສຳນັກງານເຂດແຍກໃໝ່ທາງຝັ່ງພະນະຄອນອີກ 5 ແຫ່ງ ໄດ້ແກ່ ເຂດສາຍໄໝ ເຂດຄັນນາຍາວ ເຂດຫຼັກສີ່ ເຂດວັງທອງຫຼາງ ແລະເຂດຄອງສາມວາ
ການແບ່ງເຂດການປົກຄອງ
ວັນທີ່ 26 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2017 ບາງກອກໄດ້ປະກາດຈັດຕັ້ງແຂວງລາດພັດທະນາແລະແຂວງທັບຊ້າງແຍກຈາກພື້ນທີ່ແຂວງສະພານສູງ ໂດຍມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ໃນວັນດຽວກັນ ສົ່ງຜົນໃຫ້ເຂດສະພານສູງໃນປັດຈຸບັນແບ່ງເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍອອກ 3 ແຂວງ (khwaeng) ໄດ້ແກ່
ກາສັນຍາລັກປະຈຳເຂດ
ກາສັນຍາລັກປະຈຳເຂດສະພານສູງ ມີລັກສະນະເປັນກາຮູບວົງກົມ ມີອົງປະກອບສຳຄັນຕ່າງໆ ແລະຄວາມໝາຍດັງນີ້
ການຄົມມະນາຄົມ
ໃນພື້ນທີ່ເຈດສະພານສູງມີທາງສາຍຫຼັກ ໄດ້ແກ່
ສ່ວນທາງສາຍຮອງແລະທາງລັດ ໄດ້ແກ່
ປະເທດລາວ
ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ຫຼື ສປປ ລາວ ຕັ້ງຢູ່ທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງທະວີບອາຊີ, ຢູ່ໃຈກາງຂອງແຫຼມອິນດູຈີນ, ຕັ້ງຢູ່ບົວໂມງທີ່ 7, ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 14 — 23 ອົງສາເໜືອ ແລະ ເສັ້ນແວງທີ່ 100 - 108 ອົງສາ. ສປປ ລາວມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 236.800 ກິໂລຕາແມັດ. ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ເປັນປະເທດດຽວໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ທີ່ບໍ່ມີຊາຍແດນອອກສູ່ທະເລ ເຊິ່ງພາກເໜືອມີຊາຍແດນຕິດກັບ ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນ (505 ກິໂລແມັດ), ທິດໃຕ້ຕິດກັບລາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍ (535 ກິໂລແມັດ), ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຫວຽດນາມ (2.069 ກິໂລແມັດ), ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບລາຊະອານາຈັກໄທ (1.835 ກິໂລແມັດ) ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຕິດກັບ ສາທາລະນະລັດແຫ່ງສະຫະພາບມຽນມາ (236 ກິໂລແມັດ)
ພູມສັນຖານ
​