cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ອາໂດນ ຮິດແລ
ກະບົດໂຮງເບຍ
ຮິດແລຫຼົບໜີໄປຍັງບ້ານຂອງແອນ ຮັນສະທາແອງແລະຫຼັກຖານບາງຊິ້ນວ່າ ເຂົາຄິດເຮັດອັດວິນິບາດກຳ (ຂ້າຕົວຕາຍ) ເຂົາຮູ້ສຶກຫົດຫູ່ແຕ່ສະຫງົບລົງເມື່ອຖືກຈັບກຸມໃນວັນທີ່ 11 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1923 ດ້ວຍຂໍ້ຫາກະບົດ ການພິຈາລະນາຄະດີຂອງເຂົາເລິ່ມຂຶ້ນໃນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1924 ຕໍ່ໜ້າສານປະຊາຊົນພິເສດໃນມິວນິກ ແລະອັນເຟດ ໂຣແຊນແບກເປັນຜູ້ນຳຊົ່ວຄາວຂອງ NSDAP ແທນ ວັນທີ່ 1 ເມສາ ຮິດແລຖືກຕັດສິນຈຳຄຸກຫ້າປີໃນເຮືອນຈຳລັນສະແບກ ເຂົາໄດ້ຮັບການປະຕິບັດຢ່າງເປັນມິດຈາກຜູ້ຄຸມແລະໄດ້ຮັບອະນຸຢາດໃຫ້ຮັບຈົດໝາຍຈຳນວນຫຼາຍຈາກຜູ້ສະນັບສະໜຸນແລະມີການເຂົ້າຢ່ຽມເປັນປະຈຳຈາກເພື່ອນຮ່ວມພັກ ສານສູງສຸດບາວາເລຍອະໄພຍະໂທດແລະເຂົາຖືກປ່ອຍຕົວຈາກເຮືອນຈຳເມື່ອວັນທີ່ 20 ທັນວາ ຄ.ສ. 1924 ແຍ້ງຕໍ່ການທັດທານຂອງໄອຍະການລັດ ເຊິ່ງຫາກຮວມເວລາລະຫວ່າງຄຸມຂັງລໍການພິຈາລະນາຄະດີແລ້ວ ຮິດແລໄດ້ຮັບໂທດໃນເຮືອນຈຳທັງສິ້ນເກີນໜຶ່ງປີເລັກໜ້ອຍເທົ່ານັ້ນ
ຂະນະຖືກຈອງຈຳຢູ່ທີ່ເຮືອນຈຳລັນສະແບກ ເຂົາໄດ້ອຸທິດ ໄມຄັມພ໌ ("ການຕໍ່ສູ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເດີມຊື່ "ສີ່ປີເຄິ່ງກັບການຕໍ່ສູ້ກັບຄຳໂກຫົກ ຄວາມເຂົາແລະຄວາມຂາດ") ສະບັບຕີພິມຄັ້ງທຳອິດສ່ວນໃຫຍ່ ແກ່ຜູ້ຊ່ວຍຂອງເຂົາ ລູດອບ ເຮສ ໄມຄັມພ໌ ເຊິ່ງອຸທິດໃຫ້ກັບສະມາຊິກທູເລີໂຊໄຊຕີ ດີທິດ ແອັກຄາດໄດ້ຮັບອິດທີພົນຈາກໜັງສື The Passing of the Great Race ໂດຍແມດີສັນ ແກນ ເຊິ່ງຮິດແລເອິ້ນວ່າ "ໄບເບິລຂອງຂ້າພະເຈົ້າ" ໄມຄັມພ໌ໄດ້ຮັບການຕີພິມສອງຄັ້ງໃນ ຄ.ສ. 1925 ແລະ 1926 ຂາຍໄດ້ປະມານ 228,000 ເຫຼິ້ມລະຫວ່າງ ຄ.ສ. 1925 ແລະ 1932 ໃນຄ.ສ. 1933 ເຊິ່ງເປັນປີທີ່ຮິດແລເຂົ້າດຳລົງຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຂາຍໄດ້ໜຶ່ງລ້ານເຫຼິ້ມ
ການສ້າງພັກໃໝ່
ຮິດແລປົກຄອງ NSDAP ໂດຍອັດຕະໂນມັດໂດຍອ້າງຟຶແລພິນຊິບ ("ຫຼັກການຜູ້ນຳ") ຕຳແໜ່ງພາຍໃນບໍ່ຖືກກຳໜົດໂດຍການເລືອກຕັ້ງ ແຕ່ຈະຖືກບັນຈຸຜ່ານການແຕ່ງຕັ້ງໂດຍຜູ້ມີຕຳແໜ່ງສູງກວ່າ ເຊິ່ງຕ້ອງການການເຊື່ອຟັງໂດຍບໍ່ມີຄຳຖາມຕໍ່ປະສົງຂອງຜູ້ນຳ
ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບໃນສະຫະລັດອາເມລິກາຕົກເມື່ອວັນທີ່ 24 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1929 ຜົນກະທົບໃນເຢຍລະມັນນັ້ນເຫຼວຮ້າຍຫຼາຍ ຫຼາຍລ້ານຄົນຕົກງານແລະທະນາຄານຫຼັກຫຼາຍແຫ່ງຕ້ອງປິດກິຈະການ ຮິດແລແລະ NSDAP ກຽມສວຍໂອກາດຈາກເຫດສຸກເສີນເພື່ອຮຽກສຽງສະນັບສະໜຸນແກ່ພັກ ພວກເຂົາສັນຢາວ່າຈະບອກເລີກສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ເສີມສ້າງເສດຖະກິດແລະຈັດຫາງານ
ລັດຖະບານບືນິງ
ພາວະເສດຖະກິດຕົກຕ່ຳຄັ້ງໃຫຍ່ໃນເຢຍລະມັນເປັນໂອກາດທາງການເມືອງສຳລັບຮິດແລ ຊາວເຢຍລະມັນລັງເລຕໍ່ສາທາລະນະລັດລັດຖະສະພາ ເຊິ່ງຜະເຊີນກັບປັນຫາຄຸກຄາມສຳຄັນຈາກຈາກທັງພວກຂວາແລະຊ້າຍຈັດສຸດໂຕ່ງພັກການເມືອງສາຍກາງບໍ່ສາມາດຫຍຸດຍັ້ງກະແສແຫ່ງລັດທິສຸດໂຕ່ງເພິ່ມຂຶ້ນຕະຫຼອດເວລາແລະການລົງປະຊາມັດຕິເຢຍລະມັນ ຄ.ສ. 1929 ຊ່ອຍຍົກລະດັບອຸດົມການນາຊີ ການເລືອກຕັ້ງເມື່ອເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1930 ສົ່ງຜົນໃຫ້ລັດຖະບານຜະສົມຊຸດໃຫຍ່ແຕກຫັກແລະແທນທີ່ໂດຍຄະນະລັດຖະມົນຕີຂ້າງໜ້ອຍນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄຮລິດ ບືນິງແຫ່ງພັກກາງ ຜູ້ນຳຄະນະລັດຖະມົນຕີຊຸດນັ້ນ ປົກຄອງໂດຍກິດສະດີກາສຸກເສີນຈາກປະທານາທິບໍດີ ເພົາ ຟອນ ຮິນແດນບູກ ການປົກຄອງໂດຍກິດສະດີກາຈະກາຍມາເປັນບັນທັດຖານໃໝ່ແລະປູທາງແກ່ລັດຖະບານແບບອຳນາດນິຍົມ NSDAP ເຕີບໂຕຈາກພັກທີ່ບໍ່ມີຜູ້ໃດຮູ້ຈັກແລະໄດ້ຄະແນນສຽງ 18.3 % ແລະ 107 ທີ່ນັ່ງໃນລັດຖະສະພາໃນການເລືອກຕັ້ງ ຄ.ສ. 1930 ກາຍມາເປັນພັກໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສອງໃນສະພາ
ຮິດແລປາກົດກາຍຄັ້ງສຳຄັນໃນການພິຈາລະນາຄະດີຂອງນາຍທະຫານໄຣຊ໌ສະແວສອງນາຍ ຮ້ອຍຕີລີຊາດ ເຊລິນແກແລະຮັນ ລູດິນ ໃນລະດູໃບໄມ້ຣ່ວງ ຄ.ສ. 1930 ທັງສອງຖືກຕັ້ງຂໍ້ຫາເປັນສະມາຊິກ NSDAP ເຊິ່ງຂະນະນັ້ນ ກົດໝາຍບໍ່ອະນຸຢາດໃຫ້ກຳລັງພົນໄຣຊ໌ສະແວເປັນສະມາຊິກ ໄອຍະການໃຫ້ເຫດຜົນວ່າ NSDAP ແມ່ນພັກສຸດໂຕ່ງ ທະນາຍຝ່າຍຈຳເລີຍ ຮັນ ຟັງ ຈຶງເອິ້ນຮິດແລມາໃຫ້ການເປັນພະຍານໃນສານ ວັນທີ່ 25 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1930 ຮິດແລໃຫ້ການວ່າພັກຂອງເຂົາຈະສະແຫວງຫາອຳນາດທາງການເມືອງສະເພາະຜ່ານການເລືອກຕັ້ງຕາມວິຖີປະຊາທິປະໄຕເທົ່ານັ້ນ ການໃຫ້ການເຮັດໃຫ້ເຂົາໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຫຼາຍໃນໝູ່ນາຍທະຫານໃນກອງທັບ
ມາດຕະການຮັດເຂັມຂັດຂອງບືນິງເຮັດເສດຖະກິດກະເຕື້ອງຂຶ້ນເລັກໜ້ອຍແລະບໍ່ເປັນທີ່ນິຍົມຢ່າງຍິ່ງຮິດແລສວຍຄວາມອ່ອນແອນີ້ໂດຍສົ່ງຂໍ້ຄວາມທາງການເມືອງຂອງເຂົາເຈາະຈົງໄປຍັງປະຊາຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກພາວະເງິນເຟີ້ຊ່ວງຄິດທົດສະວັດ 1920 ແລະພາວະເສດຖະກິດຕົກຕ່ຳຄັ້ງໃຫຍ່ ເຊັ່ນ ຊາວນາ ທະຫານຜ່ານສຶກ
ຮິດແລສະຫຼະສັນຊາດໂອຕະລິດຂອງເຂົາຢ່າງເປັນທາງການເມື່ອວັນທີ່ 7 ເມສາ ຄ.ສ. 1925 ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນ ເຂົາຍັງບໍ່ໄດ້ສັນຊາດເຢຍລະມັນເປັນເວລາເກືອບເຈັດປີທີ່ບໍ່ມີສັນຊາດ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າຊິງຕຳແໜ່ງທາງການເມືອງໄດ້ ແລະສ່ຽງຕໍ່ການຖືກເນລະເທດ ວັນທີ່ 25 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1932 ລັດຖະມົນຕີມະຫາດໄທແຫ່ງບຸນສະວິກ ຜູ້ເປັນສະມາຊິກ NSDAP ແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລເປັນຜູ້ບໍລິຫານຕົວແທນຂອງລັດໃນໄຣຊ໌ສະລັດໃນເບີລິນ ເຮັດໃຫ້ຮິດແລແມ່ນພົນລະເມືອງບຸນສະວິກແລະຈຶງເປັນພົນລະເມືອງເຢຍລະມັນອີກເທື່ອໜຶ່ງເຊັ່ນກັນ
ຄ.ສ. 1932 ຮິດແລລົງສະມັກຮັບເລືອກຕັ້ງເປັນປະທານາທິບໍດີແຂ່ງກັບຟອນ ຮິນແດນບູກ ເຂົາໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຈາກນັກອຸສາຫະກຳທີ່ຊົງອຳນາດທີ່ສຸດຂອງເຢຍລະມັນຫຼາຍຄົນ ຫຼັງສຸນທໍລະພົດວັນທີ່ 27 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1932 ຕໍ່ສະພາອຸສາຫະກຳໃນດຶດເຊັລດັອບ ຢ່າງໃດກໍດີ ຮິນແດນບູກໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຈາກພັກຊາດນິຍົມ ກະສັດນິຍົມຄາທໍລິກແລະສາທາລະນະລັດນິຍົມ ຕະຫຼອດຈົນສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕບາງພັກ ຮິດແລໃຊ້ຄຳຂວັນລະຫວ່າງຫາສຽງວ່າ "ຮິດແລອືແບດອຍຊະລັນ" (ຮິດແລເໜືອເຢຍລະມັນ) ໂດຍອ້າງເຖິງຄວາມທະເຍີທະຍານທາງການເມືອງແລະການຫາສຽງໂດຍເຄື່ອງບິນຂອງເຂົາ ຮິດແລມາເປັນອັນດັບສອງໃນການເລືອກຕັ້ງທັງສອງຮອບ ໂດຍໄດ້ສຽງຫຼາຍກວ່າ 35% ໃນການເລືອກຕັ້ງຄັ້ງສຸດທ້າຍ ແມ້ນຈະພ່າຍຕໍ່ຮິນແດນບູກ ການເລືອກຕັ້ງຄັ້ງນີ້ເຮັດໃຫ້ຮິດແລເປັນກຳລັງສຳຄັນໃນການເມືອງເຢຍລະມັນ
ການໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ
ການຂາດລັດຖະບານທີ່ມີປະສິດທິພາບເຮັດໃຫ້ນັກການເມືອງຊົງອິດທິພົນ ຟຣັນ ຟອນ ພາແພນ ແລະອັນແຟດ ຮູແກນແບກ ຕະຫຼອດຈົນນັກອຸສາຫະກຳແລະນັກທຸລະກິດຫຼາຍຄົນ ຂຽນຈົດໝາຍເຖິງຮິນແດນບູກ ຜູ້ລົງນາມກະຕຸ້ນໃຫ້ຮິນແດນບູກແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານ "ເຊິ່ງເປັນອິສະຫຼະຈາກພັກການເມືອງໃນລັດຖະສະພາ" ເຊິ່ງອາດປ່ຽນເປັນຂະບວນການເຊິ່ງອາດສ້າງຄວາມຍິນດີແກ່ປະຊາກອນຫຼາຍລ້ານຄົນ.
ຮິນແດນບູກຕົກລົງແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີຢ່າງບໍ່ເຕັມໃຈ ຫຼັງການເລືອກຕັ້ງເປັນການທົ່ວໄປອີກສອງຄັ້ງຄື ໃນເດືອນກໍລະກົດແລະພະຈິກ ຄ.ສ. 1932 ບໍ່ມີພັກໃດຈັດຕັ້ງລັດຖະບານສຽງຂ້າງຫຼາຍໄດ້ ຮິດແລຈະເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານຜະສົມຊ່ວງສັ້ນ ໆ ຈັດຕັ້ງໂດຍ NSDAP ແລະພັກປະຊາຊົນແຫ່ງຊາດເຢຍລະມັນ (DNVP) ຂອງຮູແກນແບກ ວັນທີ່ 30 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1933 ຄະນະລັດຖະມົນຕີຊຸດໃໝ່ສາບານຕົນເຂົ້າຮັບຕຳແໜ່ງລະຫວ່າງພິທີການທີ່ກະຊັບແລະຮຽບງ່າຍໃນສຳນັກງານຂອງຮິນແດນບູກ NSDAP ນັ່ງຕັ່ງສາມຈາກສິບເອັດຕຳແໜ່ງ ຮິດແລເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຮມັນ ເກີລິງເປັນລັດຖະມົນຕີລອຍ ແລະວິນເຮມ ຟຣິກເປັນລັດຖະມົນຕີມະຫາດໄທ
ເຫດການເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກ
ຂະນະດຳລົງຕຳແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮິດແລດຳເນີນການຕໍ່ຕ້ານຄວາມພະຍາຍາມຂອງຄູ່ແຂ່ງພັກ NSDAP ໃນການຈັດລັດຖະບານສຽງຂ້າງຫຼາຍ ເພາະການຄຸມເຊິງທາງການເມືອງ ຮິດແລຈຶງຂໍປະທານາທິບໍດີຮິນແດນບູກໃຫ້ຍຸບສະພາໄຣຊ໌ສະທັກອີກເທື່ອໜຶ່ງ ແລະກຳໜົດການເລືອກຕັ້ງໄວ້ຕົ້ນເດືອນມີນາວັນທີ່ 27 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1933 ອາຄານໄຣຊ໌ສະທັກຖືກວາງເພີງ ເກີລິງກ່າວໂທດວ່າເປັນແຜນການຄອມມິວນິສ ເພາະມາລີນັສ ຟານ ເດີ ລູບເບ (Marinus van der Lubbe) ຖືກພົບຕົວໃນອາຄານທີ່ເພີງກຳລັງລຸກໄໝ້ຢູ່ນັ້ນດ້ວຍ ການກະຕຸ້ນຮິດແລ ຮິນແດນບູກຕອບສະໜອງໂດຍອອກກິດສະດີເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກ 28 ກຸມພາ ເຊິ່ງຍັບຍັ້ງສິດທິຂັ້ນພື້ນຖານ ຮວມທັ້ງໝາຍສັ່ງໃຫ້ສົ່ງຕົວຜູ້ຖືກຄຸມຂັງມາສານ (habeas corpus) ກິດຈະກຳຂອງພັກຄອມມິວນິສເຢຍລະມັນຖືກປາບປາມແລະສະມາຊິກພັກຄອມມິວນິສເຢຍລະມັນຮາວ 4,000 ຄົນຖືກຈັບກຸມ ນັກວິໄຈ ຮວມທັງວິນລຽມ ແອລ. ຊິເລີ ແລະ ອະລັນ ບູລັອກ ເຫັນວ່າ NSDAP ເອງເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການວາງເພີງນັ້ນ
ມິສແກຣນຄິວບາ
ມິສແກຣນຄິວບາ (ອັງກິດ : Miss Grand Cuba) ເປັນການປະກວດນາງງາມລະດັບປະເທດ ຈັດຂຶ້ນເພື່ອຄັດເລືອກຕົວແທນສາວລາວເຂົ້າຮ່ວມປະກວດ ມິສແກຣນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ ໃນແຕ່ລະປີ
ຜົນການປະກວດລະດັບນານາຊາດ
ປຸ່ມສີ
ເພີ່ມເຕີມ
ມິສແກຣນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ການປະກວດມິສແກຣນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລແບ່ງຕາມປະເທດ * ໝວດ:ແມ່ແບບການປະກວດນາງງາມ ໝວດ:ການປະກວດນາງງາມ ໝວດ:ໂກລໂບ້ວ ບິວຕີ້
ອາໂດນ ຮິດແລ
ເຫດການເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກ
ນອກເໜືອໄປຈາກລົນນະລົງທາງການເມືອງ NSDAP ຍັງມີສ່ວນກັບຄວາມຮຸນແຮງກຶ່ງທະຫານແລະການຂະຫຍາຍການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອຕໍ່ຕ້ານຄອມມິວນິສໃນຊ່ວງກ່ອນການເລືອກຕັ້ງ ໃນວັນເລຶອກຕັ້ງ 6 ມີນາ ຄ.ສ. 1933 ສ່ວນແບ່ງຄະແນນສຽງຂອງ NSDAP ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 43.9% ແລະພັກທີ່ໄດ້ຮັບບ່ອນນັ່ງຫຼາຍທີ່ສຸດໃນລັດຖະສະພາ ຢ່າງໃດກໍດີ ພັກຂອງຮິດແລບໍ່ສາມາດຄອງສຽງຂ້າງຫຼາຍຢ່າງສົມບູນໄດ້ ຈຳຕ້ອງຮ່ວມລັດຖະບານກັບ DNVP ອີກຄັ້ງ
ວັນພັອດສະດຳແລະລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ
ວັນທີ່ 21 ມີນາ ຄ.ສ. 1933 ມີການຕັ້ງໄຣຊ໌ສະທັກໃໝ່ຂຶ້ນໃນພິທີເປີດທີ່ໂບດແກລິຊັນໃນພັອດສະດຳ "ວັນພັອດສະດຳ" ນີ້ຈັດຂຶ້ນເພື່ອສະແດງຄວາມສາມັກຄີລະຫວ່າງຂະບວນການນາຊີກັບອະພິຊົນແລະທະຫານປຣັສເຊຍເກົ່າ ຮິດແລປາກົດກາຍໃນຊຸດມໍນິງໂຄ້ດ ເຊິ່ງເປັນຊຸດພິທີການກາງວັນ ແລະທັກທາຍປະທານາທິບໍດີຟອນ ຮິນແດນບູກຢ່າງຖ່ອມຕົນ
ວັນທີ່ 23 ມີນາ ໄຣຊ໌ສະທັກປະຊຸມທີ່ໂຮງອຸປະລາກອນຄຣອລພາຍໃຕ້ສະຖານະການວຸ້ນວາຍ ຊາຍເອສເອເປັນແຖວປະຕິບັດໜ້າທີ່ຮັກສາຄວາມປອດໄພພາຍໃນອາຄານຂະນະທີ່ຄົນກຸ່ມໃຫຍ່ດ້ານນອກຄັດຄ້ານກົດໝາຍທີ່ສະເໜີຕະໂກນຄຳຂວັນແລະຄຸກຄາມສະມາຊິກລັດຖະສະພາກຳລັງມາເຖິງ ຖານະຂອງພັກກາງ ພັກໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສາມໃນໄຣຊ໌ສະທັກກາຍມາເປັນເດັດຂາດຫຼັງຮິດແລໃຫ້ຄຳໝັ້ນດ້ວຍວາຈາແກ່ ຜູ້ນຳພັກ ລຸດ ວິກ ຄາສ ວ່າ ປະທານາທິບໍດີຟອນ ຮິນແດນບູກຈະຍັງຄົງມີອຳນາດຍັບຍັ້ງ (veto) ຄາສຈຶງປະກາດວ່າພັກຈະສະນັບສະໜຸນລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ ທ້າຍສຸດລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດຜ່ານດ້ວຍສຽງ 441-84 ໂດຍມີທຸກພັກ ຍົກເວັ້ນພັກສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕເຫັນຊອບ ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດຮ່ວມກັບກິດສະດີກາເພີງໄໝ້ໄຣຊ໌ສະທັກປ່ຽນລັດຖະບານຂອງຮິດແລເປັນຜະເດັດການກົດໝາຍໂດຍພຶດຕິໄນ
ການປົດວິໄສທີ່ເຫຼືອ
ເມື່ອມີອຳນາດຄວບຄຸມເຕັມເໜືອອຳນາດນິຕິບັນຍັດແລະບໍລິຫານແລ້ວ ຮິດແລແລະພັນທະມິດທາງການເມືອງຂອງເຂົາເລິ່ມການປາບຄູ່ແຂ່ງການເມືອງທີ່ເຫຼືອຢ່າງເປັນລະບົບພັກສັງຄົມປະຊາທິປະໄຕຖືກຍຸບຕາມພັກຄອມມິວນິສແລະສິນຊັບທັງໝົດຖືກຍຶດ ຂະນະທີ່ຕົວແທນສະຫະພາບແຮງງານທັງໝົດຖືກບີບໃຫ້ຍຸບແລະຜູ້ນຳຖືກຈັບກຸມ ບາງຄົນຖືກສົ່ງໄປຍັງຄ່າຍກັກກັນ ອົງການສະຫະພາບໃໝ່ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນ ໂດຍເປັນຕົວແທນຂອງຄົນງານ ນາຍຈ້າງ ແລະເຈົ້າຂອງບໍລິສັດທຸກຄົນເປັນກຸ່ມດຽວ ສະຫະພາບແຮງງານໃໝ່ນີ້ສະທ້ອນແນວຄິດຊາດສັງຄົມນິຍົມໃນວິນຍານແຫ່ງ "ໂຟກສະເກໄມຊັບ" (ຊຸມຊົນເຊື້ອຊາດເຢຍລະມັນ) ຂອງຮິດແລ
ເມື່ອຮອດປາຍເດືອນມິຖຸນາ ພັກອື່ນໆ ກໍໄດ້ຖືກຍຸບໄປຈົນໝົດ ແລະດ້ວຍຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອຂອງເອສເອ ຮິດແລກົດດັນໃຫ້ພັກລັດຖະບານຜະສົມໃນນາມຂອງເຂົາ ຮູແກນແບກ ລາອອກ ວັນທີ່ 14 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1933 ພັກນາຊີຂອງຮິດແລໄດ້ຮັບການປະກາດໃຫ້ເປັນພັກການເມືອງຊອບດ້ວຍກົດໝາຍພັກດຽວໃນເຢຍລະມັນ ຂໍ້ຮຽກຮ້ອງຂອງເອສເອໃຫ້ມີອຳນາດທາງການເມືອງແລະການທະຫານເພີ່ມຂຶ້ນສ້າງຄວາມກັງວົນຢ່າງຫຼາຍໃນໝູ່ຜູ້ນຳທາງທະຫານ ອຸສາຫະກຳແລະການເມືອງ ຮິດແລສະໜອງໂດນກວາດລ້າງຜູ້ນຳເອສເອທັງໝົດ ໃນເຫດການເຊິ່ງຕໍ່ມາເອິ້ນວ່າ ຄືນແຫ່ງມີດຍາວ (Night of the Long Knives) ລະຫວ່າງວັນທີ່ 30 ມິຖຸນາເຖິງ 2 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1934 ຮິດແລຕັ້ງເປົ້າໝາຍແອນ ເລີມ ແລະຄູ່ແຂ່ງການເມືອງຄົນອື່ນ (ເຊັ່ນ ເກກໍ ສະທຣັສແຊແລະອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຄຸດ ຟອນ ຊະໄລແຊ) ເລີມແລະຜູ້ນຳເອສເອຄົນອື່ນໆ ຮ່ວມກັບຄູ່ແຂ່ງການເມືອງຂອງຮິດແລຈຳນວນໜຶ່ງ ຖືກລ້ອມ ຈັບກຸມ ແລະຍິງຖິ່ມ ຂະນະທີ່ປະຊາຄົມລະຫວ່າງປະເທດແລະຊາວເຢຍລະມັນບາງຄົນຕະໜົກຕໍ່ການຄາດຕະກຳ ຊາວເຢຍລະມັນຫຼາຍຄົນມອງວ່າຮິດແລກຳລັງຟື້ນຟູລະບຽບ
ວັນທີ່ 2 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1934 ປະທານາທິບໍດີຟອນ ຮິນແດນບູກເຖິງແກ່ກຳ ໜຶ່ງວັນກ່ອນໜ້ານັ້ນ ຄະນະລັດຖະມົນຕີໄດ້ຜ່ານກົດໝາຍໃຫ້ມີຜົນໃຊ້ບັງຄັບເມື່ອຮິນແດນບູກເສຍຊີວິດ ເຊິ່ງລົ້ມລ້າງຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີແລະຮວມອຳນາດຂອງປະທານາທິບໍດີນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮິດແລຈຶງກາຍມາເປັນທັງປະມຸກແຫ່ງລັດແລະປະມຸກລັດຖະບານ ມີຊື່ທາງການວ່າ ຟືແລອຸນໄຣຊ໌ສະຄັນຊະແລ (ຜູ້ນຳແລະນາຍົກລັດຖະມົນຕີ) ກົດໝາຍນີ້ແທ້ຈິງແລ້ວລະເມີດລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດ ຂະນະທີ່ລັດຖະບັນຍັດມອບອຳນາດຈະໃຫ້ຮິດແລປ່ຽນວິທີປະຕິບັດຈາກລັດຖະທຳມະນູນໄດ້ແຕ່ຫ້າມເຂົາຊັດເຈນບໍ່ໃຫ້ຜ່ານກົດໝາຍໃດໆ ທີ່ຂັດກັບຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີ ໃນ ຄ.ສ. 1932 ມີການແກ້ໄຂລັດຖະທຳມະນູນເພື່ອໃຫ້ປະທານສານຍຸດຕິທຳສູງສຸດ ບໍ່ແມ່ນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຮັກສາການແທນປະທານາທິບໍດີລະຫວ່າງທີ່ມີການເລືອກຕັ້ງໃໝ່ດ້ວຍ ກົດໝາຍນີ້ ຮິດແລໄດ້ປົດທາງແກ້ສຸດທ້າຍຕາມກົດໝາຍທີ່ຈະຖອດເຂົາອອກຈາກຕຳແໜ່ງ
ຕົ້ນ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລບັງຄັບໃຫ້ລັດຖະມົນຕີສົງຄາມ ຈອມພົນ ແວແນ ຟອນ ບອມແບກ ລາອອກ ເມື່ອສຳນວນຕຳລວດພົບວ່າ ພັນລະຍາໃໝ່ຂອງບອມແບກເຄີຍມີປະຫວັດເປັນໂສເພນີ ຮິດແລຖອດຜູ້ບັນຊາການທະຫານບົກ ພົນເອກ ແວແນ ຟອນ ຟິດ ຫຼັງຊຸທສະທັພເຟລ (ເອສເອສ) ສ້າງຂໍ້ກ່າວຫາວ່າເຂົາມີສ່ວນໃນຄວາມສັມພັນຮ່ວມເພດ ຊາຍທັງຄູ່ໄດ້ສູນເສຍຄວາມໂປດປານເມື່ອພວກເຂົາຄັດຄ້ານຂໍ້ຮຽກຮ້ອງຂອງຮິດແລທີ່ໃຫ້ທັງສອງກຽມກອງທັບບົກໃຫ້ພ້ອມເຂົ້າສູ່ສົງຄາມ ພາຍໃນ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລໃຊ້ກໍລະນີນີ້ທີ່ເອິ້ນວ່າກໍລະນີອື້ສາວບອມແບກ-ຟິດ ເພື່ອຮວມການຄວບຄຸມກອງທັບ ເຂົາດຳລົງຕຳແໜ່ງຜູ້ບັນຊາການທະຫານສູງສຸດແທນບອມແບກ ດັງນັ້ນ ຈຶງສາມາດບັງຄັບບັນຊາກອງທັບໄດ້ໂດຍກົງ ເຂົາປ່ຽນຕົວລັດຖະມົນຕີສົງຄາມກັບໂອແບຄອມມັນໂດແດເວມັກ (ກອງບັນຊາການທະຫານສູງສຸດ ຫຼື OKW) ນຳໂດຍ ພົນເອກ ວິນເຮມ ໄຄເທລ ວັນດຽວກັນ ພົນເອກ 16 ນາຍຖືກຖອດອອກຈາກຕຳແໜ່ງ ແລະ 44 ນາຍຖືກຍ້າຍ ທັງໝົດຖືກສົງໄສວ່າບໍ່ນິຍົມນາຊີພໍ ເມື່ອຮອດເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1938 ພົນເອກອື່ນອີກ 12 ນາຍຖືກປົດ
ເສດຖະກິດແລະວັດທະນະທຳ
thumb|left|upright|"โทเทเนรุง" (สรรเสริญผู้ตาย) บนระเบียงหน้า "เอเรนฮัลเลอ" (หอเกียรติยศ) ในฉากหลังเป็นที่ชุมนุมนาซี "เอเรนทรีบือเน" (เวทีเกียรติยศ) รูปจันทร์เสี้ยว ใน[[การชุมนุมที่เนือร์นแบร์ก|"ໂທເທເນລຸງ" (ສັນເສີນຜູ້ຕາຍ) ບົນລະບຽງໜ້າ "ເອເລນຮັນເລິ" (ຫໍກຽດຕິຍົດ) ໃນສາກຫຼັງເປັນທີ່ຊຸມນຸມນາຊີ "ເອເລນທີບືເນ"(ເວທີກຽດຕິຍົດ) ຮູບຈັນສ້ຽວ ໃນການຊຸມນຸມທີ່ເນືອນແບກ ກັນຍາ ຄ.ສ. 1934]] ໃນຄ.ສ. 1935 ຮິດແລແຕ່ງຕັ້ງຮະຈັນມາ ຊັກເປັນຜູ້ມີອຳນາດເຕັມດ້ານເສດຖະກິດສົງຄາມ ຮັບຜິດຊອບການກຽມເສດຖະກິດເພື່ອສົງຄາມ ການຟື້ນຟູບູລະນະແລະການຕິດອາວຸດໃໝ່ໄດ້ຮັບຈັດຫາເງິນທຸນຜ່ານເມໂຟບິນ ການພິມເງິນ ແລະການຍຶດສິນຊັບຂອງຜູ້ທີ່ຖືກຈັບກຸມໃນຂໍ້ຫາສ້ຽນໜາມແຜ່ນດິນຮວມທັງຍິວ ການວ່າງງານລົດລົງຢ່າງຫຼາຍ ຈາກຫົກລ້ານຄນໃນ ຄ.ສ. 1932 ເຫຼືອໜຶ່ງລ້ານຄົນໃນ ຄ.ສ. 1936 ຮິດເປັນຜູ້ດູແລໜຶ່ງໃນໂຄງການພັດທະນາສາທາລະນູປະໂພກໜຶ່ງໃນຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດເຢຍລະມັນ ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນ ທາງຫຼວງ ທາງລົດໄຟແລະງານສາທາລະນະອື່ນໆ ຄ່າຈ້າງລົດລົງເລັກໜ້ອຍໃນຊ່ວງປີກ່ອນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງເມື່ອທຽບກັບໃນສະໄໝໄວມາ ຂະນະທີ່ຄ່າຄອງຊີບເພີ່ມຂຶ້ນ 25%
ລັດຖະບານຮິດແລສະນັບສະໜຸນສະຖາປັດຕະຍະກຳຢ່າງກວ້າງຂວາງ ອັນແບດ ສະແພ ຜູ້ນຳການຕີຄວາມແບບຄາສສິກຂອງຮິດແລນຳໄປກັບວັດທະນະທຳເຢຍລະມັນຖືກກຳໜົດໃຫ້ຮັບຜິດຊອບການປະຕິສັງຂອນສະຖາປັດຕະຍະກຳໃນເບີລິນ ຮິດແລເປີດກີລາໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນໃນເບີລິນ
ການສ້າງເສີມອາວຸດແລະພັນທະມິດໃໝ່
ໃນການປະຊຸມກັບຜູ້ນຳທາງທະຫານຂອງເຢຍລະມັນເມື່ອວັນທີ່ 3 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1933 ຮິດແລກ່າວເຖິງ "ການພິຊິດເພື່ອເລແບນສະເລົາໃນທາງຕາເວັນອອກແລະເຮັດໃຫ້ເປັນເຢຍລະມັນຢ່າງໄຣ້ຄວາມປານີ" ເປັນມຸ່ງໝາຍນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດສູງສຸດຂອງເຂົາ ໃນເດືອນມີນາ ເຈົ້າຊາຍແບນາດ ວິນແຮມ ຟອນ ບືໂລ ເລຂາທິການເອົາສວະແວທີເກສອັມ (ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ) ອອກຖະແຫຼງການໃຫຍ່ເຖິງເປົ້າປະສົງຂອງນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດເຢຍລະມັນ ຄື ອັນຊະລູດກັບໂອຕະລິດ ການຟື້ນຟູພົມແດນແຫ່ງຊາດຂອງເຢຍລະມັນໃນ ຄ.ສ. 1914 ການປະຕິເສດການຈຳກັດທາງທະຫານພາຍໃຕ້ສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ການໄດ້ອະດີດອານານິຄົມເຢຍລະມັນແອຟິກາຄືນແລະເຂດອິດທິພົນຂອງເຢຍລະມັນໃນເອີລົບຕາເວັນອອກ ຮິດແລພົບວ່າເປົ້າໝາຍຂອງບືໂລນັ້ນຖ່ອມເກີນໄປ ໃນສຸນທໍລະພົດຂອງເຂົາຊ່ວງນີ້ ເຂົາເນັ້ນຍ້ຳເປົ້າໝາຍຂອງນະໂຍບາຍແລະຄວາມເຕັມໃຈເຮັດງານພາຍໃນຄວາມຕົກລົງລະຫວ່າງປະເທດຢ່າງສັນຕິ ໃນການປະຊຸມຄະນະລັດຖະມົນຕີທຳອິດໃນ ຄ.ສ. 1933 ຮິດແລຈັດລຳດັບລາຍຈ່າຍທາງທະຫານມາກ່ອນເງິນຊ່ອຍເຫຼືອຜູ້ວ່າງງານ
ເຢຍລະມັນຖອນຕົວຈາກສັນນິບາດຊາດແລະການປະຊຸມປົດອາວຸດໂລກໃນເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1933 ໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1935 ຮິດແລປະກາດຂະຫຍາຍກຳລັງພົນແວມັກເປັນ 600,000 ນາຍ ຫົກເທົ່າຂອງຈຳນວນສົນທິສັນຢາແວຊາຍອະນຸຍາດ ຮວມເຖິງການພັດທະນາກອງທັບອາກາດ (ລຸບວັບເຟີ)ແລະການຕື່ມຂະໜາດກອງທັບເຮືອ (ຄີກສະມາລີເນີ) ອັງກິດ ຝະລັ່ງ ອິຕາລີແລະສັນນິບາດຊາດປະນາມແຜນການເຫຼົ່ານີ້ວ່າເປັນການລະເມີດສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ຄວາມຕົກລົງນາວິກອັງກິດ-ເຢຍລະມັນ ວັນທີ່ 18 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1935 ອະນຸຍາດລະວາງນ້ຳໜັກຂອງກອງທັບເຮືອເຢຍລະມັນເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 35% ຂອງລາຊະນາວີອັງກິດ ຮິດແລຮຽກການລົງນາມຄວາມຕົກລົງດັງກ່າວວ່າເປັນ "ວັນທີ່ສຸກທີ່ສຸດໃນຊີວິດເຂົາ" ດັງທີ່ເຂົາເຊື່ອວ່າຄວາມຕົກລົງນີ້ແມ່ນຈຸດເລິ່ມຕົ້ນຂອງພັນທະມິດອັງກິດ-ເຢຍລະມັນທີ່ເຂົາໄດ້ທຳນາຍໄວ້ໃນໄມນ໌ຄັມພ໌ ຝະລັ່ງແລະອິຕາລີບໍ່ໄດ້ຮັບການປຶກສາກ່ອນລົງນາມ ເຊິ່ງເປັນການບັ່ນທອນສັນນິບາດຊາດໂດຍກົງ ແລະຖິ່ມສົນທິສັນຢາແວຊາຍບົນຫົນທາງສູ່ຄວາມບໍ່ລົງຮອຍກັນ
ເຢຍລະມັນຍຶດຄອງເຂດປອດທະຫານໃນໄຣນ໌ແລນອີກຄັ້ງໃນເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1936 ອັນເປັນການລະເມີດສົນທິສັນຢາແວຊາຍ ຮິດແລສົ່ງກຳລັງເຂົ້າໄປໃນແອສະປາຍເພື່ອສະນັບສະໜຸນພົນເອກຟຣັງ ໂກ ຫຼັງໄດ້ຮັບການຂໍຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອໃນເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1936 ໃນຂະນະດຽວກັນ ຮິດແລພະຍາຍາມສ້າງພັນທະມິດອັງກິດ-ເຢຍລະມັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໃນສະໜອງຕໍ່ວິກິດເສດຖະກິດທີ່ລຸກລາມຂຶ້ນອັນເກີດຈາກຄວາມພະຍາຍາມສ້າງເສີມອາວຸດຂຶ້ນໃໝ່ ຮິດແລຈຶງອອກບັນທຶກຂໍ້ຄວາມສັ່ງແຮມັນ ເກີລິງເພື່ອດຳເນິນການແຜນການສີ່ປີເພື່ອໃຫ້ເຢຍລະມັນພ້ອມເຮັດສົງຄາມພາຍໃນສີ່ປີຂ້າງໜ້າ "ບັນທຶກຂໍ້ຄວາມແຜນການສີ່ປີ" ເດືອນສິງຫາ ຄ.ສ. 1936 ກຳໜົດການຕໍ່ສູ້ສຸດກຳລັງລະຫວ່າງ "ຍິວ-ບານເຊວິກ ກັບຊາດສັງຄົມນິຍົມເຢຍລະມັນ ເຊິ່ງໃນມຸມມອງຂອງຮິດແລຈຳເປັນຕ້ອງມີຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຜູກມັດໃນການເສີມສ້າງອາວຸດໂດຍບໍ່ຄຳນຶງເຖິງມູນຄ່າເສດຖະກິດ
ເຄົາກາແລອັດໂຊ ຊີອາໂນ ລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງລັດຖະບານເບນິໂຕ ມຸສໂສລິນີ ປະກາດອັກສະລະຫວ່າງເຢຍລະມັນກັບອິຕາລີ ແລະໃນວັນທີ່ 25 ພະຈິກ ເຢຍລະມັນລົງນາມໃນສົນທິສັນຢາຕໍ່ຕ້ານອົງການຄອມມິວນີສສາກົນກັບຢີ່ປຸ່ນ ອັງກິດ ຈີນ ອິຕາລີແລະໂປແລນໄດ້ຮັບເຊີນໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມສົນທິສັນຢາດັງກ່າວດ້ວຍ ແຕ່ມີພຽງອິຕາລີເທົ່ານັ້ນທີ່ລົງນາມໃນ ຄ.ສ. 1937 ຮິດແລລະທິ້ງຄວາມຝັນພັນທະມິດອັງກິດ-ເຢຍລະມັນ ໂດຍກ່າວໂທດວ່າຜູ້ນຳອັງກິດ "ບໍ່ເໝາະສົມ" ເຂົາຈັດການປະຊຸມລັບທີ່ທຳນຽບລັດຖະບານໄຣຊ໌ກັບລັດຖະມົນຕີສົງຄາມແລະຕ່າງປະເທດ ຕະຫຼອດຈົນຫົວໜ້າທາງທະຫານໃນເດືອນພະຈິກປີນັ້ນ ຕາມບັນທຶກຂໍ້ຄວາມຮອສສະບັກ ຮິດແລຖະແຫຼງເຈດຕະນາໃນການໄດ້ມາເຊິ່ງເລແບນສະເຣາມ໌ສຳລັບຊາວເຢຍລະມັນແລະສັ່ງກຽມເຮັດສົງຄາມໃນທາງຕາເວັນອອກ ເຊິ່ງຈະເລິ່ມບໍ່ຊ້າກວ່າ ຄ.ສ. 1943 ເຂົາຖະແຫຼງບັນທຶກການປະຊຸມຖືວ່າເປັນ "ພິໄນກຳການເມືອງ" ໃນກໍລະນີເຂົາເສຍຊີວິດ ເຂົາຮູ້ສຶກວ່າວິກິດເສດຖະກິດເຢຍລະມັນໄດ້ມາຮອດຈຸດທີ່ມາດຕະຖານການຄອງຊີບໃນເຢຍລະມັນຖົດຖອຍຮຸນແຮງຈົນຕ້ອງໃຊ້ສະເພາະນະໂຍບາຍກ້າວຮ້າວທາງທະຫານ ຄື ຍຶດໂອຕະລິດແລະເຊໂກສະໂວເກຍເທົ່ານັ້ນ ຮິດແລກະຕຸ້ນການປະຕິບັດຢ່າງຣວດເຣັວ ກ່ອນທີ່ອັງກິດແລະຝະລັ່ງຈະເປັນຜູ້ນຳການແຂ່ງຂັນອາວຸດຢ່າງຖາວອນ ຕົ້ນ ຄ.ສ. 1938 ຕາມຕິດກໍລະນີອື້ສາວບອມແບກ-ຟຣິທ ຮິດແລຖືສິດຄວບຄຸມນະໂຍບາຍທາງທະຫານ-ຕ່າງປະເທດ ໂດຍປົດນອຍລັດຈາກຕຳແໜ່ງໂອແບສເທຍ ເບແຟລຊາແບ ແດ ເວມັກ (ຜູ້ບັນຊາການທະຫານສູງສຸດ) ຈາກຕົ້ນ ຄ.ສ. 1938 ສືບມາ ຮິດແລດຳເນິນນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດເຊິ່ງມີສົງຄາມເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ
ກາງລ້າງຊາດ
ມະໂນທັດຫຼັກຂອງນາຊີ ຄື ແນວຄິດຄວາມສະອາດເຊື້ອຊາດ ວັນທີ່ 15 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1935 ເຂົາສະເໜີກົດໝາຍສອງສະບັບ ເຊິ່ງຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ ກົດໝາຍເນືອນແບກ ແກ່ໄຣຊ໌ສະທັກ ກົດໝາຍນີ້ຫ້າມການສົມລົດລະຫວ່າງຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນຍິວກັບເຢຍລະມັນເຊື້ອສາຍຍິວ ແລະຫ້າມການຈ້າງສະຕີບໍ່ແມ່ນຍິວອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 45 ປີໃນຄົວເຮືອນຍິວ ກົດໝາຍກີດກັນຜູ້ທີ່ "ບໍ່ແມ່ນອາລະຍັນ" ຈາກຜົນປະໂຫຍດພົນລະເມືອງເຢຍລະມັນ ນະໂຍບາຍສຸພັນທຸສາດຊ່ວງທຳອິດຂອງຮິດແລມຸ່ງໄປຍັງເດັກທີ່ບົກພ່ອງທາງກາຍແລະການພັດທະນາໃນໂຄງການທີ່ຖືກຂະໜານນາມວ່າ ການປະຕິບັດບຣັນ (Action Brandt) ແລະພາຍຫຼັງອະນຸມັດໂຄງການກາລຸນຍະຄາດແກ່ຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ບົກພ່ອງທາງຈິດແລະກາຍຢ່າງຮ້າຍແຮງ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນມັກເອິ້ນວ່າ ການປະຕິບັດເທ4 (Action T4)
ແນວຄິດເລແບນສະເຣາມ໌ຂອງຮິດແລ ເຊິ່ງຮັບຫຼັກການໃນໄມຄັມພ໌ ມຸ່ງການໄດ້ມາເຊິ່ງດິນແດນໃໝ່ສຳລັບການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງຊາວເຢຍລະມັນໃນເອີລົບຕາເວັນອອກ ເຈເນຣັລ ພັນໂອສ ("ແຜນການທົ່ວໄປສຳລັບທາງຕາເວັນອອກ") ກຳໜົດໃຫ້ປະຊາກອນໃນເອີລົບຕາເວັນອອກແລະສະຫະພາບໂຊວຽດສ່ວນທີ່ຖືກຍຶດຄອງເນລະເທດໄປຍັງໄຊບີເລຍຕາເວັນຕົກ ເພື່ອໃຊ້ເປັນແຮງງານທາດຫຼືສັງຫານທິ້ງ ດິນແດນທີ່ຖືກພິຊິດຈະຖືກຕັ້ງເປັນອານານິຄົມຂອງຜູ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານຊາວເຢຍລະມັນຫຼືທີ່ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນເຢຍລະມັນ ແຜນການເດີມກຳໜົດໃຫ້ກະບວນການນີ້ເລິ່ມຕົ້ນຫຼັງການພິຊິດສະຫະພາບໂຊວຽດ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜົນ ຮິດແລຈຶງເລື່ອນແຜນການອອກໄປ ຈົນຮອດເດືອນມັງກອນ ຄ.ສ. 1942 ການຕັດສິນໃຈນີ້ໄດ້ນຳໄປຍັງການສັງຫານຊາວຍິວແລະຜູ້ຖືກເນລະເທດອື່ນເຊິ່ງຖືກພິຈາລະນາວ່າບໍ່ພຶງປາດຖະໜາ
ໂຮໂລໂກດ (The Holocaust) (Endlösung der jüdischen Frage ຫຼື "ການແກ້ປັນຫາຊາວຍິວຄັ້ງສຸດທ້າຍ") ຈັດຂຶ້ນແລະດຳເນິນການໂດຍໄຮລິດ ຮິມເລີແລະໄຣນາດ ໄຮດິດບັນທຶກການປະຊຸມວັນເຊ ເຊິ່ງຈັດຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ່ 20 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1942 ແລະນຳໂດຍໄຣນາດ ໄຮດິດ ຮ່ວມກັບເຈົ້າໜ້າທີ່ນາຊີອາວຸໂສອື່ນອີກສິບຫ້າຄົນເປັນຫຼັກຖານຊັດເຈນທີ່ສຸດເຖິງການວາງແຜນໂຮໂລໂກດຢ່າງເປັນລະບົບ ວັນທີ່ 22 ກຸມພາ ມີບັນທຶກຄຳກ່າວຂອງຮິດແລຕໍ່ເພື່ອນຮ່ວມວຽກ "ສຸຂະພາບດີຂອງເຮົາຈະຟື້ນຄືນກໍດ້ວຍການສັງຫານຍິວເທົ່ານັ້ນ" ມີຄ່າຍກັກກັນແລະຄ່າຍມໍລະນະນາຊີປະມານສາມສິບແຫ່ງໃຊ້ເພື່ອວັດຖຸປະສົງນີ້ຈົນຮອດລະດູຮ້ອນ ຄ.ສ. 1942 ບ່ອນຕັ້ງຄ່າຍກັກກັນເອົາວິດຖືກດັດແປງໃຫ້ສາມາດຮອງຮັບຜູ້ຖືກເນລະເທດຈຳນວນຫຼາຍເພື່ອສັງຫານຫຼືໃຊ້ແຮງງານທາດ
thumb|left|ทหารอเมริกันยืนอยู่ข้างรถเข็นซึ่งมีศพกองเป็นภูเขานอกเมรุใน[[ค่ายกักกันบูเคนวัลด์ที่เพิ่งได้รับการปลดปล่อย เมษายน ค.ศ. 1945|ທະຫານອາເມລິກັນຍືນຢູ່ຂ້າງລົດເຂັນເຊິ່ງມີສົບກອງເປັນພູເຂົານອກເມນໃນຄ່າຍກັກກັນບູເຄນວັນທີ່ເພິ່ງໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ ເມສາ ຄ.ສ. 1945]] ແມ້ນບໍ່ປາກົດວ່າມີຄຳສັ່ງເຈາະຈົງຈາກຮິດແລທີ່ອະນຸມັດການສັງຫານໝູ່ ເຂົາໄດ້ອະນຸມັດໄອຊັດສະກຸບເພນ ໜ່ວຍສັງຫານເຊິ່ງຕິດຕາມກອງທັບເຢຍລະມັນຜ່ານໂປແລນແລະລັດເຊຍ ເຂົາຍັງໄດ້ຮັບລາຍງານຢ່າງດີກ່ຽວກັບພຶດຕິກຳຂອງໜ່ວຍນີ້ດ້ວຍ ລະຫວ່າງການສອບສວນໂດຍເຈົ້າໜ້າທີ່ສືບລາຊະການລັບໂຊວຽດ ບັນທຶກເຊິ່ງໄດ້ຮັບການເປີດເຜີຍໃນອີກວ່າຫ້າສິບປີໃຫ້ຫຼັງ ຄົນຂັບລົດຂອງຮິດແລ ໄຮ ລິນເກີ ແລະຜູ້ຊ່ວຍຂອງເຂົາ ອັອດໂທ ກຶນເຊີ ຖະແຫຼງວ່າຮິດແລມີຄວາມສົນໃຈໂດຍກົງໃນການພັດທະນາຫ້ອງຮົມແກສ
ລະຫວ່າງ ຄ.ສ. 1939 ເຖິງ 1945 ເອສເອສເຊິ່ງໄດ້ຮັບການສະນັບສະໜຸນຈາກລັດຖະບານຜູ້ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືແລະທະຫານເກນຈາກປະເທດທີ່ຖືກຍຶດຄອງ ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການເສຍຊີວິດເຖິງຊາວເອັດເຖິງສິບເອັດເຖິງສິບສີ່ລ້ານຊີວິດ ຮວມທັງຊາວຍິວຫົກລ້ານຄົນ ຄິດເປັນສອງໃນສາມຂອງປະຊາກອນຍິວໃນເອີລົບ ແລະຊາວໂລມາລະຫວ່າງ 500,000 ເຖິງ 1,500,000 ຄົນ ການເສຍຊີວິດເກີດຂຶ້ນໃນຄ່າຍກັກກັນແລະຄ່າຍມໍລະນະຍ່ານຊາວຍິວ ແລະການປະຫານຊີວິດໝູ່ ເຫຍື່ອການລ້າງຊາດຫຼາຍຄົນຖືກຮົມແກສຈົນເສຍຊີວິດ ຂະນະທີ່ບາງຄົນເສຍຊີວິດເພາະຫິວໂຫຍຫຼືປ່ວຍຂະນະໃຊ້ແຮງງານທາດ
ຄວາມສຳເລັດທາງການທູດຊ່ວງຕົ້ນ
thumb|ฮิตเลอร์กับรัฐมนตรีต่างประเทศญี่ปุ่น โยสึเกะ มัตซุโอกะ ที่การประชุมในกรุงเบอร์ลินเมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ. 1941 ที่ยืนอยู่ข้างหลังนั้นคือ โจอาคม ฟอน ริบเบนทรอพ|ຮິດແລກັບລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຢີ່ປຸ່ນ ໂຍສຶເກະ ມັດຊຸໂອກະ ທີ່ການປະຊຸມໃນກຸງເບີລິນເມື່ອເດືອນມີນາ ຄ.ສ. 1941 ທີ່ຍືນຢູ່ຂ້າງຫຼັງນັ້ນຄື ໂຈອາຄົມ ຟອນ ລິບແບນທອບ
ພັດທະມິດກັບຢີ່ປຸ່ນ
ໃນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 1938 ດ້ວຍການແນະນຳຈາກລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດທີ່ເພິ່ງໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງໃໝ່ ໂຈອາຄົມ ຟອນ ລິບແບນທອບ ຜູ້ນິຍົມຢີ່ປຸ່ນຢ່າງແຂັງຂັນ ຮິດແລຈຶງຍຸດຕິພັນທະມິດຈີນ-ເຢຍລະມັນກັບສາທາລະນະລັດຈີນແລະເຂົ້າເປັນພັນທະມິດກັບຢີ່ປຸ່ນທີ່ທັນສະໄໝແລະຊົງອຳນາດກວ່າ ຮິດແລປະກາດຮັບຮອງແມນຈູກົວ ລັດທີ່ຢີ່ປຸ່ນຍຶດຄອງໃນແມນຈູເລຍຂອງເຢຍລະມັນແລະສະຫຼະການອ້າງສິດຂອງເຢຍລະມັນເໜືອອະດີດອານານິຄົມໃນແປຊິຟິກທີ່ຢີ່ປຸນຖືຄອງຢູ່ ຮິດແລສັ່ງຍຸດຕິການສົ່ງອາວຸດໄປຍັງຈີນແລະເອິ້ນນາຍທະຫານເຢຍລະມັນທີ່ເຮັດວຽກກັບກອງທັບຈີນທັງໝົດກັບ ເພື່ອເປັນການຕອບໂຕ້ ພົນເອກ ຈຽງ ໄຄແຊັກຂອງຈີນຍົກເລີກຄວາມຕົກລົງເສດຖະກິດຈີນ-ເຢຍລະມັນທັງໝົດ ເຮັດໃຫ້ເຢຍລະມັນຂາດວັດຖຸດິບຈາກຈີນ ແມ້ນຈີນຈະຍັງຂົນສົ່ງທັງສະແຕນເຊິ່ງເປັນໂລຫະສຳຄັນໃນການຜະລິດອາວຸດ ຕໍ່ໄປຈົນກະທັ່ງ ຄ.ສ. 1939
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 37
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 37 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ອາໂດນ ຮິດແລ
ພັດທະມິດກັບຢີ່ປຸ່ນ
ແຊັມເບີເລນພໍໃຈກັບການປະຊຸມມິວນິກ ໂດຍເອິ້ນຜົນວ່າ "ສັນຕິພາບໃນສະໄໝຂອງເຮົາ" ຂະນະທີ່ຮິດແລຄຽດກັບໂອກາດເຮັດສົງຄາມທີ່ພາດໄປໃນ ຄ.ສ. 1938
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 37
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ອາໂດນ ຮິດແລ
ໂອຕະລີດແລະເຊໂກສະໂລວາເກຍ
ວັນທີ່ 12 ມີນາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລປະກາດຮວມໂອຕະລີດເຂົ້າກັບນາຊີເຢຍລະມັນໃນອັນສະລູດ ຈາກນັ້ນຮິດແລມຸ່ງຄວາມສົນໃຈຂອງເຂົາໄປຍັງປະຊາກອນເຊື້ອຊາດເຢຍລະມັນໃນເຂດຊູເດເຕນແລນຂອງເຊໂກສະໂລວາເກຍ
ໝາກອຶ
ໝາກອຶ (ອັງກິດ: Kabocha squash; カボチャ, 南瓜; Kabocha) ແມ່ນພືດຊະນິດນຶ່ງ ໃຊ້ເຮັດໄດ້ທັງອາຫານຄາວ ຂອງຫຼານ ແລະແມ່ນອາຫານກິນຫຼິ້ນໄດ້ນຳ. ປົກກະຕິໝາກອຶເມື່ອແກ່ຈັດຈະມີສີເຫຼືອງອົມສົ້ມ ໝາກອຶແມ່ນພືດມີເຖົາ ປູກໄດ້ທົ່ວໄປທັງໃນຂົງເຂດຮ້ອນແລະເຂດໜາວ. ໃນທາງພຶກສາສາດ ໝາກອຶຈັດຢູ່ໃນສະກຸນ Cucurbita ວົງ Cucurbitaceae ແມ່ນພືດທີ່ມີຖິ່ນກຳເໜີດໃນທະວີບອາເມລິກາ ແລະແພ່ກະຈາຍໄປທົ່ວໂລກ.
ອາໂດນ ຮິດແລ
ໂອຕະລີດແລະເຊໂກສະໂລວາເກຍ
ວັນທີ່ 28-29 ມີນາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລຈັດການປະຊຸມລັບຂຶ້ນຫຼາຍຄັ້ງໃນກຸງເບີລິນກັບຄອນລັດ ແຮນໄລ ແຫ່ງຊູແດແຕນໄຮຟອນ (Heimfront, "ແນວສະໜັບສະໜຸນ") ພັກການເມືອງເຊື້ອຊາດເຢຍລະມັນໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຊູແດແຕນແລນ ທັງສອງຕົກລົງວ່າແຮນໄລຈະຮຽກຮ້ອງສິດທິປົກຄອງຕົນເອງສຳລັບຊາວເຢຍລະມັນຊູແດແຕນຕື່ມຂຶ້ນຈາກລັດຖະບານເຊໂກສະໂລວາເກຍ ເຊິ່ງຈະເປັນຂໍ້ອ້າງສຳລັບການປະຕິບັດທາງທະຫານຕໍ່ເຊໂກສະໂລວາເກຍ ໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 1938 ແຮນໄລບອກລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຮົງກະລີວ່າ "ບໍ່ວ່າລັດຖະບານແຊັກຈະສະເໜີອີ່ຫຍັງ ເຂົາຈະຮຽກຮ້ອງສູງຂຶ້ນສະເໝີ... ເຂົາຕ້ອງການບ່ອນທຳລາຍຄວາມເຂົ້າໃຈໃນທຸກວິຖີທາງ ເພາະນີ້ເປັນພຽງວິທີດຽວທີ່ຈະລະເບີດເຊໂກສະໂລວາເກຍຢ່າງຮວດເຮັວ ໂດຍສ່ວນຕົວ ຮິດແລມອງວ່າບັນຫາຊູແດແຕນບໍ່ສຳຄັນ ເຈດຕະນາທີ່ແທ້ຈິງຂອງເຂົານັ້ນຄືສົງຄາມພິຊິດເຊໂກສະໂລວາເກຍ
thumb|left|upright|เดือนตุลาคม ค.ศ. 1938 ฮิตเลอร์ (ยืนอยู่ในเมอร์ซิเดส) ขับผ่านฝูงชนในเชบ ส่วนหนึ่งของภูมิภาคซูเดเตนที่มีประชากรชาวเยอรมันอาศัยอยู่มากของ[[เชโกสโลวาเกีย ซึ่งถูกผนวกเข้ากับนาซีเยอรมนีจากความตกลงมิวนิก|ເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລ (ຍືນຢູ່ໃນເມີຊິເດສ) ຂັບຜ່ານຝູງຊົນໃນແຊັບ ສ່ວນນຶ່ງຂອງພູມິພາກຊູແດແຕນທີ່ມີປະຊາກອນຊາວເຢຍລະມັນອາໄສຢູ່ຫຼາຍຂອງເຊໂກສະໂລວາເກຍ ເຊິ່ງຖືກຮວມເຂົ້າກັບນາຊີເຢຍລະມັນຈາກຄວາມຕົກລົງມິວນິກ]] ໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລສັ່ງໃຫ້ OKW ກຽມກາມສຳລັບຟັນກຶນ (Fall Grün, ກໍລະນີຂຽວ) ຊື່ລະຫັດສຳລັບການບຸກຄອງເຊໂກສະໂລວາເກຍ ດ້ວຍເຫດຜົນຂອງແຮງກົດດັນທາງການທູດຢ່າງໜັກຈາກຝະລັ່ງແລະອັງກິດ ວັນທີ່ 5 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1938 ປະທານາທິບໍດີເຊໂກສະໂລວາເກຍ ແອັດວາດ ແບເນດ ຈຶງປະກາດເປັນ "ແຜນການທີ່ສີ່" ເພື່ອຈັດລະບຽບປະເທດໃໝ່ຕາມລັດຖະທຳມະນູນ ເຊິ່ງຕົກລົງຮັບຂໍ້ຮຽກຮ້ອງສ່ວນໃຫຍ່ຂອງແຮນໄລວ່າດ້ວຍການປົກຄອງຕົນເອງຂອງຊູແດແຕນ ໄຮຟອນຂອງແຮນໄລສະໜອງຂໍ້ຕໍ່ຂອງແບເນດດ້ວຍການປະທະຢ່າງຮຸນແຮງຫຼາຍເທື່ອຮາວກັບຕຳລວດເຊໂກສະໂລວາເກຍ ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ການປະກາດກົດໄອຍະການສຶກໃນບາງເຂດຂອງຊູແດແຕນ
ເຢຍລະມັນນັ້ນເພິ່ງພານ້ຳມັນນຳເຂົ້າ ການຜະເຊີນໜ້າກັບອັງກິດເໜືອກໍລະນີພິພາດເຊໂກສະໂລວາເກຍ ອາດຕັດທອນສະບຽງນ້ຳມັນຂອງເຢຍລະມັນໄດ້ ຮິດແລຈຶງເລື່ອນຟັລກຶນອອກໄປ ເຊິ່ງເດີມວາງແຜນໄວ້ເມື່ອວັນທີ່ 1 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1938 ວັນທີ່ 29 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລ, ເນວິລ ເຊັມເບີເລນ,ເອດູອາ ດາລາດີເຍ ແລະ ເບນິໂຕ ສະໂລສິນີເຂົ້າຮ່ວມການປະຊຸມນຶ່ງມື້ໃນກຸງມິວນິກເຊິ່ງນຳໄປສູ່ຄວາມຕົກລົງມິວນິກ ເຊິ່ງໄດ້ມອບຂອບເຂດຊູແດແຕນແລນໃຫ້ແກ່ເຢຍລະມັນ
ແຊັມເບີເລນພໍໃຈກັບການປະຊຸມມິວນິກ ໂດຍເອິ້ນຜົນວ່າ "ສັນຕິພາບໃນສະໄໝຂອງເຮົາ" ຂະນະທີ່ຮິດແລກຳລັງຄຽດກັບໂອກາດເຮັດສົງຄາມທີ່ພາດໄປໃນ ຄ.ສ. 1938 ຮິດແລສະແດງຄວາມຜິດຫວັງຂອງເຂົາຕໍ່ຄວາມຕົກລົງມິວນິກອອກມາໃນສຸນທໍລະພົດເມື່ອວັນທີ່ 9 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1938 ໃນຊາຣ໌ບຶກເຄນ ໃນມຸມມອງຂອງຮິດແລ ສັນຕິພາບເຊິ່ງອັງກິດເປັນນາຍໜ້ານັ້ນ ແມ້ນຈະອຳນວຍປະໂຫຍດຕໍ່ການຮຽກຮ້ອງບັງໜ້າເຢຍລະມັນແຕ່ກໍເປັນຄວາມພ່າຍແພ້ທາງການທູດເຊິ່ງຍິ່ງກະຕຸ້ນເຈດຕະນາຂອງຮິດແລໃນການຈຳກັດອຳນາດຂອງອັງກິດເພື່ອກຸຍທາງແກ່ການຂະຫຍາຍຕົວໄປທາງຕາເວັນອອກຂອງເຢຍລະມັນ ຜົນຈາກການປະຊຸມນີ້ ຮິດແລໄດ້ຮັບເລືອກເປັນບຸກຄົນແຫ່ງປີນິດຕະຍະສານໄທມ໌ ຄ.ສ. 1938
ກະສິດ ພິຮົມ
ກະສຶດ ພຶຮມ ເປນນັກການເມືອງໄທຍພົກປະຊາທຶປັດ
ອາໂດນ ຮິດແລ
ໂອຕະລີດແລະເຊໂກສະໂລວາເກຍ
ໃນປາຍປີ ຄ.ສ. 1938 ແລະຕົ້ນ ຄ.ສ. 1939 ວິກິດຕະການເສດຖະກິດທີ່ດຳເນິນຕໍ່ໄປເຊິ່ງເກີດຈາກຄວາມພະຍາຍາມສ້າງເສີມອາວຸດໃໝ່ບີບໃຫ້ຮິດແລຕັດງົບປະມານປ້ອງກັນປະເທດລົງຢ່າງຫຼາຍ ວັນທີ່ 30 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລກ່າວສຸນທໍລະພົດ "ສົ່ງອອກຫຼີຕາຍ" ໂດຍຮຽກຮ້ອງການຮຸກທາງເສດຖະກິດຂອງເຢຍລະມັນເພື່ອຕື່ມສິນຊັບແລກປ່ຽນຕ່າງປະເທດເຢຍລະມັນເພື່ອຈ່າຍເປັນຄ່າວັດຖຸດິບ ເຊັ່ນ ເຫຼັກຄຸນນະພາບສູງເຊິ່ງຈຳເປັນຕໍ່ອາວຸດທາງທະຫານ
ກະສິດ ພິຮົມ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນກຸງເທບຄຣິສຕຽນວິທະຍາໄລ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ອາໂດນ ຮິດແລ
ໂອຕະລີດແລະເຊໂກສະໂລວາເກຍ
ວັນທີ່ 15 ມີນາ ຄ.ສ. 1939 ໂດຍເປັນການລະເມີດຂໍ້ຕົກລົງມິວນິກແລະອາດເປັນເພາະຜົນຂອງວິກິດຕະການເສດຖະກິດທີ່ຖະຫຼຳລຶກເຊິ່ງຕ້ອງການສິນຊັບເພີ່ມເຕີມ ຮິດແລຈຶງສັ່ງໃຫ້ແວມັກບຸກຄອງປຣາກ ແລະຈາກປາສາດປຣາກໄດ້ປະກາດໃຫ້ໂບຮີເມຍແລະໂມລາເວຍເປັນລັດໃນອາລັກຂາຂອງເຢຍລະມັນ
ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງປະທຸ
ໃນການປະຊຸມສ່ວນຕົວໃນຄ.ສ. 1939 ຮິດແລອະທິບາຍວ່າອັງກິດເປັນສັດຕູຫຼັກທີຈຳຕ້ອງຖືກພິຊິດ ໃນມຸມມອງເຂົາ ການລົບລ້າງໂປແລນຈາກການເປັນຊາດອະທິປະໄຕເປັນການໂຫມໂຮງທີຈຳເປັນສູ່ເປົ້າໝາຍນັ້ນ ປີກຕາເວັນອອກຈຳຕ້ອງໄດ້ຮັບການເຮັດໃຫ້ປອດໄພ ແລະທີດິນຈະຖືກຕື່ມເຂົ້າໄປໃນເລເບນສະເຣົາມ໌ຂອງເຢຍລະມັນ ຮິດແລຕ້ອງການໃຫ້ໂປແລນເປັນລັດບໍລິວານຂອງເຢຍລະມັນຫຼີບໍ່ສະນັ້ນກໍຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນກາງເພື່ອໃຫ້ປີກທາງຕາເວັນອອກຂອງໄຣຊ໌ປອດໄພແລະເພື່ອປ້ອງກັນການປິດລ້ອມຂອງອັງກິດທີເປັນໄປໄດ້
ແຕ່ເດີມ ຮິດແລມັກແນວຄິດລັດບໍລິວານເຊິ່ງຖືກປະຕິເສດໂດຍລັດຖະບານໂປແລນ ດັງນັ້ນ ຮິດແລຈຶງຕັດສິນໃຈບຸກຄອງໂປແລນ ເຊິ່ງເຂົາຖືວ່າເປັນເປົ້າໝາຍນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດຫຼັກຂອງເຢຍລະມັນໃນ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລຖືກຂັດໃຈທີ່ອັງກິດ "ຮັບປະກັນ" ເອກະລາດຂອງໂປແລນ ເຊິ່ງປະກາດເມື່ອວັນທີ່ 31 ມີນາ ຄ.ສ. 1939 ແລະບອກແກ່ເພື່ອນຮ່ວມວຽກເຂົາວ່າ "ຂ້າພະເຈົ້າຈະພົ່ນເຄື່ອງດື່ມປີສາດໃຫ້ກັບພວກມັນ" ໃນສຸນທໍລະພົດໃນວິລເຮມຊາເວນເພື່ອປ່ອຍເຮືອປະຈັນບານເທຍພິດລົງນ້ຳເມື່ອວັນທີ່ 1 ເມສາ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລຂູ່ຈະບອກຍົກເລີກທັງຄວາມຕົກລົງນາວິກອັງກິດ-ເຢຍລະມັນເປັນຄັ້ງທຳອິດ ຫາກອັງກິດຍືນການການຮັບປະກັນເອກະລາດຂອງໂປແລນ ເຊິ່ງເຂົາມອງວ່າເປັນນະໂຍບາຍ "ຕີວົງລ້ອມ" ວັນທີ່ 3 ເມສາ ຄ.ສ. 1939 ຮິດແລສັ່ງການໃຫ້ຝ່າຍທະຫານກຽມການສຳລັບຟັລໄວສສ໌ (Fall Weiss, "ກໍລະນີຂາວ) ແຜນການສຳລັບບຸກຄອງຂອງເຢຍລະມັນໃນວັນທີ່ 25 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1939 ໃນສຸນທໍລະພົດຕໍ່ໄຣຊ໌ສະທັກເມື່ອວັນທີ່ 28 ເມສາ ຮິດແລບອກເລີກທັງຄວາມຕົກລົງນາວິກອັງກິດ-ເຢຍລະມັນແລະສົນທິສັນຍາບໍ່ຮຸກຮານເຢຍລະມັນ-ໂປແລນ ຮິດແລກ່າວແກ່ນາຍພົນຂອງເຂົາວ່າແຜນການດັ້ງເດີມຂອງເຂົາໃນ ຄ.ສ. 1939 ຄື"...ຈັດຕັ້ງຄວາມສັມພັນທີ່ຍອມຮັບໄດ້ກັບໂປແລນເພື່ອຕໍ່ສູ້ກັບຕາເວັນຕົກ" ເນື່ອງຈາກໂປແລນປະຕິເສດຈະເປັນບໍລິວານຂອງເຢຍລະມັນ ຮິດແລຈຶງເຊື່ອວ່າທາງເລືອກດຽວຂອງເຂົາຄືການບຸກຄອງໂປແລນ
ນັກປະຫວັດສາດ ເຊັ່ນ ວິລລຽມ ຄາຣ໌, ແກຮາດ ໄວແບກ ແລະ ອຽນ ເຄີຊໍສະເໜີວ່າ ສາເຫດທີ່ຮິດແລເຮັ່ງເຮັດສົງຄາມເພາະຄວາມຢ່ານຜິດປົກກະຕິແລະໝົກໝຸ້ນຂອງເຂົາວ່າຈະຕາຍກ່ອຍວັຍອັນຄວນ ແລະດັງນັ້ນຈຶງມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ ເຂົາບໍ່ອາດບໍ່ມີຊີວິດຢູ່ຈົນສຳເລັດວຽກຂອງເຂົາກໍໄດ້
ຮິດແລເດີມກັງວົນວ່າການໂຈມຕີທາງທະຫານຕໍ່ໂປແລນອາດສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດສົງຄາມກັບອັງກິດກ່ອນເວລາອັນຄວນ ຢ່າງໃດກໍດີ ລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດຂອງຮິດແລ ແລະອະດີດເອກອັກຄະລາຊະທູດປະຈຳກຸງລອນດອນ ໂຈອາຄິມ ຟອນ ຮິບແບນທຣອພ ຍືນຍັນແກ່ເຂົາວ່າທັງອັງກິດແລະຝະລັ່ງຈະບໍ່ເຄົາລົບຄວາມຜູກມັດຂອງພວກຕົນຕໍ່ໂປແລນ ແລະສົງຄາມເຢຍລະມັນ-ໂປແລນຈະເປັນພຽງສົງຄາມໃນພູມິພາກຈຳກັດ ຮິບແບນທຣອພອ້າງວ່າໄດ້ສະແດງໂທລະເລກພາຍໃນ (diplomatic cable) ແກ່ຮິດແລເຊິ່ງສະໜັບສະໜຸນການວິເຄາະຂອງເຂົາເອກອັກຄະລາຊະທູດເຢຍລະມັນປະຈຳກຸງລອນດອນ ແຮແບດ ຟອນ ດີກເຊນ ສະໜັບສະໜຸນການວິເຄາະຂອງຮິບແບນທຣອພດ້ວຍການເດີນໜັງສືໃນເດືອນສິງຫາ ຄ.ສ. 1939 ໂດຍລາຍງານວ່າເຊມເບີເລນຊາບ "ໂຄງສ້າງສັງຄົມຂອງອັງກິດ ກະທັ່ງກອບຄວາມຄິດຂອງຈັກກະວັດອັງກິດ ວ່າຈະບໍ່ຮອດພົ້ນຄວາມຍຸ່ງເຫຍີງຂອງສົງຄາມແມ້ນຈະຊະນະກໍຕາມ" ແລະດັງນັ້ນຈຶງຈະຍອມອ່ອນຕາມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ວັນທີ່ 21 ສິງຫາ ຮິດແລຈິງສັ່ງລະດົມພົນທາງທະຫານຕໍ່ໂປແລນ
ແຜນການສຳລັບການທັບທາງທະຫານໃນໂປແລນຂອງຮິດແລເມື່ອປາຍເດືອນສິງຫາຫຼືຕົ້ນເດືອນກັນຍານັ້ນຕ້ອງອາໄສການສະໜັບສະໜຸນໂດຍປະລິຍາຍຂອງໂຊວຽດ ສົນທິສັນຍາບໍ່ຮຸກຮານ (ສົນທິສັນຍາໂມໂລຕອຟ-ຮິບແບນທຣອພ) ລະຫວ່າງເຢຍລະມັນກັບສະຫະພາບໂຊວຽດ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງໂຈເຊຟ ສະຕາລິນ ຮວມພາກຜະໜວກລັບດ້ວຍຄວາມຕົກລົງແບ່ງໂປແລນລະຫວ່າງສອງປະເທດ ໃຈການສະໜອງຕໍ່ສົນທິສັນຍາໂມໂລຕອຟ-ຮິບແບນທຣອພ ອັງກິດແລະໂປແລນລົງນາມໃນພັນທະມິດທາງການທະຫານອັງກິດ-ໂປແລນເມື່ອວັນທີ 25 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1939 ເຊິ່ງຂັດກັບທີຮິບແບນທຣອພພະຍາກອນໄວ້ວ່າສົນທິສັນຍາທີເພິ່ງກໍ່ຕັ້ງນີ້ຈະຕັດຄວາມສັມພັນລະຫວ່າງອັງກິດ-ໂປແລນ ພັນທະມິດນີ້ ຮ່ວມກັບຂ່າວຈາກອິຕາລີທີ່ວ່າມຸດໂສລິນີຈະບໍ່ເຄົາລົບສົນທິສັນຍາເຫຼັກ ເຮັດໃຫ້ຮິດແລເລື່ອນການໂຈມຕີໂປແລນອອກໄປຈາກວັນທີ 25 ສິງຫາ ໄປເປັນ 1 ກັນຍາ ບໍ່ຈັກມື້ກ່ອນສົງຄາມເລິ່ມຕົ້ນ ຮິດແລພະຍາຍາມອອກອຸບາຍໃຫ້ອັງກິດວາງຕົວເປັນກາງໂດຍສະເໜີການຮັບປະກັນບໍ່ຮຸກຮານຕໍ່ຈັກກະວັດອັງກິດເມື່ອວັນທີ 25 ສິງຫາ ແລະໂດຍໃຫ້ຮິບແບນທຣອພສະເໜີແຜນສັນຕິພາບນາທີສຸດທ້າຍດ້ວຍຈຳກັດເວລາສັ້ນຢ່າງເປັນໄປບໍ່ໄດ້ໃນຄວາມພະຍາຍາມທີຈະກ່າວໂທດວ່າສົງຄາມເປັນຜົນຈາກຄວາມເຊື່ອຍຊາຂອງອັງກິດແລະໂປແລນ
ເພື່ອໃຊ້ເປັນຂໍ້ອ້າງສຳລັບການບຸກຄອງທາງທະຫານຕໍ່ໂປແລນ ຮິດແລຈຶງອ້າງສິດທິເໜືອນະຄອນເສລີດານຊິກແລະສິດທິໃນຸຖະໜົນນອກອານ່ເຂດຂ້າມສະໜວນໂປແລນ ເຊິ່ງເຢຍລະມັນໄດ້ຍົກໃຫ້ພາຍໃຕ້ສົນທິສັນຍາແວຊາຍ ແມ້ນຄວາມກັງວົນຂອງຮິດແລວ່າອັງກິດອາດເຂົ້າແຊກແຊງ ທ້າຍທີ່ສຸດ ເຂົາບໍ່ໄດ້ຍຸດຕິເປົ້າໝາຍໃນອັນທີ່ຈະບຸກຄອງໂປແລນ ແລະວັນທີ 1 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1939 ເຢຍລະມັນກໍໄດ້ບຸກຄອງໂປແລນທາງຕາເວັນຕົກ ອັງກິດແລະຝະລັ່ງສະໜອງໂດຍປະກາດສົງຄາມຕໍ່ເຢຍລະມັນໃນວັນທີ 3 ກັນຍາ ເຊິ່ງໄດ້ສ້າງຄວາມປະຫຼາດໃຈແກ່ຮິດແລ ເຮັດໃຫ້ເຂົາຫັນໄປຫາຮິບແບນທຣອພແລະຖາມເຂົາຢ່າງໂກດໆ ວ່າ "ເອົາຈັງໃດທີນີ້" ຝະລັ່ງແລະອັງກິດບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດຕາມການປະກາດຂອງຕົນໃນທັນທີແລະເມື່ອວັນທີ່ 17 ກັນຍາ ກອງທັບໂຊວຽດບຸກຄອງໂປແລນຈາກທາງຕາເວັນອອກ
ໝາກອຶ
ຄວາມເປັນມາ
ໂດຍທົ່ວໄປເຊື່ອວ່າຕະກຸນແຕງມີຈຸດກຳເໜີດໃນອາເມລິກາກາງ ແລ້ວແພ່ກະຈາຍໄປທົ່ວໂລກພາຍຫຼັງ ໝາກອຶເຂົ້າສູ່ຍີ່ປຸ່ນໂດຍພໍ່ຄ້າຊາວປອກຕຸຍການເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1540 ໂດຍນຳມາຈາກກຳປູເຈຍ. ຊື່ພາສາປອກຕຸຍການຂອງໝາກອຶແມ່ນ Cambodia abóbora (カンボジャ・アボボラ) ແລະຫຍໍ້ລົງໃນພາສາຍີ່ປຸ່ນເຫຼືອພຽງ kabocha ບາງບ່ອນໃນຍີ່ປຸ່ນຫຍໍ້ເປັນ "bobora".
ຮູບຮ່າງໜ້າຕາ
ໝາກອຶແມ່ນໄມ້ເຖົາເລືອໄປຕາມດິນ ມີມືສຳລັບຍຶດເກາະ ລຳຕົ້ນອວບນ້ຳ ໃບດ່ຽວຮູບຫ້າຫຼ່ຽມ ມີຂົນທັງສອງດ້ານ. ດອກສີເຫຼືອງຮູບກະດິ່ງ. ໜ່ວຍໝາກອຶມີນຳກັນຫຼາຍລັກສະນະ ບາງເທຶ່ອແມ່ນໜ່ວຍເກືອບກົມກໍມີ ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນຮູບຊົງກົມແປ້ນ ຜິວຂຸຂະເລັກນ້ອຍ. ເມື່ອຍັງດິບເນື້ອຄ່ອນຂ້າງແຂງ. ໝາກອຶແບ່ງເປັນຕະກູນຫຼັກສອງຕະກູນແມ່ນ ຕະກູນໝາກອຶອາເມລິກາ (pumpkin) ຂະໜາດລູກໃຫຍ່ ເນື້ອອ່ອນ ກັບຕະກູນໂປຕີລົງ (potiron) ໄດ້ແກ່ໝາກອຶລາວແລະໝາກອຶຍີ່ປຸ່ນ. ໝາກອຶຍີ່ປຸ່ນ ຫຼຶກະໂບະຊະ (Kabocha) ຢູ່ໃນຕະກູນໂປຕີລົງ (potiron ຫຼື squash) ເຊັ່ນດຽວກັບໝາກອຶລາວ ລູກເປັນຊົງກົມຂະໜາດນ້ອຍ ເນື້ອແໜ້ນ ລົດຊາດຫວານມັນ.
ໝາກອຶນຳມາແຕ່ງກິນໄດ້ຫຼາຍຢ່າງ ແມ່ນ ພາຍໝາກອຶ ຕົ້ມໝາກອຶ ເທມປຸຣະ ແກງ ກິນກັບແຈ່ວ ນ້ຳໝາກອຶຄັ້ນສົດ ມີລິດລົດນ້ຳຕານໃນເລືອດ. ແກ່ນໝາກອຶມີສານກູກກູບີຕີນ ຊ່ອຍຂັບພະຍາດໂຕຕືດ ໃຊ້ເປັນອາຫານກິນຫຼິ້ນ. ນ້ຳມັນຈາກແກ່ນໝາກອຶນິຍົມໃຊ້ແຕ່ງກິນໃນເອີລົບຕາເວັນອອກແລະຕາເວັນອອກກາງ. ຍອດໝາກອຶໃຊ້ກິນເປັນຝັກ. ຮາກໝາກອືນຳມາຕົ້ມດື່ມຊ່ອຍຖອນພິດຈາກແມງກັດຕ່ອຍ. ໝາກອຶມີກາກໃຍສູງ ອຸດົມດ້ວຍວິຕາມິນອາແລະສານຕໍ່ຕ້ານການປະສົມກັບອອກຊິຈັງກັບເກືອແຮ່ ແລະມີ “ກົດປະໂລປີໂອນິກ” ກົດນີ້ເຮັດໃຫ້ແຊວມະເຮັງໃຫ້ອ່ອນແອລົງ ໃນເນື້ອໝາກອຶມີກາໂລແຕນແລະແປ້ງ ໃຊ້ແຕ່ງສີເຂົ້າໜົມເຊັ່ນ ເຂົ້າໜົມໝາກອຶ ໂດຍນຳເນື້ອໜຶ້ງສຸກມາບີ້ກັບແປ້ງຫຼືຖົ່ວກວນ
ຄຸນຄ່າແລະການໃຊ້
ໝາກອຶຖືເປັນພືດໃນຕະກູນໝາກມະລະ ຊະນິດໄມ້ເຖົາຂະໜາດໃຫຍ່ ຜິວລູກເມື່ອຍັງອ່ອນມີສີຂຽວ. ເມື່ອແກ່ຈະແລ້ວຈະມີສີຂຽວສະຫຼັບເຫຼືອງ. ຜິວໝາກອຶບໍ່ຮາບຂຸຂະເປືອກມີລັກສະນະແຂງເນື້ອໃນສີເຫຼືອງ ມີເສັ້ນໃຍຢູ່ພາຍໃນເປັນສີເຫຼືອງນິ້ມພ້ອມກັບເມັດສີຂາວແບນໆ ຕິດຢູ່. ປະໂຫຍດຂອງໝາກອຶນັ້ນມີຫຼາຍຫຼວງ ສາມາດນຳມາໃຊ້ກິນບຳລຸງຮ່າງກາຍແລະຮັກສາໂລກໄດ້ດີ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຜັກ ໝວດ:ໝາກໄມ້ ໝວດ:ວົງແຕງ ໝວດ:ພືດທີ່ເປັນພິດຕໍ່ພະຍາດ ໝວດ:ສະໝຸນໄພ
ອາໂດນ ຮິດແລ
ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງປະທຸ
ອາໂດນ ຮິດແລ ສຸນທໍລະພົດຕໍ່ສາທາລະນະໃນດານຊິກ ປາຍເດືອນກັນຍາ ຄ.ສ. 1939
ການສູນເສຍໂປແລນຕາມມາດ້ວຍສິ່ງທີ່ນັກໜັງສືພິມຮ່ວມສະໄໝເອິ້ນວ່າ "ສົງຄາມລວງ" ຫຼືຊິດຄີກ ຮິດແລສັ່ງການໃຫ້ເກົາໄລແຕແຫ່ງໂປແລນຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ອັລແບດ ຟອດແຕແລະອາທູ ໄກແຊ ທີ່ເພິ່ງໄດ້ຮັບແຕ່ງຕັ້ງໃໝ່ "ແຜງ[ພື້ນທີ່]ເປັນເຢຍລະມັນ" (Germanise) ແລະໃຫ້ສັນຍາແກ່ທັງສອງວ່າ "ຈະບໍ່ມີການຕັ້ງຄຳຖາມ" ເຖິງວິທີການໃຊ້ ດ້ວຍຄວາມລຳຄານໃຈຂອງຮິມເລີ ຟອດແຕໃຫ້ຊາວໂປແລນທ້ອງຖິ່ນລົງນາມໃນແບບເຊິ່ງປະກາດວ່າພວກເຂົາມີເລືອດເຢຍລະມັນແລະບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ເອກະສານຫຼັກຖານອື່ນປະກອບ ແຕ່ອີກດ້ານໜຶ່ງ ໄກແຊເລິ່ມການລົນນະລົງລ້າງເຊື້ອຊາດຢ່າງໂຫດຮ້າຍຕໍ່ປະຊາກອນໂປແລນໃນອຳນາດຂອງເຂົາ ໄກແຊຈົ່ມກັບຮິດແລວ່າຟອດແຕອະນຸຢາດໃຫ້ຊາວໂປແລນຫຼາຍພັນຄົນໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວ່າເປັນຊາວເຢຍລະມັນ "ໂດຍເຊື້ອຊາດ" ແລະດັງນັ້ນ ໃນມຸມມອງຂອງໄກແຊຈຶງເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ "ຄວາມບໍລິສຸດທາງເຊື້ອຊາດ" ຂອງເຢຍລະມັນ ຮິດແລບອກຮິມເລີແລະໄກແຊໃຫ້ຍອມຮັບຄວາມຂັບຂ້ອງກັບຟອດແຕ ແລະບໍ່ໃຫ້ພາດພິງເຖິງເຂົາ ການຈັດການກັບກໍລະນີພິພາດຟອດແຕ-ໄກແຊນັ້ນ ໄດ້ຖືກພັດທະນາເປັນຕົວຢ່າງຂອງທິດສະດີ "ເຮັດວຽກມຸ່ງສູ່ຟືແລ" ຂອງເຄີຊໍ ໝາຍຄວາມວ່າ ຮິດແລສັ່ງການຢ່າງຄຸມເຄືອແລະຄາດຫວັງໃຫ້ຜູ້ໃຕ້ບັງຄັບບັນຊາຂອງເຂົາດຳເນິນນະໂຍບາຍນັ້ນເອງ
ອີກກໍລະນີພິພາດໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງຝ່າຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ດ້ານໜຶ່ງ ນຳໂດຍຮິມເລີແລະໄກແຊ ສະໜັບສະໜຸນການກວາດລ້າງເຊື້ອຊາດໂປແລນ ແລະອີກດ້ານໜຶ່ງ ນຳໂດຍເກີລິງແລະຮັນຟຣັງ ຂ້າຫຼວງໃຫຍ່ດິນແດນເນຣັລກໍແວນເມນທ໌ໃນໂປແລນເຂດຍຶດຄອງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ປ່ຽນໂປແລນແມ່ນ "ຍຸ້ງສາງ" ຂອງໄຣຊ໌ ໃນການປະຊຸມເຊິ່ງຈັດທີ່ຄະລຶຫາດຄາລິນຮັນຂອງເກີລິງເມື່ອວັນທີ່ 12 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1940 ກໍລະນີພິພາດນີ້ເດີມໄດ້ຮັບການຕັດສິນເຫັນຊອບກັບມຸມມອງການສະແຫວງຫາປະໂຫຍດທາງເສດຖະກິດຂອງເກີລິງ-ຟຣັງເຊິ່ງຍຸດຕິການເນລະເທດຂະໜານໃຫຍ່ເຊິ່ງຮົບກວນເສດຖະກິດ ຢ່າງໃດກໍດີ ວັນທີ່ 15 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1940 ຮິມເລີນຳສະເໜີຮິດແລດ້ວຍບັນທຶກຂໍ້ຄວາມ "ບາງຄະຕິວ່າດ້ວຍການປະຕິບັດຕໍ່ປະຊາກອນຕ່າງດ້າວໃນທາງຕາເວັນອອກເຊິ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຂັບໄລ່ປະຊາກອນຍິວທັງເອີລົບໄປຍັງແອຟິກາແລະລົດຖານະປະຊາກອນໂປແລນເຫຼືອລົງແມ່ນ "ຊົນຊັ້ນແຮງງານໄຮ້ຜູ້ນຳ" ຮິດແລເອິ້ນບັນທຶກຂໍ້ຄວາມຂອງຮິມເລີວ່າ "ດີແລະຖຶກຕ້ອງ" ເຂົາລະເລີຍເກີລິງແລະຟຣັງ ແລະນຳນະໂຍບາຍຂອງຮິມເລີ-ໄກແຊໄປປະຕິບັດໃນໂປແລນ
ຮິດແລສັ່ງການໃຫ້ເສີມສ້າງກຳລັງທະຫານຕາມຊາຍແດນຕາເວັນຕົກຂອງເຢຍລະມັນ ແລະໃນເດືອນເມສາ ຄ.ສ. 1940 ກອງທັບເຢຍລະມັນບຸກຄອງດານມາກແລະນໍເວ ໃນເດຶອນພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1940 ກອງທັບຂອງຮິດແລໂຈມຕີຝະລັ່ງ ແລະລູກຊຳບວກ ເນເທີແລນແລະແບນຊິກ ໄຊຊະນະເຫຼົ່ານີ້ກະຕຸ້ນໃຫ້ມຸດໂສລິນີນຳອີຕາລີເຂົ້າພວກກັບຮິດແລໃນວັນທີ 10 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1940 ຝະລັ່ງຍອມຈຳນົນເມື່ອວັນທີ 22 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1940
ອັງກິດເຊິ່ງກອງທັບຖືກບີບບັງຄັບໃຫ້ອອກຈາກຝະລັ່ງທາງທະເລຈາກດັນເຄີກ ຍັງຄົງສູ້ຮົບຄຽງຂ້າງຈັກກະພົບອື່ນໆ ໃນຍຸດທະນາວີແອັດແລນຕິກ ຮິດແລທາບທາມສັນຕິພາບຕໍ່ອັງກິດ ເຊິ່ງຂະນະນີ້ນຳໂດຍວິນສະຕັນ ເຊີຣ໌ຊິລລ໌ແລະເມື່ອການທາບທາມນັ້ນຖືກປະຕິເສດ ເຂົາໄດ້ສັ່ງການປາລະເບີດສວຍໂອກາດຕໍ່ສະຫະລາຊະອານາຈັກໂຫມໂຮງສູ່ການບຸກຄອງສະຫະລາຊະອານາຈັກທີວາງແຜນໄວ້ຂອງຮິດແລແມ່ນຊຸດການໂຈມຕີເທິງອາກາດໃນຍຸດທະການເບຕາຍຕໍ່ຖານທັບອາກາດກອງທັບອາກາດອັງກິດ ແລະສະຖານີເລດ້າທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງອັງກິດ ຢ່າງໃດກໍດີລຸບວັບເຟີຂອງເຢຍລະມັນບໍ່ສາມາດເອົາຊະນະກອງທັບອາກາດອັງກິດ
ວັນທີ 27 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1940 ສົນທິສັນຍາໄຕພາຄີໄດ້ຮັບການລົງນາມໃນກຸງເບີລິນ ໂດຍຊາບຸໂຮ ຄຸຮຸສຸ ແຫ່ງຈັກກະວັດຢີ່ປຸ່ນ, ຮິດແລ ແລະລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດອີຕາລີ ຊີອາໂນ ຄວາມຕົກລົງດັງກ່າວພາຍຫຼັງຂະຫຍາຍໄປຮວມເຖິງຮົງກະລີ ໂລມາເນຍແລະບັນແກເລຍ ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ຮູ້ຈັກກັນໃນກຸ່ມອັກສະປະເທດ ຈຸດປະສົງຂອງສົນທິສັນຍາຄື ເພື່ອຂັດຂວາງສະຫະລັດອາເມລິກາບໍ່ໃຫ້ສະໜັບສະໜຸນອັງກິດ ຈົນຮອດປາຍເດືອນຕຸລາ ຄ.ສ. 1940 ຄວາມເປັນເຈົ້າທາງອາກາດສຳລັບການບຸກຄອງອັງກິດ ປະຕິການສິງໂຕທະເລ ບໍ່ອາດບັນລຸໄດ້ ແລະຮິດແລສັ່ງການຕີໂສບສວຍທາງອາກາດຍາມກາງຄືນຕາມນະຄອນຕ່າງ ໆ ຂອງອັງກິດ ຮວມທັງລອນດອນ ພລີມັດແລະໂຄເວນທຣີ
ໃນລະດູໃບໄມ້ຜລິ ຄ.ສ. 1941 ຮິດແລຖືກເຮັດໄຂວ້ເຂວ່ຈາກແຜນການທາງຕາເວັນອອກໂດຍກິດຈະກຳທາງທະຫານໃນອາຟຣິກາເໜືອ ຄາບສະໝຸດບອລຂ່ານແລະຕາເວັນອອກກາງ ໃນເດືອນກຸມພາ ກອງທັບເຢຍລະມັນໄປຮອດລິເບຍເພື່ອສະໜັບສະໜຸນອີຕາລີ ໃນເດືອນເມສາ ຮິດແລສັ່ງການບຸກຄອງຍູໂກດລາເວຍ ແລະຕາມດ້ວຍການບຸກຄອງກຣີຊໃນເວລາອັນຮວດເຮັວ ໃນເດືອນພຶດສະພາ ກອງທັບເຢຍລະມັນຖືກສົ່ງໄປສະໜັບສະໜຸນກຳລັງກະບົດອິຮັກທີ່ສູ້ຮົບຕໍ່ອັງກິດແລະບຸກຄອງຄຣີດ ວັນທີ 23 ພຶດສະພາ ຮິດແລອອກຄຳສັ່ງຟືແລ ສະບັບທີ 30
ທາງສູ່ຄວາມປາໄຊ
ເມື່ອວັນທີ 22 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1941 ໂດຍຝ່າຝືນສົນທິສັນຍາບໍ່ຮຸກຮານຮິດແລ-ສະຕາລິນທະຫານເຢຍລະມັນສາມລ້ານນາຍໂຈມຕີສະຫະພາບໂຊວຽດໃນປະຕິບັດການບາບາຣອສຊາ ການບຸກຄອງນີ້ໄດ້ຍຶດພື້ນທີ່ໄດ້ກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ ຮວມທັງລັດບອນຕິກ ເບລາລຸດແລະຍູເຄນ ຢ່າງໃດກໍດີ ການຮຸກຄືບຂອງເຢຍລະມັນຫຍຸດລົງບໍ່ໄກຈາກກຸງມອສໂກໃນເດືອນທັນວາ ຄ.ສ. 1941 ໂດຍລະດູໜາວຂອງລັດເຊຍແລະການຕ້ານທານຢ່າງດຸເດືອດຂອງໂຊວຽດ
ການຊຸມນຸມຂອງທະຫານໂຊວຽດກົງພົມແດນຕາເວັນອອກຂອງເຢຍລະມັນໃນລະດູໃບໄມ້ຜິ ຄ.ສ. 1941 ອາດເປັນເຫດໃຫ້ຮິດແລມາມີສ່ວນໃນຟຸກ ນັກ ຟອນ ("ບິນໄປຂ້າງໜ້າ) ເພື່ອຜະເຊີນໜ້າກັບຄວາມຂັດແຍ້ງອັນຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ ວິກຕໍ ຊູໂວຣອຟ, ແອຣ໌ນ ໂທພິດ, ໂຈອາຄິມ ຮອບມັນ, ແອຣ໌ນ ນອລເທີ ແລະເດວິດ ເອຍວິງ ໄດ້ຖົກຖຽງກັນວ່າເຫດຜົນຢ່າງເປັນທາງການສຳລັບບາບາຣອສຊາທີ່ກອງທັບເຢຍລະມັນໃຫ້ນັ້ນເປັນເຫດຜົນແທ້ຈິງ ຄື ສົງຄາມປ້ອງກັນເພື່ອປົກປ້ອງການໂຈມຕີຂອງໂຊວຽດທີ່ກຽມການໄວ້ເມື່ອເດືອນກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1941 ຢ່າງໃດກໍດີ ທິດສະດີນີ້ຖືກຕິຕຽນນັກປະຫວັດສາດອາເມລິກັນ ເກີຮາດ ໄວເບີກເຄີຍປຽບຜູ້ສະໜັບສະໜຸນທິດສະດີສົງຄາມປ້ອງກັນກັບຜູ້ທີ່ເຊື່ອໃນ "ເທບນິຍາຍ"
ການບຸກຄອງສະຫະພາບໂຂວຽດຂອງກອງທັບບົກເຢຍລະມັນເຖິງຂີດສຸດເມື່ອວັນທີ່ 2 ທັນວາ ຄ.ສ. 1941 ເມື່ອກອງພົນທະຫານຣາບທີ່ 258 ຮຸກເຂົ້າໄປພາຍໃນລັດສະໝີ 24 ກິໂລແມັດຈາກກຸງມອສໂກ ໄກ້ພໍທີ່ຈະເຫັນຍອດແຫຼມຂອງເຄມລິນ ຢ່າງໃດກໍດີ ພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ກຽມການສຳລັບສະພາບອັນໂຫດຮ້າຍຂອງລະດູໜາວລັດເຊຍ ແລະກອງທັບໂຊວຽດຜັກດັນກອງທັບເຢຍລະມັນກັບມາເປັນລະຍະທາງກວ່າ 320 ກິໂລແມັດ
ວັນທີ່ 7 ທັນວາ ຄ.ສ. 1941 ຢີ່ປຸ່ນໂຈມຕີເພີລຮາເບີ ລັດຮາວາຍ ສີ່ວັນໃຫ້ຫຼັງການປະກາດສົງຄາມຢ່າງເປັນທາງການຕໍ່ສະຫະລັດອາເມລິກາຂອງຮິດແລ ເຮັດໃຫ້ເຢຍລະມັນເຂົ້າສູ່ສົງຄາມກັບກຳລັງຜະສົມເຊິ່ງມີປະເທດຈັກກະວັດໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ຄື ຈັກກະວັດອັງກິດ ປະເທດອຸສາຫະກຳແລະເງິນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ຄື ສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະປະເທດທີ່ມີກອງທັບໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ຄື ສະຫະພາບໂຊວຽດ
thumb|left|ຮິດແລລະຫວ່າງສຸນທໍລະພົດຕໍ່ໄຣຊ໌ສະທາກໂຈມຕີປະທານາທິບະດີສະຫະລັດ [[ແຟຣງກລິນ ດີ. ໂຣສເວລສ໌ 11 ທັນວາ 1941]]
ອ້າງອີງ
ອັງລີ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ນາຊີ ໝວດ:ນາຍົກລັດຖະມົນຕີເຢຍລະມັນ ໝວດ:ຂ້າຕົວ ໝວດ:ຊາວໂອຕະລິດ
ອະນາຄົດສຶກສາ
ອນາຄຕສຶກສາ (futures studies) ຫຼື ອະນາຄົດຕະສາດ (futurology, futurologie) ແມ່ນ ວິຊາທີ່ທຳນາຍເຫດການທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ ໂດຍໃຊ້ຫຼັກການ ເຫດຜົນ ການປ່ຽນແປງໃນປັດຈຸບັນ ລວມທັງປະຫວັດສາດໃນການທຳນາຍແລະວິເຄາະອະນາຄົດ ຫຼັກການແລະວິທີການໃນອະນາຄົດຕະສາດ ຈະພິຈາລະນາຈາກຄວາມເປັນໄປໄດ້ຕ່າງໆ ຂອງການປ່ຽນແປງຫຼືດຳເນີນໄປຂອງເຫດການປັດຈຸບັນ ທັງທາງສັງຄົມແລະທຳມະຊາດ. ອະນາຄົດຕະສາດຈະສຶກສາອະນາຄົດຈາກປັດຈຸບັນໂດຍອາໄສມຸມມອງຈາກຫຼາຍ ໆ ດ້ານທັງເສດຖະສາດ ສັງຄົມວິທະຍາ ປະຫວັດສາດ ວິສະວະກຳມະສາດ ຄະນິດສາດ ຈິດວິທະຍາ ຟິສິກ ຊີວະວິທະຍາ ແລະເທວະວິທະຍາ.
ອ້າງອີງ
* ໝວດ:ທິສະດີ
ຊານຕາ ຄລອດສ
ຊານຕາ ຄລອດສ ຍັງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ ແຊນທ໌ ນິໂຄລາສ ,ແຊນທ໌ ນິກ, ຄຣິສ ຄຣິງເກີ, ບິດາແຫ່ງຄຣິດສມາສ ຫລື ເອີ້ນງ່າຍໆວ່າ ຊານຕາ (ຊານທີ ໃນພາສາ ຮີເບີໂນ ອັງກິດ) ເປັນບຸກຄົນສຳຄັນແຫ່ງວັດທະນະທຳຕາເວັນຕົກ ຜູ້ທີ່ນຳເອົາຂອງຂັວນມາສູ່ເດັກນ້ອຍທີ່ປະພຶດດີ ໃນຄືນຄຣິດສມາສ ອີບ ຫລື ຄືນກ່ອນວັນຄຣິດສມາສ ວັນທີ 24 ທັນວາ ແລະ ຕອນຮຸ່ງເຊົ້າຂອງວັນທີ 25 ທັນວາ ກໍຄືວັນບຸນຄຣິດສມາສ ນັ້ນເອງ.
ເມືອງຊຽງຮອນ
ເມືອງຊຽງຮ່ອນຫ່າງຈາກຕົວເມືອງໄຊຍະປະມານ 200 ກິໂລແມັດ
2 ມັງກອນ
2 ມັງກອນ ແມ່ນມື້ທີ່ 2 ຂອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 38
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ໂອເຊອານີ
ໂອເຊອານີ (Océanie) ແມ່ນຊື່ທີ່ໃຊ້ເອີ້ນກຸ່ມຂອງໝູ່ເກາະຕ່າງ ໆ ໃນມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ ການໃຊ້ໃນວົງແຄບ ໝາຍເຖິງ ໝູ່ເກາະໂປລີເນຊີ (ລວມນູແວນເຊລັງ) ໝູ່ເກາະເມລາເນຊີ (ລວມນູແວນກີເນ) ແລະໝູ່ເກາະມີກະໂລເນຊີ ການໃຊ້ໃນວົງກວ້າງຈະລວມອົດສະຕະຣາລີເຂົ້າໄປນຳດ້ວຍ ແລະອາດລວມເຖິງ ກຸ່ມເກາະມະລາຢູ. ບາງທີນຳໄປໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍທີ່ລວມເອົາເກາະອື່ນ ໆ ເຂົ້າໄວ້ ເຊັ່ນ ຍີ່ປຸ່ນແລະໝູ່ເກາະອາເລອູດ ແຕ່ພົບນ້ອຍຫຼາຍ.
ອ້າງອີງ
{{Navbox generic|name=ທະວີບ|title=ທະວີບ|list1=ອາຊີ – ອາຟະລິກ – ອາເມລິກາ – ອາເມລິກາເໜືອ –
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ທະວີບໂອເຊອານີ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 39
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 39 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ອຸດົມ ຊົງແສງ
ອຸດົມ ຊົງແສງ ຫຼື ພໍ່ດົມ ຊວນຊື່ນ ແມ່ນນັກສະແດງຕະຫຼົກຊາວໄທ ໃນຄະນະຊວນຊື່ນ ມີຜົນງານສະແດງລະຄອນຫຼາຍຕໍ່ຫຼາຍເລື່ອງ ເຂົາມີພັນລະຍາທັງໝົດ 4 ຄົນ ບຸດ 15 ຄົນ ເຊິ່ງຖືວ່າເປັນນັກສະແດງຕະຫຼົກທີ່ມີພັນລະຍາຫຼາຍທີ່ສຸດໃນວົງການຕະຫຼົກໄທ
ເຊນ ເທືອກສຸບັນ
ເຊນ ເທືອກສຸບັນ ເປນນັກການເມືອງໄທຍພົກປະຊາທຶປັດ
ອຸດົມ ຊົງແສງ
ປະຫວັດ
ອຸດົມ ຊົງແສງ ເກີດທີ່ອຳເພີບ້ານໂປ່ງ ຈັງຫວັດລາຊະບຸລີ ຄອບຄົວມີອາຊີບເປັນລິເກ ເຂົາຈຶ່ງຖືກດຶງເຂົ້າສູ່ທຸລະກິດແລະສິລະປະຂະແໜງນີ້ຢ່າງຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ ເຂົາຊອບເລື່ອງດົນຕີ ຈຶ່ງສາມາດຫຼີ້ນເຄື່ອງດົນຕີໄດ້ທຸກຊິ້ນ ແຕ່ໃຈຈິງເຂົາຢາກເປັນນັກດົນຕີສາກົນຫຼາຍກວ່າ ເພາະເຫັນວ່າເທ່ດີ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ຄ່ອຍມັກ ເມື່ອຕ້ອງນຳມາຫັດຮ້ອງຮຳລິເກ ແລະກໍມັກຈະຫຼົບໜີການເຝິກຊ້ອມຢູ່ເປັນປະຈຳ ແຕ່ດວງຂອງເຂົາຜູກພັນກັບເລື່ອງລິເກຢ່າງຊ່ອຍບໍ່ໄດ້ ຈົນໃນທີ່ສຸດ ກໍຕ້ອງເຂົ້າມາຮັບບົດພະເອກລິເກຈົນໄດ້ ເມື່ອພະເອກລິເກໃນຄະນະຂາດເຂົາຈຶ່ງຖືກນຳໂຕຂຶ້ນຮັບບົດພະເອກແທນຢ່າງກະທັນຫັນ ແຕ່ດ້ວຍໄຫວພຣິບ ການຮູ້ຈັງຫວະດົນຕີ ແລະປະຕິພານທີ່ມີຢູ່ເຫຼືອລົ້ນ ກໍເຮັດໃຫ້ເຂົາສາມາດສະແດງຈົນຜ່ານພົ້ນໄປໄດ້ດ້ວຍດີ ຫຼັງຈາກນັ້ນ ກໍຈຶ່ງໄດ້ເຮັ່ງຫັດລິເກຢ່າງເປັນກິດຈະລັກສະນະ ໂດຍລິເກຄະນະທຳອິດທີ່ເຂົາຮັບບົດເປັນພະເອກກໍຄືຄະນະສິນສົ່ງເສີມ
ເຊນ ເທືອກສຸບັນ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ອຸດົມ ຊົງແສງ
ປະຫວັດ
ເຊິ່ງປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນລະດັບທີ່ນ່າພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງ ກ່ອນຈະແຍກອອກມາຕັ້ງຄະນະລິເກອຸດົມສິນແລະໄດ້ສະແດງລິເກອອກລາຍການວິທະຍຸໃນນາມຄະນະ ອຸດົມ - ແວວດາວ ເຊິ່ງເປັນນ້ອງສາວ ແລະກໍປະສົບຄວາມສຳເລັດຢ່າງຫຼາຍທີ່ຈັນທະບຸລີ ຫລັງຈາກທີ່ສະແດງໄປໄດ້ແຄ່ 7 ມື້
ໃນລະຫວ່າງທີ່ເປັນນັກສະແດງລິເກຄວາມທີ່ຊື່ນຊອບເລື່ອງດົນຕີທັ້ງໄທແລະສາກົນຈຶ່ງສາມາດຫຼີ້ນເຄື່ອງດົນຕີທີ່ໃຊ້ໃນການສະແດງລິເກໄດ້ທຸກຊິ້ນ ແລະມີຄວາມສົນໃຈໃນແຊກໂຊໂຟນ ຈຶ່ງໄດ້ຊື້ມາເຝິກຫຼີ້ນດ້ວຍຕົນເອງ ຕໍ່ມາພໍ່ດົມຈຶ່ງໄດ້ຄິດວິທີການດຶງຜູ້ຊົມໃຫ້ເຂົ້າມາເບິ່ງລິເກດ້ວຍການຫຼີ້ນດົນຕີສາກົນໃນຊ່ວງຫົວຄ່ຳກ່ອນການສະແດງ ຄະນະລິເກຂອງພໍ່ດົມຈຶ່ງມີທັ້ງແອັກຄໍດຽນ ກີຕ້າ ເບສ ແລະກອງຊຸດ ເຄື່ອງດົນຕີເຫຼົ່ານີ້ກໍຖືກນຳໄປຫຼີ້ນຮວມກັບເຄື່ອງດົນຕີລິເກ ນັບເປັນຄະນະລິເກຄະນະທຳອິດຂອງເມືອງໄທຈົນເປັນຕົ້ນແບບໃຫ້ກັບຄະນະລິເກໃນຍຸກປັດຈຸບັນ
ຂະນະອາຍຸໄດ້ 30 ປີ ຫລັງຈາກທີ່ໄດ້ຍິນຄົນເບິ່ງບົ່ນໃຫ້ຟັງເລື່ອງອາຍຸຫຼາຍເກີນທີ່ຈະເປັນພະເອກ ພໍ່ດົມກໍຕັດສິນໃຈລ້າງມືຈາກການເປັນພະເອກລິເກແລະຫນີເຂົ້າກຸງເທບພ້ອມກັບແຊກໂຊໂຟນຄູ່ໃຈເຂົ້າຮ່ວມວົງດົນຕີລູກທຸ່ງຂອງປະຈວບ ຈຳປາທອງ ສັງທອງ ສີໃສ ຊາຕີ ສີຊົນ ເພີນ ພົມແດນ ນັກຮ້ອງລູກທຸ່ງຊື່ດັງໃນຍຸກນັ້ນ ຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງເຄື່ອງເປົ່າ ພ້ອມກັບໃຫ້ນົບພະດົນ ຊົງແສງ (ຈິ້ມ) ລູກຊາຍເຂົ້າຮ່ວມວົງອີກຄົນໃນຕຳແໜ່ງມືກອງ ໃນລະຫວ່າງພໍ່ດົມແລະຈິ້ມໄດ້ເລິ່ມຫັນມາສະແດງຕະຫລົກແທນຕະຫລົກໃນຄະນະທີ່ຫຍຸດພັກ ໂດຍໄດ້ຄ່າຕົວເຖິງຄືນລະ 500 ບາດ ຫຼີ້ນຕະຫລົກຢູ່ຮາວ 1 ປີ ຈົນກະທັ່ງວົງດົນຕີຂອງເພີນ ພົມແດນໄດ້ຍຸບໄປ
ໃນປີ ຄ.ສ. 1982 ຂະນະອາຍຸໄດ້ 47 ປີ ພໍ່ດົມໄດ້ຮວບຮວມສະມັກພັກພວກກໍ່ຕັ້ງຄະນະຕະຫລົກຄະນະຊວນຊົມຂຶ້ນໃນຮູບແບບຕະຫລົກຄອບຄົວແຕ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຫຼາຍນັກຈຶ່ງໄດ້ປ່ຽນຊື່ເປັນຊວນຊື່ນ ເຮັດໃຫ້ເລິ່ມມີຊື່ສຽງຂຶ້ນມາໂດຍຮັບງານສະແດງຕະຫລົກຕາມທີ່ຕ່າງ ໆ ລວມໄປເຖິງກໍ່ຕັ້ງບໍລິສັດຮັບຈັດງານສະແດງ ໂຊ ແລະຜະລິດລາຍການໂທລະທັດອອກມາຫຼາຍ ໃນເວລາຕໍ່ມາດ້ວຍອາຍຸທີ່ຫຼາຍຂຶ້ນພໍ່ດົມຈຶ່ງຍົກຄະນະໃຫ້ ຈິ້ມ ຊວນຊື່ນ ເປັນຜູ້ດູແລແທນແຕ່ພໍ່ດົມກໍຍັງຮ່ວມສະແດງຕະຫລົກກັບຊາວຄະນະຢູ່ສະເໝີຈົນກະທັ່ງຈິ້ມຍຸບຄະນະຊວນຊື່ນໄປໃນທີ່ສຸດ
ນອກຈາກນີ້ ພໍ່ດົມຍັງເປັນນັກແຕ່ງເພງເຊິ່ງໄດ້ຮັບຄຳແນະນຳມາຈາກ ພອນ ພິລົມ ໃນຊ່ວງທີ່ໄປຫຼີ້ນລິເກນຳກັນດົນ 2 ປີ ພໍ່ດົມໄດ້ປະພັນເພງໄວ້ຫຼາຍບົດເພງໃຫ້ກັບນັກຮ້ອງຊື່ດັງຫຼາຍທ່ານ ອາທິ ຄຳພີ ແສງທອງ ຍອດຮັກ ສະລັກໃຈ ເອກກະໄຊ ສີວິໄຊ ແລະບົດເພງທີ່ສ້າງຊື່ສຽງໃຫ້ກັບພໍ່ດົມຫຼາຍທີ່ສຸດຄືເພງ ພິດຮັກພິດສະນຸໂລກ ເດີມພໍ່ດົມຕັ້ງໃຈແຕ່ງເອົາໃວ້ໃຫ້ຈິ້ມຕອນອາຍຸ 14 ປີ ພາຍຫລັງໄດ້ຖືກນຳໄປເປັນເພງປະກອບຮູບເງົາເລື່ອງ ຄົນປີມະ ຂັບຮ້ອງໂດຍ ສີຫນຸ່ມ ເຊີນຍິ້ມ ເປັນຜູ້ຂັບຮ້ອງຄົນທຳອິດ ຕໍ່ມາ ສັນຕິ ດວງສະຫວ່າງ ແລະ ຫນູ ມິເຕີ້ ໄດ້ນຳເພງນີ້ໄປຂັບຮ້ອງໃໝ່
ເດືອນມິຖຸນາ ຄ.ສ. 2018 ພໍ່ດົມໄດ້ຕວດພົບວ່າຕົວເອງເປັນໂຮກມະເລັງຕັບໃນລະຍະທີ່ 3 ກະທັ່ງພໍ່ດົມໄດເສຍຊີວິດລົງທີ່ໂຮງພະຍາບານພະນັ່ງເກົ້າເມື່ອວັນຈັນທີ່ 24 ທັນວາ ຄ.ສ. 2018 ດ້ວຍໄວ 83 ປີ 7 ເດືອນ 4 ມື້
ผลงานอื่นๆ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1935 ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດໃນປີ ຄ.ສ. 2018 ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກຈັງຫວັດລາຊະບຸລີ ໝວດ:ນັກສະແດງຕະຫຼົກໄທ ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດແລ້ວ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 40
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ກອງທັບອິລັກ
ກອງທັບອິລັກ (Iraqi Army) ມີຊື່ທາງການວ່າ ກອງກຳລັງພາກພື້ນດິນອິລັກ (Iraqi Ground Forces) ແມ່ນກອງກຳລັງພາກພື້ນດິນແລະແມ່ນສ່ວນນຶ່ງຂອງກອງທັບທຸກເຫຼົ່າທັບຂອງອິລັກ. ມີບົດບາດຕໍ່ຊາດອິລັກຫຼາຍໂດຍສະເພາະໃນຊ່ວງຄະລິດຕະສະຕະວັດທີ 20 ຫາ 21.
ເດີມກອງທັບອິລັກສະໄໝໃໝ່ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍສະຫະລາຊະອານາຈັກໃນສະໄໝລະຫວ່າງສົງຄາມຂອງການຄວບຄຸມອຳນາດຂອງອິລັກໃນອານັດໂດຍພຶຕິໄນຂອງອັງກິດ. ພາຍຫຼັງການບຸກຄອງໂດຍກອງກຳລັງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາໃນປີ ພ.ສ. 2546 ກໍ່ຕັ້ງກອງທັບອິລັກຂຶ້ນໃໝ່ອີກຄັ້ງຕາມແບບອາເມລິກັນເຊິ່ງມີກອງກຳລັງຊ່ອຍຈຳນວນມະຫາສານຈາກສະຫະລັດອາເມລິກາໃນທຸກລະດັບ ຍ້ອນການຈະລາຈົນໃນອິລັກເຊິ່ງເລີ່ມຕົ້ນຢ່າງຊ້າໆ ພາຍຫຼັງຈາກການບຸກຄອງໃນເທື່ອນັ້ນ ແລະພາຍຫຼັງຈາກການຖອນກອງກຳລັງທະຫານຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາໃນປີ ພ.ສ. 2554 ກອງກຳລັງທັງໝົດຂອງອິລັກກໍມີໜ້າທີ່ໃນການຮັກສາຄວາມປອດໄພຂອງປະເທດຢ່າງເຕັມທີ່. ບົດຄວາມນຶ່ງໃນໜັງສືພິມນິວຢອກທາມໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ ລະຫວ່າງປີ ພ.ສ. 2547 ຫາ 2557 ນັ້ນ ທາງສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ຫ້າງຫາກະກຽມກອງກຳລັງອິລັກໂດຍໃຊ້ງົບປະມານກວ່າ 25 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດຈາກກະຊວງການຄັງຂອງອິລັກສຳລັບການເຝິກຝົນແລະເຄື່ອງແຕ່ງກາຍ.
ອ້າງອີງ
ອິລັກ ໝວດ:ປະເທດອິລັກ
ຕົ້ມຍຳ
ອ້າງອີງ
ໝວດ:ອາຫານໄທ ໝວດ:ອາຫານປະເພດຊີ້ນງົວ ໝວດ:ອາຫານປະເພດຊີ້ນໝູ ໝວດ:ອາຫານປະເພດຊີ້ນໄກ່ ໝວດ:ອາຫານປະເພດຊີ້ນປາ
Endogenous growth model
ການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດດ້ວຍທຶນພາຍໃນ (ຂຽນເປັນພາສາອັງກິດວ່າ: Endogenous growth theory) ຖືວ່າ ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດເກີດຂຶ້ນ ຍ້ອນຜູ້ຜະລິດສິນຄ້າເປັນຜູ້ໃຫ້ທຶນ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກແຮງຢູ້ຈາກພາຍນອກ. ການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດດ້ວຍທຶນພາຍໃນ ຖືວ່າ ການລົງທຶນດ້ານຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ຫົວຄິດປະດິດສ້າງ ແລະ ຄວາມຮູ້ ເປັນສິ່ງປະກອບສ່ວນທີ່ສຳຄັນ ຕໍ່ການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດ. ທິດສະດີດັ່ງກ່າວ ຍັງສຸມໃສ່ຜົນກະທົບພາຍນອກດ້ານບວກ ແລະ ຜົນກະທົບພາຍນອກດ້ານລົບ ຂອງເສດຖະກິດພູມປັນຍາ ເຊ່ິງສົ່ງຜົນຕໍ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ. ການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດດ້ວຍທຶນພາຍໃນ ຍັງຖືວ່າ ມາດຕະການທາງນະໂຍບາຍ ມີຜົນກະທົບຕໍ່ອັດຕາການການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດໃນໄລຍະຍາວ ຕົວຢ່າງ: ການໃຫ້ເງິນສະຫນັບສະຫນູນເພື່ອ ການຄົ້ນຄວ້າວິໄຈ ແລະ ການພັດທະນາ ແລະ ການສຶກສາ ຈະຊ່ວຍເພີ່ມອັດຕາການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດ ໃນຕົວແບບການຂະຫຍາຍຕົວທາງເສດຖະກິດດ້ວຍທຶນພາຍໃນ ຈຳນວນຫນຶ່ງ ໂດຍການເພີ່ມແຮງຈູງໄຈ ສຳລັບ ຫົວຄິດປະດິດສ້າງ.
4 ມັງກອນ
4 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 4 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
Endogenous growth model
ນິຍາມ ຕົວແປແບບດຸນດ່ຽງ (ຂຽນເປັນພາສາອັງກິດວ່າ: Endogenous Variable) ການຈຳແນກຕົວແປໃດຫນຶ່ງທີ່ໄດ້ຈາກຕົວແບບທາງສະຖິຕິ ທີ່ຖືກອະທິບາຍຈາກຄວາມສຳພັນ ລະຫວ່າງຕຳລາໃນຕົວແບບ ຕົວຢ່າງ: ລາຄາດຸນດ່ຽງຂອງສິນຄ້າໃນຕົວແບບເບື້ອງການສະຫນອງ ແລະ ເບື້ອງຄວາມຕ້ອງການ ມີຄວາມດຸ່ນດ່ຽງກັນ ຫລື ມີຄ່າເທົ່າທຽມກັນ ຍ້ອນວ່າມັນເປັນຄ່າທີ່ຜູ້ຜະລິດເປັນຜູ້ກຳນົດ ເພື່ອຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຊົມໃຊ້. ເຊິ່ງມັນເປັນຕົວແປທີ່ມີຄວາມຫມາຍກົງກັນຂ້າມກັບ ຕົວແປພາຍນອກ (exogenous variable)
ຄວາມຫມາຍຂອງການດຸ່ນດ່ຽງ (equilibrium) ແມ່ນເງື່ອນໄຂຂອງລະບົບໃດຫນຶ່ງ ທີ່ຕົວອິດທິພົນທັງຫມົດ ດຸ່ນດ່ຽງກັນ.
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 41
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 41 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ບຸນອຸ້ມ ນະຈຳປາສັກ
thumb| ສຸສານທີ່ Trivaux ໃນເມືອງ Meudon ປະເທດຝຣັ່ງ ເຈົ້າຊາຍ ບຸນອຸ້ມ (ຍັງຮຽກວ່າ Prince Boun Oum Na Champassak ; Lao  ບຸນອຸ້ມ ນະຈຳປາສັກ ; ; Thai   ; RTGS : ບຸນອູ້ມ ນາຈໍາປາສັກ ; 2 ທັນວາ 1912 – 17 ມີນາ 1980) ເປັນພຣະບຸດຂອງກະສັດລັດສະດານີ, ທັງເປັນເຈົ້າຊາຍສືບທອດຂອງ ແຂວງຈຳປາສັກ ແລະ ທັງເຄີຍເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີແຫ່ງລາຊະອານາຈັກລາວ ແຕ່ເດືອນມີນາ 1949 ຫາ ເດືອນກຸມພາ 1950 ແລະ ອີກເທື່ອໜຶ່ງຈາກເດືອນທັນວາ 1960 ຫາເດືອນມິຖຸນາ 1962.
6 ມັງກອນ
6 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 6 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
5 ມັງກອນ
5 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 5 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 42
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 42 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ຜົນຕຳລາການຜະລິດ
ຜົນຕຳລາການຜະລິດ(Production function)
ໃນດ້ານເສດຖະກິດຈຸລະພາກ ແລະ ເສດຖະກິດມະຫາພາກ, ຜົນຕຳລາການຜະລິດ ແມ່ນຜົນດຳລາຫນຶ່ງທີ່ກຳນົດສະເພາະ ຜົນຜະລິດຂອງບໍລິສັດຫນຶ່ງ, ອຸດສາຫະກຳຫນຶ່ງ, ຫລື ຂອງທຸກໆຕົວປ້ອນເພື່ອການຜະລິດ. ຜົນຕຳລາດັ່ງກ່າວ ແມ່ນສາຍສຳພັນທາງເຕັກໂນໂລຊີ ທີ່ຂຶ້ນກັບສະຖານະປະຈຸບັນ ຂອງຄວາມຮູ້ດ້ານວິສະວະກຳ; ມັນເປັນຜົນຕຳລາທີ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງຜົນທາງເລືອກດ້ານເສດຖະກິດ, ແຕ່ຫາວ່າ ມັນເປັນຜົນຕຳລາທີ່ມີອິດທິພົນຕໍ່ການພິຈາລະນາຕັດສິນໃນເລື່ອງເສດຖະກິດ. ບັນດາທິດສະດີ ກ່ຽວກັບເສດຖະກິດສ່ວນໃຫຍ່ ສະຫນັບສະຫນູນ ຜົນຕຳລາການຜະລິດ ໃນລະດັບບໍລິສັດ ແລະ ສະຫະບໍລິສັດ. ສິ່ງນີ້, ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຜົນຕຳລາການຜະລິດ ແມ່ນແນວຄວາມຄິດຫນຶ່ງທີ່ສຳຄັນ ຕໍ່ກັບທິດສະດີທີ່ຜ່ານມາ. ຍັງມີນັກເສດຖະສາດຈຳນວນຫນຶ່ງ ປະຕິເສດແນວຄວາມຄິດ ຂອງຜົນຕຳລາການຜະລິດແບບສະຫະບໍລິສັດ.
8 ມັງກອນ
8 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 8 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
7 ມັງກອນ
7 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 7 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 43
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 43 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 44
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 44 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
12 ມັງກອນ
12 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 12 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 45
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 45 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
Externality
ຜົນກະທົບພາຍນອກ (ຂຽນເປັນພາສາອັງກິດວ່າ: externality ຫລື spillover) ສາຂາເສດຖະສາດ ອະທິບາຍວ່າ: ຜົນກະທົບພາຍນອກ ແມ່ນຜົນກະທົບຕໍ່ບຸກຄົນ ຫລື ນິຕິບຸກຄົນ ທີ່ບ່ໍມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງ ກັບວຽກງານທາງດ້ານເສດຖະກິດ.
ຜົນກະທົບພາຍໃນ ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ ເອີ້ນວ່າ ຜົນກະທົບພາຍນອກດ້ານບວກ (positive externality ຫລື external benefit) ຕົວຢ່າງ: ການສ້າງອ່າງເກັບນ້ຳເປື້ອນ ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດ ຜົນກະທົບດ້ານບວກແກ່ບ້ານອ້ອມຂ້າງ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 46
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 46 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
Externality
ຕົ້ນທຶນ ຫລື ປະໂຫຍດຕໍ່ສັງຄົມ ທີ່ເກີດຈາກຜົນກະທົບພາຍນອກ ບໍ່ຄ່ອຍຖືກຄຳນວນເປັນຕົ້ນທຶນສິນຄ້າ ຫລື ການບໍລິການ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາຄາສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການ ມີຄ່າສູງ ຫລື ຕ່ຳຫລາຍເກີນໄປ ສົ່ງຜົນໃຫ້ກົນໄກ ຕະຫລາດໃນປັດຈຸບັນ ຍັງບໍ່ສະທ້ອນເຖິງຜົນກະທົບຕໍ່ສັງຄົມ ຫລື ສິ່ງແວດລ້ອມທົ່ວໄປ.
Source
ແຫລ່ງຂໍ້ມູນນີ້: http://th.wikipedia.org
ລະບົບຂົນສົ່ງມວນຊົນໄວ
ລະບົບຂົນສົ່ງມວນຊົນໄວ (Rapid Transit) ນິຍົມເອິ້ນວ່າລົດໄຟຟ້າ, ລົດໄຟໃຕ້ດິນ, ລົດໄຟໃນເມືອງ ຫຼຶື ລົດໄຟລາງໜັກ ຫມາຍເຖິງ ລະບົບລົດໄຟສາທາລະນະທີ່ສາມາດຈຸຜູ້ໂດຍສານໄດ້ສູງ ແລະແມ່ນລະບົບປິດທີບໍ່ໃຫ້ຍານພາຫະນະປະເພດອື່ນສາມາດໃຊ້ຮ່ວມກັນໄດ້ ເຊິ່ງລະບົບປະເພດນີ້ສາມາດພົບໄດ້ໃນເມືອງໃຫຍ່ສຳຄັນ ເຊິ່ງລະບົບຂົນສົ່ງມວນຊົນໄວທີ່ເກົ່າທີ່ສຸດໃນໂລກຕັ້ງຢູ່ໃນລອນດອນ ເປິດທຳອິດເມື່ອປີ ຄ.ສ.1863
ປະຫວັດ
ລະບົບຂົນສົ່ງມວນຊົນໄວ ເລິ່ມຕັ້ງແຕ່ປີຄ.ສ. 1863 ຍູ່ໃນລອນດອນ ຕໍ່ມາໃນປີຄ.ສ. 1890 ໄດ້ໃຊ້ລະບົບກະແສໄຟຟ້າໃນການຂັບເຄື່ອນ
13 ມັງກອນ
13 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 13 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ກິດາວເພັດ ໜູຫ່ວງ
ກິດາວເພັດ ໜູຫ່ວງ (1 ກໍລະກົດ 1972 - 24 ເມສາ 2020) ແມ່ນນັກຮ້ອງຊາຍທີ່ມີຊື່ສຽງໃນປະເທດລາວ
ເສຍຊີວິດ
ກິດາວເພັດ ໜູຫ່ວງ ເສຍຊີວິດເມື່ອວັນທີ່ 24 ເມສາ 2020 ດ້ວຍໄຕລົ້ມເຫຼວ ລວມອາຍຸໄດ້ 47 ປີ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງຊາວລາວ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ.1972 ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດໃນປີ ຄ.ສ.2020 ໝວດ:ເສຍຊີວິດຈາກພາວະໄຕລົ້ມເຫຼວ
14 ມັງກອນ
14 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 14 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
16 ມັງກອນ
16 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 16 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
17 ມັງກອນ
17 ມັງກອນ ເປນວັນທີ່ 17 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 47
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 48
ເສັ້ນເມຣິເດີຍນທີ່ 48 ອາຈຫມາຍເຖິງ:
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ສິຣິລັກ ຜ່ອງໂຊກ
ອ້າງອິງ
ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ ໝວດ:ນັກສະແດງເດັກຊາວໄທ ໝວດ:ນັກຮ້ອງໄທ ໝວດ:ນັດຮ້ອງລູກທົງໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນວັດເຂມາພິລະຕາຮາມ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນສາມເສນວິທະຍາໄລ ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກຄະນະສິລະປະກຳສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລສີນະຄະລິນວິໂລດ ໝວດ:ພັນທະມິດເພື່ອປະຊາທິປະໄຕ ໝວດ:ນັກສະແດງຍິງຊາວໄທໃນສະຕະວັດທີ 20 ໝວດ:ນັກສະແດງຍິງຊາວໄທໃນສະຕະວັດທີ 21 ໝວດ:ນັກສະແດງໄວລຸ້ນຊາວໄທ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1977 ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ທອງສັມລິດ ອ່ອນມະນີສອນ
ປະຈຸບັນ ກຳລັງສ້າງຜົນງານວິໄຈອັນຫນຶ່ງ ກ່ຽວກັບ ຄວາມສຳພັນ ລະຫວ່າງມົນລະພິດ ແລະ ອຸດສາຫະກຳ: ເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໂດຍການນຳໃຊ້ທິດສະດີ ຂອງ ທ່ານ ໄຊມອນ ຄູເນັດ ນັກເສດຖະສາດລູກຊອດຣັດເຊຍ-ອາເມລິກາ