cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tricesimo
Tricesimo (en furlà: Tresesin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 7.304 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 430 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cassacco, Colloredo di Monte Albano, Pagnacco, Reana del Rojale, Tarcento, Tavagnacco, Treppo Grande.
Domain Name System
Fonzionament
El DNS l'è 'n database distribuii, cont di root server a bas del sistema.
Attacch
Anca di malware, el pussee famos a l'è DNSChanger, doperen on cambi de DNS per mett la soa pubblicità inveci de quella legittima o robà i dacc sensibij.
Luzinay
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Luzinay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Mirošov (Žďár nad Sázavou)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Strada europea E31
La Strada europea E31 a l'è 'na strada europea che la quatta Paes Bass e Germania. La conliga Rotterdam e Hockenheim e l'è longa 538 km.
Funtanei
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Funtanei l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Hyoseris radiata
Habitat
La crès endèi pracc, dré ai müradèi e 'n bànda ai sentér de campàgna.
Vynohradiv
Pupulaziun
El censiment del 2001 el dis che la cumpusiziun etniga de la cità l'è questa chì:
The Man in the Iron Mask (1998 film)
The Man in the Iron Mask l'é un film american e britannich dal 1998 e l'é stò diret da Randall Wallace e recitò da Leonardo Di Caprio, Gabriel Byrne, Jeremy Irons e da Gérard Depardieu in di ròl di prutagunisti.
Lonnerstadt
Lonnerstadt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erlangen-Höchstadt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 22.72 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Cambiasca
Cambiasca (inscì anca in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El paes el se tröva arent a Verbania e 'l gh'ha dò fraziun, ciamaa Comer e Ramel.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cambiasca l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Autostrada M22 (Ucraina)
Part de la strada europea E584, la conliga Oleksandrija a Poltava.
Schwartzkopffstraße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Lakócsa
a l'è un comun del Distret de Barcs, cont una popolazzion de abitant.
Pržno (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Venzone
Venzone (en furlà: Vençon) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 2.297 abitàncc, 'na superfìce de 54 km² e 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amaro, Bordano, Cavazzo Carnico, Gemona del Friuli, Lusevera, Moggio Udinese, Resia, Resiutta.
Bad Radkersburg
Bad Radkersburg (Radgona in sloven; Regede in ungheres storigh; Radgonja in prekmur) l'è ona città de l'Austria. La gh'ha ona popolazion de 1.442 personn (censiment del 2001).
Auxerre
Storia
L'è stada on gran centro gallo-roman, per la qual la passava la Via Agrippa giamò in del I secol. Dusent ann dopo l'è vegnuda anca ona sede de ona diocesi. In del V secol gh'è stada fada sù ona cattedral. In del Medioev l'è stada el centro de ona contea. L'è stada sotta el domini del Ducaa de Borgogna fina al regn de Luis XI de Francia. L'ha dovuu patì i sofferenz de la Guerra di Cent Ann e di Guerr de Religion frances. In del 1567 l'è stada de fatt conquistada di Ugunott, che hann traa giò on poo d'edifizzi cattoligh. In del Vottcent l'ha vist ona granda cressida industrial.
Feha Gìbuss e 'l Liber de la Profezia
La Quarta de Copertina
''Se ghe credij aj Angeli Custodi / Allora ghe credarij a tucc quell che l'è contaa sù in chell liber chì, / a la storia del Feha Gìbuss e del sò can Sagace / che gh'han combattuu la battalia contra i Forz de la Scurità. / Inscì a l'è scrivuu in del vegg Liber de la Profezia; / domà vun l'è el prescelt, / domò vun el podarà salvà i Omm de la Scurità.''
Lavalette (FR-34)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Elena Cattaneo
L'Elena Cattaneo (Milan, 22 ottober 1962) l'è 'na scienziata italiana, Senatora a vita dal 2013 per i sò merit e nominada del President Giorgio Napolitano.
Kje
El kje o kyé l'è ona parlada romanza de transizion in del Piemont sud-ocidental. Per via de la soa posizion, l'ha ciappaa dent caratteristegh sia del ligur alpin che del piemontes monregales che de l'ocitan. Temp indree l'era mettuu dent al sistema lenguistegh ocitan, intant che incoeu l'è incerta la soa posizion in tra el ligur e 'l piemontes.
Pražmo
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Caner
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Caner l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Maella
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Benedicta Boccoli
Benedicta Boccoli, (nasüda a Milan el 11 de nuémber 1966) l'è una cantant, balerina, e atùra italiana.
Strada de segonda class 388
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 50 km.
Cassi Cherea
El scrittor ingles Robert Graves in del sò liber I, Claudius (Mi, Claudi) l'ha inventaa la stòria che 'l Cassi Cherea el fudess vun di pòcch soldaa che s'eren salvaa de la sconfida romana de Teutoburgh.
Personagg de Lamù
Ataru Moroboshi
L’Ataru Moroboshi a l’è ‘l protagonista de la serie, second quell che l'autrìs l'hà deciaràa in divèrsi intervìst. A l’è 'n bagàj proppi dislippàd, per via d'una serie de avvenimént capitàa in occorrenza de la soa nascita: l’Ataru l’è nassùu el venerdì 13 de aprìl, (el dì de Butsumetsu), in d'ona nòtt de luna piena. Questa data chì l’è considerada assosènn deslippada in la cultura giapponesa ma anca in quella occidentál:
A ‘sti circostánz chì ghe se giónten adrée quej succèss a la mader partorienta in del cors del tragitt de la ca’ a l’ospedál, che insèma fann su on campionari de azión che vègnen considerad come tira-disgrazzi: per evità de incontrà on gatt negher che l’intraversa la strada l’è passada sòta ‘na scala e l’hà ciappàa denter on carrell pòrta-mangià e la n’hà và stravacca el saa; el carell l'è poeu andàa denter in d'un negòzzi de spègg e 'l n'hà ròtt on quaidun.
A l’è ‘n studént del liceo e ‘n socchée de professión; el passa i sò giornàd a fagh di schèrz stùpid ai sò compàgn de class e a suttà a fa di tentatìv per fagh pérd el coo a tucc i tusànn che ghe capiten sòttman. A l’è assosènn stùpid, imprùdent, baradór, egoista e zoccón, ma in fond el gh’hà on coeur d’òr.
Lamù
A l’è innamorada de l’Ataru, che ‘l le ciama "Tesorùcc" ("Darling" ind la versión original giapponesa). De sòlit l'è quiètta, ma la se inrabìss facilmént soratùtt quand che l’Ataru el ghe và adrée ai alter dònn: in quel caso chì la fa vedè sùbit la soa rabbia provocada de la gelosia slanzand i sò descàregh elèttrich contra del bagàj, piccàndoll con furia e sgagnándoll. A l’è nò ona brava coeuga, e istèss de tucc i Òni la magna senza problèma di mangià piccantissim. Divèrsi vòlt la provà a offrìgh i sò pietànz a l’Ataru senza pensà che i vess uman poden mangià nò compàgn di Òni.
Despèss la Lamù la ven ciamada principessa di Òni, soprattùtt di ammiradór occidentàj. In realtà né el manga né la serie a la television se riferissen mai a on tìtol nobiliár, anca se i gran vicc del sò pader ripètt ai alter Òni e a la comunità aliena i faghen pensàa che lù el sìa ona persòna assosènn importanta.
Kosuke Shirai
El Kosuke Shirai Shirai Kōsuke (白井 コースケ) a l’è el primm amis de l’Ataru e sò compagn de class. A l’è soratùtt on personagg secondari de la serie, anca se de spèss a l’è tiràa denter in di disavventùr de la class de l’Ataru. Anca se di vòlt el para che ‘l gh’abìa ona còtta per la Lamù, el gh'hà la morósa, e de nòrma el sò mestee l’è quell de fà de "vos" per el rèst de la class. A l'è presónt domà in del manga e in de l’OAV quèll di desdòtt, inveci in de l’anime la soa part l’è sotituida de quella di ammiradór de la Lamù.
Prèside
El Preside (校長先生) l’è ‘l prèside del liceo Tomobiki. Ind la primma soa compàrsa in de l’anime el ven rappresentàa in manera assée divèrsa del personagg de manga sia per el sò aspètt fisich sìa per el caratter: una persòna distanta de mèzza età stempiada fin a la part de sora del coo. El pòrta i barbìs e ‘l gh’hà su on par de oggiai cont i lent molt piscinin ma spèss. In di episodi adrée el ven sostituìd del prèside rappresentàa in del manga: la pelada l’è granda, i barbìs descomparen e i lent di oggiai diventen molt pussée grand.
Pader de l’Ataru
El padre di Ataru (あたるの父) a l’è ‘l clàssich salaryman, on impiegàa obligàa a di dur orari in sul lavorà per cattà su i danée de sostegnì la famiglia. In di momént de pas, che ‘l passa in ca’ el ven rappresentà intanta che ‘l gh’hà su on yukata còmod inscambi del vestìi che ‘l dopera in sul lavorà. In di primm episodi de l’anime se troeuven despèss dò battùd sora de lù. Dòpo di avveniént turborént che capiten ind la ca’, provocàa de l’Ataru o di òspit strani che vànn adrée a la Lamù, l'abitazión la subìss di dagn notévoi o la ven distrùtta. L'òmm el reagìss con disperazzion, lamentandoss del fàtto che l’hà nanamò finìi de pagà la casa e che ‘l prèstit ‘l le tormentarà anmò per on mucc de temp. Dòpo de la colézion o de la zena, al pàder de l’Ataru el gh’è pias a leg el giornál, anca per tràss foeura di ciàccer de la miée o de quèll che l'è 'dree a succéd in ca’. Se ‘n quajvun ghe le strèppa via o ghe le toeu via de man, lù, de li adrée en trà foeura una altra còpia del yukata, ghe fa nagòtt e ‘l taccà anmò a leg.
Torija
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Personagg de Lamù
Mader de l’Ataru
De spèss la sògna de vèss portada via d’on bagai giovin e bèll, e slontanass insema a lù de la vita infeliz che la fa. A l’inviada de la stòria, dòpo de avè incontraà el Rei, l’era adree per andà via de ca’ e rinonzià a l’ultimm momént al sò propòsit. La sciora Moroboshi, comunque, l’ama tant el marìi e l’è gelosa se i alter dònn ghe varden adrée. In del temp de la stòria, se ved che tanti aspètt del caràtter de l’Ataru hinn stàa redità de lee: la sciora Moroboshi, anca lee, de spèss la se compòrta de egoista, la tend a tacà la colpa ai alter e l’alza la vos fin quasi a vosà. La mader de l’Ataru la fa ‘na part marginàl ind la serie; in dr l’episòdi originàl 78 Le casalinghe (i dònn de ca') l’è la protagonista de una stòria foeura de la realtà e assosènn complicada, indoe che lee, a la fenitiva, la gh'hà de difend la Tèrra d'na invasión aliena. La dòna — restada in deperlée perché el marìi l’è stàa mazzàa di alién e l’Ataru, scappàa con la Lamù in sul pianétta de origin de la tosa— la resgiorarà on grupp de scampàa che ‘l tenta de ruzà indrée l’assaltameént alién. A l’è doppiada in giapponés del e in italián de la Serena Spaziani (ep. 1-66), la Gabriella Andreini (ep. 67-109), la Renata Biserni (ep. 110-152) e la Paola Del Bosco (ep. 153-217).
Famiglia Mendo
I grand de la famiglia Mendo (pader, mader e papagránd del Shutaro e Ryoko) hinn di personagg strani e balzànn — compagn che i bagàj — impunemànch la soa posizión sociál che la ghe imponarìss on contègn decorós in ògni situazión.
Ten
El Ten el riva in su la Terra per conóss el marìi de la Lamù, ma quand che l’incontra Ataru ‘l le considera indègn de stagh visin a la cusina; donca el bagaìn el se mett adrée a provà a convinc la Lamù a lassà l’Ataru e a tornà indrée al so pianètta. Quand che ‘l Ten l’è in comagnia de bèj tosánn el cerca de brasciàj e stagh insèma, e ‘l se compòrta compàgn de l’Ataru. Rispètt a lu el gh’ha ‘l vantàgg de avègh on aspètt innocént, de bravo fiolìn: i tosánn i ghe veden nissuna malizia in di sò azzion e se divertissen a brasciàll.
Ran
In del doppiàgg italián d’on quai episodi de la primma serie el sò nom  Al ven raportàa come Lan, degià che in giapponés el son di letter "R" e "L" el po’ vesser scambià vun con l’alter.
Rei
In del doppiagg italian d’on quàj episódi de la primma serie el sò nòmm, de spèss l’è raportàa come Lei, perchè in giappones el son di leter "R" e "L" el pò vèss dopràa vun inscambi de l’alter.
Shingo
El Shingo l’è on bagài nassùu e cressùu in d’un bosch elèttrich — vun di progèt balzán de la famiglia Mendo — in del qual l'è semper stàa de fiánch del papagránd. El Shingo l’è l'ùnegh personàgg de la serie che l’è al sicùr di descàregh elèttrich slanzàa de la Lamù, de la qual el se invaghìss.
Nagisa Shiowatari
El Nagisa l’è un personàgg molto sìmil de quèll del Ryunosuke o ben l'è on bagài che ‘l se vestìss e ‘l se compòrta come ‘na dòna. In quèll cas chì, però, l’è stàa minga obbligàa del pader: al Nagisa, ancabén el gh’abìa nò di tendénz de oregiàtt, el ghe piàs de mètt su di vestìi de dòna e ‘l sfutta la soa passión per provà a tirà visin i cliént per el ristoránt gestìi del pader miss in su la riva. El signor Fujinami e ‘l pader de la Nagisa a hinn di amigón, e quand che i sò fioeulìtt hinn nassùd s’a hinn miss d’acòrd de organizzà on matrimòni combinàa infra ‘l Nagisa e la Ryunosuke.
Kitsune
El Kitsune a l’è un personàgg che ‘l se ipira al spiret che ’lgh’hà l’istèss nom presènt in la Mitologia giapponesa. A l’è 'n fiolìn de golpa, che 'l gh’hà el podè de cambià quand che la voeur el sò aspètt e de ciapà l’apparenza de alter persònn. El sò podè, però, l’è minga tant bon e in di sò trasformazzion el Kitsune el mantén sémper l'aspètt e 'na vos de fiolìn de golpa e anca i orègg e la coa de la golpa i rèsten semper ben visìbel: chi che ‘l veden a le smàscheren a la svèlta o i fann finta de restà lì per la soa traformazzión.
Saas-Almagell
A Saas-Almagell l'è nassüü el campion de sci Pirmin Zurbriggen.
Clement August de Wittelsbach
La carrera ecclesiastica
In del 1724 l'è diventaa princip-vescov de Hildesheim e quatter ann dòpo el sarii al comand de la diòcesi de Osnabrück. Infin, in del 1732 l'è divegnuu Grand Maester de l'Ordin Teutònich.
La politica
L'è mòrt in de la fortezz de Ehrenbreitstein in del 1761 e l'è staa sepolt in del Dòmm de Colònia, in de la Dreikönigenkapelle.
Stazion de San Gabriele
Interscambi
Fermada de l'autobus
Michel-Ange - Auteuil (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Mont Pindo
Storia
Gh'è di segn de la presenza umana in sul Mont de 6000 agn faa, di tocch de ceramega. In del secol quell di 10 l'è staa faa su on castell, che però l'è staa traa giò in del 1467. Gh'è anca on alter fortin, ciamaa Peñafiel.
Saxifraga caesia
Descrisiù
El fröt l'è 'na càpsula.
Dialett guascon
El Guascon (Gascon) a l'è 'l dialett de l'Occitan che l'è parlaa in de la Guascogna (Gasconha). Ona variant del Guascon a l'è l'Aranes, che l'è parlaa in de la catalana Val d'Aran, e 'l gh'ha on reconossiment offizial. Anca se l'è consideraa on dialett de l'Occitan, el Guascon a l'è proppi different di alter dialett, tant che quei che je parlen fann fadiga a capì el Guascon. Per questa reson a gh'è on quai studios che 'l considera el Guascon ona lengua indeperlee.
Inn (fiöm)
L'è lónch 517 km. El nas endèla Engadina Alta (Cantù dei Grizù, 'n Svìsera) de le bànde del Pas del Malögia (el pont de partensa l'è cunsideràt el Lagh del Longhin), arènt al cunfì co l'Itàlia. Póch sóta la sorgènt el fùrma i lach de Sils e de Silvaplana, e dòpo 'l percór töta l'Engadina e 'l streèrsa pòscc cunusìcc come St. Moritz e Zernez. De le bànde de Zernez el ricéf le àive del Spöl (che 'l nas a la Fórcola de Livìgn).
Inception
Inception l'é un film american dal 2010 e l'é stò diret da Christopher Nolan e recitò da Leonardo Di Caprio, Joseph Gordon-Lewitt e da Cillian Murphy in di ròl di prutagunisti.
Lengua arpitana
La definizzion "franch-provenzal" l’hiva doprada la prœuma vœulta el glotolegh Graziadio Isaia Ascoli per sgiontà insema tucc quei dialet gall-romanz che se riussiva minga a metregh in del franzes o in del ocitan (che l'era ciamad in chel temp là "provenzal").
Tubilla del Lago
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Carlo Rubbia
El Carlo Rubbia l'è 'n  italian, Senator a vita dal 2013 per i sò merit e nominaa del President Napolitano.
Samóne
Ma piö importànt, spiritualmét la fèsta l'ìa ü momét de contemplasiù: per i Cèlti crapà con unùr e scampà in de la memòria de la sò zét per ès regordàcc la élia de Samóne l'ìa fés importànt; ol dè piö màgech de l'an, ol dé che 'l gh'éra mìa i mórcc i pülìa tornà a cà sò de lùr e per lùr se fàa fèsta. Isé i Cèlti a i èra ü laùr sól có 'l sò iér e ol sò domà. E gnàch ol cristianézem l' à scanselàt chèsta fàcia del töt.
Stazion de Ospedale
Moviment
La stazion a l'è servida di treni metropolitan de Bari gestii de la Ferrotramviaria e di treni de la FR1 per Barletta.
Saint-Jean-Chambre
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 388 méter a 'na altèsa màsima de 907 méter s.l.m.
Bizaron
Storia
De la soa storia a semm proppi poch: a bon cunt a poeudom dì che l'è on paes bell vegg: a l'è citaa in di Statutt de Comm del 1335, e in di document di nodar del temp. Con 'sti document (indè che l'era cognossuu cont i nomm de Bianzon, Bisaronium), a semm bon de savè quaicoss pussee: per esempi, anca se la soa popolazzion l'eva piscinina (80 personn in del 1578, 100 in del 1600), Bizaron l'era important, perchè 'l se trovava proppi in su la veggia strada che la va de Novazzan fin giò a Milan. El feud de Bizaron l'è passaa in di man di Riscionegh de Comm, i Somijana e i Lovin, poeu XIV secol a l'è finii in di man di Viscont. In quell temp gh'hann faa su la gesa del paes: fina a quel moment quei de Bizaron gh'aveven de andà a messa a Vugiaa, o a la gesetta de Sant Ambroeus in scima al coll (che incoeu la gh'è pu: bandonanda in del Cincent, l'è stada sostituida cont ona gesa noeuva dedicada a la Santa Maria Assonta). De lì in avant Bizaron el gh'è andaa adree a la storia del Ducaa de Milan, e soratutt del territori de Comm. El s'è slargaa in di ultem desenni, e l'è vegnuu on sit de villett residenziai. A bon cunt, el sò center vegg el s'è ancamò conservaa, cont ona quai cassina e i cà vegg.
Lespignan
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.92 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 90 méter söl leèl del mar.
Andorra
La capital a l'è Andorra la Vella.
Urganizaziun pulitiga
A gh'hinn dü co-princip: el vescuf spagnöl d'Urgell (Joan Enric Vives i Sicília, del 2003) e 'l president de la repübliga francesa (Emmanuel Macron, del 2017).
Strada de segonda class 393
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 15.5 km.
Ostravice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Céza de San Bernardì a Lai
La naàda e i capèle
I afrèsch del prim arch i è del Cristoforo Baschenis ol vècc e gh'è pitüràt in del sotàrch i 12 sibìle, menimà in di tìmpani i gh’è la Sant’Agata e la Santa Apolonia e sö i pilàster gh'è pitüràt, sia a drécia che a mansìna, ol San Ròch e chèl de mansìna l'é del pitùr T.L.
I afrèsch del segónt arch i è amò del Cristoforo Baschenis ol vècc e gh'è pitüràt in del sotàrch i 12 profécc, in di tìmpani gh'è la Santa Grata, la Santa Margherita, la Santa Löséa e la Santa Barbara e söl pilàster sö la mansìna gh'è 'l Sant Antóne Abàt e söl pilàster sö la drécia ol San Ròch.
Sedum glaucophyllum
Tasonomìa
Sedum glaucophyllum l'è stàda discriìda del Robert Theodore Clausen e püblicàda en Cactus and Succulent Journal 18(4): 60–61, f. 40. 1946.
Mehringdamm (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Arrach
Arrach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 28.80 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Stazion de Cecilia
Servizzi
Biliettaria
Arre (FR-30)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Maleján
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Bassem Youssef
Biugrafia
Nasüd a El Cairo el 22 de màrs 1974, el g'ha una surèla, Nadia, e l'è spusàd cun Hala. L'ha semper fài el dutùr cardiòlugh in d'la sò cità, e in del 2011 l'è stài vuluntàri a ütà e cüra i giùn rivulusiunàri in Piàsa Tahrir.
Instruction register
On instruction register (register di istruzion in lombard) a l'è on register de la CPU, part de la soa unità de controll, doperaa per contegnì l'istruzion che l'è dree a vess eseguida o decodifegada, e la tegn dent finna a la fin de l'esecuzion, che la pò mettegh anca on bon numer de cicli.
Tequixquiac
thumbnail|250px|right|Comün dì Tequixquiac. thumbnail|250px|right|Cèsa de San Giàcum Apòstul a Tequixquiac.
Rita Atria
Borsellino, te sét mórt per chèl che te credìet, ma mé, sènsa de té, só mórta."
Carl Ludwig Willdenow
Dòpo de 'n aprendistàt de farmacìsta, el g'ha stüdiàt midizìna e botànica a l'università de Halle e 'l g'ha utignìt endèl 1789 el tìtol de dutùr. El g'ha lauràt come farmacìsta a Berlino. Endèl 1789 l'è dientàt profesùr de stória natüràl al Collegium medico-chirurgicum, endèl 1801 l'è dientàt mèmber de l'académia de le sciènse e profesùr de botànica a l'università de Berlino che l'ìa apéna stàda fondàda.
Dialer
Dialer legai
I dialer poden vess doperaa per pagà on servizzi de assistenza professional o per doperà di resors senza stà a fà di abonament, fattur e transazion, ma pagàj in la bolletta del telefon.
Dialer illegaj
I dialer illegaj ciamen on numer a pagament senza fàll savè a l'utent.
Squasi semper disen minga el cost del servizzi e di volt se installen senza fàll savè (on quaj antivirus i segnala 'me trojan).
Epigrama
Epigrama antigh
miniatura|Foeuj de la Antologia Palatina
Mairie de Montreuil (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Valdezate
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Saxifraga presolanensis
Habitat
Préde e canalù, sfrizidüre de le préde, gròte deèrte e ripàr, a cundisiù de éser a l'ómbra e schiàt de le 'ntempérie, sö fónt calcàreo; 1.700÷2.400 m s.l.m.
Marnans
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Marnans l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
J
In lombard
Ind i grafie lombarde, la je l'è dovrada de la grafia milanesa e de la insubrega unifegada per representar ol son /j/ (domà ind un qualc cas).
Udine
De éder
700px|thumb|center|Panoràmica de la cità ésta del castèl.
Falerna
Falerna l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 3.596 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 156 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gizzeria, Lamezia Terme, Nocera Terinese.
K
In lombard
A'l dé d'incœ nissuna grafia lombarda l' la dovra, ma g'è dei esempe de leteradura medievala ind la quala l'era dovrada per representar ol son /k/ ind una qualc parolla (per esempe, del Bonvexin de la Riva e del Uguçon da Laodho).
Nižní Lhoty
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Wietzendorf
Wietzendorf a l'è un paes de la Germania de 0 abitant (dato del, in del Land de la Bassa Sassonia. Al fa part del Landkreis de Soltau-Fallingbostel.
Holderbank (SO)
Holderbank a l'è un cumün svizzer del distret de Thal. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 7.9 km², e al se tröva a una altitüden de 465 meter sura al livel del mar.
El cumün de Holderbank a l'è tacaa ai cumün de Balsthal, Egerkingen, Langenbruck (BL), Mümliswil-Ramiswil, Oberbuchsiten.
Les Corts (metropolitana de Barcelona)
Les Corts  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Strada de segonda class 401
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 18.1 km.
Rūta Meilutytė
Biugrafia
La s'è trasferida a Plymouth, in Inghiltèra in del 2008 per alenàss in del nudà. Al Festival ulìmpica d'la giuentü d'Europa del 2011 la vens la medàja d'or in d'i 100 méter a rana, vüna d'argènt a 50 meter stil lìber e vüna de brùns a 100 meter stil lìber.
Decollatura
Decollatura l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 3.489 abitàncc, 'na superfìce de 50 km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Conflenti, Gimigliano, Motta Santa Lucia, Pedivigliano (CS), Platania, San Pietro Apostolo, Serrastretta, Soveria Mannelli.
Moehringia concarenae
Habitat
Géra calcarea-dulumìtica, maserécc instàbii, sfrizidüre de le préde calcàree 'ntra i 1800 e i 2200 méter.
Distribüsiù
L'è 'na spéce endémica piötòst ràra, che crès apéna 'ndèle Prealpi Bresàne e Bergamàsche. L'areàl el va de la Al Brembàna (Pis Arera) e la Al Camònega (Concaréna). 'Ntra i mucc 'ndoche se pöl troàla gh'è la Prezolàna, el Simù de la Bagòsa, el Pis Camì, i Campèi e la còsta ucidentàla de la Sìma Bachèta (che l'è cunsideràt el locus classicus).
Circolazion atmosferega
Vent de la bassa troposfera
I ramm di cèllul convettiv che corren via sora el soeul fann su i vent che, in media, scorren da i anticiclon ai ciclon ch 'a hinn:
Massieu (FR-38)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.46 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 422 méter a 'na altèsa màsima de 867 méter söl leèl del mar.
Monte Campelo
El Monte Campelo l'è ona montagna de la Galizzia. A l'è vuna di scimm de la Serra da Cova de Serpe, e 'l se troeuva in del comun de Sobrado (provincia de la Coruña). L'è volt 811 meter sora el nivell del mar: in su la soa scima a gh'è ona veggia bas militar, che incoeu l'è meza bandonada.
Mezőcsokonya
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Morávka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Plaça del Centre (metropolitana de Barcelona)
Plaça del Centre  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Strada europea E69
La Strada europea E69 a l'è 'na strada europea che la quatta Nurvegia. La conliga Capo Nord e Olderfjord e l'è longa 129 km.
Contrada de l'Ors (Milan)
Confin
El confin de la contrada de l'Ors l'era longh via del Lauri (indove che la confinava con la contrada del Cordusi) in tra el carobi con via Boit e l'incroseggiadura in tra via Brera e piazza del Carmin. El confin el segutava poeu longh piazza del Carmin, via Pont Veter, piazza Principessa Maria, via Brovet fina del carobi con via del Lauri.
Iéna (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Massaléngh
Masalengh (Massalengo in Italian) l'è un cumün del circundari de de Lod, Lumbardia cun 0 abitant (dàto del  ). El se tröva a circa 7 km a süd de Lod.
Ligera
La ligera (anca linsgera) a l'éra la classega criminalità organizada de Milan, che la recojeva gent 'me rapinator, taccheggiator, spacciator e biscazziee, descomparida intorna a la mità del secol quell de vint, sostituida de la criminalità organizada del sud 'me la mafia.
Moehringia markgrafii
Descrisiù
Piànta erbàcea perène, sènsa pelacì, vérda ciàra, de cunsistènsa suculènta. Le fòie i è cilìndriche-spianàde, linear o subspatolàde, carnùze. I fiùr i è tetràmer, co i pétali de 4 mm. La fiuridüra l'è 'ntra 'l més de màgio e 'l més de löi. El fröt l'è 'na càpsula. La somésa l'è de culùr négher.
Potere al Popolo
Composizion
Han aderii a la piattaforma vott partii politegh: Aderissen a la lista anca di esponent del Moviment NO TAV, NO TAP e NO TRIV.
Aubais
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aubais l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Kundratice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Exelmans (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Maubec (FR-38)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 350 méter a 'na altèsa màsima de 450 méter söl leèl del mar.
Variant del galizzian
I bloch
El bloch ocidental e quell oriental a gh'hann on bell poo de lavorà comun in tutt i sò dialett, tant l'è vera che se podaria parlà de 'na macro-area atlantega (o ocidental) e de 'na macro-area oriental. Inscambi el bloch central, che in general l'è quell che 'l rapresenta pussee el galizzian comun, l'ocupa ona granda zona geografica e 'l gh'ha poch fenomen esclusiv. Pussee che de 'na transizzion gradual de est a ovest e de conservadorism a inovazzion (come l'è de norma), a poeudom rapresentà la realtà dei variant del galizzian in dò direzzion: de 'na banda, i fenomen inovador i balchen intant che se va a est, e de l'oltra i fenomen conservador a se smorzen pussee che se va a ovest. Dent in del bloch central se poeuden stabilì de arei e sotta-arei: però, in general, gh'hann minga l'istessa unità di olter duu bloch.
Marracos
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
Al vintü da aprìl dal 1963 i g'a metìt źó la pröma préda: gh'era al sìndech Archiméde Catàne, al vèscof da Crèma Placido Maria Cambiaghi e al senatur Ennio Zelioli-Lanzini. Chèsta l'è la scrìda che i g'a metìt sö la pergamèna (an italià):
Aloe arborescens
thumb|Vista de la planta
Veitsbronn
El cümü de Veitsbronn el se tróa a 'na altèsa de 300 méter sura 'l leèl del mar.
Carna de can
La carna de can a l'è on mangià consumaa in vari paes del mond, in dove ona quai razza de can a hinn levaa-sù propri per vess mazzaa. Storegament, la carna de can la se majava in tant part del mond comè in de l'Asia orientala e sudorientala, in de l'Africa occidentala, in Europa, in de l'Oceania e in di Americh. In del secol XXI, la carna de can a l'è majada in tant part de la Cina, de la Corea e del Vietnam.
Pont de vista cultural
In ona quai societaa, el consumm alimentar de la carna de can a l'è ona tradizzion culturala, menter in alter, comè in tant paes occidentai, a l'è ritegnii ofensiv e immoral, anca se chì on queighedun 'l pensa che i critegh vers questa scerna gastronomega sian on sintom d'intoleranza e d'imperialism cultural. Tucc quij che se opònen al consumm de carna de can, e minga domà i occidentai, disen che i can se poden no majà perchè a hinn animai cont di sentiment e ceros vers l'omen e perché i maner de macelazion sarien besasc
Carmelo Francia
La sò éta
L’è stacc aliévo del Cinto Gambiràs, la sò òpera l’è töta ‘n Bergamàsch, sura de töt poesée che i gh’à facc vèns tace concórs leteràre, ma l'è facia ach de pròse e de artìcoi de giurnàl che i è stai püblicàcc söl Giopì, ol giurnàl del Dücàt de Piassa Puntida, col suernòm de Francitus.
Strada de segonda class 407
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 20.7 km.
María de Huerva
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Mosdós
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Riddes
El cumün de Riddes al se tröva a una altitüden de 482 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bagnes, Chamoson, Isérables, Leytron, Nendaz, Saillon, Saxon.
Fontana (metropolitana de Barcelona)
Fontana  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Planpincieux
Planpincieux l'è ona frazion del comun valdostan de Courmayeur. El paes el se troeuva in de la Val Ferret, pu o manch a metà de la vall. A l'è 'l pont de partenza per partì invers i Grandes Jorasses.
PRISM
L'impatt global de la quistion l'è staa faa sortì foeura dal Edward Snowden in di rivelazion in su la sorvelianza global del 2013.
Francesco Hayez
Biugrafìa
El Francèsch l’è nassüd ind una familia d’urigin pupulàr. El pador Giuàn l'era de urigin francés; la mador Chiara Torcella l’era de Müràn.
El picul Francèsch l’era ültim de cinch fiöi, cressüd da la surela d'la mador che l'eva spusàd Giovanni Binasco, armadü e mercànt d'art, prupietàri de 'na buna culessión de quador.
Ind el 1814 l’ha lassàd Ruma dopu un'agressión par fat de cör, e’l s’è trasferìd a Nàpuli indùe gh’è stai cumissiunàd da Gioacchino Murat el quador Ülìss a la curt de Alcinoo.
Lohberg
Lohberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 59.25 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Strada europea E81
La Strada europea E81 a l'è 'na strada europea che la quatta Rumania e Ücraina. La conliga Mukačevo e Costanza e l'è longa 930 km.
Gatich
L'è tacaa ai cumün de Burbané, Cümiaagh, Invó, Ulesc Castel, Parscé, Vrün.
Gossau (ZH)
miniatura|Gossau ZH (2005) El cumün de Gossau al se tröva a una altitüden de 455 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bubikon, Egg, Grüningen, Hinwil, Mönchaltorf, Uster, Wetzikon. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Gossau l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 859 col nom de Cozzesouwo.
Automotris RhB ABe 4/4 III
Caratteristegh
La motris, in la classiga livrea rossa de la Ferrovia Retiga, l'è bona de rivà a 65 km/h e la pò vess cobbiada anca cont i vegg automotris RhB ABe 4/4 II e con la locomotiva RhB Gem 4/4, oltra che cont el spazzanev Xrotet 9.218-19, de che la pò vèss guidada.
Liber arbitri
El liber arbitri a l'è 'n concet tipegh de la teologia e de la filosofia che 'l pensa che ogni om el sibia liber de scernì i so penser e azzion deperlu, senza influenza de foeura, de la natura o de 'n vesser sora-natural: in 'sti cas se parla de predestinazzion, de serv arbitri o de fatalism.
Strada europea E83
La Strada europea E83 a l'è 'na strada europea che la quatta Bülgaria verta dal 1983. La conliga Byala, Ruse Province e Sofia e l'è longa 266 km.
Tarragona (metropolitana de Barcelona)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria Ascensoeur
Charonne (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Bamberg
Aministraziun
El sindich a l'è l'Andreas Starke (SPD).
Nagyberki
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Corcelles (BE)
El cumün de Corcelles al se tröva a una altitüden de 655 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Crémines, Seehof (BE), Vermes (JU), Gänsbrunnen (SO). miniatura|manzína|200px|Corcelles
Simp
Un simp a l'è, in del gergh de l'Internet, una persona, de solet 'n om, che la reserva 'n atenzion ecesiva vers de 'n oltra persona, de solet una fomna. L'Urban Dictionary el definiss el simp 'me "vun ch'al fa propi trop per la persona che ghe pias". El comportament, ciamad "simping", a l'è fad tant 'me di omen e di done, vers un mugg de obietiv, compagn de celebrità, politegh, persone che cognossen in la realtà o virtualment, compagn di e-girls e e-boys.
Stazion de Bressa
La Stazion de Bressa a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de Bressa. L'è taccada ai stazion de.
Indes de ENSO multivariaa
Interpretazion
MEI>0,5←→El Niño
Michelsneukirchen
El cümü de Michelsneukirchen el se tróa a 'na altèsa de 569 méter sura 'l leèl del mar.
La Livinière
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Lùer (BG)
Lùer (nom uficiàl en italià: Lovere; en latì Luarrum) l'è ü cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruinsa de Bèrghem. El g'ha 0 abitàncc (dàto del ), 'na superfìce de 7,36 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bödech, Càster, Còsta Ulpì, Piànech, Pizògne (BS), Sùer.
Gloria a l'Ucraina
In di temp de l'Union sovietega a l'era considerad un motto nazzionalista e borghes e donca proibid e vist mal, menter con l'independenza l'è tornad un salut assee normal.
Corgémont
Corgémont a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.6 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Montbau (metropolitana de Barcelona)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria Ascensoeur
Strada de segonda class 413
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 44.1 km.
Raron
El pueta Rainer Maria Rilke l'è sutraa in del cimitero de la gesa vegia de Raron.
Valle de Tobalina
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Kleinmürbisch
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Laupheim
Laupheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 61.78 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Castell de Grazzan Vescont
L'è stad fad su in del 1395 del Giovann Anguissola dopo che 'l s'era maridad con la Beatris Vesconta, sorella del Duca Gian Galeazz, ma besognarà spetà el 1438 cont el Felip Maria Vescont perchè la zona la deventa independent del comun de Piasenza.
Germania Ovest
La Germània Ucidentàla o Germània del Òest (‘n todèsch Bundesrepublik Deutschland, Westdeutschland o West-Deutschland) l’è stacc ü nòm popolàr dovràt per ciamà chèla che al dé de ‘ncö l’è la Repüblica Federàla Todèsca (RFT) e mia sconfóndela sö co l'ótra Germània, chèla del Est. Ol nòm l’è stài dovràt al tép de la guèra frègia e per ès piö precìs dal 29 de mas del 1949, quàndo l’è nasìda la RFT, ‘nfìna al 3 de utùer del 1990 quando, dòpo che l'è burlàt zó 'l mür de Berlì, i dò Germànie ì è turnàde ‘nsèma e la Germània del Est l’è sparìda e ‘l sò teritòre l’è turnàt a la RFT dòpo quarant àgn.
Billancourt (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Civica Popolar
La Civica Popolar (Civica Popolare in italian) a l'è ona lista centrista in suppòrt de la coalizion de center-sinistra ai elezion politegh italian del 2018 guidada de la Beatrice Lorenzin, ministra de la Salut.
Cartej stradai bilengov
Svissera
In Svissera i segnaj stradal droven la lengua del canton o, quand on cantun l'è bilengov, chela pussee parlada in de la zona, ma se quej che parlen l'altra lengua hinn tancc (pussee del 30% de la popolazion), i van metuu i cartej bilengov.
Segunda Curinz Capitel Növ
Segunda Curinz
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Gyeonggi-do
Gyeonggi-do (hangul: 경기도; hanja: 京畿道) l'è la pruvincia püssee pupulusa in de la Curea del Süd. La sò capital a l'è Suwon. Seoul--la capital e cità püssee impurtanta de la Curea del Süd--a l'è el center de la pruvincia, ma l'è devegnüda "cità speciala" in del 1946, separada dal rest de la pruvincia. Incheon--anca una cità impurtanta che uriginalment l'ha furmaa part de Gyeonggi-do--in de la stessa manera, l'è devegnüda "cità metrupulitana" in del 1981. Quest tre aministraziun furmen una regiun de 22,766,850 de abitant (in del 2005)--quasi 50% de tüta la pupulaziun de la Curea del Süd.
Aministraziun
I seguent hinn i nomm di cità e cunte, scrivüü in de l'Alfabett latin, Hangul, e Hanja.
Washington (stat federal)
Urganizaziun pulitiga
El stat de Washington al gh'ha 11 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Oscillazion artica
miniatura|L'andadura de l'Indes AO intra i ann 1899 e 2011. miniatura|Rappresentazion schematica de la fase positiva e negativa de l'indes AO L'oscillazión àrtica o ìndes AO ( de la lengua inglesa "Artic Oscillation") a l’è on indés descrittiv che ‘l fa part di teleconnession atmosferegh. Quèll’indes chì el varia in manera minga stagionàl e minga periòdica. L’ìndes AO a l’è calcolàa segond la differenza de pression tra l’artich e i latitudin medio-bass, generalment comprès tra el 37° e ‘l 45° paralleli. La differenza de pression tra el pòl nòrd e i latitudin de mèzz la descrìv la fòrza del vòrtes polar. L'ìndes AO è a l’è ligà insèma a l’indes NAM. L'oscillazion intra i pression a livèll del mare ai latitudin polar e temperàd l’è stada reconossùda de l’Edward Lorenz e accettada a la definitiva in del 1998 del David WJ Thompson e John Michael Wallace. La struttura del vòrtes polar a l’è importanta soratùtt d’invèrna, quand che la decid i sòrt meteorològich de l’Europa, l’Asia centrosettentrional e de l’America settentrional, de già che la mètt giò i condizion per i quàj l’aria frèccia l’è bona de influenzà el clima di latitudin de mèzz. A l’è fada su de dò fasi: fase positiva e fase negativa.
Pemfling
Pemfling l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 44.53 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ochsenhausen
El cümü de Ochsenhausen el se tróa a 'na altèsa de 613 méter sura 'l leèl del mar.
Amburgh
Aministraziun
thumb|left|200px|El münicipi (Rathaus)Amburgh, insema con Brema e Berlino, l'è una dei tri "cità-stat" intra i 16 Länder tudesch. El parlament al se ciama Bürgerschaft. El sindigh de la cità l'è Olaf Scholz (de la SPD, elegiüü in del fevree del 2011), che inscì l'è anca cap del "Senat" (governo).
Saint-Julien-Boutières
Saint-Julien-Boutières l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Martin-de-Valamas, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.12 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 574 méter a 'na altèsa màsima de 1083 méter s.l.m.
Aviano
Aviano (en furlà: Davian; en vèneto: Avian; endèl dialèt todèsch locàl: Pleif) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 8.220 abitàncc, 'na superfìce de 113 km² e 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barcis, Budoia, Fontanafredda, Montereale Valcellina, Roveredo in Piano, San Quirino, Tambre (BL).
Strada europea E97
La Strada europea E97 a l'è 'na strada europea che la quatta Ücraina, Rüssia, Georgia, Türchia e Abcasia. La conliga Cherson, Kalanchak, Džankoj, Kefe, Port Krym, Kerč, Port Kavkaz, Taman, Russia, Novorossijsk, Džubga, Sotchi, Leselidze, Sukhumi, Gali, Zugdidi, Senaki, Poti, Grigoleti, Batumi, Sarpi, Sarp, Rize, Trebisonda, Gümüşhane, Bayburt e distrett de Aşkale e l'è longa 1360 km.
Thal (distret)
Thal District l'è giü dei dés distrecc del Canton Suleta en Svìsera, sitüàt endèl cèntro del cantù. Ensèma col distret de Gäu, el fùrma lAmtei (distret eleturàl) de Thal-Gäu'. El g'ha 'na popolasiù de.
Wisconsin
Urganizaziun pulitiga
El Wisconsin al gh'ha 10 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Pösing
Pösing l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.14 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Kohfidisch
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Loupian
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Loupian l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pietracamela
Pietracamela l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo colocàt a 1.005 méter de altèsa söl leèl del mar. El fa part de la Comunità Montana Gran Sasso e l'è 'nserìt endèl Club dei "Bórch piö bèi d'Italia".
Dialett valsesian
El valsesian a l'è on dialett del piemontes.
Ona novela del Boccasc in del dialett de Varall
I digh doca che ant ij temp dël prim re 'd Cipri, dòpo la conquìsta fàtcia dla Tèra Santa da Gotifredo di Buglione, l'è capità che na siora ëd Guascogna, an pelegrinàdgio l'è nà al Sepolcro e, tornand da là, rivà 'n Cipri, da vari balòiss l'ha stàitcia malament maltratà. E do ciò chiela lomentandsi senza nciun-a consolazion, l'ha pensà da né porté i soi lomenti al re; ma l'è statcij dicc che chiel l'era 'd vita ansì bassa e varo ëd bon che, not soltant ël vendicava not con giustìssia i dispressi dij àit, ma no soportava 'n infinità do coj vilment fàitc a chiel; ëd manera che chiunque 'l gh'eva quàich rùgino con chiel, a s'ësfogava fandghi quàich disprèssio o quàich insult. Ciò sentend la fomna, disperà dla vendeta, tant për sfoghé un pò la soa cica, l'ha pensà ëd vorèj rimproveré la miséria do col re; e, presentassi piangend dadnans a chiel, l'ha parlà paré: "Sior, mi i ven nota a la toa presensa për vendeta ch'i spèitcia dl'ingiùria ch'a m'è stàitcmi fàitcia; ma për vèighno na sodisfassion, mi i të pregh da mostremi comé che ti ët sopòrti coli ch'i sent ch'i ven-o fàitci a ti, përchè mi i pòssa, amparand da tì, soporté con pasiensa la mèia; la qual, ël Signor lo sa se, podend felo, la regalarèia vanté a ti, dal moment che 't ij sopòrti paré ben". Ël re, fin-a alora stàitc pèich e poltron, come ch'as disveghièissa da 'n seugn, cominciand da l'ingiùria fàitcia a cola fomna, ch'l'è stàitcia fierament vendicà, l'è diventà severissimo persecutor dë tùicc coj che, contra l'onor dla soa coron-a, i esso cometù quaicòss d'alora an peui. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n346/mode/2up Giovanni Papanti, I parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 323]
Strada de segonda class 419
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 11.6 km.
Saint-Julien-du-Gua
Saint-Julien-du-Gua l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Pierreville, del circondàre (arrondissement) de Privas e del dipartimènt de l'Ardèche.
Stazion de Catanzaro Città
La Stazion de Catanzaro Città a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la. L'è doperaa del servizzi ferroviari metropolitan de Catanzaro di Ferrovie della Calabria.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni metropolitan de Catanzaro gestii di Ferrovie della Calabria.
Dent del Gigant
El Dent del Gigant (italian: Dente del Gigante; frances: Dent du Géant) a l'è ona scima di Alp del Mont Bianch. A l'è volt 4.014 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva in sul confin in tra l'Italia e la Francia. L'è situaa in tra el Coll del Gigant e i Grandes Jorasses, proppi sora el paes de Entrèves, frazion de Courmayeur. A l'è in su la dorsal che la partiss del Mont Bianch per rivà fina al Mont Dolent. A l'è bell famos per la forma del sò pizz, on gran sponcion bell drizz che recognoss in tucc duu i versant (italian e frances). La prima ascension l'è stada fada in del 1882 de la guida valdostana Jean-Joseph Maquignaz.
Úsobrno
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Martin Weinek
Cariera
El Martin Weinek l'è apassionaa de vin e de viticoltura: del 1993 el gh'ha una soa produzion de vit a Hagensdorf (ona frazion in de la campagna del comun de Heiligenbrunn) e el ghe sta dree personalment insema a la soa mieé Eva, che l'è anca lee on artista del cinema e ona dramaturga. L'azienda l'ha ciapada da una sasina vegia che l'han metüda a post e mudernizzada sòta la direzion de la sciora Eva Weinek. La proprietà del Weinek l'è de pu o de men cinquanta perti de tera.
Irigator
Caratteristich principaj d'on irigator
I caratteristich principàj de on irigator hinn:
Viola calcarata
L'è 'na spéce che crès de sòlet entrà i 1500 e i 2800 m, söi pracc, i pàscoi e valète nivàle. L'è 'na spéce oròfita sudest-europea, cioè la crès söi mucc de l'Europa sudorientàla, compagn de le Alp e i Balcani. En Italia se la tróa sö töt l'arch alpìno, föra che la zòna piö orientàla (Veneto e Friuli).
Lunas (FR-34)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 44.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 234 méter a 'na altèsa màsima de 768 méter söl leèl del mar.
Vas d'espansion
Vas d'espansion saraa
miniatura|On vas d’espansión saraa ind ona [[centràl tèrmica ]] El vas d’espansión saràa a l’è on recipiént saràa che ‘l comunica nò cont el defoeura, e in del quàl la pressión l’è maggiora de quèlla atmosferega. L’è dividùu in do part in vuna di quàj gh’è l’aria a ‘na cèrta pressión e in de l'altra 'doe gh’è l’acqua. I dò part pòden vèss separàa per mèzz d’on diaframa o ben de ‘na membrana de separazión. A gh'e 'n è donca de du tipi vun cont el diaframa e l'alter senza.
Calcol de vas d'espansion saraa cont el diaframa
indoe