cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rumàn Capitel Vott
Capitel Vott
28E savèmm che Diu el laura insèma tüsscoss per el bun per quij che vören bén Diu, per quij che hinn ciamaa segund el sò pruposit, 29perchè quij che l'ha cugnussüü prima, anca l'ha predestinaa de vèss cumpagn de l'imagen del sò fiöö perchè 'l sia 'l primugenit intra tant fradèj; 30e quij che l'ha predestinaa, chèst anca l'ha ciamaa; e quij che l'ha ciamaa, chèst anca l'ha faa giüst; e quij che l'ha faa giüst, chèst anca l'ha daa gloria.
Malfa
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Malfa l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Sarnen
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Argentine (FR-73)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Gabon
A l'è tacaa a la Guinea Equaturiala, al Camerun e al Congo e 'l'a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'è Libreville.
300px|center
Storia muderna
El Gabon a l'è staa un possediment de la Francia del 1885 al 1960, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
Dio (cristianesim)
Dio ind el cristianesim l’è retegnuu el vess supremm e eterna che l’ha faa sù e el preserva tusscoss. I cristian creden ind ona concezion monoteistega del sò dia de lor, al qual normalment ghe disen nomà “Dio” inscambi de ciamàll Jahvè, che el sariss el sò nomm de vera. L’è consideraa coma on’entitaa che l’è sia transcendenta (completament indipendenta o separada de l’univers material) e immanenta (che l’interagiss cont l’univers material siben che la ghe esista de desora). I cristian consideren Dio ‘me l’unegh dia che a gh’è in tutt l’univers manifestaa, e despess le concepissen propri ‘me la realtaa ultima. I insegnament cristian ins la transcendenza, immanenza e interazion de Dio cont el mond material e el sò amor per i omen escluden l’idea che Dio el saja faa de l’istessa sostanza del rest de l'univers, ma a recognossen la natura divinna de Dio, e che questa chì la sia stada unida a la natura umanna ind la personna de Gesù Crist, ind on event unegh ind el sò gener al qual ghe disen “l’incarnazion”.
Radnice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
El gh'ha el status de cità.
Rusasch
Rusasch (nom ufizial: Rosasco) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.
Al cunfìna coi comün de Carsan-a (VC), Castarnöv, Còss, Langüsch, Palestar, Psan-a (VC), Ròbi.
Cagion (Arbed-Cagion)
miniatura
Chaveyriat
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chaveyriat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Joan Enric Vives i Sicília
Joan Enric Vives i Sicília (Barcelona, 24 de luj del 1949) l'è on arcivescov catalan. Per el sò vess l'arcivescov de Urgell, l'è anca vun di duu princip de Andorra (l'alter l'è 'l president frances).
Ripoll
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Warmesberg
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S4 de la red celer del Canton San Gall, esercitaa de Appenzeller Bahnen.
Bettwiesen
El cumün de Bettwiesen al se tröva a una altitüden de 550 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bronschhofen (SG), Lommis, Münchwilen, Tobel-Tägerschen, Wängi.
Battaja dei Camp Catalaunich
La Batàia dei Camp Catalaunich (o apò Batàia de Châlons o Batàia de Maurica, l'è stàda combatìda endèl an 451 dòpo del Signur 'ntra 'na coalisiù comandàda del generàl romàno Flavio Esio e del rè Vizigòt Teodorico I cùtra i Uni e i sò aleàcc guidàcc del sò emperadùr Atila. L'è stàda öna de le ölteme operasiù militàr en granda scàls del Imper Romàno de Ucident aisebé che i soldàcc Vizigòt. El combatimènt el s'è terminàt con la vitória stratégica dei Romani, che i è riàcc isé a fermà el tentatìf de cunquistà la Galia Romàna. I Uni i s'è mìa piö riprindìcc del töt de chèsta scunfìta e i è stacc mitìcc en róta del töt poch agn dòpo 454 de 'na coalisiù de pòpoi germànich endela Batàia del fiöm Nedao endel 454.
I facc
Co l'Atila 'n tràpola, i Vizigoti i s'è mitìcc a sercà 'l sò re che i catàa piö del dé prìma. Quan che l'è stat troàt mórt sóta de 'n mòcc de cadàer, el sò fiöl Torismundo el vülìa asaltà l'acampamènt dei Uni, ma Esio l'è riàt a fàga cambià edèa. A stà al Giordane, Esio el gh'ìa póra che, semai che i Uni i fös stàcc anientàcc del töt, i Vizigoti i g'harès püdìt rómper l'aleànsa co l'Impér e deentà per Roma en perìcol amò piö grant. Isé Esio l'è riàt a cunvìncer Torismundo a turnà 'ndré a la svèlta a Tolosa per fà valì i sò dirìcc de söcesiù prìma che i la fès i sò fredèi e che magàre s•ciopès fò 'na quach guère civìi 'ntra i Vizigòti. Torismundo el g'ha scultàt l'Esio e 'na ólta a Tolosa el g'ha ciapàt el tròno sènsa che nisü el g'hès vergót en contràre. El stès trüch l'è stat dopràt per mandà vià i aleàcc Franch e isé l'Esio l'è restàt padrù del camp de batàia.
Riferimencc
‎
Suàn
thumb|250px|La céza de S. Gioàn Suàn (nòm uficiàl en italià: Zoanno) l'è 'na frasiù del cümü de Put de Lègn, sitüàda endela part piö àlta de la Al Camònega, en Pruìncia de Brèsa.
Lumin
Lumin (Limin in de la fraziun de Monzel e in d'un quai paes del cantun Grisun; Lümin in ticines standard; Lumino in Italian) a l'è un cumün svizzer del distret de Bellinzona in del Canton Tesin. El gh’ha pressapoch 1185 abitant e una süperfiss de 9.92 km² e'l se tröva a una altitüden de 270 meter in sü al nivel del mar.
Rivulüziun de Liegi
La rivulüziun
thumb|right|260px|El palazz de [[Seraing]]
El sustegn ai rivultus belga e l'Insüreziun del Brabant
La pruspetiva d'un intervent imperial l'è sumejada a vesinàss quand l'è rivada la nutizia di dò grand vitori del general Ernst Gideon von Laudon a Belgrad (8 utuber) e quela del princip de Cubürgh sül fiüm Rymnik (21 setember).
L'ariv di Prüssian
In teuria, el cumpit de l'esercit prüssian a l'era quel de purtà de növ sül tronu el princip-vescuv, ma el Federich Güglielm II el gh'aveva di alter intenziun. Inscì lü l'ha ciapaa abastanza avertament la part di ribej cuntra el sò princip e, per salvà la fascia, l'ha interpretaa i istrüziun de la camera imperial cume un mandaa a medià fra i rivulüziunari e 'l Circul de Vestfalia. Questa circustanza la se ved in möd ciar cunt el legg dò leter che 'l re de Prüssia l'ha scrivüü al de Hoensbroeck (el 31 dicember 1789 e 'l 9 marz 1790), in di quaj el sustegniva che i sò 6000 suldaa, anca se eren padruni de Liegi, gh'aveven minga una forza tal de impòn l'esecüziun del decret imperial; el prupuneva dunca de acetà di cumprumiss e 'l minaciava, in cas cuntrari, de turnà a cà cunt el lassà aj ribej el Principaa de Liegi in del stat in qel qual l'aveva truvaa quand i sò suldaa l'aveven ucüpaa.
L'acordi traj putenz
Al cungress de Reichenbach l'è segütaa quel de L'Aja (setember 1790), a la presenza di minister del Sacher Ruman Imperi, de la Prüssia, de l'Inghiltera e di Pruvincc Ünii. Ma urmai gh'era pü nagot de decid: el 31 utuber el cungress l'ha mandaa aj Pruvincc Ünii del Belgi un ultimatum de vint dì. El Belgi, inscambi, l'ha pruvaa a mantegnì la propria indipendenza in cambi de la nomina a Re del Belgi de l'arcidüca Carl d'Asbürgh, düca de Teschen, terz fiö del Leupuld II. La pruposta l'è stada purtada al feldmarescial Blaise Colobaran von Bender, che però el l'ha refüdada sdegnusament. thumb|right|El Leupuld II e 'l Giüsep II
Autostrada A41 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Walter Di Gemma
Biografìa
El debùtta in di ann vottanta sia 'me cantant, sia in commédi e rivìst satìrich. El se mett adrèe anca a scriv progràmm per la televisiòn e la radio. L'è stà bon soratutt de mett insèma monòlogh e canzón, fin anca a partecipà in del Festival de la Canzon e del Cabaret Italian.
'Me cantant, el mett foeura el sò primm EP per l'etichètta La fuente Records, indoe a gh'è denter el brano  La confusione che'l ghe dà el nòmm a l'EP e 'l va in su la Top Ten di etichétt indipendent italiàn.
Al dì d'incoeu el partecipa in televisiòn in del programma Canta Lombardia oltra che in di avveniment in di teater e i locaj del Nord Italia.
Michelle Branch
L'ha esordìi in sui scèn in del 2000, l'ha quistàa succèss cont i  The Spirit Room (2001) e Hotel Paper (2003). Del 2004 al 2008 l'hà ciapàa la sò part in del grùpp fàa su de dò persòn The Wreckers, insèma a la Jessica Harp; l'è adrèe a continuà la sóa carriera musicàl come solista.
Festival de Sanrem 1971
El Festival de Sanrem 1971 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Corbières (FR-11)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Polenton
Polenton (in italian polentone) a l'è una parolla, scherzosa o sprezzanta, doperada per parlà de quei de l'Altitalia, a ciapà per el nas el so mangià pussee important, o ben la polenta.
Corbières (FR-11)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Corbières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Arvillard
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.28 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 400 méter a 'na altèsa màsima de 2760 méter s.l.m.
Ictus
L'ictus a l'è el morì di cellule nervose del cervell, che 'l po vesser provocad de 'n bloch di vas del sangu o de 'n emorragia che la mena donca al rivà no de assee ossigen.
Distrett de Librazhd
Suddivision amministrativa
El distrett el cunta dò municipalità e noeuv comun.
Rumàn Capitel Növ
Capitel Növ
«Huu vursüü bén Giagum, e huu udiaa Esaú».
24Chèst, nümm, che l'ha ciamaa, no dumà di Giüdee ma anca di naziún, 25cuma anca in d'Osea el dis:
e chèla che l'è minga vursüda bén vursüda bén;
«Se el nümer di fiöö d'Israel l'è cuma la sàbia del mar,
Italian tesines
L'italian tesines l'è la variant de la lengua italiana doperada in del Canton Tesin, sia a nivell formal e ofizial che a nivell parlaa. L'è arent a quell de Lombardia, ma gh'hinn di important differenz lessicai, dovuu soratutt a di influenz del frances e del todesch. Gh'hinn anca di paroll per definì la politega e i servizzi del paes.
Teorema de l'unicità del limit
Per i sucession el dis che: <div style="float:center; width:88%; padding:15px; background: #f5f8ff; border: 1px solid blue; margin-left:8px; margin-right:8px;margin-bottom:15px; text-align:left"> Una sucession \{a_n\} de numer real la po minga havégh du limit diferent.
Autostrada A42 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Berbenn (SO)
A l’è tacaa a Böi, Scedrasch, Culurina, Füsini, Pustales, La Tur.
Jonquières-Saint-Vincent
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Pinadee
Pinadee (parnonzia local: [pina'dej] ) l'è ona frazion del comun tesines de Bregn. El paes el se troeuva in de l'alta Val de Bregn, a nord de Rivoeuj e a sud de Daigra.
Budellon
El Budellon (prononzia local: [bøde'lu] ; italian: Monte Budellone) a l'è on bricch de la Provincia de Bressa. A l'è volt 380 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva in tra i comun de Gavard e Gojon, in de la Val Sabia.
Mandanici
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Mandanici l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Festival de Sanrem 1974
El Festival de Sanrem 1974 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Antonio Brioschi
Biografia
Ancaben che l'atività del Brioschi la sia stada in de la cità de Milan o arent, i so sinfonie eren assee spantegade foeura de l'Italia e inn soravivud in quaranta biblioteche in Europa e Nord Amerega, soratut a Paris, Praga, Stocolma e Darmstadt, sia in cobie de manoscrit del XVIII sec. sia in noeuve edizzion a stampa publegade del ca. 1741 al ca. 1760 a Paris e a Londra.
Němčovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Lorena
La Loréna l'è l'ünica de le regiù de la Francia a cunfinà con tré nasiù straniére: el Bèlgio, el Lusembùrgo e la Germània (länder del Saarland e de la Renània-Palatinàto). La cunfìna apò a con tré regiù de la Frància: l'Alsàsia, la Champagne-Ardenne e la Franche-Comté.
Guinea Equaturiala
A l'ètacaa al Camerun e al Gabon e 'l'a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
300px|centro
Storia muderna
La Guinea Equaturiala a l'è stada un pussediment de la Spagna fins al 1968, quand che l'ha l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga
La Guinea Equaturiala (nom ufizial: República de Guinea Ecuatorial / República da Guiné Equatorial / République de Guinée Équatoriale) a l'è una repübliga.
675
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Faoug
Faoug (Fo u Fog in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.47 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
San Damian (PV)
San Damian (nom ufizial: San Damiano al Colle) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de San Damian l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Kerns
El cumün de Kerns al se tröva a una altitüden de 564 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alpnach, Dallenwil (NW), Ennetmoos (NW), Hasliberg (BE), Innertkirchen (BE), Lungern, Sachseln, Sarnen, Wolfenschiessen (NW). La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Aigueperse (FR-69)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
213
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Mazzarrà Sant'Andrea
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Malabo
Nom
In del 1843 l'ha ucüpada la Spagna e l'ha ciapaa el nom de Santa Isabel.
Piéf (Consés)
La Piéf l'è 'na frasiù del cümü de Consés, en Pruvìncia de Brèsa. L'è la séde del aministratìva del cümü.
Buddhitaa
El titel l’è anca doperaa per tucc i olter vess che hann gagnaa la bodhi (“dessedament”) e la vimukti (“liberazion del desideri”), compagn dij olter buddha uman del passaa che aveven otegnuu l’inluminazion primma del Gautama, i inscì-ciamaa Tathagata, i cinch buddha del cel che vegnen prenzipalment veneraa ind el buddhesim Mahāyāna, e el bodhisattva Maitreya, che el ghe rivarà a l’inluminazion ind el futur e el ghe suzzedarà al buddha Gautama ind el sò rœul de supremm buddha del mond.
Saarland
La 'Saarland la cunfìna col Lusembùrgo, la Renània-Palatinàto e la Loréna. Chèste quàter entità le s'è ünìde 'nsèma apò a co la regiù bèlga de la Valònia e le comunità francòfone del Bèlgio endèna Regio Europèa ciamàda «Saar-Lor-Lux», co l'obietìf de favoréser la cooperasiù transfrontaliéra.
Carl George Fogarty
300px|right|thumb|The King Carl Fogarty
Unterschleißheim
Unterschleißheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mònaco. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 14.93 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
San Giorg ad l'Ümlena
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Dialet de la Lünigiana
Dialet de Pontremoli
Donch a digh che ai tömpi dal prim rö 'd Cipri, dop che Gotifred d'Büglion i avè pià Terasanta, a sücess che 'na siora com'a va 'd Guascogna l'andé pülügrinand al Sepülcar; e ant al tornar andree, arivà ch'la fü a Cipri, 'na mandga dü sbarassin i 's misson a scarognarla. Lee, ch'la 'n podev propi dar pasa, la pönsè d'andär a ricorar dal rö. Ma da quardün agh fü dit ch'i sareb stà tömpö pers, parcö i er un omon tajà tant sü a la bona e csì da pogh, che non solamönt i 'n vendicäv con giüstisia a li ofes di autri; ma i 'n soportäv con gran vargogna bondben d'quöli ch'i 'gh fevon a lü, fin al pünt che tüti quöi ch'i avevon quarchi düspiaseri i sü sfogävon con fargh di düspeti. Cla siora, a santir csì, vdönd ch'la 'n podev essar vendicà, pr'aver quarca consolasion, la 's miss ant l'idea 'd mortificär cal rö ant al sö amor propi. E, arivà pianzand davanti a lü, la 'gh diss: "Al mè sior, mö an ven miga a la tö presönsa parch'a m'aspet d'aver vandöta dal tort ch'i m'han fat; ma pr'averon 'na sodisfasion, at pregh d'ansgnarm com tü fè a sofrir quöi ch'a sönt ch'i 't fan ch'i 't fan a tö; parcö csì, amparand da tö, a poss soportär con pasönsia 'l mè afront. Che al sa 'l Signor s'al podöss far, a t'al cedrè vlantera, dal momönt che t'i port csì ben!". Al rö, che fin alora i er stà n'oca bagna, come s'i 's düsviöss da dormir, cmansipiand dal tort fat a 'sta siora (ch'i fü da lü severamönt vendicà) i dvantè al pü rigoros persecütor d'tütu quöi ch'an seguit i avösson comiss quarcó contr'a l'onor dla sö corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n294/mode/2up ibidem, pag. 275-276]
Nicolas Sarkozy
I elezion del 2012
El ses de magg, al ballottasg, Sarkozy el vegn battuu, e inscì el noeuv president frances el diventa proppi l'Hollande.
Castelnoeuv (CO)
Castelnoeuv (Italian: Castelnuovo Bozzente) l'è on comun de la Provincia de Còmm che gh'ha, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Albigny-sur-Saône
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Zeddiani
Zeddiani l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 1.185 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 108 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baratili San Pietro, Oristano, San Vero Milis, Siamaggiore, Tramatza.
Matee I Viscont
El Matee I Viscont (italian: Matteo Visconti o Matteo Magno; Invò, 15 de agost del 1250 - Crescenzagh, 24 de giugn del 1322) l'è staa scior de Milan in tra el 1294 e 'l 1302 e poeu del 1311 al 1322.
Malpensa Express
El Malpensa Express l'è on servizzi ferroviari de la Trenord che 'l conliga i stazion milanes de Cadorna e Centrala cont el reoport de Malpensa.
Militello Rosmarino
Militello Rosmarino l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina.
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Stazion de Maran Tesin
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia in contratt con la Region Piemont.
Telnet
Al di d'incoeu per la red Internet a l'è staa sostituii de SSH, protocoll che 'l dopera crittografia e l'è pussee segur, inveci a l'è anmò possibil, anca se minga consejaa, doperàll in di LAN. Innanz de l'invenzion del Web a l'era doperaa per visità i sitt internet.
Andreja Bianch
L'Andreja Bianch (italian: Andrea Bianchi; spagnoeu: Andrés Blanqui; Campion, 1675 - Córdoba, 1740) l'è staa on architett lombard. A l'era anca on gesuita, e l'è andaa a fà el missionari in Argentina. Lilinscì l'ha lavoraa insemma al Gioann Batista Primoeu per fà su on bell poo de ges, compagn de quella del Pilar. Inoltra l'è staa l'architett del Domm de Córdoba.
258
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Espinasses
Espinasses l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chorges, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 637 méter a 'na altèsa màsima de 1730 méter s.l.m.
E l'aura fai son vir
Lengua
La pelìcula l’è particulàr parchè l’è staia girada in lengua italiana, en francés, ma suratüt in ucitàn. In sala, i part in francés e quele in ucitàn i erun sutatitulade.
Cast
I atùr a ecessión de Thierry Toscan e Alessandra Agosti, i en tüti miga prufesiunista; abitànt dal post che i han acetàd de partecipà al film. Tra i tant i gh’en Dario Anghilante e Giovanni Foresti.
Chevry (FR-01)
Chevry l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Gex, del circondàre (arrondissement) de Gex e del dipartimènt de l'Ain.
Jouaignes
Jouaignes a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindigh a l'è Rolande Anceaux, con mandaa 2001-2008.
Ches
Ches (Chesio) a l'è la frazion del comun de Loreja, in Provincia de Verbania. L'è situaa in de la Val Stròna. I abitant (circa 100) hinn ciamaa taplagn. El par che 'l nòmm del paes el pòda vegnì del todesch käse, cioè formagg. De fatt on temp a gh'era i walser, in de la vall, e hinn restaa per on bell poo anca in de la frazion de Campell. El sant patròn l'è 'l San Ròcch. El paes el gh'ha duu alpegg: Castovaga (Castelvaga in Italian) e Lòccia (Alpe Loccia): a travers del segond se pò rivà al Mont Masson, indove se pò vede 'l paesagg del lagh d'Òrta e del lagh Maggior.
Distrett de Tropojë
Division amministrativa
El distrett el gh'ha ona municipalità e sett comun.
Allen Ginsberg
El Ginsberg a l'era omosessual.
Versa
La Versa (istess in italian, ma al masculin) l'è on riaa lombard, longh dodes chilometer. La nass in de l'Oltrepò Paves, la forma la Val Versa e la finiss dent al Pò. In del sò percors la traversa i paes de Canevin, Volpara, Golfrenz, Moncalv, la Madonna, Castana, Monscan, Montù, Canee, Stradella e Portalbera.
Bühlertal
El cümü de Bühlertal el se tróa a 'na altèsa de 196 méter sura 'l leèl del mar.
Benissoda
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Abio
L'Abio (it. Abbio o Labbio) a l'è ona scima de la Lombardia. A l'è volt 2.200 meter sora el nivell del mar, el se troeuva in Val Sabia, de sora a Navonn.
Bangui
Al gh'ha 596.776 abitant.
Carlo Allioni
Biografìa
Endèl 1766 el g'ha püblicàt el Manipulus Insectorum Tauriniensium.
Autostrada A48 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Scirimed
L'è tacaa ai cumün de Fenegrò, Guanzaa, Lomazz e Turaa.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Scirimid l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Bas (aritmetega)
Una bas a l'è, in aritmetega, el numer de cifer che se poden doperà, oltra al zero, per representà un numer. Incoeu se dopera soratut el sistema decimal, fondad in sul numer de dicc che gh'hann i omen, menter in informatega inn spantegad anca el sistema binari, quell otal e quell esadecimal. Per la moneda s'è doperad a longh el sistema di dozine, a bas 12, e per i orari e i coordenade gh'è di sistema a bas 60.
Grimmenstein
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bormi
A l’è tacaa a Stelvio (BZ), Val de Dint, Val de Sot, Val Fürva.
Zofingen
El cumün de Zofingen a l'è tacaa ai cumün de Bottenwil, Brittnau, Oftringen, Safenwil, Strengelbach, Uerkheim, Wikon (LU).
Avrieux
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Jussy (FR-02)
Jussy a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Bocairente
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Castell Mina de la Scala
El Castell Mina de la Scala a l'è una villa de delizzia de Castelldidon, in provincia de Cremona, fad su a la fin del secol quell de XVI.
Diario Frontera
El Diario Frontera l'é un giurnal quotidian de Mérida, Venezuela.
Distrett de Scutar
Suddivision amministrativa
El distrett el gh'ha dò municipalità e sedes comun.
Madunina
La Madunina (in Itagliàn Madunina) l'è un quàder a òli de Roberto Ferruzzi pitürad in del 1897 a Lüvigliàn de Torreglia. El quàder l'è anca cunusüd cùme Madòna cùl fiulìn, Madòna del Ripòs, d'le Vie, d'la Tenerèsa, Madonnella, Singulìna.
Eupili
El comprend i frazion de Carela, Cornén, Gajàn, Mariaga e Pensciàn. Se troeuva aj pee del mont Corniscioeu, in ona zòna prealpina cont on fracch de lagh e situada in de l'òlta Brianza. L'è staa loeugh d'on cas de cronaca negra in del giugn del 1975 per el rapiment de la Cristina Mazzotti, finii con la mòrt de la tosa, che adess l'è in del cimiteri de la frazion de Gajàn.
Dialèt ólt mantuà
Gramadega e Urtugraféa
Indicatìf pasàt pròsem
Per chèl che riguàrda i nömer
Salaise-sur-Sanne
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 137 méter a 'na altèsa màsima de 234 méter söl leèl del mar.
Dialet mirandules
Carateristigh
L'è diferent del dialet mudenes, e anzi l'è cunsideraa part del grüp ferares, insema anca al Mantuvan e al Guastales. Questa classificaziun la deriva del Biondelli, che in del 1853 el scriveva: "[...] il continuo commercio coi dialetti dell'opposta riva del Po introdusse una leggera gradazione ö ed ü, ed un accento misto di vèneto e lombardo. Nel Mirandolese sèrbansi miste alle proprietà alcune tracce del Modenese e del Parmigiano, nella desinenza aperta òn, nella permutazione della č in z, ed in alcune flessione dei verbi, come vliva, tgniva, che il Ferrarese tèrmina in eva; prinzipiòn, dmandòn, ove il Ferrarese sopprime la n, ed altre di tal sorte. [...] In generale peraltro, sì il Guastallese che il Mirandolese, sèrbano molte affinità col Ferrarese e col Mantovano, dissonando così nella forma come nell'accento dagli altri vicini dialetti, ai quali sono politicamente congiunti."
Lucille Teasdale-Corti
L'ospedàl de Lacor
right|200px|thumb|La Lucille intàt che la cüra di s-cetì ügandés
Ol Piero e la Lucille i à tacàt söbet a laurà cóme dutùr, ma da söbet i s'è metìcc ach a sircà sö i sólcc per fà 'ndà e per slargà 'l ospedàl. In del 1965 l'è egnìt prónt 'l repàrt de chirürgia co la sò sàla operatòria a dù tàoi, in del 1973 i à dervìt fò öna scöla de infermér e l'an dòpo i à dervìt dù ambulatòre in del circondàre, ü a Opit e ü a Pabbo, pò 'n del 1976 ün óter a Amuru e de lé a öna quach agn chès-ce ambulatòre i è dientàcc di ospedài picinì.
Gradi dì (per fà germejà i piant)
El càlcoI gradi dì (GG), in agronomia, l'è 'na manera de esprìmm el fabisògn de cald di piant o ben de quant cald che i piant che pèrden i foeuj d 'invèrna gh’hànn besògn  per andà foeura del periòd de indormenza in primavera.
1580
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Murzo
Murzo l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Deux-Sorru, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.44 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 117 méter a 'na altèsa màsima de 1406 méter s.l.m.
Ktová
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.
Luanda
Geugrafia
thumb|right|200px|La cità vidüde del fort Luanda a l'è un port in sü l'Ucean Atlantich.
Paracetamol
Rispet ai MAMS la dannegia minga el stomegh e l'è minga tossega per i rognon, anca se 'l po vessél per el fidegh, soratut se la se ciapa insema a l'alcol o se se 'n ciapa tropa. Poden doperàlla anca i done in compra senza ris'c.
Uras
Uras l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 3.106 abitàncc, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Marrubiu, Masullas, Mogoro, Morgongiori, San Nicolò d'Arcidano, Terralba.
Öle de ròla
‘L öle de ròla l’è ü medicamét popolàr dovràt ü tép per medegà brüzadüre, morèi, piàghe e pò ach ferìde. Ol nòm ròla l’è dovràt in del cremàsch e 'n del üstianèns per ciàma i gàtole piö gròse di barbèi, sùra de töt chèi de culùr vért e ‘n particolàr chi de la Saturnia pyri e de la Saturnia pavonia, ma ach de la Agrius convolvuli.
Ancy
Ancy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Tarare, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
Liblín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
La Balme
La Balme l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Yenne, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Cazalsigòn
Cazalsigù (Cazalsigòn en cremunés; Casalsigone 'n italià) l'è 'na frasiù del cümü cremunés de Pusài. I sò abitàncc i è presapoch 350. El paìs el se tróa a nòrd-òvest del cümü, e 'l cunfìna a nòrd có Urmenéda, a òvest có Pusài e a süd có Castegnì. El ciàpa 'l sò nóm de Casal Sichonis (el cazàl de Sichon). L'è stat en cümü indipendènt enfìna al 1866.
Strada voivodal 478
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 18 km.
La Courtète
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
La Fare-en-Champsaur
<
Forma de Stat
Per forma de Stat se intend l'organizzazion de 'n Stat in rappòrt al territori, al popol e al governo.
August Heinrich Rudolf Grisebach
August Heinrich Rudolf Grisebach (Hannover, 17 de bril deL 1814 - Göttingen, 9 de magio del 1879), l'è stat en botànich todèsch.
Biografìa
A. R. Grisebach el g'ha stüdiàt Midizìna e Botànica a Göttingen a a Berlìno del 1832 al 1836, an endel qual el g'ha risiìt el sò duturàt. L'è profesùr asociàt a Göttingen endèl 1841 e profesùr titolàr endèl 1847.
Òpere
en culturaapicola PDF 26.054 kb
Mirasierra (metropolitana de Madrid)
Interscambi
Fermada del bus
Brunell
Brunell (nom ufizial in italian: Brunello) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha ona popolazion de, cont ona superfiss de 1,6 km² e 'na densità de 0 ab./km²..
Moca-Croce
Moca-Croce l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Petreto-Bicchisano, del circondàre (arrondissement) de Sartène e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.75 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 139 méter a 'na altèsa màsima de 1387 méter s.l.m.
Ortell
L'Ortell  (todesch: Ortler; italian: Ortles) a l'è ona scima di Alp Retegh. Cont i sò 3.905 meter a l'è la scima pussee volta de tutt el Sud Tirol, e del massizz de l'Ortell-Zevedal. Fina al 1918-1919 a l'era anca la scima pussee volta de tutt l'Imperi Austriegh. A l'è in de l'istess filon de montagn del Zebrù.
Gramàtica bergamàsca
Gèner
In del bergamàsch gh'è du gèner: maschìl e femnìl.
Nömer
Chèi che i fenéss con di vocài àtone:
Èss
Geründio: di ólte l'è dovràt essèndo (presènt) e essèndo stàcc (passàt). I è però di italiànism. Per rimedià a la mancansa del geründio, se dóvra di espressiù, per esèmpe: intàt che l'è,  'n del vèss, col vèss, sicòme che l'è.
Iga
Geründio: avèndo e avèndo üt i è di italiànism. Per rimedià a la mancansa del geründio, se dóvra di espressiù, per esèmpe: col viga, intàt che gh'ó, sicóme te gh'é üt.
Iga 'l gh'à significàt de possèss (g'ó öna moér e du s-cècc); quando l'è dovràt cóme ausiliàre, 'l pèrd ol pronòm ga (ó maiàt, ó biìt, ó durmìt).
Tèrsa cognügassiù
Mia töcc i vèrb in -ì i següe chèsta cognügassiù: tacc vèrb mia regolàr (cóme benedì, capì, cümpì, finì, estì, guarì, impienì, patì, scolpì, sgürlì) i gh'à öna cognügassiù dièrsa per l'indicatìv e 'l congiüntìv presènt, e l'imperatìv (arda vèrb mia regolàr, capì).
Dollar Geary-Khamis
Ol dollar Geary-Khamis, ciamad anc dollar internazional (breviazion: Int'l. dollar, Intl. dollar, Int'l$., Intl$.) l'è una moneda ipotetega qe la g'ha l'istess poder de aquistar del dollar american ind un dait ann. L'ann plu dovrad l'è ol 2000 (e in qell cas la valuda l'è indicada come 2000 Intl$).
Landouzy-la-Cour
Landouzy-la-Cour a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindigh a l'è Claude Payan, con mandaa 2001-2008.
La Salle-en-Beaumont
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Salle-en-Beaumont l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lecques
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lecques l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Nazion costitutiva
Per nazion costitutiva la se intend ona nazion che la fa su on'entità pussee granda 'me on Stat sovran o 'na confederazion.
Coustouge
Coustouge l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Durban-Corbières, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.67 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 129 méter a 'na altèsa màsima de 343 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Coustouge l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Gymnadenia conopsea
Distribusiù
Se la tróa facilmènt sö le Alpi, l'è 'nvéce ràra söi Apenì; Se la càta facilmènt pò a 'n töta Europa föra che 'ndèl'àrea Dinàrica, e pò a 'n Asia endèla part setentriunàla a nord de l'Himalaya.
Castelcuàt
El ritromènt de 'na tómba antìca che cuntignìa dele monéde del sècol V dòpo de Crìsto endèla zòna a sudòvest del cèntro abitàt del dé d'encö e la strütüra particolàr de la zòna ciamàda Sgarfignàna, che la par vìga le fùrme tìpiche de la centüriasiù Romàna, le fa pensà che Castelcuàt el g'hape n'urìgin antìca.
Le Sappey-en-Chartreuse
Le Sappey-en-Chartreuse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Meylan, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.13 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 840 méter a 'na altèsa màsima de 2079 méter söl leèl del mar.
Svàldu Moles
Biugrafia
In del 1937 l'ha fundài, insèm a d'i alter, la Rádio Tupi a São Paulo.
Guèra frègia
miniatura|L'Euròpa in de la guèra frègia. {{legend|#000000|[[Tènda de Fèr}} {{legend|#004990|NATO}} {{legend|#FF8282|Pato de Varsavia}} {{legend|#57D557|Paìs mia alineàcc}} {{legend|#C0C0C0|Paìs neütrài}} ]] L'espressiù guèra frègia l'è dovrada per indicà la contraposissiù polìtega, ideològega e militàr in tra USA e URSS (ciamade i dò superpotènse ) cominsada dópo de la fì de la segónda guèra mondiàl. Quase töt ol mónd l'èra dividìt in dü blòch: ocidentàl (con USA, NATO e i paìs amìs) e orientàl o comunista (URSS, Pato de Varsavia e i paìs amìs). Ach l'Euròpa l'èra spartida in dü da la Tènda de Fèr :
Cadregiaa
Cadregiaa (nom ufizial in italian: Cadrezzate) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta, cont ona superfiss de 5 km² e 'na densità de 0 ab./km².. El paes el se troeuva longh i spond del Lagh de Monaa.
Guèra frègia
La guèra frègia l'è finida in del 1989 co' la borlada del mür de Berlìn (9 de noèmber) següida dal desligamènt de l'URSS (26 de desèmber 1991).
Großharras
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Cruscades
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 26 méter a 'na altèsa màsima de 50 méter söl leèl del mar.
Oleyres
Oleyres a l'è un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.92 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Bassens (FR-73)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 280 méter a 'na altèsa màsima de 810 méter s.l.m.
Kařízek
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Himantoglossum adriaticum
L'è 'na piànta che de sòlet la vé àlta 'ntra i 20 e i 80 ghèi (màsimo 1 méter). Le raìs i è segondàrie e le böta fò de la part de sùra de 'n bùlbo.
Festival de Sanrem 1990
El Festival de Sanrem 1990 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
230
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Sucre
La gh'ha 247.300 abitant (2006).
Pio XII (metropolitana de Madrid)
Servizzi
Biliettaria automatica
Lengua istriota
Tradüziun de la Parabula del Fiö Trasun in del dialet de Dignano
A jero un omo che al jo bóu dui fioi. E 'l piun zuveno de luri g'ho déito al paro: "Ser pare, dime la parto de la roba che la me tuca!" e lóu g'ho dividisto a luri la roba. E despoi no pochi déi, el pian zuveno, coliti dóuto, el xe xéi furi de casa, in lontan pais, e vula el jo frassurà dóuta la roba soia vivindo scandalus. E despoi che 'l jo magnà dóuto, a xe vignóuda óuna gran fam in quil pais, e lù 'l jo cominzià d'avì gran nansesso. E 'l xe xéi e 'l jo tacà a d'óun sitaden de quil pais, e lóu lo jo mandà in véila a pasculà i porchi. E 'l bramavo empiéi la pansa de la tighe che magnavo i porchi, ma ninsóun ghe ne dava. Ma tournando in sà, el jo déito: "Quanti servituri in casa de mè paro jonda de pan, me méi sà mori de fam! Me levarè e zarè da mè paro e ghe dirè: Ser pare, i je pecà contra 'l sil e contra de vui; xa no soin déigno d'essi ciamà vostro féjo; fime comù óun de vostri fanti!". E livandose, al ven da sò paro. Ma siando ancora de lonzi, sò parò l'ho veisto e, movisto a compassion, ghe xe xei 'ncontra, e 'l ghe xe cajou co le brazze al colo e lo jo basà. E 'l féjo jo déito: "Ser pare, i je pecà contra 'l sil e contra de vui; xa no soin déigno d'essi ciamà vostro féjo". Ma el paro g'ho déito ai sò fanti: "Presto, portì i mejuri e vistéilo, e dìghe un anel intela sò man, e le scarpe intai soi pai; e portì sà un vidion ingrassà e mazzìlo, che lo magnim e fem fista! Perchì quisto mè féjo jero morto e xe resussità, jero perso e lo je catà!". E i jo scominzià a magnà e a fà gran fista. Ma el féjo piun vecio jero in campagna e, turnando e vignindo arento la casa, el jo sintóu i soin de la fista. E 'l jo ciamà óun dei servituri e 'l g'ho dimandà chi che jero 'sti saci. E lóu el g'ho déito: "Tò frà xe vignóu, e tò paro jo mazzà un vidion ingrassà, perchè el lo jo ricivisto salvo". Ma lóu s'ha rabià e al no voliva ientrà. El paro, donca, vignóu fora, el jo scominzià a pregàlo. Ma lóu al g'ho rispus a sò paro: "Varì: tanti jani che méi ve servi e mai i gio mancà ai voustri comandi; e mai che me vé dà un cavrito da godi cui mei ameghi; ma despoi che quisto voustro féjo, che 'l jo slapà dóuta la sò roba co le scruve, al ven, gavì mazzà a lóu óun vidion ingrassà!" Ma lóu el jo déito: "Féjo, téi soin sempro con méi, e dóuto quil che je, xe tò; ma se dobìa fà fista, e godi, perchì quisto frà toio jero moristo e xe resussità; jero perso e 'l s'ha catà". (traa de: Giovanni Andrea Dalla Zonca [a cura de Miho Debeljuh], Vocabolario dignanese-italiano, Unione degli Italiani dell'Istria e di Fiume & Università Popolare di Trieste, 1978)
Tradüziun de una nuvela del Bucasc in vari dialet istriota
(Giovanni Papanti, ''Parlari italiani in Certaldo, 1875)
Bulivia
Ol nòm
La Bulivia la ciapàt ol sò nòm da chèl del Simon Bolivar che l'à portàt a l'indipendènsa tance stacc del süd America che grasie a lü i s'è liberàcc dal goèrno del rè de Spagna.
Baiso
Baiso (endèla parlàda locàl: Baîṣ) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Reggio Emilia. El g'ha presapóch 3.259 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 75 km², per 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carpineti, Castellarano, Prignano sulla Secchia (MO), Toano, Viano.
Cubières-sur-Cinoble
Cubières-sur-Cinoble l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Couiza, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
Muggensturm
El cümü de Muggensturm el se tróa a 'na altèsa de 122 méter sura 'l leèl del mar.
San Gioàn (Evangelista)
"Perchè 'l Signur l'ha vursüü inscí ben a'l mund, che l'ha lassaa murì 'l so ünegh Bagaj in sü la Crus, inscí che tücc quij che in Lü ghe creden, a vaghen minga perdüü ma vivan per semper."
Elettrotreno CZ 480
L'Elettrotreno CZ 480 a l'è la version del Stadler FLIRT doperada de l'operator cecch LEO Express dal 2012.
Tecnega
'Na carrozza a l'è attrezzada per la class business, cont 19 sedij reclinabij e tavolin e per la premium, fada se ses post, fisicament separaa, che se pòden reclinà elettricament anca per dormigh e cont poggiacoo miôraa e support lombar.
Oulens-sur-Lucens
El prim de lüi del 2011 el s'è fundüü ufizialment cunt el cumün de Lucens.
Imsterberg
El sò codes statistegh l'è 70204.
Oberdorf (NW)
Oberdorf a l'è un cumün svizzer del Canton Nidwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.20 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Weinfelden (distret)
El distrèt el töl dét i cümü de:
Ours (metropolitana de Losanna)
Interscambi
Fermada del bus
Cucugnan
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cucugnan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Großmugl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Payerne
Payerne (Payèrna in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 24.19 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Strada voivodal 492
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 40 km.
Jerzens
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Großriedenthal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Gattini
I canzon
I canzon vegnen de tucc i disch del grupp (a eccezion de Esco Dal Mio Corpo E Ho Molta Paura, Peerla e Studentessi) e hinn mettuu in ordin cronològich.
Rheinmünster
El cümü de Rheinmünster el se tróa a 'na altèsa de 132 méter sura 'l leèl del mar.
Lengua regiunala
Lenguv de stat cume lenguv regiunal
Una lengua ufiziala d'un stat la pö vess parlada anca cume lengua regiunala d'un olter stat. Presempi:
Pedùncol
De spès la part finàl del pedùncol la se slàrga fò 'nfìna a furmà 'na strütüra ciamàda resetàcol.
El pedùncol de ògna fiurilì che fùrma 'na 'nfiurescènsa l'è ciamàt envéce pedezèl.
Hypochaeris maculata
La Hypochaeris maculata l'è 'na piànta de la famìa botànica de le Asteraceae. Se la tróa 'n quàze töta la cadéna alpìna.
Enfiurescènsa e fiur
left|250px|thumb|El capulì La 'nfiurescènsa de la H. maculata l'è furmàda de capulì emisférich. La strütüra dei capulì l'è chèla tìpica de le Asteraceae: en pedùncol, en bris piö gròs sóta 'l capulì (méno de 5 mm de diàmetro), el té sö 'n invòlucro cilìndrich furmàt de divèrse squàme göse (i è pilùze e scüre endèla part apicàl) che fà de protesiù al resetàcol endóche se 'nserés i fiùr. El culùr l'è zalt limù (el tìra apéna apéna al rós envèrs l'èstèrno-bas del capulì). El resetàcol el se prezènta con divèrse paiète a la bàze dei fiur, 'nvéce l'invòlucro l'è furmùt de divèrse fìle de squàme sistemàde en maniéra 'mbricàda. El diàmetro dei capulì l'è de 4 –5 ghèi. L'invòlucro l'è larch 13 mm, alt 13÷18 mm. Le squàme i è lónghe dei 12 ai 17 mm.
Giovanni Segantini
Briansa
L'an dopu l'ha cunussüd Bice Bugatti, la dona che la sarà la sò cumpagna par tüta la vita. Dopu el s'è trasferìd in Briansa, a Pusiàn, e l'ha lauràd grassie al sustégn ecunomich de Grubicy, a cuntàt cun Emìli Longoni: in ‘sti an chi la sò art la s'è distacada da le impustassión académiche giuanìl, ala ricerca de 'na furma espressiva püssè persunàl e uriginàl. Ind el 1883 Segantini el s'è ligàd cumpletamént al sustégn de Grubicy, cun el quàl l'ha firmàd un cuntràt.
Burò Federal de Polizia
El controlla i servizzi segrett (DAP) e 'l investiga el terrorism, el crimin organizaa e el riciclagg.
Monguzz
Il Cumün in generàal
In del paes gh'hinn du gesi: la gesa di Sant Biàas e Sebastiàn (via Chiesa) e'l Santuari de la Madùna de Lourdes (via Santuario), che tücc dùu hinn stàa metüdi a post in di ültim temp.
Troia (FG)
Troia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 7.462 abitàncc, 'na superfìce de 167,22 km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biccari, Castelluccio dei Sauri, Castelluccio Valmaggiore, Celle di San Vito, Foggia, Lucera, Orsara di Puglia.
Guera d'independenza estun
I rüss i hann pensaa de ricunquistaa i territori perdü col trataa de Brest-Litovsk e i han tentaa de invadij. L'Estonia l'è stada iütada di Ingles e i Svedes. A la fin l'è riessida a vincc e i rüss i han duvüü recugnuss l'indipendenza de l'Estonia.
La Poveda (metropolitana de Madrid)
Interscambi
Fermada del bus
Guitera-les-Bains
Guitera-les-Bains l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Zicavo, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.75 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 397 méter a 'na altèsa màsima de 1567 méter s.l.m.
Autostrada A64 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Bonvexin de la Riva
Nassud vers la metaa del 1200, el Bonvexin a l'è stait un frad de L'Orden dei Umiliads, autor lombard squas certament milanes, l'ha scrivud œvre in poesia e prœsa in volgar lombard e in latin: la plupart inn de carater relijos; cont el Liber dei Tre Scriiture l'ha anticipad la Comedia del Dant Liger, cont el De magnalibus urbis Mediolani l'ha lassad una granda font storega, cont el De vita scholastica l'ha lassad un test lejud per secoi ind i scœle con plussee de vint edizion domà intra el 1479 e il 1555.
El nom
L'indicazion onomastega de l'autor a l'è minga univoca. Principiom de la parentella, la forma drovada dei editor plussee recents, çoè "de la Riva", a l'è qella qe la figura denter del codex plussee important dei œvre volgar de l'autor, l'''Ital. Qu. 26'', incœ conservad a la Staatsbibliothek de Berlin.
Œvre in lombard
El Bonvexin l'è stait l'esponent plussee grand intra i inteletuai lombards e venet qe ind el XIII sec. hann volzad la lengua parlada a instrument de spantegazion morala scrivuda, de lingua volgaris a "lengua leteraria". Una koinè interrejonala, selezionada e nobilitada a "padan iluster", nassuda de un insema consapevol dei divers volgar volt-talian. Segond el Gerhard Rohlfs «in Volta Italia la s'era desvilupada una koinè padana, lombard-veneta, de grand usaj leterari. Ind el Duuxent a l'era jamò in su la strada per diventar lengua leteraria nazionala. La vegneva jamò sentuda comè una lengua romanza indipendenta a l'istess nivell dei lengov francesa e "toscana"». El Janfranc Contin, inscambi, l'è minga de quella opinion qì.
De magnalibus urbis Mediolani
Ind el 1288 el Bonvexin al scriv el De magnalibus urbis Mediolani, spartid ind un prolog e vot capitoi. Caraterizada de un ton marcatament encomiasteg, l'œvra la g'ha el propisit de elojar Milan. Ind i prim quater capitoi l'atenzion a l'è incentrada in su la descrizion topografega, demografega e edilizia de la citaa e del so contad. La narrazion dei faits de politega interna de Milan la se ferma ind el quint liber a la perdita e mort del Federeg II. La descrizion de la citaa e dei so ativitaa produtive a l'è la part de l'œvra qe l'ha stimolad plussee l'interess dei studios, a discapit de la part politega, anca se a l'è presenta ind el test. De fait, ind el De magnalibus urbis Mediolani el bersali politeg individuad del Bonvexin inn i fazion dei nobii milanes qe partejaven per el Ghielm VII de Monferrad, ciamad a Milan per haver-g la fonzion de capitan de guera ind el 1278 e depost de una rivolta popolara guidada de l'Oton Viscont ind el 1282. L'uneg manoscrit rivad a num qe 'l conserva l'œvra (codex 8288 de la Biblioteca Nacional de Madrid, del 1420-1430), descomparid per secoi, pœ trovad ind la biblioteca de la capital spagnœla ind el 1894 in condizion de fort deteriorament.
Œvre latine in vers
Per quell qe concern i œvre poetege in latin, el Jovan Orlandi a l'è de la tesi qe De controversia mensium al sia anterior a'l De vita scholastica, qest soratut in bas a l'analis prosodega e a'l studi dei cesure dei esameter presents ind i do œvre.
Sinzheim
Sinzheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rastatt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 28.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Karres
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Rossenges
El cumün de Rossenges al se tröva a una altitüden de 662 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Hermenches, Moudon, Syens.
Karres
El sò codes statistegh l'è 70206.
Liouc
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Liouc l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada voivodal 498
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 10 km.
Distrett de Kavajë
Suddivision amministrativa
El distrett el cunta dò municipalità e vòtt comun.
Dialett venet settentrional
Variant e diffusion
Quella definizion lenguistega chì la catta dent on poo de variant different: