cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Courtland, Alabama
Demografia
Al recensament del 2000, al gh'era 769 personi, 316 ca, e 210 famigli resident en la citaa. La densitaa da populazion a l'era da 331.2 personi per miglia quadrada (128.0/km²). Al gh'era 363 unitaa d'abitazion à una densitaa mediana da 156.4/sq mi (60.4/km²). La citaa la gh'eva una composizion razziala al 54.23% blanca, 40.44% negra, o Afro-Amerigana 2.08% Nativa-Amerigana, 0.26% Asiana, 0.13% Pacific Islander, e 2.86% da dò o plu razzi. 0.91% da la populazion al era Hispaniga o Latina da qual-se-vœur razza. Al gh'era 316 famigli da li quali 32.9% al gh'eva figliœu d'etaa manch da 18 vivent con lour, 44.0% al era cœubli sposadi vivent insemma, 20.3% al gh'eva una propietària dòna con mia da marii, e 33.5% al era mia da famigli. 30.7% da tuti li famegli i eran fadi su da individuaj e 14.2% al gh'eva vargun da plu da 65 agn ch'al viveva da per lu. La média da personi per unitaa d'abitazion a l'era 2.43 e la grondezza média d'una famiglia a l'era 3.06. En la citaa, la populazion a l'era composada da 27.8% sota l'etaa da 18, 8.7% da 18 à 24, 26.9% da 25 à 44, 23.0% da 45 à 64, e 13.5% ch'i eran da 65 agn d'etaa o plui vegl. L'etaa mediana a l'era da 36 agn. Per cada 100 dòni al gh'era 85.7 òman. Per cada 100 dòni da plui da 18 agn, al gh'era 77.3 òman. L'entrada mediana per unitaa d'abitazion en la citaa a l'era $27,500. L'entrada mediana per fameglia a l'era $36,000. I òman i gh'evan una entrada media da $31,250 contra $17,188 per li dòni. L'entrada per capita da la citaa a l'era $14,456. Arent 18.1% da li famegli e 20.2% da la populazion al era sota la sœuglia da povertaa, compres 22.7% da li personi sota l'etaa da 18 e 32.9% da li personi sovra l'etaa da 65.
Tajee
Fina ai principi del Noeuvcent a l'era ona zona de cassinn e ortaj, minga lontan de Malnoè e de Linaa. Tajee el ciappa el sò nomm di tej (cf. anca Rogoree, Nosee...), che on temp ai cresseven in de la zona. Prima de fenì denter a Milan, a l'era in del comun di Corp Sant.
Flavio Tosi
El Flavio Tosi (Verona, 18 de giugn 1969) a l'è 'n politegh italian, sindegh de Verona del 2007 al 2017. L'è staa finna al 2015 in la Liga Nord e l'è staa casciaa via quand che in del 2015 l'ha scernuu de candidàss contra del Luca Zaia a la presidenza de la Region. L'ha dònca fondaa Fare!, che in di elezion politegh italian del 2018 l'ha partecipaa a la lista Nunch cont l'Italia.
Anca la soa compagna Patrizia Bisinella l'è attiva in politega.
Rochessauve
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Dombühl
Dombühl l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.90 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Aldeanueva de Santa Cruz
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Castell de Belguard
El Castell de Belguard l'è on castell medieval che 'l se troeuva in del center del paes de Belguard, in de la Provincia de Pavia.
Rueun
Rueun a l'è un cumün svizzer del distret de Surselva. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 11.58 km², e al se tröva a una altitüden de 788 meter sura al livel del mar.
Saxifraga stellaris
Distribüsiù
Se la tróa 'ndèna bùna part de le cadéne de mut de l'Europa e al nort estrémo pò a 'n zòne piö de pianüra.
Tasonomìa
Saxifraga stellaris l'è stàda discriìda del Linèo e püblicada endèl sò Species Plantarum 1: 400. 1753.
Ohio
Urganizaziun pulitiga
L'Ohio al gh'ha 20 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Cabolafuente
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Mitterskirchen
Mitterskirchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rottal-Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.77 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Cusina milanesa
Intra i piatt pussee famos a gh'hinn el risòtt giald cont el zaffran, la costoletta e la cassoeula; intra i dolz el gh'è el panatton, che, al prinzipi, a l'era nient alter che pan, faa per i fest natalizzi.
Prima che la gh'è stada la "vacca matta", a eren spantegaa comè l'òss bus a la milanesa e la fritura mista a la milanesa (cont zinivella e laccett). La fritura a l'è squas totalment sparida per la dificoltaa de trovà i ingredient de baa e la disabituden al sò us. Oltra, a gh'è staa, a partì da dòpo la segonda guerra mondiala, ona tendenza a vesinass pussee a i us alimentar nazionai: a gh'è staa on bandon progresiv di grass animai, per esempi desmetend de dovrà el butter e scominciand a dovrà l'oli.
Stòria
Retrovem in di cronegh milanes, el cunt faa detajadament del banchett ofert, el 15 de luj 1368, dal Gian Galeazz Viscont, inquand la sò tosa, Violante, a l'è andada a benis cont el Lionell d'Anversa, ducca de Clarence, ereditari de l'Edoard III d'Inghilterra: desdòtt servizzi, inscì bondanzios e creativ che hann lassaa i partecipant al banchett stupefaa. Nunc gh'avemm minga comonque, per quel period chì, alter testimonianz resguard i past e i fest di nobij, des dignitari putost che di borghes pussee scior: i pòcch testimonzianz arriven domà fin al Rinassiment per descriv a nunc i pantagrueligh e fantastigh past faa in ocasion di fest o di matrimòni.
Minester in broeud
Alter:
Dürrwangen
Dürrwangen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 23.03 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Seves (fiumm)
El Seves (Seveso) o Sceves a l'è on fiumm lombard. El nass a Cavallasca (Provincia de Còmm), in sul Mont Sass, a on'altezza de 490 meter. L'è longh 55 km e 'l sò percors l'è scovert domà per on tòcch brev. Quand che 'l riva a Milan (l'è vun di trii fiumm che le traversa, insema al Lamber e a l'Olòna), el ciappa i aqui del riaa Mòlia e 'l se uniss a la Martesana, cont el formà el Cavo Redefossi. On temp el finiva in del Lamber arent a Meregnan, ma el percors l'è staa deviaa in epoca romana: allora ona part l'è stada indirizzada fina a quella che l'era ciamada Fòssa Romana (cont el nòmm de Grand Seves), menter la part che la restava la formava la ronsgia Vettabbia. In del XX secol el fiumm l'ha ciappaa el percors che 'l mantegn anca al dì d'incoeu. El cors del Grand Seves (Italian: Grande Sevese) l'esist anmò, sòtta el nivell stradal: dòpo avè giontaa i pròppi aqui a quei de la Darsena de Pòrta Cicca l'origina el Cavo Vettabbia.
Progett Bojinka
Storia
I dò han scominciaa on pian che 'l voreva fà s'cioppà 11 voi de linea american. L'ideja l'era de portà in di reoplan de la nitroglicerina, fa su la bomba, mettel sota al cadreghin e andà giò.
I terrorista han pensaa anca a di olter soluzzion, se la prima la fodess impossibil. I idej even:
A la fin, el pian numer 1 l'è ndaa innanz ben, e donca el 11 de dicember del 1994 el Yousef l'ha deciduu de fà ona proeuva importanta. L'è saltaa su in d'on vol de la Philippine Airlines, che 'l andava a Tokio, ha l'ha mettuu la soa bomba e l'è 'ndaa giò. La bomba l'è s'cioppada, l'ha coppaa on passeggee, ma el reoplan l'è rivaa istess a atterrà ad Okinawa in emergenza.
Boleslav I ol Corajos
Influenza
Boleslav l'è considerad ol fondador de la Polonia, e l'è stait ol prim sovran batezad a la nassida. La so figura l'è analoga a qella del so contemporaneo Stefan I per l'Ungeria.
Cusina milanesa
Dolz
Per carneval, 'mè se fà dapertutt, tortei e ciaccer, anca se a Milan, ona vòlta vegneven friggiuu, menter incoeu se coeusen al forno. Da ricordà duu dolz pover, che se preparaven in cà: la cutiscia, pastella di farinna e acqua, on pizzigon de bicarbonaa per sostituì el levaa e on cicin de zuccher, poeu friggiuda in de l'oli de linosa (incoeu d'oliva) e la frittura dolza, a baa de masnaffacc : la giònta d'on cugiarin de cacao intra i ingredient ne darà la variant al gust de cicolatt.
Hostěradice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
La Rochette (FR-07)
La Rochette l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Martin-de-Valamas, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Berzence
a l'è un comun del Distret de Csurgó, cont una popolazzion de abitant.
Leàt (BG)
Leàt l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l'è in de la mèsa pianüra de la Bergamasca a mèsa strada tra la Statàl 42 Treì - Pas del Tonàl e l'aitostrada A4 Bèrghem - Milà.
Epitafi
Storia
In de l'antiga Grecia, soratut a Atene, l'epitafi l'era un'orazzion funeber publega in onor di soldat mort in de l'ann. In de l'antiga Roma l'epitafi el se sconfond con la laudatio funebris, parnonziada de un fioeul o de un parent del mort.
Bachs
El cumün de Bachs al se tröva a una altitüden de 470 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Fisibach (AG), Neerach, Oberweningen, Schöfflisdorf, Siglistorf (AG), Stadel bei Niederglatt, Steinmaur, Weiach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Newsreader
Un newsreader a l'è un software che l'è doperad per lensger i newsgroup de Usenet a travers del Network News Transfer Protocol.
Flachslanden
Flachslanden l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 41.00 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
ASCII
ASCII (American Standard Code for Information Interchange) a l'è 'n sistema per la codifega di caratter publegaa de l'ANSI in del 1968.
Strada de segonda class 257
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 12.3 km.
Horní Kounice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Four (FR-38)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Platon
L'ha fondaa el Academia ad Atene e l'è staa maester de Aristotel.
Varsc
El cumün de Varz se tröva in d'una cunca de la Val Diveder, i 53 grüp de abitazión che 'l furmen hin spars in sü una serie de terazz murenich. Un quaj de quij lucalità hin spupulaa o hin dree a spupulàss, alter hin abitaa dumà düranta i mes de la transümanza.
Cabir
Cabir a l'è stad un worm desvilupad in del 2004 e bon de colpì i sistema Symbian. Se cred che l'è el prim malware aposta per i telefonin. El so unegh efet a l'era quell de mostrà la scrita "Caribe" in sul sistema ma el descaregava a la svelta el Bluetooth, desgià che 'l faseva tante richieste de inviàss ai vari natel arent. L'è stad inviad ai compagnie antivirus 'me proof of concept de la possibilità de havégh di virus in sui portatil.
Boppelsen
Boppelsen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Dielsdorf, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.94 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Ligustrum
Tassonomia
I coltivadór e giardinée dividen i speci del géner Ligustrum in du grupp (e peou di alter división anmò):
Le Cros
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.45 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 596 méter a 'na altèsa màsima de 865 méter söl leèl del mar.
Republega semipresidenzial
Stat comé la Franza, la Russia e la Polònia a hinn semipresidenziai. Inscambi Austria e Finlandia hinn, cont el temp, deventaa spontaneament parlamentar.
Vittorio Feltri
In del 2021 el se gionta a Fradej d'Italia, de che l'è staa el capolista per i elezion comunai de Milan e l'è elegiuu, ma poeu el lassa el consili comunal, degià che l'era stracch e malaa.
Manzano
Manzano (en furlà: Manzan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 6.960 abitàncc, 'na superfìce de 30,86 km² e 'na densità de 225,5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Buttrio, Corno di Rosazzo, Pavia di Udine, Premariacco, San Giovanni al Natisone, Trivignano Udinese.
Bagg (familia)
El period d'or, la signoria in del baggin e 'l primad religios
In del secol quell de XI a l'era una familia in tra i pussee important de Milan, vesina al mond de giudes e di notar e cont un mugg de proprietà, oltra a di roeul in la Gesa ambrosiana, indova che inn particolarment fortunad desgià che l'è stad de la familia, pussee de precis del ram de Milan, el Papa Lissander II e anca l'Anselmo de Lucca, vescov assee important. Eren, tra l'alter, in tra i esponent pussee important del moviment de la pataria. A nivell religios, però, tachen a perder de poder quand che l'Erlembald Cotta l'è mazzad e donca la fazzion sostegnuda di Bagg la taca a deventà men importanta.
Stazzion de Pesche
Moviment
Al dì d'incoeu la stazzion a l'è vista domà di treni turistegh che la Fondazzion FS la fa in su la Transiberiana d'Italia.
Bundesautobahn 72
La Bundesautobahn 72 a l'è 'n autostrada de la Germania gestida de Ministeri Federal di Straport e de l'Infrastruttura Digital. Longa 179 km, la conliga Borna e Selbitz.
Turku
Cultüra
Turku'l gh'ha trì üniversità: A gh'hinn anca el Center d'Investigaziun e Desvilüp Tecnulogich (Turun Teknologiakeskus) e un'Üniversità de Scenz Aplicaa (Turun Ammattikorkeakoulu), che per el sistema finlandes a l'è minga cunsiderada un'üniversità.
Jeuss
Jeuss (in frances: Jentes) a l'è un cumün svizzer del distret de See (in frances: District du Lac), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.77 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Movimento di Comunità
La democrazia integrada
L'idea di democrazia del moviment l'era quela integrada, che la volea dagh al popol la conoscenza di rappresentant. Per lor el gh'era bisugn de mett denter i rapresentant in de la società e de avegh ona nazion federalizada. Disea el Olivetti:
Ligustrum sinense
Cultivazion e utilizzazion
manzína|miniatura|Fojàmm de la cultivar varida L. sinense 'Variegatum' El ven coltivàa ‘me ona pianta ornamentàl e per fa i sces. N’hinn stàa scernìi foeura tanti cultivar, comprés la varietà 'Multiflorum' che la fà tanti fior, la cultivar varìda 'Variegatum', e la varietà nana  'Wimbei'  che la cress fin a 0.5 m con di foeuj longh domà 6 mm.
El ven anca doprà ‘me on alber bonsai.
Valvola de intercettazion del combustibil
Valvol flangiad
I valvol flangiàa hinn conligàa ai tubi de entrada e sortida per mèzz di flangi. Quèll sistèma chì el ven de sòlit doperàa per di diameter maggiór.
Fonzionament
Quand che la temperadura in del tubo suttìl la va de là de la temperadura de taradura l’indù el stoppadór a liberàss e, ruzàa de la mòlla. el sara su la valvola.
Movimento di Comunità
Fin di attività pulitegh
In del ann 1961 el moviment lassa la politica, continuand i alter attività.
Ciociaria
La Ciociaria a l'è 'na region istorega del bass Lazzi caratterizzada del sò tipegh dialett e del nomm da folklore de 'na cadenna de montagn de dimension e sitt minga definii. Di temp del fascismo el termen l'ha identificaa anca la provincia de Frosinone.
Distret de Varaš
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Prunus persica
Descrisiù
I fòie i è lanceolàde, lónghe tra 7 e 16 ghèi, làrghe 2 o 3 ghèi co i venadüre pinàde.
Studénka
El gh'ha el status de cità.
Tram ATM 4800
El Tram ATM 4800 (Jumbotram) a l'è on tram faa su dal 1973 al 1977 e in servizzi finna al 2010 in 43 esemplar doperaa in su la red di tram de Milan.
Oppenweiler
El cümü de Oppenweiler el se tróa a 'na altèsa de 267 méter sura 'l leèl del mar.
Semión
In del 2011 l'è staa ünii al növ cumün de Serravalle, insema ai vegg cumün de Lüdian e Malvaja.
El princip piscinin
El princip piscinin (Le Petit Prince) l'è l'opera pussee cognussuda de l'Antoine de Saint-Exupéry.
Hnanice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Dällikon
Dällikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Dielsdorf, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.49 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Storia
Dällikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 870 col nom de Tellinghovon. In del 1843 la frazion de Dänikon la s'è distacaa de Dällikon e l'è devegnüda un cumün independent.
Stazion de Pisani
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno in contratt de servizzi con la Region Campania.
Plüderhausen
Plüderhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rems-Murr. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.13 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Giald
El giald (en lombàrt orientàl: zalt) l'è vön di culur del speter visibil che l'om el pö ved. El gh'ha una lungheza d'onda cumpresa intra 565 e 590 nanometer.
Vielha e Mijaran
Vielha e Mijaran (nom Català: Viella i Mitjaran) a l'è la capitala de la comarca de la Vall d'Aran. Ol cümü, ch'al ocüpa la part sentrala de la comarca e n'è ol segont piö grand, al è stat costitüit ol 1970 con la fösiü di confí d'Arròs e Vila, Betlan, Escunhau, Gausac, Vielha e Vilac. Ol cap del cümü al è a Vielha. Al cata det set entitats municipals descentralitzades: Arròs e Vila, Aubèrt e Betlan, Betren, Casau, Escunhau e Casarilh, Gausac i Vilac.
Cariñena
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Bábonymegyer
a l'è un comun del Distret de Tab, cont una popolazzion de abitant.
Malvaja
Malvaja (Malvaglia) a l'è stada un cumün svizzer del distret de Bregn, in del Canton Tesin. Al gh’ha 0 abitant (dato del  ) e una süperfiss de 80.3 km², e al se tröva a una altitüden de 389 meter sura al livel del mar.
In del 2011, insema a Lüdian e Semion, Malvaja l'è stada tacada al növ cumün de Serravalle.
Kerria japonica
Distribuzion
L’è originaria de l'Asia, l’è spantegada 'me ona pianta coltivada in di giardìn de l’àrea mediterranea, anca in di zòn cittadìnn, donca l’è molto resistenta a l’inquinament atmosferegh.
Stazzion de Berlin-Schöneweide Servizzi
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Kerria japonica
Utilizzazion
La ven coltivada per fin ornamentàj, in di parch e i giardìn a fa su si sces oppur di grupp in deperlór, etcetera.
Dänikon
Storia
Infina al 1843 l'eva part del cumün de Dällikon.
Stazion de Quarto Centro
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno in contratt de servizzi con la Region Campania.
Baró de Viver (metropolitana de Barcelona)
Baró de Viver  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Bundesautobahn 73
La Bundesautobahn 73 a l'è 'n autostrada de la Germania gestida de Ministeri Federal di Straport e de l'Infrastruttura Digital. Longa 170 km, la conliga Suhl e Wendelstein.
Strada de segonda class 265
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 26.4 km.
Sulbiaa de Sota
Storia
Napoleon, in del so proget de razionalizazzion, l'ha tacad i do Sulbiaa a Icurcc e poeu a Bellusch, ma i austriegh hann fad tornad tusscoss 'me prima quand che inn tornad al podé.
Dio-et-Valquières
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Dio-et-Valquières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lido delle Nazioni
Lido delle Nazioni ("Il Naziòn" in emilian) a l'è 'na località de bagn del comun de Comacchio: l'è vun di Sette Lidi di Comacchio. El gh'ha 3'126 abitant.
Turism
El turism a l'è la font pussee importanta de incass del Lid, che 'l ospita sia el mar che on lagh artifizial frequentaa di sportiv.
A nivell storich a gh'è ona capanna che gh'è staa el Giuseppe Garibaldi cont la miee.
Vöhrenbach
Vöhrenbach l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwarzwald-Baar. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 70.47 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Castejón de Alarba
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Malva sylvestris
Descrisiù
L'è 'na piànta perène erbàcea o apéna 'n pó lignùza a la base, che pöl rià 'nfìna ai du méter de altèsa. De sòlet la g'ha portamènt bèl drit, co ramificasiù. El gamp el pöl véser peluzèt o mìa. Las fòie i è palmatìfide, alterne e col gambì.
Marco Polo
thumb|Ritràt del Marco Polo Marco Polo (nasìt ai 15 de setèmber del 1254 – 8 de zenér del 1324) l'è stat en mercànt e esploradùr italian che, 'nsèma a sò pàder Nicolò e sò zìo Mafèo (o Matèo), i è stàcc 'ntra i prìm ucidentài a viazà 'nfìna 'n Cìna dré a la vìa de la séda. I Polo (Marco, sò pàder e sò zìo) i è restàcc en Cìna per didisèt agn prìma de turnà a Venésia.
Aquarossa
Aquarossa (Acquarossa) a l'è un cumün svizzer, capolöch del distret de Bregn. in del Canton Tesin. Al gh’ha 0 abitant (dato del ) e una süperfiss de 61.7 km², e al se tröva a una altitüden de 528 meter sura al livel del mar.
Gàles
250px|right
Glòries (metropolitana de Barcelona)
Glòries  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona e di lign T4, T5 e T6 de la metrotranvia Trambesòs
Lesg in sul status special del Donbass
La lesg la preved un'amnistia per i separatista, el liber doperà e desvilup de la lengua russa in la zona, el nomenà de vari ofizziai de governa de part di ministrazzion locai e no del governo central, el fà su de 'na milizzia local sota ai sindegh, un sostegn economegh pussee a la zona e di raport pussee boni in tra la Russia e l'Ucraina.
Inghiltèra
Ol nòm
L’Inghiltèra la ciapa ‘l nòm dal pòpol di Angli, ü pòpol germanegh che, ‘nsèma a di óter pòpoli germanegh (Sasoni, Juti, Friśi) i è riàcc sö i còste a mesdé (sud) in del sécol V e l' völ dì tèra di Angli. In Inglés antìch l'è Englaland che pò l'è dientàt England.
Alincourt
Alincourt al é una municipalitaa Francesa dal departament da Ardennes, en la reson da Champagne-Ardenne, Franza. El séndigh (maire) al é Claude Olette, con mandat 2001-2008.
Hüttikon
Storia
Hüttikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 883 col nom de Huttinchova.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Wildalpen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Frontonas
Frontonas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Crémieu, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
Brigachtal
El cümü de Brigachtal el se tróa a 'na altèsa de 705 méter sura 'l leèl del mar.
Wildon
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Squadra de Nibionn
La Squadra de Nibionn a l'è stada 'na partizzion del Ducad de Milan incentrada in su Nibionn fada su in del XV secol, tajada via de la piev de Inscin per di reson feudai. A l'era in man ai Del Vermen prima e ai Sfondrad poeu e l'era in pratega 'na piev, ma minga formalment, desgià che la squadra a l'è 'na partizzion a soa voeulta de la piev, e l'era assee autonom del podé central.
Bee (VB)
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Bee (VB) l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Vignun
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vignun l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Castiliscar
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
1408
El 1408 a l'è 'n ann del secol quell de quindes.
Quintanaélez
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Arguisuelas
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
El Silmarillion
El Silmarillion (The Silmarillion) l'è on liber del scritor e filologh ingles John Ronald Reuel Tolkien, publicaa in del 1977 dopo de la soa mort del fioeu Christopher, el curador de tutta l'opera postuma del pader. Anca se l'è staa publicaa dopo la mort, a l'è probabilment el liber che l'è staa scrivuu prima (l'ha taccaa a scrivel in del 1917). El gh'ha minga la forma del romanz, ma el voeur vess compagn d'on corpus de leggend de on'età ben pussee antiga respett ai aveniment del Scior di Anei e del Hobbit, e che però spieghen tanti robb de quei che hinn sucess dopo. Per scriv quell lavorà chì, Tolkien l'ha ciappad ispirazion di poema medievai, de la mitologia greca e anca de la Bibbia.
Akallabêth
Dopo de la fin de la Guerra de l'Ira, i Valar hann deciduu de dàggh on premi ai Omen che aveven semper combattuu contra Morgoth: per 'sta reson, hann faa nass ona granda isola in del mezz del Mar, miga lontan de quella de Tol Eressëa (abitada di Elf che eren tornaa in de l'Ocident). La se ciamava Númenor, e lì avarien vivuu per semper, in gioia e richezza, mejor de tucc i Omen de la Terra de Mezz. El sò primm re l'è staa Elros, che l'aveva scernii de vegnì on Omm, intant che 'l sò fradell Elrond inveci l'aveva preferii vess on Elf. I Omen de Númenor gh'hann la grazzia de podè viv tre voeult pussee respett ai alter omen: Elros, adiritura, el moeur a 500 agn. L'isola indove viven a l'è bellissima, e lor hinn savi e bei: hinn amis di Elf (di quai cognossen i lengov) e cognossen l'art de la navigazion. Ma col passà del temp, anca el coeur di Númenórean el vegn quattaa de ona quai ombria. Per esempi, tacchen a domandàss perchè gh'hann de morì, e scomincen a cred che 'l sia minga giust. Inoltra, podeven minga andà a Valinor, e quell chì l'era on mestee che je impieniva de tristezza, anca se eren vegnuu i Omen pù possent de la Terra de Mezz. Inscì l'è cressuu l'orgoeuj e la voeuja de sfidà i regol che gh'aveven daa i Valar. E on bell moment i sò re hann desmettuu de 'vèggh di nomm elfegh e hann cominciaa a fàss ciamà domà cont on nomm in de la lengua di Omen (foeura che on quaidun, fedee ai Elf e ai Valar). Intrattant, Sauron l'era vegnuu el noeuv Scior Iscur, e l'era dree a portà la soa ombria in su la Terra de Mezz; el re de Númenor Ar-Pharazôn alora l'ha deciduu de combattel, e l'è rivaa in su la Terra de Mezz cont ona granda armada. E Sauron el s'è renduu e l'è staa faa presonee e portaa a Númenor: lilinscì l'ha doperaa tutt i sò art de seduzion e l'è riessii a deventà vun di confindent del re. Sauron l'ha spingiuu Ar-Pharazôn a lassà stà i Valar e taccà a adorà Melkor, e poeu l'ha esortaa a moeuv guerra contra i Valar. Ar-Pharazôn, semper pussee superb, l'ha scoltaa i paroll de Sauron e l'ha preparaa ona granda flotta e l'è partii per l'Ovest. Alora i Valar hann ceduu per on moment el governa de la Terra a Ilúvatar. L'ira de Ilúvatar l'è stada granda e possenta: Ar-Pharazôn e i tucc i sò soldaa hinn staa soteraa de ona gran massa de prej, impresonaa per l'eternità; Númenor inveci l'è stada trada giò del Mar e l'è sparida per semper; el mond a l'è vegnuu redond, e nissun l'ha mai pù vedè Valinor coi sò oeugg. Domà i Elf, col seghità ona strada ben precisa, avarien poduu giontà i Terr Beatt. A bon cunt, minga tucc i Númenórean gh'eren andaa adree a la superbia de Ar-Pharazôn; Elendil e i sò gent, i amis di Elf, hinn scappaa via del disaster, e hinn rivaa in su la Terra de Mezz, acolt di Elf. Lilinscì hann faa su di noeuv regn di Omen, che gh'avarissen avuu on gran destin. Ma Númenor l'era sparida per semper, e de quell moment la saria stada ciamada '"la Crodada" (Akallabêth in de la lengua di Omen, Atalantë in quella di Elf). E Sauron l'era riessii a soraviv, e l'era tornaa a Mordor per portà de l'alter maa in su la Terra.
I Anei del Poder e la Terza Età
On bell moment, Sauron a l'è tornaa in su la Terra de Mezz e l'ha faa su 'na fortezza in del sud del Gran Bosch Verd, che de quell moment lì el s'è ciamaa Bosch Fosch. Ma gnanca i Savi, in d'on primm temp, aveven capii che l'era proppi lù, e le ciamaven domà el Strion. E l'è staa lì che de l'altra banda del Mar hinn rivaa cinch personagg misterios, ciamaa Istari: la soa mission l'era quella de vigilà in su la Terra de Mezz e dàggh ona man per combatt el Maa. I pussee important a eren Olórin e Curumo, cognossuu anca 'me Mithrandir/Gandalf e Curunír/Saruman (in Sindarin e in de la lengua di Omen). Quei lor, insemma ai princip pussee important di Elf (per esempi Galadriel, Círdan e Elrond), eren i member del Consili Bianch. A la fin, Mithrandir l'è riessii a capì che quell Strion a l'era proppi Sauron, e l'ha capii anca che l'era dree a cercà tucc i Anei ch'eren restaa conservaa: anca el Sò anell, l'Unegh. Ma Curunír l'ha ditt che l'era impossibel trovà l'Anell, perchè el s'era perduu e probabilment a l'era finii in del Mar. Ma el diseva inscì perchè voreva ciappàll e doperàll, senza dìll ai alter member del Concili. Ma l'Anell l'era staa giamò trovaa de vun di gent che stava arent al Fiumm Anduin, che l'aveva portaa dent ai Montagn de Nebbia. Lì on dì l'aveva perduu, e per on cas l'era finii in man a on Periannath (on Hobbit). Nissun però l'aveva capii o sospettaa, foeura che Mithrandir. Intant, el Bianch Consili l'ha scasciaa via Sauron del Bosch Fosch, ma tropp tardi. El dann a l'era faa, e ormai Sauron l'era quasi pront per scomincià ona guerra noeuva. L'è tornaa a Mordor e l'ha scominciaa a preparà i sò armad. De la guerra che l'è vegnuda foeura se sann tanti robb: per esempi, che l'ultem erede de Isildur, Aragorn, l'ha ciappaa anmò la spada che l'aveva tajaa el did a Sauron e l'ha salvaa i regn de Rohan (atacaa de Curunír, che l'era vegnuu leaa de Sauron) e de Gondor; e soratutt che l'hobbit Frodo Baggins l'è riessii a rivà a Mordor insemma al sò servitor e buttà l'Anell de Sauron dent al foeugh che l'aveva forgiaa. In 'sta manera, el poder de Sauron l'è crodaa del tutt, e lù l'è sparii del mond on'altra voeulta, compagn d'on fantasma senza corp. E ormai el mond a l'era cambiaa, e l'era finida l'età di Elf, per lassà spazzi a quella di Omen: per 'sta reson, i ultem di Noldor e Mithrandir hann ciappaa ona nav e hinn tornaa a l'Ovest. Inscì l'è finida l'età di stori e di leggend e s'è rivaa a la nostra età.
Strada de segonda class 269
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 15.4 km.
Zeilarn
El cümü de Zeilarn el se tróa a 'na altèsa de 450 méter sura 'l leèl del mar.
Pittosporum
Quèll gener chì el tira denter di piant a contégn arbòreo e arbistìv, che pòden raggióng divèrsi meter de altèzza. Quèll’alber chì el prodùss di borlìtt piscinitt verd minga commestìbil. In Italia el ven coltivàa ‘me ‘na pianta ornamentàl e per costruì i sces adrée a i riv del mar in del sud de l’Italia, in Sardegna e in Sicilia, ma anca in lLiguria.
Belgiraa
Belgiraa (nòm uficiàl in italian: Belgirate) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
Bottonuu
Sed de l'omonema posterla, che l'era doperada di Vescont per andà in la Gesa de San Giovann in Conca, l'è staa espropriaa del Comun in di agn 1930 perchè l'éra deventaa 'n sitt voncc e degradaa e l'è staa in di agn dòpo sbattuu giò. Dòpo hinn staa faa di cà popolar e di cà privaa.
Bludenz (distret)
Cità e cümü
thumb|right|300px|Cümü del distrèt de Bludenz
Strada de segonda class 270
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 43.4 km.
Stazzion de Palazzo San Gervasio-Montemilone
Moviment
La stazzion a l'è servida de nissun treno passeger, desgià che del 2017 la linia a l'è doperada domà per el trafegh de mercanzia.
Sassinoro
Sassinoro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 646 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Morcone, Sepino (CB).
Butte
I Butte (parnunziaa bjuut) i è di culìne che i se tróa desperlùre ‘n mèss a öna pianüra o a ün altipià e i gh’à prìma di versàncc piö o méno ‘n pé che i dientà di mür verticài e ‘nfìna sö ‘n sìma i è piàte e i gh’à öna spéce de "teràss" che l'è metìt ach a 300 méter sùra ‘l lièl de la pianüra. Gh'è però di Butte che i gh'à mia 'l tochelì 'n pià sö sö la sìma.
Dobšice (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Chiprana
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Urbach (DE-BW)
El cümü de Urbach el se tróa a 'na altèsa de 275 méter sura 'l leèl del mar.
Stazzion de Poggiorsini
Moviment
La stazzion a l'è servida de nissun treno passeger, desgià che del 2017 la linia a l'è doperada domà per el trafegh de mercanzia.
Stazion de Marino Laziale
Interscambi
Fermada de l'autobus
Gesa de l'Incoronada (Lod)
La Gesa de l'Incoronada, cognossuu anca domà comè l'Incoronada (italian: Tempio Civico della Beata Vergine Incoronata) a l'è ona gesa catolega de la città de Lod. A l'è piena de oeuver d'art, e l'è recognossuda comè vun di caplavor del Renassiment lombard; a l'è vun di monument pussee de prestisg de Lod. Al contrari di olter ges lodesann, l'Incoronada l'è propietà del comun (l'è per quest che l'è ciamaa tempi civich). Al dì d'incoeu l'è vuna di atrazzion toristegh de la città, insemma al Musee de l'Incoronada che gh'è lì arent.
Bundesautobahn 94
La Bundesautobahn 94 a l'è 'n autostrada de la Germania gestida de Ministeri Federal di Straport e de l'Infrastruttura Digital. Longa 70 km, la conliga Monegh de Baviera e Marktl.
Vila d'Ossula
Vila d'Ossula (nòm uficiàl in italian: Villadossola) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
Cracòvia
thumb|right|250px Cracòvia (in lengua polaca Kraków) l'è ona cità sitüada in de la Polonia meridionala, capital del voivodà de Polonia Piscinìna (Województwo małopolskie). La se tröva in sü le sponde del fiüm Vistola, ind ona val ai pe dei mont Carpazi a ona altesa de 219 meter de sora del nivel del mar.
Hierophis viridiflavus
El milò l'è no velenùs, l'è no famùs, ma l'è impurtànt 'me stabilizadù dal nümor di ràt. Un milò el pöd mangià anca dü ràt al dì.
Łódź
El so starosta (sindegh) l'è la sciura Hanna Zdanowska.
Muntelier
El cumün de Muntelier al se tröva a una altitüden de 435 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bas-Vully, Galmiz, Murten/Morat.
Faugères (FR-34)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Trun (GR)
Storia
L'andament istoregh de la pupulaziun l'è indicaa in de la tabela chi desuta:
Stetin
La g'hà 409.068 abitant e ona superfìss de 301 km 2. La se tröva in de la part nord-ocidentala de la Polonia a poca distansa del Mar Baltegh e dal confin cunt la Germania. La s'è svilüpada sö le sponde del fiüm Oder, a sud de la lagùna ciamàda laguna del Oder o laguna de Stetìn. El so port l'è el püssee grand de tüta la Polonia.
Amén
Amen l'è famusa perchè gh'è un mücc de sit archeulogich che partegnen a l'antiga cultüra de Gulaseca.
Cinco Olivas
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Nettuno
La Stazion de Nettuno a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la. L'è doperaa del servizzi ferroviari suburban de Roma.
La Valette-du-Var
La Valette-du-Var l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Valette-du-Var, del circondàre (arrondissement) de Toulon e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.5 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 37 méter a 'na altèsa màsima de 701 méter s.l.m.
Maqina
I pœl vesser classificade per scop (maqina agricola, scavadora, etc) opur per l'enerjia dovrada (maqina eletriga, idraulega, etc).
Sant Andreu Arenal/Fabra i Puig (metropolitana de Barcelona)
Fabra i Puig  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona. Gh'è anca i treni di Rodalies de Catalunya.
Schonach im Schwarzwald
Schonach im Schwarzwald l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwarzwald-Baar. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 36.71 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
St. Martin (GR)
St. Martin (in rumanc: Sogn Martin) a l'è un cumün sgüisser del distret de Surselva, in del Cantun Grisun. A'l gh'ha pü u manch abitant e una süperfis de 22.93 km², e 'l se tröva a una altitüden de 1003 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de St. Martin a l'è tacaa ai cumün de Duvin, Lumbrein, Safien, Suraua, Vals, Vignogn e l'è staa l'ültem cumün in de l'intrega Sgüissera a vess pruidüü de la lüs eletrega.
Deutschfeistritz
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Almendros
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Ferrals-les-Montagnes
Ferrals-les-Montagnes l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olonzac, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
Murten
Murten (in frances: Morat) a l'è un cumün svizzer, capolöch del distret de See (in frances: District du Lac), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.02 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Cernobi
Fraziun
Fraziun püssee grand: Fraziun arumai mangiaa de la conurbaziun de Cernobi: Fraziun pinin: Fraziun de muntagna
Palazzolo dello Stella
Palazzolo dello Stella (en furlà: Palaçûl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 3.036 abitàncc, 'na superfìce de 34 km² e 'na densità de 89 ab./km². El cunfìna coi cümü de Latisana, Marano Lagunare, Muzzana del Turgnano, Pocenia, Precenicco, Ronchis, Rivignano Teor.
Strument musegal
I struments musegai i pœden vesser spartids in categurii:
Ind la storia
Tuts i struments musegai, cont l'ecezion de qei elettrofon, i inn staits citads ind la leteradura antiga, comè i iscrizion Egizie e la Bibbia o probabelment anca in epoca precedent. El corp uman, bon de jenerar sia la vox qe soni percussiv, podariss vesser stait el prim strument musegal, o forsi i preie e i cepp vœds. Flaut de circa 9.000 agn passads, i inn staits ritrovads ind i sits arqeolojeg de la Cina. El flaut de Divje Babe trovad in Slovenia 'l risulta haver circa 41.000 agn.
Jachenau
Jachenau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bad Tölz-Wolfratshausen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 128.93 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Diagramma del Stüve
Descrizion
El sistèma de riferiment cartesian doperàa l’è tal che i ass i gh’hànn ‘me coordinad la temperadura (T), la pression (p o pk);
Ribes uva-crispa
Descrizion
La grizzèlla l’è on arbùst pertpetuv piscinìn, latifoeuj e caducifoeuj, spinós alt circa 50-200 cm che ‘l gh’hà di ramm intrigàa. La soa forma biológica l’è "NP (nano-fanerofita)", per dì che l'è 'na pianta legnosa con di gemm perpetùv piazzàa infra i 20 cm e i  2 m del seoul.
Utilizzazion
El frutt a l’è commestìbil; aromatich, giusént e dolz quand che l’è del tutt madùr. El po’ vèss dopràa frèsch, per fa di marmellàd, di siròpp e di geladìnn. La grizzèlla l’è conossùda pòch e l’è catalogada infra i frutt minór o insòlit. Come èrba medicinal e èrba officinal, la grizzèlla la pò vèss doprada grazie al so contegnùu de vitamina C, vitamina A, polifenòl, sal mineraj, àcid màlich.
Biandraa
L'è tacaa ai cumün de Casalbaltram, Casalin, Riscàt, La Badia, San Pedar Mugiösch e Vidlunch.
Ortografìa del Bresà
Contèst
Sicóme che 'l Bresà l'è sèmper stat e amò 'ncö l'è 'na lèngua prim de töt parlàda e mìa scriìda, 'na ortografìa acetàda e ricunusìda de töcc l'è mai stàda definìda. Endèi öltem agn la prudusiù leterària 'n dialèt l'è crisìda 'n pó (suratöt comédie 'n dialèt e cumpunimèncc poétic) ma le régole che i autùr i g'ha doperàt per scrìer le g'ha mìa curìt dré a 'n standard definìt ma piötòst a divèrse tradisiù e quàze sèmper con de le variàncc personài. En piö, endèi öltem agn, en quàc cümü (suratöt chèi aministràcc de la Lega Nord) i g'ha ambiàt a mèter i cartèi stradài de indicasiù de le località, có la versiù bilìngue, (Italià e dialèt local) ma apò a 'n chèsto ògni aministrasiù la g'ha doperàt régole ortogràfiche diferènte e de spès machinùze e 'na grafìa cümü la sömèa amò de lóns de ègner.
Biandraa
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Biandraa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Ortografìa del Bresà
Üzo del acènto
L'è importànte che 'na paròla la na pórte apéna giü de acènti gràfic sedenò se pöl mìa capéser quàla che l'è la sìlaba col acènto tònic.
Con chèste régole restarès föra póche paròle che le pödarès fa nàser amò dei döbe, cioè paròle come cümü o bötöm 'ndoche le vocài srotondàde i è dò e giöna de le dò la pórta l'acènto tònic. Per chèste gh'è mìa ótra sulusiù che la memória e l'üzo. De sòlit però l'acènto tònic al và söla segónda de le dò vocài srotondàde, compàgn che 'ndèle paròle apéna lüminàde e apò a 'n fügüret [fyˈgyrɛt] (it. figurati) o sügüremel [syˈgyrɛmɛl] (it. assicuramelo). Adognimòdo se tràta d'en nömer picinì fés de càzi.
Csömend
a l'è un comun del Distret de Marcali, cont una popolazzion de abitant.
Rubus fruticosus
Distribuzion e habitat
A l’è ona specie comùn in Euròpa e in Asia, misa denter anca in de l’America del nòrd; in Italia l’è ona pianta comùn in di bosch ùmed, ai màrgin di forèst, in di pràa in mèzz ai bosch e in di sces; la preferìss di terrén ricch de nutriént, on zicch àcid. La cress fin a 1700 de altèzza in sul livèll del mar.
Poznan
right|250px|thumb Poznań l'è ona cità polaca, sitüada in del voivodà de la Granda Pulonia.
La se tröva in de la Polonia centro-ucidentala, in süi spond del fiüm Warta.
Stazzion de Campobasso
Moviment
La stazzion a l'è servida de 'n para de cobie de treni al dì del 2020, in contrat de servizzi coi region interessade, de la Campobasso-Termoli. La Campobasso-Isernia l'è sospenduda per lavorà de eletrifegazzion.
Diagramma aerològich
I diagramma aerològich hinn di diagramma tèrmodinamich doperà per rappresentà el contegn de l’atmosfera (pression, temperadura, umidità) in funzion de la quòta. La temperadura la ven rappresentada in su l’ass orizzontàl, inveci la quòta in su quèll verticàl. Con l’ipòtesi de equilibri idrostatich la pression la ven doprada anca come misura de la quòta, la pression l’è in ordin invèrs in su l’ass vertical. Gh’è su divèrsi linèj che rappresenten i divèrsi trasformazion tèrmodinamich che l’aria la pò subì:
De sorapù la ven misa su anca la curva che la rappresenta i variazion de temperadura che ona bolla d’aria in salida la gh’avarìss.
Božice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Sorbett
El sorbett (di voeult italianizaa in gelaa) l'è 'n mangià giazzaa faa tipicament cont el lacc (o di sostanz compagn tipo la panera o di sostituu vegan) messedaa cont di arom e di colorant.
Triftern
Triftern l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rottal-Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 62.25 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Stazzion de San Martino in Pensilis
Moviment
La stazzion a l'è servida de 'n para de cobie de treni al dì del 2020, in contrat de servizzi coi region interessade.
Paluzza
El cümü de Paluzza l'è repartìt sö divèrse frasiù: Casteons, Cleulis, Naunina, Rivo e Timau.
San Lorenzo Maggiore
San Lorenzo Maggiore l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 2.275 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 142 ab./km². El cunfìna coi cümü de Guardia Sanframondi, Paupisi, Ponte, San Lupo, Vitulano.
Bocca
El nomm
De la parolla os deriven i termen colt che se doperen per la bocca (oral, oralità, orazion...)
Clot (metropolitana de Barcelona)
Interscambi
Fermada del bus
Ferrières-Poussarou
Ferrières-Poussarou l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olargues, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
Wurmannsquick
Wurmannsquick l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rottal-Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 49.09 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Informatega teorica
L'informatega teorica a l'è la branca de l'informatega pussee teorega e che la studia la computazion in di sò aspett astratt e matemàtegh.
Oświęcim
La parnunzia polaca de Oświęcim l'è vergott 'me "Oscviencim", cun la "sc" de "sciur" e ona "n" che la se senta minga tropp.
Grenay (FR-38)
Grenay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Heyrieux, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
Dialett de Pordenon
Dialett di artesan
Gavè dunque da saver che al tempo del primo re de Sipri, e dopo che la Tera Santa la gera stada ciapada da Gottifrè de Buglione, xe nato el caso che una zentildona de Guascona xe andada in pelegrinazo al Sepolcro, da dove tornando indrio, co la xe rivada a Sipri, la xe stada insultada da dei birbanti int un modo vilan. Vedendo la zentildona che de 'sta storia l'andava via lagnandose sensa poder trovar un fià de conforto, la ga pensà de andar dal re a portarghe le sò rason; ma ghe xe stà dito da qualchedun che la gavarave butà via la fatiga de bando, parchè 'l re 'l gera un tal pandolat e un tal bon da gnent, che no solamente no 'l vendicava con giustisia le ofese dei altri, ma che ansi el se tegniva quela strage de afronti che i ghe faseva a lu con 'na viltà schifosa; demodochè tuti quei che gaveva rusa con lù, i se sfogava col farghe qualche insulto o qualche desonor. Sentindo 'sta roba la femena, e avendo perduda la speransa de poderse vendicar, la ga stabilìo, par aver un poca de consolasion inte la sò malora, de tor via el re par 'sta sò debolessa; e, andada pianzendo davanti de lù, la ghe ha dito: "Sior, mì no vegno a la tò presensa par aver vendeta de l'ofesa che me xe stada fata, ma invese te prego che te me insegni come che te fa tì a sufrir le ofese che sento a dir che i te fa, parchè cussì, imparando da tì, possa con pasiensa soportar la mè ofesa, che se lo podesse far, Dio lo sa ben, te la donarave volentieri a tì, zà che te sé cussì brao da tegnirtele le ofese". El re, che fin alora el gera stà un duron e un pigron, come se in quel momento el se gavesse dismissià, scuminsiando da l'insulto fato a 'sta dona, che 'l lo ga fato costar salà, el xe deventà un fiero persecutor de qualunque che de alora in seguito gavesse fato qualche cossa contro l'onor de la sò corona. [http://archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n544/mode/2up ibidem, pagg. 525-526]
Ejea de los Caballeros
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Siculiana
Siculiana l'è tacàt ai cümü de Agrigento, Montallegro e Realmonte.
Margherita Hack
Margherita Hack (Firènse, 12 de zögn del 1922 - Trieste, 29 de zögn del 2013 ) l'è stada 'na astrofìsica italiana.
Biografia
L'è morta el 29 de giügn a l'era de 91 agn a l'uspedal de Cattinara a Triest, indè che la se truvava de una setemana per di prublema al cör.
Attività sociale e politica
In del 2009 la s'è candidada in de la Lista Anticapitalista ai Eleziun ürupee. Quela völta lì però l'è stada minga elegiüda, perchè la sua lista l'è minga rivada al 4%. Semper in del 2009 l'ha scrivüü in sü MicroMega una letera 'verta al Silviu Berlüscun, che al temp a l'era president del cunsili. Le critigava per i sò prucess e per quei che pudeven sumejà di tentativ de scapànn via.
Stema de l'Ucraina
El stema de l'Ucraina (Герб України in ucrain, trasliterad Herb Ukraїny) a l'è fad de 'n scud bloeu cont in mez un trident sgiald, ispirad a l'antigh sigill del Vladimir I de Kyiv.