cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manzanal de los Infantes
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Os de Balaguer
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Bevion
Bevion (Biviglione) l'è ona frazion del comun varesott de Luin. El paes, che l'è domà on gruppett de cà in sù 'na strada che la se ciama anca lee Bevion, el se troeuva a est del centro comunal, dent a la vall de la Tresa. A l'è arent al fiumm e a duu pass del confin con la Svizzera (Montegg). Bevion l'è staa on comun indipendent fina al 1757, per poeu vess taccaa al paes de Voldomen.
Ein Tirol
Ein Tirol (El Tirol l'è vun in todesch) a l'è stada 'na sociazzion terroristega sudtirolesa ativa in di agn '80.
Stazion de Sant Vicenç de Calders
La Stazion de Sant Vicenç de Calders l'è 'na stazion ferroviaria de la Catalogna situada in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Latour-de-Carol
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1209 méter a 'na altèsa màsima de 2080 méter söl leèl del mar.
Register indes
Prima de la soa invenzion e del rivà de l'indirezion l'unega manera de fà 'sti robb a l'era el scriv di codes linear o di sistema primordiai de codes automodifegant.
Sankt Oswald
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Woodside Park (metropolitana de Londra)
Woodside Park  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Marcilly-d'Azergues
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.18 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 180 méter a 'na altèsa màsima de 305 méter söl leèl del mar.
Giusepp Clement de Wittelsbach
El Giusepp Clement de Wittelsbach (Joseph Clemens von Wittelsbach in todesch; Joseph-Clément de Wittelsbach in frances; Mònach de Baviera, 5 dicember 1671 - Bonn, 12 november 1723) a l'è staa on arcivescov cattòlich todesch.
Pettneu am Arlberg
Pettneu am Arlberg l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Landeck e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Star Wars
Star Wars (leteralment in lombard I guerre dei stelle) l'è un univers de fantasy e de fantascenza cread del George Lucas a la fin dei agn '70. Ol prencepe l'è stait ind el 1977 col film omonem (despò rinominad Episod IV - Una nœva speranza). Insema a L'Imper al contrataca (1980) e a El Retorn del Jedi (1983), al fa part de la insé-ciamada trilojia orijenala.
Ind el 2012 la Disney l'ha comprad i dreits de la saga, e l'ha inviad la produzion de una terza trilojia, con El Redesdar-s de la Forza (2015) e I ultem Jedi (2017).
Ind i agn l'univers cinematografeg l'è stait spandid con serie d'animazion e fumets, plu (ind i ultem temp) dei film spin-off.
Star Wars al fa part del jener space opera. L'è ambientad
Cassina Noeuva (Bolaa)
La Cassina Noeuva (Cassina Nuova in italian) l'è ona frazzion del comun milanes de Bolaa. La se troeuva a nord-est del center comunal, in su la strada che la va a Paderna Dugnan. L'è stada on comun indipendent fina al 1869. Al temp di piev a l'era denter a la Piev de Bolaa.
Bataja de Jemappes
thumb|260px|Un mument de la bataja La bataja de Jemappes (Bataille de Jemappes in frances; Schlacht von Jemappes in tudesch; Slag bij Jemappes in ulandes), che la gh'ha avüü lögh el 6 nuvember 1792, la fa part de la guera deciarada de l'Assemblea Legislativa francesa a l'Austria e l'è stada cumbatüda de l'esercit frances (cumandaa del Carl Francesch Dumouriez) e de quel austriach (cumandaa del düca Albert de Austria-Teschen).
La Bataja e i sò cunseguenz
El düca, che 'l gh'aveva avüü lassà un mucc de repart e che cunt i 26000 omen che ghe eren restaa el s'era metüü in d'una pusiziun favurevul arent a Jemappes per spetà renfòrz, l'è staa tacaa senza preavis di trüp frances, che eren süperiur per nümer (46000 omen).
La bataja l'era stada cundota per tüta la matinada dumà cun cuntinuv culp de canuni, quand che 'l Dumouriez, vers mezz dì, l'ha ciapaa diretament el cumand di uperaziun.
Proèze
Proèze, (nòm uficiàl en italià: Provezze) l'è 'na frasiù del cümü de Proài d'Izé en pruvìncia de Brèsa. La g'ha presapóch 1150 abitàncc e la se tróa 'n mès a le culìne de la zòna nord de la Franciacürta a 264 méter süra del leèl del mar.
Manga
Manga (漫画) a l'è un termen giapunes che'l fa menziun in Giapun ai fümett in general. In del rest del mund a l'è druvaa per riferìss a "storij a fümett giapunes". In Giapun i manga i representen minga un gener o un stil in particular, ma hinn inscì ciamaa i fümett de 'n qualsessia target, tematega e anca naziunalità. A fàla cürta cumpagn de la mangaka Keiko Ichiguchi: «[Fümett e manga] hinn inguaa, i fümett hinn fümett. Se a s'vör fà distinziun cunt el manga, a bun cünt el manga a l'è fümett: el stil a l'è dumà un zicch devers, tütavia mi ghe trövi no tanta distanza.»
Latour-de-France
Latour-de-France l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Latour-de-France, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
Słupsk
Geografia
Słupsk la se troeuva in del Voivodaa de la Pomerania, minga lontana del Mar Baltigh.
Strada statal 23 (Lussemborgh)
La  a l'è 'na strada statal del Lussemborgh.
Marcy-l'Étoile
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Massina
Massina (istess in italian) l'è ona frazzion del comun de Cislagh, in de la Provincia de Vares. El paes el se troeuva a sud del center comunal, in su la strada che la va a Gerenzan. L'è staa on comun indipendent fina al 1841. Al temp di piev a l'era denter a la Piev de Olgiaa.
Olivetti Valentine
El sò pont de forza a l'era la trasportabilità, de facc a gh'era no 'na valigetta ma l'era la stessa macchina 'na valigetta.
Colindale (metropolitana de Londra)
Interscambi
Fermada del bus
Kigali
Al gh'ha 851.024 abitant (2005).
Mardore
Mardore l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Thizy, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 417 méter a 'na altèsa màsima de 804 méter söl leèl del mar.
Saint-Bénigne
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Bénigne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Matee Capitel Vün
Capitel Vün
18 La nassida del Crist l'è sücedüda inscí: quand che la Maria, la sua mama, la s'eva prumetüda al Giüsep, l'è sücedüü che anmò prima che lü l'eva tolta in miee lee la speciava giamò un bagaj del Spiret Sant. 19 El Giüsep, 'l so om, però l'ha minga vursüü tràla in piazza, ma l'ha dumà pensaa, de scundun, de lassàla.
1591
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Marennes (FR-69)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 183 méter a 'na altèsa màsima de 366 méter söl leèl del mar.
Struhařov (Praha-východ)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
Sant'Antóni Maria Zaccaria
Biugrafia
L'Urdin di Barnabiti l'é stai apruád in del 1533, e in del 1535 Papa Pául III l'ha apruád el prìm Munatster de Angeliche de San Pául.
Luci Antòni Saturnin
In del 73 (ò in del 84) l'è staa eleggiuu in Senaa, poeu l'è diventaa proconsul in Macedònia. Tra 'l 78 e 'l 81 l'è staa pròpretor in Giudea, poeu, a partì del 88, l'è staa nomenaa governador de la Germania de Sora. El 1 genar del 89 i soldaa di camp arent Magonza(de la legion XIV "Saturnina" e de la legion XXI "Rapax") l'hann proclamaa imperador contra el Domizian. Luu, vist che l'era anca inrabii per motiv personaj cont el Domizian (l'imperador, de fatt, el voreva redùgh i possediment de vign in Gallia), l'ha accettaa de guidà la revòlta.
.भारत
.भारत a l'è el domini de prim nivell nazzional internazzionalizzad de l'India.
Dialett de la Val de Bregn
La parabola del Fioeu Trason
On omm o gh'eva doi fant. E r'ha dicc ol pù piscen de quigl: "Oh, pà, demm ra part dra roba ch'o 'm toca!" e lù o gh'ha spartii ra robba. E 'd lì a poch, miss insemma tucc coss, ol fant pù piscen o l'è nacc viaggiand 'n ugn pais lontagn, e là r'ha buttòu ol facc sò vivend in bagord. E dapô ch'r'ha 'biuu consumòu tucc coss, r'ha facc 'na gran carestria in col pais, e corù r'ha 'menzòu a ess nessità. E r'è nacc e o s'è miss con un zittadin 'd col pais; e 'l r'ha mandòu a ra soa campègna a pass i poeursc. E o brameva d'impì ol sò bottasc dil scoeursa ch'i majava i poeursc, e onzugn ghe 'n dava. Ma lù, tornòu in sè stess, r'ha dicc: "Quancc famej in cà dol mè pà i gh'ha pagn asbacch, e mì chì sbasiss dra fam! Am drizzrò e narò al mè pà, e 'gh dirò: O pà, hoo peccòu contr'or sciel e inass a voi; Mò 'n son mia degn d'ess ciamòu vust fant; femm com vugn di vost famej". E o s'è alzòu e r'è nòu da sò pà. E r'era ancamò lontagn lontagn che sò pà o r'ha vist e o s'è moeuss a compasgion e, corrend, o gh'è saltòu al coeull, e o r'ha basòu. E ol fant o gh'ha dicc: "O pà, hoo peccòu contr'or sciel e inass a voi; mò 'n son degn d'ess ciamòu vost fant". Ma ol pà r'ha dicc ai sò famej: "Prest, tirei fora ol sgiuppogn dra festa, e metteigla indoeuss, e meteigh ugn anill in deit, e i calz in pee. E tirei fora ol vedill ingrassòu e mazzéll, e majemm e femm past. Ché 'sto mè fant r'era moeurt, e r'è resussitòu; r'era pers e r'è trovòu". E i ha 'menzòu a fà past. Intrattant ol sò fant majoo r'era in campègna e, quand r'è tornòu e r'era arent a cà, r'ha sentuu ol sangh e ol bal. E r'ha ciamòu vugn d'igl famej e o gh'ha dmandòu coss i era 'sti coss. E corù o gh'ha dicc: "Vost fradill r'è tornòu e vost pà r'ha mazzòu ol vedil ingrassòu, perchè o r'ha ricovròu sagn e salv". E o gh'è 'gnuu ra rebbia e no 'r voriva mia nà in cà; donca sò pà, vegnuu 'd fò, r'ha 'menzòu a pregà. Ma lù, rispondend, r'ha dicc a sò pà: "A ra fé, da tancc agn mi a ov servia, e n'hoo maigl trapassòu ugn vòst prezett; e maigl no m'hei dacc ugn cavrett da fà past coi mè amis. Ma dapô che 'sto vost fant, ch'l'ha majòu ol facc sò coi sgualdrign, r'è vegnuu, hii mazzòu per lù ol vedill ingrassòu!". Ma lù o gh'ha dicc: "Oh, fant, tì t'è sempra con mì, e tutta ra robba mia r'è tòu; Ma 'zugneva bé fà past e stà alegro, perchè 'sto tò fradil r'era moeurt, e r'è resussitòu; r'era pers e r'è trovòu". (Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 46)
Ruanda
thumb|right|160px El Ruanda (Rwanda in lengua kinyarwanda) a l'è un paes de l'Africa urientala.
Marnand (FR-69)
Marnand l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Thizy, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Medioév
Ol Medioév (significàt Età de Mès) l'è öna di quatèr époche (antìca, medievàla, modèrna e de incö) de la stòria de l'Euròpa segónd la storiograféa modèrna. La piö part di stòrech i dóvra cóme data de prensépe ol 476 (tóma de l'Impéro Romà) e per la fì ol 1492 (scoèrta de l'Amèrica). L'espressiù Medioév la compàr per la prìma ólta in del XV sècol in latì, e la riflèt ol pensà di chi agn là, che l' tegnìa in granda considerassiù la cültüra clàsseca e l' spressàa chi ótre.
Toffia
Toffia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 886 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 81 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelnuovo di Farfa, Fara in Sabina, Nerola (RM), Poggio Nativo.
Giuánn Batista Scalabrini
Biugrafia
L'é stái pruclamá beát da Papa Giuánn Paul II in del 1997
Montornès de Segarra
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Währinger Straße – Volksoper (metropolitana de Vienna)
a l'è una stazzion de la linia U6 de la metropolitana de Vienna, tacada ai stazzion de.
Napoleon Bonapart
La campagna d'Egitt
thumb|Napuleoon el visita l’ospedal de Jaffa, [[Antoine-Jean Gros]] El Direttori el voreva limitàa el poder dj inglees e la soa capacitàa de lor de viagiàa vers l'India. A l'istess temp el voreva limitàa el poder de Napuleoon avendighel minga intorna. In del 1798 la vegniva inscìi deciduda la spedizion in Egitt.
El 22 de agost el se imbarcava in segrèt in su una barca piscinina per tornàa in Francia, mentra quell che el rimaneva del sò esercit l'era da consideràa perdüu in de l'Egitt.
Enver l'Imperi
thumb|Napuleoon el pasa ij Alp al Grand San Bernard, [[Jacques-Louis David]]
La campagna de Russia del 1812
thumb|Napuleoon el se ritira da [[Musca, Adolf Northern]]
Raubling
El cümü de Raubling el se tróa a 'na altèsa de 460 méter sura 'l leèl del mar.
Tuéjar
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Songieu
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Songieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Napoleon Bonapart
La campagna de Alemagna del 1813
L'hàa cominciàa a combatt per restabilìi el sè poder de sura de la Alemània, vincend contra i prusian leàa dij russ a Lutzen e a Bautzen, de modo de firmàa un armistizi e podee ciapàa fiàa. d agost, però, anca l'Austria la decidd de combatt, e i bataj tachenn ancamò.
Decisiva l'è stada la bataja de Lipsia, durada trìi dì, che l'è considerada la bataja pusee granda de tutt el period napuleonich: l'esercit francees l'è stàa squasi distrugìi e lìè stàa on miracol de potee ritirass ancamò cont un quaidun. A quel punt düu leàa del Napuleoon, la Baviera e la Sasònia, i pasaven intra i sò nemìis, e l'esercit de la prima l'hàa anca tacàa i francees che se ritiraven de l'altra part del Ren.
Le Tech
Le Tech l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Prats-de-Mollo-la-Preste, del circondàre (arrondissement) de Céret e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
Napoleon Bonapart
L'ìsula d'Elba
El 26 de fevraer el Napouleoun el scapava de l'ìsoula d'Elba.
Luelmo
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Bundesstraße 21
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baviera.
St. Anton am Arlberg
St. Anton am Arlberg l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Landeck e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Svémyslice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
Liberalism social
L'è consideraa la sinistra del pensee liberal.
Ladin Standard
Ol Ladin Standard l’è nasìt per dàga a i Ladì di Dolomìcc öna lèngua scrìcia che la àghe bé a töcc, öna lèngua de dovrà cioè per tratà argomèncc cültürài e sociài e per i docümèncc üficiài isé de dientà ach öna lèngua aministratìa.
Ol progèt del Ladin Standard
L’idéa del Ladin Standard l’è stàcia portàda ‘nàcc da dù istitücc cültürài de la Ladinia, l’Istitüt Ladin Micurà de Rü de San Martin de Tor e l’Istitut Cultural Ladin “Majon di Fashegn” de Vìgo de Fàsa. La fórma standard del Ladin Dolomitan l’è stacia tiràda ‘nsèma dal profesùr sguìser Heinrich Schmid de l’ Üniersità de Zürìch che l’è stacc incaregàt in del 1988, dòpo che l’ìa zamò realizàt a taulì ol Rumantsch grischun.
Compàgn de chèl che gh’è söcedìt col Rumantsch grischun, ol Ladin Dolomitan l’à sircàt de tirà ‘nsèma töt chèl che i gh’à ‘n cümü i dièrse manére de parlà ‘l Ladì e ‘n del fal ol profesùr Schmid l’à tegnìt de cónt i manére de dì piö conservatìe, cioè piö ègie.
Lubián
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Selci
Selci l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 1.000 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 143 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cantalupo in Sabina, Forano, Tarano, Torri in Sabina.
Mezzanin (architettura)
miniatura|drita|Mezzanin de la [[metropolitana de Bilbao]] El mezzanin l'è 'na costruzion a mità in tra du pian e che la pò vess doperada di du pian, tipicament presenta in di stazion de la metropolitana e in di impiant industriai, oltra che in di vegg palazz 'me zona per la servitù.
Sinclair Executive
A l'era fondada in sul chip Texas Instruments TMS1802.
Incident
Ona Executive crompada de on diplomatich sovietich a l'è s'cioppada e l'ha menaa a 'n indagin offiziala che ha descovert che l'era borlada e che l'ha menaa a 'n danneggiament de la batteria.
Tuřany (Karlovy Vary)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Cheb.
Predappio
Predappio (in de la parlada locàl: La Pré) a l'è un comun de l'Emilia-Romagna, in la Provincia de Forlì-Cesena. El g'ha 6'149 abitant, 'na superfìce de 91 km² e 'na densità de 68 ab./km². El confina coi comun de Castrocaro Terme e Terra del Sole, Civitella di Romagna, Dovadola, Forlì, Galeata, Meldola, Rocca San Casciano.
Hugo Chavez
Vida de piscininn - Prim agn de vita
L' Hugo Chávez l'è nassüü 'l vintòt de Lüj del 1954 in de la cà de la mama del so papà, Rosa Inéz Chávez, una mudesta cà de tre camber, tre stansít pütost piscinít, lucada in del vilagg rüral ciamaa Sabaneta, in de l'estaa venezuelan ciamaa Barinas. La faméja Chávez l'eva de radis Indios, negher african, ed Ispagnö. I sò vegg, Hugo de los Reyes Chávez e l'Elena Frías de Chávez, eren master de scöra che viveven e lauraven in un paesin ciamaa Los Rastrojos.
Art
Evoluzzion storica del concet de art
A analizà la storia del concet de art se ved che en del cors del temp el se trasforma poch a la volta, ma in d'una manera profonda.
La poesia la rientrava gnemò en del concet medieval de art, perchè el poeta l'era considerad en vate che el componia i sò vers sœu ispirazzion del Signor. Esistiva mia la regola de le composizzion poetiche, almen per chell che revardava el contegnud. A fà la part principal perchè la poesia la vigness considerada una art l'è stad el Bernardo Segni che en del 1549 el gh'ha tradusid en lengua volgar la Poetica de Aristotel, œuvra endove che l'autor el cuntava la poesia intra le arcc.
La condizzion social dei artisti — che l'è mejorada mia de poch en del Rinassciment — la gh'ha contribuid a separàj dei sceinziacc e dei artesan.
See
See l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Landeck e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Fiavè
Fiavè l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 1.029 abitàncc, 'na süperfìce de 24 km², per 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lomaso, Bleggio Inferiore, Bleggio Superiore, Concei, Ten.
Art
Evoluzzion storica del concet de art
El Nœuv-cent el se fà portavos de la cressida entimista portada enanc dei pensador del secol prima, ma el renœuva i bisogn pussee interior de l’artista e el se fà portavos an'pò de l'inovazzion tecnica, de la quala i materiai nœv compagn del ferr e dei componencc prefabricacc i è elemencc findamentai.
Giuann Capitel Vün
Capitel Vün
45 De li a poch 'l Filíp l'ha vedüü 'l Nadagnel e'l gh'ha cüntaa sü: “Ue, sculta chi, em finalment truaa quel che '‚l Musè e ij olter prufeta n'even nünziaa. El se ciama Jesüss e 'l vegn de Nazzarèt" 46 "Nazzarèt?“ ‚l fá 'l Nadagnel "Che de Nazzarèt 'l poda 'gni un quejcoss de bun mi a gh'huu i mee dübi!“ "E no, a l'è minga inscí“ 'l ghe respund 'l Filíp "Inanz de dì inscí te gh'heet de cugnussel de persona. Vegn un puu insema a mi, va“ 47 Quand che'l Crist l'ha vedüü 'gnì 'l Nadagnel l'ha dii: “Te'l vedet chel li suta chela pienta de figh lí? In lü'l gh'è nagot de sfruus!" 48 'l Nadagnel alura l'haa sentüü dì inscí e un puu strimii 'l gh'ha dumandaa: “Cuma l'è che l'è che ti me cugnusset?“ El Crist 'l ghe respund "Inanz che'l Filíp ‚l t'ha ciamaa chi mi t'eva giamò vedüü suta la pienta de figh“ 49 "Sciur“ 'l dis 'l Nadagnel "ti te seet propi 'l Bagaj del Signur!“ 50 E 'l Crist 'l ghe dis, e 'l ghe fà "Ti te penset inscí de mi dumà perchè mi t'huu dii che mi t'huu vedüü suta la pienta de figh? Ma ti te vedareet rob ben püssee fort, fiö!“ 51 "E adess ve disi a tücc: violter vedareet el ciel derviss e pö vedareet ij Anguij del Signur sguratà de chi e de lá intra 'l Signur e 'l so Bagaj!“
Jánd
a l'è un comun del Distret de Vásárosnamény, cont una popolazzion de abitant.
Ping-O-Tronic
Fada grazia a di chip Serie 7400 l'era dotta de trii gioeugh, giugabij cont di paddle: pong, squash e balla contra del mur.
Da la riedizion 5 a l'è possibil anca giugà cont el fucil elettronich a 'n gioeugh de mira. A nivell de TTL domà alter du console, Magnavox Odyssey e Philips Tele-Spiel ES-2201, permetteven de fàll.
Auboranges
El cumün de Auboranges al se tröva a una altitüden de 650 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ecublens, Essertes (VD), Ferlens (VD), Oron-la-Ville (VD), Rue, Servion (VD), Vuibroye (VD).
Botazz
El botazz (prononzia in di dialett cusian: [bu'tats]) l'è on arnes doperaa di minoeur in di cav, per esempi quei de granii. A l'è on martell cont on massell che 'l gh'ha on lato quadrangolar, e l'olter che 'l gh'ha la ponta conega, smussada e larga 5 centimeter. L'è doperaa per toeu via el material de tropp del margin del blocch de granii che l'è staa lavoraa. El se dopera 'me percussor secondari.
Tö sü i sòld e scàpa via
Tö sü i sòld e scàpa via (Prendi i soldi e scappa, in Ingles Take the Money and Run), l'è un film american del 1969 dirèt da Woody Allen.
Apple II
Espansion
L'Apple II a l'era, respett di coev home computer, l'era assee espandibil, cont i sò 8 slot de espansion. El numer di slot a l'è staa ogett de discussion in tra el Wozniak e 'l Steve Jobs: Jobs el voreva dò port, vuna per el modem e vuna per la stampanta, ma Wozniak, che l'aveva lavoraa a la HP, per la soa esperienza el preferiva pussee port perchè i client gh'even semper di necessità pussee di ròbb che la ca la podeva prevedè.
Stazion de Tradaa-Abbiaa
La Stazion de Tradaa-Abbiaa l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Apple II
Bell & Howell
La società Bell & Howell l'ha faa 'n accord cont la Apple per vend el sò Apple II Plus, in d'on particolar gris scur e cont di sortii audio pussee.
Ciregg
miniatura Ciregg (anca Sciresg; italian: Cireggio) l'è ona frazion del comun cusian de Umegna, in de la Provincia de Verbania. El paes el se troeuva in su la riva de sira del Lagh d'Orta, a sud del center comunal, in su la strada che la mena a Gnon.
Emil Christian Hansen
L'è stat töt dét a la fàbrica de bira de la Carlsberg e l'l g'ha fat dele ricérche endèi laboratóre de Copenhagen. Con chèsti stüde l'è riàt a scopréser che 'l leàt che i éra dré a doprà l'ìa cumpunìt de dièrsi tìpi de microorganìsmi. Lü l'è riàt a izolà le cèlule de 'n tìpo apéna a e cultiàle 'n laboratóre per fàle crèser e isé ìga en tìpo de leàt pùro. El microorganìsmo izolàt l'è stat denuminàt Saccharomyces carlsbergensis e al dé d'encö l'è amò chèl che se dopèra per la prudusiù de la bìra a bàsa fermentasiù de tipo lager.
Nassau
Cità gemelaa
Nassau a l'è gemelaa cun:
Rocca Sinibalda
Rocca Sinibalda l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 819 abitàncc, 'na superfìce de 49 km² e 'na densità de 17 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ascrea, Belmonte in Sabina, Castel di Tora, Colle di Tora, Concerviano, Longone Sabino, Monteleone Sabino, Poggio Moiano, Torricella in Sabina, Varco Sabino.
Filipes Capitel Düü
Capitel Düü
1Dunca, se gh'è un quaj incuragiamént in de Crist, se gh'è un quaj cunfort del bén, se gh'è una quaj fradelanza del Spirit, se gh'è una quaj cumpassiún e misericordia, 2fee cumpleta la mia letizia che pensii la medema cossa, avendugh el medemm bén, de vün acordi, pensand vöna cossa, 3nagott per la gara, nagott per la gloria vana, ma in de l'ümiltaa de la mént cunsiderand vün i alter püssee alt de vialter medemm, 4no vardand ognidün i propi coss, ma ognidün i coss di alter. 5Pensii tra vialter chèst che l'è anca in de Crist Gesü,
7ma 'l s'è vujaa,
e l'era truaa in de la figüra cumè un omm;
e 'l gh'ha daa liberamént el nomm
10perchè al nomm de Gesü,
in di cél, sü de la tèra, e sott la tèra,
25E huu cunsideraa necessari de mandàv Epafrodit, el mè fradèll, cumpagn d'opera e de lota, e 'l voster apostul e minister di mè besogn, 26perchè 'l vureva vedè tücc vialter e 'l gh'aveva la malinconia, perchè avii sentii che l'era malaa. 27Defàtt, anca l'era malaa vesin a la mort, ma Diu 'l gh'aveva misericordia a lü, e no dumà a lü ma anca a mì, perchè gh'avessi no tristéza sü tristéza. 28Dunca, a gh'huu mandaa püssee zelantamént, perchè quand ghe vedii de növ gh'abiuv letizia e mì sia mén trist. 29Dunca, riceviil in del Signúr cun tüta letizia e tegnii in d'unúr personn cumè lü, 30perchè per l'opera del Signúr l'è vegnüü vesin a la mort, despö che l'ha ris'ciaa la propia vita, per impienì la vostra mancanza de servizi a mì.
Giuann Capitel Quatordes
Giuàn
La Parola del nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess in del nost parlà Insübregh del didincö.
Perth (Regn Unii)
Perth (Peairt in scozzes; antigament, in scots, Saint John's Toun, cioè "Cità de San Sgiovann") a l'è una cità del Regn Unid situada in de la Scozzia centrala. L'è 'l caploeugh de la provincia de Perth e Kinross. Traversada del fium Tay, a l'è stada capital de la Scozzia in fina al 1452. De sorapu, la cità la da el nom anca a la cità australiana de Perth.
Rivodutri
Rivodutri l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 1.281 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colli sul Velino, Leonessa, Morro Reatino, Poggio Bustone, Polino (TR), Rieti.
Virgola mobil
Costruzion
Ogni numer a virgola mobil a l'è faa de on significand e de on esponent: El significand a l'è el numer in la soa forma bas, inveci l'esponent el definiss indova che 'l anarà la virgola.
Faedo
Faedo (Faé 'ndèla parlàda locàl; Faid en tirolés) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 554 abitàncc, 'na süperfìce de 10 km², per 'na densità de 55 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mezzocorona, Mezzocorona, Giovo, San Michele all'Adige.
La Bóveda de Toro
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Landry (FR-73)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Llauro
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 174 méter a 'na altèsa màsima de 511 méter söl leèl del mar.
Diocesi de Lügan
Teritòri
La diocesi l'è present in tütt el Canton Tisin, e la sò Sed l'è a Lügan. El rìt l'è, principalment, rumàn, ma in d'la Capriasca e a Brisàg gh'è quell ambrusiàn.
Justel
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Garlic routing
A l'è la partizzion principal in tra TOR, che 'l dopera el routing scigolla, e I2P, e l'è ciamad inscì perchè la soa strutura la regorda pussee quella de l'aj che de 'na scigolla.
Samerberg
Samerberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rosenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 33.39 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Refurma Prutestanta
In prenzipi 'l muiment prutestant l'eva un tentativ de rufurmà la Gesa Catolega. A tanc Catolegh in de l'Üropa centrala e ucidentala ghe piaseva no quel che lur vedeven cuma fols insegnament e curüziun denter de la Gesa, suratüt per quel che'l revarda la vendida di indülgenz.
Millery (FR-69)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Bundesstraße 26
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Assia e Baviera.
Piav
Dopo ol paes de Longaron al va dent in Val Beluna e al bagna la cittaa de Belun; on quaj chilometer dopo Felter al va dent in de la provincia de Trevis, al gira inver sudest e al diventa on fiumm de pianura. Dopo ca l'ha bagnaa la citaa de San Donaa al sa buta dent in del Mar Adriatich, dopo 220 km de corsa, arent al pòrt de Cortelàsc.
Horb am Neckar
Horb am Neckar la se tróa a 'na altèsa de 437 méter sura 'l leèl del mar.
Strada statal 32 (Lussemborgh)
La  a l'è 'na strada statal del Lussemborgh.
Llo
Llo l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saillagouse, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1319 méter a 'na altèsa màsima de 2840 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Llo l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Surjoux
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Surjoux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Cartellate
miniatura|drita I Cartellate (in del bares carteddàte, scartilléte, péttue, chelustre o sfringioli, a Lucera crùstele, in del salentin cartiddate, chiòsere a Gravina in Puglia hinn di dolz tipegh de la Puja, e anca de la Calabria e Basilicada (indova hinn ciamaa crispelle).
Hinn preparaa soratutt a Nedal.
Carrozz FS tipo MDVC
Storia
In del 1980 i Ferrovij del Stat gh'even di carrozz noeuv per el servizzi internazional e a longa distanza, menter i tratt de media distanza eren faa cont di carrozz vegg o pensaa per di àlter tipi de servizzi. A l'è donca fada su la familia di "medie distanze", che la gh'ha dent, oltra a la MDVC, i MDVE, cont i port de access in di estremi.
Eren pensaa per i treni interregionai, e cont el temp gh'han avuu on bon success per i treni regionai. In del 2009 a l'è scominciaa on revamping de tucc i MDVC ancamò in circolazion, insemma ai MDVE.
مصر.
مصر. a l'è el domini de prim nivell nazzional internazzionalizzad de
Campanula trachelium
Campanula trachelium l'è 'na piànta erbàcea de la famìa botànica de le Campanulaceae. thumb|240px|Ilüstrasiù
Domène
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.29 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 214 méter a 'na altèsa màsima de 520 méter söl leèl del mar.
Filipes Capitel Trii
Capitel Trii
17Devegnii mè imitadúr, fradèj, e vardee lur che caminen inscì, propi cumè gh'avii un esempi in de nümm. 18Già che tant caminen che di quij despèss v'huu parlaa, e adèss disi intanta che piangi, cumè i nemis de Crist, 19la fin di quij l'è destrüziún, el diu di quij l'è la panscia e la gloria l'è in de la lur vergogna, che pensen di coss de la tèra. 20Defàtt, el noster lögh de la citadinanza l'è in di cél, del qual spetum anca un salvadúr, el Signúr Gesü Crist, 21che 'l trasfurmarà el corp de la nostra ümilitaa a un stat cumpagn de la furma al corp de la sua gloria segund la puténza per la qual el pudeva anca sutaponn a lü medemm tüsscoss.
DAB
DAB (Dortmunder Actien Brauerei) l'è una bira tudesca che la se fà dal 1868.
Cheseaux-sur-Lausanne
El fà part de la perferìa de la cità de Losanna.
Villanueva de Castellón
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Lengua rapanui
Fonologia
La lengua rapanui la gh'ha des consonant e cinch vocai.
Barbados
Urganizaziun pulitiga
El president a l'è el Sandra Mason (del 2021).
Lengua rapanui
Alfabet
miniatura|Part de una tavoleta scrivuda in rongorongo Al dì d'incoeu la lengua rapanui a l'è scrivuda con l'alfabet latin, ma se pensa che el rongorongo, l'alfabed indecifrabel de l'Isola de Pasqua, el representi l'antiga manera de scriver de Rapa Nui.
718
El 718 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Chitignano
Chitignano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Arezzo. El g'ha presapóch 955 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caprese Michelangelo, Chiusi della Verna, Subbiano.
Strada statal 34 (Lussemborgh)
La  a l'è 'na strada statal del Lussemborgh.
Villar del Arzobispo
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Vrbice (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Prachatice.
Ferrovia Cremona-Fidenza
Verta del 1906, l'è in e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Vuisternens-devant-Romont
La süperfiss del teritori del cumün l'è de 24.09 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Fast Flux
L'ideja fondamental dree al fast flux a l'è de havégh una fraca de adresse IP dree a 'n fully qualified domain name che cambien a la svelta, donca despess el nameserver autoritativ del domini l'è gestid del criminal. L'obietiv a l'è de havégh no di server publegament disponibil, inscì de fà pussee gram blocà el servizzi e, per la polizzia, de trovà el server e menà via quei che 'l gestissen.
Massachusetts
La capital a l'è Boston (589.141 abitant), che l'è anca la cità püssee pupulada del stat. Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Worcester, Springfield, Lowell e Cambridge.
El periud culunial
Per pressapoch 150 agn de la sò fundaziun, el Massachusetts i l'hann ciamaa Massachusetts Bay.
Ovesné Kladruby
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Cheb.
Tenay
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Tenay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Poggio Bustone
Poggio Bustone l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 2.130 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 97 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cantalice, Leonessa, Rieti, Rivodutri.
Muracciole
Muracciole l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Venaco, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.06 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 379 méter a 'na altèsa 1565  méter s.l.m.
Tufnell Park (metropolitana de Londra)
Tufnell Park  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Lépin-le-Lac
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Sanilhac-Sagriès
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Fizzonasch
- De la canzon La ricotta, contegnuda in de l'album Paté d'animo del Claudio Bisio, 1991
Filipes Capitel Quater
Capitel Quater
4Gh'avarìuv letizia in del Signúr semper; de növ disaruu, gh'avarìv letizia! 5La sarìa cugnussüü la vostra mansüetüdin a tücc i omen. El Signúr l'è vesin! 6Sarìuv anziús per nagott, ma in de tütt travèrs la preghiera e la süplega cun gratitüdin faree savüü i voster dumand a Diu. 7E la pas de Diu, che la süpera ogni ménte, la farà la vardia sura i voster cör e i voster pensee in de Crist Gesü.
Michigan
A l'è tacaa a nord e a est aj Grand Lach, al cunfin cunt el Canada, a ovest a l'è tacaa al Wisconsin, a süd a Wisconsin, Indiana, e Ohio.
Saint-Denis-lès-Bourg
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Denis-lès-Bourg l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Donna lombarda
Donna lombarda l'è ona canzon popolar in tra i pussee antigh de l'Italia del Nord, ma spantegada e cognossuda anca in del Center e in del Sud. La canta la storia de ona donna che la vegna invidada del sò moros a mett del velen (tiraa foeura d'on biss) in del vin del marì. Ma on bagain de pochi mes (o agn) el ghe le dis al marì, che 'l costringg la miee a bev el velen al sò post. La lengua doperada l'è on mes'ciott in tra l'italian e volgar del Nord Italia, con coloridur diferent a segonda de la zona. El Costantino Nigra in del 1888 l'era sicur che la storia cantada in 'sta canzon l'era colegada a la vicenda de Rosmunda (giamò miee de l'Alboin) ed Elmichi, inscì 'me l'è cuntada in de l'Historia Langobardorum del Paol Diacon. Al dì d'incoeu però gh'è tanti studios che la pensen nò inscì. La canzon l'è stada cantada de on mucc de artista del dì d'incoeu, che hann ciappaa version diferent (lenguistegament e musicalment). In tra de lor a gh'emm Nanni Svampa, Francesco De Gregori, Angelo Branduardi, Mia Martini con Sergio Endrigo, Caterina Bueno e olter anmò.
Gumpendorfer Straße (metropolitana de Vienna)
a l'è una stazzion de la linia U6 de la metropolitana de Vienna, tacada ai stazzion de.
William Beveridge
El William Beveridge (Rangpur, 5 marz 1879 – Oxford, 16 marz 1963) a l'è staa 'n economista e sociolegh britannegh, member del Partii Liberal, che in del 1942 l'ha publegaa 'n rapport in sul stat social che l'ha menaa, a la fin de la guerra, a 'na riforma del sistema sanitari e al nass de l'inscì ciamaa sistema Beveridge.
Oliver Onions
La stòria di Oliver Onions
In del 1966 i à püblicàt per la ARC ün album de müzica beat.
Tra i tate colòne sonòre che i à cüràt i piö cognusìde i è chèle di film de Bud Spencer e de Terence Hill, compàgn de ... altrimenti ci arrabbiamo! (ol 45 gir ciapàt da la colòna sonòra, Dune Buggy, l’è stacc ü di sò piö grancc sücèsi), ...continuavano a chiamarlo Trinità e Anche gli angeli mangiano fagioli.
Los Masos
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Los Masos l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Rongorongo
Descrizzion de la scritura
I test in rongorongo eren scrivud con andament bustrofedegh invers, del bass in volt, de manzina a drizza. El letore el taca donca a lensger del canton in bass a manzina de la tavoleta, el seguta vers drizza in fina a la fin de la riga, el gira la tavola de 180 grad, e el va inanz a lensgere la linea che la vegn. In del lensger una linea, quella che la vegn e quella passada paren donca riflesse.
I glif
I glif inn costituid de forme stilizzade uman, animai, vegetai o forme geometreghe, e despess formen compost. Squas tucc i glif che representen figure cont el coo a inn orientad cont el coo in volt e inn vedud sia de denanz o de profil drizz, in de la direzzion de scritura. Se sa minga qual segnifegad el poeuda havé havud un glif cont el coo in sgiò o de profil manzin. I coo gh'hann despess segn longh carateristegh in sui bande che somejen oeugg (coma i glif che representen i bisse scudellere), ma che despess somejen oregge (coma in su un quai petroglif antropomorf). I usell a inn comun; olter glif somejen a pess o artropod. Poch a inn compagn di petroglif trovad in tuta l'isola.
Historia Langobardorum
La storia la va dei orijen mitige del popol in Scandinavia fina a la mort del Liutprand (744), e la g'ha dent tante informazion anc in sui Franc e sui Bizantin. L'è cuntada del pont de vesta de un patriot lombard. Ol Paol Diacon l'ha dovrad come fonts primari l'Origo gentis Langobardorum, i Liber pontificalis, la storia (perdida) de Secundus de Trent, e i Cronaqe de Benevent (anc'pò qeste perdide).
Saià
Del pont de vìsta de le istitusiù religiùze, Saià 'l fà paròchia de per sò cönt e la sò céza l'è dedicàda a Cristo Re.
Bettorin
El Bettolin (parnonzia local: ol Bettorin, IPA [betu'rĩː] o [bitu'rĩː]; italian: Bettolino) l'è on rion del comun varesott de Galaraa. Al dì d'incoeu l'è domà ona strada de la città bosina, che la se troeuva a nord-ovest del center comunal, in su la strada che la mena a Casoraa.
Daù
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Vila (Vila Carsina)
La paròchia de Vìla l'è dedicàda ai Sancc Milià e Tirso.
Lauterstein
Lauterstein l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Göppingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 23.32 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Stazion de Samolicch
La Stazion de Samolicch l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Villanova Monteleone
Villanova Monteleone l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Sassari. El g'ha presapóch 2.588 abitàncc, 'na superfìce de 202 km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alghero, Bosa (NU), Ittiri, Monteleone Rocca Doria, Montresta (NU), Padria, Putifigari, Romana, Thiesi.
Loisieux
Loisieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Yenne, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
Ursy
Ursy a l'è un cumün svizzer del distret de Glâne, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.92 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Taron
El termen taron l'è doperaa in certi zonn alpinn de l'area lombarda, tesinesa, piemontesa e trentina per parlà di gergh speciai di lavorador stagionai. Hinn cognossuu el taron de la Val Rendena (Trentin), el taron de rusca de la Val Verzasca e Val Vigezz, e olter anmò. In de la Leventina, taron el serviss inscambi per ciamà el dialett leventines, che l'è ben diferent del tesines de koinè. In del Cremones (Castelponzon) a gh'era el tarocch, doperaa di cordee. I ombrellee del Lagh Magior e i palee de la Val Strona inscambi gh'aveven on gergo che 'l se ciamava tarusch. A l'è ciar che tutt 'sti paroll gh'hann ona relazzion in tra de lor.
Čeljabinsk
Storia
L'è stada fondada in del 1736 cont el nomm de Čeljaba: al temp l'eva domà 'na fortezza. L'è vegnuda ona città in del 1781. A partì del 1892 la gh'è passada la Transiberiana. L'è cressuda de bon in di Agn Trenta, ai temp de l'industrializzazion sovietega. Duranta la Segonda Guerra Mondial, tanti fabbregh che staven al de là di Urai hinn staa spostaa in Siberia per fài minga borlà in di man di Todesch. Per via de la produzion proppi granda de carr armaa, Čeljabinsk la gh'ha 'vuu el soranomm de Tankograd. In quell period chì, Čeljabinsk l'è come se la fudess stada trada sù in pee ona segonda voeulta: de la città veggia a resta domà 'n queicoss in del centro storegh. In del 1952 gh'è staa on incident nuclear bell gross, che l'ha faa morì di gent in tutt l'oblast'; per 'sta reson, fina al 1992 la gent foresta la podeva minga 'ndà dent al distrett de la città.
Rei Miro
El Rei Miro a l'è un petoral de legn tipegh de la coltura de l'Isola de Pasqua. In passae quell chì a l'era fad su cont el legn de la pianta de Toromiro, e l'era decorad ai do estremità de du coo de animai, scolpid. El Rei Miro el poeul representà sia un usell che un'imbarcazzion. Un quai esemplar gh'hann anca incision in Rongorongo e du bus per fà passà una corda piscinina che, probabilment, la serviva per francàll. Qual el sia la fonzion o el segnifegad de quell lavorà chì a l'è ancamò descognossud.
La Vilëta
La Vilëta (en italià: Villaromagnano) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 758 abitàncc, 'na superfìce de 6,12 km² e 'na densità de 123 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carbunera, Sregh, Costa, Paderna, Sarsòu, Spineigh, Turtona.
Daiano
Daiano (Daian endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 635 abitàncc, 'na süperfìce de 9 km², per 'na densità de 71 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aldino (BZ), Varena, Carano, Cavalese.
Muro (FR-2B)
Muro l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Belgodère, del circondàre (arrondissement) de Calvi e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.92 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 160 méter a 'na altèsa màsima de 1360 méter s.l.m.
Cassina de Pecci
Cassina de Pecci (Cassina de' Pecchi) l'è on comun de la Provincia de Milan con 13.096 abitant. L'è traversaa de la Martesana, menter a est l'è bagnaa del rial Molgora. El se troeuva a nòrd-est de Milan, in d'ona zòna completament in pianura. El paes, insema a Camporicch e Colombiroeu (al dì d'incoeu sò frazion) l'è staa ona frazion de Cernusch fina al 1811, menter la frazion de Sant'Agata la partegniva a Gorgonzoeula.
Kisszekeres
a l'è un comun del Distret de Fehérgyarmat, cont una popolazzion de abitant.
Llavorsí
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Amlach
El sò codes statistegh l'è 70703.
Lucey (FR-73)
Lucey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Yenne, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
Thoissey
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 1.4 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 168 méter a 'na altèsa màsima de 178 méter söl leèl del mar.
Chesham (metropolitana de Londra)
Chesham  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Carla Marins
thumb|Carla Marins
Milhostov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Cheb.
Marquixanes
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 244 méter a 'na altèsa màsima de 568 méter söl leèl del mar.
Allaman
Allaman a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.62 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Giüdee Capitel Des
Capitel Des
5Dunca, quand el va denter, el dis al mund:
t'hee minga vurüü né t'en hee ciapaa piasè,
19Dunca, perchè gh'èmm pièna libertaa del nà denter in di lögh sant in del sangh de Gesü, 20el qual nà denter Lü 'l m'ha cumenzaa cumè una via növa e viventa travèrs el vél (l'è de dì, el sò corp) 21e un sacerdott grand sura la cà de Diu, 22andarìum vesin cun un cör s'cètt cun pièna fidüzia de la féd, despö che i cör hinn sbrufaa d'una cativa cusciènza e 'l corp l'è staa lavaa cunt aqua nèta; 23tegnarìum sald a la cunfessiún fèrma de la speranza già che lü che l'ha faa la prumèssa l'è fedél, 24e me vardarìum sü el vün l'alter, de dà 'l léva al bén e bonn oper, 25bandunand no el vegnì insèma de nümm medemm, cumè l'è 'l custüm de quij, ma incuragiand anca tant püssee che vedii vegnì vesin el dì.
«La vendéta l'è de mì, mì pagaruu indree».
Freising (circundari)
El Circondàre de Freising l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèla Alta Baviéra, endèla Germània del sud.
Mariánské Lázně
El gh'ha el status de cità.
KaiOS
El KaiOS a l'è un sistema operativ mobile fondad in su Linux, fork de B2G OS, version comunitaria del Firefox OS dopo che l'è stad descontinovad de la Mozilla. L'è stad pensad per sbassà el divari digital e permeter anca a di telefon poch potent de fàgh girà un sistema operativ moderno e de conetès a l'Internet. A l'è assee doperad in India, indova che l'è el segond sistema mobile pussee doperad dopo de l'Android.
Tramoyes
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Alessandro Mussolini
Entrad in politega a 17 agn, l'era cognossud per picà despess i aversari politegh, e l'ha passad quater agn ai domicilar perchè i autorità pensaven che 'l faseva di atività revoluzzionarie, fina al matrimoni con la Rosa Maltoni. Ispirad in del so socialism nazzionalista e militarista del Carlo Pisacane, del Giuseppe Mazzini e del Giuseppe Garibaldi, l'ha ciamad el prim fioeul in onor del revoluzzionari messican Benito Juárez, de l'Amilcare Cipriani e de l'Andrea Costa. El gh'havud poeu l'Arnaldo, ciamad inscì in onor de l'Arnald de Bressa, e infin l'Edvige.
709
El 709 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Strážný
El gh'ha el status de comun mercad.
Assling
El sò codes statistegh l'è 70705.
Matemale
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Matemale l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Dialett alverniad
Caratteristigh e variant
Insemma al dialett limosin e al dialett vivaroalpin, l'è vun di dialett settentrionai de la lengua d'oc. L'è parlaa in part de la region storiga de l'Alvernia (Auvèrnha): i lenguista però hinn minga d'accordi in del dì precisament quai che sien i sò confin. I sò variant principai a hinn l' Alverniad del nord (o alverniad de sotta) e l' Alverniad del sud (alverniad de sora).
La roeuda la gira
La roeuda la gira l'è ona canzon tradizzional in lombard. La canta la storia de on moletta, che 'l va in gir per fà el sò mestee, tant 'me la roeuda che 'l dopera per molà.