cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Silicio
250px|right|thumb|Aspèt del silìcio El silìcio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Si. El g'ha nömer atòmich 14, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de silìcio el g'ha quatórdes prutù. L'è 'n semi-metàl de culur gris e aspét metàlich quan che 'l se prezènta en fùrma cristalìna. El reagés bastànsa póch coi óter elemèncc, L'è 'l segónt 'ntra i elemèncc che cotetöés la grösta terèstre per abondànsa (27,7% del pézo), süperàt apéna de l'osìgeno, Se 'l tróa endèla argìla, endel feldspat, endèl granìto e 'ndel quars, perlopiö en fùrma de biòsido de silicio, silicàcc e aluminosilicàcc (composcc edoche gh'è dét silicio, osigeno e metài). El silicio l'è 'l componènt principàl del védre, del cemènto, de la ceràmica e del silicù.
Lissander Manzon
El sò liber pussee famos l'è el romanz I promessi sposi, ona storia de duu popolan in del Sesgent, che però la tratta de la storia europeja in chel period. El liber l'è staa scrivuu pussee d'ona volta; la prima volta l'eva intitolaa Fermo e Lucia, poeu 'l Lisander l'à deciduu in del 1822 de scrivel in toscann, perché el pensava che el dialett toscan el fudess l'italian pussee corregiuu. In tra i sò oeuver pussee important se regorden anca l'Adelchi e la Storia della colonna infame.
Chenopodium bonus-henricus
El Chenopodium bonus-henricus L., 1753 (en bresà: coméda) l'è 'na piànta erbàcea perène de la famìa de le Amaranthaceae o de le Chenopodiaceae segónt la clasificasiù del Cronquist.
Fòie
220px|thumb|Le fòie Località : Giardì Botànich Alpì "Giangio Lorenzoni", Pian Cansiglio, Tambre d'Alpago (BL), 1000 m s.l.m. - 13/06/2009 La dispuzisiù de le fòie söl gamp l'è alternàda. Le fòie i è 'ntréghe e de la bànda de sóta i è farinùze; le g'ha 'l gambì e la fùrma l'è saetifórme o triangolàr, astàde co la bàze troncàda. De sòlet el culùr l'è vért scür ensìma e piö ciàra de sóta. Dimensiù de la làmina de la fòia: larghèsa 3 – 7 ghèi; linghèsa 5 – 8 ghèi.
Üzo 'n cuzìna
L'è 'na piànta che se conós de la antichità (i inglés i l'ha cultiàda 'nfìna al sècol XVIII) e apresàda èper le sò qualità nutritìve.
Ferrovia Lecce-Otranto
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Ambérieu-en-Bugey
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 237 méter a 'na altèsa màsima de 753 méter söl leèl del mar.
Stazion de Anerley
Anerley a l'è 'na stazion de la, che la serviss.
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Szemenye
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Meneghin (treno)
Ogni treno el gh'ha 6 carrozz e 24 port per lat.
Gewiss Stadium
Del 2019 e per ses stagion l'è stad nomenad 'me l'azienda svizzera Gewiss: la curva Nord l'è dedicada al Federico Pisani, menter quella Sud al Piermario Morosini.
Dialèt ludesan
Particularità
El ludesàn l'è classificàd tra le lengue galo-itàliche. I popul galich prelatìn ind el teritori d'la pruincia, la culunisassión rumana e le duminassión tugnine, spagnöle e francés i han determinàd l'evolüssión e la caraterisassión d'la parlada ludesana.
Cunfrùnt cun el milanés
*I prunùm cambiun insì:
* El cundisiunàl dal vèrb -és-:
ti té saltévet/te saltàvet
Gölem
Descrisiù
La crèsta del Gölem la prezènta dele ótre vète minùr, come la Córna Tiràgna (1857 méter) a Sudèst, la Pónta Caravìna (1847 méter) a Nordòvest e 'l Dòs dèi Stalècc (1717 méter) a Est.
Villejuif - Paul Vaillant-Couturier (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
lur saltèssen/lur saltàssen
Ferrovia Maglie-Gagliano del Capo
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Chambonas (FR-07)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Pontecchio Polesine
Pontecchio Polesine (en vèneto: Pontecio Połesine) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
Roanne
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Roanne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Rossana (CN)
Rossana (en piemontés: Rossan-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 934 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Busca, Costigliole Saluzzo, Piasco, Valmala, Venasca.
Scioper a la giapunesa
שביתה
Ambérieux-en-Dombes
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.92 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 265 méter a 'na altèsa màsima de 302 méter söl leèl del mar.
Tranvia Milan-Gorgonzoeula-Vaver
I sò binari a hinn staa poeu doperaa per i lign celer de l'Adda che hinn staa poeu in part integraa in del 1972 in la linia verda de la metropolitana milanesa. La linia, voramai de Gorgonzoeula a Vaver, l'è restada in pee finna al 1978 quand che l'è stada sostituida de 'n servizzi automobilistegh.
Filipp Maria Viscont
El sò ered a l'è staa el Franzesch Sforza, condottiee al sò servizzi e marii de la fioeula Bianca Maria, che l'ha otegnuu el trono dòpo de 'na brev esperienza republegana.
Unternberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Sulzfeld (DE-BW)
Sulzfeld l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.76 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Le Frecce
Storia
In del 1997 a l'è introdotta la categoria Eurostar Italia 'me brand per el servizzi ad alta velocità de la Trenitalia, ma dal 2006 'sti treni a hinn pubblicizzaa semper pussee cont di alter nomm.
Frecciarossa
I Frecciarossa viaggen in sui lign a volta velocità e per di tratt brev in su di lign tradizionai 'me Rangh C e fann i tratt:
Tigre d'Ör
Tigre d'Ör (en:Golden Tiger, Golden Tabby Tiger o Strawberry Tiger), l'è una tigre cun v'una variasiun da culur estremament rara provocada da un gen recesiv che l'è atualment apèna in tigri in catività. Cum'é la Tigre Bianca, l'è v'una furma da culur e l'é minga v'una sutaspeci separada. In dal cas da Tigre d'Ör, l'é ül gen Wide Band, e inveci la Tigre Bianca l'è dovüü al culor inibitur dal Cincillà gen.
Champagne (FR-07)
Champagne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Serrières, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Frecciarossa
Frecciarossa (FR AV) a l'è 'na categoria de servizzi a alta velocità di treni italian che dal 2008 la complementa e dal 2012 la sostituiss i Eurostar Italia Alta Velocità, insemma a la categoria Frecciargento.
A hinn doperaa i ETR 1000 e 500 che offren volta velocità, finna a 300 km/h in sui lign giust, e on volt nivell de confort e de servizzi a l'utenza.
Nàe
La piéf de la Mìtria
Endèl "Estimo Visconteo" del 1385, Nàe l'ìa capolöch de la quàdra omònima che tülìa dét apò i cümü de Caì, Lemezàne, Consés, San Vigìlio e Boès.
Chapelle
El cumün de Chapelle al se tröva a una altitüden de 739 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Chesalles-sur-Oron (VD), Le Flon, Oron-la-Ville (VD), Oron-le-Châtel (VD), Rue.
Rousses
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 660 méter a 'na altèsa màsima de 1343 méter söl leèl del mar.
Belmont (FR-38)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Caì
El se tróa a 15 chilòmetri de Brèsa endèla pursiù piö a Nort de la Al del Gàrza a 'na altèsa de 365 méter sùra 'l leèl del mar.
Olbia
Olbia (Tarranóa 'n galürés; Tarranòa 'n lèngua sàrda) l'è 'na citadìna italiàna, de la regiù de la Sardegna, capolöch — ensèma a Tempio Pausania — de la Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha, 'na superfìce de 376 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alà dei Sardi, Arzachena, Golfo Aranci, Loiri Porto San Paolo, Monti, Padru, Sant'Antonio di Gallura, Telti.
Stazion de Guidonia-Montecelio-Sant'Angelo
Interscambi
Linia bus COTRAL
Pression atmosferega
Con l'altèzza
Con sti premèss chì la densità de l'aria l’è proporzional a la pression. Se a se suppònn che in sul livèll del mar la densità e la pression varen vuna \rho_0 e l’altra p_0 e se considera ‘me ass de referiment per i altèzz l’ass z, con origin al livèll del mar indiciàa vèrs alt,per ona qualsessìa quòta z la pression (in accòrd con l’ipotesi de atmosfera isotèrmica) la vararà:
Formola ipsometrica
Divèrsi fattor compagn di condizion atmosferegh e latitudin influenzen el sò valor; la NASA l’ha scrivùu su di valor medi per tucc i sit del mond. La tabella chichinscì la fornìss i valor indicativ de la pression, ‘me percentual de ona atmosfera, in funzion de l'altèzza.
Saint-Trinit
Saint-Trinit l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sault, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.66 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 780 méter a 'na altèsa màsima de 914  méter s.l.m.
Restorazion rapida
Vendiroeu de strada e concession
In baa al loeugh, puu vendiroeu de strada se pòden specializzaa in di specifegh tip de mangià carateristigh d'ona dada tradizion culturala o etniga. In ona quaj cultura, a l'è tipigh per i vendiroeu de strada contrattà el prezzi, cantà canzon per vend pussee, sonà la musega o anca fà el teatrin per ciappà potenziaj comprô. In on quaj cas, quest robb chì ciappen pussee attenzion del mangià istess.
Affar
La restorazion rapida a l'è fada i grand cadenn de restorant, la maggior part dervii comè assocciaa commerciaj (franchisee in ingles). I march pussee important a eren Subway, che a l'è estes in del mond cont 33.749 restorant in 91 paes, ma domà 14 in Italia, el McDonald's cont 33.600 restorant, seguitaa dal Burger King e dal Wendy's. La societaa Yum! Brands a l'è el capo mondial cont i sò cadenn de Pizza Hut, KFC, Taco Bell, Long John Silver's e A&W, cont in tutt squas 33.000 restorant in tutt el mond. Di cadenn de restorazion rapida talian a hinn Spizzico e, in passaa, Burghy, menter di cadenn de restorazion rapida sguizzer a hinn Holy Cow!, Inglewood e Mike Wong.
Critich
El mangià de solit cusinà ne la restorazion rapida, comè svizzer, pomm de tera fritt, pollaster fritt, a vegnen desegnaa comè quei cont on alt contegnuu de grass e/o zuccher refinaa e/o cont on bas contegnuu de fiber e donca, s'a hinn consumaa de spess o in prozion bondant, el cress el ris'c de obesitaa, che fa andà-su el ris'c de cancher. Alt consumm de quel mangià chì porten a avè alt livej di colesterol, important element de ris'c per infart, ictus e malatii del sistema cardio-circolatori.
Monarchia assoluta
La monarchia assoluta a l'è el sistema de monarchia indova el monarca a l'è minga limitaa de nissuna legg, regolament o tradizion e 'l gh'ha dònca el poder assoluu in sui decision del Stat.
1848
El 1848 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Ravanusa
Ravanusa l'è tacàt ai cümü de Butera, Campobello di Licata, Licata, Mazzarino, Naro, Riesi e Sommatino.
Sergej Aksakov
Oeuvra
L'Aksakov el cognoss del 1832 el Nikolaj Vasil'evič Gogol', ch'el recognoss subit el talent natural de l'Aksakov per la litteradura e la narrazion. In di agn seguent la cà de l'Aksakov a Mosca, e poeu quella in la campagna in del villagg de Abramcevo, la diventa on loeugh d'inconter intra important litteraa de l'epoca, coma el Gogol', l'Ivan Sergeevič Turgenev, o el Lev Nikolaevič Tolstoj.
Lista di comun del canton Geneva
left|thumb|400px|Mapa di cumun del canton de Geneva
Villetritouls
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Vita (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Roche-la-Molière
Roche-la-Molière l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Étienne-Nord-Ouest-2, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
Portocannone
Portocannone (Portkanuni 'n arbëreshë) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 2.544 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 212 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campomarino, Guglionesi, San Martino in Pensilis, Termoli.
Roche-la-Molière
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Broumov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Gris (culur)
Endèl ambiènt dei pitùr, la concesiù clàsica la cunsìdera 'l gris compàgn de 'n "bianch spórch", che se oté a zontàga al biànch 'na quantità piö o méno grànda de négher, ma gh'è a dele ótre maniére de fa sö 'l gris: en gris nèutro per ezèmpe se l'oté a mes•cià sö i tré culùr primàre (blö, rós e zalt) en parcc precìze.
Rosolina
Rosolina (en vèneto: Rosołina) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
Stazion de Marcellina-Palombara
Interscambi
Linia bus COTRAL
Gnùzen
Gnùzen o Gnùzegn (Agnosine in italià) l'è 'n cümü de 0 abitàncc (dàto del ) dèla Pruvìncia de Brèsa sitüàt a 26 km de la cità de Brèsa.
Roisey
Roisey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Pélussin, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
Dialett langaroeu
Caratteristigh
Tra i vari caratteristigh che troeuvom in del langaroeu a gh'è
Vinassan
Vinassan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Coursan, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.96 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 3 méter a 'na altèsa màsima de 142 méter söl leèl del mar.
L'Album Biango
L'Album biango l'è on disch del grupp milanes Elio e le Storie Tese, sortii el 7 de magg del 2013. La band l'eva presentaa giamò diversi canzon (senza cuntà quei cantaa a Sanremm a febrar de quell ann) in di tournée precedent a la publicazion del CD. In del disch gh'è la participazion de Nek, di Area e de l'Eugenio Finardi. In Luigi il pugilista el sona la batteria el todesch Curt Cress, vegg turnista ai temp di primm disch.
Astruchimica
L'astruchìmica l'è el stüdi di element chìmich che gh'hinn in del spazi, suratüt in di nivul de gass mulecular, e de la sò furmaziun, interaziun e destrüziun. Podum dì che l'astruchìmica a l'è chimica e astrunumia insema. L'astruchìmica la gh'haa de spess bisogn de duprà telescopi per fa i sò misür d'un bel poo de grandez 'me la temperadüra o la cumpusiziun. Per determinà i mulecul che se tröen in del spasi, se dupren tecnich spetruscopich. I carateristich di cumpost vegnen del cunfrunt cunt el sò speter carateristich, che se'l pö truà in d'un database o se'l pö ciapà d'un speriment. A gh'hinn però un bel poo de prublema per i interferenz magnetich e, suratüt, per i diferent prupietà di mulecul in del spasi. Un esempi de la fadiga de fà i misür a l'è cun l'idrogen mulecular H2 perchè'l gh'ha minga un mument de dipol: dunca al da nissün segnal in del IR (infraruss) e'l se vet minga cunt el telescopi. Per el CO el discurs a l'è a l'incuntrari.
Besse (FR-38)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Lengua bulghera
La lengua bulghera (български език/bălgarski ezik, pronuncia IPA: ['bɤ̞lɡɐrski ɛ'zik]) l'è ona lengua slava meridional, lengua offizial de la Bulgaria e de l'Union Europea. L'è parlada de noeuv milion de personn.
Volfířov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Mézières (CH-FR)
It was first recorded in 1179 as de Maseriis.
Realmonte
Realmonte l'è tacàt ai cümü de Agrigento, Porto Empedocle, Siculiana.
Antoni Florian del Liechtenstein
L'Antoni Florian del Liechtenstein (Wilfersdorf, 28 magg 1656 – Vienna, 11 ottober 1721) a l'è staa 'n militar e nòbel germanich, prenzip del Liechtenstein del 1719 al 1721. A l'è staa el primm a governà offizialment el Prenzipaa e a settàss donca al Reichstag. A la soa mort el titol a l'è passaa al fioeu Giovann Adamm.
Ferrovia Foggia-Lucera
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Apremont (FR-01)
Apremont l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Nantua, del circondàre (arrondissement) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain.
Azara
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Carcinoma
I cellule del carcinoma inn bone de fà la mitosi senza limit e de spantegàss in sgir in del corp e vegnen soratut in di adult. La gh'è no una classificazzion certa di carcinoma, che de solet inn partid per carateristegh in Adenocarcinoma, carcinoma di cellule squamos, carcinoma adenosquamos, carcinoma a cellule largh, carcinoma basocellular e carcinoma a cellule piscinin.
Saint-Alban-sur-Limagnole
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Salara
El cunfìna coi cümü de Bagnolo di Po, Calto, Ceneselli, Felonica (MN), Ficarolo, Trecenta.
Sannes
Sannes l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pertuis, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 273 méter a 'na altèsa màsima de 360  méter s.l.m.
Vandans
Vandans l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bludenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Stazion de Fiera di Roma
La Stazion de Fiera di Roma a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Borghesiana (metropolitana de Roma)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Višňová (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Arenas de San Juan
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Montet
Montet a l'è un cumün svizzer del distret de Glâne, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.20 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Chanéac
Chanéac l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Martin-de-Valamas, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Francesco Riva
Ona poesia
I primm vers de la poesia ciamada Primavera, scrivuda in del 1929: D'insalata e ciapp, un marmiton, oli e asê per fà sö la bagna, quàter michett, un bicer de chel bon nu gh'è de mej per una fam cumpagna. Cun stu pensé, o catà fö 'l mè sit lé, in mezz ai soci, sott ai vit. Però se propri g'hô de vess sincer, a vedè la manera chi spazzaven via, o capî che de l'istess parer l'era ne piö ne meno tüta la cumpagnia. Che in quant ai ciap, gh'è propri stà nessün che mangiava el ciar, per lassà indrê 'l rusüm. [...]
Giovann Paol I Sforza
Biografia
A la mort del fredell el va a Napoli per ottegnì la succession, grazia a 'n ducument che l'è staa faa descomparì del Massimilian Stampa, ma el moeur misteriosament, se dis per man de l'Antonio de Leyva, che 'l voreva fàgh no tegnì el Ducaa de Milan.
Romont
Romont a l'è un cumün svizzer del distret de Glâne, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.90 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Romont al se tröva a una altitüden de 780 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Billens-Hennens, Dompierre (VD), La Folliaz, Mézières, Prévonloup (VD), Sédeilles (VD), Siviriez, Villars-Bramard (VD), Villaz-Saint-Pierre.
Temuco
Temuco a l'è una cità del Cile de 245.347 abitant (2002). El sindigh a l'è l'Daniel Soto.
Puter
Scritüra e Parnunsia
Malgráa i tanc' adatassiun chë la scritüra Voltengadininesa l'ha sustegnüü travers i secuj, la medèma l'ha mantegnüü fin al didincö anca di carateristegh andegh, chë fàn sí chë la sua parnunsia la sía püssée düra dë cunpréend dë quèla di òltër quatër parlád Returuman (Valladér, Sutsilvan, Sursilvan, e Surmiran). Dë marcá, për esempi, l'è la cunbinassiun di letër -aun chë la vegn parnunsiáa èn/ën dënans na consunant, e persin èm/ëm dënans 'na vucal u a la fin dë 'na paròla. Ël num dë lögh Returuman "Silvaplauna" (Tudéesch e Talian "Silvaplana") 'l vegn parnunsiáa për l'apünt "Silvaplèma" (u "Silvaplëma").
Stazzion de Berlin-Hermsdorf
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Puter
La parabula del Fiö Trasun
Ün hom havaiva duos filgs. Et il juven d'els dschet al bab: "Bab! Dom la part della facolted ch'im po tucher!" et il dividet ad els la facolted. Pochs dis zieva, haviand il filg juven accolt tuot insemel, giet in paiais dalönsch, e disfet lô tuot li sieu, vivand schlaschedamang. Ma haviand et tasató il tuot, rivet üna granda fam in quel paiais, et el comanzet a sufrir maungel. Giet dimena a s'iffiner tier ün contadin da quella contreda, il quel il tramatet sün sia campagna a parchirar ils porcs. El bramaiva d'implir sieu vainter con pastrülg chials porcs maglaiven, ma ingün nu 'l daiva. Giand dimena in sé dschet: "Taunts mercenaris in chesa da mieu bab haun paun in abondanza, ma eau peresch d'fam! Eau völg partir e ir tiers mieus bab, e dscharò: Bab, eau he pchió conter il Cel et avaunt te! Ne sum pü deng d'esser nomnó tieu filg; trattam sco ün da tieus mercenaris!" El partit et gnit tiers sieus bab. Siand aunchia dalönsch, il vezet sieu bab, as compassionand, currit ad el brancher et bütscher. Co dschet il filg ad el: "Bab, eau he pchió conter il Cel et avaunt te, ne sum pü deng d'esser nomnó tieu filg". Ma il bab dschet a sieus famalgs: "Aporté il pü bel vestimaint, et vestìl et dél ün ané in sieu maun e scharpas in sieus peis! Mné tiers ün vdé ingraschó, mazzél e stain legers. Perché quist mieu filg eira mort ed ais returnó in vitta, el eira pers ed ais rechiattó". Uschè comanzetten els a ster legers. Ma ilg filg seniur eira als campagna. Retornand vicin a la chesa, udit el il chaunt et l'allegia. E clamand ün dels famalgs s'informet el: "che que saia?" Tel respondent ad el: "Tieu frer ais returnó, e tieu bab ho mazzó ün vdé ingraschó, perché el l'ho arfschieù darchio san. Ma el s'adiret e nun vulaiv intrer. Ma il bab giet our e l'exhortet. Ma el respondet dschand al bab: "Vhé! Taunt anns at serveau, e mé nun he trasgredieu tieu command, et a mi nun hest me dó un buoch, per ster leger con mieus amis. Ma, siand returnó quist tieu filg, chi consümet tia facolted con pitaunas, schi l'est mazzó il vdé ingraschó". Ma il bab dschet: "Filg! Tü es saimper con mé e tuet que cheau possed, ais tieu". As convain da s'allegrer e da festager, siand chia quist tieu frer eira mort ed ais returnó in vitta, el eira pers ed ais rechiattó". [http://books.google.it/books?id=jZgMAQAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=die+landessprachen+der+schweiz&hl=it&ei=9dxnTdWtJ8SfOpLG9bML&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Die Landessprachen des Schweiz, pag. 356-357]
Elezzion primarie del Partid Democrategh del 2023
Primarie serrade (12 e 19 fevrer)
(Dat finai)
Charmes-sur-Rhône
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.95 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 106 méter a 'na altèsa màsima de 223 méter s.l.m.
San Martino di Venezze
San Martino di Venezze (en vèneto: San Martin de Venezze) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Bruchsal
Bruchsal l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 93.02 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Automotris ARST AdeS
Galleria di foto
<Gallery> File:Stadler ARST FdS Sassari Alghero.jpg|Automotris a la stazion de Alghero File:Alghero station 2018.jpg|Treno fermo a Alghero File:AdeS a Sassari nel 2016.jpg|Motris a Sassari File:Automotrice ARST ADeS 01–04 (03).jpg|Automotris in corsa al passagg a nivell File:Automotrice ARST ADeS 01–04 (04).jpg|Automotris al passagg a nivell File:Stadler ARST FdS Sassari Alghero 2.jpg|El treno in longhezza File:Sassari station 2018 7.jpg|Automotris arenta a on ATR 365 </Gallery> </Div>
Tompaládony
a l'è un comun del Distret de Sárvár, cont una popolazzion de abitant.
Třeboň
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Saint-Andéol-de-Clerguemort
Saint-Andéol-de-Clerguemort l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Pont-de-Montvert, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
Sail-sous-Couzan
Sail-sous-Couzan l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Georges-en-Couzan, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
Lolland
Lolland (nomm antigh: Laaland) a l'è on'isola danesa del Mar Baltegh. Cont i sò 1.243 chilometer quadraa, l'è la quarta isola pussee granda de la Danimarca. La se troeuva arent a est de l'isola de Falster e a nord de Fehrman (Germania). I paes pussee important de l'isola hinn Nakskov, Maribo, Sakskøbing e Rødby, che al dì d'incoeu se troeuven tucc in del comun de Lolland (region de la Selandia).
Strada de prima class 20
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 211.782 km. La conliga Jenišov.
Flaüt
El flaüt l'è prubabilment el strüment müsegal püssee antich. Ghe'n cugnussum di chej faa cunt ossa de animaj o avori del Paleolitegh medi ('me chel, discüss, del Divje Babe in Slovenia) e al Paleolitegh de sura: breegh 50.000 agn a dré l'era giamò cugnussüü a l'omm de Neanderthal.
Stazion de Fidene
Servizzi
Biliettaria
Tormásliget
a l'è un comun del Distret de Kőszeg, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Hohen Neuendorf (b Berlin)
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Stienta
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Padania
La Padania e la Lega Nord
La Padania, segund la Lega Nord, la saria fada de vot regiun de l'Italia del Nord urganizaa in manera de furmà 10 stat federaa, che hinn la Val d'Aosta, el Piemunt, la Ligüria, la Lumbardia, el Trentin, el Süd Tirol, el Venet, el Friuli-Venezia Giulia, l'Emilia e la Rumagna, e anca trì regiun del center de l'Italia, che hinn la Tuscana, l'Umbria e i Marche.
Bianca Maria Sforza de Carevasg
La Bianca Maria Sforza de Carevasg, ciamada anca Bianca Maria I (Milan, 1 de april 1697 – Milan, dicember 1717) a l'è stada 'na nobildona milanesa, marchesa de Carevasg del 1697 al 1717.
Ftan
Geografia
miniatura|manzína|Ftan miniatura|manzína|Ftan 'n envéren
Lev
miniatura Lev (parnonzia local: [lew]; italian: Levo) a l'è ona frazion del comun verbanes de Stresa. El paes el se troeuva a ovest del centro comunal, in de l'intraterra, sotta el Mottaron.
Stazion de Kensal Rise
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Arpitània
Geografia fisega
El Mont Bianch, la montagna pussee volta de la Vuropa ocidentala, el se troueva in de l'Arpitania. La cadena di Alp la traversa in diagonal el territori arpitan, e la spartiss a nivell geografegh la Vall d'Aosta del rest del territori. El massizz del Grand Paradis el separa i vallade piemontese de la Vall d'Aosta, e foeura che d'on senter strecc fiss, el gh'è no on conligament stradal in tra i do zone. El nord-ovest l'è manch montuos - Lion e Ginevra, i do citaa pussee grande de l'Arpitania, i se troeuven in de la pianura. In del nord-est gh'hinn du lagh grand fiss: el lagh Leman e 'l lagh de Neocastell. La banda ocidentala estrema de l'Arpitania l'è quatada di bosch e gh'hinn poch center abitad. Inscì la fonziona 'me on confin natural con l'Ocitania.miniatura|[[Mont Scervin, vuna di montagne pussee volte de l'Arpitania]]
Alberto Airoldi
In del 1928 l'ha fondaa, insemma al fradell Federico, el teater a l'avert Licinium de Erba, ancamò in pee incoeu.
Esempi de poesia
I primm tre stroff de la poesia Ol mè dialett Al sent d'erba e da lagh ol mè brianzoeu d'ombria e da làor, da quand pioeuv sui strad: e par c'al sona da muggiad da boeu e da carett ca solta in sui risciad. Cargaa d'antigh paroll pienn da savor al trona e al zirla, e sa t'al lassat nà, al gh'ha ancamò la danda dal descor d'i temp indree, d'i pà d'i nostar pà. Al prefuma ogne bosch, ogne cassina, lassandas giò dal Palanzon al pian, e, benedii parrioeu, gent e farina, al va a pondass sui labbar d'i paisan. Lé 'l sa vistess da vos e da pensee e in d'i tosann al ga zabétta in bocca: o 'l spara in d'i bestèmm d'i carettee o, cont ol ven, al ga dà saa a la ciocca. [...]
Roaschia
Roaschia (en piemontés: Roas-cia) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 165 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 7 ab./km². El cunfìna coi cümü de Entracque, Robilante, Roccavione, Valdieri, Vernante.
Castell de Soncin
La rocca d'incoeu
In del 1536 el diventa la residenza di Marches de Soncin, e in di fatt ha portaa a l'urbanizzazion de la zona arenta al castell.
Giüdee Capitel Vündes
Capitel Vündes
22Per féd, Iusef, quand l'ha perii, l'ha faa menziún del nà föra di fiöö d'Israel, e l'ha cumandaa sü i sò oss.
Lili Elbe
La Lili Ilse Elvenes, mej cognossuda coma Lili Elbe (28 de desember 1882, Vejle, Danimarca, cont el nomm de Einar Mogens Andreas Wegener - 13 de settember 1931, Dresda, Germania) l’è stada ona pittris paesaggistega danesa e la prima persona in la storia a avègh on intervent chirurgegh de riassegnazion sessual. miniatura|La Lili Elbe del 1930
San Fiuràn
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de San Fiuran l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Stazzion de Borgsdorf
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Linzanegh
Linzanegh (parnonzia local: [lin'tsaːnik]; italian: Linzanico) l'è ona frazion del comun lecches de la Badia. El paesin el se troeuva a nord del centro comunal, in de l'intraterra. A l'è staa on comun indipendent fina al 1928, anca se on temp l'è staa anca ona frazion de Belan. Al temp di piev el partegniva proppi a la Piev de Belan.
Lili Elbe
Mort
In la storia de la vita de la Lili Elbe gh’hinn anmò di tocch minga tant ciar, e che probabilment a serann minga ciarii perchè i document de l’Istituu di Scienz Sociaj hinn staa brusaa di nazist del magg del 1933 e quij de la clinica hinn andaa perduu cont la sò distruzion in del bombardament alleaa de Dresda del fevree del 1945.
Biol
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Biol l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Montemitro
Montemitro (Mundimitar en croàt) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 468 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Celenza sul Trigno (CH), Montefalcone nel Sannio, San Felice del Molise, Tufillo (CH).
Montemitro a l'è giü dèi tre cümü molisà (ensèma a Acquaviva Collecroce e San Felice del Molise) endóche se pàrla 'n antìch dialèt de urìgen croàta.
Bologna
De veder
right|350px|thumb|La [[Basilega de San Petroni, la quinta giesa catolega pussee granda del mond.]]
Saint-André-de-Lancize
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Rittana
Rittana (en piemontés: Ritan-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 149 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 14 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bernezzo, Gaiola, Monterosso Grana, Roccasparvera, Valgrana, Valloriate.
Colorado (fiüm)
In dii ültimm cent'ann per tüta la sò lünghezza in stàà custrüii dii sbarament, c'an regalà un muntun de energia eletrica a tüta la zona ma hann anca purtaa dii grossi cunseguenz: ul fiüm al g'à pü la sò curent natüral, inscì al porta pü i sediment russ (ch'hinn stàà la causa del sò nom, vist che in spagnöö Colorado al vör dì "culuraa") e suratüt ul sò delta, in del Gulf de California, al s'è praticament secaa e l'è turnà desert.
Ispra
A Monteggia se troeuva vun di Center Comun de Ricerca (CCR).
Enrico Crespi
L'Enrico Crespi (Bust Grand, 13 de agost del 1877 - Sestriere, tredes de luj del 1965) l'è staa on poeta lombard.
Châteaubourg (FR-07)
Châteaubourg l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Péray, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Steven
Steven a l'è on nomm de persona lombard maschil.
Stefano Bandecchi
Fundadù de la Università degli Studi Niccolò Cusano e de la Radio Cusano Campus e EdiCusano. Dal giugn del 2017 l'è patron de la Ternana Calcio.
Stazion de Nuovo Salario
Interscambi
Fermada de l'autobus
Villadose
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Biviers
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.17 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 311 méter a 'na altèsa màsima de 1388 méter söl leèl del mar.
Bischofshofen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Strmilov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
El gh'ha el status de cità.
Legenda de San Bassian
La Legenda de San Bassian a l'è un test in koiné lombardo-veneta scrivud in del secol quell de XII, prim esempi cognossud de dialet lodesan.
Carlo Azimonti
On esempi
I primm stroff de la poesia Ul ricevimento dul Preòstu Nôeu (1937): Sciur Munsciùi l'ha da perdunà se neugn da Strà Ulgià da pòar uperai e paisan cunt tant da cùpa sü i man sa presentam a ringrazial cun nagùta da special. Ma sa lü lo vôei, ecc'ul chi: l'e 'l nostar côei. Nagùta d'oltar chi chinscì in da sti paraggi chì, ma côei e bona vulantà lü i u truéa in tütt'i cà e in ogni casu e manèa gha fàn sempar bèla ciéa a chi gha veür fà quattar passi. [...]
At di Apostuj
thumb
Stà Margé
Per rià a Stà Margé öna ólt riàcc a Poscànt, se traèrsa fò la Piasa, se à sö amò ü tòch vèrs ol Cat Ólt e se ria a ü crusàl: a drécia gh'è La Ria e Stà Margé, a mansina Castegnù.
Séguret
Séguret l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Vaison-la-Romaine, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 125 méter a 'na altèsa màsima de 513 méter s.l.m.
Heartbleed
Descoverta
El 7 de april el bug a l'è staa sistemaa.
Otto d'Asburgh-Lorena
Famiglia
L'Otton d'Asburgh-Lorena el s'è sposaa con la principessa Regina de Sassonia-Meningen (1925-2010) in del 1951 a Nancy. De lee 'l gh'ha 'vuu sett fioeu:
Prim minister de l'Ucraina
El prim minister de l'Ucraina (in ucrain Прем'єр-міністр України) a l'è el capo del governo de l'Ucraina, che 'l guida el gabinet di minister, l'orghen de governo pussee in alt de tut el Pais. La posizzion l'ha sostituid quella de president del Consili di Minister de la RSS Ucraina, fada su in del 1946.
A l'è nomnad del President de l'Ucraina cont el consens de la Rada Suprema, a magioranza sempliss di component. El po minga vesser dent al Parlament e 'l po insubì i minister a la Rada, foeura che per quell de la defesa e di afar forest, la che nomna la speta al President. Quand che l'è in carega el gh'ha la piena imunità de ogni process e 'l po vesser tirad via domà del Parlament.
Almodóvar del Campo
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Červená Třemešná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Camillo Cima
Biografia
L'è mort a Milan, l'è stad cremad e miss sota al Cimiteri Monumental de Milan.
Thèze (FR-04)
Thèze l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Motte-du-Caire, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.17 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 492 méter a 'na altèsa màsima de 728 méter s.l.m.
Bundesstraße 300
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baviera.
Villamarzana
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Staré Město pod Landštejnem
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Guido Guidesi
Biografia
Nassud a Codogn, el viv de subit a San Roch e 'l entra in politega con la Liga Nord de adolscent.
Dylan lombard
Dylan Lombard – el mej del Dylan in lengua mader l'è 'n album che 'l recoeuj di canzon del Bob Dylan voltaa in Lombard dal Peder Cociancich e cantaa dal Renaa Ornagh. L'è sortii foeura in l'ottober del 2016, per coincidenza in del period che 'l Dylan l'ha vengiuu el Premi Nobel per la letteradura. L'è stada doperada 'n ortografia ciamada lombard comun per scriv i test, ossia 'n ideja de ortografia bona per scriv tucc i dialett lombard fondaa in su l'ortografia milanesa.
Muzio II Sforza de Carevasg
Biografia
Fioeu del Franzesch I e de la Costanza Colonna, el ciappa el titol pocch dopo del sò nass per la mort del pader. Finida la reggenza de la mader, el se dedica ai art e ai studi, menter i Sforza de solit eren di soldaa: In del 1594 el fonda 'na Cademia in del sò palazz milanes, l'è staa anca on poetta dilettant e l'ha scrivuu 'n sagg in su la Madonna.
Tram ATM 7500 e 7600
I Tram ATM 7500 e 7600 a hinn di tram doperaa in su la red urbana milanesa dal 2003 in 65 treni. Partegnen, 'me tucc i vettur faa per i metrotranvij, a la fameja de l'AnsaldoBreda Sirio. El design l'è del Pininfarina.
Forza de gravità
Leg de gravitazion universal
indoe:
Villanova Marchesana
Villanova Marchesana (en vèneto: Viłanova Marchesana) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
Úlibice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Pteridophyta
I pteridofitt (Pteridophyta, del grècch πτερίς "pteris" che ‘l voeur dì fìres), segond quajvun di criteri de classificazión, hinn ona division de piant criptogàm vascolàr chea la quàl partegnen di specie conossùd de sòlit come fires, licopòdi, equisét.
Quèj piant chì hinn cormofìtt: hinn fàa su d’on fust, de radìs vèr e di foeuj, e gh’hànn on sistèma vascolàr. Defàtt, a hinn stàa i primm piant terrèster che hànn taccàa a desferenzià on sistèma de traspòrt di flùid, de manera de permètten anmò la crescita in altèzza diversament di Briofit t (mus’c), i quaj gh'hann riessì minga a molà del tutt la vita acquatica.
Siberia
Storia
In del period de l’Union Sovietega hinn staa faa su tant camp de lavor forzaa, cognossuu cont el nomm de GULag del nomm de l’offizi del menagg del qual a eren controllaa. La pupart di grand cittàa industriaj del nord de la Siberia, coma Noril’sk e Magadan l’è stada fada su de prigionee di GULag.
Geografia
In de la part oriental de la Siberia, in la republega de la Jakutia, gh’hinn di grand caden di montagn che dividen el basin idrografegh de l’Artegh de quell del Pacifegh, i pussee important di quaj a hinn la cadena de Verkhojansk e i mont Stanovoj: chì a se troeuven i duu villagg de Verkhojansk e Ojmjakon, i duu loeugh abitaa pussee fregg del mond. miniatura|Taiga siberiana
392
Avenimeent
ol 22 de Óst, a Lione, ol Flavio Eugenio, l'è numinàt imperadùr dal Flavio Arbogaste, ü germànech;
Werdenberg (distret)
Cümü
El distret de Werdenberg el g'ha 'na popolasiù de abitàncc (dato del ), repartìcc en 6 cümü:
Battistini (metropolitana de Roma)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Margareth Madè
Biugrafia
Al stèss temp la vegn futugrafàda in sü le prime pagine d'le riviste püsè famuse: Corriere Magazine, io Donna, Grazia, Gioia, Ladies, Cosmopolitan e Max.
Armix
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Bad Gastein
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Franzesch Bellat
Poesia in milanes
Eneide
Mort de Harambe
Reazion
Gh'è staa anca controversia in sui intenzion de Harambe: Per quajvun el voreva fà del mal al fioeu, per di alter juttàl e difendel.
Scuol
Dati climategh
A Scuol el piöv o el fioca per 97.8 dì en media a l'an cont una media anuala de 693 mm de precipitazion total. I dati cumplet i henn mustraa in de la tabela chi desuta:
Denis Pušilin
Ingegner de formazzion, l'haveva provad a candidàss in Ucraina senza gran sucess, e l'è member del partid Republega de Doneck, e del 2021 anca de Russia Unida.
Battista Geraldino d'Amelia
Biografia
Fioeu del Mattee e de la Elisabetta Gerarda, a l'è educaa del fredell Angelo, el tacca poeu a studià dirizz a Perugia. L'è svesinaa poeu del fredell, amis de la cort del Papa e de quella de Milan e Napoli, a la cariera politega. L'è ordenaa cavaliee del Papa Callist III dopo avè faa el podestà in d'on poo de città del center-Italia in tra i quaj Montefalco, Orvieto, Ascoli Piceno, Fermo, Lanciano, Rieti.
Dopo avè faa temporaneament el rettor de la Corona de Aragona a l'è ciamaa a Milan per fà el podestà, anca se voramai a l'era 'na carega senza poder effettiv, del 1464 al 1468. Scernuu 'me podestà de Fiorenza a l'è inveci mandaa 'me governator de la Corsega milanesa del Duca de Milan Galeazz Maria Sforza, indova che però el governa maa e l'è regordaa 'me tirann, tant de vess rimoss del Duca e obligaa a risarcì i dagn per vess minga condanaa a mort. El riess pu a ottegnì di servizzi a la cort meneghina nonostant i domand di alter cort influent de la zona.
Lengua leton
La leteradura
L'epigraf el se tradus 'me "Andrea Bolman, fioeu d'on sesgioner". In de l'ortografia moderna la fras la se scrivaria Andrievs Bolmanis, mucenieka dēls. Intant el liber pussee antegh soravivud a l'è on catechisem catolegh del 1585. Sgiamò cent agn despoeu la vegn voltada la Bibia. La leteradura letona a l'è però nassuda domà in del '700 quand che el leton a l'è stad dovrad in de la poesia e in del teater. In del resorgiment coltural leton, la pupart di germanisem i vegnen sostituid con di neologisem, e di linguist 'me 'l Kārlis Mīlenbahs e 'l Jānis Endzelīns i fann su ona gramadega unifegada del leton. L'è divegnud l'unega lengua ofizial de la Letonia in del 1918 despoeu de la deciarazzion de l'independenza de la Letonia.
I vocai
El leton el gh'ha 5 vocai, do de lor i sparten el midem fonema "e". La [o] l'esist domà in di prestid di alter lengov. Ogni vocal la poeul havégh anca ona version longa, marcada cont on macron (ā). La longhezza a l'è fonemega e la poeul cambià el signifegad, per esempi kazas (cavre) e kāzas (sposalizi). De sorapu, i vocai i poeuden fà su di ditongh:
Stazion de Poggio Mirteto
Servizzi
Biliettaria
Rhein-Neckar (circundari)
El circondàre de Rhein-Neckar l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Karlsruhe.
Hard
El sò codes statistegh l'è 80215.
1445
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Chazeaux
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
UVB-76
A che 'l serviss?
Gh'è nissuna informazion offiziala che la parla del funzionament de la stazion, se pensa che l'è on sistema de comunicazion militara, che la vegn tenuda semper ocupada per podè trasmett semper.
Saint-Appolinard (FR-42)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Appolinard l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Beranuy
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Thorame-Haute
Thorame-Haute l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Allos-Colmars, del circondàre (arrondissement) de Castellane e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 108.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 971 méter a 'na altèsa màsima de 2 méter s.l.m.
Istmo
On istmo l'è ona striscetta de terraferma ca la collega du tocch pussee grand; sa parla generalment de istmo quand gh'è ona penisola ca la sa destacca da la massa principal del continent e poei la sa slarga. El contrari de l'istmo a l'è el strecc, che el collega do masse d'aqua.
Filipp Maria Sforza
Biografia
Promittuu a cinch agn a la Maria de Savòja, per di reson descognossuu el fidanzament el se s'ceppa.
A la mort del fredell, passaa el Ducaa al Gian Galeazz, el partecipa a 'n consili secrett con la cognada per decid el futur del Pajes.
A differenza di alter fredej a l'éra mìnga interessaa inscì tant al poder, tant che 'l s'è mìnga rivoltaa in armi e l'è staa no esiliaa. I sò fredej han provaa, per avè 'na red de doperà in l'esili, a fàll maridà ma hinn staa minga bon, anca se gh'è di font che parlen de 'n matrimoni con la Costanza, fioeula del Bosio I Sforza, e l'avaria avuu 'na fioeula, Bona, che la se marida cont el Viscont d'Aragona.
Sciachetrà
Ol prése
In del 2009 öna butiglia de Sciacchetrà la costàa tra i 25 e i 70 euro.
Per saìn de piö
http://www.agriligurianet.it/Agrinet/DTS_GENERALE/20040728/disc_vino_10.pdf
Bonnefamille
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Tiñosillos
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Barthélemy-Lestra
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Hittisau
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Stazion de Hampstead Heath
Interscambi
Fermada del bus
Saint-Denis-en-Margeride
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 38.67 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 995 méter a 'na altèsa màsima de 1485 méter söl leèl del mar.
Nigel Mansell
1985-1988: i prem agn a la Williams
Ind el 1985 el pasa a la Williams, che la gh'eva el mutur Honda, fort ma amò inafidabel. I prugress faa in de la stagion, però, i marüden a la fen del campiunaa, quand Mansell el vinc dü Gran Premi de fila e Keke Rosberg, sò cumpagn de squadra, el vinc l'ültima cursa de l'ann. Ind el 1986 la Williams la pò cumbatt per el Mundial cuntra la McLaren, che l'era drè a duminà la Formula 1: dopu quater GP, Alain Prost sö McLaren l'è gemò in testa al Campiunaa, ma Mansell el rinvegn in de la part central de la stagion cun quater vitori in cinch Gran Premi. A l'ültim Gran Premi, in Australia, Mansell el gh'ha 70 punti cuntra i 64 de Prost e i 63 del sò cumpagn de squadra Nelson Piquet; a l'ingles el ghe s'ciopa però una guma a 19 gir de la fin e Prost el vinc el Gran Premi cun Piquet segund. Alain Prost el diventa Campion del Mund de la stagion 1986 denanz propi al Leon d'Inghiltera. Ind el 1987 la Williams l'è la machina püssee forta e Mansell el venc ses Gran Premi cuntra i tri de Piquet, che però l'è püssee custant e 'l rüva a dü gar da la fen cun 12 punti de vantagg söl cumpagn de squadra. In di pröf liber del Gran Premi del Giapun, Mansell el fa un brütisem incident e l'è ubligaa a saltà i ültem dü Gran Premi de la stagion. Dopu un 1988 cun tanti ritiri e dü segund posti, el firma per la Ferrari per la stagion 1989.
Imper Roman d'Ocident
De tute i manere, l'ideia de unitaa l'è semper restaita, e ge sarà tants tentativ orientai de salvar la banda ocidentala e, despò de la so fin, de far-la renasser.
Gioann Rizzonich
Biografia
L'è mort in del 1875, in cors de Porta Vitoria 46 a Comm (incoeu via Ceser Cantù 53).
Esempi de poesia
RINGRAZIAMENT PER ON FIOR D'ONA LEGNADA El cred lu d'avè faa ona gran bulada jer sira, quand mi andava rent al mur, e voltava el canton tra el ciar e 'l scur, a refilamm quel fior d'ona legnada? Pòdel dì che ho faa mì la bosinada che gh'è taccaa inscì tant?... El lu sicur? E poeu quel rugà dent ai sepoltur el minga fors ona bericchinada? Mi però de sta sort de compliment, inscì come inrabimm, in veritaa quasi quasi el ringrazj, e sont content. Perché oltr'a vess on pioeucc, on usurari, vedi ch'el ga la bella abilitaa de fa in cas de besogn anca el sicari.
Vasszilvágy
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Aldea del Rey
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.