cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stazzion de Berlin-Pankow
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Crittografia asimmetrega
La crittografia asimmetrica a l'è la forma de crittografia che la dopera ona cobbia de ciav, voeuna publega e vuna privada, e l'informazion crittada cont vuna la può vess decifrada domà cont l'altra.
Ergoldsbach
El cümü de Ergoldsbach el se tróa a 'na altèsa de 416 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Étienne-le-Molard
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Inverun
Stòria
In del 1518 el re frances Francesch I, reggent de Milan, l'ha concess el territòri de Inverun e quij intorna ad Arconaa in feud a la famiglia di Arconaa, che in de la zòna la gh'aveva giamò alter insediament rurai. In del 1604 l'è stada completada la gesa parrochial. In del 1652 el feud de Inverun l'è passaa al Giovann Battista Lossett, on capitan de ventura che 'l vegniva de Vogògna, che 'l n'ha ciappaa el possess in d'on moeud solenn. Duranta la dominazion spagnoeula l'è rivaa el cult religios de Santa Teresa d'Ávila, celebrada anca al dì d'incoeu 'me patròna, el 15 ottober, insema al tradizional San Martin de Tours (celebraa el 11 november).
Duranta la Segonda Guerra d'Indipendenza a Inverun gh'è staa di sconter relativ a la pussee famosa Battaglia de Magenta, con la differenza che chì hinn staa vinciuu de l'esercit austriach.
Waiblingen
Waiblingen la se tróa a 'na altèsa de 230 méter sura 'l leèl del mar.
Calexico, California
Calexico l'hann fundada in del 1899 e incurpurada in del 1908. La cumpagnia Imperial Land l'ha laurà la tera desertiga in tera fertil per fagh un'agricultüra a bas ecunomiga. I sò prim abitant eren messican, suratüt dopu de la Revulüziun Messicana del 1910, e anca incö i messican a hinn la püssee part di gent.
Klec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Metrotranvia
Tipicament a hinn sotta el Codes de la Strada, a differenza di meteopolitan.
Ferrovia Roma-Civita Castellana-Viterbo
Extraurban
A la stazzion de Fabrica di Roma a gh'è un ligam con la red ferroviaria nazzional, doperad incoeu domà per di reson de servizzi.
Liscaa
Liscaa (Liscate) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant. La se troeuva a sud-est de Milan e de Melz, al confin con la Provincia de Lòd (comun de Comazz).
Castejón de Sos
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Lino Patruno
Michele Patruno, mej cognossuu tant 'me Lino Patruno (Croton, 27 de ottober del 1935) l'è on musicista italian. Nassuu in Calabria, l'ha prima vivuu a Roma e poeu a Milan. Lilinscì l'ha cognossuu el jazz, del qual a l'è staa vun di primm representant italian. In del 1964 l'è diventaa vun di member di Gufi insemma al Nanni Svampa, Gianni Magni e Roberto Brivio. In del grupp a l'eva cognossuu tant 'me il cantamusico: l'ha scrivuu la musega de on fracch de canzon e l'ha curaa el rangiament de tanti alter ammò. Quand che 'l grupp l'è andaa a monton, l'ha sutaa a lavorà insemma al Svampa, in teater, in television e anca in di disch. Intrattant, l'ha sonaa insemma a tanti alter musicista jazz, italian e forest. L'ha compost colonn sonori de vari film e anca la sigla de Portobello, el programma condott de l'Enzo Tortora. Al dì d'incoeu el viv a Roma e 'l seguta anmò a sonà.
Pidógne
Pizògne (nòm uficiàl: Pisogne) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha, 'na süperfìce de 48 km², per 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Artògne, Càster (BG), Cósta Ulpì (BG), Lùer (BG), Marù, Pezàze, Plà, Rìa de Sólt (BG), Sólt (BG), Taèrnole e Sù.
Islanda
Economia
L'Islanda la g'ha una flota de squas milla nav de pesca e la g'ha una red de stabiliments per ol tratament del pess ( conjelament e intollament ); a l'incontrari, ol rest del setor primari l'è miga trop in forma (agricoltura ge n'è poca, se pienten pom de terra, fen e un poo de fruita e verdura coltivada ind i capanon).
Davézieux
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 352 méter a 'na altèsa màsima de 458 méter s.l.m.
Gaishorn am See
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Langensendelbach
El cümü de Langensendelbach el se tróa a 'na altèsa de 296 méter sura 'l leèl del mar.
La Buisse
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 187 méter a 'na altèsa màsima de 942 méter söl leèl del mar.
Regina de la Scala
Biografia
Fioeula del Mastin de la Scala, i sò fredej han tucc governaa Verona o Vicenza. El 27 de settember 1350 la se marida col Bernabò e la va a viv a la Cà di Can. Insemma gh'han avuu quindes fioeu, cinch mas'c e des tosann.
Sázava
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Aci Sant'Antonio
Aci Sant'Antonio (Jaci Sant'Antoniu en Sicilià) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Catania 'ndèla la regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 10 km a nordèst de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 16,692 abitàncc e 'na superfìce de 14.3 km².
Molibdeno
L'è 'n metàl de tranzisiù de culùr biànch arzentàt. L'è 'n metàl dür fés e 'ntra töcc i elemèncc l'è 'ntra chèi che g'ha 'l pónt de fuziù (2896 K) e de bói (4912 K) piö alcc. L'è dopràt endèle léghe metàliche en quantità pesène come per ezèmpe endel aciàio per fà che 'l deènte amò piö dür o che 'l rezìste a temperadüre amò piö àlte.
Geisenhausen
Geisenhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 62.54 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Landquart (distret)
El cunfìna a nòrt co l'Austria e 'l Liechtenstein, a èst col distrèt de Prättigau/Davos, a sud col distrèt de Plessur, a sudòvest col distrèt de Imboden e a òvest col Canton San Gal, distrèt de Sarganserland.
Diviziù aministratìva
El distret de Landquart l'è dividìt en 2 cìrcoi e 10 cümü:
Ferrovia Principe-Granaroeu
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Valguarnera Caropepe
Valguarnera Caropepe l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna. El g'ha presapóch 8.642 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 960 ab./km². El cunfìna coi cümü de Assoro, Enna, Piazza Armerina.
Désaignes
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 50.72 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 380 méter a 'na altèsa màsima de 1170 méter s.l.m.
Villeneuve (FR-04)
Villeneuve l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Forcalquier, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 25.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 313 méter a 'na altèsa màsima de 600 méter s.l.m.
Dialet laghee
Cumparaziun funetega
Vegnen prupost di esempi de dialet de vari paes:
Una nuvela del Bucasc
Donca mì disi che in di temp del re de Ziper, dopu che Gufred de Büjon l'ava ciapaa Tera Santa, l'è sücedüü che 'na bona sciura de Guascogna a l'è nada in pelegrinagg al Sant Sepulcher; in del turnà a cà, quand l'eva rüvada a Ziper, ona manega de lifroch vilan i l'han tolta a perzipità. Lee la se ne casciava, e no pudend fà passà el magon, l'ha pensaa de nà del re a met giò quarela; ma quaighedün i gh'han dii che l'eva fiaa traa via, che quel re l'eva 'n por tabalöri che, inscambi de vendicà i olter, el mandava giò quii balussad che ghe faven anca a lü; e inscì tücc quii che ghe l'aveven sü con lü i se n'impagaven fasendeghen 'na quaivüna. Quela sciura, quand che l'ha sentüü inscì, desperand de utegn vendeta, tant per cunsulàss on zich, l'ha pensaa de casciàghela a quel re, e fàl nicorgg che l'eva 'n biciulan; e, tüta caragnenta, la ghe s'è presentada e gh'ha dii: "O sciur, mé vegni minga scià a pregàt de vendicàm de quii balussad che hoo patii, ma inscambi te preghi de 'nsegnàm coma te feet mò mai a ciapàt sü mocc mocc quii che te fan a té, e inscì, imparandel de té, poda anca mé ciapàm in pas i mè fastidi; che, se 'l pudess, le sa el Signur come i bütaress tücc vuluntera adoss a té, che t'i suportet inscì cucc e cuntent". El re, che infina alura l'eva staa 'n margnach indurmentaa, el s'è dessedaa fö; e scumenzand l'ha vendicaa i birbunad che l'ava patii quela pora sciura, e pö el s'è metüü a fàla pagà salada a tücc quii che fasessen vergot contra de lü e del sò unur. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n208/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 184-185]
Esempi del dialet de Colegh (fraziun Laghet)
Un an fa el mè nonu, che ier l'ha cumpii utant'ann, el m'ha cüntaa a mì e la mì surela questa storia. Gh'era una volta in un paes penin, un óm che 'l gh'èva dü fiöö. Un dì el fiöö püssee sgióen dei düü fraðéi l'è 'ndaa del sò pà e 'l g'ha ðii: "Pà, vöri tüt quel che me speta, dèm quel ch'è mè!". El vécc, che 'l ghe vurìva tan' ben ai só fiöö (forse anche trop) l'ha faa quel che lü 'l vurìva. El fiulòt un poo ðe ðì dopu l'ha ciapaa tüt i sò soldi e 'l n'è 'ndaa. In un paes luntan l'è 'ndaa a viv ben, a 'nciuchìss inséma ai só amis, e balà inséma ai donòt. Inscì in pochi setimann l'ha majaa fö tüt e l'è restaa senza pü negót. Cusa gh'èrel de fà? Cume saréssel scampaa? Dùe saréssel andaa a truà un toch de pan? Finalment l'è 'ndaa ver' un cuntaðin e 'l g'ha ðumandaa: "G'hii minga besogn d'un faméj?". "Sì", el g'ha respundüü el cuntaðin, "ma cume te sèe, quest ann gh'ém aüü tanta pruìna, tanta aqua e per giónta anca la tempesta. Inscì pòði apéna dàt un poo de pan e negót d'òltro". "El necessita minga che te me ðèet òltro: basta che möri minga!". "Tüt i ðì te andrèet fö in del mè praa a pasculà ei ción e i mè pégur: sèt cuntent?" E 'l puerèt l'è 'ndaa al pascol a portà 'l bestiam dal zó paðrón tanti uólt". Ma quan' lü el veðìua un ción grass che 'l mangiàua i giand, el disìua den' de lü: "Pòver mì! Se füss restaa cà mia! Cume l'era mej, cume l'era bel dal mè pà! Inveci adess stoo maa!". E per minga murì el mangiàua erba, raðis, e pö 'l piangìua: "Almeno che poðaréssi tornà indree di mée!". E piangg incö, piangg duman, el na puðìua pü: la fam e i dolóo la faven vegnì sempro püssee magro. Dop un par de mes, anca se la cà del zó pà l'èra luntan, l'ha penzaa de turnà indree. Dopu che l'ha caminaa parecc dì e parecc nocc, l'è riuaa in pee biót e tüt scarpaa, nel paes dóe stava el zó pà e la só mama. Quand el só pà l'ha veðüü a vegnì avant, aðasi aðasi, a rasent a la sces del curtil, cun i ögg bass, l'ha vusaa ða la cuntentézza, el gh'è curüü incuntra e 'l l'ha basaa, sü la front, sü la facia, sü la bóca. "Nò, pà, basom minga! Sun staa trop cativ! I mè pecaa i è trop grand: mériti piü de vess tò fiöö: son vün di tò faméj!". El pà l'ha ciamaa là ses faméj e 'l g'ha ðii: "Purtèm scià el vestii püssee bel che g'hòo, e metìghel sü! E pö metii den' l'anél an del dii, e i scarp an di pee! Viòltri là sgió ciapè l'aqua, impizzè 'l fögh e cupè el veðél püssee bel che g'hòo, perchè vöri fà festa! Vardii: quest mè fiöö l'èri perdüü e inveci adess l'hòo truaa de növ". E pö el z'è sgiraa vers el fiöö: "Andém!" el g'ha ðii, e l'è 'ndaa de dent sübet in cà cun el fiulòt, e lü el tegnìua con tücc dó i man la manzina del só pà. E tüt el dì han mangiaa, han bevüü tan' vin e han cantaa tanti bei canzón. Vivaio Acustico delle Lingue e Dialetti d'Italia
Saint-Galmier
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Stazzion de Berlin-Blankenburg
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Mirano
Mirano (en vèneto: Miràn) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 26.171 abitàncc, 'na superfìce de 45 km² e 'na densità de 580 ab./km². El cunfìna coi cümü de Martellago, Mira, Noale, Pianiga, Salzano, Santa Maria di Sala, Spinea.
Rüti (GL)
Rüti a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.18 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Pfeffenhausen
Pfeffenhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 71.79 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Sinistra Italiana
L'ha faa el sò Congress fondativ el 19 de febrar del 2017 e ha elegiuu secretari el Nicola Fantoianni. El vegg leader Arturo Scotto l'ha seguii i scissionista del Partii Democrategh per andà dent in del Moviment Democrategh e Progressista.
Locaa (MI)
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Locaa l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Haldenstein
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Oberreute
El cümü de Oberreute el se tróa a 'na altèsa de 857 méter sura 'l leèl del mar. L'è al cunfì co l'Austria.
Cercepiccola
Cercepiccola l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 727 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cercemaggiore, Mirabello Sannitico, San Giuliano del Sannio, Sepino.
Union Europea
L'UE a l'è vœuna di entità econòmeghe e politeghe pussee grosse del mond, cont i sò 494 milion de persone e un GDP combinad de €11.6 trilion (US$14.5) in del 2006.
L'Union a l'è un mercad unegh cont una politega de comerzi comuna. . La pussee part di stat member al dopra una moneda unega, l'euro.
Druk tsendhen
Druk tsendhen a l'è l'inn nazzional doperad in Bhutan, componud del Aku Tongmi.
Devesset
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.24 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 669 méter a 'na altèsa màsima de 1212 méter s.l.m.
Saint-Julien-du-Tournel
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Süd-Tiroler Freiheit
miniatura|drita|Campagna al confin del [[Brenner]] Sud-Tiroler Freiheit (Libertà Sud-Tirolesa in lombard) l'è 'n partii de la Provincia autònoma de Bolzan fondaa in del 2007 de la Eva Klotz che 'l cerca de toeu l'independenza de la provincia e de re-giontass al Bundesland Tirol cont on referendum. A l'è member de la Lianza libera europea
In general el domanda anca pussee diritt lenguistegh per i sudtiroles, comè in di bugiarditt di medesinn, pussee autonomia senza imposizion italian, el scassà di toponim de origin fascista e la cittadinanza dobbia utomatega per i sudtiroles.
Muriel Casals i Couturier
La Muriel Casals i Couturier (Avignon, 6 de april 1945 - Barcellona, 14 de febrar 2016) l'è stada ona economista e politega catalana.
Bundesstraße 325
La  a l'è 'na strada federal de la Germania in costruzzion che la conligarà Hünfeld e Oberrombach.
Velden (Landshut)
Velden l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 49.40 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Velden el se tróa a 'na altèsa de 477 méter sura 'l leèl del mar.
Noale
Noale (en vèneto: Noałe) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 14.518 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 581 ab./km². El cunfìna coi cümü de Massanzago (PD), Mirano, Salzano, Santa Maria di Sala, Scorzè, Trebaseleghe (PD).
Željko Komšić
El Željko Komšić (Sarajevo, 20 de genar del 1964) a l'è on politegh bosniegh. A partì del 2010, l'è vun di trii member de la Presidenza de la Bosnia-Erzegovina. El representa i croatt.
Saint-Genest-Malifaux
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Genest-Malifaux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Montgallet (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Albènsa (mut)
L'Albènsa o Linsù l'è öna montagna di Preàlp bergamasche che la se tróa tra la Al San Martì e la Al d'Emagna.
Santa María del Campo Rus
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Dompnac
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.12 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 355 méter a 'na altèsa màsima de 1249 méter s.l.m.
Stazion de Cercola
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Circol Polar
I circlo polar a inn metud a la latituden de 67° 33', che la corespond a la diferenza in tra 90° e 23° 27' (che l'è l'inclinazzion de l'ass de la Terra).
Villars (FR-84)
Villars l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Apt, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 30.05 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 247 méter a 'na altèsa màsima de 1184 méter s.l.m.
Imbìer
Céze e santöàre
A Imbìer gh'è 'l Santöàre de la Madóna del Castèl o Santöàre de la Madóna de Imbìer.
Igis
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Stazzion de Zepernick (b Bernau)
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Ratisbona
Ratisbona (Regensburg in tudesch; Rengscburg in bavares; Ratisbonne in frances; Ratisbona anca in italian, spagnö e purtughes; Ratisbon in ingles storich; Castra Regina in latin; Ratyzbona in pulach; Řezno in cech; Rezno in sluvach storich) l'è una cità de la Germania, che la gh'ha anca una famusa università antiga (induve l'ha insegnaa anca el papa Benedet XVI). L'è una cità de 120.000 abitant che la se tröva in del Land de la Baviera. A partì dal 2006 el center storich de la cità l'è staa deciaraa Patrimoni Mundial de l'Ümanità da l'UNESCO.
Indes del Showalter
L’indes del Showalter (SI –"Showalter Index" da la lengua inglesa) a l’è on indes termodinamich che ‘l pò servì ind el prevedè la fòrza di temporaj.
Titanio
El titànio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ti. El g'ha nömer atòmich 22, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de titànio el g'ha vintidù prutù. El sò nòm el fà riferimènt a le figüre mitològiche dei Titani.
Stazion de Pollena
La Stazion de Pollena a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Kuressaare
L'è cognossuda per el sò castell del XIII secol. In tra el 1952 e 'l 1988 l'era stada ciamada Kingiseppa, in onor del revoluzionari comunista Viktor Kingisepp, nassuu in de l'isola.
Allah Peliharakan Sultan
Allah Peliharakan Sultan a l'è l'inn nazzional doperad in Brunei, componud del Haji Awang Besar bin Sagap e col test scrivud del Yura Halim.
Gerabronn
Gerabronn l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwäbisch Hall. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 40.38 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Comitaa per la Salvaguardia di Patrimoni Lenguistegh
El Comitaa per la Salvaguardia di Patrimoni Lenguistegh (Comitato per la Salvaguardia dei Patrimoni Linguistici in italian) a l'è 'na sociazion italiana che la se occupa de la tutela di lengov regionai del Pajes.
Storia
El nass in del 2010 'me reazion a 'na reclamm de la RAI assee glottofoba che la mena el giornalista Gioann March Polli a dervì 'n grupp in sul Facebook - saraa poeu a fevree 2019 - che l'ha menaa la RAI a ritirà el spot. In del 2013 se decid de dàgh 'na struttura offiziala 'me sociazion.
Süd Sudan
right|150px right|200px Ël Süd Sudan (South Sudan in in ingles) a l'è un paes de l'Africa urientala.
Storia muderna
El John Garang l'è stacc el capp de la pupulaziun del Süd Südan in di ann de la riolta contra el rest del Südan e el prim president del Süd Südan.
John Garang
Dòpo tace agn de guèra ol goèrno de Khartoum l’à capìt che l’ ghe sarès mia riàt a schisà i rioltùs e isé l’à sircàt de troà la manéra de ‘ndà decórde col John Garang e col sò Spla. L’è söcedìt isé che ‘l John Garang l’è dientàt ol vice presidènt del Südan e 'l prim presidènt del Süd Südan, in del zenér del 2005, ma quàze söbet l’è mórt ‘n d’ü misteriùs incidènt co l’elicòter in del löi de l’istès an.
Mastrils
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
San Juan del Molinillo
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Hospříz
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Vícenice u Náměště nad Oslavou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Saint-Laurent-de-Trèves
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.09 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 568 méter a 'na altèsa màsima de 1166 méter söl leèl del mar.
Attilio Fontana
Biografia
In del 2018 a l'è candidaa del center-destra ai Elezion regionai in Lombardia del 2018 dopo de la renonzia del Robert Maron a fà el segond mandaa e l'è elegiuu squasi cont el 50% di vot.
Stazion de Gemelli
La Stazion de Gemelli a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Servizzi
Biliettaria
Barsana
Arzenàt
Al dé de 'ncö 'ndel teritòre cümünàl de Barzàna se tróa ach ol bórgh de Arzenàt che nel medioéf l' fàa cümü desperlü.
Stà Bruzàt
Mia de luntà del confì con Palasàch s' tróa Stà Bruzàt, öna ègia casìna, con d'ü còrp de fàbrica metìcc a L, casìna che l'è metìda pròpe sö la stràda che la mèna da Barzàna a Palasàch. Stà Bruzàt l'ìa pròpe tacàda a la stràda che fò sùra 'n chèl tòch lé, de l'ótra banda, la gh'à la Bregógna, isé strécia tra la cà e l' sariulì, la stràda la ghe giràa 'ntùren con d'öna cürva pròpe strécia e pericolùza isé quando, a la fì di agn 80 - prensépe agn 90 del sécol XX, Stà Bruzàt l'è stai restrutüràt öna fèta picinìna de la cà l'è stàcia bötàda zó per islargà fò la stràda.
Calcògen
I sò cumpòost, suratütt i sulfüür, seleniüür e telurüür, ga dísenn calcugenüür. Ul nòmm calcògen al vègn dal greech antích, e al vöör dí generaduur de mineràj.
Subaugusta (metropolitana de Roma)
Subaugusta  l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.
Cipro
Cipro l'è 'na republega de l'Asia, ma tradizionalment considerada europea per coltura. La capital l'è Nicosia, incoeu spartida cont el Stat mia recognossuu de la Republega Turca de Cipro Nord.
Châbons
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Châbons l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Marco Brunelli
El Marco Brunelli, in lombard March Brunell (Milan, 2 de dicember del 1927) l'è on imprendidor italian, e ha fondaa la Esselunga insema al Bernard Caprotti e al sò fradell, el Guido, e la Supermercati GS, insema al Guido Caprotti.
Vícenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Emisferu
In geugrafìa, la sfera l'è ul pianeta Tèra, e sa uriginen inscì i dü Emisferi nòort e süüt
Dunière-sur-Eyrieux
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 148 méter a 'na altèsa màsima de 622 méter s.l.m.
Casalciprano
Casalciprano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 635 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de Busso, Castropignano, Frosolone (IS), Sant'Elena Sannita (IS), Spinete, Torella del Sannio.
Ferrovia Sangritana
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km. Incoeu l'è limitada domà a 'na tratta local de Lancian.
Jacques de Molay
thumb|right|300px|Ol Jacques de Molay in d'öna litograféa del [[Chevauchet fàcia in del '800]]
Vanadio
El vanadio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol V. El g'ha nömer atòmich 23, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de vanadio el g'ha vintitré prutù.
La Corazzada Potëmkin
miniatura|Vuna di locandin original del film La Corazzada Potëmkin (in russ: Бронено́сец «Потёмкин» [brənʲɪˈnosʲɪts pɐˈtʲɔmkʲɪn]) a l’è el titol d’on film mut sovietegh del 1925, dirett del Sergej Ejzenštejn e prodott del studio Mosfilm.
Tramma e stil
El film l’è faa su per trà denter i spettadô e, coma film de propaganda, fà capì finn del prenzippi che i marinaa rebej de la Potëmkin a hinn quij bon e i offiziaj hinn i cattiv. El simbolism doperaa in del film l’è caratteristegh de tutta la produzion de l’Ejzenstejn: la tristezza e el piant - soratutt per la mort del Vakulenčuk - la devegn revolta contra i oppressor imperiaj. El cannon a l’è despess inquadraa dritt in de la bocca, per fà vedè a i spettadô ona immagen del poder e de la potenza de violenza e distruzion; el cannon el devegn però anca on simbol de arma per la libertàa, soratutt in de l’ultema scena. I trii monument del leon inquadraa in la revolta de Odessa hinn anca compagn e hinn simboj di trè fas de la revolta: in la prima inquadratura el leon l’è dree dormì, coma el popol ch’el subiss el poter di oppressor senza fà nagott. In de la segonda inquadratura el leon el se desseda, a representà el popol ch’el se rebella al poter tirannegh; in la terza el leon l’è dree rungì, a representà el popol che, cont la reazion violenta, el trà giò el poder.
I scar de Odessa
La scena a l’è caratterizzada de pussee inquadratur, cont immagen de vittim coma ona donna cont on pince-nez, on fiolitt e la sò mader, on student in uniform e ona tosa in etàa de scoeura. La sequenza pussee famosa a l’è però quella dova ona mader cont el sò fioeu in la carrozzina a l’è copada e la carrozzina la siguta a andà in de per le giò di scar. miniatura|El fioeu in la carrozzina a borla giò di scar
Sergio Salvi
El Sergio Salvi a l'è un scritur talian nassüü a Firenz in del 1932 e mort el 23 de avril 2023. A l'è un sustenidur di minuranz etnigh e di lenguv minuritari, e de l'ipotesi d'una lengua padana cumüna (in del liber La lingua Padana e i suoi dialetti).
Castel di Judica
Del teretóre de Castel di Judica le fa part apò a la frasiù de Giumarra, Carrubo, Cinquegrana, e Borgo Franchetto.
Castel di Judica l'è tacàt ai cümü de: Agira, Catenanuova, Centuripe, Paternò, Ramacca.
Melchiorre Bellini
El pouleen de Nadal
Seu n’ala toua bèn cotta dal fournèer, Voula i penser in ciel, coumme angeleen, E i va nel paradis a fa poulèer.
Vocabolàre Carminati - Viaggi
Ol vocabulàre, dedicàt al Francesco Baizini, l’ gh’à 163 pàgine ‘ndóe i dù autùr i à metìt dét dóma i paròle che i è bèle dièrse dal Italià e i à mia metìt chèle che i è stèse compàgne, ad ezèmpe contrada o chèle che i se sömèa compàgn de bastimènt – bastimento. Menimà gh’è 'n del vocabolàre di paròle che i è stèse ‘n Bergamàsch e ‘n Italià, ma che però i gh’à di significàcc diferèncc o che i fà nas di manére de dì che i è dovràde dóma ‘n Bergamàsch, compàgn de Oca, de fati se dìs ‘ndà ‘n óca.
Talayuelas
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Laurent-de-Veyrès
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1030 méter a 'na altèsa màsima de 1271 méter söl leèl del mar.
Muccia
Muccia l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 888 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camerino, Pieve Torina, Pievebovigliana, Serravalle di Chienti.
Niederurnen
Niederurnen a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.1 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Tocantins
thumb|El fium Tocantins intra [[Imperatriz (Maranhão) e Säo Miguel do Tocantins (Tocantins)]] El Tocantins (parnonziaa [tukɐ̃ˈtʃĩs] o [tokɐ̃ˈtʃĩs]) l'è un fium del Brasil centro-settentrional, longh pressapoch 2.450 km: a l’è el segond fium pussee grand che l’è tutt in del territori brasilian, dree del São Francisco. In de la stagion di piogg a l’è navigabel per pressapoch 2.000 km. Normalment a l’è consideraa coma vun di affluent del Rio di Amazzon, ma in realtàa el và a finì in de l’Ocean Atlantegh fianch a fianch cont el Rio di Amazzon, in d’on alter canal fluvial ciamaa fium Pará. El sò basin idrografegh l’è spantegaa in d’ona area de 803.250 km2, e l’è donca el pussee grand tutt in del Brasil.
Quatter frugaj
Han avuu assee de resonanza in del cors de la Pandemia de COVID-19 quand che s'hinn oppognuu ai programma de sussidi per i Stat pussee colpii e ai Eurobond, ma el termen el se troeuva giamò in del 2018 per riferìss a 'sti Stat che voreven no volzà i contribuu a l'Union a pussee del 1% del PIL nazional dopo de la Brexit.
Uruguay (fium)
Ol fium l'è traversad de tri ponts stradai, a cavall del confin Uruguay-Arjentina.
Spéce
I nòm de üzo genèrich (nòm popolàr) per i taxa de le piànte e de le bès-ce i corespónt a le ólte a le spéci: per ezèmpe, “liù”, “caàl” o “luertìs”. Ma l'è mìa sèmper isé: per ezèmpe, la paròla “cèrf” la se referés a 'na famìa de 34 spéci diferènte.
Burundi bwacu
Burundi bwacu a l'è l'inn nazzional doperad in Burundi, componud del Joseph Rugomana e del Timothée Karabagega.
Saint-Germain-la-Montagne
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 434 méter a 'na altèsa màsima de 721 méter söl leèl del mar.
Stazion de La Storta
Interscambi
Fermada de l'autobus
Eggolsheim
El cümü de Eggolsheim el se tróa a 'na altèsa de 255 méter sura 'l leèl del mar.
Empurany
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Stazzion de Schulzendorf (b Tegel)
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Chant de Ralliement
Chant de Ralliement a l'è l'inn nazzional doperad in Cameroon, componud di Samuel Minkio Bamba i Moïse Nyatte Nko'o.
Bundesstraße 399
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Nord Reno-Westfalia.
Netstal
Storia
Netstal l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1289 giamò propi col nom de Netstal.
Cântico da Liberdade
Cântico da Liberdade a l'è l'inn nazzional doperad in Cap Verd, componud del Amílcar Spencer Lopez.
Cittaa fantasma
El termin el vegn doperaa anca cont on sens negativ inquand el se parla de post indue la popolazion a l'è andada-giò tant rispett al passaa. El se pò doperà anca per cittaa fantasma parziaj, comè Tonopah in del Nevada, o quarter disabitaa, comè el quarter Love Canal de Niagara Falls. Ghe hinn, olter, cittaa fantasma ch'a hinn deventaa turistigh e che, donca, g'hann marcaa intraa mersì al turism, comè Oatman in Arizona putost che on quaj sit in Egitt, ma che poden minga soraviv senza el turism istess. Anca Craco, in Basilicada, a l'è on destin turistigh e a l'è staa anca ona longazion d'ona pellicola.
Cittaa fantasm rinassuu
La segonda cittaa d'Egitt, Lissandria d'Egitt, a l'era ona cittaa ricca in etaa antiga, ma a l'è decrinada durant l'età de mezz, e la s'è trasfurmaa in del desdottesim secol in d'ona cittaa fantasma, de domà 150 abitant. Domà l'etaa contemporanea l'ha veduu la sò cressita in ona cittaa de 3,5-5 milion de abitant.
Argentina
Indi agn novanta tant paes a hinn deventaa di cittaa fantasm, inquand a hinn ultimaa i servizzi ferroviari e i produu locaj a hinn staa sostituii da grand quantitaa de mercanzii importaa. Ona quaj cittaa fantasma arent ai cittaa (comè Villa Epecuén) ofren attrazion turistigh, specialment duran i fin-settimanna.
Republiga Ceca
Doupov a l'era ona cittaa ceco-slovacca al confin cont la Germania in origen abitada di todesch ch'a hinn staa paraa-via depos la segunda guera mondiala. In del 1967 a l'è stada giraa chì la pelicola de fantascienza Konec srpna v hotelu Ozon.
Turchia
El vilagg turch de Kayaköy a l'è staa bandonaa di gres depos la guerra gresa-turca e 'l vegn doperaa al dì d'incoeu comè musee a l'avert.
Republega Sociala Italiana
La Republega Sociala Italiana (Repubblica Sociale Italiana in italian) a l'è staa on Stat fantocc de la Germania nazista in pee del 1943, ciovè de la firma de l'armistizzi de Cassabile de part del governa del Regn d'Italia al 1945, quand che l'è staa sconfitt de l'avanzata di Liaa e de la Resistenza italiana.
Amu Darja
L'Amu Darja l'era cugnussud anca in de l'antichitaa classega, cont ol nom de Oxus.
Apostuj Capitel Vintün
Apostuj
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Le Champ-près-Froges
Le Champ-près-Froges l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Goncelin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Nevratice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Inn Nazzional del Cile
L'Inn Nazzional del Cile, ciamad anca Canción Nacional, a l'è l'inn nazzional doperad in Cile, componud del Ramón Carnicer e col test scrivud del Eusebio Lillo.
Hatín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Saint-Germain-Lespinasse
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Germain-Lespinasse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Großsteinbach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Jyrki Katainen
El Jyrki Katainen (Siilinjärvi, 14 de ottober del 1971) a l'è on politegh finlandes. Giamò maester de scoeula e deputaa, in del 2004 l'è vegnuu el capp del Partii de la Coalizion Nazional (centrodestra). In del 2011 l'è vegnuu el primm minster del sò Paes.
Castiglione di Sicilia
Passopisciaro
Passopisciaro el se tróa a 12km de Castiglione di Sicilia, a 645m sùra 'l leèl del mar söla còsta nòrt del Etna. Al dé d'encö Passopisciaro el g'ha 'na popolasiù de presapóc 500 abitàncc ma 'ndèi agn endré l'è riàt a ìga amò apò a 1500 abitàncc. Per rià a la frasiù se pöl ciapà la stràda SS120 ('na antìca stràda romàna) de Fiumefreddo di Sicilia, o co la feruvìa Circumetnea. L'atività econòmica principàl l'è la prudusiù del vì, e i teré cultiàcc a icc se i tróa 'm pó sparnegàcc en töta la zòna.
Ufa
Storia
miniatura|La cittàa de Ufa in del 1910 El loeugh de la cittàa de Ufa l’era giamò abitaa in del Paleolitegh; i prim menzion d’ona cittàa hinn de l’Etàa de Mezz, in d’ona mappa di fradej Pizzigano del 1367 e in de l’Atlant Catalan del 1375; la cittàa a l’era ciamada Bashkort.
San Bartolomé de Pinares
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Zampattola
Hinn doperaa soratutt in di clima cald e in l'estad di quij temperaa e, foeura per di modej faa aposta, hinn tipegh di ambient informai, per andà in spiaggia o in gir. Hinn doperaa di temp antich, vist che giamò i Grech e i Roman gh'aveven 'sto tip de calzadura chi.
Manganese
Stória
Endel sècol XI dei tèscc àrabi i dizìa che a mitìga del magnesia nigra endela prudusiù dei aciài fundìcc el ghe dàa piö tàta rezistènsa (Aciàio de Damasco) ;
El chìmich svedés Carl Wilhelm Scheele l'è stat el prim a reconóser che el manganés l'ìa en elemènt chìmich, e 'ndel 1774, el sò coléga Johan Gottlieb Gahn, el l'ha izolàt en fùrma pùra per redüsiù del diòsido de manganés col carbònio, e 'l g'ha demustràt che l'ìa 'n metàl.
En prensépe del sècol XIX, i scensiàcc i g'ha cuminciàt a stüdià de dopràl endela fabricasiù de l'aciàio, e i g'ha utignìt el brevèt. Endel 1816, i g'ha fat càzo che a zontà del manganés al fèr, i la ndürìa sènsa che 'l dentàes piö fràgil. Endel 1858, el prim procedimènt de fabricasiù de l'aciàio (pocedimènt Bessemer) el g'ha lanciàt l'üzo del manganés en metalürgia.
Binswangen
El cümü de Binswangen el se tróa a 'na altèsa de 440 méter sura 'l leèl del mar.
Interfacia grafica
La interfacia grafica ütent, ciamada GUI (dall'ingles Graphical User Interface), de solet ciamada apò interfacia grafica, la è 'n tipo de interfacia ütènt che permèt al ütent de interagì co la machina per mès de ogècc grafich. La GUI l'è dopràda söi sistem uperatif.
Republega
La Republega, dal latin res pubblica, che 'l voeur dì roba publega, l'è ona forma de governo doperada in de la democrazia reppresentativa o aristocratega. In de la Republega, el poder l'è daa per elezion o nomina, mia per trasmission ereditaria, e l'è mia proprietà privada de quell che 'l ghe l'ha. Donca, l'è in contrapposizion con la monarchia.
Fabras
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Fläsch
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
San Bartolomé de Corneja
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
São Paulo
140px 140px San Paul del Brasil (in purtughes São Paulo) a l'è la capital del stat federal de São Paulo e la prima cità del Brasil.
Masaa
Masaa (nom ufizial in italian: Masate) l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant.
Succession de Stat
La succession de Stat a l'è ona teorìa del dirizz internazional in sul trasferiment di dirizz e dovè de 'n Stat che 'l s'è disgregaa ai Stat che hinn vegnuu foeura del process.
Grundlsee
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
MS-DOS
A l'éra on sistema DOS, intregament a riga de comand, monoutent e monotask. N'hinn staa relassaa di interfasc grafich e di software che permetten on limitaa multitasking. I sistema de la familia Windows 9x, 'me el Windows 95, el Windows 98 o el Windows Me, eren fondaa in sul kernel del MS-DOS.
Stazion de Quattro Venti
La Stazion de Quattro Venti a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Stazion de Ottaviano (Circumvesuviana)
La Stazion de Ottaviano a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Gaggioeu
miniatura
Macerata
Macerata l'è 'na cità italiàna, de la regiù de le Marche, capolöch de la pruvìncia omònima. La g'ha presapóch 43.056 abitàncc, 'na superfìce de 92 km² e 'na densità de 464 ab./km².
Bundesstraße 402
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Bàsa Sasònia.
Scisma de Montaner
El scisma
La gènt, che la se rasegnèva nò, l'ha mìss in att un scisma, e l'ha fundài la cèsa urtudòsa a Montaner. El 26 de dicember 1967 l'è staia celebràda la prima mèsa urtudòsa bizantina. El cüràt urtudòs, pàder Claudio Vettorazzo l'è rivàd a Montaner in pianta stàbil el mès de giügn del 1969. El 7 de setmeber 1969 l'è stàia cunsacrada la cèsa.
Apena dal 1998 i s'enn calmàde un po' le acque e la cumunità urtudòsa la g'ha üficialmènt el rito bizantino.
Lienz (distret)
thumb|right|300px|Puzisiù del distrèt de Lienz endel Land del Tiröl El distret de Lienz (en todèsch Bezirk Lienz) o anca Osttirol (cioè Tirol oriental) l'è giü dei distrècc del Land del Tiröl, en Austria. El se tróa endela part ocidentala de l'Austria.
Ulma
L'è la cità 'ndóche gh'è nasìt Albert Einstein
Öttevény
a l'è un comun del Distret de Győr, cont una popolazzion de abitant.
Bopfingen
Bopfingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ostalbkreis. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 77.00 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Vitrolles-en-Luberon
Vitrolles-en-Luberon l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pertuis, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 345 méter a 'na altèsa màsima de 940 méter s.l.m.
Sudice (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Lodoìga
Stória
Le dò estèrne 'n fiànch a la balaüstra le reprezentàa i Sancc Faüstì e Gioéta, i sancc de la cità, le dò intèrne 'nvéce le duzìa riferìs al mòt de la cità de Brèsa, sculpìt endèna epìgrafe póch méter piö sóta, "Fidelis Brixia fidei et iusticiae consecravit" (Brèsa fedél la g'ha consacràt [el palàs de la Lòza] a la Féde e a la Giüstìsia),. A la fì però, apéna le prìme dò stàtue i è stàde colocàde 'nsìma a la Lòza, la tèrsa chèla che reprezentàa la Fede, l'è restàda sóta. El perchè la sàpe mìa stàda colocàda 'ndèla sò destinasiù l'è mìa gnemò ciàr ma stà de fat che a la fì s'è dicidìt de mitìla 'ndèl cantù 'n bànda a l'öltem pilàster a sinìsta del palàs.
Quan che 'ndèle cità italiàne g'ha ambiàt a difundìs l'üzo de tacà vià i biglitì co le obiesiù polémiche cùtra le orasiù o le deciziù de le autorità, (a Brèsa chèsta üzànsa l'è ambiàda presapóch ai tép de Napuliù) la stàtua söl cantù de la Lòza la g'ha ambiàt a véser dopràda per chèsto scópo (stàtua parlànt), en pó compàgn del Pasquino de Roma.
Camillo Golgi
thumb
Biografìa
thumb|left|L'[[ipocàmpo del servèl, segónt el Camìlo Golgi.]]
Aisebé che 'l gh'ìes a dispuzisiù póche risórse, el g'ha utignìt dei rezültàcc importàncc coi sò esperimèncc, 'ntra i quài val la péna de regordà la tintüra per mès del nitrat d'arzènt, che g'ha significàt 'na revulusiù del stüde 'n laboratóre de le fìbre nervùze. Con chèsto método, l'è stat bù de identificà 'n tìpo de cèlule nervùze che g'ha 'na estensiù (cioè 'l dendrite) che vé dopràda per colegàs ensèma a le óltre cèlule nervùze. Chèsta troàda la g'ha pirmitìt al Wilhelm von Waldeyer-Haltz de furmulà l'ipòtezi che le cèlule nervùze i è le unità strütürài de bàze del sistéma nervùs, teurìa che piö tàrde gh'è stat dimustràt Santiago Ramón y Cajal, che g'ha svelöpàt la teuría neuronàla.
Lavena
Lavena (istess in Italian) l'è ona frazion del comun varesott de Lavena Pont. A l'è 'l centro del comun e la se troeuva arent al Lagh de Lugan.
Stazzion de Alt-Reinickendorf
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Grammichele
Grammichele l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Catania. El g'ha presapóch 12.661 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 422 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caltagirone, Licodia Eubea, Mineo.
Element del period 3
I element chimich del period 3 de la tavola periòdica a hinn quij del terz righ de la tavola.
Marmond
Stòria
Segond alter font el nòmm del loeugh el vegnaria di paròll frances moire mont ciovè mont in la palud, perchè l'abbadia l'è stada fasa su on còll in mezz a zònn paludos. In del XIV secol, bòna part di territòri arent a la badia eren proppietà de la gesa e ghe se trovaven numeros cassinn e costruzion de servizzi.
Mollis
Storia
Mollis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1288.
Černihiv
a l'è un comun de l'Ucraina, capital de l'.
Cambra di Reppresentant de Puerto Rico
La Cambra di Reppresentant de Puerto Rico l'è la cambra bassa de l'Assemblea legislativa de Puerto Rico. Per la Costituzion de Puerto Rico tucc i disegn de legg per vegnì legg i gh'ha de vess approvaa da la Cambra, dal Senad de Puerto Rico e dal Governator de Puerto Rico.
Incoeu la maggioranza l'è del Partii Popolar Progressista, ma l'è mia inscì volta per cambià la Costituzion.
Saint-Maurice-de-Ventalon
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Károlos Papoúlias
El Károlos Papoúlias (Κάρολος Παπούλιας; Giannina, quatter de giugn del 1929 - 2021) a l'è on politegh grech. In del 2005 a l'è staa eleggiuu president del sò paes, e l'è staa confermaa in del 2010.
ISO 639-3
Ul status da chest prugett a Ginée 2005 al è chel da Draft International Standard (DIS). Ul sbozz curent al è referii cuma ISO/DIS 639-3.
Macrolenguacc
A gh'è dent 56 lenguagi in 639-2 che ul SIL al cunsidera vess di 'Macrolinguacc' in 639-3. Vargün da chist macrolinguagi al gh'eva nissün lenguagi individüaal, inscí cuma definii par 639-3 in ISO 639-2, e.g. 'ara'. Di olt cuma 'nor' i gh'eva gianmò i sò part individüal (nno,nob) in 639-2. Vargott al vör dí che di linguagi (e.g. 'arb') ch'i era cunsideraa vess di dialett d'un lenguagi par ISO 639-2 adess i-è cunsideraa in in ISO 639-3 vess di linguagi individüaj apó lur.
Lenguacc culettif
Par la definiziun da macrolemguagi e lemguagi culetif, vidée http://www.sil.org/iso639-3/scope.asp
Dompierre (CH-FR)
Dompierre a l'è un cumün svizzer del distret de Broye, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Strada de prima class 46
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 98.379 km. La conliga Olomouc.
Acquaviva Collecroce
Acquaviva Collecroce (Živavoda Kruč en croàt) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 800 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelmauro, Guardialfiera, Palata, San Felice del Molise, Tavenna.
Lengua giapponesa
El giappones, insema ai lengov ryukyuàn, el forma la fameja linguistega di lengov nipponich. Del punt de vista filogenetich el giappones l'è consideraa solitament ona lengova isolada, per la reson che l'è minga possibil de fà anmò su con sicurezza la sò origin. Gh'hinn di teorij ch'i disen che el giappones el poeudaria avegh di origin comun cont la lengua Ainu (parlada de la popolazion indigena di Ainu, che viven anmò in de l'ìsola de Hokkaidō), cont i lengov austronesian oppur cont di lengov del grupp ural-altaich. Chest ultem dò ipòtesi chì a hinn al dì d'incoeu i pussee accreditaa: on frach de lenguista a hinn d'accòrd de dì che'l giappones el saria constituii de on substraa austronesian ch'el s'è giontaa insema cont di influenz uralo-altaich. El giappones el gh'ha di somejanz sintattich cont el corean, cont di differenz però de morfologia e lessich.
La Bayamesa
La Bayamesa a l'è l'inn nazzional doperad in Cuba, componud del Pedro Felipe Figueredo y Cisneros e col test scrivud del Pedro Felipe Figueredo y Cisneros.
Els Catarres
Han scominciaa a sonà in di bar in del 2010, e hinn 'nguu de bon famos in del 2011 con la canzon "Jenifer", che la parlava de 'n amor proibii in tra 'n s'cètt catalan patriottista fiss, descrivuu in la canzon con tucc i stereotip del catalan medi, e 'na "xoni", termen gergal per parlà di tosann catalan de coltura spagnoeula, de Castefa, città catalana piena de immigraa de lengua castejana.
A Marz del 2012 han vengiuu el premi "Enderrock 2012" per el test pussee bell per "Jenifer".
Ala (òrghen - insèt)
Töcc i insècc che a la fàze de imagine i gh’à i àle o che i ghi éra e i à perdìde co l’evolusiù de la spéce (aterismo secondàre) i è ciamàcc Pterigoti o Tisanuri, chèi che i gh’à mia öt i àle i è ciamàcc Apterigoti.
Flaviac
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Jolly Roger
right|300px|thumb|Ol Jolly Roger, la bandéra di piràcc
Stazzion de Lankwitz
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Lauchheim
Lauchheim la se tróa a 'na altèsa de 492 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Michel-de-Dèze
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.19 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 309 méter a 'na altèsa màsima de 975 méter söl leèl del mar.
Le Gant Rouge
I ótre òpere del Rostand
L'Aiglon 1900
Dryopteris
Speci scernìd foeura
Quèl géner chì el gh’hà dent on mucc de speci. La classificazión del Pteridophyte Phylogeny Groupla suggerìss che gh’hinn circa 400 speci;, Lista di fìres e licopodi del mond  la gh'hà denter 328 speci e 83 ibrid. Di speci tràd denter in del géner Dryopteris, compagn per esempi de la Dryopsis, la Stenolepia e la Nothoperanema, hinn distint per di alter orìgin.
Milo (CT)
Milo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Catania. El g'ha presapóch 1.104 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 61 ab./km². El cunfìna coi cümü de Giarre, Sant'Alfio, Zafferana Etnea.