cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Terre di Pedemonte
Terre di Pedemonte l'è on comun svizzer del Canton Tesin, che 'l se troeuva dent al distrett de Locarno. El comun al gh'ha 0 abitant (dato del ). L'è nassuu in del 2012 de la fusion di trii comun de Tegna, Versc e Cavijan. La sede del comun a l'è a Tegna.
Samoa
Sport
El sport naziunal a l'è 'l rugby.
Gaschurn
Gaschurn l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bludenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Sinio
Sinio (en piemontés: Sin-i) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 461 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albaretto della Torre, Cerreto Langhe, Montelupo Albese, Roddino, Rodello, Serralunga d'Alba.
Lodi (metropolitana de Roma)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Luchin Viscont
El Luchin Viscont (1287 – 24 sgenee 1349) a l'è staa on nòbel e condottiee mlanes, scior, insemma al fredell Giovann Viscont, de Milan. In del 1341 l'ha otegnuu del papa Benedett XII la revoca de la descomunega che la gh'era in su Milan e in sui Viscont dal 1321. A l'è staa bon de slargà la grandezza de la familia e l'ha creaa 'n gran patrimoni di noeuv domini, ma a l'è retegnuu on tirann, tant che ona larga congiura in del 1340, con dent vari esponent de la nobiltà, del Franzesch Pusterla ai sò nevod Bernabò, Mattee e Galeazz per passà per i Aliprandi, a l'è descoverta e fermada e l'è velenaa, a la fin, de la miee Isabella Fieschi.
Nový Ples
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Berilio
El berilio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Be. El g'ha nömer atòmich 4, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de berilio el g'ha quàter prutù. L'è un 'n metàl alcalì terùs de culùr gris compàgn de l'aciàio, lezér, scorzégn ma fràgil. La relasiù diagunàla co l'alumìnio la fà che chèsti du elemèncc i g'hape dele proprietà che se 'nsomèa.
Comun inglobaa a Milan
I comun conurbaa a Milan
Oltra a quei sitt chì, a gh'è on poo de comun che hinn indipendent, ma che hinn taccaa a Milan in d'ona manera tal che se pò quasi dì che faghen part de l'istessa città. Tra 'sti comun a troeuvom:
Sankt Andrä im Lungau
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Derghen
Derghen (Dergano in italian) a l'è on quarter de Milan, situaa in de la periferia nòrd de la città.
Visual Memory Unit
La Visual Memory Unit a l'è 'na periferica per el Dreamcast che la fa de mini schermo per el controller e de memory card per el sistema e l'è anca bona de avègh sora di mini gioeugh de doperà cont i tastitt del sistema. Pòden comunicà in tra de lor cont i infra-ross.
Pader Damián
San Damián de Molokai, püsé cunnusìd cume Pader Damián , (Tremelo, Belgiu, 3 de genár 1840 - Molokai, Hawaii, USA, 15 d'aprìl 1889) l'è stai un missiunari del Belgiu, che el se ciameva Giüsepp de Veuster .
Fratta Polesine
Fratta Polesine (en vèneto: Frata Połesine) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Riesi
Riesi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Caltanissetta. El g'ha presapóch 11.546 abitàncc, 'na superfìce de 66 km² e 'na densità de 175 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barrafranca (EN), Butera, Mazzarino, Pietraperzia (EN), Ravanusa (AG), Sommatino.
Berzème
Berzème l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Villeneuve-de-Berg, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
Boès
Boès (pronunciàt [boˈɛs] endèl dialèt del pòst. En Italià: Bovezzo) l'è 'n cümü de 0 abitàncc (dàto del ) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa apéna föra dèla cità de Brèsa, en diresiù nordest. El paés l'è nit sö a ridòs dèi mucc a la conflüensa 'ntra la Val Trompia e la Al del Gàrza.
Deraliament de Pioltell
Incident
In sul post a hinn intervegnuu on bon numer de soccorritor, 28 ambulanz e 2 elicotter. In del dì de l'incident el loeugh a l'è staa visitaa del Giuseppe Sala, sindegh de Milan, de l'Andrea Gibelli, president de Trenord e del Graziano Delrio, Minister di Infrastruttur e di Straport.
James Clerk Maxwell
El g'ha elaburàt la prìma teorìa modèrna de l'eletromagnetìsmo, che la tignìa 'nsèma endèna teorìa ünica töte le oservasiù söi fenòmeni eletromagnétich che gh'ìa stat fat dei fìzich prim de lü, e pò a töcc i esperimèncc e töte le equasiù che prìma i éra mìa relasiunàde le öne co le ótre.
Gaiba
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Gaiba l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Hollfeld
Hollfeld la se tróa a 'na altèsa de 403 méter sura 'l leèl del mar.
Bundesstraße 274
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Renània-Palatinàto.
Innerbraz
Innerbraz l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bludenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Taraškievica
La Taraškievica, anca Ortografia Classega Bielorussia, a l'è una manera de scriver la lengua bielorussa fada su in del 1918 del Branislaŭ Taraškievič, del che la ciapa el nom, e ofizziala in Bielorussia fina a la reforma ortografega bielorussa del 1933. L'è restada comunque doperada informalment in del Paes e anca de la diaspora foeura.
Bad Schönborn
Bad Schönborn (in Lumbard Bagn/Term de la bela Funtana) l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.09 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Sankt Gilgen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Autostrada A2 (ex A3) (Italia)
L' Autostrada A2 Salerno-Reggio Calabria, ciamada anca Autostrada del Mediterraneo e prima numerada A3, l'è 'n autostrada italiana, el slongament de l'Autostrada del Sô da Napoli a Reggio Calabria. L'è spartida in du tocch: Vun da Fisciano a Salerno e da Salerno a Reggio Calabria, gestii da l'ANAS..
Pegnitz
Pegnitz la se tróa a 'na altèsa de 422 méter sura 'l leèl del mar.
Prima Tessalunices Capitel Düü
Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Gavello
Gavello (en vèneto: Gaveło) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
Bidon (FR-07)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 48 méter a 'na altèsa màsima de 402 méter s.l.m.
Bobà Nedal
In di stat de lengua inglesa l'è ciamaa Santa Claus, dal nomm olandes de San Nicola, ossia Sinterklaas.
Programma 101
Olivetti in di agn 60
El Perotto l'haveva capid che la GE la voreva doperà la division eletronega 'me bas per vender in Italia e che la voreva minga un prodot de tavol 'me la P101, donca el fa de tut per tornà in l'Olivetti, e i ameregan aceten de tegnìll a lavorà a l'Olivetti ma in di laboratori eletronegh de la OGE.
Turtel amar del Castel
'Na ólta cüzìcc en àiva salàda, i turtèi i vé servìcc condena spolveràda de formài de gràna e 'n cügià de botér deleguàt e 'nsaurìt co la 'nsàlvia.
Pieràniga
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Prévenchères
Prévenchères l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Villefort, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
Programma 101
Ultimazzion
Vun di sostenidor del proget a l'era el Natale Capellaro, vun di pussee important mecanegh de l'Olivetti, che, a vedé la P101, el gh'ha did al Perotto: .
Presentazzion
Nel 1965 la machina a l'è portada al BEMA de New York, una importanta fera di prodot industriai. L'Olivetti la voreva fa vedé i noeuv Logos 27, ma el publegh a l'era sossen atirad da la P101, mituda lontana del center de la stanza. El Perotto l'haveva scrivud du software, vun che el calcolava l'orbita de 'n satellit, l'olter l'era un sgioeugh, l'Angela Game, che hann mitud debon la curiosità in la sgent.
Jordi Pujol i Soley
Biografia
Medegh farmacolegh, a l'è staa menaa via in del 1960 per vess oppositor del regimm del Francisco Franco, l'è condanaa a sett agn de preson ma l'è relassaa du agn e mezz dopo, cont el confin a Girona. In del 1974 el fonda la Convergència Democràtica de Catalunya e a capo de la coalizion Convergenza e Union l'è elegiuu President de la Catalogna el 24 de april 1980 e l'è reconfermaa in del 1984, 1988, 1992, 1995 e 1999. In del 2003 el se retira e 'l lassa la presidenza del Partii a l'Artur Mas, anca se la presidenza de la Catalogna, cont el Tripartit, la passa al Pasqual Maragall i Mira, supportaa del Partii Socialista, de la Sinistra Republicana e di partii minor de sinistra.
Programma 101
Presentazzion
L'Olivetti la scomincia a doperà el BASIC modern, ma cont di ispirazzion a la P101 dal 1975 e el PC IBM in l'ann 1982, e l'ha lassad in produzzion i computer de la "linia P" per 17 agn.
Bundesstraße 275
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Assia.
Programma 101
Programazzion
El lenguagg de programazzion de la Programma 101 a l'era un assembly redud e fad aposta per la matematega, con 16 istruzzion e implementad cont una forma arenta a la programazion a boton.
Esempi
El software el podaria vesser pussee facil, ma a l'è doperad el register B per fa vedé l'usagg di alter register. Dem un'oggiada a la version fada mei: La memoria de la P101 l'è piscinina e anca un register doperad minga el podeva fà la diferenza a l'epoca.
1479
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Prima Tessalunices Capitel Trii
Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Scülpér
Ol paìs l' se tróa a 65 km de la sità e a 1124 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Vilminùr, Sù (BG), Bùren (BS), Servé (BS), Lós (BS), Òsem (BS), Paìsch Loé (BS) e Tei (SO).
Mezilečí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
La Bâtie-Divisin
La Bâtie-Divisin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Geoire-en-Valdaine, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
Villemoustaussou
Villemoustaussou l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Conques-sur-Orbiel, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
Sankt Koloman
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Listize
Lestissa (Lestizza in Italian; Listize in Furlan) al è un cumün da 3.890 abitaant e al fà paart da la pruvincja da Udin. I-fà paart dal cumün anca i paees da Gjalariàn, Gnespolêt, Sante Marìe, Sclaunìc, Vilecjàce.
Ambroeus Donegana
On esempi
ME VORII GNAA... Felissina, vuu sii beela, come ol soo mè 'na madôna vu sii n'ânger, sii na steela, vu sii cara, vu sii bôna: ma sa falla sta bontaa quand che vu... me vorii gnaa? Quand ve vedi a nâ in filânda sû in la vita inscî strengiuda, mî me senti in de la bânda lî d'ol coeur 'mè 'na spongiuda: ol mè coeur l'è innemoraa... e vu s'ciao me vorii gnaa... Da quel dî che v'hoo veduu che vegnivov foèu de giesa, Gervasoeu l'è staa piû luu: bûj ol sangu, ol coo el me pesa, batt ol coeur, me manca ol fiaa... ma vu... s'ciao! Me vorii gnaa! Ol majà el me pasà piû: son scià magher 'mè on bacchett: la passion che gh'hoo per vu la me derva ol catalett: car a vu, sont bell e naa perchè vu... me vorii gnaa... Inciodaa dent in la cassa, quattaa sott al coverton me vedrii portaa in sûll'assa per voltamm in d'ol foppon e dirii: l'è naa anca luu perchè mî... l'hoo gnaa vorsuu...
Giacciano con Baruchella
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Tesàlia
I prefetüre
La Tesalia l’è fàcia sö da quàter prefetüre:
Pradines (FR-42)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 302 méter a 'na altèsa màsima de 459 méter söl leèl del mar.
Chotěmice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Bundesstraße 276
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Assia e Baviera.
Paina
Paina (inscì anca in Italian) a l'è ona frazion del comun de Giussan, in de la Provincia de Monza. Paina l'è stada on comun indipendent per longh temp: parròcchia a partì del 1597, la faseva part prima de la Piev de Jaa e poeu de la Piev de Marian e la gh'eva dò frazion ciamaa Brugazz (Brugasc in brianzoeu) e Cassina Bistòrta. In del 1869 Paina l'è stada taccada a Seregn, ma el marches Ludovico Trotti Bentivoglio l'ha ottegnuu la revoca de l'atto e inscì el paes l'è staa corpaa a Giussan.
Bogy
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Ludesch
Ludesch l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bludenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Fabrizio De André
- Fabrizio De André, Amico fragile
In tra esistenzialism e contestaziun: del 1968 al 1973
I agn in tra'l 1968 e'l 1973 i hann faa a reet per l'autur, che l'ha descumenciaa la serie di concept cunt Tutti morimmo a stento. Chest album chì, ispiraa a la puetega del François Villon, a l'è el quart concept album a vess püblicaa in Italia ; el test del prim bindel, "Cantico dei drogati" l'è ciapaa de una puesia del Riccardo Mannerini, Eroina. El De André l'ha registraa anca una versiun inglesa de l'album, incö gh'è in ünega copia, che l'è stada pruprietà de un culeziunista di Stat ünit e incö l'è  de un culeziunista püjes.
- Roberto Dané
De Crêuza de mä a Anime salve: agn Utanta – Növanta
Ind el 1984 la ven föra Creuza de mä, disch dedicaa a la realtà al mund del Mediterrani e per chest cantaa tüt in genues, cunt la grand culavuraziun del Mauro Pagani, ch'a vardaa i müsich e i rangiamencc. Chest disch chì al spartiss la carera del cantautur: apus chest album, el Fabrizi al vör cantaa pö in talian ma al vör fögalizà dumà söl genues. A partì de Creuza de mä el De André al mett la tenziun dumà suratüt in sö i minuranz lenguistegh (argument che aveva giamò tacaa sö a fruntaa quand che l'ha scrivüü giò Zirichiltaggia, ses agn a dré.) Creuza de mä l'è incö cunsideraa defacc un piöt angular de la world music e un grand pezz de tüta la müsega etnega.
In del 2004, de vint agn de la sortida de Creuza de mä, el Mauro Pagani al serniss de fà un tribüt al so amiss scumparüü sinch agn a dré, scrivend giò e cantand de növ lüü l'album. Ai set canzun uriginari del disch, el Pagani al ghe giönta dent, un bindel faa sö insema al Fabrizio e metüü dent ind l'album Le Nuvole e dü bindei scugnussüü, Quantas Sabedes, che l'è staa no metüü dent in Creuza de mä perché brüsaa apus l'inserziun ind la müsega de un film e Nuette, ciapaa de un frament de lirica greca mai desvelüpaa del tüt ind el temp del De André.
Ind el 1985 al scriv insema al Roberto Ferri el test de Faccia di cane per i New Trolls, cunt i quai al tö part cume autur al Festival de Sanremo 1985, tütavia vörend no vegnì fö üficialment cume autur.
Propi in chel ann al mör el pader e'l De André al möca de trincà alcolegh – ma minga de fümà – per una promessa ch'al gh'aveva faa un toch a dré.
L'ültem salüt tra la so zent
Malgraa el malann, l'è 'naa inanz a lavurà cunt el Oliviero Malaspina al disch de Notturni, prugett che l'ha mai vedüü la lüss.
El De André l'è staa recuveraa dumà a la fin de nuvember 1998, quand che pürtropp el malann a l'era a un stat avanzaa: l'è vegnüü föra de l'Uspital dumà el dé de Nadal, per pudé passà i fest a cà insema a la fameia, quand che i dutur uramai ghe daven de matt per salval.
Umagg
Ind el 1999 el Franco Battiato in el so album Fleurs al ghe mett anca dent, cunt una reinterpetaziun, i bindei La canzone dell'amore perduto e Amore che vieni, amore che vai (chest'ültema interpretada anca dürant el cuncert Faber amico fragile'', ind el 2000).
Ind el 2006, al gh'è el cuncert tribüt "Buon Compleanno Faber" a Milan, indue la tö part, in tra i olter, la Patti Smith, la Premiata Forneria Marconi e la Cristina Donà.
A desember del 2008 el Massimo Bubola al fa surtì l'album "Dall'altra parte del vento", indue al reved vöndes canzun scriüü in culavuraziun cunt el cantautur genuves.
Ad avril 2010 la Premiata Forneria Marconi l'ha püblegaa "A.D. 2010 - La buona novella", una növa letüra cunt növ rangiamencc e la giönta de un quai intermezz strümental del 33 gir La buona novella del 1970.
El Fabrizio De André e la fed
"Mì pensi de vess religius e la me religiusità la consist ind el sentìm part de tüt, anell de una cadena che la cumprend tüt el creaa e donca ind el respetà tücc i elemencc, anca piancc e minerai, perchè, per mì, l'equiliber l'è daa propri del benesser spantegaa in chel che gh'è inturna a nüm. La me religiusità la rüva no a recercà el principi, che se tì te vöret ciamàl creatur, regolatur o caos al fà minga diferenza. Tütavia a pensi che tüt chel che gh'hem intorna al gh'abia una so logega e chest l'è un penser al qual me tachi quand che sunt in dificultà, magari dand ghe i nom che ho imparaa de bagai, forsa perchè gh'ho minga assé frinch per cercàn di olter"
Zedrada Tassoni
Storia
In del 1793 i fredej Bondone fonden una spezzeria che, deventada farmacia, l'è crompada in del 1868 del marches Nicola Tassoni, in del 1884 la passa al Paolo Amadei che 'l taca anca i atività de distilleria.
Stefano Parisi
L'imprenditoria
Lassa el lavorà per el Comun de Milan in del 2000 per deventà Direttor General de la Confindustria longh la presidenza de l'Antonio D'Amato.
Candidatura a Milan
In del 2016 a l'è scernuu del center-destra 'me candidaa ai elezion de Milan del 5 de magg del 2016, indova l'è staa sostegnuu da Forza Italia, Lega Nord, Partito Pensionati, Italia Popolare e da la soa lista civega, el riva segond despoeu el Giusepp Sala, cont on scart de manch l'1% de vot.
Prima Tessalunices Capitel Quater
Capitel Quater
9E sül bén di fradèj, gh'avii minga besogn che quajdün v'en scriva, già che vialter medemm hinn insegnaa de Diu a vurè bén el vün l'alter, 10defàtt, anca el fii a tücc i fradèj che hinn in de tüta la Macedonia. Ma nümm ve incuragium, fradèj, a avègh ancamò püssee che assee 11e gh'avarìuv ambiziún de viv quietamént, de fà i voster propi coss e de lavurà i voster man, cumè v'èmm urdinaa, 12perchè caminuv in d'una manéra unurèvula vèrs lur de föra e gh'àbiuv nigün besogn.
Viulin
El püssee cugnussüü viulinista de tücc i temp l'è staa el Niccolò Paganini, nassüü a Genua ind el 1792 e mort a Nizza ind el 1840. Anca un fracch in tra i liüter püssee celeber e piasüü ind el mond i henn lumbard: tra chest, l'Antonio Stradivari, el Giovanni Paolo Maggini, apus de i famej storegh di Guarneri e Amati.
Gardenie (metropolitana de Roma)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Guarda Veneta
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Borée (FR-07)
Borée l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Martin-de-Valamas, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Oenomaus
Oenomaus (Gallia, ... – Campania, 73 o 72 A.C.) l'è stò un gladiatur roman, n'un di tri capi (gli alter eran Crixus, Gannicus, Castus e Spartacus) ribel da la tersa guèra servil.
Cremusà
Cremusà (Cremosano an Italià) l’è ‘n paìs da da la Pruisa da Cremuna.
Villeneuve-les-Corbières
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 109 méter a 'na altèsa màsima de 418 méter söl leèl del mar.
Mez canton
- Articol 1 de la Costituzzion Svizzera
Bundesstraße 278
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baviera, Assia e Türingia.
Lendinara
Lendinara (en vèneto: łendinara) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El cunfìna coi cümü de Badia Polesine, Canda, Castelguglielmo, Fratta Polesine, Lusia, Piacenza d'Adige (PD), San Bellino, Sant'Urbano (PD), Villanova del Ghebbo.
Troposfera
Profil de temperadura
In media la temperadura ind la troposfera la va giò de 6,5 °C per ògni chilometro, esclùs el strato de 100-500 m pussée arent al soeul influenzàa de la turborenza che la prodùs ona fòrta messedàda de l’aria, che in di or diùrni quand che ‘l soeul l’è scaldàa la pò determinàa anca ona sbassada de 10°C/km, inveci de nòtt e quand che el vent l’è debol e el soeul a l’è reffreggiàa a pò anca formàss ‘na inversadura termica, o ben el po’ succed che in del strat pussée arent al soeul la temperadura la vaga su con la quòta. In su la superfice pussée alta de la troposfera ciamada tropopausa la temperadura l’è de -75°C sora l’equator, -55°C ai medi latitudin e -50°C sora i pòli.
Composizion chimica
La troposfera la gh’ha dent quasi tutte el vapor de l’acqua atmosferegh, e i nivol e i precipitazion gh’hinn domà in chèl strato chì. La quantitàa de vapor de acqua a l’è variabél, senza consideràa el vapor de la acqua, al soeul la troposfera gh’ha sta composizion chimica chì (percentuaj scrivùu in sul volumm):
Stazion de Tor Sapienza
La Stazion de Tor Sapienza a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de Roma. L'è verta dal 2007 e l'è in su la linia ferrovia Roma-Sulmona-Pescara.
Felsberg (GR)
Felsberg a l'è un cumün svizzer del distret de Imboden. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 13.28 km², e al se tröva a una altitüden de 657 meter sura al livel del mar.
Borne (FR-07)
Borne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Étienne-de-Lugdarès, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
Inn Sudafrican
Lung l'Apartheid domà Die Stem l'era inn, e cont el governo del Nelson Mandela in del 1994 a l'è staa fiancaa a Nkosi Sikelel' i Afrika, ma i dò canzon resten separaa. Domà in del 1997 i dò inn a deventen domà ona canzon, e l'è metuda l'ultema strofa in ingles.
Auld Lang Syne
e pensàgh pü?
Sarìel cas de desmentegass di vegg cugnussens,
ma se sem ventüraa in perijus e separaa sentee,
an sheerly al bee myn!
Bit weev wandert monae a weery fet,
fray mornin sun til dyn;
. ,
Lucca Sicula
Lucca Sicula l'è 'n cümü de la Pruvincia de Agrigento, en Sicilia. El se tróa a 60 km a sud de Palermo e a 40 km a nordòvest de Agrigento. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 2.045 abitàncc e 'na superfìce de 18,4 km².
Quézac (FR-48)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 479 méter a 'na altèsa màsima de 1080 méter söl leèl del mar.
Stazion de La Rustica Città
Interscambi
Linia bus ATAC
Parco di Centocelle (metropolitana de Roma)
Parco di Centocelle  l'è 'na stazion de la Linia C de la Metropolitana de Roma.
Prima Tessalunices Capitel Cinch
Capitel Cinch
22tegniiv d'ogni furma de mal.
Canton Basileja Cità
El Canton Basileja Cità (in todesch Basel-Stadt) a l'è vun di vintses canton de la Svizzera, fad su di comun de Basileja, Riehen e Bettingen. A l'è considerad un mez canton perchè l'è vegnud foeura de la partizzion del vegg Canton Basileja, quand che 'l Canton Basileja Campagna l'ha fad la secession perchè poch representad, in del 1833, con la bataja de Hülftenschanz. Largh apena 37 km2, a l'è el canton pussee piscinin de tuta la Confederazzion.
Presepi
Urìgin
Velita, vec e grass, impusibilitad a caminà l’ha dumandad de fà la rapresentassion a poca distansa dal sò castel, miga püssè luntan d'la gitada d’un tisson da part d'un fiöl. Stranament el tisson l’è sgulad a 'na distansa de püssè de 250 pèrteghe pissand el fögh ind un busch par rigulà pö sura d'i mass: l'è lì che l’è stai miss in pé el prim presepi vivent.
Ferrovia Cagliari-Isili
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Atmosfera terrèstra
Composizion
A gh'è divèrsi  fattor che indusen di perturbazion di component  de l'atmosfera:
Dati tècnich
La pression e la densità i vann giò in manera pussee o men esponenzial con la quòta, inveci la variazion de la temperadura la gh’ha on andament del tutt particolar, in reson de l’assorbiment de la radiazion solar e de quèlla terrèstra. Second la classificazion pussée doperada i inversadùr del gradient tèrmich vertical marchen i confin infra i vari strat atmosferegh.
Ionosfera
Infra la mesopausa e la ionosfera succeden i auròra polar.
Influenza di vulcan
I eruzion di vulcan mètten denter ind l'atmosfera terrèstra on mucc de aerosòl, che 'l sò effètt principal a l'è quèl de fermà la radiazion solar dirètta vèrs el soeul, inscì de sfreggì pussée l'atmosfera de sòta. I aeròsol miss denter per via di eruzion vulcanich de diametro minor de 5 μm (de già che i partìcol che se mettèn in mèzz a dispèrd la radiazion in quèj che gh'hànn 'na lònghezza d'onda compagna de lee d'accòrd con la leg del Mie e la leg del Rayleigh) hinn bònn de dispèrd la radiazion solar ma minga quèlla terrèster che inveci l'indùsariss l'effètt sèrra. Per 'sti resón chì la temperadura, per via di eruzion vulcanich, la se sbassa. I vulcan però mètten denter ind l'atmosfera di solfaa ch'hinn bònn de trasformà i clòrofluòrocarburi in di sostanz anmò pussée bònn de destrugà al strat de ozòno (favorissen donca el bus del'ozòno).
Pescia panera
Parvensa
El nom l'ha ciapaa de la furma di ram ch'hin piassaa simetregh inturn al tronc e che la fan sumejà a un cherdensa del pan, ciuè una panera. La pescia l'è chersüda sü finn a 47 Meter. El perimeter del tronc l'è de 5.85 meter, e 'l so diameter 1.80 meter.
Gresciagh
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Grezzagh l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Distrett de Kurbin
El distrett de Kurbin (Rreth i Kurbinit in albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in de la Prefettura de Alessi, in del nòrd del paes.
Quai de la Gare (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 6 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Garabioeu
Garabioeu (Garabiolo) l'è ona frazion del comun varesott de Macagn. El paes el se troeuva dent in de la Val Vedasca, a nord-est del centro comunal (che inveci a l'è in su la riva del Lagh Magior). A l'è staa on comun indipendent fina al 1928. Al temp di piev el partegniva a la Piev de Valtravaja.
Beaufin
Beaufin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Corps, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Recoules-d'Aubrac
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1049 méter a 'na altèsa màsima de 1374  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Recoules-d'Aubrac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Herbert Dorfmann
L'Herbert Dorfmann (Bressanon, 4 de marz 1969) a l'è 'n politegh italian de nazionalità tirolesa, capolista del Partii Popolar del Sudtirol in di elezion europee del 2009, del 2014 e del 2019.
Lusia
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Lemezàne
Lemezàne (en bresà prununciàt [lemeˈzane]; endèl dialèt locàl Lömedhàne, prununciàt [lømeˈδane]; en Italià: Lumezzane) l'è, có i sò 0 abitàncc (dàto del ), el tèrs cümü piö pupulùs dèla Pruvìncia de Brèsa, dòpo Brèsa e Dezensà. El paés el mèt ensèma divèrse frasiù sparnegàde söle còste dei mucc dèla Val Gòbia, 'na lateràl de la Val Trompia, aisebé che oramài gh'è mìa piö sulusiù de continuità de 'n paés con l'óter. L'è colegàt a la Val Sàbia col Pas del Caàl.
Anières
El cumün de Anières al se tröva a una altitüden de 400 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Corsier, Hermance, Mies (VD), Tannay (VD), Veigy-Foncenex (FR-74), Versoix. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Lemezàne
I abitàncc de Lemezàne i è cunusìcc per la prupensiù a ambià là e mandà aànti — con gran braüra e 'na dedisiù omènti fanàtica — uficìne a cundusiù familiàr. Chèste realtà picinìne i è pò col tép deentàde, mìa de rar, de le aziènde cunusìde 'n töt el mónt. I setùr piö presèncc i è i cazalìnghi (pentolàm e pozàde 'n particolàr), la metalurgìa e la rübineterìa.
Evulusiù demogràfica
Abitàncc censìcc
Viulun
El viulun l'è un strüment druvaa per sunà de la müsega che'l gh'ha quater cord, acurdaa a intervaj de quinta giösta. El nomm intregh al saria viuluncell, ch'al ven del talian violoncello, ma ind el parlà, la gent el ciama de solit viulun.
Rebeba
La rebeba d'incö la se suna in tri möd:
Sainte-Croix-à-Lauze
Sainte-Croix-à-Lauze l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Reillanne, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 374 méter a 'na altèsa màsima de 793 méter s.l.m.
Segunda Tessalunices Capitel Vün
Capitel Vün
3Gh'èmm de dà grazi a Diu semper per vialter, fradèj, cumè l'è dègn, perchè la vostra féd la cress grandamént e 'l voster bén d'ognidün de tücc vialter per i alter l'è püssee d'assee, 4perchè nümm medemm me dèmm gloria de vialter in di gés de Diu per la vostra perseveranza e féd in de tücc i voster persecüziún e i turmént che supurtii. 5L'è un sègn del giüst giüdizi de Diu perchè vialter siuv cunsideraa dègn del règn de Diu, per el qual anca patii, 6già che l'è giüst a Diu che 'l paga indree turmént a quij che ve turmenten 7e 'l requià a vialter che sii turmentaa cun nümm in del revelà del Signúr Gesü del cél cunt i angiul de la sua puténza 8in d'un fögh de fiama, per fà vendèta de lur che cugnussen minga Diu e übeden minga al vangel del noster Signúr Gesü, 9i quij pagarànn la péna de destrüziún eterna de la fàcia del Signúr e de la gloria de la sua forza, 10quand el vegnarà per vèss daa gloria in di sò sant e per vèss amiraa in de tücc che creden, perchè la nostra testimunianza l'era credüda intra vialter in de chèll dì. 11Al qual pregum semper per vialter, perchè Diu el ve faga dègn de la ciamada e 'l faga pièn ogni desidéri del bén e lavúr de la féd cun puténza, 12perchè 'l sia daa gloria el nomm del noster Signúr Gesü intra vialter e vialter in de lü, segund la grazia del noster Diu e Signúr Gesü Crist.
Tabach scoldad
Per tabach scoldad se intend una tecnologia che la permet de fumà el tabach cont el scoldàll, inveci che brusàll. Per i studi del dì d'incoeu el nivell de nicotina a l'è compagn de quell di sigherete tradizzionai, ma a gh'è men de prodot chimegh del brusà rispet al fumà tradizzional, e donca el podaria fà men de mal. Però, vari studi meten in dubi el fad che 'l sibia un bon sistema per desmeter de fumà e che, anzi, sigherete eletroneghe e tabach scoldad podarien menà pussee de sgent, soratut i sgioven, a tacà a fumà.
Sorkikápolna
a l'è un comun del Distret de Szombathely, cont una popolazzion de abitant.
Melara
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Melara l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Kronau
Kronau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.91 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Phoenix
Geugrafia
Phoenix a l'è a 33°31'42" nort 112°4'35" ovest, in del center de l'Arizona. El gh'ha una süperfiss de 1.230,5 km², 1.229,9 de tera e 'pena 0,6 de aqua.
Jaroměř
El gh'ha el status de cità.
Galeazz II Viscont
L'ha scominciaa la costruzion de la porta che poeu l'è deventada el Castell Sforzesch e l'ha fondaa, insemma al fredell, l'Università di Studi de Pavia.
Žďár (Jindřichův Hradec)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Leopold Trattinnick
Leopold Trattinnick (26 de magio del 1764, Klosterneuburg - 24 de zenér del 1849, Viena) l'è stat en botànich e micòlogo Austrìaco.
Sdìrna
300px|right|thumb|Öna sdìrna fotografàda a [[Castegnù]]
La sdìrna l’è ün arnés de lègn che l’éra dovràt öna ólta in di pòs-cc de montàgna per portà a cà ‘l fé.
Okrouhlo
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-západ.
Occhiobello
El cunfìna coi cümü de Canaro, Ferrara (FE), Fiesso Umbertiano, Stienta.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Occhiobello l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Bindlach
El cümü de Bindlach el se tróa a 'na altèsa de 362 méter sura 'l leèl del mar.
Agliat
Evulusiù demogràfica
'L andamènt dal nömer da abitànt 'l è mustràt an da la tabèla ché sóta:
Isaac Newton
Biugrafìa
In del 1672 l'ha inveci cuminciaa a lavurà a pruposit de l'otica, e l'è rivaa a di risültaa a pruposit dela lüs.
Trin (GR)
El cumün de Trin a l'è tacaa ai cumün de Bonaduz, Flims, Pfäfers (SG), Tamins, Versam.
St. Gallenkirch
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Ram (element chimich)
L'üzo del bróns, el s'ìa difundìt isé tat endèla stória che 'l g'ha dat el nòm a töt en stàde de l'evulüsiù de la civiltà de l'òm: l ' età del bróns. El perìot de tranzisiù 'ntra el perìot prìma (neolìtich) e l'età del bróns l'è ciamàt calcolìtich e l'è caraterizàt de la prezènsa ensèma de atrès en préda e atrès en ram.
Fà per Fermà el Declin
Resultaa elettorai
A bon cunt el gh'ha avuu in Parlament, senza on grupp propi, el Santo Versace, sortii de il Popolo della Libertà e entraa in Fare.
Trocadéro (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Massimo Tartaglia
Quando l’è stài fermàt l’à dicc “Só mia stai mé, mé só nisù” e i gh’à troàt ‘n sacòcia, öna lama de 20 ghèi facia de plexiglass, ün óter souermèbel de quars, ü crucifése de gès e öna bombolèta de spray al peperunsì.
Sèmper ol 14 de Dezèmber in seràda l’à mandàt öna lètera al Berluscù, per iscüsàs.
Úholičky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-západ.
Ganimede (mitulugia)
250px|right|thumb|'Na reprezentasiù de Ganimede ensèma a Zeus sota fùrma de àquila Ganimede (en grech: Γανυμήδης, Ganymedes) l'è 'na figüra de la mitulugìa gréca, fiöl del re Troo de Dardania e de Calliroe giöna de le naiadi. Principe dei troià, Omero el la decrìf come 'l piö bèl de töcc i mortài del sò tép; i sò fredèi i éra Ilo e Assarco.
Isula
right|thumb|350px|L'Isula Pescadur, vüna di trì isul Burumei, un'isula de lach Un'isula l'è un toch de tèraferma cumpletameent circundaa de l'aqua (un mar, un lach u adiritüra anca un fiümm).
Hronov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Paula Turci
Scritùra
Con te accanto, rumàns de di Paola Turci e Eugenia Romanelli, Edisiòn Rizzoli, febràr 2009
Stazion de La Rustica U.I.R.
Interscambi
Linia bus ATAC
Arak
La gh'ha on fort sapor de anis e 'na gradazion alcolega dal 30% al 60%. L'è de solet servida in di biceritt longada cont aqua e giazz.
Stuhlfelden
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Papozze
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Papozze l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
St. Gerold
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80121.
Ribennes
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Municipi de Vaduz
Art
El Municipi a l'è riccament decoraa cont di immagin del Sant Urban, patron de quej che fann el vin, che l'è reppresentaa in d'on affresch in sul balcon principal, e cont di immagin de viticoltura, che l'è 'n attività tradizionala de la zona de Vaduz. In del 1978 el Prenzip Franzesch Isepp el conced a Vaduz on noeuv stemma, che l'è miss in del palazz incis in la preja. In la piazza del Municipi la gh'è 'na statova de trii cavaj.
Ribennes
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 917 méter a 'na altèsa màsima de 1203 méter söl leèl del mar.
Stazion de Forest Hill
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Hořičky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Torrenova (metropolitana de Roma)
Torrenova  l'è 'na stazion de la Linia C de la Metropolitana de Roma.
Esslingen (circundari)
El circondàre de Esslingen l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda.
L'Abergement-Clémenciat
L'Abergement-Clémenciat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Châtillon-sur-Chalaronne, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
Segunda Tessalunices Capitel Düü
Capitel Düü
1E ve dumandum, fradèj, sü la vegnüda del noster Signúr Gesü Crist e 'l noster vegnì insèma cun lü 2perchè vialter siuv minga scurlii sveltamént de la mént né stremii, né de spirit, né de parola, né de letera cumè se ricevüü de nümm cumè che 'l dì del Signúr l'è a man; 3nigün v'imbrujarìa in de quajdöna manéra! Perchè se no l'apustasia la vegna prima e 'l sia faa vedüü l'omm sénza lég, el fiöö de destrüziún , 4che 'l uponn e 'l se leva sü sura ogni cosa ciamaa diu o roba d'aduraziún, fin a setàss giò in del témpi de Diu, e 'l se mussa cumè se l'è Diu. 5Ve regurdii no che quand seri ancamò cun vialter huu dii chèstcoss a vialter? 6E adèss savii chèll che 'l ghe ten dedree fin che 'l sia faa vedüü al sò témp. 7Già che 'l misteri del vèss sénza lég l'è già a l'opera: dumà lü che 'l ghe tegn dedree adèss el farà inscì fin che l'è föra del mèzz. 8E quand lü sénza lég el sarà faa vedüü, el qual el Signúr Gesü 'l ciaparà via cunt el boff de la sua buca e 'l farà a nagott el cumparì de la sua vegnüda, 9del qual l'è la vegnüda per l'aziún de Satana, in d'ogni puténza e i sègn e i miracuj fals 10e in d'ogni imbröj de l'ingiüstizia a quij che hinn dree a vèss destrütt, inscambi del qual hann ricevüü minga 'l bén de la veritaa che 'l j'avarìa salvà. 11E per chèst Diu 'l i manda un'aziún d'erúr perchè lur creden la büsia, 12perchè sien cundanaa tücc che creden no in de la veritaa ma hann ciapaa piasè de l'ingiüstizia.
Berna
In del la cità de Berna la gh'eva una popolazion de  abitant, che vegnen pressapoch 300.000 se cunsiderum tüta l'area metrupulitana. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 51.6 km²
Numerian
Biografia
Fioeu minor de l'imperador March Aureli Car e fradel del Carin, l'è staa associaa al poder con la carega de ceser e l'ha segutaa el pader in Orient, ma dòpo la mòrt del Car, a l'è mòrt in manera misteriosa.
Diventaa sovran, el Numerian l'ha fòrsi bandonaa i territòri conquistaa per tornà a Roma, ma l'è staa coppaa del sòcer e prefett del pretòri Arri Aper, che 'l sperava de succedegh in sul tròn imperial.
Lamberto Dini
Lamberto Dini l'è on politegh italian,  del sò paes, del partii el Popol de la Libertà.
Mompià
Mompià (nòm uficiàl en italià: Mompiano) l'è 'na frasiù del cümü de Brèsa. L'è 'nserìt endèla circuscrisiù nòrt e 'l g'ha presapóch 7.700 abitàncc.
L'abitàt stòrich el se tróa a 'n pér de chilòmetri del cèntro de la cità, e 'l cunfìna a nòrt coi cümü de Boès e Nàe, a est col mut de la Madaléna, a òvest col quartér de le Cazase.
Campo de Criptana
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Lunghezza
La Stazion de Lunghezza a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de Roma. L'è verta dal e l'è in su la linia ferrovia Roma-Sulmona-Pescara.
Saliceto
Saliceto (en piemontés: Sarzèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.504 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 63 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cairo Montenotte (SV), Camerana, Cengio (SV), Gottasecca, Montezemolo.
Galeazz I Viscont
In del 1327 a l'è menaa via di trupp imperiai a Monscia con l'accusa d'avè mazzà el fredell Steven, ma dopo de 'n quaj mes a l'è liberaa. Fortement frustraa, el va del Castruccio Castracani e pocch dopo el moeur, senza tornà a Milan.
Pianénch
Pianénch (Pianengo in Italià) l’è ‘n paìs da da la Pruincia da Cremuna.
L'Abergement-de-Varey
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Notazzion Yoda
El nom el vegn del Yoda, personagg di Guerre Stellar, che 'l parla a reversà varie part del descor rispet al standard.
Cà di Can
La Cà di Can a l'éra 'n palazz de Milan, faa su in del '300 e destrugaa in del '800.
In la coltura popolar
In lombard, soratutt in di dialett ocidentai e in bergamasch se dis "a la cà di can" per riferìss a 'na ròba fada maa e contravoeuja, termen probabilment originaa del fatt, pu o men leggendari, che 'l Bernabò l'avess daa i sò can ai milanes in cambi di favor, ma che se al contròll, faa a la cà di can, fussen ingrassaa o demagrii, sarien staa multaa. Dònca, andà a la cà di can a l'éra 'n quajcoss de brutt e faa mìnga volentera.
Stazion de Penge West
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Villejuif - Léo Lagrange (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 7 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Racalmuto
Racalmuto (en Sicilià: Racalmutu) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Agrigento, en Sicilia. El se tróa a 90 km a sudest de Palermo e a 15 km a nordest de Agrigento. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 9.642 e 'na superìce de 68,3 km².
Calzada de Calatrava
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Angüés
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Elio e le Storie Tese
I origin
L'origin del grupp vera e proppia l'è minga inscì ciara, per via di vari version che hinn saltaa foeura in di agn, che ona quai voeulta l'è in contradizion con la storia ofizial. A bon cunt, a poeudom fissàlla in tra el 1979 e 'l 1981. El nomm inveci de sicur el vegn giò de ona citazion di Skiantos, che in d'on disch i parlaven de storie pese. Insemma a quell lavorà chì, a someja che l'Elio l'abbia scernii quell nomm chì per podè rid a lengel in su 'n giornal.
Juno Beach
L'operasiù de sbarch l'è stàda asegnàda a la 3a Diviziù de Fanterìa Canadéza comandàda de generàl magiùr Rodney Keller.
I facc
Juno Beach l'ìa stàda dividìda en tré setùr ciamàcc Love a òvest, Mike (Green e Red, cioè vért e rós) en mès e Nan (Green, White e Red, cioè vért, biànch e rós) a èst. La 7' Brigàda aidiàda del 6' Regimènt blindàt canadés (1st Hussars) el gh'ìa de sbarcà e rià a controlà el setùr Mike denàcc a Graye-sur-Mer e Courseulles. L'8' brigàda aidiàda del 10' regimènt blindàt canadés (caalerìa Fort Garry) l'è sbarcàt endèl setùr Nan denàcc a Bernières-sur-Mer e Saint-Aubin-sur-Mer. La 9' brigàda l'ìa stàda tignìda de risèrva. El mar en tompèsta el g'ha mìa pirmitìt el sbarch di car anfìbi de la 8' brigàda, ma 'nvéce, 'na quach car de la 1st Hussars l'è riàt a tocà tèra.
Elio e le Storie Tese
El success
I esibizion televisiv de quei agn che hinn regordaa con pussee piasè del grupp a hinn quella cont el James Taylor in del 1997 al Night Express (Canale 5) e quella cont el Santana a Taratatà (RA 1) in del 1998. Quell period chì però el finiss a l'improvis e in manera tragica el 23 dicember del 1998, quand che 'l Feiez el moeur duranta on concert de la Biba Band, per via d'on neurisma celebral.
El bienni 2008-2009
In occasion different in del 2009, on quaj member del grupp l'ha diciaraa l'intenzion de fà per quell ann chì on disch celebrativ per i vint ann de la sortida de Elio Samaga Hukapan Kariyana Turu. A l'è fòrsi anca per quella reson chì che 'l grupp l'ha faa, duranta l'estaa 2009, domà on concert.
Tra concert e television
El 14 de genar del 2012 el scomincia in sù La7 el noeuv programma de la Serena Dandini (che l'eva desmettuu de lavorà con la RAI) The show must go off, al qual toeuven part, come grupp de compagnament, anca i Elio e le Storie Tese: la primma pontada però l'è stada spostada a la settimana dopo, perchè quei de LA7 hann voruu fà ona pontada special del telegiornal per parlà de ona nav de crociera che l'era fondada la nott prima in Toscana. Quand che l'è partida la primma pontada (ona settemana dòpo) hann faa de l'ironia sora 'sta storia de la nav e del pòcch coragg demostraa del sò capitan Francesco Schettino col cantà on refasiment de Onda su onda de Paolo Conte, anca se inscì s'hinn portaa 'dòss ona quai polemiga.
I ultem duu agn e la fin del grupp
Intorna al 2016 i vos a meret de la mancanza del Rocco Tanica (che 'l sona pu ai concert de la primavera del 2013) in del grupp a se fann semper pussee fort, tant che a la fin el tasterista el gh'avarà de cuntà su in d'ona intervista i sò reson. El ven foeura che l'ha scernii de desmett de sonà del viv per via de on problema de depression che 'l gh'ha miss indoss la pagura de sonà denanz a on publich. Inscì l'ha deciduu de moccalla lì cont i concert, anca se 'l resta denter al grupp. In del tour de la primavera del 2016 el tasterista el sona per l'ultema voeulta insema ai sò compagn (per esempi al Forum de Assagh). El ven sostituii (per quell che reguarda l'atività live) del colega Vittorio Cosma, vegg amis del grupp. In de l'autunn del 2016 el ven foeura Ritmo Sbilenco on documentari in sul grupp che 'l parla de la vita de tucc i member de la band in tra el Sanremm de quell ann e 'l concert a Assagh. In del 2017 i Elii i fann, per la prima voeulta, on tour foeura de l'Italia, ciamaa Yes We Can't. Con la tournée ai tocchen vari citaa de l'Europa, compagn de Budapest, Londra, Barcellona e Amsterdam. El concert previst per quella primavera a Assagh el ven spostaa al 19 de dicember. El 17 de otober, in d'ona intervista al programma Le Iene, Elio, Faso e Cesareo a deciaren che 'l grupp a l'è dree a deslenguass: el concert de Assagh de dicember el sarà el concert final. A bon cunt, a vegnen convinciuu a toeu part al Festival de Sanremm de l'ann che vegn, e i deciden de tirà inanz, cont on tour noeuv, fina al 30 de giugn. Al Festival de Sanremm a se presenten con la canzon Arrivedorci (presentada, la sira di duett, cont el compless vocal di Neri per Caso). La canzon, però, la ghe pias minga tant, gné al publich gné a la critega, e la finiss ultema in de la classifega. Intanta, el 9 de febrar, el sortiss foeura el disch Arrivedorci, che 'l gh'ha dent duu inedit e la registrazzion del concert de Assagh del dicember passaa. In primavera el scomincia el tour de salud, che 'l tocca tanti citaa italiann, e che 'l finiss el 29 de giugn cont on concert de pussee de tre or a Barolo (CN): in quell concert-event a vegnen invidaa on gran numer de ospet e de amis, compagn de Maccio Capatonda (in di pagn de Mariottide), Geppi Cucciari, Sir Oliver Skardy, Fabio Rovazzi, Filippo Graziani, Piero Pelù, Cristina D'Avena, i The Kolors; inoltra, anca el Rocco Tanica el sona 'na quai canzon (Cara ti Amo, Il circo discutibile, TVUMDB, Shpalman). El concert a l'è staa anca registraa in diretta in su RTL 102.5.
1858
El 1858 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.