cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tavassàn cun Vilavèsch
Storia
L'é stai in de la Secunda Guera Mundial che el paés l'è cresìd tantìsim in de la frasiòn Tavasàn, da una part a l'altra de la Via Emilia. Alùra el Cumün e la Paròchia i èn stai spustàdi pròpi a Tavasàn. In d'i an '90 anca la Paròchia de Vilavèsch l'ha pers el cüràt e i èn restàdi i dü prét de Tavasàn.
Alber
El légn di albor el servìs principalmént par fa i mobil e i finèstor d'le cà, ma anca la carta o par és brüzàd par scaldàs.
Les Musardises
I ótre òpere del Rostand
Le Cyrano de Bergerac 1897
Ol Rì de Predùr
Ol Rì (italianizàt per erùr en il Rino) l'è 'n sariulì de la pruinsa de Bèrghem che ‘l pàsa sul che per Predùr e l' fenès in del lach d'Isé.
Peist
Peist a l'è un cumün svizzer del distret de Plessur. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 7.93 km², e al se tröva a una altitüden de 1340 meter sura al livel del mar.
Storia
Peist l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1084 col nom de de Paiste.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Aurach bei Kitzbühel
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Le Pâquier (CH-FR)
El cumün de Le Pâquier al se tröva a una altitüden de 747 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Gruyères, La Tour-de-Trême.
Bad Steben
Bad Steben l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hof. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.84 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Bílsko u Hořic
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Funafuti
A l'è un'atol furmaa de 33 isul piscininn e'l gh'ha pressapoch 4.500 abitant.
Marbach am Neckar
Marbach am Neckar la se tróa a 'na altèsa de 224 méter sura 'l leèl del mar.
Strada de prima class 64
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 16.384 km. La conliga Františkovy Lázně.
Tuvalu
A l'è un rosc de isul de 9 isul piscininn in de l'Ucean Pacifich. I stat püssee arent a hinn Kiribati, Samoa e Figi.
Sainte-Hélène (FR-48)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Gesa de San Vitor (Milan)
thumb|300px|El denanz de la gesa. La gesa de San Vitor (ofizzialment in italian: basilica prepositurale di San Vittore al Corpo) a l'è ona gesa catolega de Milan.
La se troeuva in la contrada de San Vitor, in del center storegh de Milan, minga delong de la gesa de Sant Ambroeus.
Scima de Cagnon
La Scima de Cagnon (in del dialett de la Val Verzasca: er Scima de Cagnom ; in Italian: Cima di Gagnone) l'è on mont del Canton Tisin. L'è alta 2.518 meter sora el nivell del mar e la toeu part ai Lepontinn (Alp Tesines del Verban). La se troeuva in tra la Val Verzasca (Gerra) e la Leventina (Pollesg). Se pò passà de ona banda a l'altra, grazie a on pass. De la part leventinesa la nass la Val de Cagnon, de quella verzaschina inveci la Val Moeutt, che la ghe da anca el nomm a on riaa che poeu el feniss dent a la Verzasca.
Restell (arnes)
El nomm
El nomm "restell" el vegn del latin rastrellum, diminutiv de raster o rastrum (con l'istess significaa). La parolla l'è spantegada anca in del rest de l'Italia (toscan rastrello o rastello, venezian rasteło, napoletan rastiello, sicilian (g)rastieddu ) e anca in del frances râteau e in del spagnoeu rastrillo. Del neolatin l'è passaa anca in alter lenguagg, compagn del breton rastell. In catalan l'è rampí, in portoghes angazo, in galizian ancinho.
Darf
Del teretóre comünàl fà part apò a le frasiù de Boér, Pelalégor, Gorsù, Scià, Erbàn, Angù, Bèsem, Codelàch, Montècc e Còrna. thumb|290px|right|Puzisiù de Darf en [[Val Camònega]] El cèntro comünàl el se tróa a 220 meter d'altèsa sùra 'l leèl del mar.
Marsala
Marsala l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Trapani. El g'ha presapóch 77.013 abitàncc, 'na superfìce de 241 km² e 'na densità de 320 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mazara del Vallo, Petrosino, Salemi, Trapani.
Navalosa
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Covema
La Covema l’era öna società che la laura in di setùr del plastiga, ide la produsiù de maqinas, ma ach in del setùr de l’inzegneréa.
Port Vila
thumb|right|200px|El palaz del parlament Port Vila a l’è la capital de Vanuatu.
Libia (metropolitana de Roma)
Libia  l'è 'na stazion de la Linia B de la Metropolitana de Roma.
Krottendorf-Gaisfeld
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Giusepp Boss
Per brio, mi resti muffe troo el eoo vìa. Per trova moeud de datt desmostrazion Del piaseron, del gust , de la legria Che senti in del me cceur in si' occasion : Hoo calaa i lampeditt a Vostarla. Per cress. lumagh a l' illuminazion j Hoo preparaa on beli dett a letter bus Che toj ch'el faga corr tutt el Cordili.
Figueres (Alt Empordà)
Stòria
Ol nom atüal al dería de Ficaris, de l'época visigota. Ol 1297, ol rei Jaume I gh'al consedía furs e, agn piö tard Hugo IV, cunt d'Empúries, la insendiàa. De l'antiga müraja la resta in pé la torre Gorgot, integrada al Teatre-Museu Dalí.
Vanuatu
A l'è un rosc de 83 isul.
Storia muderna
Vanuatu a l'è staa un "Condominium" del Regn Ünii e de la Francia, cunt el nom de Növ Èbrid, del 1906 al 1980, quand che hann utegnüü l'indipendenza.
Oberriexingen
Oberriexingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ludwigsburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 8.17 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Les Salces
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Les Salces l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Carcès
Carcès l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Cotignac, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 35.76 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 110 méter a 'na altèsa màsima de 396 méter s.l.m.
Stazion de Ercolano Scavi
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
MotoGP
La MotoGP l'è la masima categuria (in termin prestasiünal) da moto da cursa sul circuit definida da la Federasiün Internasiünal da Mutociclism. I cürs urganizàà per la MotoGP in i Gran Premi dal Campiunà Mundial da la MotoGP. L'é la class regina dal Motomundial dal 2002 quand l'ha sustituì la Class 500.
Heinrich Wilhelm Olbers
Endel 1797 el g'ha ideàt en método per determinà le òrbite de le cométe che l'è dopràt amò 'ncö. Endel 1802 el g'ha localizàt Cerere, che l'ìa zamò stàda scuprìda l'an prìma de Giuseppe Piazzi ma che sübit dòpo l'ìa stàda pirdìda. Lü el l'ha retroàda pròpe endela puzisiù pervìsta del matemàtich Carl Friedrich Gauss.
En sò unùr gh'è stat batezàt:
Lupiñén-Ortilla
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Gianni Brera
Biugrafìa
Turnad a la vita da civil, ind al 1945 l'è stai ciamad da Bruno Roghi a la Gazzetta dello Sport, el püssè impurtant giurnal spurtìu italian. Ind al 1949, dopu un furtünàd reportage dal Tour de France, n'è diventad diretur. L'è stai insì el püssè giuin diretùr ind la storia dal giurnalism italian.
El Giuan l'è mort ind la sò Padania el 19 disémbor dal 1992 in un incident stradal, ménter el turneva a cà da Malé, ins la strada che culega Cudogn a Casal. Ind al 2003, l'Arena Cìvica de Milan l'ha ciapad el sò num.
Scumagne
El Giuan l'ha cread tante indimenticàbil scumagne che i en rimaste ind la memoria d'i tifus sportìu e miga: Acacon par Helenio Herrera, Acachin par Heriberto Herrera, el Cavalier par Silvio Berlusconi, el Russ Sguladù par Eugenio Monti, Baron Trichetrache par Franco Causio, Abatin par Gianni Rivera, Rumb de Trunada par Gigi Riva, Pulicion o Puliciclon par Paolo Pulici, Bonimba par Roberto Boninsegna, Piper par Gabriele Oriali, Piscinin par Franco Baresi, Simba par Ruud Gullit, Re Puma e Prestipedadù par Maradona, Massinissa par Pietro Paolo Virdis, Deltaplan par Walter Zenga, Stradivialli par Gianluca Vialli, Massandro par Sandro Mazzola, Felix-de-Mundi o Nigula Russa par Felice Gimondi, Peppinoeu  par el culega Beppe Viola e la Gensianela Napulitana par l'àltor culega Antonio Ghirelli.
Pont-en-Ogoz
Pont-en-Ogoz a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.95 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
John Lindley
Vìta e òpere
Come profesùr el g'ha scriìt divèrse òpere scintìfiche e popolàre, e pò 'l g'hà apò contribüìt mìa póc al Botanical Register, del quàl l'è stàt editùr per divèrsi agn, e al The Gardeners' Chronicle, endèl qual el g'ha ìt l'encàric de cürà 'l deartimàt orticültüràl a pàrter del 1841. L'è stàt sòcio de la Royal Society, de la Linnean Society e de la Geological Society. L'è mórt endèla sò cà a Bedford Park arènt al Turnham Green.
Topeka
Topeka a l'è la capital del Kansas, vün di stat di Stat Ünì d'America. La gh'ha 121.570 abitant.
Remseck am Neckar
Remseck am Neckar l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ludwigsburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 22.82 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Autostrada A29 (Italia)
L'Autostrada A29  a l'è 'n autostrada italiana che l'è in Sicilia e verta del e gestida de ANAS. Longa 119 km, la conliga Palermo e Mazara del Vallo.
Elettrotreno FS ETR.600
Caratteristegh tecnegh
El gh'ha anca el rampin automatich per cobbiànn 2 senza intervent del personal de terra.
Pignatta
La pignatta (ciamada anca pugnatta in d'on quai dialett del nord) a l'è on lavorà indè che se metten dent i mangià che se voeur fà buj o coeus in sul foeugh. De norma a l'è redonda e la gh'ha in sul sò bord vun o pussee manegh. De solet a l'è anca fada de metall (ferr, azzal, aramm), ma la pò vess anca de preja o de terracotta, a segonda de l'esigenza o di tradizion locai. El nomm lombard el ven de l'ispagnoeu piñata e l'è doperaa anca in del sicilian (pignata).
Stammbach
El cümü de Stammbach el se tróa a 'na altèsa de 550 méter sura 'l leèl del mar.
Urobi
In Lumbardia in dell primm mileni a. C. la s'è svilüpada quela che in archeulugia la se ciama la cultüra de Gulaseca. I "Gulasechian" i staven sü una teritori de 20.000 km²,dai Alp fina al Po, dala Valsesia al Sère. La cultüra de Gulaseca la s'è dunca svilüpada in de 'n ambient pitost diferent, sia cumè teritori che cumè datazion: la incumencia in dell XIII secul a. C. cun la cultüra de Canegraa e la finiss cun i invasion di Gai. I Urobi dunca, insema a oltri pupulazion che i staven su quell teritori chì, cuma i Leponzi, i Moesiates, i Insubres e i Laevi Ligures a i henn cunsideraa di archeologi e di glutologi una pupulazion de Ligür celtizaa o Celto-Ligür nasüü dopu la penetrazion de gent che i vegneven dela region tudesca dell Renu e dell Danübi, a i henn rüaa in Italia nord-ucidental in etaa püsee antiga di invasion celtich del IV secul a. C. e i s'henn stanziaa tra l'Òi e 'l Tisin.
Spigno Saturnia
Spigno Saturnia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Latina. El g'ha presapóch 2.662 abitàncc, 'na superfìce de 38 km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ausonia (FR), Coreno Ausonio (FR), Esperia (FR), Formia, Minturno.
Robecchett
Rubichet (pernonzia local: [ru:bi'ket]; in italian: Robecchetto con Induno) l'è un comun de la Pruincia de Milan. Rubichet el se tröva a nòrd-òvest de Milan, lungh el fiüm Tisin e al cunfin con la Pruincia de Novara (comun de Gajaa). A Rubichet ghe viven 0 persònn. Oltra ai düü center principai a gh'è anca una fraziun, ciamada Malvaj.
Popolazzion forastera
Nel 2021, i forester resident a Rubichet hinn 352 e rapresenten ol 7,4% de la popolazzion totàla. Ol grüp foraster püsse numeros l'è de quèi che vègnen dal Pakistan cunt el 29,3% de la popolazzion, pœu de quèi che vègnen da la Cina (20,5%) e da la Rumania.
Sci
Fondàa nel 1975 a Malvai, el Sci Club, g'hà ciapà ol nòm da San Bernard, ol Sant dèl paés e ol protetùr di quèi che vann süi sci. Grazzia al Don Giuseppe Sormani, la sèd a l'è stà mèsa ind la Piazza San Bernard che l'è de proprietà de la paròchia.
Stazion de Portici Bellavista
La Stazion de Portici Bellavista a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Carnoules
Carnoules l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Cuers, del circondàre (arrondissement) de Toulon e del dipartimènt del Var.
S
S (minuscol s), essa in lombard, l'è una letera de l'abecee latin.
Saint-Martin-la-Plaine
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.7 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 257 méter a 'na altèsa màsima de 630 méter söl leèl del mar.
Ferdinando Fontana
El pajsan stemegnon Per vorè tropp guadagnà su on cappon, a on pajsan stemegnon el ghè restaa in del gœubb, e dal mercaa el tornava a cà soa tutt smorfïaa, quand l'ha incontraa on birbon ch'el gà ditt: "Ven cont mi dal spezïee, che ghè lì sul canton, e mi tel faroo vend!... Te vedaree!..." E el pajsan figurass se el ghè andaa adree!
Assignan
Assignan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Chinian, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.95 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 173 méter a 'na altèsa màsima de 408 méter söl leèl del mar.
Bad Häring
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Chasse-sur-Rhône
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chasse-sur-Rhône l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Comunism de guerra
Econòmich
Per garantì el soraviv di gent de la città a la famina i paisan eren obligaa a dà tutt quell che ghe vanzava al governo e tucc i aziend e i banch a hinn staa nazionalizaa.
Sachsenheim
Sachsenheim la se tróa a 'na altèsa de 246 méter sura 'l leèl del mar.
Navahondilla
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Treno regional (Italia)
El treno regional (breviaa R o REG) a l'è vuna di categorij de servizzi di treni italian che fann servizzi in tra la midemma Region o in tra Region contigov e che effettuen tucc o la pupart di fermaa.
Villares del Saz
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Monte Urano
Monte Urano (Monturà 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 7.755 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 485 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fermo, Montegranaro, Sant'Elpidio a Mare, Torre San Patrizio.
Prima Giuan Capitel Trii
Prima Giuan
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR> <BR>
Cità de Kawasaki
Kawasaki (川崎市, Kawasaki-shi?) l'è una cità dal Giapun, sitada in da la prefetüra da Kanagawa.
Elettron
Insema cont el proton e 'l neutron, a l'è ona particella che la forma i atomi; el se troeuva minga in del nucli, ma 'l ghe gira intorn.
Dialet da la Val Magia
thumb|350px|La Val Bavona Al Dialet da la Val Magia l'è una variant tisinesa dal Lumbard.
Carateristigh
Al dialet vegg gh'ha però diversi paroi totalment diferent dal dialet moderno che u 's parla incö. I sgint originari da la Valmagia, ch'è nassüü e cressüü lì, i è normalment bon da parlaa anca 'l dialet vegg, ma i 'l dovra quasi mai, parchè gh'è molta sgint mia originaria da lì ch'è mia bon da parlàl.
Una puesia in dal dialet da Cavergn
Tosa: Cara mama, a j'hò 'na cossa, ch'a na pudrù mai tasè, s'u spicissu tru stasera, a v'al faress bé pöi savè. Mama: E ch'at pò pöi vess capitau? Ti n'avrì pöi sgià spans gót ad vign perchè intant mì ch'a fèva lu panau ti fìu int e fòra pal canvign. T: Lu vign u n'è stäcc spans mia u 'l zì bé ch'um l'ha bevü e quan' ch'um sgèva via u na a s'avdeva pü. M: Täs sgiü igliò che la zavata, cjünta sü cuss què ti sei, pòuri nói s'ul savess l'ata, ch'um bèu lu vign inscì addrevè! T: L'è passau Sgiuann Antoni di Mincj, l'ha dicc: "Bondì, a cjuzif catcòssa 'd bél? U m'avress bé mai ligria s'u m'av podess met in l'anél!" M: Per mortinscì l'è tan' che nuta, s'u na t'ha dicc cól che chest; ti duvrissu bé 'vè la testa róta, a crè i sgiövan inscì prest. T: S'u savissu cun che prescia ch'um cór dré squas tüt i dì! A giressu be vüj stessa: l'è bé mai brama da ti! M: Täs igliò, brüta narlósa, tò sü lu bargliégl e va' a fà fögl; a 't diró pöi n'altra cossa tò dré i sträsc da met a mögl. T: Fèm laurà mint u uvlìa basta ch'um lascéia maridàa; a na temi la fadia gnancj s'a vess bé da grepàa. M: Gran lambela scelerada, a vöt tò sü do müsà? Sè t'im fè pöi gnì tentada a 't cascerò pöi fòra 'd cjà. T: Nu fem mia chesta ventüra, bóna vüj, lascémal tòo, perchè s'a speci a j'hò pajüra ch'i 'm pientass pöi tüt igliò. M: D'una tosa capriciosa nu spicéu mai nuta 'd bóm, credim mi che la megl cossa l'è da stòrsciaj lu misóm. [http://archive.org/stream/archivioglottolo16fireuoft#page/550/mode/2up Archivio Glottologico Italiano, vol. 7, pag. 550-551]
Les Romanesques
In de Les Romanesques ol Rostand l' ciapa 'l drama del Roméo e Giulièta del Shakespeare e l' l'à rènt alégher, brilànt, desà che 'l drama l' diènta ü vaudeville.
I ótre òpere del Rostand
Le Cyrano de Bergerac 1897
Les Musardises 1890
Furna
El cumün de Furna a l'è tacaa ai cumün de Grüsch, Jenaz, Peist, St. Peter-Pagig, Schiers, Trimmis, Valzeina.
Chasselay (FR-38)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.45 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 418 méter a 'na altèsa màsima de 729 méter söl leèl del mar.
Rábaszentmiklós
a l'è un comun del Distret de Tét, cont una popolazzion de abitant.
Paceco
Paceco l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Trapani. El g'ha presapóch 10.949 abitàncc, 'na superfìce de 58 km² e 'na densità de 189 ab./km². El cunfìna coi cümü de Erice, Trapani.
Cunsunanta alveulara
Int la funetica de l'articulazion, 'na cunsunanta alveular l'è un son cunsunant articulaa purtanda la ponta de la lengua contra quela part che l'è tra el palat e i dent davanti de sura, in manera da ustaculà l'aria, per fagh fà rumur int el menter la va föra. El nom "alveular" l'è duvüü a quela part chì de la buca, che l'è a furma de bisö, che in latin l'era alveolum.
Patriots of Micronesia
Patriots of Micronesia a l'è l'inn nazzional doperad in, componud del.
San Colomban al Lamber
San Colomban l'è ona exclave de la Città Metropolitana de Milan situada drent a la Provincia de Lòd: el paes el confina cont i comun de Borghett Lodesan, Graffignana, Livraga, Sant'Angiol e Vòri. Inoltra, San Colomban la confina con la Provincia de Pavia (comun de Chignoeu e Miradoeu). L'è exclave perchè, cont on referendum, l'ha scernii de rimanè in la Provincia de Milan quand l'è nassuda quella de Lod.
Canal lateral (crittografia)
In crittografia per canal lateral se intend ona debolezza in d'on crittosistema che la permett de descovrì di informazion in su la ciav o de violà el sistema intregh. Di esempi de canai laterai pòden vèss i temp de esecuzion, i consumm de elettricità, i variazion elettromagnetich e inscì via. Hinn minga consideraa 'me attacch laterai quej faa per ingegneria sociala.
Neütrun
right|thumb|250px|La strütüra del neütrun, fada de tri [[Quark ]] El neütrun a l'è una partisela sübatomiga senza carega eletriga e de massa 939.573 MeV/c² o 1.008 664 915 (78) u (1.6749 × 10−27 kg, poch püssee d'un prutun). El so spin a l'è ½, e l'è dunca un fermiun. La so antipartisela a l'è l'antineütrun. El neütrun a l'è minga una partisela elementara perchè l'è fada de alter partisel: i quark. El neütrun a l'è classifegaa 'me bariun, e l'è faa de dü quark down e un quark up.
Insema ai prutun, i neütrun furmen el nücli de l'atum. Neütrun e prutun vegnen ciamaa anca nücleun.
Michail Sergeevič Gorbačëv
miniatura|drita El Michail Sergeevič Gorbačëv (Privol'noe, 2 de marz del 1931 - Mosca, 30 d'avost 2022) l'è on politegh soviedegh e, dal 1991, russ. L'è staa el primm president e l'ultim cap de stat de l'URSS.
La presidenza e la fin de l'URSS
Despoeu on Colp de Stat ad agost, el 8 de dicember 1991, i president de Russia, Ucraina e Bielorussia deciden per l'indipendenza, e 'l Gorbačëv el se dimett el 25 de dicember del istess ann. El dì despoeu el Soviet Super el decid per s'ceppà l'union.
V
V (minuscol v), ve (masqil) in lombard, l'è una letera de l'abecee latin.
Antipartisèla
In física, ga dísenn antipartisèla a una partisèla ca la g'à l'istèssa màssa e spin de un óltra, dumè ca la g'à càrica elétrica, interazziun fórta e débul al cuntràri.
Lassing
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Zell (ZH)
Zell a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.70 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Burghét
Burghét (anca Burghèt; Borghetto Lodigiano en Italiàn) l'è un cumün de 0 abitant (dàto del  ) de la pruincia de Lod, en Lumbardia.
Vaulruz
El cumün de Vaulruz al se tröva a una altitüden de 820 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Gruyères, Riaz, Sâles, Semsales, Vuadens.
Naloučany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Schüschaiver
In del pomezzdí i giuen, vestii a festa cunt i custüm tipegh engadines, se tröen tücc insema a Ftan e li fann a sort inscí de cubià i bagaj ai tusann che andaràn insema a l’edifizzi de la scöra e balaràn insema tüt el dí finn a la sira. . In tra i spetacuj presentaa di giuen del paes e di olter assuciassiun cultüraj, i nöf uturidaa vegnen ciamaa de fà giürament cunt un bel seraman (Milanes per “strengiüda de man”). A la fin pö gh’è anca Müsega live.
Servières
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 840 méter a 'na altèsa màsima de 1265 méter söl leèl del mar.
Château-Bernard
Château-Bernard l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Monestier-de-Clermont, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Château-Bernard l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
X
X (minuscol x) l'è una letera de l'abecee latin.
Esàgon
Ol perìmeter d'ün esàgon
Per troà 'l perìmeter d'ü esàgon, se 'l esàgon l'è mia regolàr, mè fà l somatòria de töcc e sés i làti, menimà se l'è regolàr bàsta fà.
Oj, svijetla majska zoro
Oj, svijetla majska zoro a l'è l'inn nazzional doperad in Muntnegher, componud del Sekula Drljević in la version d'incoeu e derivad de 'na melodia popolar.
Čermná (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Trutnov.
Èza
El cunfìna coi cümü de Édol, Grosio (SO), Incüzen, Mòn, Put de Lègn, Sondalo (SO), Temù e Viù.
Versilia
Turismo de sciòre
La Ersilia l’è isé famusa ach grasie a di film che i è stai giràcc pròpe a Forte dei Marmi compàgn de Sapore di Sale con di atùr compàgn del Jerry Calà.
I spiage
La spiagia de la Ersilia l’è töta de sabia fina e zaldina e l’è granda, ma pròpe granda, tat che cóme negót ghe sarà tra i 100 e i 150 méter de spiagia tra ‘l mar e ‘l lungomàr.
La pista di bici
In banda al lungomàr gh’è öna bèla pista per i bici che la à da Forte dei Marmi zó ‘nfina a Viareggio e la biciclèta l’è ‘l ideàl per möès ‘n Versilia.
San Simù
El cunfìna coi cümü de Blèl, Brembila, Füipià, Gerusa, Locadèl, Röda, Sant Imbù.
Eptàgon
'l eptàgon o etàgon (dal Gréch Antìch, da ept cioè sèt e gonos cioè àngoi), l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon che 'l gh'à sèt làti; menimà se ciàma eptàgon regolàr, ün eptàgon che 'l gh'à i sèt làti töi lónch istès e i sèt àngoi töi gràncc istès e cioè de 128,571 gradi.
Giovanni Barrella
Portinara
- Portinara
Disabilità
La disabilità a l'è la condizzion de chi, a causa de 'na menomazzion, el gh'ha una capacità pussee bassa de moeuves in l'ambient social rispet a quell che l'è considerada la norma, e che l'è donca manch autonom in la soa vita e l'è in d'una condizzion de svantagg rispet a la media.
Rábapatona
a l'è un comun del Distret de Győr, cont una popolazzion de abitant.
Tranvia de la Val Trompia
Verta del 1882 e sarada in del 1934, l'era in Pruvincia de Bressa.
Eartha Kitt
El Eartha Mae Kitt (North, South Carolina, 17 de genar del 1927 – Weston, Connecticut, 25 de dicember del 2008) l'è staia ona atris, cantante, cabaretìsta e ativìsta americana.
Ostrya carpinifolia
Ecologìa
L'è 'na spéce che g'ha bizògn d'en tèp vegetatìf lónch, 'N itàlia la crès enfìna ai 1000-1200 m s.l.m.. La g'ha bizògn de piö tata àiva che nó la rùer. Endèi ambièncc de culìna de la penìzola la vé sö piö che óter endèle còste al vach. La preferés le tère calcàree e marnùze, la sopórta mìa i ristàgn de àiva, ma la se adàta bé ai teré argilùs.
Casben
Casben (Casbeno) a l'è vun di rioni de la città de Vares e 'l cunta circa 4000 abitant. Situaa in de la zòna sud de la città, Casben el se troeuva longh i spond del Lagh de Vares e fina ai Ann Vint l'era el limite inferior del comun. El confina a nòrd-est cont el center comunal, a sud con Bobbiaa (col qual l'è stòriga la rivalità di Casbenatt) e a òvest con Masnagh. L'è vun di quarter residenziai con pussee verd de la città, con vill molto bei, sia privaa che pubbligh.
Narros del Castillo
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Mohelno
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Prima Giuan Capitel Quater
Prima Giuan
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR> <BR>
Saint-Michel-sur-Rhône
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 140 méter a 'na altèsa màsima de 436 méter söl leèl del mar.
Golasc
El golasc (Gulasch in todesch, guláš in boem) a l'è un mangià tipegh mitteleuropee, fad de carna bovascia e pu o manch fad 'me zupa, per esempi quell boem l'è tipegament sech, menter quell ongares l'è propi 'na zupa.
San Pietro di Cadore
San Pietro di Cadore (en vèneto: San Piero de Cador; en ladì: Sam Piero) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 1.833 abitàncc, 'na superfìce de 52 km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de San Nicolò di Comelico, Santo Stefano di Cadore.
Oslo
|right|160px Òslo a l'è la capital de la Nurvegia.
Friedrich Gottlieb Bartling
El g'ha stüdiàt scènse natürài a l'Ünivesità de Gotinga, e 'ndèl 1818 l'è partìt per en viàs en Ungherìa e Croàsia miràt a aprofondéser la sò matéria. Endèl 1822 l'è dientàt conferensér a Gotinga, endóche piö tàrde l'è dientàt apò a profesùr, e 'ndèl 1837 l'è numinàt diretùr del giardì botànic. El zèner de piànte Bartlingia de la famìa de le Fabaceae, el ciàpa 'l nòm en sò unùr.
Campanula petraea
Sinònim
Atensiù: gh'è dei oter taxon che porta el stès nòm ma i è cunsideràcc mìa legìtem, i se referés a dele ótre piànte de la famìa de le Campanulaceae e i sarès:
Incüzen
Teretóre
thumb|290px|right|Puzisiù de Incüzen en [[Val Camònega]] L'abitàt el se tróa a 910 meter d'altèsa sùra 'l leèl del mar e l'è streersàt del fiöm Òi. El pónt piö bas del sò teretóre l'è 'l put de S.Brixio a 842 m s.l.m. e i póncc piö eleàcc i è la Bochèta del Fupù (2728 m) e la testàda de la Al Andrina (2907 m).
Cuurdinade
46.22222°N, 10.35833°W
Stazion de Maccarese-Fregene
La Stazion de Maccarese-Fregene a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia ferrovia Tirrenica. L'è foeura de la tariffa urbana romana.
Referendum consultiv del 2017 in Veneto
Posizion
Tucc i partii del Consili Regional s'hinn s'ceraa per el Sì, anca se on quaj consiliee l'ha preferii l'astension.
Moto2
La Moto2 l'é la categuria intermedia dal Motomundial. L'ha sustituì la Class 250 dal 2010.
Tit Capitel Vün
Capitel Vün
10Già che tant personn hinn no sutamèss, parladúr di coss inütil e imbrujadúr, spezialamént quij de la circuncisiún, 11l'è necessari sarà i lur bucch, lur che stravachen cà intregh insegnand coss che hinn no necessari per via de guadagn desunést. 12Quajdún de lur, el lur propi prufèta, l'ha dii:
Zafra de Záncara
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Palo (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Leutschach an der Weinstraße
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Soluzion Barcelona
A gh'è ona banchina a isola e dò laterai, e donca i laterai hinn doperaa domà per salì e quella central per andrà giò o, di voeult, per tucc e du i operazion.
Italia Sovrana e Popolar
Italia Sovrana e Popolar (Italia Sovrana e Popolare in italian) a l'è una lista politica candidada in di elezzion politeghe italiane del 2022, de orientament popolista, socialista, sovranista e euro-scetegh, lanziada el 25 de luj del 2022 del Marco Rizzo, de l'Antonio Ingroia, del Stefano D'Andrea, del Francesco Toscano e de l'Adriano Duina.
Narrillos del Álamo
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Châtelus (FR-38)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Châtelus l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Arles
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Pès
miniatura|300px|drita I pès i è dei animài vertebràcc acquàtich dotàcc de brànchie e de pìne, col còrp de sòlet töt quarciàt de scàie. Se i tróa tat endèle àive dólse (lach e fiöm) come che 'n àive salàde (mar): se i tróa tat endèle surtìe de mut (salmerì de le fontàne, gubiù) come che 'ndèle àive piö fónde deo océani (Saccopharyngiformes, Anoplogaster cornuta).
Muldavia
Urganizaziun pulitiga
El president a l'è 'l Maia Sandu (Майя Санду) (del 2020).
Agnone
Agnone l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 5.825 abitàncc, 'na superfìce de 96 km² e 'na densità de 61 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belmonte del Sannio, Capracotta, Carovilli, Castelverrino, Castiglione Messer Marino (CH), Pescolanciano, Pescopennataro, Pietrabbondante, Poggio Sannita, Rosello (CH), Schiavi di Abruzzo (CH), Vastogirardi.
Chișinău
Geugrafia
right|200px Chişinău a l'è al center de la Muldavia, in sül fiüm Bîc.
Trélans
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 714 méter a 'na altèsa màsima de 1469 méter söl leèl del mar.
Menhartice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Aubagne
Aubagne l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chef-lieu des cantons d’Aubagne-Est et d’Aubagne-Ouest, del circondàre (arrondissement) de Marsìglia e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 54.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 74 méter a 'na altèsa màsima de 701 méter s.l.m.
Stazion de Ladispoli-Cerveteri
Interscambi
Fermada de l'autobus
Canz
Quand el nass el paes
I primm omen ch’hinn vegnuu a stà a Canz, per quell che se sà, hinn vegnuu in de la fin de la giazzada del Würm, in de l’etaa mezana de la prea (press a 10000 ann fà). El casott de cascia a 900 meter sul mont Raj l’è staa doperaa d’estaa fin a l’etaa mezana del bronz.
El primm paes in del sitt d’incoeu l’è de l’etaa di Roman, quand hann marcaa i strad maggior per soldaa e mercant. De quell temp chì l’è stada trovada on cepp arent al Lagh del Segrin per marcà i distanz su la strada, inveci in del 1822 l’è saltada foeu ona tomba romana cont i sò arnes.
Muñosancho
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Diocesi de Fidensa
Teritòri
La g'ha 70 paròchie e 4 vicariàd: Urbano-Suburbano, Salsomaggiore Terme-Pellegrino Parmense, Busseto-Bassa Parmense e Bassa Piacentina.
El patròn d'la diocesi l'è San Dunìn (San Donnino in Italiàn, che l'è stai decapitàd propi a Fidensa in del 296; el sò corp el riposa in d'la cripta d'la catedràl.
Ampelmännchen
Per semplificànn la comprension l'ha scernuu per el ross on omm in pee che cont i brasc el sbarra la via e per el verd 'n omm che 'l cammina, in origin a drizza ma poeu spostaa, per di reson ideològich, a manzina.
Cassina de Brughet
Storia
Comun autonom fina al 1730, l'è stad tacad poeu a Sinagh, che in del 1928 l'è stad tacad a Busti.
Donca, incoeu, el vegg comun de Cassina de Brughet, a l'è partid in di rion bustoch de Sant Edoard e de Santa Cros.
Robinia pseudoacacia
Difuziù
Per contrastà la difuziù del rübì 'ndèi bósc endóche 'l s'è fat dét, l'è mèi lasà nì ècie le piànte, perchè le scàmpa mìa tat e le vé ècie a la svèlta. Suratöt ghe sarès mìa de soncà vià le casàde perchè chèsto 'l farès óter che dàga vigùr a la piànta.
Scartament metrich italian
Storia
Cont el colonialism italian 'sto sistema l'è esportaa: in del 1901 l'è verta la ferrovia Massaua-Asmara, in del period de la segonda guerra mondial hinn faa su di ferrovij in Libia con 'sto scartament, in tra el 1914 e 'l 1941 l'è stada in servizzi in Somalia la Ferrovia Mogadiscio-Villabruzzi.
Cont el temp i lign in Italia con 'sto scartament hinn staa saraa: la red FS a scartament redutt de la Sicilia, in pee del 1903, l'è completament sarada in del 1987 dopo de 'n period de depotenziament, menter la ferrovia Rimini-San Marin l'è sarada durant de la guerra paj dagn ricevuu.
Same origin policy
La same origin policy (regola di midemm origin in ingles) a l'è 'na regola seguida de la pupart di lenguagg de scripting nivell client, el pussee important el JavaScript, che 'l serviss a impedì ai resors specifich de 'n daa domini de vess doperaa de 'n alter domini, ròba che la pò mitigà attacch compagn del CSRF.
Vlčice (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Trutnov.
Châtonnay
Châtonnay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Bournay, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Châtonnay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Monti Tiburtini (metropolitana de Roma)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Enàgon
Ol perìmeter d'ün enàgon
Per troà 'l perìmeter d'ü enàgon, se 'l enàgon l'è mia regolàr, mè fà l somatòria de töcc e nöf i làti, menimà se l'è regolàr bàsta fà.
L'àrea d'ün enàgon
Öpör s' pöl fà:
Torio
250px|right|thumb|Aspèt del tòrio (coi sègn de la curuziù) El tòrio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Th. El g'ha nömer atòmich 90, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de tòrio el g'ha 90 prutù. En natüra se 'l tróa sota fùrma de 'n ünech izòtopo, el 232Th che però l'è 'n brizinì radioatìf (emivìta de piö de 14 miliàrdi de agn.
S-Bahn
Una S-Bahn a l'è, in la coltura ferroviaria germanega, un servizzi ferroviari suburban che 'l da un servizzi compagn a quell de 'na metropolitana in di cità e che 'l po conligà anca pussee cità insema, despess - ma no semper - in su di binari minga isolad del trafegh ferroviari ordinari, ma despess gh'hann di so sezzion riservade.
Prima Giuan Capitel Cinch
Capitel Cinch
1Ognidün che 'l cred che Gesü l'è 'l Crist l'è generaa de Diu, e ognidün che 'l vör bén lü che l'ha generaa, el vör bén anca lü che l'è staa generaa de Lü. 2De chest nümm savèmm che vörum bén i bagaj de Diu: quand nümm vörum bén Diu e fèmm i so cumandamént. 3Degià che chest l'è 'l bén de Diu: che usservum i so cumandamént. E i so cumandamént hinn no pesant, 4perchè ognidün che l'è nassüü de Diu el vinc el mund; e chest a l'è la vitoria che l'ha vinciüü 'l mund: la nostra féd. 5Chi l'è che 'l vinc el mund, se no chi 'l cred che Gesü l'è 'l Bagaj de Diu? <BR> 6Chest l'è chi l'è vegnüü per mezz de aqua e sangh, Gesü Crist--no dumà per mezz de l'aqua, ma per mezz de l'aqua e del sangh; e 'l Spirit l'è chi 'l da la testimunianza, perchè 'l Spirit l'è la veritaa. 7Perchè trii hinn quij che dann la testimunianza: 8el Spirit, l'aqua, e 'l sangh, e chest trii hinn vün. 9Se nümm ricevum la testimunianza de la gént, la testimunianza de Diu l'è püssee grand, e chest l'è la testimunianza che Diu l'ha daa sül so Bagaj. 10Chi 'l cred in del Bagaj de Diu el gh'ha la testimunianza in de sé medemm; chi 'l cred no in de Diu el ghe fa un busiard, perchè l'ha credüü no in de la testimunianza che Diu l'ha daa sül so Bagaj. 11E chest l'è la testimunianza, che Diu l'ha daa la vita eterna a nümm, e chesta vita l'è in del so Bagaj. 12Chi 'l gh'ha 'l Bagaj el gh'ha la vita; chi 'l gh'ha minga 'l Bagaj de Diu el gh'ha minga la vita. <BR> 13Mì v'huu scrivüü chest coss, perchè vialter sapiuv che gh'avii la vita eterna, a vialter che credii in del nomm del Bagaj de Diu. 14E chesta l'è la cunfidénza che gh'èmm in de Lü: qualsessìa cosa nümm dumandum segund la sua vuluntaa, el me sent. 15E se nümm savèmm che 'l me sent in de qualsessìa cosa che dumandum, nümm savèmm che gh'èmm chell che èmm dumandaa.<BR> 16Se quejdün el ved el so fradèll cumètt un pecaa che sia no a la mort, el dumandarà, e 'l ghe darà la vita, a quij che cumeten pecaa che sia no a la mort. Gh'è pecaa a la mort; per chell mì a disi no che 'l dumand. 17Tüta l'iniquitaa a l'è 'l pecaa, e gh'è pecaa no a la mort.<BR> 18Nümm savèmm che ognidün che l'è nassüü de Diu el peca no, ma chi l'è nassüü de Diu el ghe varda, e 'l malign el ghe tuca minga. 19Nümm savèmm che sèmm de Diu, e tütt el mund l'è sota 'l malign. 20Ma nümm savèmm che 'l Bagaj de Diu l'è vegnüü, e 'l m'ha daa la cumprensiún per cunuss chell che l'è ver; e nümm sèmm in del ver, in del so Bagaj, Gesü Crist. Lü l'è 'l Diu ver e la vita eterna. 21Bagaj, tegnív luntan di ìdul.
Pruteina
Strütüra
A hinn i prim particular cunfurmaziun spaziaj che poden ciapà i cadenn per efet de la furmaziun de ligam a idrogen. A hinn per esempi furm carateristigh 'me la "alfa eliga" e'l "beta fujet", o anca furm globülar.
Sintesi
In di urganism vivent i pruteinn se sintetizen cunt un prucess ciamaa sintesi pruteiga per mezz de l'infurmaziun che la gh'è dent in del DNA.
Lablachère
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Santa Venerina
Santa Venerina l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania, endèla regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 20 km a nordèst de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 8.148 abitàncc e 'na superfìce de 18,8 km².
Saint-Paul-de-Vézelin
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Paul-de-Vézelin l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pér
a l'è un comun del Distret de Győr, cont una popolazzion de abitant.
Radar meteorològich
El radar l’è bon de rilevàa la distanza del’oggètt grazie al temp de viagg (de andada e de ritorna) del segnàl; la direzion de l’oggètt rilevàa a l’è quèlla indoe l’è stàa puntàa el Radar.
Sfruttament dell’effètt doppler per la stima de la turborenza (radar doppler)
indoe Vr a l’è la velocitàa radiàl del soggètt e { \lambda} la longhèzza d’onda. Per quèst i particol che se vesìnen o se slontanen dal Radar pròvochen on cambiament de freguenza; tuttamanch la massima velocità che la po’ vèss rilevada cont el sfruttà l’effètt doppler a l’è:
Alban (VC)
El paes el se tröva tra el fiüm Sesia e 'l riaa Marciazza. El cunfina cun la Pruvincia de Nuvara (La Badia).
Bank switching
El bank switching a l'è 'na tecnega doperada per volzà la memoria a disposizion oltra a quella che el processor a l'è bon de indirizzà, soratutt doperaa in di computer e in di console a 8 bit, menter incoeu a l'è limitada a 'na quaj situazion particolar, soratutt in di sistema embedded.
Viola odorata
Distribusiù e habitat
La crès dré ai màrzegn del bósch o 'n radüre. I fiùr i tàca a fiurì amò prìma de la primaéra e i desmèt prìma che cumìnce l'istàt.
Territori del Nord
drita|miniatura|200x200px|El Territori del Nord in Australia. El Territori del Nord (Northern Territory in ingles) a l'è vun di territori federai de l'Australia, con capitala Darwin, indova che la viv circa la metà de la popolazzion. El territori l'ocupa la part center-setentrionala del mailand de l'Australia e cont i so 1.349.129 km² a l'è la terza partizzion federala del Paes dopo di Stat de l'Australia Ocidental e del Queensland. El territori a l'è poch popolad, con circa 249.000 persone in del dicember del 2021.
Storia
thumb|El Territori del Nord spartid in du in del 1927. L'area de quell che incoeu a l'è el Territori del Nord l'è stada abitada di indigen de miara de agn, de circa 48.400 a 68.700 agn indree. I europee hann vedud la costa del territori per la prima voeulta in del secol XVII, poeu i ingles inn stad bon de fondà Darwin in del 1869. El Territori del Nord a l'era part del Noeuv Galles del Sud del 1825 al 1863, foeura che per un curt temp del febrar al dicember del 1846, quand che l'era part de l'Australia Setentrionala. Poeu el territori l'ha fad part de l'Australia Meridional del 1863 al 1911, quand che el 1 de sgenar a l'è stad spartid del Stat. In tra el 1927 e el 1931 el Territori del Nord el vegn spartid in North Australia e Central Australia al parallel sud 20.
Geografia
El Territori del Nord el confina con l'Australia Ocidental a ovest (meridian est 129), con l'Australia Meridional a sud (parallel sud 29), e cont el Queensland a est (meridian est 138). A nord, el territori el gh'ha el Mar de Timor, el Mar d'Arafura e el Golf de Carpentaria.
Balaruc-le-Vieux
Balaruc-le-Vieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Frontignan, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
Bundesstraße 441
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Hannover, Regione di Hannover e circondario di Nienburg.
Cornus mas
El Cornus mas (en Bresà: Cornàl), l'è 'na piànta de la famìa de le Cornaceae, uriginària de l'Euròpa meridiunàl e de l'Asia.
Norma (LT)
Norma l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Latina. El g'ha presapóch 3.821 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 127 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bassiano, Carpineto Romano (RM), Cisterna di Latina, Cori, Montelanico (RM), Sermoneta.
Casalmaiòch
Casalmaiòch (Casalmaiocco in Italian) l'è un paés de 0 abitant (dàto del  ) de la Pruìncia de Lod, Italia.
Außervillgraten
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Chatte (FR-38)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chatte l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Benken (ZH)
Storia
Benken l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 858 col nom de Pecchinhova.
Markt Hartmannsdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Santa Marinella
Servizzi
Biliettaria
Saint-Paul-en-Jarez
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Paul-en-Jarez l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazzion de Schönhauser Allee
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Mazzarrone
El teretóre del cümü de Mazzarrone el töl dét apò a le frasiù de Leva e Grassura.
Guzzön
El se tröva a brev distanza de l'estremità meridiunala del Lagh d'Orta, al center de una granda cunca murenega che la gh'ha cume limit a ovest i Prealp che la dividen de la Valsesia e a est de l'Agogna. El gh'ha quater fraziun.
Comps-sur-Artuby
Comps-sur-Artuby l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Comps-sur-Artuby, del circondàre (arrondissement) de Draguignan e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 63.49 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 736 méter a 'na altèsa màsima de 1178 méter s.l.m.
Friedberg (DE-BY)
Friedberg (DE-BY) l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Aichach-Friedberg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 81.20 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Les Vignes
Les Vignes l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Massegros, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
Trutnov
El gh'ha el status de cità.
Treno G.A.I.
Storia
In del 1978 la scomincia la consegna, che la finiss in del 1981. In del 2007 a hinn accantonaa tucc.
Che Guevara
L'Ernesto Guevara, ciamaa Che Guevara u anca Che (nassüü el 14 de Giügn 1928 a Rosario, in Argentina, mort el 9 de Utuber, 1967 a La Higuera, in Bulivia) l'è staa un revulüziunari e guerijee argentin.
Strada de segonda class 113
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 56.017 km. La conliga Český Brod e Vlašim.
La Barben
La Barben l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pélissanne, del circondàre (arrondissement) de Aix-en-Provence e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.85 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 87 méter a 'na altèsa màsima de 204 méter s.l.m.
Sónech
Cuurdinade
46.16639°N, 10.35389°W
St. Antönien
Storia
miniatura|manzína|El center de l'abitaa de St. Antönien St. Antönien l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1451 col nom de Sant Anthonyen. L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Paladio
Ensèma al platino, al rodio, al rutenio, al iridio e a l'òsmio el fùrma el grùpo del plàtino. Entra de lur chèsti elemèncc i g'ha caraterìstiche chìmiche che se 'nsomèa, ma 'l palàdio el g'ha la temperadüra de fuziù piö bàsa e l'è chèl co la densità piö bàsa.
Mark Acheson
El Mark Acheson (Edmonton, 19 de settember del 1957) l'è on comegh e ator canades, cognossuu pussee per i sò roeul 'me doppiator.
Portilla
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Zhou Guanyu
A l'è el prim chines a correr in la massima serie automobilistega.
Fisica
La física mudèrna
A chii scaar chí, i nòster nurmàj cuncètt de velucità, spazzi, teemp a vàrenn püü; i nöff fenòmen c'inn saltaa fö a vègnenn descrivüü da i bròch de la física quantística, da la relatività generaal e da la relatività stréncia.
IUPAC
La IUPAC a l'è un mèmber del Cunsíli Internazziunaal per la Scénza (ICSU, da l'inglees International Council for Science).
Correns
Correns l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Cotignac, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 37.06 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 139 méter a 'na altèsa màsima de 561 méter s.l.m.
Bobingen
Bobingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Augùsta. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 50.45 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Architetura
Ona definizzion larga del concet de architetura la ciaparess dent an'pò 'l prosget de toeut l'ambient construid: de l'urbanistega, al prosget urban fina al prosget di mobii. L'è vuna di ses bei arcc. On quai palazz o alter construzzion i è percepid 'me di simboi colturai e politegh e in de cert cas 'me di oeuver d'art, desgià che i poeul vesser considerad prima de tuscoss en fonsion de la sò forma o strutura sensibil o de la so estetega.
Stazion de Vico Equense
La Stazion de Vico Equense a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.