cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Autobus
I prim bus inn stad inventad, a cavall, in di agn '20 del 1800, con quei a vapor che inn rivad in di agn 1830, menter i prim filobus inn del 1882. In del 1895 a l'è mitud in servizzi el prim autobus che 'l gh'ha un so motor a combustion interna e 'l prim bus prodot in massa a l'è stad el LGOC B-type a du pian, per Londra, che anca incoeu a l'è un simbol de la capital britannega. I autobus con la midema forma del dì d'incoeu resalissen ai agn '50 del secol quell de vint e a partì del noeuv milleni a l'è vegnud su l'interess in sui tecnologie che ghe permeten de vesser pussee ecologegh, compagn de l'alimentazzion con di carburant pussee net de benzina e gasoeuli, el motor ibrid o la trazzion eletriga cont i batarie.
In Europa, per guidài ghe voeul la patenta de categoria D, e per el servizzi professional ghe voeulen di certifegad pussee. In di Stat Unid, ghe voeul una patenta de guida professional.
Apostuj Capitel Vinttrii
Apostuj
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Troubsko
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Magnoliophyta
I fiùr de le angiospèrme i è diferèncc de chèi del rèst de le spermatòfite perchè 'l g'ha dei vertezèi o spirài urdenàde de sépali, pétali, stam e carpèi, e i carpèi i g'ha dét i òvuli e i ricéf el pòlen 'nsìma a la sò superfìce stigmàtica envéce che risiìl diretamènte sùra l'òvulo compàgn che 'ndèle gimnospèrme.
Apostuj Capitel Vinttrii
Capitel Vinttrii
1E despö che Paul l'aveva fissaa i ögg sül sinedri, l'ha dii: «Omen, fradèj, mì me sun cumpurtaa denanz a Diu in de tüta bona cuscénza fin a chèst dì». 2Ma 'l sacerdott scèff Anania l'ha urdinaa che quij che staven vesìn a lü culpissen la sua buca. 3Alura Paul el gh'ha dii: «Diu 'l te culparà, mür sbiancaa! E tì te sedet giudegandum segund la lég, e fasend cuntra la lég te cumandet che mì sia culpii?». 4Ma quij che staven vesìn hann dii: «Te insültet el sacerdott scèff de Diu?». 5Ma Paul l'ha dii: «Savevi no, fradèj, che lü l'è sacerdott scèff, già che l'è scritt: Te diree no maa del capp de la tua gént».
Magnoliophyta
La paròla Magnoliophyta l'è duzìda al fat che fìna a mìa tat tép fa, se pensàa che le magnòlie i éres i fiùr che se 'nsömeàa de piö a le "angiospèrme ancestrài" (la prìma piànta con chèste caraterìstiche, de la qual saès nit fò töte le ótre angiospèrme).
La paròla Angiospermae 'nvéce la vé de l'uniù de dò paròle del gréc antìc: αγγειον (angíon- vas, ánfora) e σπέρμα (sperma, somésa); isé, chèsta paròla cumpunìda la völ dì "somésa che stà 'ndèn vas", e la fa riferimènt al fat che i sò òvuli (e piö tàrde la sò somésa) i è enciurciàcc sö 'ndèna fòia fèrtil che la pórta i òvuli o carpèl. Isé, 'l granì de pòlen per fecondà l'òvulo, el g'ha de tocà 'na superfìce del carpèl preparada apòsta per chèsto (el "stigma") envéce che 'na zó diretamènte sùra l'òvulo compàgn che 'ndèle gimnosperme.
Apostuj Capitel Vinttrii
Capitel Vinttrii
6E quand Paul l'aveva savüü che la vöna part l'era de sadücee e l'altra part l'era de farisee, l'ha criaa in del sinedri: «Omen, fradèj, mì sun farisee, fiöö di farisee, sun giüdegaa sü la speranza e la resüreziún di mort!». 7E quand l'ha dii chèst l'è sücess un disséns di farisee e sadücee e la multitüdin l'è stada spacada. 8Già che i Sadücee disen che la gh'è no una resüreziún né angiul né un spirit, ma i farisee cunfermen tücc de lur. 9E l'è sücess un grand gigul e quij di scrib del part di farisee s'hinn levaa sü e lutaven, disend: «Trövum nagott cativ in de chèst omm; e se un spirit el gh'avess dii, o un angiul?».
Magnoliophyta
La strütüra particular dei sò fiùr l'è mìa l'ünica diferènsa che gh'è col rèst de le spermatòfite, i óter caràter distintìf i è: la ridusiù del gametòfito feminìl a póche cèlule, la dópia fecondasiù (co la formasiù de 'na fìbra nütritìva tìpica, triplòida, ciamàda endospèrma, al momènt che se fùrma l'òvulo), e 'n xiléma e floéma distintìf.
La diversificasiù che gh'è stat endèle Angiospermae l'è 'mpresionànta. Endèl regìster fòsil compàr al prensépe del Cretácic (130 miliù de agn fa), e de chèl momènt lé compàr 'na möcia de fòsii de spéci con grànde diferènse 'ntra de lùre, compàgn che se i ìes comparìde de cùlpo con töta la sò diversità. Darwin stès l'è restàt deànti a chèsto fat e 'l ìa ciamàt en "mistéro spaentùs". Amò 'ncö, presapóc el 90 % de le piànte de tèra le aparté a chèsto 'nsèma. Sö 257.000 spéci vivènti (Judd et al. 2002), le angiospèrme i è le responsàbii de la part piö grànda de la diversità 'ndèle spermatòfite, embriofite e viridofite.
Apostuj Capitel Vinttrii
Capitel Vinttrii
10E quand el disséns l'era sücess, perchè el tribün el gh'aveva pagüra che Paul el füss scarpaa in pèzz de lur, l'ha cumandaa che l'esercit l'andass giò per brancàll del mèzz de lur per menàll a la casèrma.
Magnoliophyta
Isé come che 'l g'ha 'na möcia de spéci, chèsto 'nsèma 'l g'ha apò a 'na gran diersità de portamènt, caraterìstica chèsta che la g'ha pirmitìt de ocüpà töcc i ambièncc ecològic pusìbii. Gh'è dei arbùsti e gh'è dele erbácee, ghe n'è de tèra e ghe n'è de àiva, se le càta 'ndèi dezèrcc isé come che 'ndèle mòte, tat al lièl del mar come che söi mucc piö alcc. La diersità de le spéci l'è piö grànda 'ndèle zòne tropicài e ömede (entùren al 60 % de le spéci i è tìpiche de le zòne tropicài e ìl 75% le pöl crèser al mèi endèn clìma tropicàl), e le càla de nömer de menemà che se va sö de latitùdine, 'nfìna a rià a 'na reprezentànsa minuritària 'ndèle zòne piö frède compàgn che 'ndèla tùndra (che amò 'ncö l'è duminàda de le cunífere).
Le piànte che fa part de le Angiospèrme le reprezènta la fónt principàl de i alimèncc cönsömàcc de l'òm, de materie prìme e prodócc natürài. El piö gròs de la alimentasiù del mónt la vé de apéna quìndes spéci, töte de Angiospérme.
Apostuj Capitel Vinttrii
Capitel Vinttrii
11E 'l dì despö, el Signúr l'è staa vesìn a lü e : «Che te gh'hee bun curagg; già che cuma t'hee daa testimunianza sü i robb sü mì a Gerüsalèmm, inscì l'è necessari che te dee testimunianza anca a Roma».
Gorgo al Monticano
Gorgo al Monticano (en vèneto: Gorgo al Montegan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 3.977 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 147 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiarano, Mansuè, Meduna di Livenza, Motta di Livenza, Oderzo, Pasiano di Pordenone (PN).
Apostuj Capitel Vinttrii
Capitel Vinttrii
12E quand l'era devegnüü dì, despö che aveven faa una cuspiraziún, i Giüdee s'hinn staa ligaa cun giüramént, disend de mangià no né bév, fin che avessen minga mazaa Paul. 13E quij che hann faa chèsta cuspiraziún eren püssee de quaranta, 14i quij, despö che eren naa vesìn a i sacerdott scèff e i anziann, hann dii: «Me sèmm ligaa cunt una granda malediziún de sagià nagott fin che avessum minga mazaa Paul. 15Dunca, indichee vialter adèss al tribün cunt el sinedri perchè 'l el mena giò a vialter cuma se stii per esaminà püssee esatamént i robb sü lü; e prima che lü 'l végna vesìn, sèmm prunt a mazàll».
16E quand l'aveva sentii chèsta imbuscada, el fiöö de la surèla de Paul, despö che l'era riaa e naa denter in de la casèrma, el l'ha ripurtaa a Paul. 17E despö che Paul l'aveva ciamaa vün di centüriún, l'ha dii: «Mena via chèst giüìn al tribün, perchè 'l gh'ha quajcossa de ripurtàgh». 18Dunca, despö che 'l l'aveva ricevüü, el l'ha menaa al tribün e l'ha dii: «El presunee Paul, despö che 'l m'aveva ciamaa, l'ha dumandaa che chèst giüìn el te sia menaa, perchè 'l gh'ha quajcossa de dìtt». 19E despö che el tribün l'aveva ciapaa la sua man e ritiraa al sò propi lögh, el dumandava: «Che cossa l'è che te gh'hee de ripurtàmm?». 20E l'ha dii: «I Giüdee hinn naa d'acordi de dumandàtt che duman te menet giò Paul in del sinedri, cuma se stessen per dumandà quajcossa püssee esatamént sü lü. 21Dunca, che te see minga persüas de lur, già che püssee de quarant'omen de lur stann in imbuscada per lü, i quij s'hinn staa ligaa cun giüramént de mangià no né bév fin che l'avessen minga mazaa, e adèss hinn prunt, speciand la prumèssa de tì». 22Dunca, el tribün l'ha liberaa 'l giüìn despö che 'l l'aveva urdinaa de spampanà nissün che «te m'hee diciaraa chèstcoss».
23E despö che l'aveva ciamaa düü di centüriún, l'ha dii: «Preparee düsént suldaa, setanta cavaliér e düsént lanciér, che di trè de la nocc andassen fin a Cesarea», 24e de pruvedè bestì perchè despö che l'aveva faa muntà sü Paul el menassen in salvu al capp Felis, 25despö che l'aveva scrivüü una letera che la gh'aveva chèsta furma:
26«Claudi Lisia,
al ecelentissim capp Felis:
Salüd.
27Quand stavi vesìn cun l'esercit, huu liberaa chèst omm che l'era staa brancaa di Giüdee e 'l stava per vèss mazaa de lur perchè avevi insegnaa che l'era Ruman. 28E perchè vulevi savè la resún per la qual purtaven un'acüsa cuntra lü, l'huu menaa al lur sinedri, 29el qual huu truaa acüsaa sü quistiún de la lur lég, ma avendugh nissüna acüsa dègna de la mort o legamm. 30E quand la m'è stada repurtada che la ghe füss una trama cuntra l'omm, te l'huu mandaa sübit, despö che avevi cumandaa che i anca i acüsadúr parlen cuntra lü denanz a tì».
31Dunca, i suldaa, despö che aveven ciapaa Paul segund chèll che l'era staa lur urdinaa, l'hann menaa de nocc a Antipàtrid, 32e 'l dì despö, despö che aveven lassaa nà via i cavaliér cun lü, hinn turnaa indree a la casèrma; 33i quij, despö eren naa denter a Cesarea e aveven cunsegnaa la letera al capp, gh'hann presentaa anca Paul. 34E despö che 'l l'aveva legiüü e l'aveva dumandaa de qual pruvincia el füss, e despö che l'aveva certaa che l'era de la Cilicia, 35 «Te scultaruu», l'ha dii, «quand i tò acüsadúr sarànn rivaa», despö che l'aveva cumandaa che 'l füss tegnüü suta vardia in del palazz d'Erod.
Skorošice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Jeseník.
Brencia
El riaa Brencia (ol Brencia in Italia; la Brencia in Svizzera) a l'è on cors d'aqua che 'l scorr tra la Provincia de Còmm e 'l Canton Tisin, longh 12 chilòmeter. El nass in Lombardia tra el Mont Generos e 'l Mont d'Oriment, a 1389 meter, scorr in de la Val Brencia, el passa in Svizzera, indove 'l traversa tutta la Val de Mugg, poeu 'l torna anmò in Italia. Chì el va dent al Lagh de Còmm tra Tavernola (frazion de Còmm) e Cernòbbi.
Chungcheongbuk-do
Chungcheongbuk-do (Nord Chungcheong; hangul: 충청북도; hanja: 忠淸北道) a l'è una pruvincia in del center de la Curea del Süd. La sò capital a l'è Cheongju.
La pruvincia la cunfina cun Gyeongsangbuk-do (al südest), Gangwon-do (al nord), Gyeonggi-do (al nordoest), Chungcheongnam-do (al oest), Jeollabuk-do (al süd), e la cità metrupulitana de Daejeon.
Storia
La pruvincia l'è staia creada in del 1896, dürant la dinastia Joseon, e pö l'è devegnüda part de la Curea del Süd quand el paes l'è devegnüü indipendent in del 1948.
Aministraziun
El Nord Chungcheong l'è dividüda in tre cità (si; 시) e növ cunte (gun; 군).
Passaport bosniach
El Passaport bosniach a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Hontoria del Pinar
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Bolken
Bolken a l'è un cumün svizzer del distret de Wasseramt. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 2.13 km², e al se tröva a una altitüden de 496 meter sura al livel del mar.
El cumün de Bolken a l'è tacaa ai cumün de Aeschi, Etziken, Inkwil (BE), Niederönz (BE), Subingen.
Le Bouchet-Mont-Charvin
Le Bouchet-Mont-Charvin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Thônes, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 745 méter a 'na altèsa màsima de 2407 méter s.l.m.
1449
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Esplegares
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Galgagyörk
a l'è un comun del Distret de Vác, cont una popolazzion de abitant.
Windows 10
El Windows 10 a l'è on sistema operativ per i computer desktop, tablet e smartphone.
PC Desktop
El Windows 10 per PC l'è sortì foeura el dì 29 de Luj del 2015.
Lung el primm ann, el Windows 10 el pò vess descaregà per nagott.
Putenza nessesaria
In pradega, tucc i PC che poden fa partì Windows 7 o Windows 8 poden anca fa partì el Windows 10.
Mobile
Windows 10 Mobile l'è ancamò dre a vess desvilupaa.
Internet di Robb
Gh'è anca ona version del Windows 10, ciamada Windows 10 IoT per comandà di computer me el Raspberry Pi 2 e, me dis el nomm, per vess denter ona red di Internet di Robb.
Vist che quej computer i gh'han minga semper el quader, el Windows 10 IoT 'l gh'ha mia ona GUI.
Sarneghéra
La Sarneghéra l’è ü temporàl a “supercèla”, cioè de chi fórcc fórcc, che ‘l nas a l’impruìza apröf a Sàrnech e che ‘l se spósta d’öna banda sö per ol lach de Lùer e de l’ótra banda ‘l rìa fò ‘n Franciacorta.
Prìma ‘l se fà sènt ol vènt, pò i rìa i nìole col cél e ‘l lach chi diènta nìgher e pò de bòt ‘l vé zó ü muntù de àqua e i è asé öna quach menücc de Sarneghéra per böta a l’ària i cap e i tècc di cà e per mandà sóta àqua i strade e i paìs in rìa al lach.
I Sarneghére i rià sura de töt tra avrìl e löi, ma chèi piö devastàncc i càpita a setèmber.
Pizzoni
Pizzoni l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Vibo Valentia. El g'ha presapóch 1.340 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Simbario, Sorianello, Soriano Calabro, Stefanaconi, Vazzano.
Schwanden bei Brienz
Schwanden bei Brienz a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.1 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Ostià
Ostià (o Üstià; nòm uficiàl en italià: Ostiano) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardia, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Schwanden bei Brienz
El cumün de Schwanden bei Brienz al se tröva a una altitüden de 659 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Giswil, Hofstetten bei Brienz, Brienz e Flühli.
Ostià
Ensèma col cümü de Volónch l'è giü dei ünech du cümü cremunés colocàcc a nòrd del fiöm Òi, chèsta particolarità la se riflèt apò a 'ndèl dialèt che l'è 'na variànt del bresà e mìa del cremunés.
Ostià 'l cunfìna coi cümü de Gabianida, Gàmbara (BS), La Pessina, Pralbuì (BS), Senìga (BS) e Volónch.
Stória
Ostià l'è storicamènt ligàt al teretóre bresà e difàti l'ìa part de la Repüblica de Venésia.
Ai tép de la repüblica de Napuliù l'è stàt asegnàt envéce al dipartimènt del Mincio (1805) che l'ìa part de la pruvìncia de Màntoa e lé l'è restàt apò a dòpo de la custitusiù del Régn Lombardo-Veneto (1815).
Dòpo la Segónda Guèra de 'Ndependènsa (1859) l'è pasàt, ensèma a 'n quach óter cümü mantoà sö la dèstra del fiöm Mincio, al Régn de Sardégna, e pò, del 1861 al Régn d'Italia, e l'è stàda asegnàda al circondàre de Castiù che l'ìa part de la Pruvincia de Brèsa.
Endèl 1868 l'è stat destacàt del circondàre de Castiù e l'è stat agregàt al circondàre de Casalmagiùr che 'l fàa part de la Pruvìncia de Cremùna, endóche 'l se tróa amò 'ncö.
STC Executel
L'STC Executel a l'è stad un telefon fiss integrad cont un computer vegnud foeura in del 1984, in su proget de la Standard Telephones and Cables, azienda che la faseva su component per la British Telecom.
Ostià
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Ostià l'è ilüstràt endèla tebèla riportàda ché sóta:
STC Executel
Pensad per un publegh de volta ministrazzion, el gh'haveva dent un elench di number ciamabel, un calendari, un diari organizativ, un bloch note, una calcolatris, un orelogg e di fonzion de sigurezza, cont el sistema che l'era salvad in su 'na casseta magnetega piscinina, e una memoria de 16'000 carater e, 'me output, un schermetin CRT.
'Me telefon, el gh'haveva la possibilità de ciamà a man libera, cont una bona integrazzion con l'agenda interna e la possibilità de conligà 'n unità slave, doperabel de 'na secretaria, che la podeva modifegà el calendari, inoltrà i telefonade e doperà el sistema 'me interfono con l'unità central.
Feijoada
La Feijoada (che'n lumbard vör dì Fasulada, perchè feijão vör dì fasöl) l'è un piàtt tìpich d'la cüsina brasigliana .
Horgen (distret)
El Distret de Horgen (en todèsch: Bezirk Horgen) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl l'ìa de  abitàncc. L'è sitüàt endèla regiù geogràfica ciamàda Zimmerberg e 'ndèla Val de Sihl. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Horgen.
Feijoada
Storia
Gh'è pròpi nò una vera e propria ricèta d'la fasulada, perchè in ogni regiòn del Brasil la fànn a la sò manera, anca se quela püsè tradisuinàla l'è fàia cun acqua, fasöi nègher, carn de nimàl (zanfìn, müs, custine, cuìn...), rèst de carn de vaca, ris bianc, ài, sigùle, e banane o purtügài a fetine.
Horgen (distret)
Cümü
El distrèt de Horgen l'è spartìt sö 'ndèi dùdes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta
Feijoada
Storia
La preparasòn tradisunàl l'è lunga a sè: i dòn i cumènciun a mètt a möi i fasöi al venerdì de sira e i cösun i carn al sàbet de matìna. La vègn servìda al sabet, perchè l'è un piàtt grèu da digerì. La tradisiòn la dìs che l'è nasìd cume piàtt d'i pover: i trèvun inden al ris bianc quell ch'i gh'evun in cà.
Comunità autonoma di Paes Basch
El sò inn l'è Eusko Abendaren Ereserkia e, cas unegh in tutta la Spagna intrega, la Navarra la gh'ha el diritt de giontàss in di Paes Basch, ma dal 1982 l'ha mai doperaa 'sto diritt chì.
Stazion de Raeren
La Stazion de Raeren a l'è 'n antiga stazion ferroviaria che la serviva la città de Raeren, in la Comunità Germanofona del Belgi. Dal 2014 la stazion e 'l sò segnalament a hinn sotta tutela di patrimòni colturaj.
Cazzano di Tramigna
Cazzano di Tramigna (endèla parlàda locàl: Casan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 1.301 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 12,25 km², per 'na densità de 108 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colognola ai Colli, Illasi, Montecchia di Crosara, San Giovanni Ilarione, Soave, Tregnago.
Ballrechten-Dottingen
Ballrechten-Dottingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl de Breisgau-Hochschwarzwald. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 6.62 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ballrechten-Dottingen el se tróa de le bànde de la Forèsta Négra, a 'na altèsa de 332 méter sura 'l leèl del mar.
Villarreal de Huerva
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Sutera (zener)
Sutera Roth l'è 'n zèner de piànte de fiùr che fà part de la famìa de le Scrophulariaceae, perlopiö uriginàrie del Sudafrica e de la Namibia.
Sistemàtica
El zèner Sutera l'è stat discriìt per la prìma ólta endèl 1807 del botànich todèsch Albrecht Wilhelm Roth e püblicàt en Botanische Bemerkungen und Berichtigungen.
En prensépe chèsto zèner el tülìa dét presapóch 130 spéci. Stüde piö recèncc però i g'ha dimustràt che isé come che l'ìa organizàt, l'ìa mìa monofilétich e che 'nvéce i éra i sò du sotazèner (Sutera e Chaenostoma) che i éra monofilétich, isé per sistemà la quistiù gh'è stat riativàt el zèner Chaenostoma Benth., e 'na spéce alùra part del zèner Sutera l'è stada asegnàda al zèner Jamesbrittenia Kuntze.
Spéci
Segont el sit www.theplantlist.org cürat del Missouri Botanical Garden e dei Royal Botanical Gardens, le spéci acetàde (al màgio 2014) per el zèner Sutera i è 43 :
Anotasiù
left|150px|thumb|[[Chaenostoma cordatum alias Bacopa]] Del zèner Sutera 'nfìna a mìa tat tép fà se cunsideràa che la fàes part apò a 'na piànta de fiùr bastànsa cunusìda e dopràda come ornamentàl endei giardì, cunusìda col nòm popolàr de Bacopa (negót a che éder però col zèner Bacopa che l'è 'na piànta semi-acquàtica) e col nòm scentìfich de Sutera cordata. I stüde piö recèncc però i g'ha stabilìt che chèsta la fà part del zèner Chaenostoma e che 'l sò nòm specìfich l'è de cunsiderà C. cordatum (Thunb.) Benth (i nòm Sutera cordata (Thunb.) Kuntze e Manulea cordata Thunb. i rèsta bù come sinònim ).
Uherské Hradiště
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Uherské Hradiště.
Strada de prima class 15 (Slovachia)
La  a l'è una strada de prima class de la Slovachia longa 49.6 km.
Afritz am See
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Lufthavnen (metropolitana de Copenhagen)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Copenhagen.
Cés
El Cés (Chiese) l'è 'n fiöm de 160 km che 'l scór entrà Lombardìa e Trentì. L'è chèl dei disdòt per longhèsa 'ntra töcc i fiöm de l'Italia, el piö lónch entra i sub-aflüèncc del Pò.
El nas del Grupo de l'Adamèl, söl versànt trentì del Monte Fumo, e 'l vé zó dré a le ài ciamàde Val di Fumo e Val Daù, endóche 'l fùrma i lach artificiài de Bisìna e de Boàs. La part piö 'n pé la fenés a Pieve di Bono, endóche 'l ricéf le àive del torènt Adanà e de lé 'l se 'nserés endèla àl ciamàda Al del Cés. De ché 'l ciàpa la diresiù Nordest-Sudovest envèrs el Lach d'Ìder endèl quàl el se sböta de le bànde de la località Baitoni (cümü de Bundù, amò sóta Trènt). De lé 'n zó 'l sò córs el se svelöpa töt endèl tertóre de la Lombardia.
El vé fò del Lach a Ìder, el ghe a dré a la Àl Sàbia 'nfìa a Roè e de ché 'l cumìncia 'l sò córs endèla pianüra. El cór amò 'n diresiù Nord-Sud e 'l streèrsa la part orientàl de la Bàsa Bresàna 'ntra Gaàrt e Remedèl ('ndóche 'l sègna 'l cunfì col cümü de Aquafrèda) e pò 'l va 'nvèrs Àzola 'n Pruvìncia de Màntoa.
El fenés el sò córs de le bànde de Aquanégra, 'ndóche 'l se sböta 'ndèl Òi.
1450
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Passaport
miniatura|drita|Un passaport talian El Passaport l'è on document che 'l serviss a viaggià, emettuu de on governo. Despess i paes d'ona determinada organizzazzion internazionala doperen di passaport cont di color che se somejen, per esempi tucc i passaport de l'Union Europea hinn bordoeaux, e permetten de viaggià in manera pussee svelta in tra de lor per i sò cittadin.
Passaport bolivian
El Passaport bolivian a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Serenza
miniatura La Serenza (inscì anca in Italian) a l'è on riaa brianzoeu de la Provincia de Còmm longh 12 chilòmeter. La nass a Cantù (frazion de Vighizzoeu) e 'l traversa i comun de Figin, Novedraa e Carimaa, indè la ghe finiss drent al Seves. L'è vun di cors d'aqua pussee inquinaa de la provincia.
Giancarlo Morandi
El Giancarlo Morandi (Milan, 28 de dicember 1939) a l'è 'n politegh italian, president del Consili Regional de la Lombardia del 1995 al 2000.
Biografia
Ingegnee de formazion, l'è iscritt in gioventura al Partii Liberal Italian, l'ha tolt part a la fondazion di Goliard Independent, finna a deventànn president nazional.
In di agn '80, dopo vess staa foeura de la politega per on des agn el torna attiv in del PLI e in del 1987 l'è nomenaa Secretari Regional. In del 1992 l'è nomenaa vice-president de la Gionta Regional e l'è assessor al belancc e al turism, roeul che 'l tegn finna al 1995, in del midemm period l'è president de AINEVA, sociazion di region italian per la sicurezza in montagna.
In del 1995 l'è rielegiuu consiliee regional e l'è votaa 'me President del Consili Regional, finna al 2000.
Del 1997 al 1998 l'è Vicepresident de la Conferenza di President di Consili Regionai e di Provinz autonom e l'ha favorii in 'sto roeul el nass de la Conferenza Europea di Assemblee Legislativ.
Fornii el mandaa 'me president l'è nomenaa, finna al 2010, president de la sociazion di consiliee regional lombard.
El s'è poeu assee impegnaa per l'ambient, l'è staa mèmber de la Foundation	for	Environmental	Education, de la Green Cross, del Consili Nazional de l'Economia Verda e president del Cobat, dedicaa al riciclà i batterii.
Del giugn 2014 al 2020 l'è staa secretari nazional del Partii Liberal Italian, partii che poeu l'ha mollaa per deventà president onorari de la noeuva formazion di Liberista Italian.
Ponteceso
Ponteceso l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Puertà
I puaret in cundission püssè estreme i se disun in cundission de miseria (miserabil).
Pouzols
Pouzols l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gignac, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.96 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 27 méter a 'na altèsa màsima de 100 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Pouzols l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Poisat
Poisat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Eybens, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.56 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 214 méter a 'na altèsa màsima de 724 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Poisat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Dittenheim
Dittenheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Weißenburg-Gunzenhausen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 29.34 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Dittenheim el se tróa a 'na altèsa de 437 méter sura 'l leèl del mar.
Istrana
Istrana (en vèneto: Istrana) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 7.764 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 299 ab./km². El cunfìna coi cümü de Morgano, Paese, Piombino Dese (PD), Trevignano, Vedelago.
Písečná (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Jeseník.
Espinosa de Henares
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Lengua dalmatega
El Dalmategh l'è staa ona lengua neolatina, parlada in de la region de la Dalmazia e in d'ona quai isola del Mar Adriategh fina al XIX secol.
Storia de la lengua e diffusion
El Dalmategh l'è nassuu e 'l s'è desviluppaa compagn di alter lengov neolatinn. La presenza lenguistega latina in di Balcan l'è attestada anca in de l'interna, 'me testimonien di toponim de origin latina in del Mont Negher (per esempi el mont Durmitor). Inoltra, a Spalato gh'era el palazz de Dioclezian, e a Sirmi (Sremska Mitrovica) gh'era la capital de voeuna di quatter part de la Tetrarchia, in del tocch occidental de l'Imperi (indove la lengua offizial e de koiné l'eva proppi el Latin). Però, giamò in del VII secol, la zona l'era spartida in dò band: la costa (cioè la Dalmazia), cont i sò città, e 'l contad. El segond, adasi adasi, l'è vegnuu slav per coltura e lengua; in Dalmazia inveci la resisteva la latinità. Per el storegh Giovanni De Castro, in del XI secol gh'era 50.000 personn che parlava el Dalmategh: quand hinn rivaa i Venezian però el Dalmategh l'ha taccaa a perd terren. El someja che Zara la parlass pù Dalmategh giamò ai temp del Renassiment. Inscì l'è succeduu anca a Ragusa, indove hann tolt spazzi l'Italian (in tra i élites) e 'l croatt, e 'l Dalmategh (lengua offizial fin del XI secol) l'è mort giamò in del Quattercent.
In di isol de Quarner el Dalmategh l'ha resistuu probabilment fina al temp del Napoleon. L'ultima persona che la parlava on zicch de Dalmategh, el scior Tuone Udaina (Antonio Udina in Italian) l'era de l'isola de Veglia e 'l ciamava el sò dialett Viclasun o Veclisun. A l'è mort el des de giugn del 1898 perchè l'è passaa sora ona mina che l'è s'cioppada. Ma el lenguista italian Matteo Bartoli l'eva riessii a intervistàll on quai ann prima e, in del 1906, l'ha faa sortì duu liber in Todesch che cuntaven sù 'me l'è che l'era el Dalmategh.
A bon cunt, el lenguista croatt Žarko Muljačiċ l'ha tiraa foeura la teoria che 'l Dalmategh el fuss parlaa on temp anca a sud de Cattaro, e quest perchè l'ha trovaa ona quai parola neolatina in di dialett albanes del nord.
Caratteristegh
De quell che semm del Dalmategh, podom minga mett ben benon el Dalmategh in del mond di lengov neolatinn. Podarissom dì che però l'è ona lengua romanza oriental, oppur on ramm indeperlù. On temp, per esempi, se credeva che 'l fuss ona lengua de transizion tra Italian e Romen. El Matteo Bartoli el diseva che 'l gh'aveva di vesinanz cont el Morlacch, on'altra lengua neolatina di Balcan, ormai parlada de ona vintena de personn.
El Pader Noster
Tuota nuester, che te sante inte sil, sait santificuot el naun to. Vigna el raigno to. Sait fuot la voluntuot toa, coisa in sil, coisa in tiara. Duote costa dai el pun nuester cotidiun. E remetiaj le nuestre debete, coisa nojiltri remetiaime a i nuestri debetuar. E naun ne menur in tentatiaun, miu deleberiajne dal mal. Amen.
Troskotovice
a l'è un comun mercad de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Villarroya de la Sierra
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Hemau
Hemau l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ratisbona. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 122.46 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Hemau la se tróa a 'na altèsa de 514 méter sura 'l leèl del mar.
1452
Chi gh'è nasìt
15 de apriil: Leunaart da Vinci.
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Linia 1 (metropolitana de Paris)
La  a l'è una linia de la metropolitana de Paris, che la conliga, longa km.
Albeck
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
File system
El file system a l'è, in informatega, el mecanism in del che i file inn salvad in sui memorie informategh pensad per salvà i dat de manera persistenta. El definiss de solet el nom che poden havégh i file, la strutura a nivell de gerarchia, el controll di acess e la possibilità de entràn de la red.
Di esempi de file system doperad incoeu inn el NTFS, el FAT32, l'ext4, el Btrfs, ISO 9660, HFS+ e Reiser4.
Galgahévíz
a l'è un comun del Distret de Aszód, cont una popolazzion de abitant.
Tučapy (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Uherské Hradiště.
La Vus de l'Insübria
La Vus de L'Insübria a l'era un giurnal trimestral (in urigin semestral) tüt in lengua lumbarda ucidentala che'l scriveven i gent del Assuciaziun Cultürala La Vus de l'Insübria. La püblicaziun a l'era scuminciada in del 2003 e l'è finida in del 2007. In sül sò sit del assuciaziun se poden trà giò tücc i nümer del giurnal, una dispensa - ciamada L'insübrich senza fadiga - per imprent la lengua lumbarda e un vucabulari-curetur urtugrafich.
Robèch
Robèch (Rubéch en cremones; nom uficiàl en italià: Robecco d'Oglio) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Cremùna che g'ha, con de 'na superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El sò teretóre l'è streersàt del fiöm Òi e 'l cunfìna con chèl dei cümü de Corte de' Cortesi con Cignone, Corte de' Frati, Urmenida, Puntìch (BS), Pusài e Erölaècia (BS).
Le frasiù principài i è dò: Galarà e Monasteröl. L'è colegàt a le cità de Cremùna (15 Km) e Brèsa (34 Km) co la Stràda Pruvinciàl 45 bis “Gardezàna Ocidentàla” e co la ferovìa (Stasiù de Robèch – Puntìch)
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Robèch l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Pizzo
Pizzo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Vibo Valentia. El g'ha presapóch 8.596 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 391 ab./km². El cunfìna coi cümü de Curinga (CZ), Francavilla Angitola, Maierato, Sant'Onofrio, Vibo Valentia.
Toulaud
Toulaud l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Péray, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 34.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 150 méter a 'na altèsa màsima de 631 méter s.l.m.
Unterseen
Unterseen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.1 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Ny Ellebjerg (metropolitana de Copenhagen)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Copenhagen.
Unterseen
Riferiment
ό
Hontoria de Valdearados
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Ostružná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Jeseník.
Strada de prima class 16 (Slovachia)
La  a l'è una strada de prima class de la Slovachia longa 197 km.
Galgamácsa
a l'è un comun del Distret de Aszód, cont una popolazzion de abitant.
Newgrounds
Newgrounds a l’è on sit web statunitens di intrateniment, olter che de social media. Tirad in pee in del 1995 del Tom Fulp, el sit l’è soratut fad su de animazzion Flash e video-sgiueough per brauser ma el gh’ha anca di sezzion dedicade a la musica e a l'arte. El sit l’è stad cread, e l’è de proprietà del Tom Fulp che ‘l sorintend an’mò incoeu on frach de aspet del sit e regolarment el prodùss di contegnud noeuv de meter foeura. Newgrounds a l’è ‘l pussee vegg portal de animazzion Flash che gh’è in su la red, e l’ha sfalzà in del vesser stad el prim che l'gh'ha havud on sistema automatich de inseriment di contegnud insgenerad di utent e di valutazzion di contegnud. L’è stad on frach in voga intanta che ’l studi de animazzion corean Sambakza 'l l9ha drovad 'me piataforma de slanz per la soa serie "There She Is!!"
I sò ofizzi i gh’hann la sede a Glenside in Pennsylvania.
Trboušany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Esselunga
miniatura|L'Esselunga de [[Vial Zara]] Esselunga a l'è 'n supermercaa italian che l'opera in l'Altitalia e in del Center. Sussidiaria de Supermarkets Italiani, la gestiss pussee de l'8% del lavorà di supermercaa italian. A l'è stada fondada in del 1957 del Bernardo Caprotti e del Nelson Rockefeller, in del 1961 i Caprotti ciappen tutta la proprietà.
Politiet
Organizzazzion
L'è dividuda in 12 distrett e du minor in di Groenlandia e Isol Faroe. Gh'hinn anca trii agenzii special:
Governo de la Comunità Germanofona del Belgi
El Governo de la Comunità Germanofona del Belgi a l'è l'entità che la gh'ha el poder esecutiv per la Comunità Germanofona. I sò mèmber a hinn cattaa foeura del Parlament local e 'l sò Minister President a l'è anca a càpo de la comunità intrega.
Bollschweil
Bollschweil l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl de Breisgau-Hochschwarzwald. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 16.42 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bollschweil el se tróa de le bànde de la Forèsta Négra, a 'na altèsa de 328 méter sura 'l leèl del mar.
Escopete
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Gran Consili (Tesin)
El Gran Consili a l'è el parlament monocameral del Canton Tesin. Fad su in del 1803, el gh'ha sed in del Palazzi di Orsoline. I so 90 member inn elesgiud ogni quater agn, insema al Consili de Stat de la Republega e Canton Tesin, che l'è el governo del Canton.
Modèll del Schwartzmass e del Zur
El modèll del Swatrzmass e del Zur l’è on modèll deterministich che ‘l servìss de stimà la zòna bagnada intorna del pont ‘doe l’acqua la ven fornida per irigazion localizzada compagn che in di casi di gotadór e in generàl de la microirigazión.
Diameter bagnaa
Sta chì a l’è la fórmola de calcolà el diameter de terrèn bagnàa (in meter):
Profondità bagnada
Sta chì a l’è la fórmola de calcolà la profondità (in meter) che l’acqua la riva giò in del terrén:
Entença (metropolitana de Barcelona)
Entença  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria automatega Ascensoeur
Deitingen
Deitingen a l'è un cumün svizzer del distret de Wasseramt. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 7.63 km², e al se tröva a una altitüden de 430 meter sura al livel del mar.
El cumün de Deitingen a l'è tacaa ai cumün de Derendingen, Flumenthal, Luterbach, Riedholz, Subingen, Wangen an der Aare (BE), Wangenried (BE).
Boussy
Boussy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Rumilly, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 326 méter a 'na altèsa màsima de 567  méter s.l.m.
Ettenstatt
Ettenstatt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Weißenburg-Gunzenhausen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.84 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ettenstatt el se tróa a 'na altèsa de 440 méter sura 'l leèl del mar.
Hontangas
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Neutraubling
Neutraubling l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ratisbona. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 12.00 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Neutraubling la se tróa a 'na altèsa de 330 méter sura 'l leèl del mar.
Víctor Jara
El Víctor Lidio Jara Martínez (nassüü 'l 28 de setember del 1932 a Lonquén arent a Santiago del Chile; murüü 'l 15 de setember del 1973 a Santiago del Chile) l'è staa müsegh, cantant, e regista de teater cilen. L'è staa impresunaa el 12 de Setember 1973 e l'è staa truaa mort 4 dí despö cunt 44 culp de pistola in del corp.
Giuenezza
El pader del Víctor Jara l'eva vün chel trincava e ghe dava i bot a la sua miee pütost despess. Dopu che 'l pader l'ha lassaa la fameja, l'è stada la mader Amanda che la s'è crüzziada de la fameja, lee deperlee. L'amanda la sunava la ghitara e la canatava pütost ben, suratüt canzun fulcluristegh cilen e südamerican. Dopu la mort de la mader, el giuen Víctor l'ha desmetüü de stüdià de ragiunàt e l'ha tacaa sü a stüdià teulugia catolega per düü agn, però senza mai finì.
Perdüda la Fee, l'ha ciapaa sü e l'è 'ndaa indree a Lonquén indua l'ha faa sü, insem' a un para de amis, una banda ciamada Cuncumén. Pö l'ha scumenciaa a süpdià teater a l'üniversidaa de Santiago. L'incunter cunt la cantant Violeta Parra l'ha müdaa la vita del giuen Víctor. El Víctor l'ha tacaa sü a laurà in del cafè bar de la Parra e lí l'ha anca tacaa sü a cantà. Un bel dí, in del bel mezz d'una turnee de la sua cumpagnía de teater a Musca, la cantant la s'è malada e alura 'l Víctor l'ha ciapaa la sua ghitara e la sunaa e cantaa: el püblegh rüss l'ha reagii entüsiasta e giamò l'istessa sira 'l Víctor l'eva scriüü la sua prima cansun: El cigarrito.
Semper in chi dí chi 'l Víctor Jara l'ha scumenciaa a interessass de pulitega.
Caréra de Cantant
In di agn despö l'ha faa 'l regista però 'l s'è crüzziaa püssee de pulitega e de müsega che del so mestee. Pö del 1970 l'ha lassaa 'l teater del tüt e 'l s'è scuncentraa in sü la müsega. I cansun del Victor Jara parlen de la gent sempliz, de la gent cumün, de la sua vita e di so prublema int una suciedaa cunt grand ingiüstizzij suciaj. Tant di so cansun parlen de scandàj pulitegh e/u de ingiüstizzia suciala.
El Victor Jara l'è vün di represenatant de la „Nueva Canción“ (Nöa Cansun) in Südamerica. La Nueva Cancion l'eva un gross muiment revulüziunari in Südamerica sustegnüü de tanc artista e inteletüaj. I so idej pulitegh eren toch impurtant di so cumpusiziun. A l'eva, inscí 'ma tanc cantant südamerican, un cumünista spetasciaa e diretur de la seziun di artista del partii cumünista cilen. Insem' a olter müsegh l'ha faa cuncert de sustegn per el Salvador Allende e l'Unidad Popular, una liga de partii de senistra.
El dí despö 'l golpe cuntra l'Allende (che l'eva staa elegiüü in manera demucratega) traa inanz de l'Augusto Pinochet (sustegnüü e pagaa di USA), l'è staa cataa sü di gulpista in de l'edifizzi de l'üniversidaa technega indua l'insegnava.
Ciapaa e Cupaa
Una völta cataa sü, el Victor Jara l'è staa recugnussüü di suldaa gulpista e menaa de quij in del stadi de balun ciamaa Estadio Chile e, insema a olter malcapitaa, turtüraa senza misericordia. Propi in chela cundiziun chi a l'ha scriüü la sua ültema puesia (a cüntàla giüsta sensa titul, però ciamada de tücc inscí 'ma i so prim parol Somos cinco mil, „sem cinch mila“). Pö, püssee tard i so turtüradur gh'hann s'cepaa i man inscí che 'l saria staa pü bun de sunà la ghitara. Tanc hann credüü ch'i man al Victor gh'i even tajaa, ma l'eva minga vera: la sua miee Joan Jara l'haa dii anca lee che l'eva minga vera, e lee l'eva vedüü 'l cadaver del so marii. Quand ch'i suldaa gulpista hann pruaa a ümejàl cunt el dumandagh de cantà, già che de mestee lü l'eva semper faa 'l cantant, de stizza e cunt curagg e urgöj, 'l Victor Jara l'ha traa föra per l'ültema völta la sua vus e l'ha intunaa Venceremos – "Vengiarèm", la cansun del muiment pulitegh Unidad Popular. A chel punt chi, i so turtüradur gh'hann daa sgiò di bot de orb e l'hann faa föra cunt un mitrajadur. Un para de dí despö gh'hann dii inscí a la sua miee che l'even truaa 'l so corp, mort e mütilaa, e de 'gnì a ciapassel. De li a poch la miee del Jara l'ha lassaa 'l Cile, e l'è gnüda anmò 'ndree dumà a la fin di agn '80. In del 1994 l'haa faa sü la "Fundaziun Victor Jara"
In del setember del 2003, cunt el trentesem aniversari del dí che l'hann cupaa, l' Estadio Chile l'è staa ciamaa Estadio Víctor Jara
In del Giügn del 2009 i rest del cantant cilen hinn staa resümaa e gh'hann faa l'ütòpsia: gh'hann truaa 30 oss rot. I oss gh'i even rumpüü cunt tarej e cunt culp de arma de fögh. In del dezember de l'istess ann i so rest hinn staa traa in del fupun central de Santiago indua mijaja e mijaja hinn vegnüü a dagh l'ültem salüd, in tra de quij, anca la presidenta del Cile Michelle Bachelet
Tupesy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Uherské Hradiště.
Passaport del Benin
El Passaport del Benin a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Parghelia
Parghelia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Vibo Valentia. El g'ha presapóch 1.377 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 172 ab./km². El cunfìna coi cümü de Drapia, Tropea, Zaccanopoli, Zambrone.
Villarroya del Campo
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Latin classegh
El latin classegh l'è la forma de la lengua latina che l'era doperaa in de la Roma antiga e in de la soa letteradura considerada "classega". L'è staa doperaa donca in del period pussee doraa de la letteradura latina, che 'l partiss in del I secol prima de Crist e l'è andaa inanz per on alter para de secoi (per on quaivun anca trii, col rivà al II secol).
Quell che incoeu ciamom "latin classegh" a l'era, in efett, ona forma proppi stilizada de la lengua letteraria, fada su in manera selettiva dopo el latin antigh (del qual gh'è restaa domà ona quai oeuvera). El latin classegh l'è semper staa, in di secoi inanz, on modell de scrittura per tucc quei che voreven doperà el latin: el sò cult l'è nassuu a partì de l'Umanesim e l'è andaa inanz fina al dì d'incoeu: l'è proppi el latin classegh e la soa letteradura quell che 'l vegna studiaa in di scoeul superior anmò adess. Al latin classegh gh'è suceduu l'inscì-ciamaa latin tard. In tra i autor pussee important del latin classegh a troeuvom Ciceron, Giuli Ceser, Salusti, Virgili, Orazzi, Ovidi, Catull, Tito Livi.
Le Pradal
Le Pradal l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bédarieux, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 236 méter a 'na altèsa màsima de 662 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Le Pradal l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Wilderswil
Wilderswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.5 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Wilderswil al se tröva a una altitüden de 586 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bönigen, Därligen, Gsteigwiler, Gündlischwand, Lauterbrunnen, Matten bei Interlaken, Saxeten.
Ulsan
Ulsan (ciamada ufizialment Cità metrupulitana de Ulsan; hangul: 울산광역시; hanja: 蔚山廣域市) a l'è la setima cità püssee granda de la Curea del Süd. La gh'ha püssee de 1,1 miliun de abitant.
La cità l'è situada in de la costa südest del paes. La cunfina cun Gyeongsangbuk-do (al nord), Gyeongsangnam-do (al oest), e la cità metrupulitana de Busan (al süd).
Reoport de Gove
miniatura|drita|L'entrada in del Terminal El Reoport de Gove (in ingles Gove Airport) l'è on reoport de l'Aüstralia, in del sò Territori del Nord.
El so Codes IATA l'è GOV, quell ICAO l'è YPGV.
Loria
Loria (en vèneto: Loria) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 7.764 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 338 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cassola (VI), Castello di Godego, Galliera Veneta (PD), Mussolente (VI), Riese Pio X, Rossano Veneto (VI), San Martino di Lupari (PD), San Zenone degli Ezzelini.
Piemuntes ucidental
El Piemuntes ucidental l'è quela varietà de la lengua piemuntesa cunsiderada püssee "püra", o almanch püssee vesina al standard de la koiné, a diferenza del Canavesan e del Piemuntes uriental. L'è parlaa suratüt in di pruvincc de Türin e de Cuni. Besogna dì che però al dì d'incö i dialet di cità pü grand (cumpagn de Ast) han ciapaa di carateristegh ben vesinn a quei de la koiné türinesa, e dunca del Piemuntes ucidental.
Penny Marshall
thumb|El Marshall in del [[1988]] La Carole Penny Marshall (The Bronx, New York, 15 de ottober del 1943 – Los Angeles, California, 17 de dicember del 2018) l'è stada ona comega e attris americana.