cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferrovia Circumetnea
Verta del, l'è in e l'è de proprietà del Ministeri di Straport.
Urbisaglia
Urbisaglia l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 2.768 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 126 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colmurano, Corridonia, Loro Piceno, Petriolo, Tolentino.
Gleisdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Georges-de-Baroille
Saint-Georges-de-Baroille l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Germain-Laval, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.24 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 304 méter a 'na altèsa màsima de 416 méter söl leèl del mar.
San Juan del Olmo
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Georges-de-Baroille
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Georges-de-Baroille l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Metal
thumb|250px|Metal scutent In chimica, sa ciama metàl un element chimich che pöl furmà catiun e ligàm jonich; i metaj a custitüissen vün di grüp principaj de element, insema cunt i gas nobil, i minga metaj e i mezz-metaj. In de la taula periodica, i metaj a hinn i element a manzina de la linia tra 'l bor e 'l puloni.
Generalment i metaj i sbarlüscen, i gh'hann densità e punt de füsiun volt, a hinn maleabil e dür e gh'hann buna cundütività termica e eletricità; quij prupietà chí a vegnen dal fat che i gh'hann poch eletrun de valenza.
I metaj a furmen la püssee part de la taula periodica, e se spartissen in ses seri chimich:
Indes del Showalter
A se calcola inscì:
LI =
O ben a l’è la differenza tra la temperadura a la quòta che la soa pression atmosferega l’è 500hPa e la temperadura potenzial a la quòta che la soa pression atmosferega l’è 850hPa (cioè la temperadura che l’avariss ona massa d’aria che la leva su dal livèll de 850hPa (con temperadura T_{850hPa}), se la fudèss portada a la pression de 500hPa là senza scambi de calor- o ben per trasformazion adiabatega)
Interpretazion
Pussè el so valor l’è bass, pussée la sarà l’instabilità atmosferega con possiblità de fòrt temporaj.
De soprapù l’è mej se a se consideren insèma i valor del’Indes del Showalter (SI) con quèj de l’indes de sollevament (LI).
Gh’è de tutt i maner de regordà che qualsessìa indes deperlù l’è nò assée de prevedè i temporaj, de già che per el svilupp de on temporal la serviss ona spinta iniziàl, o ben l’aria la gh’ha de vèss rusada a levà su per ona quaj reson che la pò vèss:
Giulio Agricola (metropolitana de Roma)
Giulio Agricola  l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Joseph Fourier
thumb|right|200px|Joseph Fourier Jean-Baptiste Joseph Fourier a l'era un matematigh nassüü a Auxerre el 21 de marz del 1768 e mort a Paris el 16 de magg del 1830.
In del 1822 l'ha introdüü la nutaziun de l'integral definii.
L'ha elaburaa una teuria matematiga del calur.
Cessieu
Cessieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de La Tour-du-Pin, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 278 méter a 'na altèsa màsima de 508 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cessieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Inn nazzional brasilian
Inn nazzional brasilian a l'è l'inn nazzional doperad in Brasil, componud del Francisco Manuel da Silva e col test scrivud del Osório Duque-Estrada.
Semi-metai
I mèzz-metàj (u semi-metai, u metalòiit) a inn vüna dii trí categurii principàj de element chímich; g'ann (cumè al sügeríss ul nòmm) prupietà a metà tra quii dii metàj e quii dii minga metàj. Vüna dii difereenz impurtaant a l'è ca téndenn a vèss mèzz-cundutuur invéci de cundutuur.
In de la taula periòdica sa mètenn in d'una diagunaal a fà da cunfín tra i metàj e i minga metàj.
De sòlit sa cunsíderenn mezz-metàj chii elemeent chí de suta:
Bèrs (BS)
Bèrs (nòm uficiàl: Berzo Inferiore) l'è 'n cümü de la bàsa Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 2.206 abitàncc, 'na süperfìce de 21 km², per 'na densità de 105 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bièn, Böegn, Siidà, Ézen.
Cuurdinade
45.93167°N, 10.28056°W
Lugasgia
Lugasgia (Lugaggia) l'è ona frazion del comun tisines de Cavriasca, in del Luganes. La confina a nord-ovest con Cavriasca, a est con Sonvich (in mezz a gh'è 'l fiumm Cassaraa), a sud con Cader, Canoeubbi e Coman. L'è stada on comun indeperlee infina al 2007. La gh'ha ona frazion ciamada Suregg.
Titanio
L'è stat scuprìt endel 1789 endei minerài de rutilo del chìmich todèsch Heinrich Klaproth.
Porte Dorée (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Petr Nečas
El Petr Nečas (Uherské Hradiště, 19 de november del 1964) a l'è on politegh cech. A partì del 2010 a l'è staa el primm minister del sò Paes. L'è on member del Partii Civich Democratich (centrodestra). In del giugn del 2013 el s'è dimettuu de l'incaregh, per via de on scandol de coruzion dent al sò staff; insemma a lù el s'è dimettuu anca tutt el sò governa.
Porte Dorée (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Titanio
El titanio l'è 'n elemènt metàlich cunusìt per la sò rezistènsa a la curuziù (quàze compagn del platino) e per el sò rapórt rezistènsa /pézo bèl alt. L'è lizimbrì, dür, condena densità bàsa. Al stat pùro se 'l laùra bastànsa facilmènt, l'è löster, de culùr biànch arzentàt. Le léghe de titanio 'nvéce se laùra con piö fadìga, per le màchine ütènsii l'è rugnùs compàgn de l'aciàio inosidàbil. El pónt de fuziù bèl alt de chèsto elemènt el la rènt ütel come metàl refratàre. El titanio l'è rezistènt compàgn de l'aciàio ma 'l péza el 40% de méno; l'è 'nvéce piö gréf (60% en piö) de l'alumìnio ma l'è a l'endópe piö rezistènt.
En natüra se 'l tróa sóta fùrma de sich izòtopi stàbii; 46Ti, 47Ti, 48Ti, 49Ti e 50Ti, de chèsti chèl che bónda de piö l'è el 48Ti (73,8%).
Castellino del Biferno
Castellino del Biferno l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 673 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campolieto, Lucito, Matrice, Morrone del Sannio, Petrella Tifernina.
Prestinee
El prestinee (o prestin) l'è el negozzi dovè che se va a comprà el pan. Se el paes l'è piscinin, el prestinee el poeu vend tutt i robb de prima necessità.
Hrachoviště
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Chalamera
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Bundesstraße 327
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Renània-Palatinàto.
Podhorní Ůjezd a Vojice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Kuressaare
Kuressaare (del 1952 al 1988: Kingissepa; todesch: A(h)rensburg; finlandes: Kuressaari) l'è la cità pussee granda de l'isola Eston Saaremaa (in Todesch Ösel) e la gh'ha ona popolazion de circa 14.000 abitant (censiment del 2010). El nomm istoregh todesch Arensburg (bass todesch: Adlerburg) el vegn de l'aquila che troeuvom in sul scud del comun: a l'è 'l simbol de l'evangelista Giovann. Anca 'l nomm Eston el po vess che 'l vegna de l'imagen mal interpretada del scud del Giovann: kurg, al genitiv kure el voeur dì Gru in Eston. Kuressaare, alora, 'l voraria dì Isola di Gru.
Boba (Ongaria)
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Portogruaro
Portogruaro (en vèneto: Portogruaro; en furlà: Puart) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 25.266 abitàncc, 'na superfìce de 102 km² e 'na densità de 231 ab./km². El cunfìna coi cümü de Annone Veneto, Caorle, Cinto Caomaggiore, Concordia Sagittaria, Fossalta di Portogruaro, Gruaro, Pramaggiore, San Michele al Tagliamento, Santo Stino di Livenza, Teglio Veneto.
Výčapy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Unterleinleiter
Unterleinleiter l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 12.48 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Unterleinleiter el se tróa a 'na altèsa de 319 méter sura 'l leèl del mar.
Claret (FR-04)
Claret l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Motte-du-Caire, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 528 méter a 'na altèsa màsima de 1254  méter s.l.m.
Stazzion de Bernau-Friedenstal
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Sisante
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Montecassiano
Montecassiano l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 6.578 abitàncc, 'na superfìce de 32,99 km² e 'na densità de 206 ab./km². El cunfìna coi cümü de Appignano, Macerata, Montefano, Recanati.
Continuum dialetal
Un continuum dialetal l'è una cadena de lengue o dialets (jeorgrafegament arent e imparentade) ind i quale la mutua intellejibilitaa l'è inversament proporzionala a la distanza jeografega. Donca, i parlants de do dialets aprœv i se capirà ben, ma i farà fadiga (o i ge riverà prope miga) qei de do bande lontane. Un esempe l'è l'insema dei lengue romanze in Europa, qe i g'ha dent anca ol lombard.
Gerabronn
Gerabronn la se tróa a 'na altèsa de 460 méter sura 'l leèl del mar.
Marolta
Marolta (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun tisines de Aquarossa, in de la Val de Bregn. L'è stada on comun indeperlee in del 2004. In del 2000 la gh'eva 43 abitant.
Metàj del blòch p
I elemeent chímich del blòch p a inn dii metàj un pu' particulaar, ciamaa anca ólter metàj. Sa distínguenn da i ólter metàj per una quaj caraterística, cumè ul pünt de füsiun pütòost bass, anca e suratütt se paragunaa a i metàj pròpi.
I metàj del blòch p a inn:
In teuría sa pudaríenn picà deent in chèl grupp chí anca i elemeent cunt ul nümer atòmich tra ul 113 e ul 116, anca sa de sòlit sa cunsíderenn minga, vist ch'inn minga natüràj.
Níkos Anastiádēs
El Níkos Anastiádēs (Νίκος Αναστασιάδης; Limassol, 27 de settember del 1946) l'è on avocatt e politegh cipriota. L'ha studiaa legg a Londra. Al dì d'incoeu l'è vegnuu el President del sò paes.
Dornas
Dornas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Cheylard, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Pramaggiore
Pramaggiore (en vèneto: Pramagiòr; en furlà: Pramaiôr) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 3.985 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 166 ab./km². El cunfìna coi cümü de Annone Veneto, Chions (PN), Cinto Caomaggiore, Portogruaro, Pravisdomini (PN).
Dornas
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 584 méter a 'na altèsa màsima de 1201 méter s.l.m.
Climatulugia
Climatulugia in general
La climatulugia a l'è el studi del clima, definii cume i cundiziun del temp vardaa in sü i periud de temp lungh; i usservaziun del temp che 'l fà dì per dì a l'è el caamp de la meteurulugia. In sustanza, la climatulugia la varda la periudicità di fenomen che süceden a livel meteurulogich (che sarien i cicli climatich) e i fatur climatich, che sien natüraj upür artificiaj; el se capiss inscì che cunt i istrüment de la climatulugia el duvaria vess pussibil fà di previsiun per el fütür.
La climatulugia, in del stüdi de l'evulüziun del clima, la stüdia la circulaziun atmusferica, la cumpusiziun de l'atmusfera, la sitüaziun radiuativa tra la Tera e el Suu e el trasferiment de calur tra l'atmusfera e i cuntinent e tra diferent sit in sü la Tèra.
Al dì d'incö, ghe vör dìl, la climatulugia la pö vess ammò cunsiderada una scenza piuniera, vist che i ricercadur a hin desluntan dal truà di legg per spiegà in toto i mecanism che regulen el clima de la Tera; a l'è minga ammò pussibil, per esempi, fà di previsiun giüst in sül clima de una part del pianeta in d'un quaj periud fütür. A l'è generalment recugnussüü, a livel de ricerca, che el clima a l'è regulaa da equaziun diferenziaj basaa sü legg fisich, ma quaj hin quij legg chì l'a munan de descuvrill nissün; el clima a l'è cunsideraa un fenamen stucastich, e a stüdiàl ghe vör fà aprussimaziun vüna dopu l'altra, che fan vegnì föra un resültaa trop boz per vess afidabil.
Istrüment de la climatulugia
I climatolugh a duperen, per el stüdi del clima de adess, i seri de dat meteurulogich (temperadür, precipitaziun atmusferich, pressiun, e.v.i.); tüt quij dat chì a hin necessari per fà cur i mudej, duperaa per cugnuss e prevedè el clima in di periud fütür, che sien trii mes upür vint an; al dì d'incö, in tüt i modi, i mudej an munan de rivà a vess sücür e i previsiun che el fà un mudel a pöden vess anca fisc diferent da quij de un alter.
In manera diferenta a lavuren i stüdius del clima di an indree, segund i regul de la paleuclimatulugia.
Comitaa per la Salvaguardia di Patrimoni Lenguistegh
Comitaa Scientifich
El Comitaa el gh'ha dent on Comitaa Scientifich faa del March Tamburell, del Federico Gobbo, de la Claudia Soria, del Mauro Tosco, del Roberto Bolognesi e del Paolo Coluzzi.
Castelbottaccio
Castelbottaccio l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 422 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Civitacampomarano, Lucito, Lupara, Morrone del Sannio.
Sigmarszell
Sigmarszell l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.01 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Sigmarszell el se tróa a 'na altèsa de 482 méter sura 'l leèl del mar. L'è al cunfì co l'Austria.
Gnas
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Süd Sudan
A l'è tacaa a la Repüblica Centrafricana, a la Repüblica Demucratica del Congo, a l'Uganda, al Kenya e al Südan.
La capital a l'è Giüba.
Al gh'ha una süperfiss de 619.745 km² e una pupulaziun de pressapoch 7/8 miliun d'abitant.
300px|center
Storia muderna
El Süd Südan a l'è staa un pussediment del Regn Ünii e, furmalment, de l'Egit del 1899 al 1956, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza insema al rest del Südan. A l'inizzi però i Ingles vureven che 'l Süd Sudan el füss tacaa a l'Uganda.
La pupulaziun del Süd Sudan a l'è cristiana o animista, menter al nord hin tücc müsülman: l'era ben dificil che i rob tra de lur andassen ben, e de fat l'è minga staa inscì.
John Garang
300px|thumb|right|Ol John Garang
Süd Sudan
Storia muderna
Dopu cunflit, guer civil e vari tensiun per tücc i deseni sücessiv, in del 2011 a l'è staa faa un referendum che l'ha faa vegnì el Sud Südan (che giamò de un pezz l'era una pruvincia autonuma) finalment un stat indipendent.
John Garang
Ol John Garang de Mabior (Bor, 23 de zögn del 1945 – New Site, 30 de löi del 2005) l’è stacc ü òm polìtech del Südan che dal 1983 al 2005 l’à fondàt e l’è stacc a càpo del Spla, ol Sudan People's Liberation Army, cioè l'Esercito de Liberasiù de la zèt del Südan, in de la segónda guèra civìl südanéza, cioè l’è stacc a càpo di popolasiù del süd del Südan, cristià e animìscc, che i s’è reoltàcc cóntra ‘l goèrno islàmech integralést de Khartoum. Prima de fondà ‘l Spla l’éra ü colonèl de l’esèrcito südanés.
Süd Sudan
Urganizaziun pulitiga
El Süd Sudan (nom ufizial: Republic of South Sudan) a l'è una repüblica.
El president a l'è 'l Salva Kiir Mayardit (del 2011).
Courtrai
right|thumb|250px|Broeltorens en Courtrai Courtrai (Kortrijk in neerlandes; in Frances: Courtrai, in Latin: Cortoriacum) a l'è una cità in del süd del Belgi, in de la pruincia di Fiander urientaj. Al gh'ha 75.500 abitant (2010).
Didin
El didin a l'è el dit quell de cinch de la man, de solit el pussee piscininn. In ocident despess giontà i didin a l'è segn de promessa, menter in la Yakuza giapponesa i ingiuri pussee gramm a hinn punii cont el taj de 'n tocch del didin.
Ferrovia Altamura-Avigliano-Potenza
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Bellaria
miniatura Bellaria (inscì anca in Italian) l'è voeuna di tanti frazion del comun milanes de Peschera. El paes, giamò center agricol cont ona storia pussee curta respett ai alter frazion del comun, l'è cressuu assee in del Noeuvcent.
Petrovičky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Mastrils
-
Mastrils a l'è un cumün svizzer del distret de Landquart. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 7.98 km², e al se tröva a una altitüden de 550 meter sura al livel del mar.
El cumün de Mastrils a l'è tacaa ai cumün de Bad Ragaz (SG), Igis, Maienfeld, Pfäfers (SG), Untervaz, Zizers.
Storia
Mastrils l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1318 col nom de Ponstrils.
Claudio Baggini
Right|thumb|210px|El Vésc Claudio Baggini, in de la Basilica di 12 Apóstui, à [[Lod Vèg.]]
Claudio Baggini (nasüd a Ruma el 1 d'agùst 1936, mòrt a Lod el 25 de setèmber 2015) l'è stài el Vèsc d'la Diocesi de Vigevan dal 18 márs 2000 al 12 de màrs 2011.
Biugrafia
Nasüd a Ruma el 1 d'agùst 1936 da una famiglia de Casál, l'é diventá pret el 14 de giügn 1959.
Dopu, l'é stai vicari general de la Diocesi de Lod cul vésc Capuzzi.
L'é stai elett vésc de Vigevano el 18 márs 2000 e cunsacrá in catedrál a Lod, semper da Capuzzi el 30 aprìl 2000. I co-cunsacrant i'éren Pául Magnani e Giuánn Locatelli.
El 21 d'aprìl 2007 l'ha ricevüd Papa Benedétt XVI in visita pasturál in citá.
Mótt e stema
thumb|left|150px|El setma de Mons. Baggini
El mótt de Mons. Baggini l'é: Crux spes unica (La crùs l'é l'ünica speransa).
Strada de prima class 40
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 20.889 km. La conliga Mikulov.
Villedieu (FR-84)
Villedieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Vaison-la-Romaine, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 176 méter a 'na altèsa màsima de 443 méter s.l.m.
Paranà (fium)
thumb|350px|Ol Paranà a [[Encarnacion, in Paraguay|alt=]] Ol Paranà l'è un fium de l'Amerega del Sud, long incirca 2.570 km.
Al nass ind el Brasil meridional quand qe se met insema i duu fium Paranaiba e Grande ; pœ dop al corr in vers sudovest, e dop incirca 600 km al comença a marcar ol confin intra Brasil e Paraguay ; 200 km anc'mò e al se metr insema cont ol fium Iguaçu, e al forma la cascada forsi plussee famosa del mond.
Dop i cascade al taca a marcar ol confin intra Paraguay e Arjentina, infin a quand al ricev ol Paraguay, pœ dop al diventa un fium domà arjentin infin a quand al se desvœia ind l'Oceen Atlanteg, ind el Rio de la Plata, insema cont ol fium Uruguay.
L'è un fium de granda importanza economega, doperad comè via d'aqua e comè font de sostentament de un monton de comunitaa de pescador ; almen cinq citaa de dent del continent g'hann dei ports per i nav oceanege.
Bejcgyertyános
a l'è un comun del Distret de Sárvár, cont una popolazzion de abitant.
Koobface
Koobface a l'è on worm desviluppaa per attaccà i utent di sitt e applicazion social tipo Facebook, Skype, Yahoo Messenger e di webmail e che 'l se spantegava anca in la LAN e in sui server FTP cont l'obietiv de creà ona botnet per descaregà di alter malware, per che i autor pagaven, in sui computer infettaa, inclus di malware che faseven DNS hijacking.
Sentee Wales Coast
El Sentee Wales Coast (Llwybr Arfordir Cymru in gales; Wales Coast Path in ingles) l'è un sentee-pasegiada del Gàles, ch'le partìss da Chepstow, in del sud, e 'l riva a Queensferry, in del nord, cun un percùrs de1.400 km. L'è stài inaugüràd el 5 de màgg del 2012.
Storia
El sentee Wales Coast l'è stài prugetàd dal guèrn galès in culaburasiòn cul Countryside Council for Wales. Dal 2007 el guèrn galès l'ha investìd 2 migliòn de sterline l'ann per el prugètt. El percùrs l'è de 870 miglia (1.400 km), e 'l custègia in cunfìn cun l'Inghiltèra
Stazion de Guindazzi
La Stazion de Guindazzi a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Saint-Laurent-de-Trèves
Saint-Laurent-de-Trèves l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Florac, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Laurent-de-Trèves l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Attilio Fontana
L'Attilio Fontana (Vares, 28 de marz 1952) a l'è on politegh e avocatt italian, President de la Lombardia dal 2018, sindegh de Vares dal 2006 al 2016 e President del Consili Regional de la Lombardia dal 2000 al 2006.
Biografia
Laureaa in giurisprudenza dal 1980 el gh'ha on studi professional. Dal 1979 al 1982 a l'è staa el conciliator de Indun e dal 1983 al 1988 quella de Vice Pretor Onorari a Gaviraa.
Esponent de la Liga Nord l'è staa sindegh de Indun dal 1995 al 1999 e in del 2000 a l'è elegiuu consiliee al Consili Regional lombard e l'è scernuu President, e 'l resta finna al 2005.
A magg 2006 a l'è elegiuu sindegh de Vares al primm turn cont el il 57,8%, e l'è reconfermaa in del 2011, semper al primm turn. El resta in carica finna al 19 de giugn 2016 quand l'è suceduu del Davide Galimberti. A l'è staa President de l'ANCI lombarda.
In del 2007, 'me avocatt de l'Andrea Mascetti el fa condannà el Michele Santoro per diffamazion.
El se recandida in di elezion del 2023, sostegnuu del center-destra, contra la soa ex vizeprezidenta Letizia Moratti, sostegnuda del Terz Pol, del Pierfrancesco Majorino, sostegnuu del center-sinistra, e de la Maia Ghidorzi, de l'Union Popolar, e l'è reconfermaa.
Controversij
Longh de la campagna elettoral per la Region Lombardia del 2018 l'ha dii, a Radio Padania Libera, che boeugna defend l'esistenza de la "razza bianca" che cont l'immigrazion la saria stada a ris'c. Accusaa de razzism e criticaa de squasi tutta la politega l'ha poeu parlaa de on lapsus, ma el s'è difenduu cont el dì che la Costituzion italiana, a l'articol 3, la parla de razza.
I alter candidaa a la Region s'hinn dii indignaa de la fras: el Giorgio Gori l'ha definii on Matteo Salvini in giacca e crovatta, el Dario Violi l'ha dii che l'è vergognos e che 'l gh'ha de pensà a la legalità in del sò partii.
Invasion russa de l'Ucraina
drita|senza_cornice L'invasion russa de l'Ucraina a l'è scominciada el 24 de fevrer 2022, dopo de 'na longa crisi che l'ha vist la Russia meter un bell numer de soldad in sul confin e, poeu, el recognossiment di republeghe separatista de Lugansk e Doneck, che hann domandad jut a Mosca che l'ha donca lanziad l'ofensiva, con l'obietiv deciarad de "demilitarizà" e "denazifegà" l'Ucraina.
L'atach, partid di confin con la Russia e la Bielorussia e in violazzion del Memorandum de Budapest in su la sigurezza del Pajes, l'è stad fad de terra e de l'aria, con di missil che hann colpid tut el Pajes, inclusa la capital Kyiv e la zona de Leopoli, indova che la pupart di Pajes l'haveva spostad i so imbasciade, e poeu l'è stad fad anca via aqua, in del Sud del Pajes.
El Putin l'ha menasciad che quei che se sarien mitud contra havarien pagad un "prezzi senza precedent", la comunità internazzional comunque l'ha reagid con di dure sanzion contra la Russia, e i borse inn andad propi in bass, insema al rublo, che però poeu l'è stad bon de reciapàss, anca se cont un'inflazzion propi volta e 'n borlà del PIL stimad squasi del 10% per la Federazzion Russa. I Nazzion Unide hann deciarad che l'atach l'è in violazzion di lesg di nazzion.
La guerra l'ha portad a 'na vera e propria crisi umanitaria, con milion de refiguad che hann lassad l'Ucraina o inn andad via de la soa cità, anca se cont el temp vari ucrain inn tornad.
In principi, la Russia, sostegnuda di trupe de l'Ossezzia del Sud e di Kadyrovci cecen, cont el sostegn tategh bieloruss, l'era stada propi bona de entrà in del Pajes, a otegnì posizzion mìnga de poch in l'Est de l'Ucraina e a rivà a poch chilometer de la capital, ma poeu vari problema de logistega e la resistenza Ucraina hann menad l'Armada russa a perder semper pussee territori, anca se, al 19 de masg, controllen comunque un bell toch de la zòna oriental e meridional del Pajes, con cità compagne de Mariupol, Melitopol e Cherson sota el so controll. I forze armade de l'Ucraina hann inveci ricevud un bell poo de jut di Pajes amis, soratut quej ocidentai e vesin a la NATO, e a combater insema a lor gh'eren anca di volontari internazzionai, che i forze armade hann inquadrad 'me Legion Internazzional de Defesa Territorial, in tra de lor anca di unità russe e bielorusse contrarie ai so governi, compagne de la Legion "Libertà a la Russia", i cecenista del batalion Sheikh Mansur e del batalion Dzhokhar Dudayev e 'l batalion Kastuś Kalinoŭski, fad su de bieloruss che hann difendud Kyiv.
Camporotondo Etneo
Camporotondo Etneo (Campurutunnu Etneu) l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania, endèla regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 8 km a nordòvest de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 3.360 abitàncc e 'na superfìce de 6,4 km².
Del teretóre de Camporotondo Etneo fa part apò a la frasiù de Piano Tavola.
Camporotondo Etneo l'è tacàt ai cümü de: Belpasso, Misterbianco, Motta Sant'Anastasia, San Pietro Clarenza.
Saint-Georges-en-Couzan
Saint-Georges-en-Couzan l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Georges-en-Couzan, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.67 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 452 méter a 'na altèsa màsima de 1134 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Georges-en-Couzan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Porte de Charenton (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Montefano
Montefano l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 3.223 abitàncc, 'na superfìce de 34 km² e 'na densità de 95 ab./km². El cunfìna coi cümü de Appignano, Filottrano (AN), Montecassiano, Osimo (AN), Recanati.
Weilersbach
Weilersbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.62 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Weilersbach el se tróa a 'na altèsa de 295 méter sura 'l leèl del mar.
Chimillas
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Oberurnen
Oberurnen a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.82 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Oberurnen al se tröva a una altitüden de 430 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Innerthal (SZ), Mollis, Näfels, Niederurnen, Schübelbach (SZ).
miniatura|manzína|250px|Oberurnen
Storia
Oberurnen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1340 col nom de Obern Urannen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Solera de Gabaldón
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Quarto d'Altino
Quarto d'Altino (en vèneto: Quarto d'Altìn) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 7.225 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 258 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casale sul Sile (TV), Marcon, Meolo, Mogliano Veneto (TV), Musile di Piave, Roncade (TV), Venezia.
Stazion de Gemelli
Interscambi
Fermada de l'autobus
Grafendorf bei Hartberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Barsana
Barzàna l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 13 km de la sità e a 300 méter söl lièl del mar.
La popolasiù l'è de, distribüìcc sö 'na superfìce de 0 km² per 'na densità de popolasiù de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Almèn San Bartolomé, Brembàt de Sura, Mapèl e Palasàch.
La part piö ègia del paìs l'è stàcia fàcia sö sö la còsta del Mut di Röde per ès al sigür da i àque de la Bregógna che la pàsa pròpe a i pé de la còsta a roèrs (nòrt) del Mut.
I sariulì de Barzàna
Per Barzàna i pàsa la Lésna che la sègna 'l cunfì con San Bartolomé e la Bregógna.
San Juan de la Nava
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Horní Slatina
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Calcògen
I calcògen a inn i elemeent chímich del grupp 16 de la taula periòdica:
L'ussígen, ul zuulf e ul seléni a inn minga metàj, invéci ul telüri e ul pulòni a inn mèzz-metàj.
Ul staat de ussidazziun püssee cumüün per o calcògen a l'è -2 in dii calcogenüür, anca sa pödenn vècch ul -1; in dii sulfaa, selenaa e telüraa al devénta invéci +6 (per esémpi, Na2SO4, ul sulfaa de sòdi).
Subaugusta (metropolitana de Roma)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus Parchegg de scambi
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Bundesstraße 378
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baden-Württemberg.
Châbons
Châbons l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Grand-Lemps, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.14 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 386 méter a 'na altèsa màsima de 687 méter söl leèl del mar.
Pecka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
El gh'ha el status de comun mercad.
Indes K (meteorologia)
L indes K (o indes del Whiting) a l’è on indes termodinamich che ‘l pò servì ind el prevedè la fòrza di temporaj.
A se calcola inscì:
LI =
Indoe
T_{850hPa} a l’è la temperadura a la quòta che la soa pression l’è 850 hPa ( in °C);
T_{500hPa} a l’è la temperadura a la quòta che la soa pression l’è 500 hPa ( in °C);
Td_{850hPa} a l’è la temperadura de rosada a 850 hPa ( in °C);
Td_{700hPa} a l’è la temperadura de rosada a 850 hPa ( in °C);
T_{700hPa} a l’è la temperadura a 850 hPa ( in °C);
c=+5 se i corrent hinn a curvadura ciclònica oppur a component meridonal (ind l’emisferno nòrd); c=-5 se i corrent hinn a curvadura anticiclònica oppur a component settentrional.
Interpretazion
Pussè el so valor l’è bass, pussée la sarà l’instabilità atmosferega con possiblità de fòrt temporaj.
Gh’è tuttamanch de regordà che qualsessìa indes deperlù l’è nò assée de prevedè i temporaj, de già che per el svilupp de on temporal la serviss ona spinta iniziàl, o ben l’aria la gh’ha de vèss rusada a levà su per ona quaj reson che la pò vèss:
Ivo Josipović
L' Ivo Josipović (Zagabria, 28 d'agost del 1957) a l'è on politegh croatt. A l'è staa member del Parlament croatt del 2003 cont el Partii Socialdemocrategh de Croazia. Dopo i elezion del 2010 l'è staa elegiuu president de la Republega, e in del 2015 l'è staa succeduu da la Kolinda Grabar-Kitarović.
Stazzion de Bernau (b Berlin)
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Balogunyom
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Liga Araba
La Liga Araba a l'è un'organizzazzion internazzionala che la sgionta insema di Stat de coltura araba del Vesin Orient e del Nord Africa. Al dì d'incoeu gh'è dent 22 Stat che inn member a pien titol, pussee cinch oservator, o ben Armenia, Brasil, Eritrea, India e Venezuela.
Vilanöva
Vilanöva (Villanova del Sillaro in italian) l'è un cumün de 0 abitant (dàto del ) de la pruìncia de Lod.
El se tröva circa a 10 chilometri a ovest de Lod.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Vilanöva l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Ilshofen
Ilshofen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwäbisch Hall. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 54.90 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Leonid Brežnev
Leonid Il'ič Brežnev (in russ Леонид Ильич Брежнев, in ucrain Леонід Ілліч Брежнєв; Kamenskoe, 19 dicember 1906 – Mosca, 10 november 1982) a l'è staa on politegh e militar sovietich, secretari del PCUS e, de facto, leader de l'URSS dal 1964 al 1982.
Ilshofen
Ilshofen la se tróa a 'na altèsa de 441 méter sura 'l leèl del mar.
Stiefenhofen
Stiefenhofen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 28.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Stiefenhofen el se tróa a 'na altèsa de 805 méter sura 'l leèl del mar.
Emisferu
Un emisferu l'è vüna dii dü part c'al sa spartìss una sfera quand la vègn tajada da un piàn c'al passa per ul sò Equatuur.
Dunière-sur-Eyrieux
Dunière-sur-Eyrieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Privas, del circondàre (arrondissement) de Privas e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Franzesch III Sforza de Carevasg
El Franzesch III Sforza de Carevasg (Milan, ... - Milan, 13 de luj 1697) a l'è staa on nòbel milanes, marches de Carevasg del 1680 al 1697.
Biografia
Fioeu del Franzesch II e de la Bianca Imperiali, a l'è l'unich fioeu de la cobbia a rivà a la maggior età: El se interessa subit a la politega del Ducaa de Milan e 'l deventa decurion in del 1688 e Deputaa di Strad in del 1694.
El 3 de giugn 1696 el se marida con l'Eleonora Salviati e la gh'ha, in del 1697, 'na fioeula, Bianca Maria. El moeur improvvisament pocch dopo e 'l passa el titol marchional a la Bianca Maria.
Prost
Prost (Prosto) l'è ona frazion del comun ciavennasch de Piur, in de la Provincia de Sondri. El paes el se troeuva in su la riva de la Mera, in tra Ciavenna e Piur.
Mangià
La zona l'è cognossuda per el sò biscottin de Prost, che l'è voramai in dolz sìmbol de tutta la Val Ciavenna.
Ferrovia Sangritana
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Chía (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Ostružno
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Jacques de Molay
thumb|right|185px|La Crus di Templàr
Ol Jacques de Molay (Molay, 1243 – Parigi, 18 de Mars del 1314) l’è stacc l’öltem Gran Maèstr de l’Ùrden di Cavaliér Templàr. Nasìt in del 1243 a Molay in del Giüra l’è ‘ndài dét in de l’Ùrden di Templàr in del 1265 e l’è deintàt ol Gran Maèstr de l’Ùrden in del 1298.
L’ se troàa a Cipro per combàt cóntra i müsülmà, quando l’è stài ciamàt in Frànsa dal rè Filìpo IV ‘l Bèl che apéna turnàt l’à fai casà dét in galéra, insèma a di óter cavalìer e l’à acüzàt, lü e töt l’Ùrden di Templàr, de ès di erètech. A dìla giösta ‘l rè l’ völìa mèt i mà sö i sólcc e sö i bé di Templàr che i éra mia adóma di fracc-soldàcc, ma, a fórsa de sircà sólcc per pagàs i guère ‘n Tèra Santa, i éra i piö ‘n gamba ‘n Eüròpa ‘n di afàre finansiàre e i éra öna spéce de bànca che la gh’éra la fidücia pò di rè.
Sóta türtüra ‘l Jacques de Molay l’avrès confesàt de ès ün erètech e isé l’è stai mandàt al rògo, menimà l’Ùrden di Cavaliér Templàr l’è stài abolìt, i sö i sólcc e sö i bé i è pasàcc a i Cavaliér Uspitalér, fò che ‘n Frànsa, ‘ndóe i è stài ciapài dal rè.
Quando però l’öltem Gran Maèstr l’è salìt söl patìbol la cambiàt parlà de fati l’à negàt de ès ün erètech e l’à ciamàt a giödése, denàcc al Signùr, ol rè de Fransa e ‘l Papa Clemènt V che i è mórcc töi dù pròpe ‘n chèla an.
Referènse
Grande Dizionario Enciclopedico, UTET, Turì, 1958.
Salzano
Salzano (en vèneto: Salsàn) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 11.584 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 681 ab./km². El cunfìna coi cümü de Martellago, Mirano, Noale, Scorzè.
San Juan de la Encinilla
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Sotorribas
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Grupp de l'azòt
Ul grupp de la taula periòdica 15 de la taula periòdica al sa ciàma grupp de l'azot; i elemeent ca ga fann paart g'ann 5 eletrúni in del livèll de valénza (Ns2Np3).
Ul grupp al tègn deent cínch elemeent:
Chii elemeent chí ga dísenn anca pnicògen u pnictògen, anca se la IUPAC a l'è minga d'acòort in prupòsitt.
Gralla (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Jaynagar Majilpur
Jaynagar Majilpur a l'è una cità del West Bengal, in de l'India.
La gh'ha 25.922 abitant (2011).
Horní Skrýchov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Weißenohe
Weißenohe l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 4.71 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Weißenohe el se tróa a 'na altèsa de 358 méter sura 'l leèl del mar.
Montelupone
Montelupone (Mondelupó 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 3.223 abitàncc, 'na superfìce de 32 km² e 'na densità de 101 ab./km². El cunfìna coi cümü de Macerata, Montecosaro, Morrovalle, Potenza Picena, Recanati.
Casacalenda
Casacalenda l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 2.441 abitàncc, 'na superfìce de 67 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bonefro, Guardialfiera, Larino, Lupara, Montorio nei Frentani, Morrone del Sannio, Provvidenti, Ripabottoni.
Strada de prima class 41
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 3.044 km. La conliga Bruna.
Recanati
Recanati l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 19.989 abitàncc, 'na superfìce de 102 km² e 'na densità de 196 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelfidardo (AN), Loreto (AN), Macerata, Montecassiano, Montefano, Montelupone, Osimo (AN), Porto Recanati, Potenza Picena.
A Recanati a gh'è nasìt el poéta Giacomo Leopardi, giü dei piö 'mportàncc de töta la leteratüra italiàna.
Richelieu - Drouot (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8 e 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Vanadio
L'è 'n elemènt rar, dür e laoràbil, che se tróa sóta fùrma de compòst en sèrte minerài. Se 'l dòpra suradetöt en metalürgìa, per la prudusiù de léghe metàliche. El g'ha 'na bùna rezistènsa a la curuziù de part dei àlcali, de l'àcit solfòrich e de l'àcit clorìdrich. A contàt co l'ària el se òsida a la svèlta a temperadüre de sùra dei 933 K (660 °C). Del pónt de vìsta chìmich el g'ha 'n comportamènt a mèza stràda 'ntra 'l metàl e 'l mìa-metàl. En natüra se 'l tróa sóta fùrma de 'n izòtopo apéna: el 51V, che l'è l'ünech stàbil.
Premetrò
El premetrò a l'è on servizzi de tranvia o ferrovia lingera che l'è progettaa per vess a volta percorrenza e arent al servizzi de 'na metropolitana.
A hinn spantegaa soratutt in Belgi, comé el Premetrò de Bruxelles e in Argentina, per esempi la linia P (metropolitana de Buenos Aires de Buenos Aires.
Gerry Scotti
miniatura|El Scotti El Gerry Scotti (Virginio a l'anagrafa; Miradoeu, 7 de agost 1956) a l'è on conduttor, personagg televisiv e ex politegh italian. L'ha partecipaa a circa 9000 puntad in di produzion de la Mediaset e l'ha condott Festivalbar, Passaparola, Il Quizzone, Striscia la notizia, La sai l'ultima?, Chi vuol essere milionario?, La Corrida, Paperissima, Lo show dei record, Io canto, Caduta libera e The Wall.
L'è staa deputaa per el Partii Socialista Italian in la legislatura quella de 10, in tra 'l 1987 e 'l 1992: In 'sto roeul l'ha tolt part a la commission in su la gioventura, in su l'istruzion e in su la difesa.
La Corazzada Potëmkin
El film, pensaa coma propaganda revoluzionaria, el cunta su de l’ammutinament di mariner contra i offiziaj ch’el gh’era staa in del 1905 in su la corazzada Potëmkin. A l’è consideraa coma vun di mej film e vun di pu important de la storia del cinema.
Tramma e stil
El film l’è ambientaa in del giugn del 1905 in su la barca in del Mar Negher e in la cittàa de Odessa; a l’è dividuu in cinch episodi: miniatura|I soldaa a marcià giò di scar de Odessa
I scar de Odessa
La scena in su i scar de Odessa a l’è la pussee famosa de tutt el film, considerada vuna di scen pussee revoluzionari e “classegh” de la storia del cinema. In la scena, i soldaa zarista marscien giò di scar a sbarà e copà tucc i rebej - civij - che troeuven; a la finn di scar la gh’hè ona division de Cosacch a cavall che la tacca la folla del bass.
In la realtàa, el massacher in su i scar el gh’è minga staa, ma cont el rivà de la Potëmkin in del port de Odessa gh’eren staa di demostrazion in la cittàa e i soldaa imperiaj even sbaraa in su la folla, a copà on quaj centiner de personn.
Reazion
El montagg a l’è staa completaa a man menter la pellicola l’era giamò dree vess proiettada, in la première del 21 de desember del 1925 al Teater Bol’šoj de Mosca.
El film, quand l’è staa mettuu foeura in l’Union Sovietega, el gh’ha minga avuu el success che l’Ejzenstejn el sperava; a l’è però staa de subit ben ciappaa foeura de l’Union. Quel che l’ha colpii pussee el pubblegh, però, a l’è minga staa la politega, ma el doperà inscì tant (per l’epoca) la violenza. Al dì d’incoeu, a l’è consideraa coma vun di film pussee bej de la storia e la se troeuva semper in di elench di film mejor faa su de critegh cinematografegh e de regist famos.
In la coltura popolar
El film a l'è deventaa famosissim in Italia grazia a il secondo tragico Fantozzi indova i dependent, Fantozzi inclus, a hinn obbligaa del capo a vedè di film vegg, cont la fittizzia "La corazzata Kotiomkin" dent. On di che perden la partita de l'Italia per vedell anmò el Fantozzi el va, in del moment di comment, in sul palch per dì:
"Per me, la Corazzata Kotiomkin, è una cagata pazzesca"
Fras che la mena a "92 menut de plaus" e a 'na rebellion di lavorator che costringen el càpo a vedè di film popolar.
Pierre-Joseph Proudhon
El Pierre-Joseph Proudhon (Besançon, 15 de Sgenee del 1809 – Passy, 19 de Sgenee del 1865) l'è staa un pulitegh e filosof frances.
L'è nassüü a Besançon in de la regiun Franche-Comté in Fransa. L'eva 'l bagaj d'un butee e de 'na serva de cüsina e finn che 'l gh'ha 'vüü dudes agn, de mestee, l'ha menaa i bö a la pastüra. Cunt una bursa de stüdi l'ha faa cünt de andà a scöra, pö però, già che ghe calaven i danee, l'ha desmetüü prima del temp. Pö, però, l'ha faa anmò cünt de imparà 'l mestee de technegh tipugrafegh, tüt lü deperlü. Pö, 'na völta andaa a Paris, l'ha tacaa sü a püblegaa liber in sül sucialism e in sü l'econumia.
Düranta la revulüziun de Fevree del 1848 l'ha incuntraa per la prima völta 'l Michail Bakunin e l'ha anca scüsaa de depüdaa del parlament franses. La sua mira l'è semper stada de rià al Sucialism, senza volzà i man, ma cunt la libera scernida de la gent. L'è anca staa semper cuntra qualsessía furma de viulensa guernativa, cunt la cunvinsiun anarchega che dumà la libertaa pü intrega de l'om la po menà in sü la via d'una suciedaa sucialista. Quand che 'l Louis Blanc la tolt pè intra la gent, el Proudhon l'ha ingasgiaa 'l Napoléon III in de la speransa de metegh i tarej intra i röd.
In del 1849 el Proudhon l'haa fundaa 'na "banca pupulara" che la dava via credet a gratis, inscí de pruà a met in pratega 'l so pensee ümanista. Però dopu gnanca ses mis la banca l'ha saraa sü già che'l Proudhon l'hann metüü in galera per trii agn (la resun l'è stada vöna u do di so scrít)
Stazion de Ottavia
La Stazion de Ottavia a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Montecosaro
Montecosaro l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 7.222 abitàncc, 'na superfìce de 21,88 km² e 'na densità de 330,07 ab./km². El cunfìna coi cümü de Civitanova Marche, Montegranaro (FM), Montelupone, Morrovalle, Potenza Picena, Sant'Elpidio a Mare (FM).
Madison
Madison A l'è la capital del Wisconsin, vün di stat di Stat Ünì d'America. El gh'ha una pupulaziun de 208.054 abitant (2004), 366.905 se cuntum tüta l'area metrupulitana (2000), e l'è la segunda cità püssee pupulada del Wisconsin. El se tröa in de la Cuntea de Dane e l'è famusa perchè a l'è la sede de l'Üniversità del Wisconsin.