cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cármenes
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Vilamartín de Valdeorras
El sò codes statistegh l'è.
Stazzion de Cooper Street–Rutgers University
La Stazzion de Cooper Street–Rutgers University a l'è 'na stazzion de la River Line, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di treni locai del New Jersey Transit e ghe passen anca i treni merci de nocc.
Distret de Oberpullendorf
a l'è un distret del stat austriegh del Burgenland, cont una popolazzion de abitant.
Jászfelsőszentgyörgy
a l'è un comun del Distret de Jászberény, cont una popolazzion de abitant.
Riccardo Mazzoni
El Riccardo Mazzoni (Prato, 20 november 1953) l'è 'n politegh italian, Senator per l'Alleanza Liberalpopolare-Autonomie in la legislatura quella de XVII, legislatura che l'è staa vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai. In la legislatura precedenta, inveci, l'era deputaa cont el Popol de la Libertà e l'era in la Commission Defesa.
Stazion de Castel Lagopesole
La Stazion de Castel Lagopesole a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, che la serviss el comun de Avigliano. L'è taccada a stazione di Possidente e stazione di Filiano.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Baghdad
200px|thumb|right|Baghdad (fotu del [[1932)]] Baghdad (بغداد/Baġdād in arab; scrivüü anca Bagdad; antegament, in italian, Baldacca o Baudac) a l'è la capital de l'Irak.
Al gh'ha 5.772.000 abitant (2003).
Il ragazzo della via Gluck (la cansù)
Il ragazzo della via Gluck l’è öna cansù del Fevrér del 1966 cantada dal Adriano Celentano. La cansù l’éra stacia presentada al Festival di Sanremo e ‘l Celentano l’éra stacc eliminàt söbet a la prima sira, ma pò la cansù l’à endìt tat e l’è dientada öna di sò cansù piö famuse.
L’è egida fò come 45 gir, ol B side l’éra Chi era lui; i paròle i è del Luciano Beretta e del Miki Del Prete, la müşega del Adriano Celentano.
Ol Giorgio Gaber n’à facc öna cover söbet in de l’istès an e pò l’à scricc in rispòsta a la cansù del Celentano, per grignà, öna sò cansù che l’à ciamàt La risposta al ragazzo della via Gluck.
La cansù l’è ‘mpó autobiogràfega e la cónta sö 'l dispiasèr de ü s-cèt che l’ gh’à de lasà la sò bröta cà de periferéa ‘n mès a i pracc per indà a stà ‘n sità, ‘ndóe la cà l’è bèla, ma se respira cemènt e l’ se domanda, şamò ‘n del 1966, perché i l’la móca piö de fà sö di cà. Se pènsa che chèl is-cèt l’ sìes pròpe ‘l Celentano che l’istàa de cà a l’Ortiga a la pereferéa de Milà apröf a binare del tré: de fati la cansù la dis “e sentirò l’amico treno che/fischia così.... ua ua”.
Chèla cansù ché la endìt piö de ü miliù de còpie e l'è stacia 'n tèsta a la hit parade 'nsèma a Nessuno mi può giudicare de la Caterina Caselli.
1526
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Irak
L'Irak (scriüü anca Iraq; العراق  in arab) a l'è un paes de l'Asia.
La capital a l'è Baghdad.
Urganizaziun pulitiga
L'Irak (nom ufizial: جمهورية العراق, Jumhūrīyat al-`Irāq, in arab; كۆماری عێراق, Komara `Îraqê, in cürd) a l'è una repübliga.
Del 2004 al gh'ha un guern pruvisori.
El prim minister a l'è el Mustafa Al-Kadhimi (del 2020).
Mao Zedong
Mao Zedong o Mao Tse-tung (毛澤東 in cines tradizional, 毛泽东 in cines semplificaa, Shaoshan, 26 de dicember 1893 – Pechin, 9 settember 1976) a l'è staa on politegh e revoluzionari chines, portavos del Partii Comunista Chines del 1943 a la sova mort. A l'ha governaa la Cina dal 1949 al 1976 e l'è staa protagonista de la granda revoluzion colturala.
A lu 'l gh'è staa tributaa la creazzion de 'na Cina unida e libera di forestee, l'intervent chines in Corea, la crisi sino-sovietega, la repression in di laogai, la grama vita del 1958 al 1961, el conflitt sino-indian, el gran solt innanz, l'alfabetizzazion de la pupart di chines cont el chines semplificaa e 'n cress imponent de la popolazion e de l'economia chinesa.
IC 2000
Storia
I carrozz a hinn staa faa in del progett Ferrovia 2000 de 'n consorzi Bombardier-Alstom in tra el 1997 e 'l 2004 in 314 esemplar. Prima, in Isvizzera, i carrozz a dù pian eren doperaa domà in la S-Bahn de Zurigh e minga a nivell nazional. El design a l'è staa faa del Pininfarina, per fàj apparì ben vesin a la locomotiva d'elezion, la Re 640, progettada semper de lu.
In del 2018 a l'è nonziaa on progett de renoeuvament che 'l finirà in del 2024.
Caratteristich
I IC2000 pòden viaggià finna a 200 km/h e hinn trainaa, de solit, di Re 460. Gh'hann squasi semper 'na carrozza bar o restorant, a segonda de l'ora e de la tratta, e de 'n servizzi de carrell snack in di tocch sora del treno. In la carrozza semipilota ghe pò vess 'n area gioeugh per i fiolitt e i familij.
75 carrozz de prima class, classifegaa business, gh'hann el caricator per natel e computer, e i utent pòden, a pagament, doperà l'Internet del treno.
San Brencàt
San Brencàt (nòm uficiàl en italià San Pancrazio) l'è 'na frasiù del cümü de Palasöl, en pruvìncia de Brèsa. El paés l'è abitàt de presapóch 3000 persùne e 'l se tróa a presapóch tré chilòmetri a nordèst de 'l cèntro comünàl.
Enfìna al 1962 la frasiù l'ìa spartìda 'ntra i teretóre comünài de Àder e Erbösch. Col Decreto Presidensiàl del 31 de mars del 1962, n. 220, la frasiù l'è stàda destacàda de chèsti öltem du cümü e agregàda a Palasöl. L'è l'ünica part del teretóre de Palasöl à éser inclüdìda endela zòna de prudusiù dei vì de Franciacürta
Georg Klotz
El Georg „Jörg“ Klotz (nassüü 'l 11 Setember del 1919 a Walten, un paesin Südtirules che 'l pertuca al cumün de St. Leonhard in Passeier, e decedüü 'l 24 Sgenee del 1976 a Telfes im Stubai) l'è staa in di agn 60 vün di ativista ai vèrtes del Befreiungsausschuss Südtirol (BAS), el muiment terurista independestista Südtiroles.
La Vida
El Georg Klotz l'era 'l fiö, 'l pü giuen, di vot bagaj del faree Südtirules Anton Klotz e de la sua miee, la süra Rosa. Chersüü sü in de la Val Passiria, de mestee l'ha faa 'l faree, cumpagn del so papaa, ma anca 'l carvunee e l'è anca staa patrun de na Resegaria. In de l'Avril del 1950 l'ha tolt miee in la maestra de scöra Rosa Pöll cunt la qual l'ha vivüü in de la fararia de Walten insem ai so ses bagaj.
Luscinia megarhynchos
El rossignoeu (Luscinia megarhynchos) al è on usel de la fameja di Muscicapidae che viv indela foresta, de preferenza arent a l'aqua, però se poeul troval anca int i giardin, i boschett e i ort. El sò cant al è l'un di pussée melodiós, ma anca di pussée compless: se dis ch'al canta, grignòta o trilla, da dí comè da nòcc. Al ha fassinaa i ressercadór, ch'i han cuntaa entra 120 et 260 sequens diferent, ch'i duren de 2 a 4 second. El mas-c gióin al impara a cantà scoltant i pussée anzian e al marca iscí el sò territòri, o al tenta a seduí i fémin. Da quand che i s'han cobiaa, i mas-c i desmeten generalment de cantà la nocc. Vargòt al lassa supònn che ul celéber cant de nocc al serviss dabord a tirà i fémin. I tréj del rossignoeu i era revudaa calmà la dolór, accelerà i varison e dolsà la mort, comè l'evoca la cunta del Hans Christian Andersen, l'imperadór de Cina e el rossignoeu'
Georg Klotz
La Vida
De bagaj l'ha vivüü in so la sua propia pel i tentatif de furzada talianizzassiun di Fascista Talian in Südtirol. Dürant la Segunda Guera Mundiala 'l Klotz l'è staa sutufiscial in de la Wehrmacht e l'ha servii in Nurvegia, in del Mar del Nord e arent a Stalingrad. In di agn de la guera l'ha faa cünt de guadagnass la Crus de Fera de prima e segunda class, già che l'era un suldaa de gran valur e curagg. Fenida la guera, e gnüd amò a cà, a l'ha tacaa sü a crüssiass de la libertaa del Südtirol e in del fà insci 'l s'è giuntaa aj ativista del BAS indua l'ha cugnussüü 'l Sepp Kerschbaumer. Prest però hin soltaa föra difarens de upiniun in tra i member del BAS, ciuè in tra 'l toch püssee radical traa inans del Klotz e di so amis, e quel del Kerschbaumer che, al cuntrari, l'era ben püssee muderaa e cuntrari a la viulensa, e che l'ha vengiüü in di vèrtes del muiment.
La Nocc del Fögh
In sü 'l fat se 'l Klotz el sia staa vün di urganisadur de la Nocc del Fögh l'è mai staa faa ciar, a l'è però prubabel che 'n abia savüü. A bun cünt, inans de vess ciapaa di caramba l'è scapaa via in Austria. In di prucess del tribünaa de Milan ch'hin gnüü pö, a l'è staa cundanaa, in absentia, a:
Luscinia megarhynchos
Alimentazion
Al mangia bacch, d'aragn o d'insett piscin.
Georg Klotz
La Nocc del Fögh
In d'un ulteriur prucess del Tribünaa de Bulsan el Georg Klotz l'è staa cundanaa a ses agn, set mis e des dì per l'atentaa a la feruvia del Brèner. Tüt insema 'l Klotz l'è staa cundanaa a 52 agn, 1 mes e 10 dì de gatabüja.
Luscinia megarhynchos
Nidifiation
miniatura|Luscinia megarhynchos La toeu loeugh da magg a giugn. El sò nid al è pòch ordinaa e bass (rarament sora de 30 cm), a vidé parfin al soeu. La fémina la ponn 4 o 5 œuf chi'a hinn bloeu- o verdaster, on poo magiaa. L'incubazion la dura aproeuf 14 dí. L'emancipazion la dura 11 a 12 dí e el gór al siguta a poeu pré. La prima nidifiazion la vegn a la prima dopu e i rossignoeu i viven finn a 6 agn.
Migrazion
In Setember, al migra vers l'Afriga sotasahariana passant par el strecc da Gibraltéra, o per di sitt che la sò estension marina a l'è mia importanta.
Georg Klotz
Esili
De la famusa Nocc del Fögh inans, el Georg Klotz l'eva vivüü in esili in Austria e l'eva tentaa de segütà a trà inans una guerija cuntra 'l stat talian.
In de la nocc intra 'l 6. e 'l 7. de Setember del 1964 gh'è staa vün che l'ha pruaa a cupà 'l Georg Klotz e 'l so amis Luis Amplatz quand che 'l Klotz e l' Amplatz se truaven in Südtirol. Chel dì lí i düü ativista Südtirules vureven passà la nocc in d'un' era in Saltaus. Quel che l'ha faa l'atentaa l'era un pressulaa di servissi segret italian ciamaa Christian Kerbler, un austrìegh cunt gross prublema mentaj, el qual, menter ch' i düü eren in del bel mezz d'una nocc de slòfen, l'haa traa 'l grilet e 'l n'ha cupaa vün, l'Arplatz, e 'l n'haa ferii l'olter, el Klotz. A bun cünt el Klotz l'è suravivüü a l'atentaa e l'ha faa cünt de 'ndà serüch in Austria. L'assassin Christian Kerbler l'è staa pö cundanaa d'un tribünaa Talian a Perügia a vint agn de gatabüja anca se però, fin al didincö, l'è mai staa ciapaa.
Fat Cürius
El bagaj püssee grand di ses del Georg Klotz, la prufessura de scöra süperiura Eva Klotz, nassüda in del 1951, l'è depütada sin del 1983 in del parlament Südtirules.
Stazion de Tresenda-Abriga-Tej
La Stazion de Tresenda-Abriga-Tej a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Hranice (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
El gh'ha el status de cità.
Hřivínův Újezd
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Pozondón
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Acrostich
Un acrostich a l'è un puesia che i prim leter, o quij medi o i ültim d'ogni vers, quand che vegnen legiüü in sens vertical, furmen una parola o un'espressiun.
Bowil
Bowil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Storia
Bowil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1299 col nom de Bonwile.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Stocarda (Regierungsbezirk)
El Distrèt Goernatìf de Stocàrda l'è giü dei quàter distrècc (en todèsch: Regierungsbezirke) del Baden-Württemberg, en Germania. La sò capitàl l'è la cità omònima de Stocàrda.
Diviziù aministratìve
300px
I trédes circondàre i è ragrüpàcc en 3 sóta-regiù che 'n todèsch le g'ha nòm Regionalverband:
Caldee
Caldee (Caldé) l'è ona frazion del comun verbanes de Castelvecana, in de la Provincia de Vares. El paes el se troeuva in su la riva del Lagh Magior, in su la strada che la va de Laven a Port.
Vieussan
Vieussan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olargues, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 84 méter a 'na altèsa màsima de 733 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Vieussan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Oblast de Kaluga
L'Oblast de Kaluga ( in russ) a l'è un oblast de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
Stazzion de Entertainment Center
La Stazzion de Entertainment Center a l'è 'na stazzion de la River Line, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Oblast de Kaluga
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
Stazzion de Entertainment Center
Moviment
La stazzion l'è servida di treni locai del New Jersey Transit e ghe passen anca i treni merci de nocc.
Luis Amplatz
El Luis Amplatz (nassüü 'l 28 09 del 1926 a Gries, arent a Bulsan; e decedüü 'l 7 09 del 1964) l'è staa vün di ativista Südtirules che l'eva scernii la straa de la viulensa in di agn '60, quand ch 'i Südtirules eren dree a cumbàt per la sua ütonumia/independensa de l'Italia. Lü medèm el s'è semper definii un Freiheitskämpfer, ciuè vün che 'l cumbat per la libertaa, ma i tribünaj talian in del 1964 l'evan cundanaa a 25 agn de gatabüja per terurism.
L'Amplatz l'era staa, in del 1959, insèm al Sepp Kerschbaumer e al Georg Klotz vün di member fundadur del Befreiungsausschuss Südtirol (el cumitaa de liberassiun del Südtirol), e l'eva tentaa de fursaa la man de la straa de l'independesa cunt di at de viulensa. L'eva tolt part a la famusa Nocc del Fögh e pö anch a nümerus atentaa dinamitard in di agn '60 de chi e de la per tüt Südtirol intregh. Cunt i pulòt ai calcagn 'l Luis Amplatz l'eva pö scapaa via in Austria anca se pö però l'era gnüü amò serüch in Südtirol cunt el Georg Klotz inscì de tacà amò sü cunt ij atentaa. El 28 de Setember del 1964 l'Amplatz, el Klotz, e un Austriegh ciamaa Christian Kerbler (che pö l'è soltaa föra che l'era un pressulaa del SIFAR) even decidüü de passà la nocc in d'un' era ciamada "Brunner Mahder" e lucada desura del paes de Saltaus. In del cör de la nocc, però, 'l Kerbler l'ha cupaa l'Amplatz menter l'era dree a durmì e cunt l'istessa revultèla l'ha ferii al pet e al gnif el Georg Klotz, che però l'ha faa 'ncamò cünt de scapà via e vegnì 'ndree in Austria cunt un' eròica füga de 42 vur sü per i munc del Tirol. L'assassin, Christian Kerbler, l'è staa pö cundanaa a vint agn de presun del tribünal de Perügia, anca se però, fin al didincö, l'han mingamò ciapaa. In del 1976 l'è staa ciapaa menter l'era dree a rubà in d'una butìa a Lundra ma l'è minga staa estradaa.
'l grüp müsegal patriotegh tirules Vermaechtnis gh'ha dedicaa 'na canzun titulada propi Luis Amplatz.
Baston (pan)
El baston (a Ciavenna: [ba'ʃtuŋ]) l'è ona manera de fà el pan, de origin francesa. A l'è faa de pasta molla e 'l gh'ha la forma piatta e compagna de 'n rettangol. El ven spartii giò, in manera lingera, in trii o quatter part. Se la forma l'è piscinina, el ven ciamaa anca bastonin.
Ferrovij Federai Svizzer
I Ferrovij Federai Svizzer (in italian Ferrovie Federali Svizzere SA (FFS); in frances Chemins de fer fédéraux suisses (CFF); in todesch Schweizerische Bundesbahnen (SBB), in romancc Viafiers federalas svizras (VFS)) a hinn el principal gestor de la red ferroviaria svizzera.
Storia
El 20 de febrar del 1898 el Popol el vota per nazionalizzà i ferrovij, e a capodann del 1901 el gira, in tra Zurigh, Berna e Ginevra, el primm treno pagaa de la Confederazion.
Domà el 1 de genar del 1902 nassen offizialment i FFS, che prima eren anmò i servizzi privaa ma pagaa del Stat.
In del 1982 a l'è mittuu l'orari cadenzaa e in del 1986 a l'è approvaa el progett Ferrovia 2000 per el renoeuvament de la red e dei treni, finii in del 2004 e cont el progett de AlpTransit che l'è ancamò de fornì.
Dal 11 de dicember 2005 a l'è proibii fumà in sui treni.
Società
I Ferrovij Federai a hinn spartii in quater division:
A gh'è poeu di alter suddivision in materia de sicurezza, qualità e finanza.
Lengov
La FFS la lavora in tucc i trè lengov offiziai de la Svizzera: El romancc, che l'è lengua nazionala ma minga offiziala, a l'è no doperaa.
I stazion a hinn ciamaa in la sò lengua, per esempi "Bellinzona FFS", "Basel SBB" e "Lausanne CFF". I treni a hinn marcaa cont tucc i sigl.
I annonzi in di treni locai a hinn faa in la lengua local, e se passen per pussee zon lenguistich in tucc i lengov opportun. Per i treni turistich a l'è anca doperaa l'ingles.
Material rotabil
Al di d'incoeu squasi domà la division cargo la gh'ha di locomotiv, vist che quella passegee l'ha scernuu de doperà elettrotreni e, incoeu, la dopera domà quej e di composizion fondaa in su la Re 460 cont di carrozz IC 2000. La division cargo la dopera di variant del modell TRAXX, immatricolaa 'me Re 482 e 484, e di locomotiv ibrid e diesel.
I elettrotreni de la Division Passegee a hinn per la pupart de la Stadler Rail, comé el Stadler KISS, FLIRT, RABe 514, RABDe 500 e anca i Noeuv Pendolino insemma ai SMILE, che i gh'ha de andà in servizzi in tra el 2018 e 'l 2020.
Semisommator
El semisommator, in ingles half-adder, a l'è 'n component elettronich digital che 'l fa la somma in tra du numer binari, A e B, e la presenta in su 'na sortida S e 'l restituiss anca on riport R, senza però considerà i riport precedent.
A nivell de circuitt el pò vess faa su cont ona porta AND e 'na porta XOR.
Kostelec (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Destriana
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Vich Murcò
Vich Murcò (Vico Morcote) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 293 abitant e una süperfiss de 1.88 km², e al se tröva a una altitüden de 442 meter sura al livel del mar.
El cumün de Vich Murcò el fa part del circol de Carona e l'è tacaa ai cumün de Brüsin Sciss, Carona, Melii, Murcò.
Kněždub
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Jászdózsa
a l'è un comun del Distret de Jászapáti, cont una popolazzion de abitant.
Combovin
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 35.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 336 méter a 'na altèsa màsima de 1148 méter söl leèl del mar.
Komárov (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
El gh'ha el status de comun mercad.
Hradčany (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Castellaro
Castellaro (en lìgure: O Castellâ) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Pietrabruna, Pompeiana, Riva Ligure, Taggia.
Dialett locarnes
El locarnes l'è on dialett ocidental del Lombard. L'è parlaa in de la città tesinesa de Locarn, in su Lagh Magior e 'l gh'ha ona quai caratteristega che le fa vegnì on brisinin diferent di parlà di alter dò città tesines, Lugan e Belinzona.
Castellaro
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Castellaro (Italia) l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Dialett locarnes
I parlà del distrett de Locarn
El distrett de Locarn el quatta dent la riva svizzera del Verban con la fos del Tesin, del Gambarogn fin'a Brissagh, oltra che la Val Verzasca, i Cent Vai e la Val Onsernon. Locarn l'è la terza città pussee granda del Canton, e donca l'ha ricevuu influenz "colt", del milanes e de la koinè, anca se (come vedaremm pussee sott) l'ha conservaa di tratt particolar. Inscambi, i dialett tradizionai parlaa foeura de la città hann conservaa di caratteristegh pussee rustegh, che je vesinen pussee a quei de l'Ossola puttost che a quei de la Val del Tesin. In quell articol chì a parlom soratutt del dialett urban de Locarn e de quei parlaa in su la riva del Lagh Magior, senza andà denter ai vai Onsernon, Verzasca e ai Centvai.
Ariano Irpino
Ariano Irpino l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 22906 abitàncc, 'na superfìce de 185 km² e 'na densità de 124 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apice (BN), Castelfranco in Miscano (BN), Flumeri, Greci, Grottaminarda, Melito Irpino, Montecalvo Irpino, Monteleone di Puglia (FG), Savignano Irpino, Villanova del Battista, Zungoli.
Distret de Neusiedl am See
a l'è un distret del stat austriegh del Burgenland, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Dialett locarnes
Comparazzion fonetegh
In de la comparazzion, a vedom i dialett de:
Lessegh
El lessegh del locarnes el presenta di vesinanz cont i dialett de la Val Maggia, de la zona de Belinzona, de la costa piemontesa del Lagh Magior e de la Val Canobina. Probabilment, per l'importanza storega de Locarn in de la region, el dialett de la città el scusa anca de koinè per la zona ocidental del Canton Tesin.
La parabola del Fioeu Trason
On omm a l'ha avud duu fioeu. E 'l più gioven de costor o gh'ha dii al pader: "Pà, demm la mea part ch'am tocca!" e 'l pader o gh'ha fai fòra i part. De lì a poch dì, dop che l'ha mettud insemma tuttcoss, el fioeu più gioven o s'è tòi su e os n'è andai via lontan, e lì l'ha fai ballà tuttcoss in stravizzi. E poeu, quand l'ha avud finid de sgurà tant com o n'aveva, l'è vegnuda ona gran carestia in quell paes, e lu l'ha comenzad a sentìssla in di cost. Os n'è donca andai e o s'è taccad adree a on scior de quell paes, ch'o l'ha mandad in d'ona sova villa a curà i porscei. E costù o voreva pur anch podèss intesnà la busecca con quii giandazz ch'a mangiava i porscei: ma nissun a ghe 'n dava. Alora l'è tornad in sè stess e l'ha dii: "Quanta servitoraja là in cà de mè pader la nòda in bondanza, e mì intant chinscì a crepp de famm! A voeuj proppi tòmm su, e andaroo del mè pà e agh diroo: Pà, l'hoo proppi faia grossa col Signor e con vu; ormai a no merit più de vess ciamad vost fioeu; femm come vugn di vost servitor". E, tojendes su, l'è vegnud del sò pà. Quand poeu l'era anch mò lontan, o l'ha vedud el sò pà, e o s'è movud a compassiogn e, correndegh incontra, o si gh'è buttad sul coll e o l'ha basad su. E 'l fioeu o gh'ha dii: "Pà, a l'hoo proppi faia grossa col Signor e con vu; ormai a no merit più de vess ciamad vost fioeu". Ma el pader l'ha dii ai servitor: "Presto, portee chì el più bell vestid e vestìll su, mettìggh l'anell in did e i scarp in pee; e menee scià on vedell ingrassad e mazzéll sgiò, e mangemm e femm past; perchè 'sto mè fioeu l'era mort e l'è tornad in vita; l'era pers e o s'è trovad". E lì i s'è mettud aeree a fà past. L'era mò el sò fioeu magior in campagna e, in del vegnì e in del vesinàss a la cà, l'ha sentid a sonà e cantà. E l'ha ciamad on servitor e o gh'ha domandad quell che l'era 'sta robba. E costù o gh'ha dii: "L'è vegnud el vost fredell, e 'l vost pà l'ha mazzad sgiò 'n vedell ingrassad, perchè l'è tornad salv". L'è donca andai in collera, e o no voreva miga andà in cà; però l'è vegnud fòra el sò pà, e o s'è mettud adree a pregàll. Ma costù, respondend, o gh'ha dii al sò pà: "Ecco, i è già tanci ann che mì ve stagh in obedienza, e a no son mai andai fòra ona vòlta dei vost comand; e a m'hii mai dai on cavrett per stà on poo alegher coi mè amis. E inscambi, apena ch'o l'è rivad 'sto vost fioeu, che l'ha consumad tutt el fatt sò coi strascionn, a gh'hii mazzad sgiò 'n vedell ingrassad". Ma lu o gh'ha dii: "Fioeu, tì te seet semper con mì, e tutt el mè l'è tò; Ma bisognava fà past e stà alegher, perché 'sto tò fredell l'era mort e l'è tornad in vita; l'era pers, e o s'è trovad". [http://books.google.it/books?id=oVoNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti galloitalici, 1853, pag. 47]
Habère-Lullin
Habère-Lullin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Boëge, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 790 méter a 'na altèsa màsima de 1597 méter s.l.m.
Boffetta
La boffetta (a Ciavenna: [bu'feta]) a l'è on mangià tradizzional ciavennasch. A l'è ona micchetta del pes pu o manch d'on ett, e l'è fada con la farina de semola. La gh'ha la forma d'on panettonin, e l'è tajada giò diametralment: in 'sta manera a gh'è on poo de busciament dovuu al levaa.
Aquilonia
Aquilonia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 2.074 abitàncc, 'na superfìce de 55 km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bisaccia, Calitri, Lacedonia, Melfi (PZ), Monteverde, Rionero in Vulture (PZ).
Mango
Mango (en piemontés: Ël Mango o Mangh) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.334 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camo, Castino, Coazzolo (AT), Cossano Belbo, Neive, Neviglie, Rocchetta Belbo, Santo Stefano Belbo, Trezzo Tinella.
Pop punk
El Pop punk a l'è un gener che'l mes'ciaa element del punk rock e del pop. Cunt el punk a hinn nassüü quas sübit i prim grüp de pop punk, tant che anca i Ramones, i Buzzcocks, i The Jam, i The Undertones, e i Descendents se poden met dent in quest gener chì. I Bad Religion, che hann scuminciaa a sunà in del 1980, a hinn anca un alter grüp del gener, e gh'è de la gent che i cunsidera i pader del pop punk. A la metà di agn '90, di grüp del süd de la California hann avüü un frach de sücess in tüt el mund, e'l sò stil de pop punk al vegn ciamaa SoCal sound. I band ligaa al gener vegnen anca ciamaa grüp de faux-punk, mall punk, pseudo-punk, bubblegum punk o de surf punk.
Varda anca
Lista de grüp de pop punk
Ladislav I de Polonia
Ladislav I, ciamad ol Cœrt (in polac: Władysław I Łokietek) (1261 - 2 de marz del 1333), l'è stait un nobel polac de la dinastia Piast, duca fina al 1300, e dopo princep de Cracovia dal 1305 fina a la so incoronazion ol 20 de jenar del 1320 come re de Polonia.
Biografia
L'è stait princep de la Granda Polonia dal 1296 e re de Polonia dal 1320; l'era ol s'ciet del Casimir I de Kujawy e l'ha ereditad ol titol ind el 1275. Elejid princep dai nobei de la Granda Polonia, l'ha perdid la so fedeltaa e ind el 1300 ol re Venceslav III de Boemia l'è stait incoronad al so post come re de Polonia. Ladislav in seguet l'ha circad de mantegner la so pretesa al trono polac; col sostegn del papa Bonifaci VIII l'ha començad una guerra contra ol Venceslav, un conflit complicad dai ambizion dei cavalier teutoneg. Ol Ladislav l'è stait incoronad ind el 1320 a Cracovia, l'ha vencid i cavaler ind el 1331 e l'ha unid i princepads polac ind un regn œneg. I ligam intra Ungeria e Lituania i è stait strejid da una union matrimoniala.
Matrimoni e discendenza
Ind el 1293 ol Ladislav l'ha sposad la Edvije de Kalisz, s'cieta del Boleslav ol Devot e de la Iolanda de Polonia. Insema i ha havud ses fiœi:
Péf
Péf (nòm uficiàl en Italià: Pieve di Coriano) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El cunfìna coi cümü de Quingèntuli, Réar, Schifnòia, Seravàl, Vìla Póma.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de la Péf l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Zürlènch
Zürlènch (nòm uficiàl en italià Zurlengo) l'è 'na frasiù del cümü de Pompià, endela part sudocidentàla de la pruvìncia de Brèsa. El paés l'è abitàt de presapóch 150 persùne e 'l se tróa a 'n pér de chilòmetri a sud de 'l sò cèntro comünàl.
El g'ha fat cümü de per sò cönt enfìna al 1805. Del 1805 al 1809 l'è stàt tacàt ensèma a Geröla endel cümü denuminàt uficialmènt "Gerola con Zurlengo", e del 1910 ünìt a Iurvècc. Endel 1916 "Gerola con Zurlengo" el s'è turnàt a destacà e fà de per sò cönt, e chèsto enfìna al 1859 quan che l'è stàt agregàt a Pompià.
Cathy McMorris Rodgers
La Cathy McMorris Rodgers (Salem, 22 masg 1969) a l'è una statunitensa, representanta del.
Zürlènch
El fà paròchia de per sò cönt, enserìda endèla Diòcezi de Brèsa. La sò céza parochiàla l'è 'ntitulàda ai Sancc Gioàn Batésta e Evangelìsta.
Stazion de San Giacom de Tej
La Stazion de San Giacom de Tej a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Hvozdná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Stazion de Possidente
La Stazion de Possidente a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, che la serviss el comun de Avigliano. L'è taccada a stazione di Pietragalla e stazione di Castel Lagopesole.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Pozuel del Campo
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
1530
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Vallade ladine
I vallade ladine (Valedes ladines in ladin) inn quei vallade, site in sui Dolomit, indova che se parla la lengua ladina e inn la Vall de Fassa, la Vall d'Anpezz, la Vall Fodom, la Vall Gardena e la Vall Badia.
Mesegar de Tajo
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Bremgarten bei Bern
Bremgarten bei Bern a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.90 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Bremgarten bei Bern al se tröva a una altitüden de 490 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Berna, Kirchlindach, Zollikofen.
El Burgo Ranero
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Oblast de Kemerovo
L'Oblast de Kemerovo ( in russ) a l'è un oblast de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
I lengov parlade oltra al russ inn
Porto Garibaldi
Porto Garibaldi a l'è vun di sette lidi di Comacchio, oltra che on important port turistich e de pesca.
El gh'ha 4 034 abitant.
Storia
Giamò present di temp di Roman, el gh'eva on port e ona dovana, in del 1600 la zona la se specializza in la produzion di muratur.
In del 1919 el sò nomm a l'è cambiaa de Magnavacca a Porto Garibaldi, per regordà el sbarchi in la zona del Giuseppe Garibaldi.
Hrabůvka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Kelčany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Vilar de Barrio
Vilar de Barrio l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Cuna
"Brutt in cuna, bell in piazza."
La cuna o crovetta l'è on leccin indove che se metten i fiolitt apena nassuu, fina a quand hinn minga grand assee per dormì in d'on lecc normal. I cunn gh'hann di spond bei volt, in manera de minga fà borlà giò i bambitt intant che hinn dree a dormì.
El nomm
La parolla cuna la riva direttament del latin cuna, con l'istess significaa. L'è doperaa in tutt el nord Italia (piemontes cun-a, ligur chinn-a, venet cuna, forlan cune), in romanc grisgion (tgina, e chüna sia in Puter che Vallader, parnnonziaa çüna assee simel la parnonzia lombarda ['kyna]) e spagnoeu (cuna). In Italian se dopera el termen culla, derivaa del latin tard cunŭla (cioè cuna piscinina), che l'è compagn del napoletan cònnula. Ona forma de transizion in tra el termen toscan e quell gall-italegh l'è 'l romagnoeu cónla o cóndla. El termen crovetta (e i sò variant crovett, crevett, grevett, crovetta, grevetta, grovetta, crevetta ) l'è spantegaa in del Canton Tesin, in de l'Ossola e in Val Vedasca. Se sa minga ben de indè che 'l vegnaria el termen. De 'sti nomm deriven i verb cunà e crovettà.
Rosc de isul
El nòm el vegn del grech antich " αρχιπέλαγος ", che'l vör dì mar principal; i Grech ciamaven inscì el Mar Egeu, indue che gh'hinn un bel poo de rosc de isul.
Jászboldogháza
a l'è un comun del Distret de Jászberény, cont una popolazzion de abitant.
Königsberg in Bayern
Königsberg in Bayern la se tróa a 'na altèsa de 280 méter sura 'l leèl del mar.
Castel Vittorio
Castel Vittorio (scriìt ale ólte pò a töt tacàt ensèma: Castelvittorio) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Apricale, Bajardo, Isolabona, Molini di Triora, Pigna, Triora.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Castel Vittorio l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Andretta
Andretta l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 2.295 abitàncc, 'na superfìce de 43 km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bisaccia, Cairano, Calitri, Conza della Campania, Guardia Lombardi, Morra De Sanctis.
Sém (Co de Put)
right|250px|thumb| Sém (nòm uficiàl en italià: Cemmo) l'è 'na frasiù del cümü de Co de Put, en Val Camònega, pruvìncia de Brèsa, che g'ha presapóch 600 abitàncc. La se tróa a piö o méno 400 méter sùra 'l leèl del mar, sö la spónda dèstra del fiöm Òi, ai pè de la Naréna.
L'ìa séde de giöna de le piéf stòriche de la Al Camònega, co la sò cizulìna, fondàda, alméno endèla sò fùrma de adès, endèl sècol XI e dedicàda a San Sir.
Sém l'è apò a séde del "Parch Archeològich Nasiunàl de le Córne de Sém" (uficialmènt: "Parco Archeologico Nazionale dei Massi di Cemmo") endoche gh'è conservàt en nömer emportànt de inciziù, testemognànsa de la prezènsa umàna endèl sit a pàrter del mezolìtich antìch.
Pfeffikon
Pfeffikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Sursee, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.49 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
miniatura|manzína|Pfeffikon village El cumün de Pfeffikon al se tröva a una altitüden de 542 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Gontenschwil (AG), Menziken (AG), Reinach (AG), Rickenbach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Storia
Pfeffikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1045 col nom de Faffinchouen ma se trata de una copia del secul XIV del docüment original. In de l'ann 1173 inscambi l'eva staa menziunaa col nom de Phafinchon.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Giovann Antoni Cotta
El Giovann Antoni Cotta (Giovanni Antonio Cotta in italian, ... - dopo del 1481) l'è stad un politegh e nobel milanes.
Biografia
El 5 de marz 1468 l'otegn del Duca una pension e poeu l'è nomenad l'ann dopo camerer imperial.
Semper in del 1469 l'è testimoni de 'n at del Galeazz Maria Sforza indova che 'l stabiliva la sucession ereditaria con la mier.
L'è inscì ben vist del Duca che el 20 de marz 1470 l'è infeudad de la Valcuvia insema ai fradei, ma poeu s'hann puu notizzi de luu fina a la mort del Duca, e se pensa donca che la soa carera la gh'habia havud un ralentament.
In del 1476 Genoa la proeuva a toeuss via del giov milanes ma l'è prest missa ancamò sota el control meneghin cont un'operazion de l'Otavian Maria Sforza e del Lodovigh el Moro, indova che luu l'è comissari de guerra.
In l'agost l'è mandad in Corsega 'me governator per la segonda voeulta, dopo de 'n curt mandad in del 1468, ma l'è prest menad via del Tomasin Fregos e sostituid del Battista Geraldino d'Amelia; liberad prest, l'è mandad per un ann 'me comissari a Dòm, al post de l'Ambrosin de Longhignana, malad, ma l'è prima mandad in Toscana in su domanda de la regenza del Lorenzo de Medici, 'me comissari de l'armada.
Rivad al trono el Moro el noeuv Duca el se mostra a so favor, desgià che l'è ciamad in del Consili Secret e in del 1480 l'è nomenad Comissari de Parma, ma poeu l'è spostad a Piasenza.
In del fevrer 1481 el va a Napoli per discuter cont el Lorenzo de Medici e convincel a acetà i pat de restituzzion de la Lunigiana, ocupada del Re de Napoli.
El gh'ha sucess, e de quella data el se sa puu nient de luu.
Il ragazzo della via Gluck ('l album)
Töte i cansù de chèsto album i éra şamò stace püblicade prima o con di 45 gir o in di óter album egnìcc fò prima, fò che Il mio amico James Bond che l’è l’ünica cansù nöa.
Sö la coertina gh’è sö ‘l Celentano de schéna che l’ camina con ü sò amìs e l’è la stèsa coertina che l’éra dovràt pò per ol 45 Gir egnìt fò prima.
I arangiamèncc i è töcc del Detto Mariano.
In del 2005 l’è stai stampàt ol cd de chèst album e come bonus track gh’è dét ol Celentano che l’ canta Nessuno mi può giudicare, ‘l tòch che l’ gh’éra de portà al Festival di Sanremo del 1966 e che l'à metìt de banda pròpe per cantà Il ragazzo della via Gluck, desà che l' ghe tegnìa tat a chèla cansù lé.
Nessuno mi può giudicare ‘nvéce a la fì l’è stai cantàt da la Caterina Caselli e pò a chèl l'è dientàt gran sucèso.
Töte i cansù
LATO A
LATO B
Stazion de Ciur
La Stazion de Ciur a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Villemagne-l'Argentière
Villemagne-l'Argentière l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Gervais-sur-Mare, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.06 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 187 méter a 'na altèsa màsima de 481 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Villemagne-l'Argentière l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Distret de Neunkirchen
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sota, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Hrobice (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
1532
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Stazion de Santuario Incoronata
La Stazion de Santuario Incoronata a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, che la serviss el comun de Foggia. L'è taccada a stazione di Ordona e stazione di Cervaro.
La serviss el Santuari de la Madonna Incoronada.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Pramila Jayapal
La Pramila Jayapal (Chennai, 21 setember 1965) a l'è una statunitensa, representanta del.
Comps (FR-26)
Comps l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Dieulefit, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 465 méter a 'na altèsa màsima de 959  méter söl leèl del mar.
UPIXO in Action: Mission in Snowdriftland
UPIXO in Action: Mission in Snowdriftland a l'è un sgioeugh a piataforme desvilupad con Flash del studi todesch Extra Toxic, cont el jut de la Nintendo, doperad 'me calendari de l'avent in del 2006, cont un nivell noeuv ogni dì che 'l publicizava un noeuv sgioeugh de la società giaponesa, e poeu insubid ancamò in sul WiiWare per el dicember del 2010.
El sgioeugh original l'è archiviad in sul BlueMaxima's Flashpoint e l'è stad a longh sgiugabel in sul sit di produtor, indova che l'era per di reson promozzionai e 'l gh'haveva de vesser protesgiud de 'na password, che per un error la fonzionava no. In del 2020 el youtuber Nick Robinson el tira foeura un video in sul tema e 'l va in contat cont i desvilupador, che scernissen de fà una replica del sgioeugh de publegà poeu in su Steam, che la vegn foeura in del 2021.
Piübega
Piübega (nòm uficiàl en Italià: Piubega) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha e 'l g'ha 'na superfìce de 16 km², per 'na densità de 111 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Àsula, Casalòlt, Sarezére, Gasòlt, Mariàna e Redundèsch.
Manèrbe
Manèrbe (en Italià: Manèrbio), l'è 'n cümü de de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna a 20 km a Sud de Brèsa e 25 a Nòrt de Cremùna.
thumb|left|150px|El "Tezorèt de Manèrbe", casa confederal de tre tribù cèltiche con dét tré sórcc diferènte de monéde (piö o méno en parcc precìze) datàbii entùren al 150÷135 prìma del Signùr. ([[Monastér de Santa Giulia de Brèsa|Muzèo de Santa Giulia a Brèsa.) ]]
El teretóre de Manèrbe l'è abitàt amò de l'età de la préda (Neolìtic, 5000 A.C.), cóme testimuniàt dei repèrcc che gh'è stat troàt e adès conservàcc endèl Museo Cìvic del paés. Dei óter repèrcc datàbii a l'età del bróns, dei óter amò de urìgin Etrüsca e pò amò 4000 monéde d'arzènt de urìgin cèltica del II sècol prìma de Crìsto le dimóstra l'importànsa che Manèrbe la g'ha ricuprìt amò prìma che i riàes i Romàni. Sitüàt sö l'as Brèsa-Cremùna, al dé d'encö Manèrbe l'è amò come alùra en cruzàl importànte per le vìe de cumunicasiù 'ndèla Bàsa Bresàna.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Manèrbe l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Tram TEB 001-014
El tram TEB 001-014 a l'è on modell de tram derivaa de l'AnsaldoBreda Sirio e doperaa in su la Tranvia Berghem-Albin. A hinn snodaa e bidirezionai.
Ogni vettura la gh'ha cinch cass: I dò ai estremità hinn motris, quella centrala portanta e i alter remorcc.
Menasalbas
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Ceriana
Ceriana (en lìgure: Çeriana) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Badalucco, Bajardo, Sanremo, Taggia.
Habère-Poche
Habère-Poche l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Boëge, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.96 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 850 méter a 'na altèsa màsima de 1560 méter s.l.m.
Anaheim, California
thumb|300px|right|Anaheim in de la Cuntea de Orange in [[California]] Anaheim a l'è una cità in de la cuntea de Orange, California, Stat Ünii d'America. La se tröva al südest de Los Angeles.
In del 2003 la gh'aveva 328.014 abitant.
center|thumb|300px
Ligam de föra
Sit ufizial
Karlín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Jászalsószentgyörgy
a l'è un comun del Distret de Jászapáti, cont una popolazzion de abitant.
Horní Újezd (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Encinedo
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Hostišová
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Vucal verta
La carateristica che la definiss 'na vucala verta l'è che la lengua l'è pusiziunaa püssee luntan pussibil da 'l cel de la buca. I vucal vert i henn anca ciamaa vucal bass per via de la pusizion bassa de la lengua. I vucal vert ricunussüü da la IPA i henn:
Stazion de Pont in Valtollina
La Stazion de Pont in Valtollina a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Distret de Mödling
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sota, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Oblast de Kirov
L'Oblast de Kirov ( in russ) a l'è un oblast de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
I lengov parlade oltra al russ inn
Arma chimica
L'arma chimica l'è 'n arma de destruzion de massa che la dopera i proprietà tossegh de 'na sostanza per ferì o coppà la gent. Doperaa a nivell militar soratutt in la prima guerra mondial, i armi chimegh han mostraa subit i sò limit, comé quell de vess pocch generich e de podè donca taccà i stess che l'han doperada, e el gh'ha avuu on fort us soratutt in del genocidi, per esempi quell di curd, o in di guerr civil. L'è staa anca doperaa, 'na voeulta, per el terrorism de la setta Aum Shinrikyō per i attentaa in la metropolitana de Tokyo del 1995.
I primm armi chimich i eren di pesticida o insetticida, che poeu s'è descovert che pòden coppaa i omen, ma incoeu gh'è di studi specifegh per di noeuv sostanz specifegh per dannegià el sistema nervos di omen.
L'ONU l'ha spartii i armi chimegh in trè categorij:
Puertomingalvo
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Altavilla Irpina
Altavilla Irpina l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 4.307 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 308 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arpaise (BN), Ceppaloni (BN), Chianche, Grottolella, Petruro Irpino, Pietrastornina, Prata di Principato Ultra, Sant'Angelo a Scala, Tufo.
Sistema socio-sanitari de la Lombardia
El sistema socio-sanitari de la Lombardia a l'è el servizzi sanitari regional de la Lombardia.
L'è fad su de vot Agenzie de Tutella de la Salut e de vintset Azziend Socio Sanitari Territoriai, inscì 'me reformad de la legg regionala numer 23 del 11 de agost 2015. El garantiss una sanitaa universala cont un'incidenza in sul PIL del 5,94%, manch de la media italiana e de l'Union europea.
Fondament
I principi fondamentai del sistema sanitari lombard a inn tri: