cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Primula spectabilis
Descrisiù
Fùrma Biològica: H ros - Emicriptòfite rosulàde. left|150px|thumb|Ilüstrasiù del Atlas Alpenflora L'è 'na piànta perène che g'ha 'n rizòma cürt e spès, el gamp cürt e lignùs e che a la bàze entùren a le fòie piö zùine la pórta amò chèl che rèsta de le fòie sèche de l'an prìma (se 'l vèt bé 'ndèla fóto de la tabéla de 'nformasiù); chèsta l'è 'na caraterìstica che fà che chèsta spéce se pöde mìa scunfundìla co le ótre spéci che se 'nsömèa (per ezèmpe Primula glaucescens). La piànta la pöl rià 'nfìna a 10÷15 ghèi de altèsa.
Le fòie le fùrma 'na rözèta bazàl, i è piötòst scorzégne (coriàcee), löstre e 'nsìma le fenés condèna pùta a àngol gös. Le g'ha 'na fùrma lanceolàda-spatolàda e le g'ha 'n òrlo cartilaginùs. La fàcia de 'nsìma de la fòia l'è töta piéna de ghiàndole che g'ha fùrma come tacc püntì picinì picinì che de spés se pöl vidìi apéna co la lènte.
I fiùr, i è portàcc ensìma a 'n pedùncol bèl lónch (piö lónch de le fòie) che part del cèntro de la rözèta, i fùrma 'na bèla umbrilìna có 'nfìna a 7 elemèncc. I pedùncoi dei fiùr i lónch dei 1 ai 3 ghèi. El càles l'è de fùrma tubular-campanulàda coi décc a àngol gös. La coròla l'è a fùrma de turtaröl, de culùr ròza-viòla e có 5 lòbi separàcc 'nfìna a 1/4-1/3 de la longhèsa. El cèntro del fiùr (fàuce) l'è biànch. La fiuridüra l'è 'ntra màgio e zögn.
Habitat
La crès dré a le préde ömede, geròcc e pràcc col teré calcàreo dei 600 ai 2.500 m s.l.m. Se pènsa che la sàpe 'na spéce de la flòra che izistìa amò prìma de le grànde glaciasiù e che gh'è riat a scampà sö le altüre che gh'è mìa restàt sotràde dei ghiaciài.
Corvara in Badia
Corvara in Badia (Corvara) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 1.266 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia, Canazei (TN), Livinallongo del Col di Lana (BL), San Martino in Badia, Selva di Val Gardena.
Drachten
Drachten l’è una cità ulandèsa che l’fà part del cumün de Smallingerland, ind l'Ulanda del Nord, precisamènt in Frisia.
In del 2012, la gh’eva 44.919 abitant. ; ;
Castelnuovo di Porto
Castelnuovo di Porto l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 7.181 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 239 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capena, Magliano Romano, Monterotondo, Morlupo, Riano, Sacrofano.
Šestajovice (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Marconi (metropolitana de Bressa)
Marconi  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Bressa che la serviss la zona de.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria Stazion videosorveliada
S-Bahn de Monegh de Baviera
La  a l'è una S-Bahn al servizzi de la zona todesca de
Sant'Angelo in Vado
Sant'Angelo in Vado (Sant'Angële 'n Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 3.868 abitàncc, 'na superfìce de 67 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apecchio, Belforte all'Isauro, Carpegna, Mercatello sul Metauro, Peglio, Piandimeleto, Urbania, Urbino.
794
El 794 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Oncovirus
Un oncovirus, o anca virus oncogen, a l'è un virus che l'è bon de fà vegnì el cancher. El termen l'è nassud in tra i agn '50 e '60 per parlà di retrovirus assee mutagen, ma al dì d'incoeu l'è doperad senza distinzion.
La gran pupart di virus la causa minga el cancher, se pensa per via de la longa co-evoluzzion in tra de lor e i ospit: el studi de quei poch che 'l fann el serviss no domà a nivell de epidemiologia ma anca per capì mej el ciclo cellular, 'me che l'è stad fad con la proteina del retinoblastoma.
L'Organizazzion Mondiala de la Sanità la stima che, in del 2022, i infezzion hann menad al 17,8% de tucc i cancher, con domà set patogen che n'hann fad el 11,9%. Un studi del 2020 in su 2'658 cas de cancher de 38 tipi diferent l'ha mostrad che el 16% l'era sociad a un virus. Despess 'sti cancher chì poden vesser prevegnud ben cont i vacinazzion o comunque identifegad con di test del sangu.
I virus oncogen pussee spantegad in l'om inn el papillomavirus uman, i virus de l'epatita B e C, el virus de Epstein-Barr, el virus T-Linfotropegh uman, l'herpesvirus sociad al Sarcoma de Kaposi e 'l poliomavirus Merkel cell. Dacc sperimentai hann mostrad come 'sti virus chi inn el segond fator de ris'c tumoral di omen, apena dree al tabach.
Lipari (ME)
Lipari l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina. El g'ha presapóch 10.240 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 116 ab/km².
left|thumb|200 px|Puzisiù de l'ìzola de Lipari.El teretóre del cümü 'l töl dét töte le ìzole del arcipélago de le Ìzole Eolie, àle ólte ciamàde apò a Ìzole Lipari, sitüàde 'ndèl mar Tirreno, a nòrt de la Sicilia.
Óltre a 'lìzola de Lìpari, le ótre ìzole che fà part del cümü i è: Alicudi, Filicudi, Stromboli, Panarea, Vulcano e Basiluzzo.
Colegamèncc estèrni
thumb|right|300px
Mar Egee
'L mar Egee (in grech: Αιγαίο Πέλαγος, Aigaío Pélagos,, in türch: Ege Denizi ) l'è un mar che l'è part del mar Mediterani e 'l se tröva intra la part sud de la penisula balcanega e quela ovest de l'Anatolia. In alter parol, intra la Grecia e la Türchia. A nord l'è tacaa al mar di Marmara e donca cun 'l mar Negher per via de l'istrec di Dardanel ed il Bosfur. Int 'l mar Egee gh'è i isul egej, e a sud a gh'è i isul de Creta e Rod.
L'Egee l'è cugnussüü tradiziunalment cun 'l nom de Arcipelagh (in grech antigh, Αρχιπέλαγος, dal grech πέλαγος= mar), nom che pöö i hann tacà a druvà per ciamà i so isul, e adess l'è druvaa per indicà un qualsìa grüp d'isul.
El Montmell
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Pohnání
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Waldshut
El circondàre de Waldshut l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo.
Tim (orghen)
El so roeull pussee important a l'è quell de permetégh ai linfocita T de maturà e, soratut, de insegnàgh a tacà no i cellule mideme del corp a travers del compless magior deistocompatibilità: quei che 'l fann a inn portad a l'apoptosi. El capita comunque che di cellule del tim dann foeura di linfocita che inn minga boni de fà el so lavorà.
In la sindrome del DeGeorge el gh'è minga, e donca la resposta imunitaria a l'è propi sbassada. Inveci, el tim midem el po vesser sed de malatie, compagne del timoma e del linfoma mediastenegh. Despess inn sociad a di alter problema imunitari, compagn de la miastenia gravis o de la sindrome poliendocrina autoimun 1.
Sgiamò i antigh grech saveven che 'n del corp a gh'era, ma a l'è di agn 1960 che 'l se sa pussee in su quell che 'l fa. El tim el po vesser cavad via cont una timectomia, roba che la se fa per curà i cancher o per podé rivà al coeur per di alter operazzion. Se l'è fad in d'un fiolin che l'è nassud de poch a l'è ben probabel che 'l moeur de imunodeficenza perchè 'l gh'ha minga i linfocita T per difendés, menter in di grand, che gh'hann un sistema ben desvilupad e i linfocita T anca in alter sit, a l'è pussee probabel che ghe 'l corp el sarà men bon de recognosser i infezzion noeuve.
Bagnolo Piemonte
Bagnolo Piemonte (en piemontés: Bagneul) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 5.431 abitàncc, 'na superfìce de 62 km² e 'na densità de 88 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barge, Bibiana (TO), Cavour (TO), Crissolo, Luserna San Giovanni (TO), Ostana, Rorà (TO), Villar Pellice (TO).
Bandera de Saint Vincent e Grenadine
La Bandera de Saint Vincent e Grenadine a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Sant'Ippolito
Sant'Ippolito (Sant'Ipòlt en Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 1.513 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barchi, Fossombrone, Fratte Rosa, Montefelcino, Orciano di Pesaro, Serrungarina.
Contad de Tortona
miniatura El Contad de Tortona a l'è stada 'n istorega division del Ducaa de Milan, in pee dal 1347 al 1735.
Storia
Tortona a l'è stada 'na città fedel a Milan giamò di temp de la Liga Lombarda, fatt che l'ha menaa a scontràss con la vesina Pavia che l'ha sachegiaa e destrugaa la città, che l'è recostruida in pocch temp grazia al jutt di milanes. El Milan del 1300 a l'era governada in competizion de trii fredej, e 'sta situazion l'ha menaa i trii a lottà per slargà pussee el territori de Milan e l'è staa el Galeazz II Viscont a taccàss Tortona e Lissandria.
El domini milanes a l'è restaa stabel per squasi quattercent agn e sotta tutt el domini spagnoeu: L'è staa sotta el governo austriegh che i vesin Savòja han taccaa a erod la frontera cont el Ducaa tant che in del 1735 a l'è ceduu al Regn de Sardegna
Izà
Izà o Idà (Izano in Italià) l’è ‘n paìs da da la Pruincia da Cremuna. L'è tacàt ai cømü de Castigliù, Crèma, Fanénch, Fièsch, Madignà, Rumanénch e Salviróla.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Izà l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
795
El 795 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Arandon
Arandon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de de Morestel, del circondàre (arrondissement) de de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.22 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 212 méter a 'na altèsa màsima de 292 méter söl leèl del mar.
Nemesrempehollós
a l'è un comun del Distret de Körmend, cont una popolazzion de abitant.
Piolenc
Piolenc l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Orange-Ouest, del circondàre (arrondissement) de Avignon e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 22 méter a 'na altèsa màsima de 170 méter s.l.m.
Governo Renzi
El gh'ha avuu la fiducia al Senad de la Republica a la mizanocc del 25 de febrar e a la Cambra di Deputaa la sira.
Říkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Tollos
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Neulise
Neulise l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Symphorien-de-Lay, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.99 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 376 méter a 'na altèsa màsima de 606 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Neulise l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Orbita
En fìzica, 'na òrbita l'è 'l percórs encürvàt per vìa de la gravitasiù de 'n ogèt entùren a 'n pónt endel spàsio, mèt de mösta l'orbita de 'n pianeta entùren al cèntro de 'n sistéma planetàre compagn del nòst Sistema Solar. Le orbite dei pianét de sòlet i è elìtiche.
Le conoscènse de la mecànica del müimènt orbital l'è bazàt sö la teurìa de la relatività general de Albert Einstein, che la spiéga che la gravità l'è cauzàda de la cürvadüra del spasio-tép, co òrbite che va dré a le geodetiche. Per rènder piö fàcii i cöncc, la relatività de sòlet l'è aprosimàda co la lége de gravitasiù üniversàla, bazàda sö le légi de Keplero che descrif le müimènt dei pianeti
La Rochette (FR-04)
La Rochette l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Entrevaux, del circondàre (arrondissement) de Castellane e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 637 méter a 'na altèsa màsima de 1505 méter s.l.m.
Terremot
I terremot (del latin "terrae motus", o ben "moviment de la terra") a inn di moviment e vibrazzion de la crosta terrestra, che vegnen a causa del spostàss di preje che gh'è sota la Terra.
Ora (temp)
On' ora (breviazion: h) l'è on'unità de temp che la corespond a 3.600 second, cioè 60 menutt. Vinquatter or fann on dì. L'è minga ona mesurazion del Sistema Internazional de Mesura, anca se la vegn acetada. In del mond anglosasson i or se spartissen tra i dodes prima de mezzdì (AM, Ante Meridiem) e i dodes or che vegnen dopo (PM, Post Meridiem).
Cortina sulla Strada del Vino
Cortina sulla Strada del Vino (Kurtinig an der Weinstrasse) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 595 abitàncc, 'na superfìce de 2 km² e 'na densità de 298 ab./km². El cunfìna coi cümü de Egna, Magrè sulla Strada del Vino, Salorno.
Bundesstraße 248
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Bàsa Sasònia e Sasònia-Anhalt.
Stazion de Sant'Ambrogio
La Stazion de Sant'Ambrogio a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 3 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin da e per Susa, cont cadenzament orari gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Sant Ambroeus (Vares)
El Sant Ambroeus a l'è 'n rion de Vares, in la zona nord-ocidentala de la città. A l'è staa finna al 1927 on comun autonom, taccaa poeu del governo fassista a la capital bosina. Comun de la Piev de Vares giamò in del period napoleonich a l'era staa taccaa a Velaa, ma cont el Regn Lombard-Venet l'eva recuveraa la soa autonomia.
Molezon
Molezon l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Barre-des-Cévennes, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.76 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 389 méter a 'na altèsa màsima de 1011 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Molezon l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sennwald
Sennwald a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Werdenberg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 41.53 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Sennwald al se tröva a una altitüden de 446 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altstätten, Buchs, Eschen (LI), Gamprin (LI), Gams, Ruggell (LI), Rüte (AI), Wildhaus. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Villarrubia de los Ojos
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Eningen unter Achalm
Eningen unter Achalm l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Reutlingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 23.16 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Eningen unter Achalm el se tróa a 'na altèsa de 489 méter sura 'l leèl del mar.
Bandera di Samoa
La Bandera di Samoa a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Pohnánec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Mindelheim
Mindelheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 56.44 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Mindelheim la se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 607 méter sura 'l leèl del mar.
El Molar (Tarragona)
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Castel San Pietro Romano
Castel San Pietro Romano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 743 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capranica Prenestina, Cave, Palestrina, Poli, Rocca di Cave, Roma.
Democrazzia sovietega
La democrazzia sovietega, o democrazzia di consili, l'è un sistema politegh indova che el governo l'è in man a di soviet - o ben di consili di lavorator - elesgiud diretament. I consili inn responsabil diretament denanz ai sò eletor e vincolad di so istruzzion, a doperà un modell de representanza delegada. Quell mandad imperativ chi a l'invers a un mandad liber, indova che i delegad inn responsabil domà vers la soa coscenza. 'Sti delegad chi inveci poden vesser scassad in d'ogni moment cont una votazzion de revoca.
Nick (Ongaria)
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Democrazzia sovietega
In d'una democrazzia sovietega, quei che voten inn organizad in unità de bas, per esempi i lavorator de una compagnia, i abitant de un distret o i soldad de una baraca. Manden diretament i so delegad 'me publegh fonzionari, che fann de legislator, esecutiv e magistratura. A diferenza di modei democrategh tradizzionai à la John Locke e Montesquieu, la separazzion di poder la gh'è minga. I delegad pussee in bass, poeu, voten quei pussee in alt, che a soa voeulta voten i consili fina a rivà a quell pussee in alt a nivell statal.
Ospedal (metropolitana de Bressa)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria Stazion videosorveliada
Vions
Vions l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Ruffieux, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Cambra bassa
La cambra bassa l'è, in del bicameralism, vuna di dò camber. Tendenzialment la gh'ha pussee poder de la cambra alta, ma in del bicameralism perfett l'è no inscì.
L'è elegiuda direttament in squasi tutt el mond, inveci la Cambra alta a l'è nominada in maner different: direttament (comé in Italia), indirettament (comé in Franza), faa de la nobiltà (comé in Inghilterra) o nominaa (comé in Canada).
ColecoVision
El ColecoVision a l'è stad una console di videosgioeugh sortida in del 1982 e venduda fina al 1984 de la Coleco. A l'era venduda insema a 'na cobia de Donkey Kong, roba che l'ha fad vender ben la console, che l'ha vendud pussee de la concorent Atari 5200, che l'era superior a nivell tecnegh. Retirada a causa de la crisi di videosgioeugh del 1983, l'ha vendud circa 6 milion de unità.
Villanière
Villanière l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Mas-Cabardès, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Heiligenstadt in Oberfranken
Heiligenstadt in Oberfranken l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Franconia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 76.71 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Heiligenstadt in Oberfranken el se tróa a 'na altèsa de 304 méter sura 'l leèl del mar.
Česká Čermná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Villanière
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 240 méter a 'na altèsa màsima de 615 méter söl leèl del mar.
Adil Omar
Adil Omar l'è ü cantant rap e produtur pakistan nasüü a Londra, Inghiltera ül 17 da magg dal 1991.
Tormos
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Ferrovia Fiorenza-Roma (direttissima)
La  a l'è 'na ferrovia italiana a volta velocità longa  km.
Verta del, l'è in Toscana e Lazzi e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
L'è servida di treni Le Frecce de Trenitalia e de Italo de Nuovo Trasporto Viaggiatori per l'olta velocità e anca de 'n quaj treno regional assee velos.
Zillis-Reischen
Zillis-Reischen a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun|. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 24.46 km², e al se tröva a una altitüden de 945 meter sura al livel del mar.
El cumün de Zillis-Reischen a l'è tacaa ai cumün de Donat, Lohn, Mutten, Pignia, Rongellen, Salouf, Sils im Domleschg, Stierva.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Bandera de San Marin
La Bandera de San Marin a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Planá nad Lužnicí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Muntóden
Muntóden (Montodine in Italià) l'è 'n paìs da da la Pruincia da Cremuna.
L'è tacàt ai cümü de Muscasà, Riultèla, Riultelina e Bertònech (LO).
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Muntóden l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
El Milà
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Accons
Accons l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Cheylard, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 476 méter a 'na altèsa màsima de 1201 méter s.l.m.
Filippo Penati
El Filippo Penati (Monscia, 30 dicember 1952 – Sest San Gioann, 9 ottober 2019) a l'è staa 'n politegh e dirigent sportiv italian, sindegh de Sest, primm elegiuu di sgent, dal 1994 al 2002 president de la Provincia de Milan dal 2004 al 2009
Stazion de Edmonton Green
Edmonton Green a l'è 'na stazion de la, che la serviss.
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Interscambi
Fermada del bus
Stazion de Condove-Chiusa San Michele
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 3 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin da e per Susa, cont cadenzament orari gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Red celer de Luserna
La  a l'è una S-Bahn al servizzi de la zona svizzera de
Bagnasco
Bagnasco (en piemontés: Bagnasch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.012 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 33 ab./km². El cunfìna coi cümü de Battifollo, Calizzano (SV), Lisio, Massimino (SV), Nucetto, Perlo, Priola, Viola.
Gòrla Maggior
Gòrla Maggior ò pussee semplicement Gòrla (nom ufizial in italian: Gorla Maggiore) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta, cont ona superfiss de 5 km² e 'na densità de 0 ab./km². El paes el se troeuva in de l'Alt Milanes, in la region stòriga del Sever, e 'l confina con la Provincia de Còmm (comun de Carbonaa, Mozzaa e Locaa).
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Gòrla Maggior l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Contad de Lissandria
El Contad de Lissandria a l'è stada 'na division del Ducaa de Milan, in pee dal 1347 al 1707.
Storia
Lissandria a l'è stada fondada de la Liga Lombarda e l'ha subit conservaa, liada de Milan, la soa autonomia. Cont el slargàss de la lotta in tra i guelf e i ghibellitt la città el gh'ha avuu de scernì de afidàss a la protezion de la Signoria de Milan, a l'epoca governada de 'na triade de fredej de la familia Vescont in competizion in tra de lor. A l'è staa el Galeazz II Vescont a taccàss el Contad, insemma a quell de Tortona e a quella de Ast.
Restaa milanes sotta el governo sovran e spagnoeu, quand che hinn rivaa i austriegh i Savòja han taccaa a provà a slargàss e in del 1707, durant de la guerra de succession spagnoeula, se tacchen el Contad. In del 1713 in la pas de Urtrecht a l'è recognossuda la sovranità savòjarda in su la zona.
Buchloe
Buchloe la se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 627 méter sura 'l leèl del mar.
Bundesstraße 249
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Assia e Türingia.
Rougon
Rougon l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Castellane, del circondàre (arrondissement) de Castellane e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 35.83 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 568 méter a 'na altèsa màsima de 1900 méter s.l.m.
Artas
Artas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Bournay, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 364 méter a 'na altèsa màsima de 507 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Artas l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Nyőgér
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Tuttlingen (circundari)
El circondàre de Tuttlingen l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo. El sò teretóre l'è streersàt del Danubio.
Česká Skalice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
El gh'ha el status de cità.
MissingNo.
MissingNo. (in giapones けつばん, trasliterad Ketsuban) a l'è un Pokémon minga ofizzial che 'l se troeuva in Pokémon Ross e Bloeu. A l'è dovud a un glitch che 'l se po havégh cont el fà di azzion determinade, che 'l mostra un Pokémon fad su de sprite a cas e che 'l volza de 128 el numer de l'oget che 'l gh'è in la sesta vos de l'inventari del sgiugador.
Torrevieja
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Conton
Conton (parnonzia local: [ku'ntoŋ] o [ka'ntoŋ] ; in Italian: Contone) l'è ona frazion del comun tisines de Gambarogn, in del distrett de Locarna. El paes el se troeuva minga lontan del Mont Scender, in sù la strada de Locarna a Bellinzona. El confina con Magadin (ovest), Locarna (nord-ovest), Monscendra (sud), Cadenazz (est), Gud (nord). La scormagna di contones l'è majascendra, per via de la vesinanza cont el mont con l'istess nomm. L'è staa on comun indipendent infina al 2010.
Gomadingen
Gomadingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Reutlingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 45.85 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gomadingen el se tróa a 'na altèsa de 693 méter sura 'l leèl del mar.
Cortaccia sulla Strada del Vino
Cortaccia sulla Strada del Vino (Kurtatsch an der Weinstrasse) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 2.084 abitàncc, 'na superfìce de 29 km² e 'na densità de 72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Coredo (TN), Egna, Magrè sulla Strada del Vino, Roverè della Luna (TN), Termeno sulla Strada del Vino, Ton (TN), Tres (TN), Vervò (TN).
Ranunculaceae
Murfulugìa
El fiùr, segónt le descrisiù clàsiche, el dimùstra caràter tipicamènte primitìf. I fiùr, en generàl, i è vistùs, con funsiù vesilìfera, de sòlet atinomòrf (iregolàr en sèrte zèner compàgn de Aconitum o Consolida). El pereànse l'è furmàt de giü o du vertezèi, de spès mìa diferensiàcc endèn càles e 'na coròla véra e pròpria: i sépali difàti i pöl ciapà 'na funsiù vesilìfera, envéce pétali i pöl mancà o éser mudificàcc mìa de póch. De spès i pétali i pöl véser trasfurmàcc en nétari. L'androcèo l'è furmàt de divèrsi stam, dispunìcc a spiràl, coi filamèncc lìber. L'ovàre l'è sùpero quàze sèmper furmàt de nömerùs carpèi, de sòlet lìber. Le fòie le pöl véser entréghe o dividìde a dispozisiù spiralàda o opòsta. El fröt l'è vàrio e l'è giü dei caràter dopràcc per sudivìder la famìa en sotafamìe e tribù. El pöl véser en achénio (trasformasiù de 'n ovàre con divèrsi carpèi che se sèra ognü de per sò cönt), en folìcol (trasformasiù d'en ovàre con póch carpèi con dét divèrsi òvuli), 'na càpsula o de rar 'na bàca.
Tasonomìa
Per vìa de l'eterogeneità morfològica de le spéci de chèsta famìa, la tendènsa dei autùr piö recèncc l'è de redefenéser la tasonomìa. La famìa la vé mantognìda vàlida de töcc; el sistéma filogenétich APG el la mèt endèl ùrden de le Ranunculales endèl clàde Eudicotiledoni. Clasicamènte (Tamura, 1993 ) vignìa ricunusìt 5 sotafamìe sö la bàze de caràter cromozòmich e morfològich (Hydrastidoideae, Thalictroideae, Isopyroideae, Ranunculoideae, Helleboroideae). Segóndo i dàti molecolàr piö recèncc gh'è stat prupunìt el cladogràma ché sóta per le sudiviziù al intèrno de la famìa:
El zèner Glaucidium l'ìa stat asegnàt a 'na famìa a pàrte (Glaucidiaceae ) ma che l'è mìa tat l'è stat ricunusìt come 'n mèmber primitìf de le Ranunculaceae. Le sotafamìe Hydrastidoideae e Glaucidioideae i è furmàde de 'na spéce apéna (Hydrastis canadense e Glaucidium palmatum). Coptoideae la g'ha dét 17 spéci e Thalictroideae 450. Le ótre 2025 spéci (81% del totàl) i è asegnàde a le Ranunculoideae.
Brasca
La brasca o brasa l'è quell che 'l resta del legn, del carbon o de alter materiai compost de carboni dopo che t'eet pizzaa on foeugh. La lusiss domà quand che la riva a ona temperadura bella volta, e hinn cald anca dopo che 'l foeugh l'è staa smorzaa. La pò servì per cusinà (per esempi in di barbecue), ma anca per scaldà i cà: la brasca dent a ona brasera la spantega pussee calor che 'l foeugh, e in manera pussee costanta. La brasca la vegn foeura dopo che 'l foeugh l'ha brusaa on tocch de carburant, e gh'è anmò de l'energia chimega che la pò vess drovada. Despess 'sto mestee 'l suced quand che l'energia chimega la se troeuva inscì dedent al carburant che l'aria l'è minga bona de rivàggh; donca la combustion a l'è in d'ona scala pussee piscinina. Quand che la brasca la finiss de brusà, la vegna scender.
Ranunculaceae
Üzi
Endèle Ranuncolaceae gh'è dét divèrse spéci vilinùze o condèna tosicità dèbola, vergöne le g'ha proprietà oficinài per vìa de la prezènsa de alcalòidi e glucòsidi. Divèrse spéci (compàgn de Anemone, Aconitum, Consolida, Clematis, Delphinium, Helleborus, Trollius) le vé cultiàde per la belèsa dei sò fiùr.
Brasca
Se gh'è in gir de la brasca anmò pizzada, la pò vess trasportada del vent e la pò fà saltà foeu di incendi.
Noailly
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Ranunculaceae
Zèner de la famìa de le Ranunculaceae
La famìa la töl dét presapóch 1500 spéci per 'na sinquantìna de zèner. I piö reprezentàcc i è: Ranunculus (600 spéci), Delphinium (365 spéci), Thalictrum (330 spéci), Clematis (325 spéci) e Aconitum (300 spéci).
Zèner a ólte mensiunàcc endèla leteradüra e cunsideràcc sinònim:
Noailly
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 31.45 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 268 méter a 'na altèsa màsima de 363 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Noailly l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Villar-en-Val
Villar-en-Val l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lagrasse, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
Le Pontet (FR-84)
Le Pontet l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Avignon-Nord, del circondàre (arrondissement) de Avignon e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 16 méter a 'na altèsa màsima de 30 méter s.l.m.
Villar-en-Val
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.42 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 238 méter a 'na altèsa màsima de 640 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Villar-en-Val l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Viviers-du-Lac
Viviers-du-Lac l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Aix-les-Bains-Sud, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.94 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 228 méter a 'na altèsa màsima de 389 méter s.l.m.
El Masroig
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Sevelen
El cumün de Sevelen al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Buchs, Grabs, Triesen (LI), Vaduz (LI), Walenstadt, Wartau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Sevelen l'è staa menziunaa in d'un docüment in de l'ann 1160 col nom de Sevellins.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Bandera de Saint Lucia
La Bandera de Saint Lucia a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Manganell
El manganell a l'è on tarell doperaa di forz de polizia 'me arma de difesa o per gestì i situazion de sommossa. In origin a eren faa de lègn ma incoeu ghe n'è de gomma o de metall.
A hinn doperaa de solit per difend el polee se 'n quajvun el proeuva a taccàll o per tegnì a distanza de sigurezza i sgent in di cortee. Quand che l'è doperaa in del combattiment corp a corp a l'è doperaa in di zon che permetten de fermà 'na personna, per esempi in su fasc di nervi di gamb, menter l'us in sui zon pussee pericolos, 'me la crappa, a l'è limitaa ai situazion de perigol de mort. Cont on bon us del manganell a l'è anca possibel desarmà 'n quajvun e buttàll per terra per fermàll.
Ghe n'è anca che se pòden slongà in cas de besogn menter di alter gh'han on lat cont on'elettrifegazion per fermà i gent pussee perigolos.
Argentera (CN)
Argentera (en piemontés: L'Argentera) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 101 abitàncc, 'na superfìce de 77 km² e 'na densità de 1 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acceglio, Canosio, Larche (FR-04), Pietraporzio, Saint-Etienne-de-Tinée (FR-06).
Olivetti TCV 250
L'Olivetti TCV 250 a l'è stad un video-terminal de l'Olivetti vendud del 1966, con design del Mario Bellini compagn de quell de l'Olivetti P203 e espost in del Musee d'Art Moderna de New York e in del 1969 l'ha vensgiud el "Design Award".
Hirschaid
Hirschaid l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Franconia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 40.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Hirschaid el se tróa a 'na altèsa de 248 méter sura 'l leèl del mar.
Olivetti TCV 250
N'inn stad no vendud tant e 'l gh'haveva 'n eletronega a micro-modui progetada del grup de l'Arnaldo Pasini: la piastra video a l'era a valvole menter per generà i carater, de dimension 5x7, in sul schermo CRT el gh'haveva una memoria a nucli magnetegh. Se podeva tacà a 'na stampant SV 40.
A l'era vendud in trè version: vuna con tastadura numerega e con segn, vuna con tastadura alfanumerega e vuna con tastadura numerega reduta e alfanumerega.
Le Monastier-Pin-Moriès
Le Monastier-Pin-Moriès l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Germain-du-Teil, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.3 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 570 méter a 'na altèsa màsima de 1053 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Le Monastier-Pin-Moriès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Cazis
Cazis a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun|. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 7.26 km², e al se tröva a una altitüden de 659 meter sura al livel del mar.
Al prim de ginee del 2010, i cumün de Präz, de Tartar, de Sarn e de Portein, fina aquel moment indipendent, i hinn staa integraa in del cumün de Cazis.
El cumün de Cazis a l'è tacaa ai cumün de Fürstenau, Masein, Paspels, Pratval, Rhäzüns, Rodels, Rothenbrunnen, Thusis, Tomils.
Storia
Cazis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 926 col nom de Cacias.
Governo Berlusconi II
El Governo Berlusconi II l'è staa el governo quell de 57 de la Republega Italiana. L'è staa in carega per 3 agn, 10 mes e 12 dì e l'è staa el governo pussee longh de la storia de l'Italia republegana e 'l segond italian dopo del Governo Mussolini.
L'era supportaa da Forza Italia, Lega Nord, Lianza Nazionala e di alter Partii piscinitt comé l'UDC e 'l noeuv Partii Socialista. Dopo del resultaa di elezion regionai del 2005, gramm per el center-destra in tutta Italia foeura che in Lombardia e in Veneto, AN e el NPSI s'hinn traa via da la coalizion el Berluscon l'ha daa i sò dimission per fà on governo de fin legisladura, ossia el Governo Berlusconi III.
A l'è staa el governo pussee longh de l'Italia republegana e 'l segond de la storia de l'Italia unida dòpo del governo Mussolini.
Comarca
In general, öna comarca a l'è öna estensiú de teritore redüida, igaant öna serta ünità doüda a i condissiú natürale, la stòria o i relassiú de vesinàs intra i mönissipe ch'i la furma.
Aj Paes Català, la comarca sa la dröa come furma d'organisassiú teritoriala. Atüalament, ghe n'è quaranta-öna in Catalogna, organisade a partí de la divisiú comarcala de 1936, malgrat ghe síes in proget de fá-nn de piö. Endel Paes Valencià ol nom ofissial di comarche a l'è Delimitacions Territorials Homologades de 2ª Categoria (Delimitassiú Teritoriale omologade de 2ª Categoréa).
A i ísole Baleare, el consèt de comarca apó al è variat. Per esempe, a la ísola de Mallorca, i comarche i è stade redefinide come i Mancomunitats e al n'è stat definit un total. I otre ísole, Menorca e i Pitiüses, i costitüiss in sí öna ünità comarcala.
Nòrd-Pass de Calais
El Nòrd-Pass de Calais, che a vòlt l'è ciamaa domà Nòrd (frances: Nord-Pas-de-Calais; in piccard: Nord-Pas-d'Caleus; in fiammingh: Noord-Nauw van Kales) a l'è ona region de la Francia, situada in del nòrd-est de la Nazion.
Geografia
La region l'è situada al confin cont el Belgi a est (sia cont i Fiander che con la Vallònia), a sud con la Piccardia e a nòrd-òvest cont el Canal de la Manica, che le separa de la Gran Bretagna.
L'è divisa in duu departiment (Nòrd e Pass de Calais) e 'l gh'ha 'me capploeugh la città de Lilla. Alter città important a hinn Calais, Dunkerque, Roubaix e Tourcoing.
Lengua
Oltra al frances, la lengua nazional, in del Nòrd-Pass de Calais l'è parlaa el Piccard (varietà ch'timi), ma anca on quai dialett fiammingh.
Vicènsa
Vicènsa (en vèneto: Vicensa; en italià: Vicenza; en francés: Vicence; en todèsch antìch: Wiesenthein o Cimbria; en cìmbro: Wiesentz) l'è 'na cità italiàna, capolöch de la pruvìncia omònima, de la regiù del Vèneto. La g'ha presapóch 113.898 abitàncc (Dato del febrér del 2007), 'na superfìce de 80 km² e 'na densità de 1424 ab./km². El cümü de Vicènsa 'l cunfìna coi cümü de Altavilla Vicentina, Arcugnano, Bolzano Vicentino, Caldogno, Costabissara, Creazzo, Dueville, Longare, Monteviale, Monticello Conte Otto, Quinto Vicentino, Torri di Quartesolo.
La cità l'è cunusìda come la cità del Palladio, difàti l'Andrea Palladio el g'ha realizàt divèrse òpere de achitetüra e isé 'l g'ha cuntribüìt a fà de Vicènsa 'na cità d'art de 'mportànsa primària. El cèntro stòrich de Vicènsa l'è 'nserìt endèl Patrimônio de l'Umanità de l'Unesco.
Castel Gandolfo
Castel Gandolfo (Castrum Gandulphi 'n latì; Castéllo 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 6.927 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 495 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albano Laziale, Grottaferrata, Marino, Rocca di Papa e Roma (5 km). L'è cunusìda 'n töt el mónt perchè l'è 'l pòst endóche 'l papa 'l pàsa le férie 'n istàt. La rezidènsa del Papa l'è 'n palàs del sècol XVII de l'architèt Carlo Maderno fat sö per ùrden del Papa Urbano VIII.
Katowice
Katowice (parnonzia: Archivi:Ltspkr.png [//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Pl-Katowice.ogg [ katɔ'vʲitsɛ ] ] (Cec: Katovice, Todesc: Kattowitz; Slesian: Katowicy) l'è la dexima citaa plu granda de la Polonia, insì come la capital de la rejon da Silesia, a'l sud de la Polonia, a la vora dei valdej Kłodnica e Rawa. Qella citaa qì l'è vun dei center industriai principai de la Polonia e la citaa plu importanta de la Zona industriala de la Volta Silesia, una megalopoli de 3.487.000 abitants (2001).
Storia
L'area intorna a Katowice, la Volta Silesia, a l'è staita abitada de Silesian etneg fin dei prim secoi. L'è staita prima governada de la dinastia Polonesa dei Piaast fin a l'estinzion, per pœ passar int i domini dei Asburg. La citaa medema l'è staita fondada int el secol 19, un period ind el qual l'area l'era sota el domini Prussian, e Katowice l'ha gagnad ol status de citaa int el 1865. Abitada principalment de Todesc, Silesian, Gjüiif e Polones, Katowice l'è deventada part de la Segonda Republega Polonesa grazia ai Powstania śląskie (vardee anca, in Ingles: Silesian Uprisings), intra ol 1918 e 1921. L'area l'è staita dividuda de una comission alliada, qe l'ha lassad Kattowitz del costad Polones, cont una autonomia importanta. La citaa l'è fiorida grazia a un gross deposit de minerai int i montagne vexine. Una esensiva cressuda de la citaa la dependeva de l'estrazion del carbon e i industrie de l'açal, scomençada durant la revoluzion industriala. De recent, grazia a dei reforme economege, a g'è stait un despiazament de l'industria pesanta vers ol setor terziari. Intra ol 1953-1956 Katowice l'è staita renominada Stalinogród dei Comonists Polac. Un bell poo de dagn ecolojeg i è staits faits durant ol govern comonista, però dei cambi recents ai regollaments, procedure e politege i ha fait diminuir la plupart dei dagn.
Distrets
thumb|right|300px|Distrets de Katowice
Cultura e ozi
thumb|right|300px|Katowice, [[Teatr de Silesia]]
Musee
thumb|300px|right|Katowice, [[Müseu de Silèsia|Musee de Silesia]]
Media de comunegazion
thumb|300px|right|Katowice, [[Spodek]]
Persone famose de Katowice
right|thumb|300px|Autostrava A4 Katowice
Imperi di Gali
L'Imperi di Gali (Imperium Galliarum in Latin; 260-273) l'è el nòmm modern che l'è staa daa a ona secession de la Galia, la Gran Bretagna e part de la Spagna de l'Imperi Roman duranta la crisi del III secol. L'è conossuu anca cont el nòmm de Imperi Gallo-Roman.
Stòria
Dòpo che l'imperador roman Valerian l'è staa ciapaa in batalia di Persian, in tutt l'imperi hinn s'ciopaa di rivòlt. Quest perchè el fioeu del Valerian, el Gallien, el gh'aveva nò on contròll assee fòrt del regn. Se a est la gh'è stada la proclamazion a imperador di fioeu del general Macrian Magior (Macrian Minor e Quiee) e la creazion del Regn de Palmira, a òvest el Pòstum l'ha faa nass quèst territòri de facto indipendent de l'autoritaa central romana. I capp de 'sto noeuv statt se faseven nomenà imperador e come tai regnaven. L'Imperi di Gali el gh'aveva l'istessa organizzazion de quell de Roma: gh'eren i consui e 'l Senaa. L'Imperi di Gali l'è finii quand l'imperador roman Aurelian l'ha ciapaa dòpo ona longa seri de guerr faa per restabilì el poder central depertutt.
Belém
Belém a l'è una cità brasiliana, la capital del stat de Pará. Al gh'ha pressapoch 1,4 miliun de abitant e un'area de 1.070 km².
Molin
On molin (ciamaa anca morin; in Lombard Oriental, mulin, parnonziaa [my'li] o [mø'li]) l'è on istrument che 'l produss on lavorà mecanegh. Quell lavorà chì el pò vegnì foeura cont el drovà ona forza fada su de l'energia eletrega, de l'aqua, del vent, de l'omm o anca de ona bestia. Storegament i molin hinn staa drovaa per masnà i cereai o per fà su de la farina, ma gh'è on mucc de alter fonzion (per esempi, quell de trà foeura la saa). Per estension, cont el termen molin s'intend anca tutta la costruzion che la contegn quell istrument chì. I molin hinn spantegaa in tutt el mond e, a segonda di zonn, hann ciappaa di formi diferent. Per 'sta reson, per esempi, tutta l'Europa l'è piena de toponem ligaa ai molin: per esempi, la città alsaziana de Mulhouse (todesch: Mühlhausen, cioè cà di molin). In Lombardia, de solet, i molin fonzionen con l'aqua, che despess la ghe vegn portada di ronsg.
Česká Metuje
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Viso del Marqués
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Red celer de San Gall
La  a l'è una S-Bahn al servizzi de la zona de la Svizzera oriental, incentrada in sul Canton San Gall.
Gud (Italia)
Gù o Gud (nom ufizial in italian: Gudo Visconti) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant. La se troeuva a sud-òvest de Milan, vers la Provincia de Pavia. La ciappa el sò nòmm italian per fà differenza con Gud Gambaree, frazion de Buccinasch, e per regordà la soa origin come possediment de la famiglia Viscont, fina al 1498.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Gud l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Grabenstetten
Grabenstetten l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Reutlingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 14.53 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Grabenstetten el se tróa a 'na altèsa de 688 méter sura 'l leèl del mar.
Ailhon
Ailhon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aubenas, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 258 méter a 'na altèsa màsima de 544 méter s.l.m.
Nádasd
a l'è un comun del Distret de Körmend, cont una popolazzion de abitant.
San Donaa (metropolitana de Milan)
San Donaa l'è ona stazion de la linia 3 de la metropolitana de Milan, capoligna in direzion sud.
Storia
L'è verta dal 12 de magg del 1991, in l'ambit del segond tratt de la gialda e l'è devegnuda capoligna de 'sto tratt
Struttura
La stazion la gh'ha trii binari in dò cann. Anca se 'l nomm el disaria che l'è a San Donaa, in realtà l'è in del territori de Milan, anca se prima del fascismo l'era territori de San Donaa. Quej de San Donaa che pòden rivà cont i sò biliett urban e senza addizionai.