cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Copyleft
L'espression ingles copyleft l'è un giögh de parol cun copyright, e la se riferissa a un mudel alternativ de gestion di diritt (o destort..) d'autur ch'el se basa ins un sistema de licens pr'el qual l'autur el lassa libertà de druvà, mudificà e spantegà la sua opera sensa fastidi, basta che se vaga adrera a certi cundission principal. Int la version uriginal del copyleft la cundission principal la obliga i druvatt de l'opera de lassà a sua volta libera qualsiasi mudifica ch'i fan. In quela manera chì la copyleft la garantissa la libertà de scambi d'infurmassion.
Internet Relay Chat
L'Internet Relay Chat (IRC) l'è staia la prima furma de cumunicazion istantanea in sü l'Internet. La dà sia la pussibilità de cumunicazion direta tra dü persune, sia la pussibilità de dialugà ind al stess mument a un grüp de druadù in püssè d'una stanza de discüzión, ciamada canal.
Cusagh
Cusagh (nom ufizial in italian: Cusago) l'è on comun de la Provincia de Milan con 0 abitant. El paes el se troeuva in sù la strada che de Milan la passa per Bagg e poeu la va vers Cislian, Bairaa e Biaa (strada provincial Bagg-Castellett). Anca se l'è lontan de Milan domà trii chilometer, a l'è anmò in mezz ai camp. El gh'è anca on castell (ciamaa Sforzesch) de l'età di Viscont.
L'è spartii in tre part:
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Cusagh l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Torre de' Passeri
Torre de' Passeri l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Pescara. El g'ha presapóch 3.156 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 631 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alanno, Bolognano, Castiglione a Casauria, Pietranico, Scafa.
Felino (PR)
Felino (endèla parlàda locàl: Flén) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 7.189 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 38 km², per 'na densità de 189 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calestano, Langhirano, Parma, Sala Baganza.
Colorno
Colorno (endèla parlàda locàl: Colórni) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 7.932 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 48 km², per 'na densità de 165 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casalmagiur (CR), La Gissöla (CR), Martignana (CR), Mezzani, Sissa, Torrile.
Corniglio
Corniglio (endèla parlàda locàl: Cornìj) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 2.315 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 166 km², per 'na densità de 14 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnone (MS), Berceto, Calestano, Filattiera (MS), Langhirano, Monchio delle Corti, Palanzano, Pontremoli (MS), Tizzano Val Parma.
Sant'Eufemia a Maiella
Sant'Eufemia a Maiella l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Pescara. El g'ha presapóch 365 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 9 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caramanico Terme, Fara San Martino (CH), Pacentro (AQ), Sulmona (AQ).
Compiano
Compiano (endèla parlàda locàl: Cumpiàn) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 1.096 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 37 km², per 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albareto, Bardi, Bedonia, Borgo Val di Taro, Tornolo.
Ustica
Ustica l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 166 ab./km². El cuàrcia zo töt el teretore de l'ìzola omònima.
Pamparato
Pamparato (en piemontés: Pamparà) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 403 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 12 ab./km². El cunfìna coi cümü de Garessio, Monasterolo Casotto, Roburent, Torre Mondovì, Viola.
Neustetten
Neustetten l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tübinga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.88 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neustetten el se tróa a 'na altèsa de 440 méter sura 'l leèl del mar.
Pezzolo Valle Uzzone
Pezzolo Valle Uzzone (en piemontés: Pseu) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 370 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 14 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bergolo, Castelletto Uzzone, Cortemilia, Levice, Piana Crixia (SV), Serole (AT).
Peveragno
Peveragno (en piemontés: Povragn) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 5.207 abitàncc, 'na superfìce de 68 km² e 'na densità de 77 ab./km². El cunfìna coi cümü de Beinette, Boves, Chiusa di Pesio, Cuneo, Limone Piemonte.
Ofterdingen
Ofterdingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tübinga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.15 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Tex Willer
Tex Willer l'è el nòm d'on personagg di giornalet.
Ofterdingen
El cümü de Ofterdingen el se tróa a 'na altèsa de 424 méter sura 'l leèl del mar.
Tex Willer
El personagg el fa el Texas Ranger e el Cap indian.
I sò amis (ciamaa pards) a hinn: el Kit Carson (on alter Texas Ranger), el fioeu Kit Willer e'l Tiger Jack (on indian).
Piobesi d'Alba
Piobesi d'Alba (en piemontés: Piobs) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.026 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 342 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alba, Corneliano d'Alba, Guarene.
1574
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
1572
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Eriswil
Eriswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.3 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Ventimiglia di Sicilia
Ventimiglia di Sicilia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 2.193 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 84 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baucina, Bolognetta, Caccamo, Casteldaccia, Ciminna.
Eriswil
El cumün de Eriswil al se tröva a una altitüden de 740 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Huttwil, Luthern (LU), Sumiswald, Ufhusen (LU), Wyssachen.
1573
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Eriswil
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Pagina principala
fa:                                                  roa-tara:
Piasco
Piasco (en piemontés: Ël Piasch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.711 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 271 ab./km². El cunfìna coi cümü de Costigliole Saluzzo, Pagno, Rossana, Venasca, Verzuolo.
Bački Petrovac
Bački Petrovac (cirilligh: Бачки Петровац; Petrőc in ungheres; Báčsky Petrovec o domà Petrovec in slovacch; Batschki Peterwatz in todesch stòrigh) a l'è ona città e ona municipalità de la Serbia del nòrd. La se troeuva in de la provincia autònoma de la Vojvodina, in del distrett de la Bačka del Sud. In del comun ghe viven circa 6.000 abitant, in de la municipalità inveci circa 14.000. I alter comun de la municipalità a hinn Maglić, Gložan e Kulpin.
Entrupia
L' entrupìa (el sò sìmbul l'è S) l'è 'na funsiùn de stat che la se intrudüss insèma al segùnt princìpi de la termudinàmica. El püssee cugnusüü di sò significaa e interpretasiùn l'è quèl che l'entrupìa l'è la misüra del disùrdin d'un sistéma fìsich.
In del Sistéma Internasiunàl, l'entrupìa la se misüra in Joule/Kelvin (J/K).
Kirchentellinsfurt
Kirchentellinsfurt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tübinga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 11.0 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Kirchentellinsfurt el se tróa a 'na altèsa de 383 méter sura 'l leèl del mar.
Perletto
Perletto (en piemontés: Përlèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 328 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 33 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castino, Cortemilia, Olmo Gentile (AT), San Giorgio Scarampi (AT), Serole (AT), Vesime (AT).
La Drisùna
La Drizzòna (La Drisùna in Cremones; Drizzona in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Cremona che 'l cunta, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
El comun el se troeuva arent al fiumm Òli e al confin con la Provincia de Mantoa (Cannee). I alter comun tacaa hinn Isola, Piadena, Li Tur, Vultèd.
Domas
Dumas (nom ufizial in italian: Domaso) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km². El comun, situaa in su la còsta òvest del Lagh de Còmm e al confin con la Provincia de Lecch (comun de Còlich), l'è compòst del center stòrich e de dò frazion, Pozzoeu e Gacc.
La Drisùna
Evoluzion demografega
L'andament del nomer de abitant del comun de La Drizzona l'è mostraa in de la tabela chi de sota:
Prazzo
Prazzo (en piemontés: Prass) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 218 abitàncc, 'na superfìce de 51 km² e 'na densità de 4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acceglio, Bellino, Canosio, Elva, Marmora, Stroppo.
Domas
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Domas l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Oncino
Oncino (en piemontés: Onsin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 102 abitàncc, 'na superfìce de 46 km² e 'na densità de 2 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casteldelfino, Crissolo, Ostana, Paesana, Pontechianale, Sampeyre.
Setomedea nudicostata
Setomedea nudicostata al é una specia de gàstropod in la famèja di Charopidae. Al é endémich in Australia.
Sacavém
thumb|left|El Scüd Sacavém a l'è una freguesia del Purtugal, arent a la capital Lisbuna. Al gh'ha 17.659 abitant e 'l se tröa in del cumün de Loures, distret de Lisbuna.
Fidenza
Fidenza (Fidentia 'n latì; Borgo San Donnino fìna 'l 1927; Fidénsa, Bórgh o Bórgh San Donén en dialèt parmezà; Bùragh endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 23.355 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 95 km², per 'na densità de 246 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alseno (PC), Busseto, Fontanellato, Medesano, Noceto, Salsomaggiore Terme, Soragna.
Sacavém
Sacavém a l'è cugnussüü per i sò ceramigh.
Busswil bei Melchnau
Busswil bei Melchnau a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Piozzo
Piozzo (en piemontés: Piòss) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 996 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 71 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bene Vagienna, Carrù, Farigliano, Lequio Tanaro.
Busswil bei Melchnau
El cumün de Busswil bei Melchnau al se tröva a una altitüden de 559 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Lotzwil, Madiswil, Melchnau, Obersteckholz, Untersteckholz.
Pocapaglia
Pocapaglia (en piemontés: Pocapaja) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.758 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 162 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bra, Monticello d'Alba, Sanfrè, Santa Vittoria d'Alba, Sommariva Perno.
Pagno
Pagno (en piemontés: Pagn) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 554 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 69 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brondello, Castellar, Manta, Piasco, Revello, Saluzzo, Venasca, Verzuolo.
Vicari
Vicari l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 3.076 abitàncc, 'na superfìce de 85 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caccamo, Campofelice di Fitalia, Ciminna, Lercara Friddi, Prizzi, Roccapalumba.
Dießen am Ammersee
Dießen am Ammersee l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landsberg am Lech. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 82.64 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Bleienbach
Bleienbach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Dießen am Ammersee
El cümü de Dießen am Ammersee el se tróa a 'na altèsa de 544 méter sura 'l leèl del mar.
Bleienbach
El cumün de Bleienbach al se tröva a una altitüden de 483 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Langenthal, Lotzwil, Ochlenberg, Rütschelen, Thörigen, Thunstetten.
E
La E l'è la quinta letera de l'abecee latin, de quel lumbard e anca de quel etrüsch. La gh'ha l'istessa furma de la epsilon greca e de la 'E' cirilega. Int l'alfabet funetich internaziunal, la [e] la rapresenta una vucala fruntala medio-alta.
Furmighera
Formighera (Furmighèra in suresinès; Formigara in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Cremona, al confin con quella de Lòd, che 'l cunta 0 abitant. I abitant se ciamen formighin.
L'è tacaa ai comun de Camiràgh (LO), Castiòn (LO), Gumbet, Pisighetón e San Basàn.
Evoluzion demografega
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Furmighera l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Priocca
Priocca (en piemontés: Prioca) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.956 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 217 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canale, Castellinaldo, Govone, Magliano Alfieri, San Damiano d'Asti (AT).
Landsberg am Lech
Landsberg am Lech l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landsberg am Lech. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 57.89 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Pontechianale
Pontechianale (en piemontés: Pontcianal) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 208 abitàncc, 'na superfìce de 94 km² e 'na densità de 2 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bellino, Casteldelfino, Crissolo, Molines-en-Queyras (FR-05), Oncino, Ristolas (FR-05), Saint-Paul (FR-04), Saint-Véran (FR-05).
Landsberg am Lech
Landsberg am Lech la se tróa a 'na altèsa de 587 méter sura 'l leèl del mar.
Torretta
Torretta l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 3.468 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 139 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capaci, Carini, Isola delle Femmine, Monreale, Palermo.
Bräm
Bräm o anca Brämi (nom ufizial: Breme) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Enigma
Enigma 'l po vör dì indüinèl, dificultaa upür anca mister. In insübregh vün 'l dis anca "büsillis" u "büsilles". Un Enigma vegn resolvüü cunt el pensagh sura.
Bräm
Al cunfìna coi comün de Candia, Frassineto Po (AL), Sartiräna, Val e Valmacca (AL).
Dundee
right|thumb|250px Dundee (Dùn Dèagh in scuzes) a l'è una cità in sü la costa est de la Scozia, induè che'l fiüm Tay al va dent in del Mar del Nord. A l'è la quarta cità püssee granda de la Scozia. Al gh'ha 143.090 abitant.
Enigma
Istoria di Enigma
Un quaj eninga vün 'l tröa in de l'istoria de asquas tücc i popuj. Gh'è di enigma ch'è resulvibij e anca di enigma ch'è minga resulvibij.
Per
Per (Pero) l'è on comun de la Provincia de Milan con 0 abitant. L'è tra Milan e Rò e l'è traversaa de l'Olòna. Ona soa frazion, Serciaa (Cerchiate), l'è staa on comun indipendent fina al 1928. On temp el comun se ciamava Cassina del Per (Cassina del Pero) e l'ha cambiaa nòmm intel 1894. L'altra frazion de Per l'è Serciarell (Cerchiarello).
Bräm
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Bräm l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Per
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Per l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Prezàt
300px|right|thumb|Öna di tur e la céza de [[Sant Alisànt]] 300px|right|thumb|L'abside de la ègia céza de [[Sant Alisànt]]
Enigma
L'Enigma püssee Vegg al Mund
L'enigma ducümentaa püssee vegg a'l mund a l'è staa descuvrii de l'egitolegh scusses Henry Rhind in de l'an 1858 a Luxor in sü 'n rotul de papir che l'è staa pö ciamaa 'l Papir de'l Rhind. Quel che l'ha metüü insema chel rotul de papir chi 'l par che'l sia staa vün ciamaa Ahmes. El ducüment medem 'l par che'l sia de l'an 1650 inanz de'l Signur. Int una nota l'Ahmes 'l dis che chel Enigma chi lü medem l'ha truaa int un ducüment che l'eva giamò vegg de düsent agn: chel enigma chi alura l'è un 3860 agn vegg. El rotul de papir incö cunservaa a'l "British Museum" 'l gh'ha 'l nom de Enigma di gat e di murigiö :
Cugiònn
Cugiònn (nom ufizial in italian: Cuggiono) l'è on comun de la Provincia de Milan che'l confina con la Provincia de Noara e'l gh'ha 0 abitant. L'è staa a longh on possediment de la fameja Crivelli, voeuna dij dinatij lombard pussee important de l'Etaa de Mezz. Traj Crivelli se troven anca on papa, l'Urban III (Uberto Crvielli) e on vescov de Milan, l'Ausan Crivelli. Tucc i duu eren nasuu a Cugiònn. El comun el gh'hà domà ona frazion, Castellett de Cugiònn (Castelletto di Cuggiono) indove se troeuva el Palazz Clerici. On temp el termin "Castellett" re riferiva pròpri a 'sto palazz.
Dundee
A Dundee gh'è dò üniversità: l' University of Dundee e l' University of Abertay Dundee.
Prezàt
Prezàt (Prezzate 'n italià) l’è ü bórgh in del cümü de Mapèl che l'se tróa a 260 méter söl lièl del mar in de l’ólta pianüra de la bergamasca pròpe a i pé di prim còi sóta l’Albènsa. Prezàt l’ se tróa strécc tra la strada statàl n° 342 Briantéa e la ferovìa Bèrghem – Lèch a sira e ‘l teritòre del cümü de Brembàt de Sura a matìna.
Cugiònn
Traj vari persònn che hinn nassuu a Cugiònn, se regorden anca el famos cantant Angelo Branduardi (1950) e la ministra ombra del Partii Democratich Maria Pia Garavaglia (1947).
Larpa Iudre
Storia
Ul Larpa Iudre a l'è nassüü cent ann fà, quand cuminciava a vess parlaa dai paesan e dai vendiduu lucai da Mendris par fass capì tra da lur ma mia dala gént che l'eva mia dal post. Ul Larpa Iudre al ghà un stil tütt soo e cumpletament different da tüti i dialet ticines.
Cugiònn
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Cugiònn l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Larpa Iudre
Stil
La particularità dal Larpa Iudre a l'è chesta: a sa taja i parol in do e a sa invertiss i do part, legend prima vüna e pö l'oltra. Ul stess nom da questu gergh (Larpa Iudre) al vör dì "Parla indree".
Pagine colegade
Gaì: la parlàda di pastùr bergamàsch.
Nucetto
Nucetto (en piemontés: Nosèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 472 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 67 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnasco, Battifollo, Ceva, Perlo.
Cämp Spinus
Cämp Spinus o Cämpäspinus (nom ufizial: Campospinoso) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Pittura
thumb|right|250px|[[La Monna Lisa]]
Cämp Spinus
Al cunfìna coi comün de Albared, Barbiané e Brònn.
Pittura
"Pictura est laicorum literatura."
- Umberto Eco, “El nom de la roeusa"
La pittura a l'è l'art che la consist in del taccà el pigment suspenduu in d'on element portant e on agent a vun suppòrt come la carta, la teila, el legn o on mur. El process el consist in del pitturà ona superfis. L'insema di form, color e segn resultant pòden avègh el scoeup d'imità la realtà visibla o de reportà in su ona superfis element metafìsich o astrazion pu o men desligaa de l'element figurativ. Gh'hinn divers moeud de pitturà: gh'è la pittura a òli, gh'è la pittura magra che la se fa cont l'oeuv (la pussee vegia trai vari maner), gh'è la pittura acrillica (la pussee noeuva), tegnuda insema de on legant chimich.
Inverness
thumb|right|280px|Inverness Inverness (Inbhir Nis in scuzes; Innerness in scots) a l'è una cità in del nord de la Scozia. A l'è despess ciamada la capital di Highlands. Al gh'ha pressapoch 55.000 abitant (2001). 280px|thumb|center|El fiüm [[Ness a Inverness]]
Porto
right|thumb|250px Porto (Portus Cale in latin; Oporto in italian; Oportu in estremadürian) a l'è la segunda cità del Purtugal e la sed d'un distret in del nord del paes. Al gh'ha una pupulaziun de 240.000 abitant, 2.000.000 se cüntum tüta l'Area metrupulitana. Porto a l'è in sü la riva setentriunala del fiüm Douro, asquas arent a l'Ucean Atlantigh.
Mesar
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Mesar l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Cornaree
Cornaree (nom ufizial in italian: Cornaredo) l'è on comun de la Provincia de Milan con 0 abitant. El paes, situaa a òvest del capploeugh, la gh'ha vari frazion, ciamaa Cassina Cros, Cassinn Torrett, Favaj e San Peder.
Bërsana Bütarón
Bërsana Bütarón (nom ufizial: Bressana Bottarone) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Kusterdingen
Kusterdingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tübinga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.24 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Novello
Novello (en piemontés: Novèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 931 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 85 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barolo, Lequio Tanaro, Monchiero, Monforte d'Alba, Narzole.
Bërsana Bütarón
Al cunfìna coi comün de Bastida, La Catisma, Cästlët, Cava, Pinarö, Rea, Rubech, Vrüa.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Bërsana Bütarón l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Kusterdingen
El cümü de Kusterdingen el se tróa a 'na altèsa de 405 méter sura 'l leèl del mar.
Cornaree
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Cornaree l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Nimatullah Youssef Kassab Al-Hardini
La sò festa l'è el 14 de dicémber
Bettenhausen (BE)
Bettenhausen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Nimatullah Youssef Kassab Al-Hardini
Biugrafia
L'ha spès quasi tüta la vita in adurasiòn dal Santìsim, a pregà la Madòna, e a recità el rusàri.
Prezàt
A Prezàt s’pöl amò èt dò tur e chèl che rèsta del castèl medioèvàl, insèma a chèl che l’ rèsta de la ègia céza de Sant Alisànt, cioè l’abside e ‘l campanìl ormài inglobàcc in del istàl di frà e la nöa céza che l'è del 1927 e l'è sèmper dedicàda a Sant Alisànt.
Nimatullah Youssef Kassab Al-Hardini
Biugrafia
L'è mòrt de polmonita el 14 de dicémber del 1858, a Kfifane. L'è stàì fà sant da Papa Giuànn Pàul II.
Starzach
Starzach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tübinga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.82 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Bettenhausen (BE)
El cumün de Bettenhausen al se tröva a una altitüden de 480 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bollodingen, Herzogenbuchsee, Oberönz, Thörigen.
Fontevivo
Fontevivo l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 4.874 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 25 km², per 'na densità de 195 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fontanellato, Noceto, Parma.
Bettenhausen (BE)
Storia
Bettenhausen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1335 col nom de Bettenhusen.
Archi
Archi l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 2.336 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altino, Atessa, Bomba, Perano, Roccascalegna, Tornareccio.
Bettenhausen (BE)
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Brònn
Brònn (nom ufizial: Broni) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Starzach
El cümü de Starzach el se tróa a 'na altèsa de 526 méter sura 'l leèl del mar.
Brònn
Al cunfìna coi comün de Albared, Barbiané, Cämp Spinus, Canee, Saugnöla, Préda di Giorg, Ridaval, San Sparian, Stradela.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Bronn l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Altino
Altino l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 2.532 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 169 ab./km². El cunfìna coi cümü de Archi, Atessa, Casoli, Perano, Roccascalegna, Sant'Eusanio del Sangro.
C (letera)
La C o c, nom in lumbard ce ['tʃe] (al dì d'incö anca italianizaa a ci) l'è la terza lettera de l'abecee latin e de quel lumbard.
Priero
Priero (en piemontés: Prié) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 441 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelnuovo di Ceva, Ceva, Montezemolo, Murialdo (SV), Perlo, Sale delle Langhe.
Volpiano
Volpiano (en piemontés: Volpian) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 13.521 abitàncc, 'na superfìce de 32 km² e 'na densità de 407 ab./km². El cunfìna coi cümü de San Benigno Canavese, Lombardore, Chivasso, Leinì, Brandizzo, Settimo Torinese.
C (letera)
In lumbard la C la gh'ha mia un valur funemich singul, perchè la rapresenta sia l'africada postalveulara surda [tʃ] (de suvent ciamada c dulza) che la plusiva velara surda [k] (ciamada anca c düra a seconda del cuntest funulogich.
La letera 'c' la rapresenta anca el son plusiv palatale surd int l'alfabet funetich internaziunal.
Giagum Capitel Trii
Giagum
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR> <BR>
Capitel Trii
1Mè fradèj, devegnee no maèster, tant de vialter, savend che nümm ricevarèmm un giüdizi püssee grand, 2già che nümm ufendum tücc in de tant coss. Se quajdün el ufend no in de parola, lü l'è un omm perfètt, capaz de mètt a la brija anca 'l so corp intregh. 3E se mètum i frén in di buch di cavàj perchè m'übiden, e dirigum el so corp intregh. 4Varda anca i naav, essend inscì grand e rüzaa de vént fort, l'è dirigiüda d'un timún piscinìn cumè a due la vör la vöja de chell che 'l ghe guida. 5In de l'istessa manera, anca la lengua l'è un mémber piscinìn e la vanta de grand coss.
Varda che piscinìn fögh el piza che granda furèsta! 6E la lengua l'è un fögh, un mund d'iniquitaa, la lengua la ven metüda intra noster mémber, chèla che l'impalta tütt el corp e la mètt a fiàma 'l curs de la vita e 'l ven pizaa de la Gehenna. 7Defàtt, ognidün géner de bèstia, de üsèll, de retìl e de animál marín, el ven dumaa e hinn staa dumaa del géner ümán, 8ma nigün po dumà la lengua de vèss ümán, un mal instàbil, pièn de tòssegh murtál. 9Cun lee benedisum el Signúr e Pader, e cun lee maledisum a i vèss ümàn che hinn staa faa a la sumejanza de Diu; 10de la buca medema la ven föra la benediziún e la malediziún. Mè fradèj, el dév minga vèss inscì! 11Una funtana la po bütà föra de l'avertüra medema aqua dulza e aqua mara? 12Forsi, mè fradèj, un figh el po fà ulív, o una vid figh? Né una funtana d'aqua salada la po fà aqua dulza.
13Chi intra vialter l'è savi e scroch? El duarìa fà vedè con el so bun cumpurtamént i so oper in d'ümiltaa de savièza. 14E se gh'avii una gelusìa mara e ambiziún persunala in di voster cör, vantee vialter no e disii büsij cuntra la veritaa. 15Chesta l'è minga la savièza che la ven giò de l'alt, ma teréna, natürala, diabolega; 16già che due gh'è gelusìa e ambiziún persunala, gh'è là instabilitaa e ogni cosa maligna. 17E la savièza de l'alt l'è prima püra, pö pacifega, mansüèta, übediént, pièna de misericordia e bonn frütt, senza distinziún de personn, senza ipucrisìa. 18E 'l frütt de la giüstizia l'è sumenaa in de la pas per quij che fann la pas.
Crëvgnan
Crëvgnan (nom ufizial: Calvignano) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km². Al cunfìna coi comün de Burgh Pariö, Cästegiu, Cruvén, Muntalt, Uliva.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Crëvgnan l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Farnern
Farnern a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Farnern al se tröva a una altitüden de 800 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aedermannsdorf (SO), Attiswil, Günsberg (SO), Herbetswil (SO), Rumisberg.
Storia
Farnern l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1329 col nom de Varnerron.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Termini Imerese
Termini Imerese l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 26.290 abitàncc, 'na superfìce de 77,57 km² e 'na densità de 341 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caccamo, Campofelice di Roccella, Cerda, Collesano, Sciara, Trabia.
Albì
Albì o ach dóma  'lbì (in Italià Albino) l'è öna sità in Val Seriana, a dùdes km de Bèrghem, 347 méter söl mar. L'è 'l pais 'ndo l'è nassìt ol famùs pitùr Giovan Battista Moroni.
Al gh'à, condèna süperfìs de 0 km² e 'na densità de popolassiù de 0 ab./km².
L'è tacàt ai cümü de Aviàdech, Bórgh, Casassa, Cenàt Sura, Scé, Gaerina, Gagianiga, Lössàna, Nèmber, Pradalónga, Selvì, Trescùr e Vigà. I sò frazziù i è Desenzà, Alóta, Bond, Badea, Comendü, Casal, Dossèl e Fiobe.
Evolüssiù demogràfega
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Albì l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Kaufering
El cümü de Kaufering el se tróa a 'na altèsa de 606 méter sura 'l leèl del mar.
Volvera
Volvera (en piemontés: La Volvera) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 6.966 abitàncc, 'na superfìce de 20,94 km² e 'na densità de 332 ab./km². El cunfìna coi cümü de Rivalta di Torino, Orbassano, Piossasco, Cumiana, None, Airasca.
Vistrorio
Vistrorio (en piemontés: Vistror) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 496 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 124 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alice Superiore, Rueglio, Issiglio, Lugnacco, Pecco, Pecco, Castelnuovo Nigra, Vidracco, Quagliuzzo, Strambinello, Baldissero Canavese.
Lengua todesca alemanna
El todesch alemann (nòmm nativ: alemannisch) l'è ona lengua germaniga che la par che la vegna de la lengua di antigh Alemann. L'è considerada on dialett (in del sens de lengua minoritaria) del todesch standard. L'è parlada in del sud de la Germania, in Svizzera, in Alsazia, in part de l'Austria, in del Liechtenstein e in d'ona quai vallada de l'Italia. In Svizzera i dialett alemann hinn conossuu cont el nòmm collettiv de Schweizerdeutsch (cioè svizzer todesch).
Esempi de lengua; el pader nòster
Fader unser, du in Himile bist; din Name vuerde geheiliget, din Riche chome; din Wille geskche in Erdo, also in Himele. Unser tagoliche Brot kib unso hiuto, unde unsere Schulde belass uns, also auch wir belazend unsern Schuldigen, und in Chorunga mit leitest du unsich, nu belose unsich fom Uble, amen. Unser Vàdder wo im Himmel isch; heilig sei dinner Nàmme, Din Reich soll komme; Dinne Wille soll geschehn wie im Himmel au uf de Ard. Unser däjlich Brot gib uns hit, Un vergib uns unseri Schulde, wie mir au denne vergebe wo uns schuldig sinn; Un loss uns nitt in Versuchung komme, àwwer màch uns frei vm àllem wàs schlecht isch, amen. Vàdder unser em Hemmel, ghäiligt sej diner Nàmme, din Räich soll kumme, dine Wille gschahn em Hemmel wie uf Arde. Geb uns hit unser dajli Brot, un vergeb uns unseri Schuld wie äu mer vergan en unser Schuldiger un fiehr uns net en Versüechung awer erlees uns vum Beese, amen.
Candia (PV)
Candia (nom ufizial: Candia Lomellina) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Mahatma Gandhi
right|250px|thumb| Gandhi 'ndèl 1942 Mohandas Karamchand Gandhi (en devanagari मोहनदास करमचन्द गांधी, Porbandar, 2 de utùer del 1869 – Nöa Delhi, 30 de zenér del 1948) l'è stat en òm pulìtich indiàno.
Candia (PV)
Al cunfìna coi comün de Bräm, Casale Monferrato (AL), Còss, Frassineto Po (AL), Langüsch, Motta de' Conti (VC) e Val.
Mahatma Gandhi
Guìda spiritüàla de prìma 'mportànsa per el sò paés, se 'l conós suratöt col nòm de Mahatma ("ànema grànda" 'n lèngua sànscrita), scötöm che gh'è stat dat per la prìma ólta del poéta Rabindranath Tagore. Gandhi l'è stat giü dei piuniér e dei teòrich del satyagraha, la rezistènsa a l'opresiù per mèzo de la dizübidiènsa civìl de màsa che la g'ha portàt l'India a la 'ndependènsa. El satyagraha l'è fondàt sö la satya (verità) e sö la ahimsa (nonviolènsa). Có le sò asiù 'l Gandhi 'l g'ha ispiràt divèrsi müimèncc de diféza dei dirìcc civìi e grànde personalità compàgn de Martin Luther King, Nelson Mandela e Aung San Suu Kyi.
Candia (PV)
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Candia l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Mahatma Gandhi
'N India, 'l Gandhi l'è stat ricunusìt come pàder de la nasiù e 'l dé che l'è nasìt (el 2 de utùer) l'è 'n dé de fèsta. Chèsta dàta l'è stàda proclamàda apò a Zurnàda 'Nternasiunàla de la Nonviolènsa de l'Asemblèa generàl de le Nasiù Ünìde.
Vische
Vische (en piemontés: Vische) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.413 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 88 ab./km². El cunfìna coi cümü de Strambino, Vestignè, Borgomasino, Candia Canavese, Moncrivello (VC), Mazzè, Villareggia.
Niella Belbo
Niella Belbo (en piemontés: La Niela an Belb) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 420 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bossolasco, Feisoglio, Gorzegno, Mombarcaro, San Benedetto Belbo.
Fornovo di Taro
Fornovo di Taro (endèla parlàda locàl: Fornöv) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 5.973 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 57 km², per 'na densità de 105 ab./km². El cunfìna coi cümü de Collecchio, Medesano, Sala Baganza, Solignano, Terenzo, Varano de' Melegari.
Stirling
right|150px|Stirling in de la Scozia Stirling a l'è una cità in mezz a la Scozia. A l'è stada la capital del Regn de la Scozia. El sò nom in gaelich scuzzes a l'è Sruighlea, in scots Stirlin.
Pescara
thumb|500px|center|Panoràma de Pescara. Pescara (Aternum en latì) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de l'Abruzzo, capolöch de la pruvincia omònima. El cümü de Pescara 'l g'ha presapóch 115.197 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 3491 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chieti (CH), Francavilla al Mare (CH), Montesilvano, San Giovanni Teatino (CH), Spoltore.
Stirling
== I dò bataie de Stirling ==
Bernaregg
Bernaregg (Bernareggio in Italian; Hiberna Regis in Latin) l'è on comun de la Provincia de Monza e Brianza, situaa arent al fiumm Adda, al confin con la Provincia de Lecch. L'è tacaa ai comun de Ronch, Verdee de Sott (LC), Carnaa, Icurz, Sulbiaa e Vimercaa.
In del comun ghe viven 0 abitant (dàto del ). El comun l'è anca gemellaa con Wachtberg (Germania) e La Villedieu-du-Clain (Francia).
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Bernaregg l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
Viù (TO)
Viù (en piemontés: Viù) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.225 abitàncc, 'na superfìce de 84 km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mezzenile, Traves, Germagnano, Lemie, Vallo Torinese, Varisella, Condove, Val della Torre, Rubiana.
Stirling
A Stirling i s’è combatide dò bataie pròpe ‘mportante:
la prima di dò ‘n del 1297, ciamada la bataia del put de Stilring, la ést i Scosès guidàcc dal William Wallace èns cóntra i ‘nglés;
la seconda in del 1314, congnusida come bataia de Bannockburn, che l’è ü paisèl lé apröf a Stirling, la ést i Scosés guidàcc chèsta ólta dal Robert Bruce èns amò öna ólta cóntra i ‘nglés.
Pescara
Enfìna al 1927 el teretóre del cümü de Pescara del dé d'encö l'ìa spartìt 'ntra du cümü diferèncc: chèl de Pescara, a sud del fiöm omònimo, l'ìa sóta la pruvincia de Chieti, e chèl de Castellammare Adriatico, a nord del fiöm, che 'l restàa sóta la pruvincia de Teramo. Dòpo de l'ünificasiù dei dù cümü gh'è stat istitüìt apò a la Pruvincia.
Bollodingen
Bollodingen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Niella Tanaro
Niella Tanaro (en piemontés: La Niela Tane) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.027 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Briaglia, Castellino Tanaro, Cigliè, Lesegno, Mondovì, Rocca Cigliè, San Michele Mondovì, Vicoforte.
Santa Flavia
Santa Flavia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 9.525 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 680 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagheria, Casteldaccia, Misilmeri.
Vinovo
Vinovo (en piemontés: Vineuv) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 13.425 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 790 ab./km². El cunfìna coi cümü de Moncalieri, Nichelino, Candiolo, La Loggia, Piobesi Torinese, Carignano.
Batàia de Hastings
L'è stàda combatìda ai 14 de utùer del 1066 endèla località de Hastings, arènt a Londra, e finìda co la vitòria de i Normàni. Aròldo II l'è mórt endèla batàia e con lü gh'è finìt el domìnio sàsone sö l'Inghiltèra.
Virle Piemonte
Virle Piemonte (en piemontés: Virle) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.065 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 76 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castagnole Piemonte, Osasio, Cercenasco, Vigone, Pancalieri.
Buragh
Buragh (nom ufizial in italian: Burago di Molgora) l'è on comun de la Provincia de Monza e Brianza de, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Come 'l dis anca el sò nòmm italian, el paes l'è situaa adree ai spond del rial Molgora.
L'è tacaa ai comün de Vimercaa, Ornagh, Cavenagh, Agraa.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Buragh l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Giagum Capitel Düü
Giagum
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR> <BR>
Capitel Düü
1Mè fradèj, cun distinziún di personn gh'avii minga la féd del noster Signur gluriús Gesü Crist. 2Già che se un omm cunt un anèl d'or in de vest magnifegh el ven denter in de la vostra sinagoga, e anca 'l ven denter un por in de vest slisaa, 3e vialter dee atenziún speziala al qual chi 'l porta i vest magnifegh e disii: «Sètes giò chilò bén», e al por disii: «Stee là in pee, o sètes gio suta 'l mè scagn», 4avii minga faa distinziún intra vialter medem, e sii devegnüü giüdes de pensee malign?
5Scultee vialter, mè fradèj predilètt. L'ha minga cataa föra Diu i por del mund insci de vèss sciúr in de la féd e i eréd del règn che l'ha prumetüü a quij che 'l vören bén? 6Ma vialter avii desunuraa i por. Vi uprimen no i sciúr, e vi tiren a i tribünaj? 7Bestemen minga lur el bun nomm che l'è staa invucaa sura vialter? 8Però, se vialter cumpii la lég legala segund la Scritüra: «Te vuraree bén el to prossim cuma te medemm», fii bén; 9Ma se fii distinziún di personn, cumetii un pecaa, e sii cunvinciüü de la lég cuma trasgressúr. 10Già che chissessìa 'l usserv la lég intrega, ma 'l ufenda in d'un punt, el devén culpevul de tücc. 11Già che chèll che l'ha dii: «Fà tì minga adültéri», anca l'ha dii: «Maza tì no». E se te fee minga adültéri, ma te mazet, tì te see devegnüü trasgressúr de la lég. 12Parlee vialter inscì e fee inscì cuma quij che hinn dree a vèss giüdegaa segund la lég de la libertaa. 13Già che el giüdizi sarà senza misericordia per chi l'ha faa minga la misericordia; la misericordia la triunfa sura 'l giüdizi!
14Che ütil l'è, mè fradèj, se quajdün el dis che l'abia la féd, ma 'l gh'ha minga i oper? La féd la po minga salvàll. 15Se un fradèll o una surèla hinn biòtt e manchen el mangià de ogni dì, 16e vün de vialter el ghe dis: «Vee vialter in de la pas, vi scaldii e vi sagulii», ma ghe dii minga chell che gh'hann besogn al so corp, che ütil l'è? 17In de l'istessa manera, la féd, se gh'ha minga i oper, l'è morta de se medema. 18Ma quajdün el dis, «Tì te gh'hee la féd, e mì a gh'huu i oper, famm tì vedè la tua féd senza i oper, e te fuu vedè la mia féd cun i mè oper. 19Tì te credi che gh'è vün Diu? Te fee bén--anca i demoni creden e tremen! 20Ma te vöret savè, o ümán vöj, che la féd senza i oper l'è inütila? 21Abràm, noster pader, l'è staa giüstifegaa minga travèrs i oper, quand l'ha ufèrt Isàc, el so bagaj, sü l'altàr? 22Te vedet che la féd l'opera insèma cun i so oper, e travèrs i oper la féd l'è faa perfèta, 23e la scritüra l'è stada cumpida, che la dis: «E Abràm l'ha credüü a Diu, e 'l gh'ha cüntaa per giüstizia», e l'è staa ciamaa un amís de Diu. 24Vialter vedii che travèrs i oper una persona l'è giüstifegada, e minga dumà travèrs la féd. 25E in de l'istessa manera, anca Raab, la pütàna, l'è stada giüstifegada minga travèrs i oper, quand l'ha ricevüü i mèss e la j'ha mandaa föra per un'altra via? 26Già che cuma 'l corp senza 'l spirit l'è mort, inscì anca la féd senza i oper l'è mort.
Brughee
Brughee (Brugherio) a l'è on comun de la Provincia de Monza e Brianza, center industrial de importanza media. Ghe viven 0 abitant (dàto del ) e 'l confina con la Provincia de Milan (Carugaa, Sest San Giovann, Cernusch) e cont el sò capploeugh. Oltra al centro comunal a gh'è anca i frazion de Baraggia, Dordee, Moncucch e San Damian. Di tempi di piev a l'era partii in tra di different località, recognossuu autonom ma part de Brughee, ch'eren partii in tra la Cort de Monscia, la Piev de Gorgonzoeula e la Piev de Vimercaa.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Brughee l'è mostraa in de la tabella chi de sotta:
Gemelagg
El comun l'è gemellaa con:
Langhirano
Langhirano l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 9.234 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 70 km², per 'na densità de 131 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calestano, Corniglio, Felino, Lesignano de' Bagni, Neviano degli Arduini, Parma, Tizzano Val Parma.
Santa Cristina Gela
Santa Cristina Gela l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 862 abitàncc, 'na superfìce de 38 km² e 'na densità de 23 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altofonte, Belmonte Mezzagno, Monreale, Piana degli Albanesi.
Apfeldorf
Apfeldorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landsberg am Lech. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 12.31 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Apfeldorf el se tróa a 'na altèsa de 666 méter sura 'l leèl del mar.
Bamborin
El bamborin (o bomboliv, bombenigh, boton del venter, ma anca bigol de la panscia o lovin e a Bergum butù de la pansa) l'è quell che ghe resta del taj de l'imbrazzal quand che nassom. La soa forma e dimension vegnen determinaa del process de cicatrizazion di tessuu. El se troeuva in tra i duu muscoi rett del venter, l'è taccaa al fidegh.
Lesignano de' Bagni
Lesignano de' Bagni l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 3.818 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 47 km², per 'na densità de 81 ab./km². El cunfìna coi cümü de Langhirano, Neviano degli Arduini, Parma, Traversetolo.
Prefettura de Berat
thumb|La prefettura in de l'Albania La Prefettura de Berat (Qarku i Beratit in Albanes) a l'è voeuna di dodes prefettur de l'Albania, situada in del sud del Paes.
Suddivision amministrativa
In de la Prefettura a gh'è tre distrett:
Neviglie
Neviglie (en piemontés: Nevije) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 419 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mango, Neive, Treiso, Trezzo Tinella.
Canevén
Al cunfìna coi comün de Caminata (PC), Muncalv, Nibbiano (PC), Roca di Giorgi, Arvén e Vulpèra.
Villareggia
Villareggia (en piemontés: La Vila Regia) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 963 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 88 ab./km². El cunfìna coi cümü de Vische, Moncrivello (VC), Mazzè, Cigliano (VC).
Gondiswil
Gondiswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Oberaargau, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.4 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Gondiswil al se tröva a una altitüden de 660 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Huttwil, Auswil, Madiswil, Reisiswil, Melchnau, Grossdietwil (LU), Fischbach (LU), Zell (LU) e Ufhusen (LU)..
Denklingen
Denklingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landsberg am Lech. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 56.76 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Denklingen el se tróa a 'na altèsa de 708 méter sura 'l leèl del mar.
Caròbe
Caròbe di Àngei (in Italià Carobbio degli Angeli) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la Al Calèpe sö la ria del Cherio.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 13 km de la sità e a 232 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Bólgher, Ciüdü, Gandòss, Gorlàgh, Grömèl e Trescùr Balneàre.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Caròbe l'è mostràt in de la tabela ché sóta
De èt
Ol castèl sö la culina di àngei (341 méter) che 'n del XIV sécol l'è dientàt ü convènt e dal 1770 öna residènsa de campagna.
Arielli
Arielli l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 1.250 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 114 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canosa Sannita, Crecchio, Orsogna, Poggiofiorito.