cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mera
La Mera (in Svizzera Maira) a l'è on fiumm italo-svizzer longh 50 km. La nass del Pizz Duan, in del Canton Grison, la traversa tutta la Val Bregaja in direzion est-òvest e la va dent in de la Provincia de Sondri subit dòpo Castasegna. La passa per Ciavenna e la gira vers sud, indè che la fa sù ael Lagh de Mezzoeula, per poeu finì in del Lagh de Còmm arent a Soeurich. I sò affluent principai a hinn el Lir e 'l Bòggia.
miniatura|El Mera a Ciavenna Fina al 1858 a l'era on affluent de l'Adda.
10 10
El 10 de otober a l'è un di de l'ann.
Osten
miniatura Osten (Osteno) l'è voeuna di frazion (la pussee importanta) del comun de Scin, in Provincia de Còmm. La se troeuva in sù la riva del Lagh de Lugan.
Alésia (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 4 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Holohlavy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Famicom Disk System
El Famicom Disk System a l'éra 'na periferica per el Famicom venduda domà in Giappon che la permetteva de doperà di gioeugh salvaa in sul dischett.
Storia
La periferica a l'è stada relassada in del 1986 per lengg i gioeugh cont on floppy, che 'l dava la possibilità ai desviluppador de giontà fazilment di fonzion de salvatagg e de 'vègh no i limit de grandezza de 'na cartoccia. Per on period a l'è staa consideraa el futur di console, tant che l'è staa nonziaa che i futur gioeugh sarien sortii tucc inscì, ma dopo che la Capcom l'ha relassaa Ghosts 'n Goblins in su 'na cartoccia de 128 Kb a l'è deventaa sostanzialment on flop commercial, anca per la delicatezza di floppy che eren nanca protegiuu.
In del 1986 la Sharp l'ha faa el Twin Famicom, che integrava i dò piattaform cont ona presa SCART, inclusa no in del Famicom original. La mascotte del FDS la se ciamava Diskun e l'era on quadratt giald.
El dischett
I dischett doperaven on sò formaa proprietari: 2,8" × 3", 64KB per lat, compagn di Quick Disk del period.
Chiosch de distribuzion
Per via de l'alta pirateria i aziend di videogioeugh han voruu 'na legg in Giappon per bandì el ficc di videogioeugh.
Nintendo, per doperà a sò vantagg la situazion, l'ha faa di chiosch indova la gent la podeva menà on sò floppy per ciappà on gioeugh in "ficc permanent" per 1/5 del prezzi de 'n gioeugh original, e l'utent el riceveva el manual de carta. El servizzi a l'è restaa attiv finna al 2003.
Boos (DE-BY)
Boos l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.66 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Boos el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 573 méter sura 'l leèl del mar.
Famicom Disk System
Chiosch de distribuzion
A l'éra anca possibil, ma minga indepertutt, mandà i pontegg a la Nintendo via fax per partecipà a dì concors nazionai.
Gioeugh
La pupart di gioeugh a l'éra 'na conversion di tìtoi in su cartoccia modifegaa in manera de doperà i caratteristich del floppy 'me la maggior capacità e la possibilità de salvà.
I gioeugh de lanz eren:
Fontanès (FR-42)
Fontanès l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Héand, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 633 méter a 'na altèsa màsima de 900 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Fontanès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Conco
Conco (en vèneto: Conco; en cìmbro: Cunken) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 2.220 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 82 ab./km². El cunfìna coi cümü de Asiago, Bassano del Grappa, Campolongo sul Brenta, Lusiana, Marostica, Valstagna.
Columba livia
thumb|right|Piviun thumb|right|Piviun
Ul Piviun, cùlomb o piviun viagiadür (Columba livia, Gmelin 1789) l'è vüna di speci püssee difüs da culumbidi in Italia.
Lacoste (FR-84)
Lacoste l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bonnieux, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.66 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 153 méter a 'na altèsa màsima de 716 méter s.l.m.
La Motte-du-Caire
La Motte-du-Caire l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Motte-du-Caire (capolöch), del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.27 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 623 méter a 'na altèsa màsima de 1547 méter s.l.m.
Calopezzati
Calopezzati l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 1.207 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 55 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caloveto, Cropalati, Crosia, Pietrapaola, Rossano.
Grafling
Grafling l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Baviéra. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Deggendorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 46.28 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Prilly
Prilly a l'è un cumün svizzer del distret de Ouest lausannois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.17 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Prilly al se tröva a una altitüden de 481 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Jouxtens-Mézery, Losanna, Renens, Romanel-sur-Lausanne.
La Chaze-de-Peyre
La Chaze-de-Peyre l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aumont-Aubrac, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Chaze-de-Peyre l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ponte dei Trepponti
L'è staa fa su in del 1638 dal architett de Ravenna Luca Danese, sotà l'ordin del Giovanni Battista Maria Pallotta.
1370
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Siliqua (CA)
Siliqua l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 4.151 abitàncc, 'na superfìce de 190 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Assemini, Decimomannu, Decimoputzu, Iglesias, Musei, Narcao, Nuxis, Uta, Vallermosa, Villamassargia, Villaspeciosa.
Linia 4 (metropolitana de Noeuva York)
La  a l'è una linia de la metropolitana de Noeuva York.
Aristotel
Aristotel (Ἀριστοτέλης/Aristotélēs in grech antigh; Aristoteles in latin: Stagira, 384 a. C. - Calcid, 322 a. C.) l'è staa on filosof grech trai pussee important e conossuu. La soa influenza la s'è sentida in tutta la storia de la filosofia, soratutt in del Medioev e in del primm Umanesim, e despess l'è staa vist 'me on sistema filosofigh alternativ a quell del sò maester Platon. Per esempi, la concezion geocentriga de l'Univers, unida a quella del Caludi Tolomee, l'è stada trada giò con proeuv scientifigh domà in del XVII secol.
L'ha fondaa el Liceo ad Atene e l'è staa precettor del re Lissander el Grand de Macedonia.
I oper principai
El nomm di oper hinn in Latin perchè l'è quell cont el qual hinn pussee conossuu. Come se pò vedè di titol, Aristotel l'ha indagaa la pupart di robb che se saveven in quei temp là.
Gyanógeregye
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Larnaca
Geugrafia
Larnaca la se tröva in sü la costa süd de l'isula, minga luntana del cunfin cun la part türca de Cipru. L'è in sül mar e l'è 'l caplögh de vün di ses distret del Paes. Dopu de Nicusia e Limassol l'è la cità püssee granda e impurtanta de Cipru. L'è chì che 'l se tröva l'areuport püssee impurtant de la naziun.
Storia
L'è stada fada sü di Micenee in del XIV secul prima del Signur cunt el nom de Cizi (Kítion). I Giüdee han duperaa in de la Bibia el nom Kittim per ciamà prima i gent de Cipru, e pö tücc i Grech e i Ruman. Al dì d'incö i abitant de la cità le ciamen anca Skala, che 'l vör dì propri "scala", o anca "deposit": l'è perchè la cità l'è semper stada un port de una quai impurtanza. Un bel mument, cumpagn de tant alter cità de l'isula, l'è stada cunquistada di Persian. Cul passà del temp, gh'era rivaa in la cità anca una bela minuranza fenicia (per via de la vesinanza cunt el Liban e tücc i scambi cumerciai): per quela resun chì Cizi l'ha minga vurüü tö part a la revolta ionega. In del 450 prima del Signur el general atenies Cimun l'è mort in mar intant che 'l difendeva Cizi in d'una bataja cuntra i Persian. In sül sò let de mort l'ha ubligaa i sò ufiziai a sgund la nutizzia de la sua mort sia ai leaa che ai Persian; datu che pö i sò omen han vinciüü la bataja, l'è vegnüda föra la fras che la dis che Cimun l'ha vinciüü anca de mort (καί νεκρός ἐνίκα). Dopu 'n teremot, che l'ha traa giò un frach de rob, i abitant de la cità s'hin spustaa de l'altra banda de la baia, e lì l'è nassüü el centru de la Larnaca del dì d'incö. De la cità vegia el resta propi poch. In del 312 prima del Signur l'è passada sota el dumini del Regn d'Egit (dopu che l'era mort l'ültim re de la cità, Pümiatun), e inscì l'è staa fina al 58 a.C., quand hin rivaa i Ruman.
De lì in pö, Larnaca l'è andada adree a la storia de Cipru. Gh'è de regurdà che, segund la legenda, Larnaca l'è stada vöna di prim cità de l'isula a vess tucada del Cristianesim: de fat el sò prim vescuv el saria staa el Lazzer (quel resüscitaa de Gesü), che l'era staa esiliaa de Israel. Quand che l'è mort, l'han sevelii lilinscì, là indè adess gh'è la Gesa de San Lazzer. I sò oss però hin staa purtaa via, prima Custantinopel e pö a Marseja.
I Türch han faa sü in del 1652 un furtin che 'l spartiva in dü toch (grech e türch) la cità. Larnaca l'è turnada a vess impurtanta dopu i aveniment del 1974, quand che l'UNÜ l'ha ciapaa per sè l'areuport de Nicusia: gh'è staa besogn de vün növ, e inscì Larnaca l'ha tacaa a vess turna un centru impurtant per el Paes.
Strada voivodal 943
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 13 km.
Sainte-Camelle
Sainte-Camelle l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Salles-sur-l'Hers, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 227 méter a 'na altèsa màsima de 360 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sainte-Camelle l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Saint-Sulpice (FR-73)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.82 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 352 méter a 'na altèsa màsima de 1041 méter s.l.m.
Bandera de la Guinea Equatorial
La Bandera de la Guinea Equatorial a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Campiunaa del Mund de Formula 1 1985
El Campiunaa del Mund de Formula 1 1985 l'è staa el 36° valid per el Campiunaa del Mund Piloti e 'l 28° per el campiunaa del Mund Custrutur. L'è iniziaa el 3 de april e l'è finii el 3 de nuvember dopu 16 Gran Premi. El Campiunaa del Mund Piloti l'è staa vengiüü per la prima volta dal pilota frances Alain Prost cun 73 punti, mentre el Campiunaa Custrutur l'è staa vengiüü per la terza volta de la scüderia inglesa McLaren cun 90 punti.
Resucunt de la stagion
El Campiunaa l'è segnaa de la lota tra la McLaren de Alain Prost e la Ferrari del Michele Alboreto, che fin al Gran Premi d'Ulanda l'è tacaa al "Prufesur" in clasifica (56 punti per el frances e 53 per l'italian). In di ültim cinc Gran Premi, però, Alboreto el se ritira semper, e alura el Prufesur el porta a cà el sò prem Titul Mundial cun 21 punti de vantagg söl segund. Prost l'è anca el pilota cun püssee Gran Premi vengiüü (5), mentre Alboreto, Senna sö Lotus, Rosberg e Mansell sö Williams ne vincen dü a testa. Anca Elio de Angelis sö Lotus, Nelson Piquet sö Brabham e Niki Lauda sö McLaren i vincen un GP a testa in de la stagion 1985.
Vilalba dels Arcs
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Senad di Stat Unii
El  Senad di Stat Unii  l'è la cambra alta del Congress di Stat Unii. L'è spartii in scagn, 2 per ogni Stat de la Federazion, e i scagn hinn dividuu in blocch da 33 o 34 che vegnen elegiuu ogni 2 agn.
El compartiss el poder legislativ con la Cambra di Reppresentant di Stat Unii, ma el gh'ha anca di fonzion specifegh, comé ratifegà i trattaa interazionai e i nominn di giudes e di fonzionari del President di Stat Unii.
Bassano in Teverina
Bassano in Teverina l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Viterbo. El g'ha presapóch 1.134 abitàncc (dàti ISTAT del 2001), 'na superfìce de 12,10 km² e 'na densità de 93,72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Attigliano (TR), Bomarzo, Giove (TR), Orte, Soriano nel Cimino, Vasanello.
Hněvčeves
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Busot
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
1371
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
2004
El  a l'è stad un ann del secol quell de vintun.
Strada voivodal 945
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 38.5 km.
11 10
El 11 de otober a l'è un di de l'ann.
Toulouges
Toulouges l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Toulouges, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 50 méter a 'na altèsa màsima de 82 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Toulouges l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ingmar Bergman
L'Ernst Ingmar Bergman (Uppsala, 14 de luj 1918 - Fårö, 30 de luj 2007) a l'è stad un regista, dramatorgh e scritor svedes, considerad vun di produtor pussee important de la storia del cinema, con film compagn de El sigill quell de set, I magioster selvadeghe, Persona e Scene de 'n matrimoni. Trii so film hann vensgiud el premi Oscar 'me film forester pussee bon.
Lisman, Alabama
Geografia
Lisman al é locau à 32°10'19.978" Nord, 88°17'21.667" Oest (32.172216, -88.289352). En acòrdi al U.S. Census Bureau, la citaa la gh'a una àrea totala da 2.5 migli quadradi (6.6 km²), tuta tera.
Demografia
Al recensament del 2000, al gh'era 653 personi, 245 ca, e 171 famigli resident en la citaa. La densitaa da populazion a l'era da 257.6 personi per miglia quadrada (99.3/km²). Al gh'era 269 unitaa d'abitazion à una densitaa mediana da 106.1/sq mi (40.9/km²). La citaa la gh'eva una composizion razziala al 91.42% negra, o Afro-Amerigana 7.20% blanca e 1.38% da dò o plu razzi. 0.15% da la populazion al era Hispaniga o Latina da qual-se-vœur razza. Al gh'era 245 famigli da li quali 33.1% al gh'eva figliœu d'etaa manch da 18 vivent con lour, 42.4% al era cœubli sposadi vivent insemma, 24.5% al gh'eva una propietària dòna con mia da marii, e 29.8% al era mia da famigli. 28.2% da tuti li famegli i eran fadi su da individuaj e 10.6% al gh'eva vargun da plu da 65 agn ch'al viveva da per lu. La média da personi per unitaa d'abitazion a l'era 2.67 e la grondezza média d'una famiglia a l'era 3.28. En la citaa, la populazion a l'era composada da 31.1% sota l'etaa da 18, 6.9% da 18 à 24, 25.4% da 25 à 44, 23.3% da 45 à 64, e 13.3% ch'i eran da 65 agn d'etaa o plui vegl. L'etaa mediana a l'era da 36 agn. Per cada 100 dòni al gh'era 82.9 òman. Per cada 100 dòni da plui da 18 agn, al gh'era 83.7 òman. L'entrada mediana per unitaa d'abitazion en la citaa a l'era $20,333. L'entrada mediana per fameglia a l'era $22,750. I òman i gh'evan una entrada media da $31,719 contra $14,375 per li dòni. L'entrada per capita da la citaa a l'era $11,295. Arent 36.4% da li famegli e 36.7% da la populazion al era sota la sœuglia da povertaa, compres 40.7% da li personi sota l'etaa da 18 e 37.9% da li personi sovra l'etaa da 65.
Liamm da fò
majoity populations]]
Bundesstraße 190
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Sasònia-Anhalt.
Costabissara
Costabissara (en vèneto: Costabissara) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 5.682 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 437 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caldogno, Gambugliano, Isola Vicentina, Monteviale, Vicenza.
Numer primm de Mersenne
On numer primm de Mersenne l'è on numer primm che se pò esprim comé cont <Math>p numer primm positiv. La sò esistenza l'è stada teorizzada dal Marin Mersenne.
Minga tucc i numer faa inscì hinn primm, donca gh'è di crivej e di algoritm per capìll.
Cont el nass di computer hinn staa trovaa semper pussee numer primm de Mersenne. A la fin del 1999 se cognosseven 38 primm de Mersenne, incoeu 49.
Cont el Test de Lucas-Lehmer se pò capì a la svelta se on numer de Mersenne a l'è primm, e de facc l'è 'l sistema doperaa di progett destribuii comé el GIMPS, che permetten a tucc de dà part de la sò potenza de calcolà per trovà 'sti numer.
I primm 12 numer primm de Mersenne hinn:
I numer primm de Mersenne hinn collegaa cont i numer perfett. In del IV secol a.C. Euclide l'ha dimostraa che se M_n l'è un numer primm, allora l'è un numer perfett.
Dialet burmin
El burmin l'è un dialet lumbard alpin, parlaa in del cumün de Burmi (Bórm).
Carateristigh
El dialet burmin a l'è pütost cumpagn di alter dialet de l'alta Valtelina, ciuè i parlà de la zona de Livign, Valfürva, Sundel, Val de Dent, Val de Sot e Gros. Tra i carateristigh püssee impurtant a trövum:
I mes
paesidivaltellina.it
Servizzi ferroviari metropolitan de Palermo
El Servizzi ferroviari metropolitan de Palermo, faa in su red de RFI e gestii de la Trenitalia, el quatta la zona de Palermo e l'è articolaa in su trè lign vért dal 1990.
Dialet burmin
Una parabula
Un omen el gh'avea döi fiöi. E 'l plù gioven de quii al gh'ha dit al pà: "Pà, dam la part de roba che me toca!" e lù al gh'ha spartii la roba. E poch dì dop, mess insema tot, al fiöl plù gioven l'è gii in un paes lontan, e lì l'ha sciolt al fat sè a far al putaneir. E dopo che l'ha 'vuu consumà tot, l'è vegnii fora una gran penuria in quel paes, e l'ha scomenzaa a sentir la miseria. L'è gii e 'l s'è metuu con un de quii de quel paes, che l'ha mandaa for in un sè lögh a past coi porcei. E 'l desiderava de impieniss al sè ventru de li gianda che i mangiavan i porcei, ma nigun i ghe 'n davan. Ilora, tornaa in sé stess, l'ha dit: "Quancc loränt in baita del mè pà i gh'han pan finché i 'n volen, e mì crapi de la fom! Toröi sù e varöi col mè pà e ghe diröi: Pà, hei fäit mal contra 'l Signor e vers a tì; Né som plù degn d'esser ciamaa tè fiöl: acetum come un di töi loränt". E l'ha tölt sù e l'è vegnii del sè pà. Quand che l'era anmò de lontan, al sè pà a l'ha veduu e 'l s'è movuu a compascion, al gh'è cors incontra, al gh'ha butaa i bräcc al col e a l'ha basgiaa sù. Ilora 'l fiöl al gh'ha dit: "Pà, hei fäit mal contra 'l Signor e vers a tì; no som plù degn d'esser ciamaa tè fiöl". Ma 'l pà al gh'ha dit coi servitor: "Portà de longh al plù bel vestii, e metédighel adoss, dàdigh un anè in deit e calza e scarpa in di pee; e menà cià un vedel ingrasciaa, e mazzàdel; mangemes e stemes alegri; perchè 'sto mè fiöl l'era mort e l'è resuscitaa; al s'era perduu e l'è trovaa". E i han scomenzaa a godèssela. Intant al fiöl magior l'era fora per i camp e, in del vegnir aprös a baita, l'ha sentii a sonar e cantar. E l'ha ciamaa un dei famej e 'l gh'ha domandaa cosa che l'era 'sta roba. E quest al gh'ha dit: "L'è vegnuu al tè fradel e 'l tè pà l'ha mazzaa un vedel ingrasciaa perchè l'è tornaa san e salv". Ilora l'ha ciapaa la rabia e 'l voleva plù ir int in baita. Intant l'è vegnii de fora 'l pà, e l'ha scomenzaa a cercàl. Ma lù, respondend, al gh'ha dit al pà: "Eco, l'è tant temp che te servi, e no t'hei mai disubedii; e no te m'asc mai däit gnanca un cabret per godèmela coi mè amis; ma apena che 'sto tè fiöl, che l'ha magliaa tot al fäit sè coli putana, l'è vegnii, t'asc copaa per lù 'n vedel ingrasciaa". Ma lù al gh'ha dit: "Fiöl, tì' t'esc sempri con mì, e tot quel che gh'hei mì l'è tè. L'era ben necessari de mangiar e bever e star alegri, perchè 'sto tè fradel l'era mort e l'è tornaa viv; l'era perduu e l'è trovaa". [http://books.google.it/books?id=oVoNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 40]
Servizzi ferroviari metropolitan de Palermo
Per el servizzi a hinn doperaa di treni Minuetto.
Melìd
Melìd (Meleti in Italian) l'è un cumün del süd de la pruìncia de Lod, Lumbardia, che el g'ha urigin adiritüra in de l'Età de mezz.
Storia
L'é stái prüpretá de diverse famiglie: i Stampa, i Pusterla, i Selvatico, i Corno. L'é stái adiritüra del vésc de Lod che, in del 1344, l'é stái custrett a dághel ai Visconti.
Pio IV
miniatura|Cerchia di Tiziano, Litratt de Pio IV El Pio IV, nassuu Giovann Angiol Medegh de Meregnan (latin: Pius IV; Milan, 31 de marz del 1499 - Roma, noeuv de dicember del 1565) l'è staa el papa quell de 224 de la Gesa Catolega, a partì del 1559 fin a la soa mort.
Servizzi ferroviari metropolitan de Palermo
Storia
El primm tratt a l'è faa su per Italià '90, per garantì on access rapid al Stadio Renzo Barbera, l'è l'odierna linia B.
Pio IV
De la fameja milanesa di Medegh de Meregnan, l'era el zio del San Carlo Borromee e fradell del Medeghin.
Servizzi ferroviari metropolitan de Palermo
Storia
La linia A a l'è verta in del 1993 e elettrificada in del 2001, dòpo de l'estension al reoport.
Dialet burmin
Una nuvela del Bucasc
Disgi donca che cora che 'l gh'era al prim re da Cipro, dopo che Gotifred de Buglion l'ha ciapaa la Tera Santa, l'è suceduu che una sciora de Guascogna l'era sgida per divozion al Santo Sepolcro. In del tornar indree a baita l'era rivada a Cipro, e iglià un quai balossäcc i ghe n'han fäit dree de tota li sciort. E ilora lei, che l'ha un gran magon, l'ha pensaa de ir del re a cuntàj quel che 'l gh'era suceduu. Ma vergun i gh'han dit che l'aress butaa via al flä per gnent, perché lù l'era pöiros come una bescia e iscì un por lor, che 'l ghe n'importava gnent de neguna roba: e che miga noma al ghe 'n infava poch del mal dei altri, ma 'l fava gnänca aparer de quili che i ghe favan a lù. In 'sta maneira quii che i gh'han dree la fota per vergot, i se sfogaven col fàjen dree de busarona. La femena, a sentir 'sta roba, inrabida de no poder fàjeli pagar, e tant per voltàla via un pitin, la se cacia in crapa de caciàjela al re, e fàl restar änca un poo moch. Cossè fala lei? La va breantend denanz a lù e la ghe disc: "Car al mè scior, som miga 'gnuda denanz a tì perché te ghe la faiesc pagar a quii che m'han fäit del mal ma, incambi de li figura che hei ricevuu, te preghi de insegnàm come te fasc a portar quili che i te fan a tì, perché podia imparar a soportar änca mì la mia. E de plù te disgi änca, e al la sa pö al Signor, che se podess usta fàl, te daressi volonteira änca la mia a tì, che t'esc iscì bravo de portàli via". Al re, che fina ilora l'era stäit iscì un poo cojon, a 'sto parlar al l'ha 'buu la capida: e prima de tot l'ha scomenzaa a dàjen un pisto a quii balosson che j'han fäit al mal a la sciora, e pö l'era 'gnuu 'n can de la scala con tucc quii che i össen usta provaa a fàj vergota de mal änca a lù. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n474/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 450-451]
Melìd
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Melìd l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Cultüra
Gh'é tré bele custrüsión de véd:
Beregazz
Beregazz (in del dialett de Oltrona: [bare'gats]; italian: Beregazzo) l'è voeuna di dò frazion del comun comasch de Beregazz con Fiee. El paes l'è pussee a sud-est respett a Fiee, in direzion de la Brianza. A l'è staa on comun indipendent fina al 1753; al temp di piev el partegniva a la Piev de Appian.
Servizzi ferroviari metropolitan de Palermo
Linia A
La linia A a l'è verta tucc i dì dai 4:45 ai 22:00 per el reoport e dai 5:30 ai 23:00 per la Stazion Centrala. A l'è servida anca di treni regionai per Trapani.
Linia B
La linia B a l'è verta dai 6:40 ai 20:40 di dinlavor.
Red
El sistema l'è desviluppaa in su dò relazion regionai:
Robert Calderoli
thumb|Robert Calderoli.
El Robert Calderoli (Bergom, 18 de april 1956) a l'è on politigh talian, del 22 de ottover del 2022 minister di affar regionai in del governo Meloni.
Ex-minister di riform istituzionaj in del governo Berlusconi II, a l'è staa anca coordinator di segreterii nazionaj de la Lega Nord.
L'è maridaa del 2015 con la Gianna Gancia, anca lee politega de la Lega. L'è 'l nevod del Guido Calderoli.
Descreditazion agravada da l'òdi razzial
In del luj del 2013, el Calderoli ha dì, cont riferiment a la ministra Cécile Kyenge “Ami i animal, ors e loff comè se sa, ma inquand vedi i immagen de la Kyenge podi minga pensà minga, anca se disi minga che la è, ai somejanza d'orangotan”. Depos avè dii chest, el 17 de luj 2013 a l'è indagaa da la Procura de la Republega de Bergom cont l'ipotes de reaa de descreditazion agravada da l'odi razzial. L'episodi ha scatenaa reazion de condanna da part di esponent de ògni area del mond politigh taliano, del President de la Republega Giorgio Napolitano, del President del Consej Enrico Letta , di President de Camera e Senaa Laura Boldrini e Peder Grasso , de l'Onu , del Vatican e de Famiglia Cristiana.
Sainte-Foy-l'Argentière
Sainte-Foy-l'Argentière l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Laurent-de-Chamousset, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
Robert Calderoli
Descreditazion agravada da l'òdi razzial
La notizia ha avuu ona grand ecco mediatega anca sora la stampa furesta. Divers esponent de partii politigh talian, e 'l President del Consej istess Enrico Letta , hann domandà i desmettiment del Robert Calderoli da la carega de vice-president del Senaa. El 6 de november del 2013 la Procura de la Republega de Bergom ha domandà el giudizzi immediaa per el Calderoli, «giustificada l'evidenza de la proeuva».
Sainte-Foy-l'Argentière
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Robert Calderoli
Descreditazion agravada da l'òdi razzial
Tutavia el 6 de fevree 2015, la gionta per i immunidaa del Senaa la refuda la relazion del senator Vito Crimi (M5S) perchè, segond la maggioranza de la gionta chì, el Calderoli avarïa daa de l ' orangh a la Cécile Kyenge domà per el sò "penser politigh". Contra la sindacabilitaa, a favor del Calderoli, a s'hinn s'eraa ona maggioranza de 12 no (contra 4 sì): a favor l'M5S e part del PD, contra NCD, FI, Lega, on member del M5S e 'l rest del PD.
Linia 5 (metropolitana de Noeuva York)
La  a l'è una linia de la metropolitana de Noeuva York.
Breitenbrunn (Unterallgäu)
Breitenbrunn l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 41.92 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Breitenbrunn el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 552 méter sura 'l leèl del mar.
Buonvicino
Buonvicino l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 2.538 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 85 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belvedere Marittimo, Diamante, Grisolia, Maierà, Mottafollone, San Sosti, Sant'Agata di Esaro.
Wayland
miniatura|Logo de Wayland Wayland a l'è un protocoll grafegh per i sistema operativ Unix-like pensad 'me alternativa a X Window System. A l'è assee diferent de X, vist che l'è apont un protocoll, che poeu l'è implementad de 'n compositor, de solet ofert del desktop environment, e di aplicazzion, in d'una manera pussee ordenada rispet a X. Sortid in del 2008, del 2013 l'ha tacad a vesser doperad de 'n poo de distro Linux e incoeu l'è retegnud el futur del sistema grafegh.
Catalògna
Catalògna (in Catalàn: Catalunya; Spagnoeu: Cataluña; Occitan: Catalonha), l'è ona region de la Penisola Iberica che la partegn al Regn de Spagna anca se la Generalitat de Catalunya la reclama la sovranità del territori.
El president de la Catalògna l'è Quim Torra, quell del Parlament l'è el Roger Torrent e l'inn l'è Els Segadors.
El 27 de ottober del 2017 la Catalogna l'ha proclamaa l'independenza, e l'ha dervii donca on contenzios in tra la Spagna, che in vertù de la sova Costituzion la considera la Catalogna 'me comunità utonoma e la gh'ha sospenduu l'utonomia cont l'articol 155 e 'l Governa de la Catalogna, che per i resultaa del referendum per l'independenza l'ha ciappaa on mandaa per fà su on Stat sovran.
Stòria
La Catalogna, dal 718, l'è stada sota 'l controll di arab, ma poeu in del 801 i Carolingg hann liberaa 'l territori.
Despoeu, la Corona de Aragona e quella Catalana s'hinn giontaa, anca s'hinn restaa cont i different govern. Quel paes lì el diventa vun di pussee important in Uropa.
Finn ai Borbon, la Catalogna l'è restada ligada a la Castija, ma semper assee libera e cont i sò legg.
El Re Filipp VI, vist el sostegn catalan ai Asburgh, l'aboliss i istituzion catalan e 'l tra biotta la lengua catalana.
In de la Segonda Republega Spagnoeula, la Catalogna l'ha ciapaa de noeuv la sò autonomia, e 'l catalan l'è devegnuu 'ncamò lengua offiziala.
El regim franchista, al contrari, l'ha abolii tutt i libertaa del paes, tant de fà ilegal el catalan.
In del 1975 i catalan han deciduu de toeu part a la formazion de la democrazia spagnoeula, e la Catalogna l'è stada on motor progressista del Stat spagnoeu.
Independentism
In Catalogna in del 2010, dopo del recors del governa del Mariano Rajoy contra del Statut d'Autonomia de la Catalogna del 2006, assee utonomista e che 'l definiva la Catalogna "nazion del Stat spagnoeu", a l'è nassuu on fort moviment independentista, che l'ha faa on referendum consultiv in sul devegnì politegh de la Catalogna in del 2014 e l'ha vengiuu i elezion catalan del 2015 cont la lista Junts pel Sì (giontaa per el si) che l'ha formaa on governa traa inanz del Carles Puigdemont insemma al partii de estrema sinistra CUP.
Chell govern chi l'ha faa on referendum vincolant in su l'independenza, minga recognossuu de la Spagna.
El 10 de ottober del 2017 el Carles Puigdemont e 72 Deputaa independentista hann sotascrivuu 'na deciarazion simbolega de independenza, sospenduda per provà a trattà cont la Spagna.
La Fouillouse
La Fouillouse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Héand, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
Catalògna
Partii
I partit catalan hinn:
La Fouillouse
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Catalògna
Partii
Ai elezion del 2012, el parlament l'era componuu inscì:
La Fouillouse
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 387 méter a 'na altèsa màsima de 628 méter söl leèl del mar.
Catalògna
Polizia
In Catalogna, el servizzi de Polizia l'è principalment faa de la Comunidaa: In tutta la Catalògna a gh'è el corp di Mossos d'Esquadra, gestii localment, anca se di voeult la polizia spagnoeula la fa di intervent. A Barcelona a gh'è anca la Guardia Urbana.
2006
El  a l'è stad un ann del secol quell de vintun.
Catalògna
Polizia
I Parch e i zonn naturai de la Generalitat a hinn protegiuu del Cos d'Agents Rurals.
Tribunai
thumb|El Palazz de Giustizia La giustizia l'è per la pupart gestida del Stat, l'orghen pussee volt in la Comunidaa a l'è el Tribunal Superior de Justícia de Catalunya. La reforma del Statut del 2006 l'avaria faa del TSJC la massima istanza di process catalan, reforma poeu s'cepada del Tribunal Costituzional spagnoeu.
Bandera de la Guinea-Bissau
La Bandera de la Guinea-Bissau a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Bassano Romano
Bassano Romano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Viterbo. El g'ha presapóch 4.277 abitàncc (dàti ISTAT del 2001), 'na superfìce de 37,46 km² e 'na densità de 114,18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bracciano (RM), Capranica, Oriolo Romano, Sutri, Vejano.
Aschaffenburg
Aschaffenburg l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Bàsa Francònia.
Aschaffenburg l'è 'na cità extra-circondariàl (kreisfreie Städte) che völ dì che la fà circondàre (Kreis) de per sò cönt. El distrèt omònim el g'ha séde 'n cità, ma la cità la na fà mìa part.
Aschaffenburg l'è übicàda söndèn dòs sö la spónda dèstra del fiöm Méno. L'è mensiunàda per la prìma ólta 'ndèn docümènt del 957. Endèl Medioévo la cità l'è deentàda la segónda séde del vèscof de Magónsa. L'atrasiù türìstica piö 'mportànta l'è 'l castèl ciamàt Schloss Johannisburg, colocàt endèla cità ècia.
Costanz Clor
El Flavi Valeri Costanz, mej cognossuu cont el nomm de Costanz Clor (latin: Flavius Valerius Constantius o Constantius Chlorus; Iliria, 31 de marz del 250 circa - York, 25 de luj del 306) l'è staa on imperador roman al temp de la Tetrarchia. L'è anca el pader de l'imperador Costantin.
Grattersdorf
Grattersdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Baviéra. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Deggendorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.98 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Costanz Clor
Biografia
L'è passaa a la storia cont el stranomm de Chlorus (smort), che gh'è staa daa di storegh bizantin. L'era nassuu in de l'Iliria e l'ha scominciaa la soa cariera in de l'esercit roman. L'ha quattaa i caregh de protector sotta i imperador Aurelian e Probo, per poeu devegnì governador de la Dalmazia ai temp del Car. El gh'ha avuu ona relazion con vuna ciamada Elena, che la gh'ha daa on fioeu ciamaa Costantin. In del 288 l'era el prefett del pretori de l'imperador Massimian. Quell lì l'ha mandaa a combatt contra i Franch de l'usurpador Caraus, che controllaven l'estuari del Ren. El Costanz l'ha traversaa el territori sò de lor, e l'è rivaa al Mar del Nord. I Franch hann ciamaa la pas, e hann faa tornà re el Gennobaud.
Grattersdorf
El cümü de Grattersdorf el se tróa a 'na altèsa de 476 méter sura 'l leèl del mar.
Costanz Clor
Imperador
Per i sò meret militar, l'è staa nominaa del Massimian "Ceser" (ona sort de vis-imperador). L'incoronazion la gh'è stada a Milan el primm de marz del 293. La nasseva la Tetrarchia, el governa a quatter man de l'Imperi. Al Costanz ghe vegniva daa el controll de Gallia e Britannia, con l'incaregh de batt el Caraus. El Costanz l'è staa bon de scascià via i soldaa de l'usurpador foeura de la Gallia. A la fin del 293 el Caraus l'è staa coppaa e sostituii del sò tesoree Allett. El Costanz el s'è minga fermaa e l'ha batuu anca lu. In 'sta manera l'ha guadagnaa el titol de Germanicus maximus. Poeu, in del 296, l'ha segutaa la guerra contra l'Allett e l'ha invaduu la Britannia, intant che 'l Massimian el tegniva sotta controll la Gallia. L'Allett l'è staa coppaa in battaja, intant che 'l Clor el rivava a Dover e a Londra 'me on liberador. In del 298 el Costanz a l'era anmò giò in Gallia per combatt i Alamann in sul Ren. In del 305 l'è devegnuu august a tucc i effett. Ma l'è mort l'ann dopo a York, duranta ona guerra contra i tribù de la Scozia. I sò soldaa hann nominaa imperador el Costantin, che l'è partii per l'Italia, con l'intenzion de tornà a vess l'unegh imperador, e mett fin a la Tetrarchia. El corp del Costanz l'è staa portaa a Treviri, in Germania.
Strada voivodal 946
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 35 km.
Gyöngyösfalu
a l'è un comun del Distret de Kőszeg, cont una popolazzion de abitant.
Consej Lombard per la Lengua
El Consej Lombard per la Lengua (breviaa cont CLL, in de la so grafia Consêj Lumbaart për la Lengua) a l'è staa vun di primm sociazion in favor de la lengua lombarda, fondada in di agn '90. L'ha daa origin a voeuna di primm propost de grafia unitaria per el lombard.
Thomas Jefferson
miniatura|drita|El Thomas Jefferson El Thomas Jefferson (13 de april del 1743 - 4 de luj del 1826) l'è staa on politegh american, terz President del sò paes. L'ha ciappaa servizzi el 4 de marz del 1801 e l'ha finii el sò mandaa el 4 de marz del 1809. L'era del Partii Democrategh-Republegan e 'l vegnìa de la Virginia
Consej Lombard per la Lengua
Storia
Fondaa in di agn '90 el fa la soa prima proposta de grafia in del 1997. El sò sitt a l'è pu giornaa del 1998.
In del 2000 el sò principal esponent Giorgg Bosoni el presenta el sò manual, che l'è publegaa in del 2003. In del 2007 el Claudi Meneghin el fa 'na noeuva proposta per tutt l'arch padan che la doperaria la forma "-es" per el plural femminin.
Proposta ortografega
La proposta ortografega del CLL a l'era fonetega, ciovè la voreva reppresentà i dialett in la manera che se parnonzien, a differenza, per esempi, de la milanesa che la gh'ha di element de compromess o de la Scriver Lombard che l'è polinomega.
La dopera i dobbi vocaj per segnà la longhezza vocalega, el dopera la "f" per el segn "v" dur a fin de parolla menter 'l mett minga se l'è asonora in la parolla (esempi: noeuv, nööf - loeuva, lööa) e la dopera minga i vocaj dur a fin parolla (esempi "did", perché se dis "didin" e "didun")
Logo
El logo a l'era ispiraa a la bandera istorega de Lombardia, che 'l deriva de la Cros de San Giorgg i letter CLL.
Renens
Renens a l'è un cumün svizzer del distret de Ouest lausannois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.96 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Cazàdegh
Cazàdech (Casatico) l'è 'na frasiù del cümü mantoà de Marcarìa. I sò abitàncc i è 900. A Cazàdech l'è nasìt Baltasàr Castiù (1478-1529), diplomàtech e scritùr del Renasimènt.
Vilallonga del Camp
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
12 10
El 12 de otober a l'è un di de l'ann.
Stelvio
Stelvio (Stilfs) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 1.307 abitàncc, 'na superfìce de 140 km² e 'na densità de 9 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bormio (SO), Lasa, Martello, Prato allo Stelvio, Tubre, Valfurva (SO).
Elettrotreno RhB ABe 4/16 (Capricorn)
L'Elettrotreno Capricorn (classificaa ABe 4/16) a l'è 'n elettrotreno a quatter cass de la Ferrovia Retiga faa su de la Stadler Rail del 2019 e crompaa in 56 esemplar. Hinn ciamaa "capricorn" perchè l'è la bestia simbol del Canton Grison.
Hinn doperaa soratutt per i servizzi in su la tratta Landquart-Davos-Filisur, Landquart-Scuol/St. Moritz e Coira - Disentis/Mustér e hinn pensaa per podè vess doperaa in dobbia composizion e destaccaa per servì di località different e poeu taccaa ancamò insemma per rivà a 'n capolinia comun.
Český Krumlov
El gh'ha el status de cità.
Hlušice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Creazzo
Creazzo (en vèneto: Creasso) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 10.093 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 1009 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altavilla Vicentina, Monteviale, Sovizzo, Vicenza.
Ossa de Montiel
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Allentsteig
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Val Badia
La Val Badia (ladin e talian Val Badia) la se tröa in Südtirol lungh el riaa Gran Ega (ladin: La gran Agua) che 'l cur lungh l'intrega val.
La Robine-sur-Galabre
La Robine-sur-Galabre l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Digne-les-Bains-Est, del circondàre (arrondissement) de Digne-les-Bains e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 45.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 646 méter a 'na altèsa màsima de 1887 méter s.l.m.
Fiee
Fiee (Figliaro) l'è voeuna di dò frazion del comun comasch de Beregazz con Fiee. El paes el se troeuva pussee a nord-ovest respett a Beregazz, in direzion de la Provincia de Vares. Fiee a l'è staa on comun indipendent fina al 1753; a quell temp el partegniva a la Piev de Appian.
Callosa d'en Sarrià
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Zuani
Zuani l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Moïta-Verde, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.16 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 411 méter a 'na altèsa màsima de 1013 méter s.l.m.
Richard-Lenoir (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 5 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Vladimir Vladimirovič Nabokov
right|250px|thumb|El monümènt de Nabokov a [[Montreux]] Vladimir Vladimirovič Nabokov (en lèngua rùsa: Владимир Владимирович Набоков prununciàt [vlʌˈdʲimʲɪr nʌ'bokəf]; San Pietrobùrgo, 23 de bril del 1899 – Montreux, 2 de löi del 1977) l'è stat en scritùr, sagìsta, crìtich leteràre, entomòlogo, dramatùrgo e poéta ruso natüralizàt americà.
El g'ha scriìt i sò prim lìber en ruso, ma l'è stat coi sò romàns en inglés che l'è deentàt famùs.
L'òpera piö cunusìda de Nabokov l'è de isgür el romàns Lolita del 1955, de spès lüminàr come giü dei tèscc de naratìva piö 'mportàncc del sècol XX (l'è l'òpera de la quàla el regista Stanley Kubrick el g'ha tiràt fò 'l cine omònim).
El g'ha scriìt però apò a dei tescc sö argomèncc töt diferèncc, compàgn de sèrte stüde sö l'entomologìa e söl zöch dei scàchi.
Dnepr
thumb|right|300px|El fiüm Dnepr a [[Dorogobuzh.]] El Dnepr (o anca Niper) (in Russ: Днепр/Dnepr; in Bieloruss: Дняпро/Dnjapro, in Ucrain: Дніпро/Dnipro; Βορυσθένης/Borusthénēs in Grech Antich e Danaper in Latin) a l'è on fiumm de l'Euròpa oriental longh 2290 km e donca l'è 'l quart fiumm pussee longh de l'Euròpa (dòpo Vòlga, Danubi e Ural). El nass in Rùsia, in di mont Valdaj e poeu l'entra in Bielorussia e in de l'Ucraina. El sò cors el finiss in del Mar Negher, arent a la città de Odessa.
Strada voivodal 948
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 49.1 km.
Arcivescov
L'Arcivescov a l'è el vescov che, in la Gesa catolega, ortodossa e anglicana, a l'è a capo de 'n arcidiocesi. In d'una quaj denominazzion protestanta, soratut scandinava, l'arcivescov a l'è el capo de la confession intrega. El gh'ha origin in tra i secoi quei de quater e ses.
Bonifati
Bonifati l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 3.392 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 103 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cetraro, Sangineto, Sant'Agata di Esaro.
Arcivescov
A bon cunt, quell de arcivescov a l'è no 'n orden pussee rispet a quell de vescov, a l'è domà un titol che 'l met a la guida de 'na diocesi pussee importanta, con di diocesi in pè che fann su 'na provincia eclesiastega, comunque gh'è di arcivescov che inn ligad a di sed che gh'è pu, che inn soratut quej al servizzi de la curia romana, compagn di nonzi apostolegh.
Siddi
Siddi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia del Medio Campidano. El g'ha presapóch 799 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baressa (OR), Collinas, Gonnoscodina (OR), Gonnostramatza (OR), Lunamatrona, Pauli Arbarei, Ussaramanna.
Cheylard-l'Évêque
Cheylard-l'Évêque l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Langogne, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1055 méter a 'na altèsa màsima de 1491 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cheylard-l'Évêque l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
James Madison
miniatura|drita|El James Madison El James Madison (16 de marz del 1751 e 5 de marz del 1750 - 28 de giugn del 1836) l'è staa on politegh american, quart President del sò paes. L'ha ciappaa servizzi el 4 de marz del 1809 e l'ha finii el sò mandaa el 4 de marz del 1817. L'era del Partii Democrategh-Republican e 'l vegnìa de la Virginia.
Sess (Resg)
Sess (Sesso o Villa Sesso in italian, istess in emilian) a l'è una frazzion de Resg.
A l'è in la pianura padana, e la sorgiss in su la riva drizza del rial Crostel, a set chilometer del center de la cità. L'è la darrera villa che la se incontra prima de rivà in del territori de Cà del Bosch de Sover.
A l'è propi cognossuda in del resgian per via de la soa fera paisana, che la gh'è de squasi ducent agn, che la gh'è in di prim dì de setember.
De vedé a gh'è la Villa Tirelli Prampolini e la Gesa de l'Assonta.
Agnesa Visconta
L'Agnesa Visconta (it. Agnese Visconti; Milan, 1363 - Mantoa, 7 de febrar del 1391) l'è stada ona nobela milanesa.
Sess (Resg)
Storia
In la segonda guerra mondial i nazista gh'hann fad un frach de rapresaje che hann lassad desine di mort in tra la popolazzion civil.
13 10
El 13 de otober a l'è un di de l'ann.
Sess (Resg)
Infrastruture e straport
Sess l'è traversad de la strada statal 63 del Valegh del Cerree, che incoeu a l'è de competenza comunal in la trata citadina e de la provincia in quella extraurbana, che la permet de conligàss con Resg e Cà del Bosch.
A l'era servid, del 1927 al 1955, de la ferrovia Resg-Borret, cont una stazzion. Incoeu ghe passa la ferrovia alta velocità in tra Milan e Bologna.
Lafare
Lafare l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Beaumes-de-Venise, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 129 méter a 'na altèsa màsima de 528 méter s.l.m.
2007
El 2007 a l'è staa 'n ann del secol quell de vintun.
Sainte-Colombe-sur-Guette
Sainte-Colombe-sur-Guette l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Axat, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.