cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Duronia
Duronia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 507 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 23 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnoli del Trigno (IS), Civitanova del Sannio (IS), Frosolone (IS), Molise, Pietracupa, Torella del Sannio.
Regalbuto
Regalbuto l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna. El g'ha presapóch 7.743 abitàncc.
El cunfìna coi cümü de Agira, Catenanuova, Centuripe, Gagliano Castelferrato, Randazzo (CT), Troina.
Inverun
Inverun ò anca Invrugn (Inveruno) l'è on comun del Milanes con 0 abitant. El se troeuva a nòrd-òvest del capploeugh, vers la Provincia de Vares e quella de Novara. El comun el gh'ha domaa ona frazion, var a dì Furaa.
Stòria
I origin celtich de quell comun chì pòrten al period precedent a l'instaurazion definitiva del domini roman (intorna al II secol prima de Crist): el territòri d'incoeu l'è staa probabilment abitaa de popolazion gallich che aveven traversaa i Alp. Del period de la dominazion romana e de quell che l'è vegnuu subit dòpo resten domà pòcch testimonianz: de Inverun se fa menzion per la prima vòlta in d'on document scritt del VIII secol. In del XIII secol el sò territòri el someja vess de ona banda sòtta la giurisdizion del Capitol de Sant Ambroeus de Milan e de l'altra sòtta el domini de la famiglia Crivei.
In quell temp chì l'è stada anca sede d'on monastee d'on ordin religios e la faseva part de la Piev de Dairagh.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Inverun l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Bundesstraße 322
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Bàsa Sasònia.
Jean-Michel Jarre
miniatura|El Jean-Michel Jarre del 2016El Jean-Michel Jarre (nomm complee Jean-Michel André Jarre, parnonzia franzesa [ʒɑ̃ miʃɛl ɑ̃dʁe ʒaʁ]) (Lion, 24 de agost 1948) a l’è on musicista franzes, vun di pioniee in de la musega elettronega e in de la musega ambient e new age. A l’è el primm fioeu del composidô Maurice Jarre.
Devegnì famos del 1976 cont l’albom Oxygène e cont Équinoxe del 1978, el Jarre l’è anca cognossuu per i sò esibizion in concert cont lus, foeugh artificiaj, e gioeugh cont lus laser. El sò concert a Paris per la festa nazionala franzesa del 1979 denanz a on million de person l’è staa on record per el numer pussee grand de spettadô d’on concert, e ‘l Jarre l’ha superaa quest record chì quatter volt, l’ultema cont el concert a Mosca del 1997 per i 850 agn de la cittàa denanz a trii million e mezz de person, anmò el record del mond.
Vida
El Jarre l’è nassuu a Lion el 24 de agost del 1948, fioeu del composidô Maurice Jarre e de France Pejot, member de la Resistenza franzesa e soravissuda a i camp de concentrament. Quand el Jean-Michel el gh’eva cinch agn, i dò se hinn separaa e l’è restaa a viv cont la mader, senza vedè el pader finn a i desdott agn. Giamò quand l’era piscinin l’era interessaa a la musega e a i art, grazie al sò nonn, sonadô de oboe e anca inventô de vun di primm mixer audio doperaa de Radio Lyon, e anca grazie a l’art di sonadô de strada ch’el podeva vedè de la sò cà. El imprend a sonà el piano e, in di agn Sessanta, el va a lezion cont la Jeannine Rueff del Conservatori de Paris.
A Paris l’entra in del Groupe de Recherches Musicales (Grupp de Ricerch Musicaj) del Conservatori e ‘l lavora cont el Pierre Schaeffer (“inventô” del stil d’avanguardia ciamaa Musique Concrète) e anca a Colonia cont el Karlheinz Stockhausen. Al prenzippi di agn Settanta el fa la musega per on quaj programma de television, film e spettacol teatral. Intra i sò primm oeuver gh’è la colonna sonora del film Les Granges Brûlées e el sò primm albom, Deserted Palace, tucc duu del 1972.
A l’è però domà del 1976 che l’è publegaa Oxygène, registraa in trè settiman in d’on studio faa su in de la sò cà. L’albom, faa su de ses bran senza titoj e domà numeraa, l’è sonaa domà cont sintetizzadô e l’è caratterizzaa de ona prevalenza de la melodia, al contrari di sò oeuver precedent, pussee ritmegh o dissonant. Minga voruu de pussee cà discografegh, l’albom l’è staa publegaa de la Disques Motors, cà discografega del marii de la Hélène Dreyfus, on’altra di student del Schaeffer. In cinch mes, el vend pussee de 70.000 copi in Francia; al dì d’incoeu l’ha venduu pressapoch 12 million de copi, e l’è l’albom frances pussee venduu.
On success compagn l’è staa quell de Équinoxe, publegaa del 1978, cont on stil on poeu pussee “barocch” che Oxygène, e pussee centraa in sul desvilupp melodegh. El 14 de luj del 1979, festa nazionala francesa, el sona per quaranta minuu denanz a pussee d’on million de person in la Place de la Concorde a Paris. Trii agn pussee tard, del 1981, el publega Les Chants Magnétiques, dova el dopera el Fairlight CMI, a devegnì vun di primm musicist a doperà i noeuv sintetizzadô digitaj; el tour de l’albom a l’è anca el primm tour del Jarre foeura de la Francia. In del tour el va anca a sonà pussee concert in Cina, a devegnì el primm musicista ester a sonà lì dopo la Revoluzion; i concert a hinn registraa e publegaa del 1982 cont el titol de Les Concerts en Chine (I Concert in Cina).
miniatura|El concert Rendez-Vous Houston del 1986 I sò albom che vegnen gh’hann avuu men success; Rendez-Vous del 1986 el gh’era de devegnì el primm albom cont di son registraa in del spazi, del sassofonista e astronauta Ronald McNair in sul Space Shuttle Challenger, ma l’è minga staa possibel per l’esplosion de l’astronav el 28 de sgenee del 1986; l’ultem pezz de l’albom l’è staa nominaa “Ron’s Piece” (El pezz de Ron) coma omagg al McNair. El concert a Houston, per el qual l’era staa faa su el albom Rendez-Vous, el supera el record del pussee grand numer de spettadô, che l’era giamò del Jarre cont el sò concert del 1979; ses mes pussee tard el sona anmò denanz a on million de person a Lion, per la visita del Papa Giovann Paol II, ch’el scomincia el concert cont ona benedizion de la cattedral de Lion.
Matelica
Matelica (Matérga 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 10.148 abitàncc, 'na superfìce de 81 km² e 'na densità de 125 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apiro, Castelraimondo, Cerreto d'Esi (AN), Esanatoglia, Fabriano (AN), Fiuminata, Gagliole, Poggio San Vicino, San Severino Marche.
Jean-Michel Jarre
Vida
In di agn che vegnen el Jarre el continua a sperimentà, cont albom pussee influenzaa de stil musicaj pussee recent e anca a mes’cià pussee gener. El 14 de luj del 1990 el sona a La Défense per i 200 agn de la Revoluzion francesa denanz a duu million e mezz de person, a superà el sò record de quatter agn prima. Del 1997 el torna a on stil pussee visin a quell di agn Settanta cont l’albom Oxygène 7-13, pensaa coma ona continuazion del sò albom del 1976; el settember de quell ann lì el sona a l’Universidàa de Mosca per commemorà i 850 agn de la fondazion de la cittàa denanz a trii million e mezz de person, anmò incoeu el record.
San Clemente (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Jean-Michel Jarre
Vida
Cont el albom Métamorphoses del 2000 el cambia tutt el sò stil e ‘l scomincia a fà musega on poeu pussee commerciala cont anca di pezz cantaa; in di agn che vegnen el fà on quaj albom senza tant success e ‘l fà anmò concert, soratutt a sonà el sò albom Oxygène per inter in di teater. Per i 40 agn de l’albom, del 2016, el registra e publega Oxygène 3, pensaa coma la terza part d’ona trilogia cont l’albom del 1976 e quell del 1997.
Discografia
Albom in studio
Igròmeter a cavèj
miniatura|Sezion e modèll del funzionament de on igròmeter a cavèj. L’igròmeter a cavèj a l’è on instrument che ‘l fondament del sò laorà a l’è la proprietà di cavèj di òmen de vegnì pussée longh o pussèe curt a seconda che l’umidità relativa vaga su o la vaga giò. On fass de cavèj l’è taccà ind on pont fiss e vun mòbil conligàa cont ona mòlla che, per mèzz de on meccanismo, la propaga el moviment di cavèj che se slònghen o se scurten a ona lancetta che l’insegna el valór de l’umidità relativa in su ‘na scala graduada.
Sedliště (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Waiblingen
Waiblingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rems-Murr-Kreis. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 42.76 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Calexico, California
Calexico a l'è una cità de la California, Stat Ünì d'America. La se tröa in de la Cuntea Imperial e l'è a 196 km a est de San Diego e a 110 km a ovest de Yuma, Arizona. El sò nom, Calexico, el vegn de la cumbinaziun de California (Cal-) e Mexico (-exico), inscì cume la vesina cità messicana de Mexicali. El gh'ha una pupulaziun de pressapoch 66.000 abitant (2005).
Strada de prima class 35
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 303.878 km. La conliga Hrádek nad Nisou e Bumbálka.
Calexico, California
La cità muderna de Calexico la rapresenta una cumbinaziun intra i dü cultür e arei, e'l s'è furmada anca una cunürbaziun cun la cità de Mexicali.
Stazzion de Pankow-Heinersdorf
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Viarenna
Viarenna l'è 'l nomm lombard de ona veggia contrada de Milan, che in Italian la se ciama via Arena. L'è ona via che la se troeuva in del quarter de Porta Cines, e l'è ciamada inscì perchè lilinscì, ai temp di Roman, a gh'era l'anfiteater (arena) de la città. In d'on parchett lì arent a gh'è anmò 'n quai rest de l'arena romana. La riva fina al sitt indove on temp gh'era la conca del Navili.
Baḥraynunā
Baḥraynunā a l'è l'inn nazzional doperad in, componud del.
Čikov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Ferrovia Roma-Civita Castellana-Viterbo
La , ciamada anca Ferrovia Roma Nord, a l'è 'na ferrovia regionala italiana a scartament normal che la conliga la stazzion de Viterbo e la stazzion de Piazzale Flaminio cont una trata longa 102 km.
Verta del 1913, l'è in Lazzi e l'è de proprietà de ASTRAL.
Urban
In tra piazzal Flaminio, indova che gh'è la corrispondenza con la linia A de la metropolitana in la fermada Flaminio, e Montebello a gh'è un servizzi metropolitan con frequenza in tra i 10 e i 15 menut. Desgià che l'è in del territori comunal de Roma, la stazzion de Sacrofano l'è dent de la zona tarifaria de la capital, anca se servida domà di treni extraurban.
Domà la stazzion de Piazza Euclide a l'è sota terra, con quella de Flaminio che l'è quatada ma al nivell de la strada, tute i du inn dent la penetrazzion urbana, che l'è una galleria de 2'080 meter.
Metrotranvia
La metrotranvia a l'è on servizzi tranviari che 'l gh'ha 'na velocità volta e men interferenz cont el traffich veicolar, pedonal e ciclistich che 'l se pò, soratutt cont la sed propia e l'asserviment semaforich.
Massa atomica
La màssa atòmica (u anca, mègn precisameent, pées atòmich) de un'isòtup de un elemeent chímich a l'è la sò màssa, dàda in d'una ünità de misüra (UMA) de manéra ca l'isòtup Carbòni-12 al g'à una màssa atòmica de 12. De sòlit, ul valuur de màssa atòmica furnii per un àtum a l'è la média de tütt i sò isòtup natüràj, in de la sò percentüaal.
Ferrovia Roma-Civita Castellana-Viterbo
Urban
Tut el trat urban a l'è a binari dobi e alimentad con catenaria contrapesada, e 'l segnalament l'è luminos, cont un armament pesant che l'è bon de sostegnì anca di mez pussee pesant rispet ai classegh metropolitane.
Massa atomica
Per esémpi, per truvà la màssa atòmica del líti, ga vörenn chii daat chí:
Ferrovia Roma-Civita Castellana-Viterbo
Extraurban
El servizzi extraurban el gh'ha una frequenza de circa mez'ora in la matinada e anca de pussee de 'n ora in di alter moment. El temp per rivà de Roma a Viterbo l'è de circa 3 ore, in bas ai coincidenze.
Metrotranvia
A gh'è anca di sistema mist de tranvia normal e metrotranvia. Anca i premetrò hinn despess di sistema de metrotranvia.
Massa atomica
Un cuncètt símel al sa dupéra per i mulécul: la màssa la sa ciàma màssa muleculaar.
Ferrovia Roma-Civita Castellana-Viterbo
Extraurban
Del 16 in di dì de lavorà nissun treno el fa la linia intera, che l'è compartida in du toch: Roma-Catalano e Catalano-Viterbo, menter in quei de festa cinch corren per tuta la linia intrega, pussee vun limitad a Sant'Oreste.
Massa atomica
Ul valuur de màssa atòmica a l'è culegaa cunt ul cuncètt de mòl. In particulaar, ul valuur de la màssa atòmica (in UMA) a l'è istèss de la màssa (in gramm) de 1 mòl; per esémpi, la màssa atòmica del fèr a l'è 55,847 UMA, dunca 1 mòl de fèr la pésa 55,847 g.
Ferrovia Roma-Civita Castellana-Viterbo
Extraurban
In la trata extraurbana la linia l'è a binari unegh e con catenaria a sospension rigida e 'l segnalament luminos el conviv con quell mecanegh e a ala.
Aci Bonaccorsi
Aci Bonaccorsi (Jaci Bonaccossi en Sicilià) l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania 'ndèla la regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 10 km nordest de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 2,695 abitàncc e 'na superfìce de 1.7 km².
Aci Bonaccorsi l'è tacàt ai cümü de: Aci Sant'Antonio, San Giovanni la Punta, Valverde, Viagrande.
Neveklov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
El gh'ha el status de cità.
Kunreuth
Kunreuth l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.79 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Kunreuth el se tróa a 'na altèsa de 313 méter sura 'l leèl del mar.
Liscaa
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Liscaa l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Madeleine (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8, 12 e 14 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Manitou Springs
Manitou Springs a l'è un paes del Colorado in de la Cuntea de El Paso, Stat Ünì d'America. La sua pupulaziun a l'è de 4.980 abitant (2000). La sò süperfiss a l'è de 7.8 km²
Saint-Julien-d'Arpaon
Saint-Julien-d'Arpaon l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Barre-des-Cévennes, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.72 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 580 méter a 'na altèsa màsima de 1421 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Julien-d'Arpaon l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Meolo
Meolo (en vèneto: Méolo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 6.052 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 233 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fossalta di Piave, Monastier di Treviso (TV), Musile di Piave, Quarto d'Altino, Roncade (TV).
Bögöte
a l'è un comun del Distret de Sárvár, cont una popolazzion de abitant.
Colletorto
Colletorto l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 2.474 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 71 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carlantino (FG), Casalnuovo Monterotaro (FG), San Giuliano di Puglia, Sant'Elia a Pianisi.
Amar Shonar Bangla
Amar Shonar Bangla a l'è l'inn nazzional doperad in Bangladesh, componud e scrivud del Rabindranath Tagore.
Schwanden (GL)
Schwanden a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 30.63 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Gabersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Schwanden (GL)
El cumün de Schwanden al se tröva a una altitüden de 521 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Elm, Engi, Glaruna, Haslen, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Nidfurn, Schwändi, Sool.
Concord, New Hampshire
right|thumb|250px Concord a l'è capital del New Hampshire, vün di stat di Stat Ünì d'America. El gh'ha una pupulaziun de 42.378 abitant (2006).
Velleron
Velleron l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pernes-les-Fontaines, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.39 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 40 méter a 'na altèsa màsima de 246 méter s.l.m.
Schwanden (GL)
Storia
Schwanden l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1240 col nom de de swando.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Essenbach
Essenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 83.57 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Essenbach el se tróa a 'na altèsa de 391 méter sura 'l leèl del mar.
San Pascual (Avila)
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Fiuminata
Fiuminata l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 1.515 abitàncc, 'na superfìce de 76 km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelraimondo, Esanatoglia, Fabriano (AN), Matelica, Nocera Umbra (PG), Pioraco, Sefro, Serravalle di Chienti.
Pidógne
Cuurdinade
45.81083°N, 10.10806°W
San Lorenzo de la Parrilla
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Islanda
Territori, clima e vejetazion
left|thumb|150px|Ol coo de la vedreta Vatnajökull L'Islanda (Ísland in islandes) l'è un isola in del'Oceen Atlanteg setentrional just a sud del Circol Polar Arteg ; la se trœva in su la Dorsal Medioatlantega, qe la taia in duu ol paes de Nordest a Sudovest e l'è ol motiv per el qual l'Islanda la g'ha insí tants volcan e geyser. La metaa incirca del territori islandes l'è constituid de un pian de lava indurida ; ol vundex per cent l'è quaitad de giaç, spartid per la major part in tre grosse vedrete :
Ol clima, tegnud cunt de la latitudin, l'è plutost dolç (a Reykjavìk, la capital, la temperadura la va de -1 °C ind el mes de jenar a 11 °C ind el mes de lui); un poo plussee bòzz l'è ol clima de la zona artega, indove l'è anca possibel q'al jela ol mar. De conseguenza la vejetazion l'è plutost povareta, anca se quand l'è rivad Ereg ol Ross milla agn indree l'isola l'era quaitada per quas ol 40% de la foresta ; a'l dí d'incœ però la major part del territori l'è quaitad de vedrete e tundra.
Storia
Ol popolament de l'Islanda al principia ind el secol VIII, quand ge riven dei frats irlandes ; una colonizazion plussee consistenta la riva però a partir de l'ann 874, quand al comença a rivar un quai navigador viqing, qe vegneven per ol gross de la Norvejia ; per i centcinquant'agn dop l'è staita popolada de fameie de guerrier viqing. Inn staits qists qí a fondar, ind el secol X, l'Althing, qe l'è stait ol prim parlament de la storia d'Europa. Pressapoc ind el ann 1000 l'isola l'ha començad a vessr evanjelizada.
La so storia la va inanz pian pianin fina la metaa del secol XIII, quand la passa sota la Norvejia : ind el 1380 la Norvejia la finiss sota la Denimarca, e l'Islanda cont lee. Al comença insí un ligam q'al narà inanz fina a'l 1918, ann qe l'è staita proclamada l'autonomia e a'l 1944, quand l'Islanda l'è diventada completament indipendenta. Ind el 1949 la va dent ind la NATO.
L'Islanda l'è staita ol prim paes de l'Europa qe 'l g'ha havud una dona comè President de la Republega, del 1980 a'l 1996 (Vigdis Finnbogadottir).
left|thumb|260px|L'Islanda veduda del satellit ind un dí d'[[Envéren|invern]]
Popolazion
L'Islanda l'è semper staita popolada poc, vist anca i so condizion naturai ; la popolazion, ind i secoi, l'è naita su e jo, e l'è rivada a un livell stabel domà ind el secol XX (la g'hera 100.000 abitants ind el 1925, e 200.000 ind el 1967). G'è de dir qe in Islanda g'è miga stait l'istess fenomen qe l'ha colpid l'Europa, çoè la diminuzion de la natalitaa ind i ultim agn ; al vœl dir qe ol so tass de increment natural l'è un poo plussee volt qe in Europa.
La popolazion islandesa a'l dí d'incœ l'è considerada per plussee del 90% comè urbana : l'unega citaa importanta l'è la capital Reykjavìk, e la segonda l'è Akureyri ind el Nord.
La lengua plussee doperada l'è l'islandes, una lengua jermanega ; la relijon dominanta l'è ol Protestantesim.
Economia
thumb|left|300px|Barqe de pesca, isola de [[Heimaey.]] La bas storega de l'economia islandesa l'è staita la pesca, anca se ind i ultim agn la s'è desvilupada anca l'industria (grazia soratut a l'enerjia jeotermega e idroeletrega a bon mercad).
Mario Bellini
El Mario Bellini (Milan, 1 de febrar 1935) l'è on architet e designer italian. El gh'hà 25 oeuver al MOMA de New York.
Islanda
Economia
L'economia del paes la par però anc'mò un poo debola, de tute i manere ol livell de vita de la popolazion l'è vun dei plussee volts d'Europa.
Mario Bellini
Ha collaboraa per agn con l'Olivetti, el design de la Programma 101 l'è opera soa.
Cobalto
250px|right|thumb|Aspèt del cobàlto El cobàlto l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Co. El g'ha nömer atòmich 27, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de cobàlto el g'ha 27 prutù.
L'è 'n metal de tranzisiù de culùr gris ciàr che tìra apéna apéna al celèst. Se 'l tróa de spès ensèma al nìchel. El g'ha proprietà feromagnétiche e l'è dür fés. L'è inèrte del pón de vìsta chìmich; a temperadüra ambiènt l'è stàbil tat a cotàt co l'ària come a contàt co l'àiva; el vé atacàt póch a póch de àcidi clurìdrich (HCl) e solfòrich (H2SO4).
Sběř
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Davézieux
Davézieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Annonay-Nord, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Sperlinga
Sperlinga (endèl dialèt Gall-Itàlech locàl: Sperrënga) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna. El g'ha presapóch 963 abitàncc, 'na superfìce de 58 km² e 'na densità de 17 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gangi (PA), Nicosia.
Pioraco
Pioraco l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 1.231 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camerino, Castelraimondo, Fiuminata, Sefro.
Villemus
Villemus l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Reillanne, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 424 méter a 'na altèsa màsima de 779 méter s.l.m.
Saint-Forgeux-Lespinasse
Saint-Forgeux-Lespinasse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de La Pacaudière, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.19 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 287 méter a 'na altèsa màsima de 363 méter söl leèl del mar.
Pyšely
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
El gh'ha el status de cità.
Saint-Forgeux-Lespinasse
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Forgeux-Lespinasse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Kačlehy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Bundesstraße 323
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Assia.
Červená Lhota
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Bögöt
a l'è un comun del Distret de Sárvár, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de San Giovanni a Teduccio
La Stazion de San Giovanni a Teduccio a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
In Plenty and In Time of Need
In Plenty and In Time of Need a l'è l'inn nazzional doperad in di Bahamas, componud del C. Van Roland Edwards e col test scrivud del Irving Louis Burgie.
Minga metàj
I minga metàj hinn vüna di trì categurii principai de element chimich, insema cunt i metai e i mezz-metai; se tröven in de la part a volt a drita de la taula periodica (föra che l'idrogen).
I minga metàj a inn:
I minga metai hinn isulant upür semicundutur; pöden furmà ligamm jonich cunt i metai, u ben ligamm cuvalent cunt alter minga metai. I ossid di minga metai hinn acid.
Castejón del Puente
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Columbia (Carolina del Süd)
Columbia a l'è la capital de la Carolina del Süd, vün di stat di Stat Ünì d'America. La gh'ha una pupulaziun de 117.508 (2005), che la vegn 689.878 se metum dent tüta l'area metrupulitana.
Ferrovia Genoa-Casella
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de la Region, che la fa esercità de l'AMT.
Samšina
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Isee (Svizzera)
Isee (Iseo) l'è ona frazion del comun tisines de Bioeugg, in del Luganes. L'è semper staa on paesin piscinin, anca se fina al 2007 l'è staa on comun indeperlù.
Langensendelbach
Langensendelbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.59 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
La Buisse
La Buisse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Voiron, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Buisse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Maierhöfen
Maierhöfen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Maierhöfen el se tróa a 'na altèsa de 741 méter sura 'l leèl del mar.
Strada de prima class 36
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 39.3 km. La conliga Čestice e Pardubice.
Maisons-Alfort - Les Juilliottes (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
San Martín de Boniches
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Weinstadt
Weinstadt l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rems-Murr-Kreis. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 31.71 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Weinstadt la se tróa a 'na altèsa de 241 méter sura 'l leèl del mar.
Quarta Croxada
La Quarta Croxada l'è staita una spedizion militara, partida da Venezia ind el 1202.
L'obietiv l'eva la reconquista dei Lœg Sants, perdids con la borlada de Jerusalem; inscambe, despò de una serie de faits miga prevests (e sota influenza veneziana), l'è staita conquistada Costantinopel e cread un Imper Latin a'l post de qell Bizantin.
Del so desligament, in sui territore miga ciapads dei latin, i è nassids tri stats qe i n'ha ciamad l'ereditaa: l'Imper de Nicea, de Trebisonda e ol Despotad d'Epir. De l'oltra banda, la republega de Venezia l'ha ciapad tants territore e bas comerçai ind el mar Ejee, qe i ge darà el domini ind la rejon fina a'l rivar dei Otoman.
Leap
Leap, ciamaa anca Oompa-Loompa, a l'è staa on worm per Mac OS X bon de spantegàss in su la LAN cont el protocoll Bonjour de iChat descovert el 14 de febrar 2006.
A l'era on file compress cont dent on eseguibil che 'l faseva finta de vèss 'n immagin del futur sistema operativ Apple. A l'era minga bon de infettà i applicazion de sistema ma domà quej in Cocoa.
El payload a l'era no direttament dannos ma per on bug l'impediva de avvià i applicazion infettaa.
Regina de la Scala
La Beatris Regina de la Scala (Verona, 1335 - Sant Angiol Lodesan, 18 de giugn 1384) a l'è stada la miee del Bernabò Vescont e donca co-sciora consorta de Milan insemma a la Gigliola Gonzaga (miee del Mattee II, finna al 1355) e a la Bianca de Savoja (miee del Galeazz II) e, dal 1378 al 1384, unega co-sciora consorta.
Biografia
Politega dotada de granda abilità, l'ha juttaa el marii a ottegnì di prestit e di noeuv territori. El marii gh'ha daa on mugg de feud e la ministrazion de Regg de Lombardia.
San Miguel de Serrezuela
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Regina de la Scala
Biografia
L'ha faa fà su la Gesa de Santa Maria de la Scala, sbattuda poeu giò per fà su el Teater omonem, e l'ha trasformaa el Castell de Sant Angiol Lodesan in la soa dimora.
La moeur in del 1384 e 'l marii l'ha ordenaa ai milanes de portà el lutt per du agn. El primm fioeu, March, che 'l gh'eva de eredità el governo milanes, a l'era mort du agn prima.
Troina
Troina l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna. El g'ha presapóch 10.072 abitàncc, 'na superfìce de 167 km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bronte (CT), Cerami, Cesarò (ME), Gagliano Castelferrato, Randazzo (CT), Regalbuto, San Teodoro (ME).
Sázava
El gh'ha el status de cità.
Kardašova Řečice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
El gh'ha el status de cità.
Cassina Mojazza
La Mojazza o Mojascia l'eva ona veggia cassina milanesa, che al dì d'incoeu la gh'è pù. La se trovava foeura de la Porta Comasina (incoeu Porta Garibaldi), minga lontan de l'Isola, pù o manch indove adess a gh'è la piazza Lagosta. El sò nomm el ven foeura de moisc, proppi perchè la zonna indove l'era stada fada sù l'era on poo moiscia.
La Mojazza l'è on poo cognossuda perchè lì arent gh'era staa faa sù on vegg cimiteri, indove gh'era anca i tomb del Ceser Beccaria, de l'Isepp Parin, del Francesch Melz d'Eril e del Melchiorre Gioia. Al dì d'incoeu l'esist pù nanca el cimiteri.
Colli Albani (metropolitana de Roma)
Colli Albani  l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Sefro
Sefro l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 433 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 10 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camerino, Fiuminata, Pioraco, Serravalle di Chienti.
Stazzion de Berlin-Karow
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Colle d'Anchise
Colle d'Anchise l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 818 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 55 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baranello, Bojano, Campochiaro, San Polo Matese, Spinete, Vinchiaturo.
Čechtín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Abadìa
Abadia Sarìt (Abbadia Cerreto in italiàn) l'è un cumün de la pruincia de Lod, Lumbardia, cun 0 abitant (dàto del ).
Storia
El num Abadia el gh'è perché sül só teritóri a gh'era un'abasìa benedetina, e Sarìt perché gh'era pien de Quercus cerris.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Abadia Sarìt l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Mira
Mira (en vèneto: Mira) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia.
El g'ha, 'na superfìce de 98,91 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Campagna Lupia, Dolo, Mirano, Pianiga, Spinea e Venésia.
La Brabançonne
La Brabançonne a l'è l'inn nazzional doperad in Belgi, componud del François Van Campenhout e col test scrivud del Jenneval e Charles Rogier.
Giulio Andreotti
miniatura|L'Andreotti insema al president american [[Jimmy Carter (1977)]] El Giulio Andreotti (Roma, 14 de genar del 1919 - 5 de magg del 2013) a l'è staa on politegh italian. L'è staa vun di protagonista de la politega italiana de la fin de la Segonda Guerra Mondial fina al princippi di Agn Novanta. L'è staa vun di esponent pussee important de la Democrazia Cristiana, e l'è semper staa in Parlament del 1948 fina al 2013. Già che però l'è staa anca vun di costituent, podom dì che l'è staa in Parlament giamò del 1946. L'Andreotti l'è staa primm minister per sett voeult (l'ultema l'è stada in del 1991) e minister de governi on monton de alter voeult. In del 1991 l'è staa nominaa senator a vita. Già che l'è semper staa al poder, l'è staa al center de quasi tucc i aveniment pussee misterios e minga ciar de la "Prima Republega"; quell lavorà chì el gh'ha portaa a lù on mucc de acus e de sospett, e l'è staa anca processaa per i sò raport con la mafia.
Aci Sant'Antonio
Aci Sant'Antonio l'è tacàt ai cümü de: Aci Bonaccorsi, Aci Catena, Acireale, Valverde, Viagrande, Zafferana Etnea e 'l sò teretóre 'l töl dét a le frasiù de S.Maria la Stella, Monterosso Etneo, Lavinaio, e Lavina.
Molibdeno
250px|right|thumb|Aspèt del molibdéno El molibdéno l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Mo. El g'ha nömer atòmich 42, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de molibdeno el g'ha 42 prutù. El sò nòm el l'ha ciapàt del gréco "molybdos" che völ dé "che se 'nsomèa al piomp".
Welzheim
Welzheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rems-Murr-Kreis. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 37.99 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Welzheim la se tróa a 'na altèsa de 503 méter sura 'l leèl del mar.
Molibdeno
El molibdeno el g'ha 'mportànsa apò per el nütrimènt de le piànte e 'ndèi sistémi biològich el compàr en sèrte enzìm, compàgn de la xantina osidazi.
Landquart (distret)
El distrèt de Landquart (en todèsch: Bezirk Landquart) l'è giü dei öndes distrècc del Canton Grisun, en Svìsera. L'è 'l tèrs piö popolàt (endèl i abitàncc i éra ) e 'l piö pesèn de töcc per superfìce (193,23 km²)
Geisenhausen
El cümü de Geisenhausen el se tróa a 'na altèsa de 460 méter sura 'l leèl del mar.
Landquart (distret)
Diviziù aministratìva
Endèl 2008 el cümü de Says l'è stàt acorpàt a chèl de Trimmis.
Foppon de San Rocch
El Foppon de San Rocch (italian: cimitero di San Rocco al Vigentino) a l'era vun di cinch foppon de Milan.
Storia
Faa su in del 1783 foeura di Bastion, el se trovava dedree a la gesa de San Rocch (desconsacrada in del 1786). El gh'aveva ona forma squas retangolar, e la se trovava in tra la via San Rocch, la rongia Bocchetta (incoeu via Agnesi), la via Piasenza e pu o manch la via Verona. A bon cunt, 'sto foppon chì l'è duraa pocch, perchè l'è staa desmettuu giamò in del 1826.
Nonnenhorn
Nonnenhorn l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 1.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Nonnenhorn el se tróa a 'na altèsa de 404 méter sura 'l leèl del mar.
Sedum sexangulare
Sedum sexangulare (en bresà: Ris del diàol ) l'è 'na spéce de piànta suculènta che fà part de la famìa botànica de le Crassulaceae.
El se 'nsömèa al Sedum acre, ma le fòie i è piö spèse e cürte. El nòm specìfich el fà riferimènt a le sò caraterìstiche sés spirài de fòie.
Ferrovia Principe-Granaroeu
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Dover, Delaware
Dover a l'è capital e la segunda cità püssee granda del Delaware, Stat Ünì d'America. El gh'ha una pupulaziun de 34.735 abitant (2006).
Fiastra
Fiastra l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 615 abitàncc, 'na superfìce de 57 km² e 'na densità de 11 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquacanina, Camerino, Cessapalombo, Fiordimonte, Pievebovigliana, San Ginesio, Sarnano.
Venasque
Venasque l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pernes-les-Fontaines, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 35.01 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 137 méter a 'na altèsa màsima de 639  méter s.l.m.
Rokytňany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Désaignes
Désaignes l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lamastre, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Gamlitz
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Julien-des-Points
Saint-Julien-des-Points l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Germain-de-Calberte, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.83 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 248 méter a 'na altèsa màsima de 725 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Julien-des-Points l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Colorado Springs
thumb|right|250px|El brich Pikes Colorado Springs a l'è una cità in de l'est del Colorado, vün di stat di Stat Ünì d'America. El gh'ha una pupulaziun de 375.744 abitant (2006) (575.003 in l'area metrupulitana). El gh'ha un'altitüdin de 1840 meter e'l se tröa a la bas d'un brich famus, el Pikes Peak di Muntagn Rucius. La capital del Colorado, Denver, a l'è a 109 km a nort. Colorado Springs a l'è anca la capital de la Cuntea de El Paso.
Čechočovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Dialet laghee
El laghee a l'è un insema de dialett dela famiglia del Lumbard ucidental dela lengua Lumbarda che ienn parlaa süla riva ucidental del lagh de Comm.
Dunca i dialett ienn parecc e pitost diferent vün de l'oltru, a segunda di paes o di vall. El ghe sumea un poo al dialett cumasch e al dialett ticines, però di volt la diferenza a l'è propi tanta, per esempi cul cavargnon che se parla in Val Cavargna o cul muncecch che se parla sü sura a Dongh.
Carateristich
Se cunsiderum el Milanes cume variant principal del Lumbard ucidental, poden vess truvaa vari diferenz tra la parlada meneghina e 'l Laghee (variant de Mezzegra).
Trhový Štěpánov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
El gh'ha el status de cità.
Dialet laghee
Una parabula
Un om el gh'eva düü fiö. E 'l püssee penin de lur el dis al pà: "Pà, dam el fat mè!" e 'l pà el gh'ha spartii la roba. E de lì a poch dì, el fiö püssee penin, faa sü fagot, l'è andaa a girà in d'un paies luntan, induvè l'ha mangiaa tüt el fat sò menand vita cativa. E dopu che l'ha spendüü tüt el fat sò, una carestia fiulona la s'è fada sentì in quel paies, siché lü l'ha scumenzaa a patì la fam. E l'ha tolt sü a metes al servizzi de un padron de quel sit, che l'ha mandaa in di sò lögh a cürà i purcei. E lü el cercava d'impienì el butasc dei giand che mangiavan i purcei, ma nessün ghe ne dava. Inlura, pensand ai sò cas, l'ha dii: "Oh, che mota de giurnad del mè pà gh'han del pan a despressi, e mì crepi de la fam!" Mi tujaroo sü e anderoo del mè pà e ghe disaroo: Pà, mì hoo falaa contra el ciel e inanz a tì. E meriti minga de vess ciamaa tò fiö: dam un post de tò famej". Lü donca l'ha tolt sü e l'è vegnüü dal sò pà: e lü, quand l'era ancamò de luntan, el sò pà l'ha vedüü e ghe n'ha 'vüü cumpassion e l'ha curüü e 'l ghe s'è bütaa al col e l'ha basaa. E 'l fiö el gh'ha dii: "Pà, mì hoo falaa contra 'l ciel e inans a tì; e meriti minga de vess ciamaa tò fiö". Ma el pà l'ha dii ai sò servitur: "Tuvii scià el vestii de la festa, e metìghel sü, e metìgh dent un anel al dit e metìgh sü i scarp! E menee scià el vedel ingrassaa e cupél; e majem, e fem una sceriada; perchè 'stu mè fiö l'eva mort, e l'è risüscitaa; l'eva perdüü, e l'em truvaa". E s'hin metüü a fà festa cumè. Inlura el sò fiö püssee grand l'eva föra in di lögh; e vegnend indree, quand l'è staa arent a cà, l'ha sentii a sunà e a balà. E, ciamaa vün di servitur, l'ha dumandaa cusa vurevula dì quela roba. E lü el gh'ha dii: "El tò fradel l'è turnaa a cà, e 'l tò pà l'ha mazzaa el vedel ingrassaa perchè l'ha quistaa ancamò san e salv". Ma lü l'ha faa caprizzi e l'ha minga vulüü andà dent. Donca el sò pà l'è vegnüü föra e la pregava de andà dent. Ma lü respundend l'ha dii al pà: "Vitel lì, giamò tanci an mì te servissi, e gnanca una volta hoo disubedii ai tò orden; e pö mai te m'heet daa un cavret per stà alegher insema ai mè amis. Adess mò che 'stu tò fiö, che l'ha majaa tüta la tua roba cui bagasc, l'è turnaa a cà, tì te gh'heet mazzaa el vedel ingrassaa". E lü el gh'ha dii: "Fiö, tì te seet semper insema a mì, e tüta la roba mia l'è tua; Dunca besugnava fà festa e stà alegher, perchè 'stu tò fradel l'eva mort e l'è resüscitaa; l'eva perdüü e 'l s'è truvaa". Pietro Monti, Vocabolario dei dialetti della città e della diocesi di Como, 1841, pag. 417-418
Poder esecutiv
In la dottrina de la separazion di poder el poder esecutiv l'è 'l poder, esecitaa de solit dal governo o da 'n amministrazion, de fà respettà i legg. La figura pussee importanta de 'n governo l'è 'l primm minister o in di republegh presidenziai, el Capo del Stat. Tipicament i President hinn disligaa tant dal poder legislativ, quand che i primm minister gh'hinn ligaa da on rapport de fiducia. Inveci in di monarchij costituzional tipicament el Re l'è a capo del governo de iure, ma de facto el nomina domà el primm minister e 'l gh'ha nissun poder prategh.
Saint-Galmier
Saint-Galmier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Galmier, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 357 méter a 'na altèsa màsima de 551 méter söl leèl del mar.
Stazion de Barra
La Stazion de Barra a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Saint-Galmier
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Galmier l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de Barra
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Bérbaltavár
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Villarosa
Villarosa l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna. El g'ha presapóch 5.693 abitàncc, 'na superfìce de 55 km² e 'na densità de 104 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alimena (PA), Bompietro (PA), Calascibetta, Enna, Santa Caterina Villarmosa (CL).
Largair
Larghee (Largair in del dialett del sitt; Largario in italian) l'è ona frazion del comun tisines de Aquarossa, in de la Val de Bregn. L'è staa on comun indeperlù fina al 2004.
O Land of the Free
O Land of the Free a l'è l'inn nazzional doperad in Belize, componud del Selwyn Walford Young e col test scrivud del Samuel Alfred Haynes.
Charles Dierkop
El Charles Dierkop (La Crosse, Wisconsin, 11 de settember del 1936) l'è on attor american.
San Miguel de Corneja
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Leutenbach (DE-BY)
Leutenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.46 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Leutenbach el se tróa a 'na altèsa de 339 méter sura 'l leèl del mar.
Stazzion de Berlin-Blankenburg
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
La Buissière
La Buissière l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Le Touvet, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 242 méter a 'na altèsa màsima de 420 méter söl leèl del mar.
Saint-Dié-des-Vosges
80 px|left Saint-Dié-des-Vosges (tudeesch: Sankt Didel; latin: Sancti Diodati Fanum) l'è una citaa de la Francja e la fa paart da la resgjú da Lorena (departimeent da Vosges).
Strada de prima class 37
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 150.909 km. La conliga Trutnov.
San Pedro Palmiches
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Civitacampomarano
Civitacampomarano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 676 abitàncc, 'na superfìce de 38 km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelbottaccio, Castelmauro, Guardialfiera, Lucito, Lupara, Trivento.
Saint-Dié-des-Vosges
Geugrafía
left|80 px Saint-Dié-des-Vosges al sa tröva in del nòort-èst del paess, pusizziunaa tra Strasbourg e Nancy, sül fiüm Meurthe, e sitüaa a 310 m s.l.m.
Rüti (GL)
El cumün de Rüti l'è colocaa in de la Grosstal, in sü la destra del fiüm Linth a una altitüden de 616 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Betschwanden, Braunwald, Linthal.
miniatura|manzína|250px|Rüti
Storia
Rüti l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1340.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Saint-Dié-des-Vosges
Stòria
1507 : Chesta anada-chí, a Saint-Dié-des-Vosges, ul cartògraf Martin Waldseemüller e un grupp d'erüdiit i-a imprimii una granda carta dal Muunt (Universalis Cosmographia), prima carta cun l'America. Ul nööf cuntineent al gh'eva gnamò da nomm, dunca i a scernii "America", in unuur a Amerigo Vespucci. La Cosmographiae Introductio  al è ul ziich líbar ch'al cumpagnava la carta e al spiegava tütt vargott.
Cültüra
A partí dal 1990 al è urganizaa a Saint-Dié-des-Vosges un Festival internazziunaal da geugrafía, ch'al tra insema dabott 50 000 visitaduur cada anada.
Edücazziun
Institut universitaire de technologie (Üniversità) :