cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dialett langaroeu
Dialett de Serravalle Langhe
Donca i 'v quinto che ant i temp dël prim re 'd Sipri, dòp che Gofrè Bujon a l'ha conquistà la Tera Santa, a-j è capitàje che 'na sgnora com'a 's dev ëd Guascògna a l'è andà 'n pelegrinage al San Sepolcr; tornand dë là e arivand a Sipri, dë queich birbon l'è stà insultà con dle indecense. Chila, magonà ëd so-sì e sensa trovè gnune consolassion, l'ha pensà d'andè a fè le soe plente al re; ma queicun a l'ha dìje ch'a l'avrìa perdù fatiga, perchè chiel a l'era tant loiron e pòch ëd bon che nen solament a fasìa gnuna giusta vendëta dle salopade fàite aj àutri, ma ansi dë borich a subiva cole tante fàite a chiel istèss, tal mancra, che chiunque a l'avìa queich fot con chiel, a lo sfogava fasendje a chiel dle schergne e dij dispressi. So-sì sentiend, cola sgnora, disperà d'otenè vendëta, pr'arvangèsse ant queich manera dël sò dëspiasì a s'è dicidùsse 'd tuajè l'aviliment ëd col re, e arivà piorand dëdnans a chiel, a l'ha dìje: "Oh, mè re! Mi i veno nen a la toa presensa a spitè vendëta ëd l'ingiùria ch'a m'han fàme a mi, ma per 'na sodisfassion i 't prego ëd mostrème la manera ch'i 't dovri ti për sufrì cole ingiùrie che mi i seu ch'a t'han fàte a ti, pertant che mi, amparand dë ti, i peussa soportè con pasiensa l'ingiùria fàita a mi, la qual ingiùria, a lo sa Nossgnor, se mi i lo podèissa, i vorìa cariète ans la gheuba, perchè i seu ch'i t'hai bone spale". Ël re, che fin alora a l'era stàit un pigher e poltron, com a 's desvièissa alora dë durmì, a l'ha prinsipià dë l'ingiùria fàita a costa fòmna, la qual a l'ha vendicàla rigorosament, e a l'è dventà un persecutor cagnin ëd chichessia che d'alora anans a l'avrìa insultà la soa corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n226/mode/2up ibidem, pag. 206]
Alitalia
miniatura|Reoplan de l'Alitalia L'Alitalia a stada l'è la compagnia de bandera italiana, fondada in del 1946. Privatizzada in tra el 2008 e 'l 2017, l'ha ricevuu in la soa vita squasi 10 miliard, cont ona perdita per el Stat de 7,5 miliard. In del 2021 l'è sostituida de ITA Trasporto Aereo, che l'ha crompaa i diritt del marchi.
Wald im Pinzgau
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
1846
El 1846 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Kirchenpingarten
Kirchenpingarten l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bayreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 33.55 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Kirchenpingarten el se tróa a 'na altèsa de 525 méter sura 'l leèl del mar.
Samnaun
Samnaun (Samignun in rumancc) l'è un cumün sgüisser del distret de l'Inn, in del Cantun Grisun. El gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 56.18 km², e 'l se tröva a una altitüden de 1846 meter sura 'l nivel del mar. El cumün de Samnaun l'è tacaa ai cumün de Ischgl (AT-7), Kappl (AT-7), Ramosch, See (AT-7), Spiss (AT-7), Tschlin. <BR><BR>
Azanuy-Alins
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Samnaun
A Samnaun l'è parlaa un dialet bavares, cas ünigh in Svizzera, induve i parlad regiunai germanigh hinn tüt de tip aleman. Fina al secul XVIII o XIX però i abitant de Samnaun i parlaven el Vallader, pö dopu, per via de la posizion geugrafega particolar che la favuriva i scambi col Tirol püssee che cunt el Grison, i l'hann abandunaa per adutà el dialet bavares parlaa in del Tirol.
Üsans e Tradissiun
In di temp andaa a Samnaun de tradissiun ghe n’eva na mota. Al didincö de tradissiun ghe n’è restaa dumà do, reservaa ai bagaj. Vöna di üsans che l’è ancamò in vita l’è quela che ‘l prim de l’ann i bagaj, despö de la Messa, vann in gir per i cà a ingüragh un bun ann ai grand cunt la fras in dialet "Mir winscha ench a glickseiligs nuis Jour" (Nüm ve ingürum un beaa növ ann). Ai bagaj, cuma rengrassiament simbolegh, ghe tuca alura un cicininn de danee. <BR><BR> Un’üsansa de la Val de Samnaun ch’al didincö l’è andada perdüda l’è vöna ligada al fidansass. El fidansass, segund una vegia tradissiun del lögh el se pudeva festegià dumà ‘l dí de San Steven. Na völta prumetüü ‘l propi amur l’un a l’oltra, la regula l’eva che ‘l spus e la spusa gh’even no de dervì boca a proposet finn al dí de San Steven. Una setemana inans del Nedal la spusa la urdinava un gran toch de [pan cun pera] d’un parent fidaa u d’un prestinee, e la sira inans del Nedal chel toch de pan chi ‘l vegnía traa in de la cà de la spusa de scundun. La matina del dí de San Steven el spus, in cumpagnia de olter omen de la sua fameja e d’un para de pestunitt de vin, el bateva a l’üss de la cà de la spusa. Na völta dervii l’üss tücc i omen in de la cumpagnia del spus ghe andaven dent in de la cà de la spusa a festegià: a la spusa ghe tucava el driss de infirà ‘l curtel in del toch de pan, e al spus quel de tajàl in tanc tuchelít inscí de daghen un toch, insem’ ad un bicerin de vin, a tücc i present. Chel’üsansa chi l’è finida in di anaj de l’istoria de Samnaun cunt el nom de “Birnbrotschneiden” (“El tajà del pan cun pera”).
Benetton Formula
miniatura|La [[Benetton B194 campion del mund piloti ind el 1994]]
La Benetton Formula l'è stada una scüderia de Formula 1 italiana, fundada del Luciano Benetton ind el 1985. La Benetton l'ha vengiüü dü titui mundiai piloti ind el 1994 e ind el 1995 cunt el pilota tudesch Michael Schumacher e un Campiunaa del Mund Custrutur ind el 1995.
Samnaun
Üsans e Tradissiun
L'andament istoregh de la pupulassiun l'è indicaa in de la tabela chi desuta:
Ambroeus
Ambroeus l'è on nomm de persona lombard maschil.
Variant alteraa
In lombard a gh'è i variant alteraa de Ambrosin, Brosin, Bosin, Bosinett, Bosinott, Bosott, Bosnoeu, Noeu. De la variant "bosin" el riva anca el soranomm de la gent de la zona de Vares, e 'l gener letterari de la bosinada.
Origin e spantegament
El riva del gregh antigh Ambrósios (per mez del latin Ambrosius), che 'l voeur dì pu o manch "che 'l moeur mai". In de la cristianità el s'è spantegaa per via del culto de Sant Ambroeus, arcivescov de Milan e dottor de la Gesa.
Vinassan
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Vinassan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Chandolas
Chandolas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Joyeuse, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 105 méter a 'na altèsa màsima de 242 méter s.l.m.
Ricardo Gabriel Alvarez
Ricardo Gabriel Álvarez, supranuminò Ricky Álvarez, l'é nasüü a Buenos Aires ül 12 da april dal 1988, e l'è un calciatur argentin, trequartista fina al 2010/2011 del Vélez Sársfield e dal 2011/2012 de l'Inter.
Adamèl (mont)
L'Adamèl (3.539 méter sùra 'l leèl del mar) l'è 'n mut de le Alpi Rétiche meridiunài. L'è la vèta piö àlta del grùpo omònim. El se tróa 'n Val Camònega, en pruvìncia de Brèsa.
right|250px|thumb|La parét nòrt de l'Adamèl (ésta de ucidènt) L'è stat cunquistàt per la prìma ólta de l'alpinìsta Julius von Payer, ensèma co la guìda Girolamo Botteri (de la àl Rendéna) ai 16 de setèmber del 1864. La vìa che 'l g'ha ciapàt el Payer l'è chèla che amò 'ncö l'è cunsideràda giöna de le piö fàcii per rià 'n sìma: i è partìcc de la Val di Gènova, söl versànt trentì, e i g'ha streersàt töt el Pian di Neve per rià a ciapà l'öltema salìda che pórta 'n vèta.
San Gal (distret)
El Distret de San Gal l'è giü dei òt distrecc eleturài (en todèsch: Wahlkreis) del Canton San Gal, en Svìsera, El ciàpa 'l nòm de la cità de San Gal, che l'è 'l cèntro principàl del distrèt e capitàl del cantù.
El distrèt de San Gal l'è sitüàt endèla part stetntriunàl del cantù, a póch chilòmetri del lach de Costànsa, endèl altopiàno svìser e le àlpi apenzeléze. El cunfìna a nòrt coi distrècc de Bischofszell e Arbon (TG), a èst col distret de Rorschach, e a sud col Canton Apenzel de Föra, e a òvest col distrèt de Wil.
Efesit Capitel Vün
Efesit
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Vün
1Paül, un apostul de Crist Gesü, per la vuluntaa de Diu, a i sant che hinn a Efes, e i fedèj in de Crist Gesü, 2grazia a vialter e pas de Diu, noster Pader, e 'l Signúr Gesü Crist.
San Gal (distret)
Cümü
La popolasiù totàl del distrèt l'è de abitàncc (stìme del ). El distrèt eleturàl atüàl l'è stat istitüìt endèl 2003 de la füziù dei ex-distrècc de San Gal e Gossau, ai quài ghe stàt tacàt en cümü che prìma l'ìa del distrèt de Rorschach.
Al dé d'encö l'è spartìt sö 'n 9 cümü.
Efesit Capitel Vün
Capitel Vün
3Benedii l'è 'l Diu e pader del noster Signúr Gesü Crist, che 'l m'ha benedii cunt ogni benediziún spiritüala in di lögh di cél in de Crist, 4cumè 'l m'ha scernii in de lü prima de la fundaziún del mund che sium sant e sénza smàgia denanz de Lü in del bén, 5quand el m'ha numinaa prima a l'aduziún per mèzz de Gesü Crist a Lü segund el piasè de la sua vuluntaa, 6al lod de la gloria de la sua grazia la qual el m'ha daa liberamént in de lü che l'è staa vurüü bén.
7In del qual gh'èmm la redenziún per mèzz del sò sangh, el perdon di pecaa, segund la richéza de la sua grazia 8che l'è vegnüü in de bundanza a nümm in de tüta la saviéza e cugnussénza, 9quand el gh'ha faa cugnussüü a nümm el misteri de la sua vuluntaa segund el sò piasè che l'ha metüü prima in de lü 10a la ministraziún de la pienéza di témp, che tüsscoss sien metüü in soma in de Crist, i coss in di cél e sü la tèra, 11in de lü. In del qual anca sèmm staa faa ered, già che sèmm staa destinaa prima segund el pruposit che l'opera tüsscoss segund el cunsili de la sua vuluntaa 12perchè sium al lod de la sua gloria nümm che èmm speraa prima in de Crist, 13in del qual anca vialter, quand avii sentii la parola de la veritaa, el vangel de la vostra salvéza in del qual anca avii credüü, sii staa segnaa cunt un sigill cunt el Spirit Sant de la prumèssa, 14che l'è la capara de la nostra ereditaa, a la redenziún de la pruprietaa, al lod de la sua gloria.
15Per chèst, anca mì, perchè huu sentii de la féd intra vialter in del Signúr Gesü e chèla a tücc i sant, 16desmeti no de dà grazi per vialter, intanta che ve regurdi in di mè preghiér, 17che el Diu del noster Signúr Gesü Crist, el Pader de la gloria, el ve daga un spirit de la saviéza e revelaziún in de la sua cugnussénza, 18despö che l'ha daa lüs a i öcc del voster cör perchè sapiuv che cossa l'è la speranza de la sua ciamada, che cossa l'è la richéza de la gloria de la sua ereditaa in di sant, 19e che cossa l'è la grandéza ultra misüra del sò pudè a nümm che credum segund l'ativitaa de la puténza de la sua forza, 20che l'ha metüü in d'att in de Crist, quand el gh'ha levaa sü di mort e 'l gh'ha faa setaa giò a la sua driza in di lögh del cél 21sura ogni prenzipi, auturitaa, puténza, padrunanza e ogni nomm che l'è numinaa, no dumà in de chèst secul, ma in del secul che l'è dree a vegnì; 22e l'ha sutametüü tüsscoss suta i sò pee e 'l gh'ha daa capp sura tüta la gésa, 23che l'è 'l sò corp, el cumpì de lü che cumpi tüsscoss in de tücc.
Besse (FR-38)
Besse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Le Bourg-d'Oisans, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 25 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1228 méter a 'na altèsa màsima de 3122 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Besse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Filter ADSL
On filter ADSL a l'è on filter passa bass analogich doperaa in su dispositiv analogich per evità interferenz in tra el segnal telefonich e quell de l'ADSL in su 'na red telefonica POTS. Senza on filter a ghe sarien di interferenz in tra i vari segnai che pòden impedì ai dò sistema de fonzionà regolarment, cont di interferenz in su la red telefonica e di bus in su la red ADSL. Normalment el filter el opera domà in sui dispositiv telefonich e i fax, e 'l modem el ricev direttament la linia telefonica.
R.O.B.
R.O.B. (breviazion de Robotic Operating Buddy) a l'è staa 'n accessori per el NES in forma de robot android desviluppaa per volzà la fiducia, compagn de 'n cavall de Troja, per i videogioeugh dopo de la crisi di videogioeugh del 1983 e venduu del 1985 in Giappon e Nord America e in del 1986 in Europa.
El gh'ha avuu minga inscì tant de success e gh'è staa domà du gioeugh che 'l supportaven: Gyromite e Stack-Up. El riceveva i sò comand de la TV cont di schermi coloraa che 'l vedeva e l'era bon de moeuves inscì de schiscià in sul controller per Gyromite e moeuv i blocchett in Stack-Up.
Sta arrivando la fine del mondo
Sta arrivando la fine del mondo l'è on singol del grupp milanes Elio e le Storie Tese. La canzon l'è sortida in del dicember del 2012 (el vundes l'è stada fada sintì in anteprima a Deejay Chiama Italia) e l'è venduda domà online. La toeu part al disch noeuv de la band, che 'l sortarà foeura in de la primavera del 2013. L'è la terza canzon in anteprima, dopo de Enlarge your penis e Come gli Area.
La canzon
Sta arrivando la fine del mondo la se ispira a la famosa profezia di Maya, cioè quella leggenda che la dis che 'l mond el dovaria fenì el vintun de dicember del 2012. La canzon la toeu in gir ironicament chi che cred a quella storia chì e 'l voeur minga trovàss impreparaa, e a la fin la se domanda se, a la fin di cunt, in realtà i Maya voreven domà scherzà.
Zaisenhausen
Zaisenhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.11 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Zaisenhausen el se tróa a 'na altèsa de 175 méter sura 'l leèl del mar.
1844
El 1844 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Pietracatella
Pietracatella l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 1.600 abitàncc, 'na superfìce de 50 km² e 'na densità de 32 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gambatesa, Jelsi, Macchia Valfortore, Monacilioni, Riccia, Toro.
Villarejo del Valle
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Roccasparvera
Roccasparvera (en piemontés: Rocasparvera) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 671 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 67 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bernezzo, Borgo San Dalmazzo, Cervasca, Gaiola, Rittana, Vignolo.
Scandio
El scàndio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Sc. El g'ha nömer atòmich 21, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de scandio el g'ha vintü prutù. El sò nòm el l'ha ciapàt del fat che giöna de le zòne endoche gh'è i giacimèncc piö furnìcc de chèsto elemènt — sota fùrma de thortveitite (silicàt de scàndio) — l'è la Scandinavia.
L'è 'n metàl mulzì, lizimbrì, che se fà mìa atacà del àcido nìtrich e de chèl fluorìdrich. El g'ha culùr arzentàt e se 'l vé 'n contàt co l'ària el ciàpa 'n culùr che tìra al ròza. Per le sò proprietà el se 'nsomèa de piö al itrio e ai lantànidi che nó al titànio o al alumìnio che i è i elemèncc piö arènt endèla tàola periòdica. Per chèsta rizù de spès el vé cunsideràt 'na tèra ràra.
Mézières (CH-FR)
Mézières a l'è un cumün svizzer del distret de Glâne, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.19 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Mézières al se tröva a una altitüden de 760 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Massonnens, Romont, Siviriez, Villaz-Saint-Pierre, Vuisternens-devant-Romont.
The municipality had 278 inhabitants in 1811, which increased to 322 in 1850, 406 in 1900, 421 in 1950, 461 in 1980 and 674 in 2000. In 2004 its territory was enlarged with the formerly independent municipality of Berlens.
Realmonte
Realmonte (en Sicilià: Muntiriali) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Agrigento, en Sicilia. El se tróa a 90 km a sud de Palermo e a 10 km a òvest de Agrigento. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 4.528 abitàncc e 'na superfìce de 20,4 km².
Bundesstraße 292
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Neckar-Odenwald, Main-Tauber, Rhein-Neckar e Karlsruhe.
Ferrovia Foggia-Lucera
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Stazzion de Berlin-Wilhelmsruh
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Strada de prima class 17
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 57.18 km. La conliga Čáslav.
Borová (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Apremont (FR-01)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 658 méter a 'na altèsa màsima de 1042 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Apremont l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Giüsepina Baker
Right|thumb|220px|La Baker cul so tipic tutù de banàn, in d’i ann '20.
Söpte
a l'è un comun del Distret de Szombathely, cont una popolazzion de abitant.
Giüsepina Baker
Giüsepina Baker, (San Lüìs, USA, 3 de giügn 1906 - Paris 12 d'aprìl 1975) l'è stai una cantanta, balerina, e atùra americana, natüralisada francesa.
Wals-Siezenheim
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Giüsepina Baker
L'é cunussüda per el sò vestìd de scena, fài sulament de banàn. L’é stai la prima, in di ann 20 a balà in toplees.
Biugrafia
Nasüda in America, da Carrie McDonald e da d'Eddie Carson, la gheva urigina afro-americana e india. La se ciameva, in realtà Freda Josephine McDonald. L'ha cumincàd a balà vers i 10 ann, quan che l'ha venciüd a Broadway un cuncurs.
San Pedro de la Paz
right|227px San Pedro de la Paz a l'è una cità del Cile. La gh'ha una süperfis de 112,5 km², una pupulaziun de 80.447 abitant (2002) e una densità de 715,1 ab./km².
Giüsepina Baker
Biugrafia
La s'è trasferida in Francia amò giùina, e l'ha utegnüd el pasapòrt francés in del 1937, quan che la s'è cunvertida al Giüdaìsm per spusà Jean Lion. L'é stai la prima dona americana a ricév la Crùs de Guera, la masima unurificensa francesa de la secunda guera mundial, per avé difés i diritt d'i suldà e d'i pover.
Bornholm
Bornholm (nors antigh: Burgundaholmr, cioè isola di Burgund) l'è on'isola del Mar Baltegh. La se troeuva a 160 chilometer a est de Copenaghen e a 37 a sud de la costa svedesa. Insemma a l'isola de Christiansø, l'è 'l pont pussee oriental de la Danimarca. Se cred che la sia stada la patria de la tribù germanega di Burgund che, partii per l'Europa, a la fin hinn rivaa fina in Gallia, indove hann fondaa la Borgogna. Del pont de vista ministrativ, l'isola la partegn a la region de Hovestaden. I paes de l'isola toeuven part a on'unega municipalità. El paes pussee important a l'è Rønne. A Bornholm se parla on dialett danes puttost conservativ.
Giüsepina Baker
Biugrafia
L'ha cuntinüàd tüta la vita a bàtess cuntra o pregiüdìsi rasiài e cuntra le fiöle abandunade chi vegnen viulentade e lasade al sò destin. La tristésa püsee granda che la g'ha vìd l'è stai quela de pudì miga vegg fiöi, perché quan che l'é restada incinta, l'ha crupmàd el fiöl mort. Per chel mutìu chì, cun Jo Bouillon, sò secund òmm, in del 1947 l'ha töi la pusiòn de Milandes en Dordogne, indué che l'ha tiràd sü ben 12 fiulìn, e g'ha dài el nùm de Tribù dl'Arcubalèn. L'ha anca urganisàd cencert e show pròpi per investì tütt in de l'asistensa d'i fiulìn abandunàd.
Right|thumb|220px|La Baker a Uràn, [[Algeria intant che la canta l'Inno Americàn, 1943.]]
Porte de la Villette (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 7 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Giüsepina Baker
Biugrafia
L'è morta a Parigi, el 12 d'aprìl 1975, per un'emuragia cerebràl.
Porte de la Villette (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del tram Fermada del bus
Giüsepina Baker
Biugrafia
Amò incö la vegn ricurdada cume esempi e bandiera de tuleransa e rispett per le diversità.
Lengua ceca
La lengua ceca (o anca boema; nomm offizial: český jazyk) l'è ona lengua slava occidental. L'è la lengua offizial de la Republega Ceca (e donca anca voeuna de quei de l'Union Europea) e l'è parlada de vott milion de personn.
Argamasilla de Alba
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
1843
El 1843 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Carcinoma
El carcinoma a l'è un cancher che 'l se desvilupa di cellule epiteliai, cioè el tessud che 'l quata i vari sistema, interni e esterni, del corp, quand che 'l so DNA a l'è danegiad e deventen malign.
Xafecopy
Xafecopy a l'è 'n trojan per Android descovert a settember 2017 de la Kaspersky Lab che l'ha infettaa pussee de 4'800 utent in del sò primm mes, principalment in India, seguida de la Russia, del Messich e de la Turchia.
El se spantegava tipicament dent di applicazion de ottimizzazion del sistema e de la batteria e 'na voeulta installaa el dopera el Wireless Application Protocol per abbonà l'utent a di servizzi a pagament. El s'è demostraa bon de superà i sistema captcha.
A l'è presunt che 'l gh'abia del codes in comun cont el trojan Ztorg
Saint-Alban-sur-Limagnole
Saint-Alban-sur-Limagnole l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Alban-sur-Limagnole , del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
Vlčetínec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Saint-Alban-sur-Limagnole
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 51.23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 872 méter a 'na altèsa màsima de 1305  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Alban-sur-Limagnole l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Salara
Salara (en vèneto: Sałara) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Salara l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Luogosanto
<
Luogosanto l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha, 'na superfìce de 135 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aglientu, Arzachena, Luras, Tempio Pausania.
Petrella Tifernina
Petrella Tifernina l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 1.306 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellino del Biferno, Limosano, Lucito, Matrice, Montagano.
Tanakajd
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Vitacura
thumb|right|242px Vitacura a l'è una cità del Cile. La gh'ha una süperfis de 28,3 km², una pupulaziun de 81.499 abitant (2002) e una densità de 2910,7 ab./km² thumb|right|237px
Weißbach bei Lofer
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Dialett de Bornholm
El dialett de Bornholm (bornholmsk) l'è ona variant de la lengua danesa, parlada in de l'isola de Bornholm, in del Mar Baltegh. Respett al danes standard el gh'ha di caratteristegh pussee conservativ: per esempi, l'ha conservaa i trii gender gramategaj, che resisten anmò in islandes e norveges, ma minga in danes.
Rozier-Côtes-d'Aurec
Rozier-Côtes-d'Aurec l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Bonnet-le-Château, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 540 méter a 'na altèsa màsima de 931 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Rozier-Côtes-d'Aurec l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Biberach (circundari)
El circondàre de Biberach l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Tübinga.
Bohuslavice (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
1841
El 1841 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Villar de Corneja
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Vandans
El sò codes statistegh l'è 80129.
Stazion de Fiera di Roma
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Sarcoma
El sarcoma a l'è un cancher del tessud conetiv, quell de sostegn a l'organism. A bon cunt inn assee rari 'me cas, ma ghe n'è tant variant.
La prognosi la varia a segonda di dimension, de la presenza di metastasi, de la posizzion e del grad istoligegh.
A diferenza di alter tumor malign, che despess gh'hann origin in di tumor benign, 'sti cancher chì nassen sgiamò malign e se spanteghen in del sangh e, pussee rarament, in la linfa.
Gustin
Gustin l'è on nomm de persona lombard maschil.
Variant alteraa
In lombard a troeuvom i variant alteraa Gustinell, Gustoeu, Stoeu e, pussee de recent, Tino.
Origin e spantegament
El nomm el riva del latin Augustinus, derivaa de Augustus: in sostanza, l'era on cognomm che 'l voreva dì "relativ a Augustus". In de la cristianità el nomm el s'è spantegaa per l'importanza de San Gustin e de San Gustin de Canterbury.
Borghesiana (metropolitana de Roma)
Borghesiana  l'è 'na stazion de la Linia C de la Metropolitana de Roma.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus Parchegg de scambi
Azlor
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Highbury & Islington
Highbury & Islington a l'è 'na stazion de la, che la serviss.
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Interscambi
Fermada del bus
Sigoyer (FR-04)
<
Sigoyer l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Motte-du-Caire, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.3 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 482 méter a 'na altèsa màsima de 945 méter s.l.m.
Bundesstraße 293
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez al Baden-Württemberg.
Roccaforte Mondovì
Roccaforte Mondovì (en piemontés: Rocafòrt) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.024 abitàncc, 'na superfìce de 84 km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Briga Alta, Chiusa di Pesio, Frabosa Sottana, Magliano Alpi, Ormea, Pianfei, Villanova Mondovì.
Mehlmeisel
Mehlmeisel l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bayreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 13.23 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Mehlmeisel el se tróa a 'na altèsa de 621 méter sura 'l leèl del mar.
Ferrovia San Severo-Peschici
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Montet
El cumün de Montet al se tröva a una altitüden de 652 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Chavannes-sur-Moudon (VD), Ecublens, Moudon (VD), Rue, Vuarmarens, Vulliens (VD).
1840
El 1840 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Strada de prima class 18
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 64.703 km. La conliga Rožmitál pod Třemšínem.
Villanueva del Campillo
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Weingarten (Karlsruhe)
Weingarten l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 29.40 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Weingarten el se tróa a 'na altèsa de 144 méter sura 'l leèl del mar.
Fausta Donati de Conti
La Fausta Donati de Conti (1909-2001) a l'è stada una poetessa italiana.
Ghiron
Ghiron (parnonzia del sitt: [gi'roŋ]; Ghirone in Italian) l'è ona frazion del comun tisines de Bregn. El paes el se troeuva in del fond de la Vall de Bregn (per la precision, in de la Val Camadra), là indè che 'l nass el fiumm Brenn, vun di pussee important de tutt el Canton Tisin. Oltra i montagn, a gh'è 'l Canton Grison. L'è staa on comun indipendent del 1853 infina al 2006. Prima de 'gnì on comun, l'eva ona frazion de Daigra.
Fausta Donati de Conti
Biografia
Parenta del Federico Pesadori, la lavorava 'me maestra elementar e la viveva in tra Crema e la campagna.
In del 1995 l'ha publegad la soa unega oeuvera: "Estàt a le Cazèle".
Chanéac
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 540 méter a 'na altèsa màsima de 1271 méter s.l.m.
Bezděkov nad Metují
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Loiri Porto San Paolo
Loiri Porto San Paolo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha, 'na superfìce de 117 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Monti, Olbia, Padru, San Teodoro.
Velký Ratmírov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Stazzion de Waidmannslust
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Gordev
Gordev (Gordevio) l'è vun di duu centri del comun tisines de Avegn Gordev, in de la Val Maggia. El se troeuva proppi al princippi de la vall, e a nord de Avegn. L'è staa on comun indeperlù infina al 2007.
Weißpriach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Porte de Choisy (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 7 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Bessins
Bessins l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Marcellin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Porte de Choisy (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Bessins
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 405 méter a 'na altèsa màsima de 650 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Bessins l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Telekes
a l'è un comun del Distret de Vasvár, cont una popolazzion de abitant.
Franciacürta
La Franciacürta (Italià: Franciacorta) l'è 'na zòna geogràfica de la Pruvìncia de Brèsa che la töl dét töt o alméno 'na part del teretóre dei cümü de Àder, Breó, Cavreöl, Castegnàt, Casàch, Salàdega, Cocài, Cològne, Córt Frànca, Erbösch, Gösàch, Montezèi, Óme, Padéren, Paràdech, Pasirà, Polàen, Proài d'Izé, Rodènch-Saià, Roàt. El teretóre de vergü de chèsti cümü l'è completamènte en Franciacürta, envéce sèrte óter i è tocàcc apéna 'n pàrt (còme per ezèmpe i cümü de Cocài e Roàt endóche apéna la pursiù Nort l'è cunsideràda Franciacürta).
El teretóre l'è perlopiö furmàt de culìne che al dé d'encö i è cultiàde a ìcc per la prudusiù dei vì che i è giü dei fiùr al büzèt de la prudusiù vinìcola italiàna. Difàti i prudutùr de vì de la zòna i s'è custitüicc endèn consòrse per la protesiù e la garansìa de la qualità dei sò vì che i è: Franciacorta D.O.C.G. (vì de tìpo spumànte) e Terre di Franciacorta (biànch e rós).
Al cunfì Sud de la Franciacürta gh'è el Mont'Òrfen, de ciàra urìgin morénica, che 'l rìa a 451 méter de altèsa màsima.
Francesco Riva
El Francesco Riva, cognossuu anca 'me Cecco el Droghee l'è staa on poeta lombard. L'è nassuu a Olginaa in del 1901 e l'è mort in del 1962. L'è staa on autor important in del dialett de Lecch.
Mistelbach (DE-BY)
Mistelbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bayreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 6.12 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Mistelbach el se tróa a 'na altèsa de 408 méter sura 'l leèl del mar.
Giovann Paol I Sforza
El Giovann Paol I Sforza (Milan, marz 1497 – Napoli, 13 dicember 1535) a l'è staa on condottiee e nòbel milanes, primm marches de Carevasg.
Biografia
Fioeu natural legittimaa del Lodovigh el Moro e de la Lucrezia Crivelli, a l'è vun di condottiee pussee important del Ducaa in la lotta contra i spagnoeu. Tornada la pas con l'Imperi el deventa liaa de l'Imperator, tant de ottegnì el marchesaa de Carevasg.
Maridaa con la Violante Bentivoglio, contessa de Galiaa, el fioeu Muzio el va in sul trono a la soa mort.
San Bellino
San Bellino (en vèneto: San Bełin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Castelguglielmo, Fratta Polesine, Lendinara, Pincara.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de San Bellino (Italia) l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Rozier-en-Donzy
Rozier-en-Donzy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Feurs, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Palata
Palata l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 1.940 abitàncc, 'na superfìce de 43 km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquaviva Collecroce, Guardialfiera, Guglionesi, Larino, Montecilfone, Montenero di Bisaccia, Tavenna.
Rozier-en-Donzy
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.51 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 380 méter a 'na altèsa màsima de 682 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Rozier-en-Donzy l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Petacciato
Petacciato l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 3.397 abitàncc, 'na superfìce de 34 km² e 'na densità de 100 ab./km². El cunfìna coi cümü de Guglionesi, Montenero di Bisaccia, Termoli.
Arenales de San Gregorio
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Aínsa-Sobrarbe
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Roccabruna
Roccabruna (en piemontés: La Ròcia ëd Droné) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.459 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 61 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cartignano, Dronero, Melle, San Damiano Macra, Valmala, Villar San Costanzo.
Bolognetta (metropolitana de Roma)
Bolognetta  l'è 'na stazion de la Linia C de la Metropolitana de Roma.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Doard
Doard a l'è on nomm de persona lombard maschil.
Bolognetta (metropolitana de Roma)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Doard
Origin e spantegament
El riva de l'anglosasson Eadweard, che 'l voeur dì "guardian ricch" o "guardian de la ricchezza". L'è vun di poch nomm anglosasson a avè resistii despoeu de l'invasion normanna de l'Inghilterra, tant l'è vera che l'è staa doperaa anca de vott re ingles (l'ultem in del 1936). De l'Inghilterra el s'è spantegaa in del rest de l'Europa.
Saint-Amans (FR-48)
Saint-Amans l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Amans , del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.98 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1050 méter a 'na altèsa màsima de 1264 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Amans l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Alberschwende
Alberschwende l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bregenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80201.
Rocca de' Baldi
Rocca de' Baldi (en piemontés: La Ròca dij Bàud) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.616 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 62 ab./km². El cunfìna coi cümü de Magliano Alpi, Mondovì, Morozzo, Sant'Albano Stura.
Ramosch
Ramosch (en tudesch e nom ufizial fina al 1943: Remüs) a l'è un cumün svizzer del distret de Inn. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 84.08 km², e al se tröva in de la Engadina Bassa a una altitüden de 1236 meter sura al livel del mar. El so territori el cunfina con l'Italia e l'Austria.
El cumün de Ramosch a l'è tacaa ai cumün de Graun im Vinschgau (IT-BZ), Ftan, Galtür (AT-7), Ischgl (AT-7), Samnaun, Sent, Tschlin.
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Situazion linguistega
La lengua ufizial del paes l'è el rumanc. La lengua parlada in urigin in del paes de Scuol però l'eva el Vallader, vün di dialet del rumanc. Al cuntrari de tant alter paes dei Grison inde che el tudesch l'ha surpassaa el rumanc 'me lengua püssee parlada, chi el rumanc l'è ancamò magiuritari al dì d'incö. L'andament di ültem ann l'è mustraa in de la tabela chi desuta:
Simiane-la-Rotonde
Simiane-la-Rotonde l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Banon, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 67.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 456 méter a 'na altèsa màsima de 1113 méter s.l.m.
Bretten
Bretten l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 71.12 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Bretten la se tróa a 'na altèsa de 176 méter sura 'l leèl del mar.
1839
El 1839 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Codes di batud de Lod
El codes di batud de Lod a l'è una testimonianza de koiné lombardo-veneta del secol quell de XIV, fad de 'na compagnia di batud, cioè i fraa che se flagellaven. In del codes la gh'era la regola de comportament de la compagnia insema a un bon numer de lod al Signor e cunt de la Passion del Signor.
El codes, anca se 'l gh'haveva di ciar carateristeghe volgar e de koiné, el gh'haveva sgiamò di parole che inn restad squasi imutad in del dialet lodesan compagn de "doló" per "dolor", "indré" e "tengia" per "tencia".
Stazion de Magliana
La Stazion de Magliana a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia ferrovia Tirrenica e ferrovia Roma-Fiumicino.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Usedom
Usedom (polacch: Uznam, Véned Uznjöm/Uznjom) a l'è on'isoletta del Mar Baltegh, al confin in tra la Germania e la Polonia. La se troeuva in de la laguna de Stettin, in de l'estuari del fiumm Oder. La gh'ha ona superfis de 445 km quadraa, di quai 373 in Germania e 72 in Polonia. La città todesca principal a l'è proppi Usedom, intant che quella polacca a l'è Świnoujście. L'è semper partegnuda a la Germania, anca se 'l sò nomm a l'è de origin slava. Dopo la II Guerra Mondial l'isola l'è stada spartida in tra i duu Statt.
Schwarzwald-Baar (circundari)
El circondàre de Schwarzwald-Baar l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo.
Sarrians
Sarrians l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Carpentras-Nord, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 37.49 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 26 méter a 'na altèsa màsima de 118 méter s.l.m.
Werfen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Adršpach
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Villanueva del Aceral
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Oratino
Oratino l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 1.288 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 76 ab./km². El cunfìna coi cümü de Busso, Campobasso, Castropignano, Ripalimosani.
1838
El 1838 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Bundesstraße 294
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baden-Württemberg.
Sambuca di Sicilia
Sambuca di Sicilia (Sammuca o Zabut en sicilià) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Agrigento, en Sicilia. El se tróa a 60 km a sudòvest de Palermo e a 60 km nordòvest de Agrigento. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 6.367 abitàncc e 'na superfìce de 95,9 km².
Sambuca di Sicilia l'è tacàt ai cümü de Bisacquino, Caltabellotta, Contessa Entellina, Giuliana, Menfi, Santa Margherita di Belice e Sciacca.
Třebětice (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Intragna (Svizzera)
Intragna (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun tisines de Cent Vai, in del distrett de Locarna. El paes l'è traversaa del Melezz e 'l confina coi paes de Borgnon (ovest), Onsernon (nord-ovest), Mosogn e Isorna (nord), Cavijan (nord-est), Loson (est), Ronch (sud-est), Brissagh (sud) e Palagnedra (sud-ovest). L'è stada indipendenta 'me comun infina al 2009. Giamò in del 1972 però a gh'era stada on'union cont on comun, quell de Rasa (che al temp el gh'eva domà ona desena de abitant).
Sempervivoideae
Sempervivoideae l'è 'na sotafamìa de piànte de fiùr suculènte che fà part de la famìa de le Crassulaceae.
Aranc
Aranc l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Hauteville-Lompnès, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 431 méter a 'na altèsa màsima de 1011 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aranc l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Tokorcs
a l'è un comun del Distret de Celldömölk, cont una popolazzion de abitant.
Ferrovia Bari-Matera-Montalbano Jonico
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Incoeu la tratta in tra Matera e Montalbano Jonico l'è sospenduda.
Verta del, l'è in e l'è de proprietà de.
Strada de prima class 19
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 226.045 km. La conliga Nezbavětice.
Idrogen
L’idrogen (del grech hydor, aqua e gennassin, genera) l’è un element chimich. L’è identificad cont el simbol H e el gh’ha numer atomich s=1. L’è l’element pussee linsger e pussee bondant ind l’univers (75% de la massa e 90% del numer dei atem), asquas tucc sota forma del sò isotep senza gnanca un neutron (prossi).
Considerad come element pur, e mia ind una qualch oltra molecola, el pœul presentàss in trè forme:
L’idrogen elementar el gh’ha una granda importanza per l’univers intregh, i reazzion de fusion nuclear che gh’ha lœugh al dedent dei stelle i part de l’idrogen, per formà i vari element pussee grev e compless che i ven depos de lu ind la tavola periodica.
L’idrogen gassos in condizzion normai l’è una messeda de dò forme diferente: orto-idrogen e para-idrogen che gh’ha spin contrari; de solet, el 25% dei molecole i è de forma para, el rest orto. I dò forme i gh’ha carateristiche fisiche un bris diferente (per esempi, el pont de ebolizzion el cambia de 0,1 K).
Aplicazzion
L’idrogen l’è doprad per divers process industriai:
Compost
Anca siben che l’idrogen in forma molecolara H2 l’è mia tant reativ in condizzion normai, el forma una muggia de compost con la magioranza dei element chimich. A se conoss milion de idrocarbur, ma i se insgenera mia per reazzion direta de l’idrogen elementar cont el carboni. L’idrogen el pœul formà di compost cont i element pussee eletronegativ, compagn dei alosgen (fluor, clor, bromm, jodi) o cont i calcosgen (ossigen, solf, seleni); in chesti compost, l’idrogen el ciapa una carica parzial positiva per via de la polarità del ligamm covalent. Quand che el se uniss al fuor, a l’ossigen o a l’azod, l’idrogen el pœul partecipà ind una modalità de ligamm mia covalent ciamad “ligamm idrogen” o “pot de idrogen”, che l’è fondamental per la stabilità de tante molecole biologiche. L’idrogen el pœul an’pò formà compost con dei element men eletronegativ, compagn dei metai o semi-metai, ind i quai el ciapa una carica parzial negativa. Chesti compost i è ciamad idrur.
L’idrogen el forma una granda varietà de compost cont el carboni. In conseguenza de la presenza de chesti compost ind i vesser vivent, chesti compost i è denominad “compost organich”'; l’istudi dei proprietà de chesti compost l’è la finalità de la chimica organica, e l’istudi del contest dei organesim vivent l’è denominad “biochimica”. Segonda certe definizzion, i compost “organich” i gh’ha besogn de la presenza de carboni per vesser ciamad inscé ma mia tucc i compost del carboni i ven considerad organich (per esempi el monossed de carboni, o i carbonad metallich. miniatura|Hydrogen Spectrum Test Un qualch esempi de compost covalent important che conten l’idrogen i è: l’amoniaca (NH3), l’idrasina (N2H4), l’aqua (H2O), e el perossed de idrogen o aqua ossigenada (H2O2), el solfer de idrogen (H2ss), etc.
Isotep
left|thumb|150px|Representazzion schematica de prosi, deuteri e trisi. L’idrogen l’è l’unegh element che i sò isotep i gh’ha un nomm diferent de l’element bas:
I valude marcade con # a inn valor stimad, minga calcolad sperimentalment. Istess per i valor de spin.
Pericol
L’idrogen el taca fœugh con facilità; el grema a l’aria per formà aqua, e el reagiss de violenza cont el fluor e el clor per formà idrur. L’aqua pesanta l’è tossica per quasi tutte i speci vivente, anca se ghe vœul bevènn tanta.
Storia
El par che l’idrogen l’è stad preparad pur per la prima vœulta del scenziad Theophratos Bombastos von Hohenheim, cognossud come Paracelz, quand l’ha mis’ciad metai e acid; in tutte i manere, el s’è minga corsgiud che quell che l’è vegnud fœura l’era idrogen de bon.