cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prima Curinz Capitel Sett
Capitel Sett
26Dunca, cunsideri chèst, l'è bun per via de la necessitaa presénta, che l'è bun per una persona de vèss cuma l'è. 27Te see ligaa a una miee? Cerca no de vèss deslenguaa; te see staa deslenguaa d'una miee? Cerca no una miee. 28E se anca te se see spusaa, t'hee pecaa no, e se una vergin la marida, l'ha pecaa no; ma i taj gh'avarànn tribülaziún in de la carna, ma mì ve sparmi. 29E disi chèst, fradèj, el témp l'è scürtaa; per el rest, che quij che gh'hann miee sien cuma quij che i gh'hann no, 30e quij che piangen sien cuma quij che piangen no, e quij che gh'hann letizia sien cuma la gh'hann no, e quij che cumpren sien cuma quij che tegnen no, 31e quij che duvren el mund sien cuma quij che 'l duvren no; già che la furma de chèst mund la passa via.
32Ma vöri che siuv sénza ansia. Lü che 'l s'è minga spusaa l'è ansiús per i robb del Signúr, cuma el poda piasè 'l Signúr; 33ma lü che 'l s'è spusaa l'è ansiús per i robb del mund, cuma 'l poda piasè la sua miee, 34e lü l'è staa smezaa. E la dona che la s'è minga spusada e la vergin hinn ansiús per i robb del Signúr, per vèss sant sia in del corp che in del spirit; e lee che la s'è spusada l'è ansiús per i robb del mund, cuma la poda piasè el sò marì. 35E disi chèst per el prufitt de vialter medemm, no per pundà un lazz sü vialter, ma per chèll che l'è decurús e dedit al Signúr sénza distraziún.
Châteaudouble (FR-26)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Prima Curinz Capitel Sett
Capitel Sett
36E se quajdün el cunsidera che el se cumpurta maa a la sua vergin, se l'è ultra 'l fiúr de l'etaa, e 'l gh'avarìa de süced inscì, el gh'avarìa de fà chèll che 'l vör, el peca no: gh'avarìen de spusàss. 37E lü che l'è staa sald in del sò cör e 'l gh'ha minga necessitaa, e 'l gh'ha auturitaa sura la sua vuluntaa e l'ha decis in del sò propi cör de tegnì la sua propia vergin, el farà bén. 38Dunca, lü che anca 'l ciapa la sua propia vergin el fa bén, e lü che 'l se spusa no el farà mèj.
Ferrovia soraelevada de l'Esposizion de Milan
Storia
In del 1906 l'Esposizion Universal l'era a Milan a tema straport, e i dò piazz de esposizion ai eren separaa de la stazion de Milan Porta Sempion.
Châteaudouble (FR-26)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.37 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 270 méter a 'na altèsa màsima de 1102 méter söl leèl del mar.
Prima Curinz Capitel Sett
Capitel Sett
39Una dona l'è ligada per tant témp che 'l sò marì el viva; ma se 'l sò marì el dorma, l'è libera de maridà lü che la vör, dumà in del Signúr. 40Ma l'è püssee beatt se la resta cuma l'è, segund la mia upiniún; già che me pensi anca mì d'avègh el Spirit de Diu.
Ferrovia soraelevada de l'Esposizion de Milan
Storia
Per taccàj a l'è staa deciduu de fà su ona ferrovia soraelevada, arenta ai metropolitann de quej agn.
Metropolitana de Buenos Aires
La metropolitana de Buenos Aires l'è al servizzi de la capital argentina, fada su de ses linie de metropolitana tradizzional, la linia A, verta in del 1913, la linia B in del 1930, la linia C in del 1934, la linia D in del 1937, la linia E in del 1944 e la linia H in del 2007. A gh'è anca un premetrò, ciamad linia P, vert del 1986 e esecitad in regim de metrotranvia. In total, la gh'ha 106 stazzion per 70,7 km, che deventen 90 per 56,7 km se se cava via el premetrò.
Johnny Rotten
El Johnny Rotten (John Joseph Lydon, Lundra, 31 genar 1956) a l'è un cantant ingles, d'urigen irlandesa. L'ha cantaa cunt el grüp punk Sex Pistols e cunt el grüp Post-Punk Public Image Ltd.
Metropolitana de Buenos Aires
A l'è stada la prima metropolitana verta in del mond ispanegh, in l'America latina e in l'emisfer austral e l'è ciamada "subte", contrazzion de "Subterráneo". L'è gestida de Metrovías, una società privada.
Gesualdo
Gesualdo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 3.828 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 142 ab./km². El cunfìna coi cümü de Sturno, Villamaina, Frigento, Fontanarosa, Grottaminarda.
Ferrovia soraelevada de l'Esposizion de Milan
Caratteristich
La linia, longa 1.350 meter, la conligava direttament i du capoligna dij zon espositiv, e l'era squasi tutt in viadott, foeura de la tratta dent del Parch, per interferì no cont el panorama de l'Arch del Sempion e del Castell Sforzesch.
Material rotabil
A gh'eren 18 elettromotris unii per formà 4 treni permanent e on mezz treno de emergenza, daa de l'Union Elettrotecnega Italiana.
I treni 'ndaven a 40 km/h e faseven la tratta in 3 menut. Ogni treno el podeva ospità 260 viaggiator de che 144 settaa.
Stat de l'Austria
I Stat de l'Austria (in todesch Bundesländer) inn noeuv e fann su l'Austria, che l'è una federazzion, anca se a bon cunt assee centralizada. Poden passà i lesg che inn no competenza del governo central e inn representad in del Parlament de l'Austria. Gh'hann nissun poder giudizziari, che l'è competenza federal.
Punt Cavriasca
El cumün de Punt Cavriasca a l'è tacaa ai cumün de Cadenazz, Cavriasca, Cavargna (IT-CO), Ison, Medeja, Urij, Sant Antoni, Sigirin, Toresela-Tavern, Valcola.
Stat de l'Austria
Gh'hann una soa Dieta e 'n so leader, ciamad Landeshauptmann. I competenze che gh'hann incoeu revarden soratut el desvilup territorial, la protezzion de l'ambient e di sgioven, la cascia e di robe de sanità e de welfare, ma el Landeshauptmann a l'è, a bon cunt, quell che 'l aministra la pupart de la lesg federal in del so territori.
Anca se inn no inscì autonom, i austriegh despess defenden quell poch de sovranità che ghe resta e l'è no rari identifegàss prima cont el Land e poeu con l'Austria intrega.
Burón
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Grace Meng
La Grace Meng (Queens, 1º otober 1975) a l'è una statunitensa, representanta del.
Sid Vicious
El Sid Vicious (John Simon Ritchie, Lundra, 10 magg 1957 – New York, 2 febrar 1979), a l'era un bassista inglés che 'l sunava in di Sex Pistols. A l'è mòrt per un'overdose d'eruina quand che 'l gh'avéva dumà 21 agn. El Sid Vicious l'è cunsideraa vün di simbul del punk. El suranòm "Vicious", che'l vör dì catif, ghe l'aveva daa l'amis Johnny Rotten.
Oblast de Vinnycja
L'Oblast de Vinnycja (Вінницька область in ucrain) a l'è un oblast de l'Ucraina con caploeugh Vinnycja, in pè del 27 febrar 1932. El so governator a l'è Vladyslav Skalsky e 'l confina con oblast' di Chmel'nyc'kyj, oblast' di Žytomyr, oblast' di Kirovohrad, oblast' di Odessa, distret de Ocnița, distret de Dondușeni, distret de Soroca, distret de Camenca, oblast' di Černivci, oblast' di Kiev e oblast' di Černihiv.
Partizzion
L'è partid in distret de Teplyk, distret de Pohrebyšče, distret de Bar, distret de Vinnycja, distret de Beršad', distret de Hajsyn, distret de Žmerynka, distret de Illinci, distret de Kalynivka, distret de Kozjatyn, distret de Kryžopil', Lypovets Raion, distret de Lityn, distret de Mohyliv-Podil's'kyj, distret de Murovani Kurylovec'kyj, distret de Nemyriv, distret de Orativ, distret de Piščanka, distret de Tyvriv, distret de Tomašpil', distret de Trostjanec', distret de Tul'čyn, distret de Chmil'nyk, distret de Černivci, distret de Čečel'nyk, distret de Šarhorod e distret de Jampil'
Mirambel
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Anubias gracilis
Ul Anubias gracilis l'è una pianta aquatega che la ghe partegna a la fameja di Araceae.
Gesa di Sant Bortolomee e Lissander di Bergamasch
La Gesa di Sant Bortolomee e Lissander di Bergamasch a l'è la gesa nazional di bergamasch de Romma, che la se fascia in su la Piazza Colonna. Fàda su in del secol quell de 16, l'è dada poeu del Papa Benedett XIII a la congrega di bergamasch. In la gesa, a navada unega, el gh'è 'n cartell in toscan e bergamasch che 'l invita i pellegrin a andàgh dent, e gh'è 'na statova del cardinal Giusepp Antoni Furett, bergamasch, e 'n litratt del Papa Giovann XXIII.
Polán
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Vitznau
Vitznau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lucerne, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.76 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Vitznau al se tröva a una altitüden de 438 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arth (SZ), Ennetbürgen (NW), Gersau (SZ), Weggis. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Temp
Ol temp l'è un concet fiseg qe tuts a'm sperimenta quotidianament, qe però l'è malfar definir formalment. S'pœl partir de la nozion qe i events fiseg i vegn un dop de l'olter, e qe ol temp l'è la scala ind la quala qests events i è mesurads: s'pœl percepir o mesurar l'orden dei aveniments ind el temp, e anc la quantitaa de temp qe la passa intra duu de lor.
In fisega ol temp l'è una quantitaa scalara, con simbol t. L'unitaa de misura del sistema internazional l'è 'l segond. El sistema dei ore e menuts dovrad normalment ind la veta quotidiana al se basa in sul segond: un menut l'è fait de 60 segonds, e una ora de 60 menuts. A un olter livell, ol calendare al se strutura in dé, mis, e agn.
Arderigh de Milan
miniatura|El El  (Milan, ... - Milan, ...) a l'è stad un prelad milanes, arcivescov de Milan.
Per la tradizzion popolar, a l'era member de la familia di Cotta, ma gh'è nissuna proeuva a sostegnìll.
Prima Curinz Capitel Vott
Capitel Vott
1E sü i robb che hinn sacrifegaa a i iduj, savèmm che nümm tücc gh'èmm cugnussénza. La cugnussénza la sgunfia sü, ma 'l bén el fa sü; 2Se quajdün el pensa che l'ha savüü quajcossa, l'ha minga anmò savüü cuma gh'avarìuv de savè; 3E se quajdün el vör bén Diu, lü l'è cugnussüü de Lü.
4Dunca, sü i mangià che hinn sacrifegaa a i iduj, savèmm che un idul in del mund l'è nagott, e che 'l gh'è no nissün diu, se no el Vün. 5Già che anca se gh'hinn quij che hinn ciamaa «di», se in del cél o sü la tèra, propi cuma gh'hinn tant di e tant signúr,
6ma a nümm el Pader l'è vün Diu,
del qual hinn tüsscoss e nümm in de Lü,
e vün Signúr Gesü Crist,
per mèzz del qual hinn tüsscoss e nümm per mèzz de Lü.
7Ma la cugnussénza la gh'è no in de tücc; e quij per custüm de l'idul fin a adèss mangen cuma sacrifegaa, e la lur cuscénza, perchè l'è dèbula, l'è cuntaminaa. 8Ma el mangià el me presenta no a Diu; né se mangium, gh'èmm tant mén, né se mangium, gh'èmm tant püssee. 9E vedii che forsi chèsta vostra auturitaa la devegna no una prèja de scarpüsc per i dèbuj. 10Già che se quajdün el te ved, tì che te gh'hee cugnussénza, racaa giò a mangià in d'un témpi d'iduj, la sua cuscénza, degià che l'è dèbula, la sarà faa sü a mangià i robb che hinn sacrifegaa a i iduj? 11Già che lü che l'è dèbul l'è destrütt per via de la tua cugnussénza, el fradèll per via del qual Crist l'è mort. 12E quand pechii inscì cuntra i fradèj e ferii la lur cuscénza dèbula, pechii cuntra 'l Crist! 13Dunca, se 'l mangià el fa che 'l mè fradèll el peca, mangiaruu mai pü la carna, per fà no che 'l mè fradèll el peca.
Casej
Casej (it. Casiglio) a l'è ona frazzion del comun brianzoeu de Erba, in de la Provincia de Comm.
Poteč
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Servizzi ferroviari metropolitan de la Tripla Città
El Servizzi ferroviari metropolitan de la Tripla Città a l'è 'n servizzi ferroviari suburban che 'l quatta i città polacch de Gdańsk, Sopot e Gdynia, l'inscì ciamada Tripla Città, e Słupsk.
Storia
El primm tocch de la red, in la zòna de Danziga, a l'è staa avert in del 1951, in tra el 1952 e 'l 1957 a l'è faa su 'n bel tocch de la red, quell principàl. Dal 2005 al 2012 la linia per Nowy Port a l'è stada sarada, incoeu a l'è doperada domà per i manifestazion.
Servizzi
El servizzi el dopera 'na linia singola, elettrificada, che la corr per la pupart arènt al Mar Baltich. A segonda de l'orari, gh'è 'na frequenza de 6 a 30 menut.
Tiszagyenda
a l'è un comun del Distret de Kunhegyes, cont una popolazzion de abitant.
Servizzi ferroviari metropolitan de la Tripla Città
Servizzi
El PKM el gh'ha el sò biliett special, separaa de quell urban di àlter città.
Material rotabil
I primm mezz doperaa eren tolt de la S-Bahn de Berlin, daa 'me dagn de guerra e modifegaa per andà cont la cadenaria. Al dì d'incoeu a hinn doperaa i elettrotreni PKP EN71 e EN57.
1889
El 1889 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Quintela de Leirado
Quintela de Leirado l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Strážovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Manasse d'Arles
miniatura|Stema arcivescovil El  (Arles, ... - Arles, 959) a l'è stad un prelad provenzal, arcivescov de Milan e de Arles e vescov de Trent, Mantoa e Verona.
Pont da Tresa
Pont da Tresa (Ponte Tresa) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan, in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 785 abitant e una süperfiss de 0.28 km² (l'è 'l cumün pussee picenin de tüta la Svizzera), e al se tröva a una altitüden de 277 meter sura al livel del mar.
Stazion de Polignano a Mare
La Stazion de Polignano a Mare a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Pont da Tresa
El cumün de Pont da Tresa a l'è tacaa ai cumün de Caslan, Cröj, Lavena Pont (IT).
Miravete de la Sierra
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Polignano a Mare
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Saint-Georges-d'Espéranche
Saint-Georges-d'Espéranche l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Heyrieux, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 270 méter a 'na altèsa màsima de 460 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Georges-d'Espéranche l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ghidisöl
Ghidisöl (nòm uficiàl en Italià: Guidizzolo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Cavriàna, Sarezére, Gùit, Médule e Sulfrì.
Rohrdorf (DE-BW)
Rohrdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Calw. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 3.93 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
thumb|left|200px|Center del paes El cümü de Rohrdorf l'è sitüàt de la bànde de la Forèsta Négra (Schwarzwald), a 'na altèsa de 418 méter sura 'l leèl del mar.
Ericaceae
Le Ericaceae i è 'na famìa botànica de piànte che aparté a l'ùrden de le Ericales.
Sistematica
La famìa de le Ericaceae la töl dét presapóc 100 zèner e 3300 spéci. 'Na ólta l'ìa dividìda en trè sótafamìe ma a la situasiù dei stüde del dé d'encö la vé spartìda en òt sotafamìe:
Zèner
thumb|right|250px|Rhododendron fortanei
Lengua sardagnöla
El sardagnö (nom nativ sardu o limba sarda in lugudüres, lìngua sarda in campidanes) l'è una lengua che la fa part del grüp rumanz di lenguv indoeuropej. L'è parlaa int l'isula de la Sardegna. L'è classificaa tra i lenguv rumanz ucidental e tanta stüdius i la cunsideren la püssee cunservativa tra i lenguv ch'i venen dal latin. I so dü variant principal j'hinn el campidanes e el lugudüres-nuores.
Dal 1997 l'è lengua uficial de la Sardegna, insema a la lengua uficial del Stato italian.
Isasca
Isasca (en piemontés: Isasca) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 111 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brondello, Brossasco, Martiniana Po, Venasca.
Stazion de Porteghett-Luisagh
La Stazion de Porteghett-Luisagh a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Oblast de Ternopil'
L'Oblast de Ternopil' (Тернопольская область in ucrain) a l'è un oblast de l'Ucraina con caploeugh Ternopil', in pè del 4 dicember 1939. El so governator a l'è Volodymyr Trush e 'l confina con oblast' di Leopoli, oblast' di Ivano-Frankivs'k, oblast' di Chmel'nyc'kyj, oblast' di Černivci e oblast' di Rivne.
El gh'ha 1052312 abitant e l'è grand 13823 chilometer quadrad.
Rairiz de Veiga
Rairiz de Veiga l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Pepino (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Ortografia
L ' ortografia (del grec ὀρϑογραϕία (οῤϑός (orthós) = dreit, just + γραϕία (graphía) = grafia) l'è la part de la gramatega qe la g'ha denter l'insema dei norme qe i regola la manera justa de scriver una lengua. In grafemega, ol termen "sistema de scriitura" a l'è preferid a "ortografia".
Nydia Velázquez
La Nydia Velázquez (Yabucoa, 28 marz 1953) a l'è una statunitensa, representanta del.
Paršovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Teyran
Teyran l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Castries, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
1883
El 1883 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Teyran
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 45 méter a 'na altèsa màsima de 122 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Teyran l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pohořelice (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Rost
El rost a l'è una tecnega indova che se dopera l'aria colda per coeuser un quajcoss, soratut carna o vegetai. A dàgh savor ai rost a inn soratut la reazzion de Maillard e la caramelizazzion. El rost "giust" el dopera minga l'aqua e 'l se fa in d'un forna o compagn, ma se po fà un brasad in pentola e inscì se doperarà un poo de liquid.
In la cusina europea, el rost a l'è anca una preparazzion, indova che se liga la carna e la se coeus.
Antéra
thumb|Fiùr de [[Hippeastrum, endóche se èt bé le antére ensìma a ogna filamènt.]]
Endèle piànte angiospèrme, l ' antéra l'è la part terminàl del stam de 'n fiùr. L'è 'na strütüra omòloga ai microsporàngi che se tróa 'ndele piànte che fa part de ótre sotadiviziù. El g'ha la funsiù de fa sö 'l pòlen. (La paròla la vé del gréco anteros, che öl dì fiurìt, e la se refers al fat che la prezènsa che sàlta bé a l'öcc de le antére l'è sègn de compléta fiuridüra del fiùr (antézi).
Ògna stam de sòlet l'è furmàt de 'n filamènt e de 'na antéra, fisàda a lestremità del filamènt. Se dis de le antére che i è estrórse demài che 'l filamènt el se tàca a l'antéra co la sò fàcia estèrna (chèla piö delóns de l'as fiuràl), e le se ciàma intrórse endèl càzo contràre, che però se 'l tróa méno de spès.
La antéra tìpica de le angiospèrme de sòlet l'è custitüìda de dò parcc, tacàde l'öna a l'ótra, ciamàde téche, ünìde 'nsèma de 'na zòna ciamàda conetìf, che l'è ach la zòna 'ndóche la antéra la se tàca al filamènt. Se se g'hès de taià l'antéra en perpendicolàr al sò as, se pödarès véder che ògna antéra la g'ha dét giü o du sach pulìnich che i se destènt sö töta la longhèsa.
L'antéra l'è 'na strütüa deiscènta, cioè, che se spàca de per sò cönt per fà nì fò 'l pòlen. Ògna sach pulìnich el se dervarà de sòlet conden tài longitudinàl (per lónch) de 'ndóche saltarà fò 'l pòlen.
thumb|Schéma de 'na antéra en sesiù trasversàla. 1: [[Filamènt (botànica)|Filamènt; 2: Téca; 3: Conetìf (i vas cundutùr en rós); 4: Sach pulìnich (ciamàt apò sporàngio).]]
Münnerstadt
Münnerstadt l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bad Kissingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 93.11 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Münnerstadt la se tróa a 'na altèsa de 236 méter sura 'l leèl del mar.
Molinos (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Carinzia
La Carinzia (in todesch Kärnten, in sloven Koroška) a l'è vun di noeuv Stat de l'Austria e, de lor, quell pussee a Sud. El gh'ha 'na quaj minoranza slovena, reson che la Jugoslavia l'ha provad a ciapàlla un para de voeulte, ma i so abitant hann semper scernud de restà sota Viena.
Adelman de Milan
miniatura|Stema arcivescovil El  ( ... - dicember 956) a l'è stad un prelad milanes de origin lombarda antiga, arcivescov de Milan del 974 al 979
Carinzia
A l'è partida in do cità statutarie - Klagenfurt e Villach - e vot distret:
Sistema sanitari
El sistema sanitari a l'è l'organizzazion che la se occupa de dà l'assistenza sanitaria e de soddisfà i besogn sanitari de la popolazion.
Anubias heterophylla
Ul Anubias heterophylla l'è una pianta aquatega che la ghe partegna a la fameja di Araceae.
Sistema sanitari
Obietiv e composizion
A fà su 'n sistema sanitari gh'è 'n quajvun che 'l paga, che 'l pò vess on ent unegh, pussee ent o i utent, i operator, che hinn i ospedaa, i medegh de familia, i clinegh, i center de cura, i ambulanz, i farmacij e di voeult anca i ottegh e i cavadent.
Sistema Bismarck
El sistema Bismarck, inventaa del cangeler Otton de Bismarck, el preved di sigurazion sociai sanitari in concorrenza pu o manch libera in tra de lor, ciovè che in d'on quaj Stat 'na personna l'è libera de cattà foeura la soa sigurazion menter in alter l'è ligada al sò mestee. Di esempi de Stat cont el sistema Bismarck a hinn la Germania, la Cechia, l'Austria, la Svizzera e i Pajes Bass.
A segonda del Stat el gh'è 'n roeul pu o manch marcaa del governo: per esempi la sanità todesca l'è retengnuda proppi vesina a l'utent final che l'è liber fiss de scernì e la pupart di ospedaa a l'è privada o di università menter in di Pajes Bass i longhdegenz a hinn per la pupart pagaa del Stat.
Sistema Beveridge
El sistema Beveridge, inventaa del William Beveridge, el preved che la ghe sia 'n unega organizzazion dependenta del Stat dedicada a la sanità e che la sibia finanziada de la fiscalità generala. Di esempi a hinn el Regn Unii, la Spagna e l'Italia.
In 'sti sistema la pupart di operator a hinn publegh o di privaa che però a hinn parifegaa al publegh in regimm de convenzion.
Sistema de sigurazion nazionala
El sistema de sigurazion nazionala el preved che tucc i resident paghen cont i sò tass 'na sigurazion nazionala e che poeu el Stat el paga i sò cur press i ent de soa scerna, despess privaa, compagn de la Corea del Sud, del Giappon, de Taiwan e del Canada. 'Sti sistema despess hinn consideraa sistema sanitari a du nivej, perchè el Stat el quatta domà 'na part di cur e per el rest bisogna pagàj o fàss 'na sigurazion pussee per quattàj.
Sistema messedaa
Esisten anca di sistema messedaa: per esempi el sistema sanitari de la Slovacchia el gh'ha di element sia del sistema Bismarck che de quell Beveridge menter in Ispagna gh'è di fond publegh che hinn gestii di privaa. In di Stat Unii l'è staa parpognuu pussee de 'na voeulta de creà 'n sistema messedaa cont ona opzion publega in concorrenza con quej privaa per sostituì i sussidi a la sanità compagn de Medicaid e Medicare.
Sistema "de la saccoccia"
El sistema de la saccoccia a l'è quell indova che i personn paghen direttament per i cur che se scernissen. L'è pussee spantegaa in di zonn rurai di Pajes pover compagn de la Cina e de l'India e per i sgent che gh'hann minga la sigurazion in di Stat Unii. In geneai di element indova che per curàss bisogna tirà foeura i danee de la saccoccia gh'è in tutt el mond, ma revarden despess di cur secondari o pussee specialistich.
Finanziament del sistema sanitari
I sistema pòden vess finanziaa in pussee de 'na manéra: el finanziament general el pò rivà di tass (tipegh del Beveridge e del modell de sigurazion nazional) o di sigurazion sociai che hinn ciapaa 'me percentoal di salari (tipegh del Bismarck) o de 'n mes'ciott in tra i dò.
I operator sanitari pòden dipend del sistema e donca vess pagaa 'na cifra fissa o vess in regimm liber e vess pagaa del sistema a prestazion e l'è anca possibel che ghe sia on regimm messedaa indova che 'na part de servizzi a l'è pagada a cifra fissa menter 'n oltra a servizzi. Di alter robb che costituissen di entraa per i operator a hinn i servizzi pagaa direttament de la saccoccia e, soratutt per i ospedaa, i donazion di benefattor.
In d'on quaj Pajes l'è sperimentaa anca el modell di cunt de sparagn medegh, ciovè 'n fond personal che l'è pagaa de mes in mes e 'l pò vess doperaa per di cur.
Ministrazion del sistema sanitari
De solit la ministrazion del sistema sanitari a l'è fada del governa in collaborazion cont i operator e di voeult anca i aziend di medesinn e i offiziai de la salut publega. I mesur ciappaa revarden soratutt l'espansion del sistema sanitari, la reduzion di malattij contagios cont i vaccinazion o di alter mesur preventiv e, soratutt al dì d'incoeu, el trattament di malattij cronegh compagn del diabete o de l'HIV.
Tiszaföldvár
a l'è un comun del Distret de Kunszentmárton, cont una popolazzion de abitant.
Sistema sanitari
Resultaa di sistema sanitari
Gh'è pussee manér de valutà i resultaa di sistema sanitari, che varien de 'na mera division in tra la spesa e l'aspetattiva di vita compagn de l'indes Bloomberg, a di sistema che valuten 'n mugg de parameter compagn de l'accessibilità, de la qualità e del desvilupp comé l'Euro Health Consumer Index.
De solit, almen in Europa, i sistema Bismarck se demostren pussee de qualità e accessibij di sistema Beveridge, che riessen e vess competitiv domà in Scandinavia indova che gh'hann di caratteristegh tipicament bismarckiann compagn de 'n fort des'centrament e de 'na franchigia, ma in media a l'è possibel 'vègh on sistema Beveridge anca cont ona bassa spesa menter per on Bismarck a l'è pussee diffizil, anca se gh'è di eccezion compagn del sistema sanitari israelian in del mond.
L'è de notà che i dò Pajes cont i pussee lecc per personna al mond a hinn Pajes cont el modell de sigurazion nazionala, ciovè la Corea del Sud e 'l Giappon e di analista retegnen che la reson la sibia la possibilità de dervì liberament i ospedaa e quell con pussee in Europa, la Germania, ròba dovuda segond ai studi a l'assenza storega de 'n monopoli publegh in sui ospedaa e a di legg che garantissen la concorrenza.
Frigento
Frigento l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 4.125 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 111 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carife, Flumeri, Gesualdo, Grottaminarda, Guardia Lombardi, Rocca San Felice, Sturno, Villamaina.
Transistor
I transistor (parnonziaa sia a l'inglesa che a la lombarda) a l'è on dispositiv elettronich inventaa in del 1947 di Bell Laboratories de la AT&T e che se pò doperà 'me interruttor o amplificator. Granda revolizion in del mond elettronich, l'ha faa vinc ai sò inventor, Walter H. Brattain, John Bardeen e William Schockley, el Premi Nobel per la Fisica in del 1956.
El transistor, faa de on material semiconduttor, el gh'ha trii pòli e se l'è dada 'na tension a dò di pol a l'è possibil regolà l'elettricità del sistema e donca amplificà la sortida del transistor. L'è possibil anca doperàll 'me interruttor boolean per fà di circuitt che se pòden doperà in l'informatega.
Schömberg (Calw)
Schömberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Calw. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 37.22 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schömberg l'è sitüàt de la bànde de la Forèsta Négra (Schwarzwald), a 'na altèsa de 650 méter sura 'l leèl del mar.
Châteauneuf-de-Bordette
Châteauneuf-de-Bordette l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Nyons, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
Forino
Forino l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 5.087 abitàncc, 'na superfìce de 20,49 km² e 'na densità de 254 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bracigliano (SA), Contrada, Monteforte Irpino, Montoro Inferiore, Moschiano, Quindici.
Oblast de Sumy
L'Oblast de Sumy (Сумська область in ucrain) a l'è un oblast de l'Ucraina con caploeugh Sumy, in pè del 10 genar 1939. El so governator a l'è Mykola Klochko e 'l confina con oblast' di Černihiv, oblast' di Poltava, oblast' di Charkiv, oblast' di Belgorod, oblast' di Kursk e oblast' di Brjansk.
El gh'ha 1094284 abitant e l'è grand 23834 chilometer quadrad.
Bustillo del Páramo
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Thézan-lès-Béziers
Thézan-lès-Béziers l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Murviel-lès-Béziers, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 15 méter a 'na altèsa màsima de 132 méter söl leèl del mar.
Cassina Mata (Paderna Dugnan)
miniatura|On tram se la Milan-Limbiaa Cassina Mata (Cassina Amata) l'è voeuna di sett frazion del comun milanes de Paderna Dugnan. La confina a sud con Dugnan, a est cont Inciran, a nòrd con Palazzoeu e a òvest cont el comun de Senagh.
Stòria
Cassina Mata l'è nassuda 'me borgh agricol. Ai temp di piev l'era on comun che 'l partegniva a la Piev de Des. Ai temp del Napoleon (1810) al comun hinn staa taccaa quei de Cassina Noeuva e Palazzoeu; l'ann dòpo, Cassina Mata e Cassina Noeuva hinn staa taccaa a Senagh, menter Palazzoeu l'è staa daa a Vared. Tucc quei centri hann retrovaa l'autonomia quand che hinn tornaa i Austriegh.
L'indipendenza de Cassina Mata l'è durada poeu fina al 1869.
Magnacavàl
Magnacavàl (nòm uficiàl en Italià: Magnacavallo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bufrànch, Carbunèra, Pòs, Réar, Sèrmad e Vìla Póma.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Magnacavàl l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Saint-Georges-de-Commiers
Saint-Georges-de-Commiers l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Vizille, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Faverges
<
Faverges l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Faverges, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 25.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 472 méter a 'na altèsa màsima de 2063 méter s.l.m.
Riferimèncc
thumb||Faverges, au fond le [[Mont Blanc.]]
Weggis
Weggis a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lüzerna, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 25.29 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Weggis al se tröva a una altitüden de 435 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arth (SZ), Ennetbürgen (NW), Greppen, Küssnacht (SZ), Meggen, Stansstad (NW), Vitznau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Ormea
Ormea (en piemontés: Orméa) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.966 abitàncc, 'na superfìce de 124 km² e 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alto, Armo (IM), Briga Alta, Caprauna, Cosio di Arroscia (IM), Frabosa Soprana, Garessio, Magliano Alpi, Nasino (SV), Pornassio (IM), Roburent, Roccaforte Mondovì.
Cassina Mata (Cantù)
La Cassina Mata (it. Cascina Amata) a l'è ona frazzion del comun comasch de Cantù.
1879
El 1879 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Podkopná Lhota
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Lou Dalfin
I Lou Dalfin a hinn un grüp de müsega folk e folk-rock ucitan fundaa del Sergi Berard in del 1982.
Stavěšice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Valpert de Milan
miniatura|Stema arcivescovil El  ( ... - Milan, ...) a l'è stad un prelad milanes, arcivescov de Milan del 953 al 970.
Per la tradizzion popolar, minga corroborada di font, a l'era member de la familia di Medegh milanes.
Pelahustán
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Monforte de Moyuela
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Tiszaderzs
a l'è un comun del Distret de Tiszafüred, cont una popolazzion de abitant.
Bindella (Monguzz)
La Bindella (it. Cascina Bindella) a l'è ona frazzion del comun brianzoeu de Monguzz, in de la Provincia de Comm.
Purza
Purza (Porza) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 1477 abitant e una süperfiss de 1.6 km², e al se tröva a una altitüden de 483 meter sura al livel del mar.
El cumün de Purza a l'è tacaa ai cumün de Svizzera, Cuman, Cüreja, Lügan, Savusa, Vescia.
L'è el paes indue che l'è nassüü el pilota de Formula 1 dei ann '70 Clay Regazzoni.
Yvette Clarke
La Yvette Clarke (New York, 21 november 1964) a l'è una statunitensa, representanta del.
Flamengh
Flamengh (Vlaams in ulandes) se riferiss a la variant ulandes parlaa in Belgi (Belgisch-Nederlands in ulandes), e precisament int la region di Fiander (Vlaanderen) che la gh'ha pü o meno 6 milion d'abitant.
El Pader Noster flamengh
Onze vader, die in de hemelen zijt, geheiligd zij uw naam, ons toekome uw rijk, uw wil geschiede, op de aarde als in den hemel. Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schulden, gelijk wij vergeven onze schuldenaren. En leidt ons niet in bekoring, maar verlos ons van den kwade, amen.
(ciapaa de chì)
Partutovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Québec (pruinsa e nasiù)
right|250px|thumb|Ol teritòre del Québec
Ol Québec (Quebec in Ingles; Kupek in Cree; Kupaik in Inuit), suernominàt la Belle Provincie, l’è öna pruinsa e dal 2006 pò öna nasiù francòfuna del Canada.
Geograféa
Ol Québec l’se tróa 'n del tòch a matina (èst) del Canada sö i rie de ‘l Atlàntech e l’ cunfina co i Stacc Ünìcc a mesdé (sud) e co i ótre pruinse canadése del New Brunswick a matina (èst), de Terranova a mut (nòrt) e de 'l Ontario a sira (òvest).
Ol Québec l’è quase töt pianegiànt e ‘l tòch piö a mesdé l’è caraterişàt da la al del fiöm San Lorèns che l’ se slarga fò a fà ü estüare pròpe grant. L’è pròpe sö i rie del fiöm che la stà la gran part de la popolasiù quebecuasa e che i se tróa i sità piö ‘mportànte: la capitàl Qubéc e la gran sità de Montreal.
Ol Québec l’è la pruinsa piö granda del Canada e la segónda per popolasiù (piö o méno sèt miliù de persune) dòpo 'l Ontario e i abitàncc del Québec i è ciamàcc Québécois i òmegn e Québécoise i fómne.
La lèngua
Ol Francés del Québec l’è stai portàt dai imigràcc fransès riàcc in Québec in di sècoi XVI – XVIII e che i vegnìa per lo piö da i tère a mut – sira (nòrt -est) de la Fransa, perciò ol Francés del Québec l'è basàt er lo piö sö di patois d’oil, sura de töt normand, picard, poitevin e saintongeais.
La stòria: da la preistòria a la Nouvelle France
Ol Québec l’éra abitàt şamò 2000 agn prima de Crést e sömèa che i prim esploradùr riàcc in Québec da l’Eüròpa i sìes istàcc i Vichinghi, po’ fòrse i è riacc pò i Normani, ma de sìgùr gh’è che in del 1524 Gioàn da Verrazano ‘ntàt che l’ sircàa tra la Florida e Terranova öna via che l’ la menès ‘nfina al Pacìfech l’è menimà finìt in del estüare del San Lorèns e l’à scuprìt ol Québec che la söbet ciamàt Nouvelle France che l' völ dì Nöa Fransa.
Ol Jacques Cartier, che l’ rìa ‘n del 1534, l’è ‘l prim esploradùr di tère del Québec e a chèl època abitade da popolasiù ‘ndigene come i Inuit, Irochés (Mohawks), Innus, Cris, Algonchì, Atikamekw, Mi'kmaq, Ürù-Wendat, Abenaki, Malécites e Naskapi.
Ol Cartier l'à esploràt la al del fiöm San Lorèns in del 1535, ma la prima colonia l' stacia fundada dóma ‘n del 1540.
A chèl època col nòm de Canadà se intènt dóma la al fiöm San Lorèns e da lé i Fransés i rierà fina al Mar di Caraibi, desà che i conquisterà öna fèta de tèra 'n del mès di Stacc Ünìcc per lo piö la al del Misisipi, che le rierà şó fina a la Lüisiana e a New Orleans. La Nouvelle France l'éra facia dal Québec, da l'Acadia e da la al del Misisipi.
La storia: ol Québec sóta i 'nglés
Ol Québec l'è restàt fransés ‘nfina al 1763, quando a la fì de la Guèra di Sèt Agn l'è pasàt a i Inglès: co la Proclamation royale del 1763 i ‘nglés i à stabilìt che ‘n Québec la religiù üficiala l’éra dóma chèla Protestànt e i pòscc statài i spetàa dóma a i protestàncc.
I à però döşìt a la svèlta ricognòs, col Acte de Québec, la lèngua fransésa e la religiù catòlega in del 1774 per pura che i Québecuas i ciapès a fà di riòlte compàgn di colòni di 13 colònie americane che i sarès prèsto dientàcc i Stacc Ünìcc.
Dòpo che i è nasìcc i Stacc Ünìcc i colòni 'nglés che i völia restà fedéi a la Gran Bretagna i s’è rifügiàcc a sira del Québec e l'è nasìt isé l' Ólt Canada (adès Ontario) e ‘l Québec l’è dientàt ol Bas Canada. L’è nasida isé la distinsiù tra ü Canada ‘nglés e ü Canada fransés, legalişàda col Costitutional Act del 1791.
Ol Costitutional Act però l’à mia portàt la democrasia e la parità tra Inglés e Fransés, tat che ‘n del 1834 ol Parti Patriote l’à presentàt a i istitusiù britàneghe ü docümènt con 92 richièste per rià a igà ü Gouvernement Responsable, cioè ü goèrno che l’ pödès fà desperlü i legi e catà fò i ministri per ol Bas Canada, menimà de ès sèmper töt in di mà del goernadùr inglés.
I canadés - fransés i lamenta pò che l’éra malfà per lur riaga a ciapà di tòch de tèra in di nöf teritòre che de manimà i vegnia conquistàcc a sira (est).
In del 1835 l'è riàt ol Lord Gosford per tratà con chèi del Parti Patriote che i èra facc i richièste, ma dòpo che Londra la s'è refüda ach adóma de considerà i 92 richièste, l'è s-ciopada fò riolusiù guidada dal Louis-Joseph Papineau. Pò i canadés – inglés de ‘l Ólt Canada i se ribelàcc a i ‘nglés e i éra güidàcc dal William Mackenzie, ma i dò riòlte i è però stace schisade da i Inglés.
L’è da chèl momènt ché che i canadés - fransés i taca a emigrà in di Stacc Ünìcc tat che in del sécol XIX piö de ü miliù de canadés - fransés i è ‘ndàcc in di Stacc Ünìcc.
In del rapòrt Durham se lès ach che i Canadés fransés i èra ü pòpol inferiùr, sènsa stòria e sènsa cültüra.
Isè ‘n del 1840 Londra l’à otàt l’Act of Union che l’ à decidìt de mèt insèma i dù Canada con ü parlamét adóma, 'ndóe che i Canadés inglés e i Canadés fransés i gh’avrès üt l’istès nömer de depütàcc, ach se la popolasiù franséşa l’éra de piö de chèla ‘ngléşa.
Pròpe ‘n chi agn lè i ‘nglès i à tacàt a ciamàs Canadès e i Fransès, che i s’è fàa ciamà dóma Canadés da piö de 200 agn, per mia ès confondìcc, i à tacàt a fas ciamà Canadès fransés.
In del 1849 l’è nasìt ‘l prim goèrno responsàbel, ma uramai i Canadès fransés i éra de méno de chèi ‘nglés: ol goèrno responsàbel per lo mèno l’à però permetìt de mantègn la calma tra i dò anime del Canada e dal 1864 s’è tacàt a parlà d'öna üniù federala che la gh'è söbet piaşida a Londra.
La storia: la Confederasiù Canadéşa
Isé, co l’Acte de l’Amérique du Nord britannique, s’è creàt öna confederasiù canadeşa che l’è stacia proclamada ol prim de löi del 1867: a i dò Canada, che i à cambiàt nòm, dezà che ‘l Bas l’è dientàt ol Québec e l’ Vólt l’è dientàt ‘l Ontario, i s'è tacàcc ‘nsèma pò 'l Nöf Brunswick e la Nöa Scosia.
La creasiù d'ü Stat Québecuas, ach se pruinsàl, l'à permetìt a i Canadès fransés de riaga a perdès mia 'n del nömer sèmper piö grant di Canadès Inglés, desà che 'n del Québec i gh'è riàcc a conservà la magiuransa e a goernàs alméno 'mpó desperlùr, ach se i éra sèmper sóta ü goèrno sentràl bèl fórt.
La lège costitusiunàla del 1867 l’à confermàt i dispozisiù che i permètia de ricognòs ol caràter particolàr e diferènt del Québec, de fati la ricognusìt ol Code civil du Québec, ol Còdes sivìl del Québec, l’à permetìt de dovrà ‘l Fransés in del Parlamènt e in di tribünài del Québec.
In del 1931 ol Canada l’è dientàt indipendènt dòpo che ‘l Règn Ünìt, co l’Statüt de Westminster, l’à fai nas ol Commonwealth.
Apéna l’è s-ciopàda fò la crisi del Utùer 1970, ol goèrno federàl l’à proclamàt la lège marsiàl e l’à tacàt a mèt ‘n galéra la zèt sènsa
La Gendarmerie royale du Canada (GRC) l’à trafegàt in manéra mia legàl cóntra i ‘ndipendentìst canadés cóme l’è pò stacc stabilìt da la Comisiù Keable.
In del 1976 l’è ‘ndàcc al potèr ol prim goèrno secesiunìsta güidàt dal René Lévesque che ‘n del 1980 l’ ghe riàt a tirà ‘n pé ol prim referèndum per l’indipendènsa del Québec
In del 1982 ol Québec l’à refüdàt la nöa Costitusiù Canadéza.
In del şögn del 1995 ol BQ, ol Parti Québécois, e l'Asiù Democratéga del Québec i à portàcc inàcc ü referendum per l'indipendènsa del Québec. Al referendum ol NO l’à enşìt dóma per ol 0,8% (50,4%) piö o méno 45.000 vóti. In del 2006 ol goèrno sentràl canadés l’à döşìt ricognòs ol status de nasiù al Québec e i sostenitùr de l’indipendènsa i à prometìt che i turnerà a domandà ün óter referendum. E s'è pò saìt che fòrse in del referèndum del 1995 ghe sarès istài dét di imbroiàde fàcie da la Option Canada, öna spéce de organizasiù mèsa clandestìna del goèrno federàl
La bandéra
right|300px|thumb|La bandéra del Québec
La bandèra üficiala del Québec, suernominada le Fleurdelisé, l’à gh’à öna crus d’arşènt (che la diènta bianca sö la stòfa) sö ü fónt blö; sö töcc i quàter quarcc blö gh’è sö ü fiurdalìs d’arşènt, che l'è 'l sìmbol de la Nuovelle France.
La crus d’arşènt la stà a significà ü paìs catòlech e l’è ü sìmbol che l’nas in del mèdioéf, menimà ‘l colùr blö, a parti dal an méla, l’ regórda la Fransa.
La bandèra l’è stacia istitusiunalişada dal goèrno de Maurice Duplessis, ol 21 de şenér 1948.
I óter sìmboi
300px|right|thumb|La tàrga de öna màchina quebecuàza
Ol motto del Québec l’è Je me souviens che l’ völ dì me regórde.
Ol Québec l’ gh’à mia ün ino üficiàl, ma se considera Gens du pays di Gilles Vigneault come ino e de spès l’è sunàt sura de töt dai ‘ndipendentìst.
Fontanarosa
Fontanarosa l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 3.450 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 216 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gesualdo, Grottaminarda, Luogosano, Mirabella Eclano, Paternopoli, Sant'Angelo all'Esca.
Autotreno TN ATR 125
L'Autotreno TN ATR 125 a l'è on autotreno faa su in 11 unità dal 2011 per el servizzi regional de la Trenord de la Stadler Rail, part de la familia Stadler GTW 4/12. A l'è alimentaa a Diesel e l'è on treno bloccaa a 4 cass de che 2 a hinn motris.
A l'è doperaa in su la linia S7 del servizzi ferroviari suburban de Milan, che 'l passa via Molten in su 'na linia senza elettrificazion per la pupart de la tratta, e in sui relazion regionai Bressa-Isee-Edol, Pavia-Lissandria, Pavia-Codognol e Pavia-Vercej.
Maurizio Mosca
- Vun di intervent del Mosca, faa dopo che vun l'ha ciamaa in diretta per digh che l'han vist a crompà de la droeuga, che l'è deventaa on fenomen de Internet
El Maurizio Mosca (Roma, 24 giugn 1940 – Pavia, 3 april 2010) a l'è staa on giornalista e conduttor televisiv italian.
In origin autor de la Gazzetta dello Sport, a l'è staa casciaa via dopo avè faa 'n intervista falsa, e l'è 'ndaa a la television 'me opinionista sportiv.
On poo di sò intervent a hinn deventaa protagonista de Mai Dire Gol e 'n quajvun de quest, soratutt quej indova che 'l menasciava de denonzià o de fà menà via la gent, a l'è deventaa anca on fenomen de Internet.
Stazzion de Milan Bullona
Verta in del 1929, l'è stada fada su grazzia a un decret del 1925, che in cambi de l'eletrifegazzion la impegnava i Ferrovie Nord Milan a fà una stazzion al servizzi de Cors Sempion e de la Fera de Milan. La ciapa el nom de una cassina arenta.
El 18 de masg del 2003 a l'è desmetuda e sostituida de la stazzion de Milan Dom, verta de un quaj dì, vist che la linia l'era stada quadruplegada.
Sacch (Coeus)
Sacch (Sacco) l'è ona frazion del comun valtolin de Coeus, in de la Provincia de Sondri. El paes el se troeuva a sud del center comunal, ben denter in de la Val Sgeroeula. A Sacch a gh'è ona veggia cà d'on nodar con dent on afresch, indè che l'è disegnaa on omm tutt pelos e cont in man ona clava, che 'l dis: Ego sonto un homo salvadego per natura, chi me ofende ge fo pagura.
Orenburg
miniatura|Stemma de la cittàa Orenburg (in russ Оренбу́рг [ərʲɪnˈburk]) a l’è ona cittàa de la Russia, in de la part meridionala de la region di mont Urali, capploeugh de la region (óblast’) de Orenburg. La se troeuva in sul fium Ural, a la confluenza cont el fium Sakmàra; el territori de la cittàa el gh’ha on’altezza massima de 154 meter in sul livèll del mar. Al censiment del ann 2016 la gh’era ona popolazion de 562.569 abitant.