cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cupola del cumulonemb
Formazion
Quand che 'l se forma on temporàl, i nivol leven su in verticàl ind l'atmosfera fin tant che la corrent ascendenta del temporal la raggiòng el livèll de equilibri, o ben el pont indoe l'aria che la gh'è intorna la gh'hà l'istèssa temperadura. Quèst "pont de equilibri" chì a l'è despèss la tropopausa. Inveci che segutà a 'ndà su ind la troposfera, la créscita vertical e la nivola, de colp la se ferma, e la taca a créss in orizzontal. La se forma inscì l'incuden in su la scima del cumulonemb.
Clérieux
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Cupola del cumulonemb
Formazion
La cupola del cumulonemb la se forma quand che la corrent ascendent del temporal, per via del slanz caosàa d'ona salida svèlta e de la fòrza de sollevament, la sbora foeura de là del sò livèll de equilibri, e la forma la tipica cupola. Quèst el pò succed con qualsesìa cumulonemb quand che l'instabilità atmosferega l'è molto alta.
Clérieux
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 141 méter a 'na altèsa màsima de 245  méter söl leèl del mar.
Crocus biflorus
Etimologìa
El nòm del zèner (Crocus) el vé del gréco Kròkos, che völ dì “fil de téla” e 'l se referés ai stìgmi bèi lónch e vizìbii en sèrte spéci de chèsto zèner.
El nòm de la spéce (biflorus) el vé del fat che àle ólte el se prezènta condèna 'nfiurescènsa compunìda de dù fiùr.
El nòm scentìfich de chèsta piànta l'è stat definit del botànich scosés Philip Miller.
Descrisiù
L'altèsa de la piànta la vària de 12 a 20 ghèi. La fùrma biològica l'è "geofita bulbùza" (G bulb), che völ dì che l'è 'na piànta erbàcea perène che la g'ha i böcc sotatèra. Endèla stagiù mìa favorévola, la g'ha mìa órghègn aèrei e i böcc i se tróa riparàcc déter endèl bùlbo (órghen de risèrva che töcc i agn el trà fò gamp, fòie e fiùr nöf).
Raìs
Le raìs i è de tìpo fascicolàt e le se fà sö a la bàze del bùlbo.
Fòie
La piantìna la trà fò póche (de 3 a 7) fòie bazài (o radicài) che pàrt diretamènte del bùlbo sotatèra. Le g'ha 'na fùrma lineàr-laminàda ma sitìla condèna rìga 'n mès longitudinàl piö ciàra (l'è 'na scanaladüra); la pàgina superiùra l'è de culùr vért scür, chèla inferiùra la tìra al biànc; l'òrlo l'è apéna apéna riultàt endré, la pàrt terminàl i è arcuàde e riultàde 'n zó. Ghe sarès apò a dèle fòie inferiùre ma de sòlit le se rödés a guàine ciàre ciàre. La larghèsa de la làmina de la fòia l'è de 'n milìmetro o dù. En longhèsa la pöl pasà fò 'l fiùr, ma de póc.
Enfiurescènsa
La 'nfiurescènsa l'è furmàda de sòlit de 'n fiùr apéna (de rar i pöl véser de 2 'nfìna a 5), i g'ha mìa udùr e i è 'nciurcàcc sö e dò o trè spàte membranùze. La fùrma l'è chèla de 'n tüvo drit e lónch che 'nsìma el se dèrf en 6 segmèncc (tépali).
Fiùr
La fiuridüra l'è 'n primaéra (de febrér a bril), ma 'ndèle zòne piö càlde la pöl anticipà 'nfìna a 'n dezèmber.
Fröcc
El fröt l'è 'na càpsula bislónga furmàde de trè vàlve (càpsula triloculàr). La somésa l'è dét endèl fröt l'è nömerùza e l'è furmàda de granì picinì e rotóncc.
Difuziù e hàbitat
L'è prezènte 'n pó sö töta la penìzola itàlica ma de maniéra discontìnua (söl versànt adriàtich el gh'è mìa) e piötòst rar; se 'l tróa 'n Sicilia ma 'n Sardegna 'l gh'è mìa. Sö le Alpi se 'l tróa 'ndèle pruvìnce de Cùneo, Bèrghem, Brèsa e Trènt; Endèle ótre zòne l'è sporàdich. Endèl rèst de l'Europa se 'l tróa suratöt endèi Balcani, 'ndèla Türchia europèa e 'ndèla Anatòlia 'nfìna a la Georgia e al nòrt de l'Iran.
Soià
Soià (en Italià: Soiano del Lago), l'è 'n cümü de de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt en Valtènezi, sö le culìne moréniche del Lach de Gàrda.
El sò teretóre 'l cunfìna coi cümü de Calvagés, Manèrba, Munìga, Padènghe e Polpenàse.
Stória
La prezènsa de l'òm endel teretóre de Soià l'è testemognàda amò de la preistória de le custrusiù palafitìcole retroàda de le bànde de le torbiére de Chisulìne.
Gh'è stàt troàt apò a dei rèscc de abitasiù romàne e 'na làpide de màrmor che adès l'è 'nmüràda endei mür de la canònega. El paés el g'ha patìt dele gran destrüsiù de la part dei ùngari 'ndel 899, e 'n chèsta ocaziù par che sàpe stat distrugìt apò a 'n tèmpio dedicàt a Giove.
Autostrada A1 (Italia)
L'Autostrada A1 (ciamada anca Autostrada del Sol, in italian Autostrada del Sole) a l'è l'ass prenzipad de la red autostradal italiana, che 'l conliga Milan a Napoli a passà per Bologna, Fiorenza e Roma. Verta del 1964, sota el governo de Aldo Moro, a l'è longa 760 km, tucc gestid de Autostrade per l'Italia.
Soià
Stória
Endel Medioévo Soià l'ìa sóta la giürisdisiù del Vèscof de Verùna (amò 'ncö la paròchia de Soià l'è sóta la dioòcezi de Verùna). Endel 1330 el paés l'è pasàt sóta Mastino de la Scala, e piö tàrde a Gioàn de Boémia. Chest'öltem el g'ha cidìt le tère de Soià ai cóncc de Castelbarch per 15 mila fiurì d'ór. Entùren al 1300 i fransescà i g'ha fondàt el monastér de San Ròch, dré a la stràda che mìna a Padènghe.
Autostrada A1 (Italia)
Racord A1 - A51
El racord A1-A51 a l'è longh 1,7 km e 'l conliga, senza continuità, l'autostrada a la Tangenzial Est de Milan e l'è stad fad su quand che l'è stada finida la Tangenzial, se po passagh sora senza pagà el pedagg.
Soià
Stória
Arènt al Castèl gh'è stat fat sö la céza de San Mighél Arcàngel, lüminàda en ocaziù de la vìzita pastoràla del vèscof de Verùna Ermolao Barbaro (1454). Endel 1550 Soià el se destàca de la Piéf de Manèrba. Sóta la duminasiù de Venésia el fàa part de la quàdra de la Valtènezi.
Autostrada A1 (Italia)
Racord A1 - Piazzal Corvet
El racord A1-Piazzal Corvet a l'era part del trat originari de l'autostrada ma a l'è stad declassad quand che l'è stad fad su el conligament con la Tangenzial. El permet el conligament con San Donaa.
Soià
Stória
L'è indicàt come cümü de per sò cönt enfìna al 1928, quan che però l'è stat agregàt al cümü Padènghe. Endel 1947 però l'è stat tùrna dizagregàt e l'è turnàt a fà cümü de per sò cönt.
Autostrada A1 (Italia)
A1 Diramazzion Roma Nord
La diramazzion Nord a l'è longa 23 km e la conliga l'A1, a partì de Fiano Romano, cont el Grande Raccordo Anulare, vesin a la Via Salaria. Fina al 1988 a l'era el trat terminal de l'autostrada intrega.
A1 Diramazzion Roma Sud
La diramazzion Roma Sud la conliga l'A1, a partì de San Cesareo, cont el Grande Raccordo Anulare arent a la Romanina, cont un racord longh 20 km.
A l'era, fina al 1988, el principi de l'Autostrada A2.
A1 Ram Capodichino
El ram de Capodichino a l'è, anca se classifegad 'me ram de l'A1, 'n evoluzzion de la Tangenzial de Napoli e in passad a l'era el termen de l'A1 intrega.
Oblegh
In su la trata Bass Lodesan - Sasso Marconi a inn obligatori i dotazzion invernai del 15 de november al 15 de avril, menter in su la trata de Sasso Marconi a Arezz a gh'è el midem oblegh del 1 de november al 15 de avril.
Distret de Rohrbach
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sora, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Giorgio Pagliari
El Giorgio Pagliari (Parma, 5 ottober 1950) l'è 'n politegh italian, Senator per el Partii Democrategh in la legislatura quella de XVII, legislatura che l'è staa vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai e anca de quella de Giustizia.
Red di tram de Varsavia
La red di tram de Varsavia a l'è la red di tram de la capital polacca Varsavia, longa 138 km per 27 lign.
Storia
In del 1866 a l'è verta ona linia di tram a cavall, longa 6 km. In del 1882 la gestion l'è tolta di Belga, che slarghen i lign cont el sò capital.
In del 1903 a l'è approvada l'elettrificazion, finida in del 1908.
In tra i dò guerr mondiai i lign a hinn anmò slongaa, e l'è anca faa su el servizzi suburban Warszawska Kolej Dojazdowa.
In del 1925 a l'è approvaa on pian per fà la Metropolitana, ma l'è scassaa per la crisi. L'è insubida ancamò in del 1938, ma la guerra l'ha fermaa tuscoss.
I nazista han s'ceppaa squasi tucc i infrastruttur de la Polonia, che hinn staa poeu faa su de noeuv rapidament dopo. In di agn 1960, per ona decision politega per volzà la dependenza del petroli sovietich a l'è incentivada la creazion di lign de bus.
Dal 1989 l'ha ricevuu pocch incentiv, perchè s'eren impegnaa per desviluppà la metropolitana de Varsavia. A bon cunt dal 2005 la situazion a l'è cambiada, e gh'è staa di investiment per crompà di noeuv tram pussee comod e fà on sistema de informazion ai passegee.
A gh'è dò lign in costruzion.
Material rotabil
I tram doperaa in sui tramvij de Varsavia a hinn:
In total a gh'è 584 vittur e 'l 63% a hinn a pianal rebassaa.
Lign
Dal 2015, per la vertura de la segonda linia metro, on poi de cors a hinn staa tajaa via. In 'sta tabella se veden i cors regolar e la linia turistica.
1519
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Kladníky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Groisy
Groisy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Thorens-Glières, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 529 méter a 'na altèsa màsima de 874 méter s.l.m.
Cuadros
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Perales del Alfambra
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Jászkisér
a l'è un comun del Distret de Jászapáti, cont una popolazzion de abitant.
Viana do Bolo
Viana do Bolo l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Stazion de Rionero-Atella-Ripacandida
La Stazion de Rionero-Atella-Ripacandida a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, che la serviss el comun de Rionero in Vulture. L'è taccada a stazione di Forenza e stazione di Barile.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Egidio Bonomi
Tra le ótre sò òpere 'l g'ha pò a fat 'na traspuzisiù del "Gigante Egoista" de Oscar Wilde en dialèt de Lemezàne, püblicàda col tìtol "Ol Gegànte Catìh" da La Compagnia della Stampa, Massetti Rodella Editori.
Le sò comédie
en bresà:
en italià:
Óter scrìcc
Sàgi
Memórie
Gustave de Molinari
El sò pensee el refudava ogni intervent del Stat in l'economia, l'éra a favor de la libertà de parola e contrari al colonialism, al protezionism, al s'ciavism e al nazionalism.
Egidio Bonomi
Óter scrìcc
Ótre òpere
Cogoma
La cogoma (cuccumella  in napolitan, IPA ) a l'è una cafetera che la se dopera in sul fornell, inventada in Franza ma tipega de Napoli. A diferenza de la pussee famosa moka la dopera no la forza del mes'ciozz aqua colda/vapor in pression per tirà foeura el cafè ma domà la forza de gravità, desgià che la gh'ha de vesser sgirada de l'utent quand che l'aqua l'è colda, la da foeura donca un cafè filter, pussee compagn a 'n cafè american che a 'n cafè espress italian, e l'è malfà doperà 'n cafè masnad per l'espress o per la moka.
Storia
A l'è stada inventada del franzes Morize in del 1819 e, se cunta su, che la sibia stada ciamada "napolitana" perchè l'era inamorad de 'na tosa de la capital di Do Sicilie, e la s'è spantegada in Italia, soratut in la Bassitalia, per fà el cafè in cà, ma l'è stada poeu sopiantada de la Moka dopo de la segonda guerra mondial, foeura che per la zona de Napoli indova che l'è tradizzion doperàlla.
Lèngua d'i sègn azera
La lèngua d'i sègn azera, u AİD, (nom natif Azərbaycan işarət dili) l'è 'na lèngua di sègn druada in de la Cumümidaa Surda in l'Azerbaigian. El sumeja che la sia parlada di 31.000 de gent.
Cogoma
Storia
A bon cunt, a l'è probabel che la sibia stada sì inventada in Franza, ma perfezzionada in di materiai in Bassitalia, indova che l'havaria ciapad el nom.
Costruzzion
La cogoma a l'è de solet fada de alumini, ma ghe n'è anca de azzal per doperài in sui piastre a induzzion. A l'è partida in trè part: vuna che ghe va dent l'aqua e che l'è quella che la va in sul foeugh, una sezzion de filter indova che se met el cafè e una sezzion indova che ghe riva dent el cafè fad, che 'l po vesser mitud in la tazzina grazzia al bechet integrad.
Fonzionament
Per fà un cafè con la cogoma se impieniss de aqua la part de bass, se met el cafè masnad, senza schisciàll, in del filter, e se monta el contenidor per el cafè e se met poeu tut in sul foeugh. Quand che poeu l'aqua la bujiss, la se ciapa di manegh e la se sgira, inscì de permeter a l'aqua de percolà a travers de cafè e fà la bevanda e quand che la procedura l'è finida, e ghe poden vorè anca 5 o 10 menut a segonda de la quantità de aqua e del tipo de cafè, se versa.
El cafè el gh'ha de vesser masnad pussee gross rispet a quell per la moka o l'espress, desgià che la filtrazzion a gravità la gh'ha de besogn de 'na grana pussee grossa per fà del cafè bon, ma de solet se masna un zich pussee fin che per el cafè filter american, inscì de havégh un savor pussee fort. Per i raport, a inn consejad i midem che se doperen per el classegh cafè filter, cioè aqua a 92-96° e 60 gram de cafè per liter.
Per la tradizzion napolitana, se dopera una miscela de cafè aposta e tostada ben benon, e se met un chignoeul de carta in sul bechet, inscì de lassà no andà via l'aroma, ciamad Cuppetiello.
Nom
El nom napolitan, cuccumella, a l'è 'n diminutiv de cuccuma, che 'l vegn del latin cucuma, o ben pairoeul. El termen lombard el vegn de la midem origin e, in veneto e in d'un quaj dialet de l'Emilia l'indica propi la cafetera in sgeneral.
Baku
thumb|right|300px|Panurama Baku (Bakı in azera) a l'è la capital de l'Azerbaigian.
Al gh'ha 2.045.815 abitant (2011) e a l'è la cità püssee pupulada e impurtanta del del paes.
Cità gemelaa
Baku a l'è gemelada cun:
Labuty
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Bocchetta Bassa
La Bocchetta Bassa  (it. Bocchetta di Pianca Geneura) a l'è ona bocchetta in di Alp Lepontinn. La se troeuva a 2.366 meter sora el nivell del mar, e la colega la Val d'Osogna a la Val Calanca.
Montesclaros
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
FIMO
El FIMO a l'è ona pasta che la se pò modellà e termoindurenta, bona per fà di ogetitt.
La soa consistenza la permett de fàll in foeuj e de tajàll a strisc. Per indurìll a l'è assee mettèl in del forn per 30 menut a 110 grad.
Žebrák
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
Oblast de Čeljabinsk
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
I lengov parlade oltra al russ inn
Elaine Luria
La Elaine Luria (Birmingham, 15 agost 1975) a l'è una statunitensa, representanta del.
Lucio Battisti
Lucio Battisti (Poggio Bustone 5 de márs 1943 - Milàn, 9 de setémber 1998) l'è stái un cantànt italiàn.
A l'è vun de màssim esponént in de la stòria de la müsica legéra italiana; l'ha cumincàd a cantà e a scrìv cansùn in d'i ann '60 fin, praticamènt, a qun l'è mòrt.
Kaňovice (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Stazzion de Delanco
Moviment
La stazzion l'è servida di treni locai del New Jersey Transit e ghe passen anca i treni merci de nocc.
Interscambi
Parchegg
1521
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Sergej Michajlovič Ejzenštejn
El Sergej Michajlovič Ejzenštejn (in russ Сергей Михайлович Эйзенштейн; Riga, 22 de genar 1898 – Mosca, 11 de febrar 1948) a l'è staa on regista, scrittor, sceneggiator, montator e scenograf sovietich, retegnuu vun di pussee influent de la storia del cinema per di oeuver come La Corazzada Potëmkin, Aleksandr Nevskij e Ottober.
Cubillas de Rueda
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Ried im Innkreis
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sora, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Virus respiratori sincrizzial de l'om
El Virus Respiratori Sincrizzial de l'Om a l'è un virus a RNA de l'orden Mononegavirales, sota-fameja Pneumovirinae e sgener Orthopneumovirus.
A l'è un patogen assee important per l'om, in di fiolit a l'è in tra i cause pussee important de ospedalizazzion, desgià che l'è bon de fà vegnìgh la bronchiolita, menter in di grand sani el fa vegnì domà un freggior, ma in quej con di problema al sistema imunitari l'è bon de fà vegnì la polmonita.
'Sto virus el se spantega a travers di gote in aria infete, che entren in l'om a travers del nas e di oeugg, e poeu el se sposta via via in del sistema respiratori. Gh'è nissun vacin per evitàll, ma gh'è la possibilità de fà 'na profilassi cont el Palivizumab per i fiolit a volt ris'c. Se vun el se mala, el gh'ha de havégh una terapia de sostegn, a gh'è 'n antiviral ciamad Ribavirin che l'è autorizad, ma a l'è controvers.
Peñarroya de Tastavins
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Camporosso
Camporosso (en lìgure: Campurùssu) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
Bleiken bei Oberdiessbach
Bleiken bei Oberdiessbach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.6 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Bleiken bei Oberdiessbach al se tröva a una altitüden de 874 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aeschlen, Brenzikofen, Buchholterberg, Fahrni, Herbligen, Oberdiessbach.
Storia
Bleiken bei Oberdiessbach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1337 col nom de Bleikon.
Bocchetta Alta
La Bocchetta Alta  (istess in italian) a l'è on pass de montagna in di Alp Lepontinn. La se troeuva a 2.535 meter sora el nivell del mar. A l'è 'l passagg per rivà al Torron d'Oeurz, e per passà de la Val d'Osogna (Canton Tesin) a la Val Calanca (Canton Grison).
Camporosso
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Verreries-de-Moussans
Verreries-de-Moussans l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Pons-de-Thomières, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
Camporosso
El cunfìna coi cümü de Dolceacqua, San Biagio della Cima, Vallecrosia, Ventimiglia.
Verreries-de-Moussans
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Camporosso
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Camporosso l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Verreries-de-Moussans
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.69 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 404 méter a 'na altèsa màsima de 849 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Verreries-de-Moussans l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Avellino
Avellino l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Campania, capolöch de la pruvìncia omònima. El cümü de Avellino 'l g'ha presapóch 52.568 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 1752 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aiello del Sabato, Atripalda, Capriglia Irpina, Contrada, Grottolella, Manocalzati, Mercogliano, Monteforte Irpino, Montefredane, Ospedaletto d'Alpinolo, Summonte.
Römerswil
Römerswil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Hochdorf, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.65 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Storia
La frazzion de Herlisberg l'è menziunada la prima volta in de l'ann 1173 col nom de Heigesperhc. In del ann 1242 inscambi l'è menzionada col nom de Hergesberch.
Iridaceae
Descrisiù
I è piànte erbàcee perèni che g'ha dei rizòmi o bulbi o bulbo-tùberi, condèi gamp sèmpe o ramificàcc, le fòie i è lineàr o a pónta, enguainànte, co l'òrlo 'ntréch, parallelinèrvie, fiùr vistùs, enciurciàcc sö quan che i è zùegn endèna spata, con dò o piö bràtee, col peregóne a 6 tépali saldàcc ensèma endèla part inferiur o che fùrma 'n tübo piö o méno lónch e larch endèla part terminàla, ovàre costitüìt de trè lòze con divèrsi òvuli, àle ólte i è sùi (per ezèmpe i Crocus) o piö de spès reünìcc en enfiurescènse terminàle, a fùrma de spìga, gràta, o sìme, fröcc a càpsula có somésa nömerùza de sòlit de fùrma bislónga.
Stazion de Villa de Tiran
La Stazion de Villa de Tiran a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Lìnea (geometria)
right|thumb|300px|Öna lìnea
Öna lìnea 'n geometrìa l'è ün insèma 'nfinìt de póncc ü dré a l'óter e l'è per chèsto che la lìnea la gh'à dóma öna dimensiù, la longhèsa, e mia i ótre dò, la larghèsa e la profondità.
Öna lìnea la pöl vès drécia (rèta, semirèta, segmènt), cürva o spesàda.
I lìnee cürve e i lìnee spesàde i pöl ès o seràde o dervìde: i lìnee spesàde seràde i è 'n pràtica 'l perìmeter de töcc i polìgon; i lìnee cürve seràde i è 'l perìmeter di sércc, di elìs, ecc, menimà i lìnee cürve dervìde i è i sinüzòidi, i paràbole, i ipèrbol, ecc.
Kyjov
a l'è una cità de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Oblast de Irkutsk
L'Oblast de Irkutsk ( in russ) a l'è un oblast de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
Valcola
Valcola (Valcolla) a l'è un quarter svizzer de la cità de Lügan, in del Canton Tesin. La gh’ha pressapoch 0 abitant (dato del ) e una süperfiss de 11.3 km², e al se tröva a una altitüden de 972 meter sura al livel del mar.
A l'è stada un cumün desperlee fina al 2013.
Cubillas de los Oteros
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Montearagón
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Karlovice (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Stazzion de Cass Street
La Stazzion de Cass Street a l'è 'na stazzion de la River Line, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Cerhovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
El gh'ha el status de comun mercad.
Stazion de Forenza
La Stazion de Forenza a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, che la serviss el comun de Forenza. L'è taccada a stazione di Filiano e stazione di Rionero-Atella-Ripacandida.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Jászivány
a l'è un comun del Distret de Jászapáti, cont una popolazzion de abitant.
Cobonne
Cobonne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Crest-Nord, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.2 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 231 méter a 'na altèsa màsima de 750  méter söl leèl del mar.
Vilamarín
Vilamarín l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Scima di Ganell
La Scima di Ganell a l'è ona montagna di Alp Lepontinn. La gh'ha on'altezza de 2.210 meter e la se troeuva in de la Val d'Osogna, in del Canton Tesin.
Riscàt
Riscat (nom ufizial in italian: Riciat in Piemuntes; Recetto in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el se tröva al cunfin cun la Pruvincia de Vercej. L'è tacaa ai cumün de Arbö (VC), Biandraa, Gregg (VC), La Badia e Vidlunch.
El nom del paes el vegn de ricet, un tipu de furtificaziun medievala multu dupraa in del Piemunt.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Riscàt l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Distret de Perg
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sora, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Abigail Spanberger
La Abigail Spanberger (New Jersey, 1º agost 1978) a l'è una statunitensa, representanta del.
Pileus
In meteorologia, con piléus, (de l’istèssa paròla in latin), cont el significaa de "cappèll, barrètt"), l’insegna ona nivola accessòria piscinina sviluppada in orizzontàl a forma de barètt che la pò comparì sora on cumul o on cumulonemb. El pileus, di vòlt el pò anca intraversà el cumul e pòden anca formàss pussée de vun pileus vun sora l’alter. I pileus pussée consisten hinn ciamà bònnet (de l'istèssa paròlla in lengua inglesa).
Caratteristich
On pileus, che ‘l tend a cambià la soa forma a la svèlta, l’è fa su de la corrent ascendenta denter in del cumul che la mena l’aria ùmeda di quòt de sòta ai quòt de sora, fin a che la riva al pont de rosada per compression adiabatega. I pileus, donca de sòlit vegnen insèma a condizion de brutt temp. On pileus sora on cumul el pò voré dì che l’è ‘drée a trasformass ind on cumulonemb, de già che ‘l fa segnàl de la presenza di fòrt corrent ascendent.
I nivol che gh’hann di pilèus generalment hinn ciamàa cont el suffiss "pileus".Per esempi, on cumulonemb che ‘l gh’hà on piléus in su la soa scima el po’ vèss ciamàa cumulonimbus pileus.
Evoluzion
La formazion de on piléus l’insegna che la nivola originaria l’è ‘drée a vegnì pussée gròssa, càrega de umidità e molto instabil. De conseguenza la podarìss trasformàss a la svèlta ind on cumulonimbus incus. Quèll tipo de nivol chì la pò provocàa de vèra on brutt temp e donca, el comparì de on pileus l’è de vèss vedùu come ‘l segnàl de on temporal de lì adrée.
La presenza del piléus sora ona nivola a l’è anca on segnàl di vent fòrt che pòden provocà anca dagn seri.
Bocchetta di Ganell
La Bocchetta di Ganell a l'è on passagg de montagna che 'l colega la Val d'Osogna a la Val de Carscian, in del Canton Tesin. La se troeuva arent a la Scima di Ganell.
Jezernice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Paolo Naccarato
El Paolo Naccarato (Cosenza, 23 ottober 1958) l'è 'n politegh italian, Senator per Grandi Autonomie e Libertà in la legislatura quella de XVII, legislatura che l'è staa vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai.
Vias
Vias l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Agde, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 32.49 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 33 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Vias l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Teheran
Teheran a l'è la capital de l'Iran.
Al gh'ha 7.797.520 abitant (2006).
Pitarque
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Canada
El Cànada a l'é el stat püssé a nord del America del Nord. A l'è el segund paes püssè grand del mund cume estensiun, e l'è spantegaa in d'una tera intra l'Ucean Atlantich, l'Ucean Pacifich e l'Ucean Artich. A l'è tacaa a ovest e a süd cunt i Stat Ünì.
I lenguv püssé parlaa a hinn l'ingles e'l frances, che hinn anca i lenguv ufissiaj. La sua capital a l'é Ottawa (808.391 abitant). Alter cità impurtant a hinn Toronto, Montreal, Vancouver, Calgary, Edmonton, Québec e Winnipeg.
El 75% del popul canades al viv a men de 250 km del cunfin american.
Storia
El Canadà a l'é nassüü cume füsiun de un poo de culoni ingles, anca una quaj de lur a l'era stada una culonia francesa.
El paes l'ha ciapaa l'indipendenza del Regn Ünì cunt un prucess scuminciaa in del 1867 e finii in del 1982. El paes el fa part del Commonwealth e dunca el ricugnuss cume munarca el re del Regn Ünì Carl III.
Urganizaziun pulitiga e aministraziun
300px|thumbnail|Mapa pulitiga del Canada 300px|drita|thumbnail|El munt Robson El Canadà a l'é una munarchìa custitüzziunal, federal e parlamentar. La gh'ha dent des pruinc e trì teritòri. I pruinc a hinn püssé autonum di teritòri rispet al guern federal.
El prim minister a l'é el Justin Trudeau (del 2015).
Friburgh (Regierungsbezirk)
El Distret Goernatìf de Friburgo l'è giü dei quàter distrècc (en todèsch: Regierungsbezirke) del Baden-Württemberg, en Germania. La sò capitàl l'è la cità omònima de Fribùrgo 'n Brisgòvia.
Diviziù aministratìve
I dés circondàre i è ragrüpàcc en 3 sóta-regiù che 'n todèsch le g'ha nòm Regionalverband:
Kuželov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Rothenburg (LU)
Rothenburg a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Hochdorf, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 15.50 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Rothenburg al se tröva a una altitüden de 489 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Emmen, Eschenbach, Neuenkirch, Rain. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Caravonica
Caravonica (en lìgure: Cairònega) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Bolligen
Bolligen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.57 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Bolligen al se tröva a una altitüden de 578 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ittigen, Ostermundigen, Stettlen, Vechigen, Krauchthal, Mattstetten, Urtenen-Schönbühl, Moosseedorf, Münchenbuchsee.
Caravonica
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Caravonica l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Referendum Costituzional del 2017 in Turchia
El 16 de april del 2017 gh'è staa on referendum costituzional in Turchia per decid se approvà o scassà 18 emendament a la Costituzion turca, fioeui de 'n accord in tra el partii del Recep Tayyip Erdoğan e 'l partii nazionalista turch, che scassarien la figura del primm minister, e donca avarien trasformaa la Turchia da republega parlamentara a republega presidenziala, oltra a scassà i cort militar, volzaa fiss el roeul e i poder del president e volzà a 600 i member del Parlament turch.
El referendum l'è staa in d'on clima de emergenza dovuu al Tentativ de Colp de Stat in Turchia del 2016, e donca i sò parpoeust hinn anca miraa per cavà via poder ai soldaa, che hinn garant de la laicità del Stat comè de princippi kemalista: Per esempi i omen ligaa ai forz armaa devegnen ineleggibil, e l'è pu obbligatori fà la leva militar per andà in politega.
I primm sondagg eren a favor del no, ma quej di ultem di hinn vegnuu a favor del sì, de pocch. E se i primm exit poll daven vincitor el sì de oltra el 60%, a la finn hinn staa confermaa i ultem sondagg pre-votà cont ona vittoria del sì votaa del 51,3% di elettor, e la vittoria del no ad Ankara e Istanbul.
1523
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Oblast de Ivanovo
L'Oblast de Ivanovo ( in russ) a l'è un oblast de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
Mohedas de la Jara
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Vernaa (Svizzera)
Vernaa (Vernate) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 435 abitant e una süperfiss de 1.5 km², e al se tröva a una altitüden de 546 meter sura al livel del mar.
El cumün de Vernaa a l'è tacaa ai cumün de Agn, Biögg, Cür, Negg.
Jestřabí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Lengua (digestion)
La lengua l'è un organ muscular ch'el se tröva int la buca. D'adree l'è culegaa e a oss picinin ciamaa ioide e d'inanz a un filament picinin e sutil ciamaa filet. La lengua l'è l'organ principal del güst.
Pruverbi:
Liteň
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
El gh'ha el status de comun mercad.
Avella
Avella l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 7.677 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 256 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baiano, Casamarciano (NA), Cervinara, Pannarano (BN), Roccarainola (NA), Rotondi, San Martino Valle Caudina, Sirignano, Sperone, Tufino (NA), Visciano (NA).
Franco Mirabelli
El Franco Mirabelli (Milan, 9 febrar 1960) l'è 'n politegh italian, Senator per el Partii Democrategh in la legislatura quella de XVII, legislatura che l'è staa vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai.
Pinochetism
Dopo de la fin del regimm el moviment legaa a Pinochet l'ha taccaa anca a fà on poo de cult de la personalità del General, che durant del regimm militar, a bon cunt, l'esisteva no.
El pinochetism a l'è staa despess sociaa al fassism, ma a bon cunt ghe manchen tucc i element de corporativism e de socializzazion de l'economia ch'han caratterizzaa tucc i regimm fassista.
In la politega cilena
Durant del referendum del 1988 per dàgh alter 8 agn de presidenza s'hinn s'ceraa per el sì Avanzada Nacional (AN), Democracia Radical (DR), Gran Frente Cívico de Chile, Partido del Sur (SUR), Partido Democrático de Chile (PADECH), Partido Liberal Demócrata de Chile (PLD), Partido Nacional (PN), Partido Socialdemócrata (PSD), Renovación Nacional (RN), Unión Demócrata Independiente (UDI).
Dopo de la fin del regimm gh'è staa on poo de partii s'ceraa per el Pinochet, per esempi Aliancia y Progreso in del 1990 l'ha candidaa on sò ex minister, ma l'ha ciappaa domà el 28% di vot.
Incoeu gh'è di partii strettament pinochetista, tant 'me l'Azion Pinochetista Unitaria, fondada del nevod del Pinochet e a bon cunt anca di partii de destra classega, 'me quell del president Sebastián Piñera, gh'han dent di esponent che varden cont favor a l'azion del Pinochet.
Jászfényszaru
a l'è un comun del Distret de Jászberény, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Filiano
La Stazion de Filiano a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, che la serviss el comun de Filiano. L'è taccada a stazione di Castel Lagopesole e stazione di Forenza.
Cubillos del Sil
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Oberwart
a l'è un distret del stat austriegh del Burgenland, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Iran
A l'è tacaa a l'Irak, a la Türchia, al Turkmenistan, a l'Armenia, a l'Azerbaigian, a l'Afghanistan e al Pakistan.
La capital a l'è Teheran.
Al gh'ha una süperfiss de 1.648.695 km² e una pupulaziun de pressapoch 70 miliun d'abitant.
Stazzion de Beverly/Edgewater Park
La Stazzion de Beverly/Edgewater Park a l'è 'na stazzion de la River Line, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Iran
Nom
L'Iran al se ciamava Persia fina al 1935.
Stazzion de Beverly/Edgewater Park
Moviment
La stazzion l'è servida di treni locai del New Jersey Transit e ghe passen anca i treni merci de nocc.
Interscambi
Parchegg
Gruffy
Gruffy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Alby-sur-Chéran, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 400 méter a 'na altèsa màsima de 1644 méter s.l.m.
Iran
Urganizaziun pulitiga
L'Iran (nom ufizial: جمهوری اسلامی ايران = Repübliga Islamica de l'Iran) a l'è una repübliga.
El "Cap Suprem" del paes a l'è l'ayatollah Ali Khamenei (سید علی خامنه‌ای) (del 1989).
Stazion de Tiran (RFI)
La Stazion de Tiran a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Iran
Urganizaziun pulitiga
El president a l'è el Ebrahim Raisi (سیدابراهیم رئیسی) (del 2021).
Stazion de Tiran (RFI)
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai per Sondri e RegioExpress per Milan de la Trenord.
Interscambi
Stazion de la Ferrovia del Bernina
Jennifer Wexton
La Jennifer Wexton (Washington, 27 masg 1968) a l'è una statunitensa, representanta del.
Pegügnàga
Pegügnàga (nòm uficiàl en Italià: Pegognaga) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha e 'l g'ha 'na superfìce de 46 km², per 'na densità de 144 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gunsàga, Mòia, Munticiàna, San Benedét, Süsèra.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Hustopeče nad Bečvou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
El gh'ha el status de comun mercad.
Vic-la-Gardiole
Vic-la-Gardiole l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Frontignan, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Vic-la-Gardiole l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Transport Layer Security
El Transport Layer Security, cont el sò predecessor Secure Sockets Layer, a l'è on protocoll che 'l permett de fà 'na comunicazion cifrada in su red TCP/IP e che 'l garantiss autenticazion e integrità.
Fas
El protocoll TLS se pò divid in trè fas:
Protocoj doperaa
In TLS a hinn doperaa i protocoj:
STARTTLS
STARTTLS el permett de cifrà i dacc in sui port tipicament doperaa per el standard minga cifraa, e donca de inizià la comunicazion in ciar e de decid de cifrà prima de invià i comunicazion sensibij.
Kozojídky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Karlštejn
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
Oblast de Jaroslavl'
L'Oblast de Jaroslavl' ( in russ) a l'è un oblast de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
Plou (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Oblast de Jaroslavl'
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
Colonzelle
Colonzelle l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Grignan, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.06 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 132 méter a 'na altèsa màsima de 204  méter söl leèl del mar.
Stazion de Bianzon
La Stazion de Bianzon a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
1525
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Maurizio Migliavacca
miniatura|Maurizio Migliavacca El Maurizio Migliavacca (Fiorenzuola, 5 april 1951) l'è 'n politegh italian, Senator per el Partii Democrategh in la legislatura quella de XVII, legislatura che l'è staa vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai.
Atripalda
Atripalda l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 11.143 abitàncc, 'na superfìce de 8,5 km² e 'na densità de 1393 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aiello del Sabato, Avellino, Cesinali, Manocalzati, San Potito Ultra, Santo Stefano del Sole, Sorbo Serpico.
Silvius Magnago
"Donn sind das Momente wo man sogt "i hon mein Tiroler Wourt gegeben, i hon mein deitsches Tiroler Wourt gegeben, und des muass ba uns nou Gültigkeit hobm!" (E quij hin mument che vün el dis "La me parola Tirulesa huu daa mi, la me parola Tudesca Tirulesa huu daa mi, e chess chi de nüm el gh'ha 'ncamò de varè 'n vergòt!" )."
- El Silvius Magnago, A purpòset de la gran adünada al Sigmundskron del 17 de Nuember del 1957
La Vida
El Magnago l'era uriginari de na fameja bilengh. El so pader, el Silvius Magnago sr., cunsejee giürista cumünal a Meran, l'era 'n Trentin de lengua taliana de Ruered, e la so mader Helene, nee Redler (l'era la sorèla del guernadur Ferdinand Redler ), la gniva del Vorarlberg.
El Silvius Magnago l'è nassüü in del 1914 in de Villa Marchetti a Meran. Despö de n'an de la so nassida la fameja l'ha faa San Martin a Bulsan, indua lü in del 1936 l'ha faa la matüra al Licee classegh Giosuè Carducci. Pö, dopu la matüra, l'è staa ciamaa a la naja del esercit italian, passada fin a l giügn del 1937 a la scöra ufissiaj de reserva de Palermo, e pö fin al maj del 1938 in di Granatieri di Sardegna a Roma. In del medèm temp el s'è laureaa in Giürisprüdensa a l'Üniversidaa de Bologna in del 1940.
Degià che 'l Magnago l'era un grand upusidur del Fascism Italian in del 1939 a l'ha uptaa per el Reich Tudesch, ma in principi l'è restaa a Bulsan a laurà in de 'na cummissiun che la se crüssiava de valüdà 'l patrimoni di uptant. In del Dezember del 1942 'l Magnago l'è a bun cünt staa ciamaa in de la Wehrmacht e menaa in sül frunt rüss cunt el grad de tenent di trüp de muntagna. Düranta na vacansa del frunt l'ha tolt a Landeck la Sophia Cornelissen in mijee, na tusa Tudesca uriginaria de Essen cugnussüda agn inans a Roma quand che l'era in de la naja taliana. De li a poch a l'è staa ferii de na granada in sül frunt uriental, in d'un paesin arent a Nikopol. La ferida utegnüda, pütost düra, l'ha faa si che l'abia passaa tanc mis (fin al 1945) in svariaa lassaret e che l'abia perdüü la gomba manscina.
Fenida la guera, l'è gnüü 'l Magnago amò serüch in Südtirol e, 'nsema a la mijee, l'ha tolt sü cà a Bulsan. In principi l'ha lauraa in d'un center de jüt per la guera e püssee tard in qualidaa de funsiunari de la Cà de Spargn (Banca südtirulesa). In del 1947 l'han mitüü in del cunsej cumünal de Bulsan indua l'ha scumensciaa la so carera pulitega. Passaa n'an, ai prim elessiun cumünaj a l'è staa elegiüü. Pö, in del 1948, a l'è staa elegiüü in del Cunsej regiunal Trentin_Südtirol, e in del Cunsej Pruinscial südtirules in di list de la Südtiroler Volkspartei 'ndua che l'è remagnüü fin al 1988.
Am 31. Dezember 1960 wurde Magnago Südtiroler Landeshauptmann und löste damit Alois Pupp ab. Dieses Amt behielt er ununterbrochen bis zum 17. März 1989 und konnte jeweils bei allen Landtagswahlen die meisten Vorzugsstimmen für sich erreichen. Er stand über 28 Jahre lang den Kabinetten Magnago I, Magnago II, Magnago III, Magnago IV, Magnago V und Magnago VI der Landesregierung vor. In dieser Zeit führte er die Verhandlungen zum sogenannten „Südtirol-Paket“ und gilt deshalb als „Vater“ der Südtiroler Landesautonomie. In den politisch heißen 1960er Jahren trat Magnago entschlossen gegen Gewalt zum Erreichen politischer Ziele auf. Er lehnte die Aktionen des Befreiungsausschuss Südtirol ab, der Bombenanschläge auf Strommasten und faschistische Denkmäler verübte. Die Bevölkerung, die teilweise mit den Aktivisten sympathisierte, versuchte er in unermüdlichem Einsatz vom friedlichen Weg zu überzeugen. Dem Pragmatiker Magnago gelang es schließlich, die Südtiroler auf seinen Weg einzustimmen: Am 22. November 1969 wurden die 137 Schutzbestimmungen des Autonomiestatus auf der Landesversammlung der Südtiroler Volkspartei in Meran mit einer hauchdünnen Mehrheit von 52,8 % angenommen. Daraufhin kam es zum berühmt gewordenen Handschlag mit Peter Brugger, dem Wortführer der unterlegenen Fraktion. Die Paketgegner in der SVP hatten bis dahin eine Autonomie als politisches Ziel abgelehnt und sich stattdessen für eine Wiedervereinigung mit Nordtirol, d. h. einen Anschluss an Österreich, ausgesprochen. Es sollte jedoch noch bis zum Jahr 1992 dauern, bis die Schaffung einer von der Region größtenteils unabhängigen Südtiroler Landesautonomie von Österreich, Italien und SVP gemeinsam als verwirklicht anerkannt wurde.
Wegen seiner fortgeschrittenen Parkinsonerkrankung zeigte er sich in den letzten Jahren nur mehr selten in der Öffentlichkeit, lebte aber weiterhin in der Altstadt von Bozen. 2003 wurde er zum Witwer, als seine Frau Sophia starb. Am 16. Mai 2010 stürzte Magnago aus seinem Rollstuhl, wobei er sich das Schlüsselbein brach. Nach Verschlechterung seines Zustands wurde er am 21. Mai ins Bozener Spital eingeliefert, wo er am 25. Mai 2010 an den Folgen einer Lungenentzündung im Alter von 96 Jahren verstarb. Seinem Begräbnis am Bozner Friedhof wohnten unter anderem der österreichische Bundeskanzler Werner Faymann und dessen Stellvertreter Josef Pröll bei.
Magnagos Nachlass befindet sich seit 2011 im Südtiroler Landesarchiv.
Palmarèss de Unurans
El Magnago l'era staa unuraa de tanc premi de gran volt nivel, intra l'olter del Tirol, de la Carinsia, de la Stira, de la Baviera, de la Germania e de l'üniversidaa de Innsbruck, inscì cuma l'era anca zitadin unurari de paricc cumün e tant assuciassiun.
Carpasio
Carpasio (en lìgure: Carpaxe) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Borgomaro, Molini di Triora, Montalto Ligure, Prelà, Rezzo.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Carpasio l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Lengua sassun
El sasson antich, cunussüü anca cun el nom de tudesch antich bass, l'è una lengua germanica. L'è la furma linguistica püssee 'ntica registraa che la fa part de la radis di lenguv germanich meridiunal, e la s'è svilüpaa tra el IX e XII secul, per pö evolvess int el tudesch medieval bass. El sasson l'era parlaa ins i cost nord-ucidental de la Germania e in Danimarca indè ch'i staven la gent Sassuna.
Schongau (LU)
Schongau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Hochdorf, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.46 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Schongau al se tröva a una altitüden de 639 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aesch, Bettwil (AG), Buttwil (AG), Fahrwangen (AG), Hämikon, Müswangen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Mocejón
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Pop rock
La müsega Pop rock a l'è un gener che'l mes'ciaa müsega pop e rock cun meludij e test che se minga tropa fatiga a scultaj e che de spess a hinn faa aposta per piasè a la püssé part del püblich.
Vescia
Vescia (Vezia) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 1786 abitant e una süperfiss de 1.41 km², e al se tröva a una altitüden de 370 meter sura al livel del mar.
El cumün de Vescia a l'è tacaa ai cumün de Biögg, Cadempin, Cureja, Lügan, Mann, Purza, Savusa.