cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Segunda Curinz Capitel Sett
Segunda Curinz
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Sett
1Dunca, perchè gh'èmm chèst prumèss, predilètt, me farìum nümm medemm pür d'ogni smagia de la carna e del spirit, cumpend la santitaa in de la pagüra de Diu. 2Feem un post, èmm ufès nissün, èmm rüinaa nissün, èmm prufitaa de nissün. <Sup>3 Disi no de cundana, già che huu dii prima che in di voster cör sii per murì e viv insèma. 4Gh'huu tanta franchéza cun vialter, gh'huu tant de vantà per via de vialter; huu impienii cun cunsulaziún, gh'huu püssee letizia che assee in d'ogni mia tribulaziún.
5Già che anca quand sun vegnüü in de Macedonia, la nostra carna l'ha avüü besogn de nissüna pusada, ma in de tüsscoss turmentaa-- föra lott, denter pagüra. 6Ma lü che 'l cunsola i ümil, Diu 'l m'ha cunfurtaa cun la vegnüda de Tít: 7e no dumà in de la sua vegnüda ma anca in de la cunsulaziún che l'ha ricevüü de vialter, intanta che 'l reporta a nümm la vostra brama, la vostra piangüda , el voster zél per mì, perchè a gh'àbia püssee letizia. 8Perchè se anca v'huu faa trist in de la letera, me despias no; se anca 'l m'ha despiasüü (vardi che la chèla letera, se anca dumà per un'ura, la v'ha faa trist), 9adèss gh'huu letizia, no perchè sii staa faa trist, ma perchè sii staa faa trist a pentì : già che sii staa faa trist a möd de Diu, perchè avii perdüü nagott per via de nümm. 10Già che la tristéza a möd de Diu la prudüss pentimént a la salvéza che 'l despias no, ma la tristéza del mund la prudüss la mort. 11Defàtt, varda chèsta medema cossa, el vèss faa trist a möd de Diu l'ha prudott in de vialter tanta diligénza, ma defes, ma indignaziún, ma pagüra, ma brama, ma zél, ma giüstizia. In de tüsscoss ve sii recumandaa vialter medemm che sii sant in de chèsta cossa. 12Alura, se anca v'huu scritt no per via de lü che l'ha faa l'ufèsa né per via de lü che l'è staa ufès, ma per revelàv la vostra diligénza per nümm denanz a Diu. 13Per chèst, sèmm staa cunsulaa.<Br /> E ultra a la nostra cunsulaziún, tant püssee che assee gh'èmm avüü letizia ultra a la letizia de Tít, perchè 'l sò spirit l'è staa sulevaa de tücc vialter: 14perchè se me sun vantaa quajcossa a lü de vialter, sun minga staa vergugnaa, ma propi cumè v'huu dii tüsscoss in de veritaa, inscì el mè vant de Tìt l'è devegnüü veritaa. 15E la sua cumpassiún l'è tant püssee per vialter, intanta che 'l ghe regorda de l'übediénza de tücc vialter, cumè l'avii ricevüü cun pagüra e tremúr. 16Gh'huu letizia perchè gh'huu cunfidénza in de vialter in de tüsscoss.
Strada europea E71
La Strada europea E71 a l'è 'na strada europea che la quatta Sluachia, Üngheria, Cruazia e Bosnia e Erzegovina. La conliga Košice e Spàlato e l'è longa 1016 km.
Diocesi
La diocesi (in latin dioecesis, del grech διοίκησις, che 'l vör dì "aministraziun") a l'era in urigin una südivisiun aministrativa de l'Imperi Ruman; a l'è anca una südivisiun di ges Cristian.
In del Cristianesim
La diocesi a l'è, in de la Gesa Catoliga e in di alter ges de urdinament episcupal, un toch de la cumünità cristiana cunt i sò limit terituriaj e sota el guern pastural d'un vescuv.
Riederalp
Riederalp a l'è un cumün svizzer del distret de Östlich Raron, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 21.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Riederalp al se tröva a una altitüden de 1905 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Betten, Bitsch, Mörel-Filet, Naters, Termen.
Pruvinc de la Curea
La pruvincia (Do; hangul: 도; hanja: 道) l'è la divisiun pulitega principala de la Curea.
Storia
In del 1413, el re Sejong l'ha dividüü la Curea in di vott pruvinc. Chest pruvinc chì l'eren Chungcheong, Gangwon, Gyeonggi, Gyeongsang, Jeolla, Hamgyŏng, Hwanghae e P'yŏngan.
In del 1895, tüta la Curea l'era riurdinada in di 23 distret, ma in del ann seguent, l'è vegnüda indree al sistema di pruvinc, cun 13 pruvinc: Nord Chungcheong, Süd Chungcheong, Gangwon, Gyeonggi, Nord Gyeongsang, Süd Gyeongsang, Nord Hamgyŏng, Süd Hamgyŏng, Hwanghae, Nord Jeolla, Süd Jeolla, Nord P'yŏngan e Süd P'yŏngan.
Al dì d'incö
Dopu l'ucüpaziun giapunesa, cun la divisiun de la penisula Cureana, i pruvinc l'eren riurdinad un bel poo.
Curea del nord
La Curea del Nord l'è dividüda in növ pruvinc, dò cità guernad diretament e trè regiun aministrativ speciaj.
Curea del süd
La Curea del Süd l'è dividüda in növ pruvinc (vöna l'è "pruvincia autonuma speciala"), ses cità metrupulitan e vöna cità speciala (Seoul).
Curinga
Curinga l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 6.642 abitàncc, 'na superfìce de 51,47 km² e 'na densità de 130 ab./km². El cunfìna coi cümü de Filadelfia (VV), Francavilla Angitola (VV), Jacurso, Lamezia Terme, Pizzo (VV), San Pietro a Maida.
Strada de segonda class 404
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 10.9 km.
Tuchenbach
Tuchenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Fürth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 6.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Tuchenbach el se tróa a 'na altèsa de 345 méter sura 'l leèl del mar.
Kyjov (Žďár nad Sázavou)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Bad Buchau
Bad Buchau l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 23.77 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Buchau el se tróa a 'na altèsa de 592 méter sura 'l leèl del mar.
Autostrada M20 (Ucraina)
L' a l'è 'n autostrada internazzional de l'Ucraina, longa km.
Part de la strada europea E105, la conliga Charkiv a la frontera russa a Hoptivka.
Potere al Popolo
Potere al Popolo (Poder al Popol in Lombard) a l'è ona coalizion de senìstra presentada in di elezion politegh italian del 2018 e reppresentada de la Viola Carofalo.
Storia
La coalizion a l'è insubida del center social napolitan Ex OPG Je so' pazzo («A sont foeura de coo mi») e sostegnuda di àlter cénter sociai e formazion de sinìstra.
Ideja presentada in del 2016 el nomm a l'è staa scernuu in del 2017. El 17 de dicember 2017 a la vegn foeura cont el sostegn de duu partii comunista talian: el Partito della Rifondazione Comunista e 'l Partito Comunista Italiano. La Viola Carofalo a l'è nominada reppresentanta e in del 2018 cappa de la forza politega. El moviment 'l gh'ha avuu di contatt internazionaj cont i laborista ingles e La France Insoumise.
In di elezion regionai lombard del 2018 la se presenta cont el nomm de Sinìstra per la Lombardia indeperlee e cont el candidaa Massimo Gatti.
In di elezion regionai de l'Emilia-Romagna del 2020 el corr con la Marta Collot e 'l insubiss'na legg per fermà el consumm de terra e 'n salari minim de 9 euro l'ora paj lavorent del publegh.
Idej
El partii el se definiss anti-liberista, comunista, socialista, ambientalista, femminista, secolarista, libertari e meridionalista.
Critters 3
Critters 3 l'é un film american dal 1991 e l'é stò diret da Kristine Peterson e recitò da Leonardo Di Caprio in dal ròl da v'un di prutagunisti.
Urtijëi
Urtijëi in ladì (tudesch: Sankt Ulrich; italià: Ortisei) l'è ü cümü del Südtirol-Pruinsa de Bulsà e 'l se tróa 'n de la Al Gardéna che l'è öna al dolomìtega de la Ladinia.
Ol paìs l' se tróa a 1.236 méter söl lièl del mar, l'è zó 'n del fónd de la al e l'è metìt tra la rìa a drécia del Gardéna e i pé del Mut Rascesa.
L'è ü paìs türistèch tra i piö 'mportàncc di Dolomiti.
Ol paìs
thumb|Ol boom del edilìsia a Urtijëi
Ol paìs l'è strècc e lónch in fónt a la al e l'è nasìt sö la Streda Rezia che amò al dé de n'có l'è la stràda principàla 'ndóe gh'è i negòse piö bèi e i türisti i và a spas.
La Streda Rezia la part da la céza parochiàl dedicàda al Sant Ülrìch e pò la pàsa per la piasa Sant Antóne, ol cör del pais, 'ndóe gh'è la ègia céza dedicàda pròpe al Sant Antóne e 'ndóe i ria töte i coriére.
Ach se l' türìsm l'è bazàt sö i albèrgh, i rèsidence e i garnì, ol paìs tra la fì di agn 90 del sécol XX e i prim 10 agn del sécol XXI l'è cresìt pròpe tat e l' s'è slongàt in de la al e l'è salìt sö sö la montàgna sö i còste piö bàse del Rascesa.
Và regordàt però che töte i cà i è fàce a la manéra gardenéza, bàite e cà de montàgna, con tat lègn, bèle decoràde, öna quach pròpe afrescàde e ògne cà 'l gh'à 'l sò nòm, tat che 'l paìs l'à mia perdìt ol sò göst de paìs de montàgna, la fórse perdìt del töt la céra del paìs de montagna d'öna ólta per ciapà chèla de stasiù de sci del dé de 'ncö.
De èt
thumb|La céza de San Jacob thumb|La céza de Sant Antóne thumb|La céza de Sant Ülrìch
Per scià
Urtisèj l'è 'n del comprensòre del Dolomiti Superski che l' gh'à piö de 1000 chilòmeter de piste, la Al Gardéna - Mont Seuc la gh'à 180 km de piste de sci e tra chèste i piö bèle i è la Saslons, 'ndóe la se té la discéza lìbera de Còpa del Mónt, la Dantercèpies e i dò piste del Seceda. Ol Mont Seuc l'è menimà l'ideàl per chèi che i è dré a 'mparà a scià o per chèi che ghe piàs ol sci de fónt.
Montàgne e impiàncc de risalìda
Da Urtijëi s'pöl ciapà, de dré a la céza parochiàl, ün öf e pò öna fünivìa che la pórta a i 2.500 méter del Seceda, sia per indà a scià sia per fà di bèle spasezàde d'éstàt.
Öpör s'pöl ciapà la fünicolàr del Rascesa e 'ndà a proà la pista de slitì o fà di bèle spasezàde d'éstàt.
S'pöl pò ciapà l'öf che l' pórta sö l'Mont Seuc che l'è ün altipià sö i 2.000 méter de 'ndóe se èt pròpe bé ol Saslónch, ol Saspiàt e pò 'l Sciliar.
Zét de Urtijëi
A Urtijëi gh'è nasìcc:
Lieuran-lès-Béziers
Lieuran-lès-Béziers l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Béziers-2, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.51 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 46 méter a 'na altèsa màsima de 103 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lieuran-lès-Béziers l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Elisha Cuthbert
thumb|361x361px|Elisha Cuthbert
Elisha Cuthbert nassüda a Calgary, Alberta; el 30 de november del 1982. L'è ona atris e mudela canadesa.
Mundet (metropolitana de Barcelona)
Mundet  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria Ascensoeur
Žďár (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Strada de segonda class 405
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 29.1 km.
Ahorn (DE-BY)
Ahorn a l'è una cità de la Germania de 4.461 abitant (2006), in del Land de la Baviera. Al se tröa in de la Franconia Volta e'l fa part del circundari de Cuburgh.
Valle de Mena
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Lengua prussiana
El 'Prussiano antìch (wâr[an] Prûsiskan), o apò apéna prussiano, l'era 'na lengua bàltica ucidentàla parlàda endèla Prussia Oriental. Al dé d'encö lè 'na lèngua estìnta. L'è scomparìda envèrs la fì del sècol XVII.
El Pater Nòster en Prussiano
Tawe Nuson, kas tu asai an dangun. Swintints wirst wajs emens. Pereis twaja riki. Twais kwaits andaseisin na zemei kai an dangun. Nusun deininan geitin dais numans shandeinnan. Ba antwerpeis numans nusun aushauints kai mes antwerpimai nusun aushautenikamans. Ba ni wedais mans en perpandan. Sklait izrankismans aza wargan. Amen.
Pontator (programmazion)
On pontator a l'è, in programmazion, on oggett che 'l gh'ha dent l'adressa de memoria de 'n àlter oggett.
On pontator el referenzia 'na cella de memoria e l'andà a legg el sò contegnuu a l'è ciamaa dereferenziazion.
Doperà i pontator el permètt, per esempi, de gestì di struttur iterabij in manera pussee svelta e potenta.
Aubais
Aubais l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sommières, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.79 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 12 méter a 'na altèsa màsima de 95 méter söl leèl del mar.
Strada europea E73
La Strada europea E73 a l'è 'na strada europea che la quatta Üngheria, Cruazia e Bosnia e Erzegovina verta dal 1983. La conliga Budapest e Metković e l'è longa 702 km.
Bubikon
Bubikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Hinwil, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.58 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Bubikon al se tröva a una altitüden de 509 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Dürnten, Gossau, Grüningen, Hinwil, Hombrechtikon, Rapperswil-Jona (SG), Rüti. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Bubikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 811 col nom de Puapinchova.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Jennersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Metylovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Arnel Taci
Arnel Taci (Bosnia e Erzegovina, Yugoslavia) l'é un atur e tedesch d'urigin busniaca. In Germania l'è vegnuu proppi famos per el film Paul e Julia.
Kaiserin-Augusta-Straße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Exelmans (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Maubec (FR-38)
Maubec l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Bourgoin-Jallieu-Sud, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Maubec l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Saint-Jeure-d'Andaure
Saint-Jeure-d'Andaure l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Agrève, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Uspedàl da Crèma
miniatura|drita|L'uspedàl da CrèmaL'Uspedal nóf da Crèma (an itàlià: Ospedale Maggiore) l'è 'l püsé 'mpurtànt presìde sanitàre da la cità.
Saint-Jeure-d'Andaure
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.28 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 528 méter a 'na altèsa màsima de 1124 méter s.l.m.
Uspedàl da Crèma
Pröma dal 1800
Al dùdes da giögn dal 1351 an da la butìga da pàgn che la 'partenìa a Giàcom Osio, che l'éra viźì a la piàsa dal Dòm, i sa truàa quatòrdes persùne che le sa ciamàa (isé l'è scriìt sö le carte da chi témp là): Ziliolus Bellavista, Carnevalus Ceriolus, Lantelmus Draco, Marchinus Mandula, Jacobus Morantonus, Jacobus De Oxio, Pavarolus Pavanus, Ruggerinus De Pergamo, Guglielmus De Roberga, Lantel.s De Rovate, Albertinus Codelotus Turtae, Rajnaldus De Vairano e Petrus De Vicomercate,
Ansèma a lur i gh'éra pò i nudàr Giuàn Da Vairà e Giuachì Civèrch e i testimòne Giàcom Castèl, Puźino Vimercàt e Gabriél Tèrni.
Chèste persùne i cumpràa 'n tòch da teré 'n dal Borgo San Piero che l'éra da vü che al sa ciamàa Pusino De Brexhana e da sò fiól Bartolino.
L'intént l'era chèl da trà sö an uspedàl per i puarècc e i l'ha ciamàt Opus Dei.
An da i pröm agn dal quatreźént 'na dóna che la sa ciamàa Savia Milanesi (Savia de Melanisis) la regalàa 'na cà viźì a Porta Riólta che l'éra püsé grànda da l'uspedàl e alura i g'a pensàt da spustàl ché. An dal cinchcént, pò, i l'ha slargàt fóra cumè sa 'èd amò adéss sö via Kènnedy.
Sempre 'n dal cinchcént gh'è ignit al vèscof Castelli che al gh'a truàt l'uspedàl mia tant bé: l'éra töt spùrch e gh'éra mia póst per i malàcc; al vèscof Regassoni, 'n quai agn dopo però, al l'ha truàt püsé mèi.
A tègn l'uspedàl adèss gh'éra quatòrdes nòbei: dùdes i sa ciamàa depütat e du i sa ciamàa sìndech.
Tànte famée le g'a tegnìa a daga sòlcc a l'uspedàl: i Claèi, i Guidoni, i Martinénch, i Benźù e ótre.
An dal 1717 gh'éra pó l'uspedàl 'n du sa metìa chèi che i guarìa pö e i éra cüracc dai fràt capüsì.
Dal 1800 al 1900
Quanta gh'è ignìt Napuliù 'n Itàlia 'l g'a 'urìt fà nàs la Repöblica Cisalpina e töte le istitusiù i a metìde 'nsèma 'n da la Congregasiù da la Carità: gh'éra déte: l'«Ospedale degli Esposti e mendicanti» (l'urfanotròfe), al «Conservatorio delle Zitelle» (le pöte), la «Casa delle Ritirate» (le ritiràde), la «Commissaria Lupi», le «Commissarie Penaro ed unite», 'l «Istituto per i carcerati» (i carceràcc), al Munt da Pietà e (a cumincià dal 1809) la Cà di puarècc.
Al cunt Giuàn Andrea Martini 'n dal 1799 al gh'ia lasàt 'n pó da solcc per tègn dervìt al manicòme; dòpo i solcc i è cuminciàt a rià pò dal guèrno da l'Austria e, quand la sa furmàda l'Itàlia, da le pruincie.
Taragudo
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Variant del galizzian
I variant del galizzian, se vardom la distribuzzion geografica e la manera de combinass di isogloss, a poeuden vess spartii in trii bloch (bloques) principai: ocidental, central e oriental. Dent a 'sti variant a gh'è di olter arei dialettai, zonn lenguistegh de estension e unità descompagn, che poeuden vess delimitaa cont isogloss de duu o trii fenomen caratteristegh. Quella divison chì la se basa soratutt in su la fonetega e (anca pussee) in su la morfologia.
Miklósi
a l'è un comun del Distret de Tab, cont una popolazzion de abitant.
Uspedàl da Crèma
Dal 1800 al 1900
An da i pröm agn dal vòtcent i g'a seràt sö al cunvént da Sant'Üstì e i g'a dàcc töcc i béni a l'uspedàl, meno che al cunvént stès e la céza. Töcc i quadre che gh'éra déte la céźa adèss i sa tróa 'n dal muźéo da Crèma, meno vü che i l'ha metìt 'n da la capèla da l'uspedàl nóf; l'è 'na pitüra 'ntitulada San Tommaso da Villanova fàcia da Felice Boscarati.
An dal 1822 i g'a separàt l'aministrasiù: da 'n banda gh'éra i «Luoghi pii elemosinieri» (al Munt da Pietà, le pöte, i puarècc, le comisàrie) e da l'ótra gh'era l'uspedàl e l'urfanotròfe.
De le persune che cünta gh'è ignìt ad 'èt l'uspedal: l'arciduca Francèsch Carlo d'Asburgo Lorena co' la sò dóna Sufia, an dal 1825; e pò an dal 1838, l'imperadùr Ferdinando e la sò dóna Marìa Ana.
An dal 1845 i g'a slargàt fóra l'uspedàl sö via Teresine sura 'n disègn da Giuàn Masàri.
An da la metà del vòtcent gh'éra 'n diretùr che 'ministràa, 'n dutur, centsédes lècc e gh'éra 'n repàrt per chèi che i era cuntagiùs (da sòlet i gh'ia le aróle, le fèrse, la févra o 'l coléra).
Söl sügerimént dal vèscof Giüsèp Sanguettola 'n dal 1852 i è ignìde a servése le sóre da le Ancèle.
An dal 1863 i g'a creat al «Consiglio degli Istituti ospitalieri» per aministrà l'uspedàl e l'urfanotròfe, mentre töcc i ótre i a separàt (al Munt da Pietà e la Congregasiù da la Carità).
An dal manicòme gh'era vint persune, mia tant a pòst co' la cràpa, ma quasi mai catìf e quasi töcc co' la pelàgra.
Cropani
Cropani l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha 4835 abitàncc, 'na superfìce de 43 km² e 'na densità de 76 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andali, Botricello, Cerva, Sellia Marina, Sersale.
Uspedàl da Crèma
Dal 1800 al 1900
Vers al 1861 i lècc i éra dientàt céntquaranta e gh'éra pò 'na sala per uperà; dopo i gh'a slargà sö amò 'n pó e g'a truàt pòst per amò 'n pó da lécc e 'na secùnda sala uperatòria.
Dal 1900 al duméla
An dai pröm agn dal nófcent gh'è stàcc 'n pò da stüde sö i macc e 'l manicòme al 'nàa pö bé tànt che an dal 1910 sa pensàa adiritüra da seràl sö e da spustà i macc a Cremùna. Dòpo i g'a pensàt diersamènt, da druà al cunvént da Santa Maréa e i g'a spustàt i macc 'n dal chèl post ché 'n dal 1923: gh'éra déte fino a nuànta òm e nuànta dóne: i ricueràa chèi che i gh'ia le convulsiù, i ciuchetù, chèi che i éra pròpe macc, chèi che dópo la guèra dal quindes i stàa mia pö bé da cràpa, argü, ma póch, che i gh'éra fat ròbe bröte a le dóne; gh'era pó bagai sbandàt che i gh'ia nisü al mùnd. Al manicòme da Santa Maréa l'è stat seràt sö 'n dal 1977.
Matzendorf
Matzendorf a l'è un cumün svizzer del distret de Thal. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 11.29 km², e al se tröva a una altitüden de 510 meter sura al livel del mar.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
Dòpo la guèra dal 1940-1945 i gh'éra 'm pó da problémi: mancàa i lècc, gh'éra apéna due repàrt e par che l'era mia tegnìt tant nèt. Al cümü 'l pensàa da sbàt źó le müra vénete per slargàl fóra e pò sö i giurnài sa parlàa sura cuźa gh'éra da fà.
Matzendorf
El cumün de Matzendorf a l'è tacaa ai cumün de Aedermannsdorf, Laupersdorf, Mümliswil-Ramiswil, Rumisberg (BE), Wolfisberg (BE).
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
A capo da l'uspedal i g'a metìt an dal 1958 l'aucàt Ugo Duséna che 'nsèma a töte le persune dal Consilio 'l pensàa che l'éra mèi fa sö l'uspedal da nóf 'n da n'ótra banda, anca perchè 'n dal fratémp la Suvritendensa la gh'ia décc che sa pudìa mia tucà le müra vénete. Duséna e i sò óm i g'a viźitàt 'n pó da uspedài 'n Lumbardìa, ma i g'a truàt che l'éra mèi cupià chèl che i gh'ia fat co' l'uspedàl nóf da Brèsa: an fabricàt gròse, an per lü, fóra da la cità, fàcel da riàga 'iźì cò le màchine. Isé i g'a tòcc 'n teré pròpe grànd 'n via Macalè, viźì a la Paüleźa (l'éra da Michelàngél Geléra, 'n amìs da Duséna, che al l'ha fat pagà 'm pó meno), e i g'a cumisiunàt 'l prugèt a d'an stüde da Milà (Braga e Ronzani) che quand l'è ignìt prùnt i g'a fat vèd a töcc an dal 1961. I pensàa da mètiga déte tra i quatreźéntvint e i quatreźéntcinquanta lècc.
Sempre an dal 1961 l'è cambiàt al nóm: èco al decréto dal Presidént da la Repöblica (an italià):
Christoph Waltz
Al Christoph Waltz ( pronüncia tudèsca: [ˈkrɪstɔf ˈvalts ] ; Vièna, Austria, 4 da Utóbre 1956) 'l è 'n atùr austrìech. 'L è dientàt famùs per le sò performance an dai film dal Quentin Tarantino Bastàrt sènsa glòria e Django Unchained, anterpretasiù per le quài 'l g'à venzìt apò dù Oscar al migliùr atùr mia protagunìsta e dù Golden Globe al migliùr atùr mia protagunìsta.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
« Decreto del Presidente della Repubblica 18 dicembre 1961, col quale, sulla proposta del Ministero dell'Interno, il fine Opera Pia “Ospitale Maggiore ed Uniti” di Crema (Cremona), viene parzialmente trasformato e viene approvato il cambiamento di denominazione in «Ospedale Maggiore di Crema», nonché il nuovo statuto. »
Christoph Waltz
Biugrafìa
S-ciàt dal tudèsch Johannes Waltz e da l'austrìega Elisabeth Urbancic, al Christoph al vé da 'na famìglia da persùne che le lauràa bèa 'n dal mùnt dal spetàcol, pararès anfàti che adürütüra i sò bisnóni i éra bèle atùr da teàtre. Ünìga ecesiù 'l è 'l nóno matèrne Rudolf von Urban, psichiàtra e scritùr.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
Quant i g'a facc al preentìf i g'a pensàt che l'uspedàl 'l custés an miliard e 50 miliù da frànch ma dópo gh'è ignìt sö amò 'n pó da spéźe è l'è ignìt a la fine a custà du miliarc e 400 miliù da frànch. Alura i g'a 'endìt 'n po' da casìne e an pó da teré che l'uspedàl al gh'ia a Muntóden e a Credéra. Gh'è riàt sö 'n pó da solcc traèrs le dunasiù da tànta źént generuza.
Christoph Waltz
Cariéra
Dopo ìga stüdiàt recitasiù al Max Reinhardt Seminar da Vièna e al Lee Strasberg Theatre and Film Institute da Nóa York, Waltz al cumìncia la pròpe cariéra mè atùr da teàtre con 'l ezibìse anche 'n evénti e pòst prestigiùs, cùma la Schauspielhaus da Zürìch, al Burgtheater da Vièna e 'l Festival da Salisburgh. La sò cariéra la ciàpa però 'n risvólt püsé televisìf e sinematugràfich, al g'à 'nfàti partecipàt a 'n fràch da produsiù televisìve e film an lengua tudesca.
Ma dóma 'l 2009 'l sarà 'l àn che vedarà la sò cunsacrasiù 'n söl cinéma 'nternasiunàl, gràsie a la pàrt dal culunèl Hans Landa "al caciadùr da giüdèi" 'n dal film Bastàrt sènsa glòria, ndù 'l résita 'n tudèsch, anglés, francés e italià. Per chèla performance ché 'l vegnarà aclamàt da la crìtiga e 'l purtarà a càza 'l prémio da migliùr atùr al Festival da Cannes, 'l Oscar e 'l Golden Globe mè migliùr atùr mia protagunìsta.
An dal 2011 al résita an Carnage dal Roman Polanski e 'n dal film I trì muschetér, an da la pàrt dal Cardinal Richelieu. A la fìne dal 2012 vé fò 'n da le sàle 'l film Django Unchained, andù Waltz al tùrna amò a laurà 'nsèma al Quentin Tarantino. Chèl'interpretasiù ché ga farà véns ü Golden Globe, ü BAFTA (prémio 'nglés püsé prestigiùs per al sìnema) e vü Oscar al migliùr atùr mia protagunìsta.
Éta priàda
Waltz, da madrelèngua tudèsca, 'l pàrla pò 'nglés e francés a 'n lièl aansàt. Al pàrla anche 'l italià 'n Bastàrt sènsa glòria, ma 'ntervistàt al g'à dìt che 'n realtà 'l è mia bù da parlàl. Al sa dùpia 'n per lü 'n da le versiù tudèsche dai sò film.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
« FONDATA DA QUATTORDICI CONCITTADINI IL 12 GIUGNO 1351 QUALE OSPIZIO PER I MALATI POVERI L’ANTICA DOMUS DEI GIÀ DIVENUTA ATTRAVERSO I SECOLI L’OSPEDALE MAGGIORE DI CREMA OGGI PER ADEGUARSI AI PROGRESSI SCIENTIFICI E ALLE ESIGENZE SOCIALI DELL’EPOCA NOSTRA RISORGE IN QUESTA NUOVA SEDE AFFIDANDO IL PROPRIO INCREMENTO PERENNE AL CENSO TRADIZIONALMENTE MUNIFICO E A QUELLE OPERE DI CARITÀ ONDE VERSO CHI SOFFRE SI ATTUA LA PRESENZA E L’ASSISTENZA STESSA DI GESÙ AMORE. 21 APRILE 1963. »
Christoph Waltz
Éta priàda
Waltz, che 'l s'è spuzàt dù vólte, al g'à ìt trì fiói, dù màs-cc e 'na fèmena dal prìm matrimòne e pò 'na bagàia dal secùnt. Ü dai sò s-ciàt 'l è 'n rabì e 'l vìf an Israel.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
An dal 1967, calmént 'l laurà al 'naa 'nanc, i g'a pensàt da sbàt fóra 'n band per fa püsé bèla l'entràda: i ga 'inźìt i prugèt da Ercol Priùr e Gian Paol Zaltron che dópo i g'a preparàt le scültüre.
Al Guèrno an dal 1968 'l scrìia 'na Lége che la diźìa che i uspedài i gh'ia da ès pö priàcc, isé al dutùr pruincial da Cremùna clasificàa l'uspedàl da Crèma cum'è uspedàl pruinciàl e sura 'n Decréto dal Président da la Repöblica i scrìia che l'uspedàl adès l'éra dientàt «Ente ospedaliero». L'aministrasiù la 'ignìa separàda da töcc i otre istituti.
Christoph Waltz
Éta priàda
Al dé d'ancó Waltz 'l vìf tra Berlì e Los Angeles ansèma a la sò famìglia.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
Al 28 da utóbre, sémpre an dal 1968, l'uspedàl nóf l'éra prùnt e 'l vignìa inaügürat, sémpre co' 'l sìndech Catàne, al vèscov Carlo Manziana, al depütat Narciso Franco Patrì e al senatùr Ennio Zelioli-Lanzini che an chèl perìod lé al l'era al minìstre da la sanità. Póch dé dòpo sa cuminciàa a spustà i repàrt.
Christoph Waltz
Nasiunalità
Waltz, sicóme 'l è nasìt a Vièna da pàdre tudèsch, 'l è citadì da la Germània per derìto da nàsita, ma 'l g'à ciapàt la citadinànsa austrìega dóma 'n dal 2010. Antervistàt, a la dumànda se 'l sa sentìa püsé tudèsch o austrìech, Waltz al g'à respundìt isé: "Só nasìt a Vièna, cresìt a Vièna, andàt a scóla a Vièna, laureàt a Vièna, g'ó stüdiàt a Vièna, cuminciàt a resità a Vièna – e g'aarès amò 'n quài laùre che ma léga a Vièna. Póde vès püsé austrìech da cuzé?"
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
An di pröm agn setànta i sa furmàa di nóf repàrt e al siur Bruno Manént - an benefatùr - regalàa an pó da solcc (céntvint miliù da franch) per trà sö un céntro da rianimasiù che 'l vegnìa intitulàt a so cügnàt Francèsch Agello. An dal 1973 al Manént 'l regalàa amò 60 miliù da franch per l'àula magna intitulàda a 'n ótre cügnàt, Michél Pulénch,
Christoph Waltz
Nasiunalità
"Mé só mia tudèsch, só austrìech. E nuàltre austrìech g'óm an sénso da 'l umorìsmo che 'l è meraviùs. I tudèsch anvéce, mia tànt."
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
An dal 1978 gh'è stacia tràcia 'm pé l'«Unità Socio-Sanitaria Locale» che la gh'a comunciàt a laurà 'n dal 1981.
Christoph Waltz
Nasiunalità
- Antervìsta al Cristofèn Waltz dal Saturday Night Live, 2013.
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
An da la secunda metà dai agn setanta i g'ha tirat sö la Palasina, tacàda al fabricàt principàl con 'an curidùr per metà sóta tèra.
Christoph Waltz
Prémi
Prémio Oscar
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
La Lumbardìa la trasfurmàa la Ussl 'n da la «Azienda Sanitaria Locale (ASL)» nömer vintiquatre an dal 1992; gh'è ignìt l'informàtica i gh'a alestìt i poliambülatòre, al centro per prenutà le 'ìźite e i eźàm e gh'è riàda la TAC.
Christoph Waltz
Prémi
Golden Globe
Uspedàl da Crèma
Dal 1900 al duméla
An da 1998 la Lumbardìa la decidìa da cambia sö amò e i g'a metìt ansèma la Asl da Crèma con chèla da Cremuna (an pràtica le dientàda öna sula) e i g'a trac 'm pé l'«Azienda Ospedaliera» che la cumandàa i uspedài da Crèma, Riólta d'Àda, Sunsì, Castigliù e Suresìna.
Dópo al duméla
An dai pröm agn dal duméla i gh'a tiràt sö la Piàstra per le ürgénse, veramént atresàda, che l'è custàda pò tant, 30 miliarc e nofcént miliù da franch.
Christoph Waltz
Prémi
Prémio BAFTA
Uspedàl da Crèma
Dópo al duméla
'N da 2004 al piasàl che porta a l'entràda l'è stàt 'ntitulàt a Ugo Duséna, chèl che 'l sa batìt per tirà sö l'uspedal nóf an di agn sesànta. Dòpo i è 'nacc 'nancc a rimudernà i repàrt e a 'mpiantà da le machine püsé mudèrne per cürà la źént.
Christoph Waltz
Prémi
Festival di Cannes
Uspedàl da Crèma
Dópo al duméla
Ed èco, rìa che la Lumbardìa la decìt da cambià amò, la fa nàs la ATS Valpadana (che an italià vól dì «Azienda Territoriale della Salute» e la cuùrdina le ASST (an italià: Aziende Socio-Sanitarie Territoriali) da Crèma, Cremuna e Mantua. Adès la ASST da Crèma la cumànda sura i uspedài da Crèma e da Riólta d'Àda, i poliambülatore da Sunsì, Castigliù, Crèma e Riólta d'Àda. L'uspedal da Suresina l'è stàcc metìt sóta la ASST da Cremùna.
Sura cus'è che i cüra a Crèma
A Crèma gh'e:
Bugo
El Bugo (Cristian Bugatti, Rò, 2 de agost 1973) a l'è 'n cantautor italian. Del principi de la soa carriera l'ha publegaa des album che varien in d'on mugg de gener musicai. L'è consideraa el cantautor che l'ha faa sortì la canzon italiana d'autor de quella impegnada di agn '70 a quella di agn 2000.
In del 2020 l'ha partecipaa al Festival de Sanremm insemma al Morgan con la canzon "Sincero": l'è staa però desqualifegaa perchè in la terza giornada el Morgan l'ha cambiaa el test de la canzon per ingiuriàll dopo che in l'esibizion de la sira prima, cont ona canzon classega, even risiaa, e lu l'ha molaa el palch.
Strada de segonda class 406
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 48.2 km.
Trevor Devall
El Trevor Jay Devall (Edmonton, 10 de nuvember del 1972) l'è on attor comegh american.
Aloe arborescens
Aloe arborescens l'è 'na piànta suculènta a portamènt arbüstìf de la famìa botànica de le Xanthorrhoeaceae. L'è lignùza a la bàze e la fà fò divèrsi ram dré al gamp principal ma apò a divèrsi böcc che part de le raìs (pulù). La fà sö dei fiùr culùr aràncio reünìcc enden'enfiurescènsa a gratèla.
L'è 'na spéce uriginària de la còsta sud-orientàla de l'Africa, en natüra se la càta 'n Sudafrica, Mozambico, Zimbabwe e Malawi, l'è però de spès dopràda come ornamentàla en pó 'n töt el mónt.
Veitsbronn
Veitsbronn l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Fürth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.16 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
J. Edgar
J. Edgar l'é un film american dal 2011 e l'é stò diret da Clint Eastwood e recitò da Leonardo Di Caprio e da Armie Hammer in di ròl di prutagunisti.
Carna de can
Incoeu, per tant cultur la carna de can a l'è part de la tradizion e a l'è on piatt del stilaa, menter per tant alter cultur, comè la cultura occidentala, el consumm de quella carna chì a l'è on tabù, anca se anca lor l'hann consumada in di temp pussee dur comè inquand gh'era la guerra. A s'è cuntaa che, in tutt el mond, 25 milion de can vegnen majaa tucc i agn di omen.
Pont de vista cultural
In de la cultura ebraiga, e anca in quella islamega, majà el can a l'è proibii di legg alimentar islamegh e di regol ebraigh del casherut.
In di media, la macelazion e 'l consumm de carna de can e de alter carnivor a l'è staa ligaa a on quei cas de transit de la rabbia anca se l'OMS la dis che 'l consumm de la carna, anca cruva, d'animai infettaa a l'è minga on straportador de la rabbia.
Tucc i ann, ona minoranza etnega, in de la cittaa cinesa de Yulin la organizza ona sagra de la carna de can, el "dì del can de Yulin" (玉林荔枝狗肉节, in cines).
Artigh e Antartigh
Storegament i can a hinn staa on mangià d'emergenza per vari popol de la Siberia, de l'Alaska, de la part pussee settentrionala del Canada e della Groenlandia. In de la letteratura a hinn staa descrivuu cas de consumm alimentar de can da slitta da part de esplorador occidentai: l'esplorador britannegh, l'Ernest Shackleton, inquand a l'era dree a fà la spedizion Endurance in Antartid, a l'è staa costrigiuu, si come gh'aveva minga alter viver, a majà i can de la sò slitta. Cas compagn de quest hinn toccà i esplorador Roald Amundsen, Douglas Mawson e Xavier Mertz. Quest'ultem ha sofrii de ipervitaminos A, induda dal consumm del fidegh del can.
Carmelo Francia
right|300px|thumb|Ol Carmélo Francia che l'insègna 'l [[Bergamàsch al Dücàt de Piassa Puntida e de dré a lü 'l sò scolàr Ümbèrt Minèl]]
Hohenwarth
Hohenwarth l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.23 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Carmelo Francia
Ol Carmélo Francia ( 1919 - Górel, 4 de Zögn del 2010) l’è stacc ü poéta e scritùr bergamàsch tra i piö ‘mportàncc e cognusìcc e l’è stacc ach öna di personalità piö ‘n vésta del Dücàt de Piassa Puntida.
Carna de can
Canada
Per la magiora part de la societaa canadesa del dì d'incoeu, el consumm di carna de can a l'è tabù, ma la pratega la gh'è anmò in ona quai minoranza etnega. La legg ambientala canadesa (Canada's Wildlife Act, del 1973) proibis la vendita di carn di tucc i speci selvategh, ma nissuna legg, tutavia, la regola la vendita de carna de can che la pò vess, donca, distribuida liberament, se a l'è stada mazzada sòtta el controll d'on ispettor sanitario federal.
Hohenwarth
El cümü de Hohenwarth el se tróa a 'na altèsa de 507 méter sura 'l leèl del mar.
Carmelo Francia
La sò éta
L’à tradüsìt in Bergamàsch ol Pinòchio del Carlo Collodi, che l’è 'ndacc in stampa in del 1993.
Carna de can
Canada
In del 2003, on quai ispettor de l'ofizzi sanitari hann scovrii quatter carcass caggiaa de can in del frizer d'on restorant cines d'Edmonton. Depos i necessari controj, i carcass, ch'eren staa minga denunziaa, a s'è scovrii che eren de coiòtt; anca se 'l restorant a l'è staa faa saraa-sù, i ispettor hann dii che a l'era minga illegal la vendita e 'l consumm de quella carna chì, fin tant che la carna la fodess stada regolarment sottoponuda ai controj igienegh-sanitar.
Europa
Generalment, el consumm de carna de can in Europa a l'è on tabù. Quel tabù chì a gh'è semper staa foeura di ona quai ecezion, inquand gh'era scarsitaa de mangià per colpa di circuizion e carestii.
Sguizzera
In del 2012, el giornal sguizzer Tages-Anzeiger ha reportaa che can e gatt vegneven majaa de spess da on quai fattor in di campagn. Menter el massacher comercial e la vendita de carna de can a l'è illegal, ai fattor a l'è permettuu de mazzaa i can per el consumm personal. La razza pussee dovrada per la carna a l'è 'l rottweiler e 'l vegn consumada comè Mostbröckli, ona forma de carna marinada.
Carmelo Francia
La sò éta
Fò sura l’à cüràt ‘nsèma al Emanuele Giambarini ol Vocabolare Italià – Bergamàsch stampàt in del 2001 che l’à endìt piö de 15.000 còpie.
Stazion de Padern
La Stazion de Padern a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Blood Diamond (film)
Blood Diamond l'é un film american dal 2006 e l'é stò diret da Edward Zwick e recitò da Leonardo Di Caprio, Djimon Hounsou e da Jennifer Connelly in di ròl di prutagunisti.
Carmelo Francia
La sò éta
Ol Carmélo Francia l’è stacc per tàce agn ol diretùr del Giopì, l’è stacc in del Consèi de la Coruna del Dücàt de Piassa Puntida e l'à tegnìt per piö de trènt agn ol córso de scritüra bergamasca del Dücàt; tra i sò stödèncc s'regórda ‘l Gigi Medolàgh, ol Gioancarlo Giaàss, ol Giani Pisù, ‘l Ümbèrt Minèl e tace óter amò.
Stazion de Padern
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Carmelo Francia
La sò éta
Ol Lönedé de Pasqua del 2010 gh'è egnìt ü colpèt e l'è mört a Górel ol 4 de Zögn del 2010.
Òpere gnamò püblicade
In piö ol Carmélo Francia l'à scricc 215 poesée töte 'n Bergamàsch che i è mai stace püblicade e tra chèste öna di öltime, fòrse l'öltima che l'à scricc, l'è chèsta: <Poem> Söl Parnàs di scribacì, gh'è ü poéta col galì, töcc i óter i gh'à la craata, pò gh'è ü poéta sgrèla, che l' gh'à gnà chèla. </Poem>
In chèsta poeséa, con ironìa e per grignà, l' se dà desperlü del poéta sgrèla, cioè che l' val póch, e l' regórda 'l sò vésse de mèt sèmper la giaca sènsa craata.
Carna de can
Sguizzera
In del sò liber del 1979 Unmentionable Cuisine, el Calvin Schwabe ha descrivuu el gedörrtes Hundefleisch e 'l Hundeschinken. El primm a l'è comè on giambon fumegaa de can, el segond a l'è carna de can salada e seccada.
A l'è illegal in Sguizzera prodù comercialment el mangià faa de carna de can, o prodù el tipo de mangià chì cont l'intent de vendel.
Martiri per salut putost che per benefizi gastronomegh
A gh'hinn vari grupp che creden che se se martirizza l'animal prima de mazal, la carna la ciappa on savor mïô e/o che la carne la ciappa benefizi per la salut.
Valor nutrizionai
I valor nutrizionai se referissen a 100 g de prodott:
Žerůtky (Blansko)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Altrosa
upright=1.5|miniatura|Altrosa La altrosa l'è un zœqer aldoexos. La D-Altrosa l'è un zœqer monosacarid miga-natural; l'è solubila ind l'aiva e prategament insolubila ind metanol. Inscambe, la L-altrosa l'è staita isolada dal bater Butyrivibrio fibrisolvens. L'altrosa l'è un epimer C-3 de la manosa. La conformazion a anell de la α-altropiranosa l'è flessibola ind comparazion cond la plœpart de le oltre aldoexopiranoside, cond l'ecezion de la idosa.
Châtelat
Châtelat a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.09 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Châtelat al se tröva a una altitüden de 802 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Saicourt, Sornetan, Monible, Rebévelier, Lajoux (JU). miniatura|manzína|250px|Châtelat
Storia
Châtelat l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1335 col nom de Schestellat.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Strada europea E77
La Strada europea E77 a l'è 'na strada europea che la quatta Rüssia, Estonia, Latvia, Lituania, Pulònia, Sluachia e Üngheria. La conliga Pskov e Budapest e l'è longa 1690 km.
Servizzi statal de guardia de frontera de l'Ucraina
El Servizzi statal de guardia de frontera de l'Ucraina (Державна Прикордонна Служба України in ucrain, Derzhavna Prykordonna Sluzhba Ukrayiny) a l'è la guardia de frontera de l'Ucraina, fada su in del 2003 'me corp de polizzia independent che 'l dipend diretament del President de l'Ucraina, menter prima eren un corp militar ered di trupe de frontera sovieteghe.
De la guardia de frontera la dipend la guardia costera de l'Ucraina, menter in temp de guerra la passa sota el controll di forze armade de l'Ucraina. Gestissen anca i center che gh'hann dent i refiguad che riven in del Pajes.
Programa Voyager
El programa Voyager l'è 'n programa scentìfich americà che g'ha portàt endel 1977 a spedéser dò sonde spasiàle, ciamàde Voyager 1 e Voyager 2, a esplorà el Sistema Solar esterno.
Endela prìma fàze del progràma, töte dò le sonde le g'ha vizitàt i pianeti Giove e Saturno. La sonda Voyager 2 la g'ha püdìt rià a vizità pò a Urano e Netuno gràsie a 'n alineamènt planetàre vantagiùs che s'è verificàt a la fì dei agn setànta del sècol XX. Amò 'ncö (2015) la sónda Voyager 2 l'è l'ünica a ìga vizitàt Urano e Netuno.
Töte dò le sónde le g'ha mandàt sö la Tèra 'na gran quantità de 'nformasiù söi giganti gasùs del Sistema Solar. En particolàr i dati che la Voyager 2 la g'ha catàt sö a mèret de la màsa de Netuno i g'ha pimitìt de mèter fì a le ipòtezi de ezistènsa de pianéti de dimensiù 'mportànte en colocàcc aldelà de l'orbita de Plutone.
A diferènsa de le sónde del Programa Pioneer, che oramài le funsiùna mìa piö, le dò sonde Voyager i è 'n funsiù amò 'ncö (2015) e le trasmèt amò le sò rilevasiù a la stasiù sö la tèra entàt che le vàgia 'nvèrs l'estèrno del Sistema Solar. Le baterìe termoelètriche a izòtop radioatìf che le mónta le permèt amò diversi agn de funsiunamènt (se fà cönt alméno 'nfìna al 2025), però divèrsi strümèncc i è stacc de menemà smorsàcc per cönsömà amò méno energia. A cumnincià de la fì del 2003, la sonda Voyager 1 la g'ha ambiàt a streersà l'eliopauza. La Voyager 1 l'è riàda a 'na distànsa de 100 Unità Astronomiche (UA) del Sul ai 15 de óst del 2006. Endel 2013 l'è riàda a 'na distànsa de presapóch 125 UA del Sul. La Voyager 2 la g'ga ragiungìt le 100 UA del Sul ai 7 de noèmber del 2012.
Le dò sónde i è stàde fàde sö del Jet Propulsion Laboratory, strütüre finansiàda de la NASA. Sö ognöna dele dò gh'è 'na còpia del Voyager Golden Record, en disch registràt con sö imàgini e suòni de la Tera ensèma a 'na selesiù müzicàla.
Malenovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Jois
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bad Schussenried
Bad Schussenried l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 55.02 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Schussenried el se tróa a 'na altèsa de 570 méter sura 'l leèl del mar.
Stuxnet
miniatura|drita|Vun di sistema tocaa da Stuxnet Stuxnet  l'è on worm faa dal governo di Stat Unii in collaborazion cont el governo de Israel per attaccà digitalment l'Iran.
El gh'aveva de taccà la central de Natanz, e pussee precisament i centrifugh del plutonio e in manera de fàss minga descovrì. L'attacch a l'era faa per mezz di computer Windows che gh'era taccaa di sistema SCADA, ver obietiv de l'attach e de lilinscì el taccava i controller PLC per sabotà la produzion.
Programmazion
La programmazion a l'è el process de creà on programma eseguibel per i computer, tecnega che la gh'ha dent dònca di studi de algoritmega, de informatega e de logica.
Valle de Oca
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Samantha Cristoforetti
miniatura|La sciura Cristoforetti La Samantha Cristoforetti (Milan, 26 de April del 1977) l'è ona astronauta taliana, che la g'ha el record de permanenza di donn in del spazzi.
Biografia
La Cristoforetti l'è nasüda a Milan in del ann 1977. .
Scöra
La ciapa el diploma a Trent in del ann 1996, la fa la maturità scientifega. Quaj ann despö, ann 2001 la se laurea a Mònaco de Baviéra in ingegneria e in del ann 2005 la se laürea in scienza aeronautica a Napuli.
Binari ferroviari
I binari ferroviari, popolarment ciamaa rodaj, hinn on para de sbarr de ferr taccaa giò a terra. In sui rodaj ghe viaggen i treni e anca i tram. Esisten pussee maner de taccàj a terra, che hinn cambiaa in di agn, e de solet a hinn pogiaa in su 'na distesa de sass ciamada massicciada. A nivell normativ i binari a hinn classifegaa a segonda del pes che pòden sostegnì per meter.
Gangs of New York
Gangs of New York l'é un film american dal 2002 e l'é stò diret da Martin Scorsese e recitò da Leonardo Di Caprio, Daniel Day-Lewis e da Cameron Diaz in di ròl di prutagunisti.
Referendum abrogativ del 2016 in Italia
miniatura|drita|Ona scheda elettorala El 17 de april del 2016 in Italia gh'è staa on referendum abrogativ per la legg che la renoeuva automaticament i concession per i tinvellazion dent i 12 mij da la costa italiana. L'è staa el primm a vess domandaa minga da 500'000 cittadin ma da cinch Consili regionai.
La stragranda maggioranza de quej che han votaa (85,85%) eren a favor de abolì la legg, ma el quorum del 50% l'è staa no raggiunt, cont el 31,19% di votant.
Žernovník
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Kuklík
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Strada de segonda class 408
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 96.6 km.
Stypandra
Stypandra R.Br. l'è 'n zèner de piànte perèni, rizomatùze, che fà part de la famìa botànica de le Xanthorrhoeaceae. Le spéci de chèsto zèner i è uriginàrie de l'Australia e de la Nöa Caledonia.
Spéci
Segónt el sit del giardì botànich del Missouri (Missouri Botanical Garden), le spéci acetàde per chèsto zèner i è dò:
Riddes
Riddes a l'è un cumün svizzer del distret de Martigny, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 23.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Croix de Chavaux (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Rathaus Spandau (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Interscambi
A gh'è di interscambi con
Fontana (metropolitana de Barcelona)
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria Ascensoeur
Poales
Poales l'è 'l nòm d'en taxón de piànte colocàt edèla categoría taxonómica de ùrden, doperàt endèi sistémi de clasificasiù modèrni compàgn del APG II del 2003 endèi quài l'è definìt en fùrma àmpia en confrónt ai sistémi de clasificasiù tradisiunài