cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Locomotiva RhB Ge 6/6 II
Storia
Con la costruzion de la central elettriga de la Bregaja l'è deventaa necessari menà finna a 1'000 t per dì de ciment e la Retiga la gh'ha avuu donca de besogn de 'na locomotiva che la fuss bona de spostà 250 t in sui pendenz del 3,5% de la linia de l'Albula.
I primm dò a hinn staa consegnaa in del 1958 di produttor, SLB, BBC e MFO in d'on orden de 230'000 franch ciascuna, i alter hinn staa consegnaa in del 1965 e hinn costaa 200'000 franch pussee ciascuna.
Us
In princìpi eren doperaa per tirà di treni svelti in su la linia de l'Albula ma del 1993, quand che hinn entraa in servizzi i Ge 4/4 III han taccaa a sostituij e s'hinn trovaa a tirà di treni merci in su la red principal de la Retiga, foeura che per la linia de l'Arosa. L'è però possibel vedè, rarament, di treni passegee tiraa de 'sta locomotiva.
La locomotiva 704 "Davos" la sarà conservada in futur 'me vettura storega.
Gastroenterita
La gastroenterita a l'è 'na malatia caraterizada de l'infiamàss de l'aparad gastrointestinal che 'l pertoca sia el stomegh che l'intestin sutil. Se l'è tocad anca l'intestin gross se parla de gastroenterocolita.
Locomotiva RhB Ge 6/6 II
Caratteristegh
Per i sò temp l'èra 'na locomotiva fiss innanz e che la gh'eva la pupart di ròbb al stat de l'art cont di trasformator e di motor de trazion universai.
Gastroenterita
In di fiolit la causa pussee spantegada a l'è el Rotavirus, menter in di grand inn el Norovirus e 'l Campylobacter. La capita pussee despess in di gnarei e in di pais che inn dree a desvilupàss. La roba pussee importanta de fà a l'è garantì che quei che ghe l'hann resten idratad, che in di cas pussee gram el po volé dì dà di liquid in vena. Se poden comunque dà di medesine contra el gomit e, quand che l'è bateriga e grama, di antibiotegh.
Locomotiva RhB Ge 6/6 II
Caratteristegh
I primm dò locomotiv gh'even 'na porta denanz e trii veder, menter quej dopo la gh'even no. I port a hinn staa soldaa pocch dòpo ma l'adeguament complett el gh'è staa domà in di agn '80.
In del 1985 hinn staa picciuraa de ross, che l'ha sostituii el verd classegh e in del 1998 a hinn staa dotaa del noeuv pantograf monobrasc.
Galleria di foto
File:11.12.99 Pontresina RhB 701 (33638811353).jpg|Locomotiva a Pontresina File:Trains des RhB.jpg|Veggia livrea verda File:Landwasser-Viadukt mit Güterzug (2011).jpg|Merci in sul viadott de Landwasser File:2007 10 Albulabahn 04 Berguen 15.JPG|Treno in su la ferrovia de l'Albula File:Ge 6-6 II RhB, Albula 2, Preda - Bergün, 09.02.2017 - Flickr - miroslav.volek.jpg|Merci in su la ferrovia de l'Albula File:Kafimasch 494.jpg|Treno merci File:Landwasserviadukt rot 01 09.jpg|Treno in sul viadott de Landwasser in restrutturazion File:RhB Zement- und Holzzug bei Ilanz.jpg|Treno de ciment e legn File:RhB12.jpg|Train del Glacier Express File:RhB Ge 702.JPG|Veggia livrea </Gallery>
Horní Slavkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
Peñíscola
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Horní Slavkov
El gh'ha el status de cità.
Helleborus foetidus
Helleborus foetidus L. 1753 (en bresà: Erba de bis, Raìs de bò ) l'è 'na spéce botànica che fà part de la famìa de le Ranunculaceae.
L'è 'na piànta uriginària de l'Europa ucidentàla, de l'Inghiltèra, Portogàl e Spàgna 'nfìna a 'n Germània e Italia endóche la crès en zòne de mut.
Descrisiù
L'è 'na piànta erbàcea perène che pöl rià a 80 ghèi de altèsa. La g'ha 'n gamp gròs e suculènto, fòie de 'n vért löster. I fiùr i è a fùrma de chìchera, làsch, de culùr vért che tìra al zalt, de spès co i pétali coi òrli pórpora. I fiorés a le fì de l'envéren e 'n presépe de primaéra.
Nußdorf
Nußdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.12 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Nußdorf el se tróa a 'na altèsa de 603 méter sura 'l leèl del mar.
Conigh
Conigh (Conigo in toscan) a l'è 'na frazion del comun de Novili. A l'è assee lontan del center comunal menter a l'è pussee vesin a Binasch, de 'l che l'è dividuu domà de l'autostrada. Giamò soppress in del 1811 del Napoleon e annettuu a Binasch, l'è ripristinaa di austriegh che, però, deciden de taccàll in del 1841 a Novili.
1207
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Rospigliani
Rospigliani l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Vezzani, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.82 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 238 méter a 'na altèsa màsima de 1450 méter s.l.m.
Willendorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Vacovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Stazzion de Three Bridges
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
12 05
El 12 de masg a l'è un di de l'ann.
Ferrovia Bolzan-Meran
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Bolzan e longa 31.8 km.
Iliad Italia
miniatura|Logo Iliad Iliad a l'è 'n operator de telefonia mobil italian, posseduu de la Iliad SA.
Fondaa el 2 de agost 2016, l'è staa attivaa el 29 de magg 2018.
Storia
Iliad Italia a l'è fondada in del 2016 de la Iliad SA per compett in del mercaa italian dòpo de l'union de la Wind Telecomunicazioni e de la 3 Italia in d'on unich operator e la Commission Europea l'ha subordinaa l'union al rivà de 'n noeuv operator.
El 16 de genar 2018 el Benedetto Levi a l'è scernuu 'me ministrador delegaa e l'è presentaa el logo e 'l sitt noeuv. El 29 de magg a l'è lanziaa l'operator. A hinn doperaa anca i Simbox, indova la gent la pò abonàss autonomament al servizzi. El 18 de luj l'azienda la nonzia de vèss rivada al milion de abonaa e poeu, el 6 de setember, la riva a du milion. Al 31 de dezember del 2022 l'operator el ga 9,567 milion de abonaa.
O Páramo
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Garbagna (AL)
Garbagna (isé pò 'n piemontés e 'n italià) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha, 'na superfìce de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Vurasca, Borghetto di Borbera, Bërgnàu e Frascà, Casasch, Castlania, Dernis, Sardigliano.
Bassella
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Aschau im Zillertal
Aschau im Zillertal l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Schwaz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70902.
Aria
L'aria o argia l'è'l messedament de gass che furmen l'atmusfera de la Tera, che ia tegn ferm cun la forza de gravità. La cumpusiziun de l'aria la cambia cun l'altitüdin: a tera a l'è al 78% de azot, al 21% de ussigen e al 1% de argon e alter cumpunent. Quand che l'aria l'è ümida la pö tegnì dent fina a un 7% de aqua. L'atmusfera de la Tera la prutegg la vita de la Tera perchè la surbiss i radiaziun UV del Suu e la fà sbasà i estrem de temperadüra de la nocc e del dì.
1 ppm = (part per miliun) = 0,0001 %
Anthony Ray Parker
Anthony Ray Parker (nasüü a Saginaw in Michigan, U.S.A., ül 13 da Magg dal 1958) l'é un atür american. L'é cugnussüü al pùblic perché l'ha recitò in Spartacus: War of the Damned in dal ròl dal ribel cilician Sanus.
Saint-Étienne-des-Oullières
Saint-Étienne-des-Oullières l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Belleville, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.66 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 204 méter a 'na altèsa màsima de 331 méter söl leèl del mar.
San Giovanni in Fiore
San Giovanni in Fiore l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 17.989 abitàncc, 'na superfìce de 279 km² e 'na densità de 64 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aprigliano, Bocchigliero, Caccuri (KR), Castelsilano (KR), Cotronei (KR), Longobucco, Pedace, Savelli (KR), Serra Pedace, Spezzano Piccolo, Taverna (CZ).
Prodroga farmaceutega
Una prodroga, o profarmeg, l'è una droga farmaceutega o on oltra tipolojia de compost qimeg qe, despœs de hvir-l sonministrad, l'è bio-strasformad (çoè trasformad ind on olter compost qimeg dai enzima del organism) ind on compost qe el g'haa ona quai ativitaa farmacolojega. Inscambi de sonministrar diretament on prencepe ativ ind la so forma farmacolojegament ativa, el pœl vesser interessant doprar on profarmeg, presempe per miliorar la manera ind la qe la sostanza la ven asorbida, distribuida, biotrasformada o escretada (ADME). De spess, i profarmeg i è disegnads per aomentar la biodisponibilità del prencepe ativ, quand qe l'è asorbit poc dal trat gastro-intestinal. An'mo, on profarmeg el pœl vesser doprad per far senza qe el danegies celule o tessuds qe i è miga malads, de manera qe el sapes ativad domà quand qe el riva a levell del orgen malad; qesta stratejia de faits la se dopera de spess cond farmeg toseg fes, 'me presempe i qemioterapeg.
Esempe
La sonministrazion de prodroge l'è util fes quand qe se vœl rivar a distrets del organism qe se fa fadiga a rivar, 'me presempe el cervell, qe l'è protejid de la barrera ematoencefalega; la plœpart de le sostanze le ge riva miga a superar 'sta barrera, 'me ind el cas de la dopamina, qe la ven doprada come tratament per el Morb del Parkinson. La dopamina donca la ven sonministrada in forma de L-DOPA, sostanza qe la g'ha ona forma plussee vexina ai aminoacids, e donca la passa la barrera ematoencefaloga grazia ai trasportador dei aminoacids, e pò ind el cervell la ven trasformada in dopamina, qe l'è la sostanza ativa, grazie a dei enzima de bio-strasformazion qe i se ciama decarbossilasis dei L-amino acids aromateg.
Jalta
Jalta, cognossuda anca 'me Yalta (Ялта/Jalta in ucrain, russ e tater de Crimea) l'è ona città de la Crimeja cont ona popolazion de 135.000 abitant. Incoeu l'è sòtta 'l controll de la Russia, ma l'Ucraina la reclama el controll del territori.
Geografia
Jalta la se troeuva in de la Repubblega de Crimea, in sù la costa del Mar Negher. L'è traversada di fiumm Derekoj e Ucian-su.
Storia
L'esistenza de Jalta l'è stada regordada per la prima volta in del XII secol de on esplorador arab, che l'ha cuntaa sù che l'era on port di Bizantin, indove che viveven soratutt di pescador. On bell moment el paes l'è entraa dent a l'imperi colonial genoves, e al temp l'eva cognossuu 'me Etalita o Galita. I Ottoman hann brancaa la Crimea in del 1475, e l'hann fada vegnì ona specie de statt mezz indipendent, sotta el regn de on khan: però inveci Jalta l'era dent al domini dirett di Turch, in del vilayet de Kefe (Feodosija). In del 1783 gh'è rivaa i Russ, prima del rest de la penisola (ciappada depos la guerra 1787-1792).
Ma Jalta l'è vegnuda famosa e importanta in tutt el mond perchè l'è staa lilinscì che in del 1945 s'hinn incontraa Winston Churchill, Franklin Delano Roosevelt e Josif Stalin per parlà de come la saria dovuda vess l'Europa dopo la fin de la II Guerra Mondial; per on quaivun, l'è staa lì che l'è scominciada la Guerra Freggia.
A Jalta l'è anca mort el Palmiro Togliatti (21 agost del 1964), capp del Partii Comunista Italian.
Ruoms
Ruoms l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Vallon-Pont-d'Arc, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
1208
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Ruoms
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Ghana
thumb|right|160px El Ghana a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'è tacaa a la Costa d'Avori, al Burkina Faso e al Togo e 'l a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'é Accra.
Al gh'ha una süperfiss de 238.534 km² e una pupulaziun de pressapoch 22.200.000 abitant.
300px|center
Storia muderna
El Ghana a l'è staa un pussediment del Regn Ünii, cunt el nom de Costa d'Or, del 1874 al 1957, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga
El Ghana (nom ufizial: Republic of Ghana) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Nana Akufo-Addo (del 2017).
Ponte San Nicolò
Ponte San Nicolò (en vèneto: Ponte San Nicołò) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 12.031 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 925 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albignasego, Casalserugo, Legnaro, Padova, Polverara.
La Redorte
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.49 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 39 méter a 'na altèsa màsima de 111 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Redorte l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Treffort-Cuisiat
Treffort-Cuisiat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Treffort-Cuisiat, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 39.41 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 221 méter a 'na altèsa màsima de 681 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Treffort-Cuisiat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Teti (NU)
Teti l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 812 abitàncc, 'na superfìce de 43,91 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Austis, Ollolai, Olzai, Ovodda, Tiana.
Wimpassing im Schwarzatale
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Münster (DE-BY)
Münster l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Donau-Ries. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.20 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Münster el se tróa a 'na altèsa de 417 méter sura 'l leèl del mar.
13 05
El 13 de masg a l'è un di de l'ann.
Habartov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
El gh'ha el status de cità.
Arnex-sur-Nyon
Arnex-sur-Nyon a l'è un cumün svizzer del distret de Nyon, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.96 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Arnex-sur-Nyon al se tröva a una altitüden de 450 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Eysins, Crans-près-Céligny, Crassier, Borex.
Accra
Accra a l'è la capital del Ghana.
Geugrafia
right|160px Accra a l'è in sül Gulf de Guinea.
Cità gemelaa
Accra a l'è gemelada cun:
Bellaffaire
Bellaffaire l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Turriers, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.12 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 717 méter a 'na altèsa màsima de 1597 méter s.l.m.
Tulìne
Tulìne (nòm uficiàl en italià: Toline) l'è 'na frasiù del cümü de Pizògne, en Pruìncia de Brèsa. La g'ha presapóch 270 abitàncc e la se tróa sö la spónda nord-orientàla del Lach d'Izé a tré chilòmetri a sudòvest del cèntro de Pizògne.
El fà paròchia de per sò cönt e la sò céza l'è dedicàda a San Gregóre Magn.
De Tulìne part la stràda 'n rìa al làch, deèrta apéna a le bìci e a chèi che và a pè che rìa 'nfìna a Èl e che la pàsa sóta a le córne a strapiómp de la córna dei Trèntapàs.
Èl
right|200px|thumb Èl (nòm uficiàl en italià: Vello) l'è 'na frasiù del cümü de Marù, en Pruìncia de Brèsa. La g'ha presapóch 230 abitàncc e la se tróa sö la spónda orientàla del Lach d'Izé a du chilòmetri e mès a nòrt del cèntro de Marù.
Endèl 1679 l'è elencàt endèla lìsta dei cümü de la quàdra de Izé e l'è restàt autònomo 'nfìna al 1928 quan che 'ndèl quàder de la riorganizasiù de le aministrasiù locài, l'è stat ünìt a Marù.
El fà paròchia de per sò cönt e la sò céza l'è dedicàda a Santa Fèmia, a testemognànsa de le proprietà che 'l convènt bresà de Santa Fèmia de la Font el gh'ìa en chèsta località.
De Èl part la stràda 'n rìa al làch, deèrta apéna a le bìci e a chèi che và a pè che rìa 'nfìna a Tulìne e che la pàsa sóta a le córne a strapiómp de la córna dei Trèntapàs.
Uzeničky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Cà Granda (metropolitana de Milan)
Cà Granda l'è ona stazion de la ligna M5 de la metropolitana de Milan. La sortìss in Vial Fulvio Testi e Via Giuseppe Vidali.
La struttura
Han scominciaa a fàlla su in del 2007, comé part del primm tocch de la M5. L'è verta dal 10 de febrar del 2013.
L'è ona stazion passanta, con duu binari in d'ona tromba. Donca, a differenza de la pupart di stazion de la M5, la gh'ha no la banchina a isola.
Servizzi
I disabil pòden doperà la stazion, sia dent che de la strada, vist che gh'è i ascensoeur. Tuta la stazion intrega l'è videosorveliada. Biliettaria automatega
San Giorgio Albanese
San Giorgio Albanese l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 1.709 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 78 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acri, Corigliano Calabro, San Cosmo Albanese, Vaccarizzo Albanese.
Ferrovia Bressa-Cremona
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Brèsa e Cremùna e longa 50 km.
Verta del 1866, l'è in Lombardia e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Santa Sofia (metropolitana de Milan)
Santa Sofia  la sarà 'na stazion de la linia 4 de la metropolitana de Milan. Han scominciaa a fàlla su el e la gh'avaria de vess finida per el 2023 e la servirà la zona de Porta Cica.
Le Barroux
Le Barroux l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Malaucène, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 218 méter a 'na altèsa màsima de 670 méter s.l.m.
1209
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Szamoskér
a l'è un comun del Distret de Mátészalka, cont una popolazzion de abitant.
Obing
Obing l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 43.75 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Santa Sofia (metropolitana de Milan)
Interscambi
Tram 9
Obing
El cümü de Obing el se tróa a 'na altèsa de 562 méter sura 'l leèl del mar.
Ria-Sirach
Ria-Sirach l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Prades, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.82 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 339 méter a 'na altèsa màsima de 1081 méter söl leèl del mar.
Joseph Fouché
Joseph Fouché (Le Pellerin (Loire-Atlantique), 1759 - Triest, 1820) l'è staa on politigh frances. L'era on deputaa giacobin a la Convenzion e l'è staa protagonista in del period del Terror. In del 1799 l'ha poggiaa el colp de statt del Napoleon e l'è staa faa minister de la polizia fina al 1810, e ancamò duranta i Cent Dì. Dopo che l'è tornaa el Luis XVIII l'è restaa al sò post, ma in del 1816 l'è staa scasciaa foeura in esili, in quant el vegniva consideraa in tra i responsabil morai de l'assassin del re Luis XVI. Nissuna cort europea l'ha voruu, inscì l'è mort pover e soll.
O Incio
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Barbens
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Pòrt Valtravaia
Pòrt Valtravaia (nom ufizial in italian: Porto Valtravaglia) l'è un comün de la Pruvincia de Vares. El gh'ha, 'na süperfis de 16 km² e 'na densità de 0 ab./km². L'è tacaa ai cumün de Brèsc de Béder, Brisaach Travàja, Casàl Sciuìgn, Castèll Vecàna, Dün, Ghìfa (VB), Ugébi (VB).
left|250px|thumb|el Port L'è sitüaa in sü la còsta d'ul Lach Magiur. Ul cumün a l'è nassüü in d'ul 1928 cunt la fusiun di ex-cumün de Muscìn, de Müsìn e de Pòrt. El fa part de la Comunità Montàna Val del Verban.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Pòrt Valtravaia l'è mustraa in de la tabela ripurtada chi desutta:
14 05
El 14 de masg a l'è un di de l'ann.
Verzee
El Verzee (del latin viridarium; in italian: Verziere) l'è el mercaa di ortolan de Milan. Al dì d'incoeu el se troeuva in via Lombroso e l'è ciamaa "Ortomercato". On temp però el Verzee el se trovava a duu pass del Domm: fina al 1684, anzi, l'era proppi in de la piazza.
Per on bell poo de temp el Verzee l'è restaa in Largo Augusto invers a Via Larga e a Piazza Fontana. Quell lì l'è 'l Verzee regordaa anca del Carlo Porta, che le ciamava "scoeula de lengua", perchè lilinscì se sentiva a parlà el milanes pussee s'cett e popolar. Inoltra, la poesia pussee cognossuda del Porta l'è proppi la Ninetta del Verzee. In del 1911 el Verzee el s'è spostaa in cors XXII marz (indè che incoeu gh'è 'l Parch Marinai d'Italia), e l'è restaa lì fina al 1965 (quand che l'è andaa in via Lombroso). On ann dopo, in del 1966, in del vegg Verzee l'è stada mettuda in pee ona statoa al Carlo Porta.
Stazion de Venezia Mestre
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia e de la Sistemi Territoriali, in contratt de servizzi cont la Region Veneto.
Interscambi
Fermada del tram
Stazzion de Balcombe
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Bundesstraße 96
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez a Sasonia, Brandebùrgo, Berlin e Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr.
Gamalero
Gamalero (en piemontés: Gamaleri) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 777 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carentino, Cassine, Castellazzo Bormida, Castelspina, Frascaro, Mombaruzzo (AT), Sezzadio.
Abstatt
Abstatt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Heilbronn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.66 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Abstatt el se tróa a 'na altèsa de 241 méter sura 'l leèl del mar.
Pontelongo
Pontelongo (en vèneto: Pontełongo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 3.773 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 377 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arzergrande, Bovolenta, Brugine, Candiana, Codevigo, Correzzola, Piove di Sacco.
Palazz Tigani-Regitano
El palazz Tigani-Regitano a l’era on palazz storich de Polistena, tirad in pee despoeu del terremot del 1783.
Storia
In del 1783, Polistena, insema a la magioranza di center de la Calabria meridional, a l’è stada distruta quasi del tut del terremot del 5 de fevrer. Despoeu del terremot, la cità l’è stad tuta ricostruida in su proget de l'architet napoletan Pompeo Schiantarelli, cont on pian urbanistich fad su on poo de cà d’on sola famija in s’cera ed on poo di palazz con cort interna destinad a l'alta borghesia. La famija di Milano l’ha decidud de ricostruì la cità sora la collina che la sta denanz al sit indove che la se alzava l'antiga Polistena. L’è stad, in questa zona chì ciamada Evoli, che i prim edifizzi a inn stad ricostruid compagn che, per esempi, la gesa matriz, el palazz di Milano e el palazz Sigillò.
El palazz l’è stad tirad su despoeu del terremot del 1783 del don Francesco Tigani Giudes del scircondari de Galatro e vice Marches (governator) de Anoia, maridad con la sciora Caterina Regitano. In del temp indree in de l’edifizzi a l’è vegnud foeura on frach de idee sia aministrative sia culturai. El Tigani in del 1779, l’era el governator di terre de Anoia. A Mammola, la famija Regitano la tira su la gesa de San Giusep fondada in del 1730. In del 1832 el fioeul del don Francesco, el Dotor Fisich don Giovann el sposa dona Francesca Guerrisi nevoda del Dotor Domenico Guerrisi e de la Dona Rosa Lombardi, el matrimoni el ven celebrad in la gesa de Santa Marina Vergin di Polistena, de l’Arcipret Michelangelo Guerrisi.
El palazz a l’è stad sbatud sgiò in di ann votanta del noeuv-cent, perché l’era ‘adree per borlà sgiò, i mura perimetrai del pian terra a inn stade mantegnude, cont i giust rinforz, desgià che ‘l gh’ha dent el splendid portal, che con giudizzi l’è stad sparmid. On temp apress al palazz piazzad in Largo dei fiori o Piazzetta di Tigani, i fradei Francesco e Michele Tigani (1833-1873) tucc du sacerdot, i hann trà in pee una scola superior. El Michele l’è stad aministrador publich, poeta e patriota, l’è anca stad sindich de Polistena del 1865 al 1866. In del 1906 el nom de la via Piazzetta Tigani el diventa ”Piazza Fratelli Tigani”, el Podestà Edoardo Sigillò su proget de l’architet Giuseppe Prenestino, l’abeliss la ”Piazza Tigani” e ‘l giardin de ”Piazza Tigani”.
Ratanaa
Retenaa (Ratanaa in la pronuncia del sitt; Retenate in Italian) l'è ona frazion del comun milanes de Roeudin. El paesin (che in fond l'è domà ona cassina), del qual se troeuven informazion giamò a partì del XIV secol, el se troeuva in sù la strada che la mena a Pioltell. Retenaa l'è staa per on bell poo de temp on comun indipendent, che 'l partegniva a la piev de Gorgonzoeula. In del 1753 l'è staa unii a Vignaa e poeu a Roeudin. A Retenaa per on poo de temp (1897-1901) el prevost l'è staa el don Giuseppe Gervasini, mej conossuu proppi cont el nomm de prett de Ratanaa.
Luigi Pirandello
El Luigi Pirandello (Agrigento, 28 de giugn del 1867 - Roma, 10 de december del 1936 ) l'è stàa on scrittor, poetta e drammaturgh italian, nominàa Premi Nobel de la letteradura in del 1934, cont questa motivazion: "Per el so ardii e ingegnos rinnovament in dij art drammatega e teatral".
Per la soa produzion, i question tra foeura in dij so oeuver e l'innovazion del raccont teatral a l'è consideràa vun di pussèe grandi drammaturghi in del XX secol. El g'ha scrivuu on fracch de novelle e de stori brevi (en lengua italiana ma anca en lengua siciliana) e squasi quarant dramm, di quaj l'ultem che a l'è restàa incomplett a causa de la soa mort.
Jean-Baptiste Jules Bernadotte
Jean-Baptiste Jules Bernadotte, dopo conossuu 'me Carlo XIV Giovann de Svezia e Carlo III Giovann de Norvegia (in svedes: Karl XIV Johan; in norveges: Karl III Johan; Pau, Pyrénées-Atlantiques, 1763 -  Stuculma, 1844) l'è staa on general frances e poeu re de Svezia e de Norvegia.
L'ha scominciaa la soa carrera militara in de l'esercit frances in del 1780 e in del 1794 l'è vegnnu general. L'ha combattuu in sul Reno (col vincc a Limburgh in del 1796) e duu ann dopo l'è staa scasciaa via per avè criticaa la guerra contra la segonda coalizion. El s'è sposaa con la Desirée Clary.
Tornaa in de l'esercit, l'ha combattuu ben a Austerlitz, ma in del 1807 l'è staa scasciaa foeura anmò 'na volta per come 'l s'è comportaa a Jena (indove l'è minga 'ndaa a vuttà el Napoleon) e a Auerstädt (indove l'ha minga vuttaa el Davout). El s'è salvaa domà perchè 'l Davout l'è riessii istess a vincc, e perchè la Clary l'era stada on'amanta de l'imperador. Tornaa ancamò 'na volta l'è riessii a vincc contra i Prussian a Lubecca e poeu a Mohrungen, Spanden e Linz, ma per la terza volta l'è staa mandaa via, dopo la battalia de Wagram.
Però l'è staa eleggiuu princip de Svezia, indove che 'l Carlo XIII a l'era senza fioeu. L'ha mettuu la soa forza militar al servizzi del sò paes noeuv.
De princippi el s'è mostraa amis di Frances, ma quand che quei là hann occupaa la Pomerania, che l'era svedesa, in del 1812 l'ha scominciaa a cambià leanz. In del 1813 l'ha tolt part a la Campagna de Germania contra el Bonapart, col batt l'Oudinot a Gross Beeren e 'l Ney a Dennewitz, poeu l'ha tolt part a la Battalia de Lipsia. Però poeu dopo l'è pù combattuu contra el sò vegg imperador.
In del 1814 la Svezia l'ha nettuu la Norvegia e in del 1818 el Bernadotte l'è vegnuu re. La soa dinastia l'è sul trono de Svezia anca al dì d'incoeu.
Rusio
Rusio l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Bustanico, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.58 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 640 méter a 'na altèsa màsima de 1585 méter s.l.m.
Chalain-le-Comtal
Chalain-le-Comtal l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Montbrison, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.36 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 338 méter a 'na altèsa màsima de 383 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chalain-le-Comtal l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Imperi todesch
L'Imperi todesch (in todesch: Deutsches Reich), ciamaa anca Segond Reich, l'è staa on statt de l'Europa central, che l'è duraa del 18 de genar del 1871 al 9 de november del 1918. A l'era el resultaa de l'unificazzion de la Germania (olter nomm per ciamà el paes): a partì de la segonda metà del Vottcent, gh'era staa on process progressiv de unificazzion di vari statt todesch sotta la guida del Regn de Prussia, governaa de la fameja di Hohenzollern. El process el gh'ha 'vuu on pont de svolta despoeu de la guerra contra l'Austria (1866) e, soratutt, quella contra la Francia (1870): a la fin de 'sta guerra, l'è staa proclamaa el noeuv imperi todesch. In di desenni dopo, la Germania imperial, sotta la guida del canzellee Otto von Bismarck, l'ha pontaa a deventà la potenza principal del continent: prima, al temp del Bismarck, 'me garanzia de l'orden politegh de tutt l'Europa, poeu 'me statt con l'egemonia militar e industrial. Borlada denter i contrast in tra i vari potenz europei, la Germania l'ha contribuii a slargà el teater de la Prima Guerra Mondial (scominciada de la guerra in tra l'Austria, soa leada, e la Russia): a la fin de la guerra, battuda in sul camp, la gh'ha 'vuu de arendes, e inscì l'è finii l'imperi.
1210
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Windigsteig
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Barbapedana
El Barbapedana l'è ona figura tipega de la tradizzion milanesa.
Macedònia Sentràla
300px|right|thumb|La Macedònia Sentràla
I se tróa in de la Macedònia Sentràla la penisùla Calcidica, col sò aspèt de mà a trì dicc, e ‘l Mut Athos che l’è pròpe ü di trì dicc de chèsta penisùla a fórma de mà. Chèsta periferéa l’è fàcia sö da sèt prefetüre:
Uzenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Enzo Jannacci
"El portava i scarp del tennis, el gh'aveva duu oeugg de bon l'era 'l primm a menà via, perchè l'era un barbon..."
- Enzo Jannacci, El Portava i scarp del Tennis
El Vincenzo "Enzo" Jannacci (Milan, 3 giugn 1935 - Milan, 29 marz 2013) l'è staa un cantautor, cabaratista, artista de cinema e ancasì medegh (in pension del 2003) lombard. L'è vun di pussee fort protagonista de la canzon lombarda del vintesem secol e l'è consideraa vun di fondador del rock italian, insemma al Giorgio Gaber e a l'Adriano Celentano.
Gnee Pompei Strabon
El Gnee Pompei Strabon (Cnæus Pompeius Strabo in Latin; Ferm, 135 a.C. - Roma, 87 a.C.) l'è staa on general roman, pader del famos Gnee Pompei Magn.
Fioeu del Sest Pompei, l'è nassuu in d'ona famiglia che la gh'aveva i sò origin in de la provincia del Picenum (al dì d'incoeu March e Abruzz). La soa mader, ciamada Lucilia, l'era sorella del poeta Cai Lucili. El gh'ha avuu duu fradei: e primm l'era el letteraa Sest Pompei Virdòtt, l'altra l'era la Pompea, che l'ha sposaa el March Azi Balb, vun di av de l'imperador August.
L'è staa el primm de la gens Pompeia a conquistà el stat senatorial a Roma, contra i pregiudizzi del Senaa vers i provinciai. L'è staa questor in Sicilia in del 104 a.C.. Dòpo avè mostraa el sò valor militar, el Strabon l'ha faa tutt el cursus honorum, fina a divegnì consul in del 89 a.C., duranta la Guerra Social.
El Strabon l'ha condòtt i fòrz roman contra i leaa italich in del nòrd de l'Italia: l'antiga città de Laus Pompeia (al dì d'incoeu Lòd Vegg), l'è stada nominada inscì in sò onor.
I sò tre legion hinn staa determinant per la vittòria romana. L'ha conceduu la cittadinanza a on grupp de cavalier iberich che 'l s'era distint duranta la guerra, e j'ha inscritt in d'ona di tribù romann (CIL, VI, 37045).
In del 89 a.C. l'ha promòss la Lex Pompeia de Transpadanis, che l'ha conceduu el diritt latin anca ai popolazion che staven oltra al Pò.
Saint-Étienne-la-Varenne
Saint-Étienne-la-Varenne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Belleville, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
Gnee Pompei Strabon
Dòpo el consolaa e la guerra, el s'è ritiraa cont i sò veteran in del Picenum. L'è restaa là fina al 87 a.C., quand che l'ha responduu a l'appell del Silla, che voreva el sò aiutt contra el Cai Mari. El Strabon l'ha assediaa Roma, indove el se trovava el nemis, ma l'è mòrt prima de combatt. El fioeu del Strabon, el Pompei Magn, l'ha tòlt el comand di trupp e j'ha reportaa in del Picenum.
Saint-Étienne-la-Varenne
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.96 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 278 méter a 'na altèsa màsima de 620 méter söl leèl del mar.
Gnee Pompei Strabon
Oltra a quell chì, el Strabon el gh'ha avuu anca ona tosa, Pompea, che l'ha sposaa el politich Cai Memmi.
San Fili
San Fili l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 2.559 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 128 ab./km². El cunfìna coi cümü de Marano Principato, Montalto Uffugo, Paola, Rende, San Lucido, San Vincenzo La Costa.
Sass de la Paja
El Sass de la Paja (italian: Pizzo Paglia o Saas de la Paia) l'è ona montagna di Alp Lepontinn. L'è volta 2.593 meter sora el nivell del mar e la se troeuva in di Grison (comun de Cama), minga delongg del confin con l'Italia. De fatt el toeu part a la cadena di Moncecch, che la partiss del Pass Sant Iori e la riva fina a la Bilinghera e che la tegn separada la Mesolcina del lagh de Comm.
Sorgono
Sorgono l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 1.946 abitàncc, 'na superfìce de 56 km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atzara, Austis, Belvi, Neoneli (OR), Ortueri, Samugheo (OR), Tiana, Tonara.
Niederschönenfeld
Niederschönenfeld l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Donau-Ries. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 14.39 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Niederschönenfeld el se tróa a 'na altèsa de 397 méter sura 'l leèl del mar.
Charles Maurice de Talleyrand-Périgord
300px|thumb|right|El Talleyrand
Charles Maurice de Talleyrand-Périgord (Paris, 1754 - Paris, 1838) l'era on politegh e prelaa frances, rapresentant del cler ai stat general, poeu l'è staa member de la costituenta e in del 1792 l'è staa costrett a emigraa. Tornaa indree in del 1796 l'haa sostegnuu el Direttori e poeu el Napoleon.
In del 1834 a l'era imbasciator a Londra e l'ha firmaa el trataa franco-ingles.
L'haa lassaa on interessant liber de memori.
1949
El 1949 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Ouagadougou
thumb||right|200px|La Piaza di Naziun Ünii Ouagadougou a l'è la capital del Burkina Faso.
A l'è anca la prima cità del Burkina Faso per impurtanza ecunomica, cumerciala e cultürala e per pupulaziun, cun pressapoch 1.200.000 abitant (2005).
Storia
In del 1441 la cità, cunt el nom de Wogodogo, a l'era vegnüda la capital del regn di Mossi, un stat impurtant che l'era finii cun la culunizaziun francesa.
Cità gemelaa
Ouagadougou a l'è gemelaa cun:
Portell de Morella
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Ferrovia Biella-Noara
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Biella e longa 51 km.
Verta del 1939, l'è in Piemont e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Brandberg
Brandberg l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Schwaz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70903.
Bernaa (Arcor)
Bernaa (Bernate) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Arcor, in la Provincia de Monscia e Brianza. El paes el se troeuva a nord-est del centro comunal, in direzion de Oeus Velaa. Bernaa l'è staa per on bell poo de temp on comun deperlù, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Vimercaa: in del 1842 l'è staa unii a Velaa e poeu dopo a Arcor. La parrocchia l'è dedicada a la Madonna che la nass.
Union di Republegh Socialista Sovietegh
L ' Union di Republegh Socialist Sovietegh (in russ Союз Советских Социалистических Республик), cognossuda anca cont el nomm de Union Sovietega, Сов́етский Со́юз, l'è stada ona republega federala comunista del Eurasia.
L'è nassuda el 30 de december del 1922 da la Russia Zarista e la borlada sgiò el 26 de december del 1991, despoeu de vess stada ona superpotenza. Al moment del sò deslenguament, la gh'aea 15 republegh che la feven su. La pussee granda l'era la RSSF Russa, che incoeu l'è la Russia.
L'URSS l'era on paes monopartitegh: l'unegh partii accetaa l'era el Partii Comunista del Union Sovietega, traa innanz de on Segratari General e del Politburo.
Revoluzion
In del febrar del 1917, a Pietrograd, la gent la s'è volzaa su contra 'l Regim Zarista e l'è gnuu faa su on governa traa innanz del princip Georgij Evgen'evič L'vov e anch ona Duma. El 15 de marz el Zar Nicola II el s'è traa seruch, dopo che la gent l'ha volzaa i pugn.
O Corgo
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Shodan
Shodan a l'è on motor de ricerca pensaa per trovà i computer e i sistema conness a l'Internet di Robb e elencànn i port vert, i servizzi doperaa, la localizzazion del computer e se gh'è del malware.
Union di Republegh Socialista Sovietegh
Revoluzion
El 7 de magg i Bolsevich fan la parposta de dà 'l poder ai soviet di lavorador, e 'l se met insemma on governa provvisori traa innanz del Aleksandr Fëdorovič Kerenskij.
Revoluzion de Otober
El 7 de november del 1917, i comunista toeuven in pugn el Palazz d'Invern: a l'è la Rivoluzion de Otober, e'l vegn mettuu 'nsemma 'n governa provvisori traa innanz del Lenin.
Quell governa chi 'l firma ona pas inscì de 'gnì foeura da la guerra e daggh l'indipendenza a di paes sota 'l controll del Zar.
In del 1918 a'l nass l'Armada Rossa, che la fa veng al governa di comunista la guerra civila, indoa 17 govern hann combatuu per el controll del Paes, che la finiss in del 1921. Intant a l'è in vigor el sistema del comunism de guerra, rigida applicazion del comunism che la permett al Paes de soraviv a la guerra.
Stalin
A la fin de la guerra el Lenin da l'indipendenza a di territori e ona granda autonomia a di paes. In del 1924 el Regn d'Italia, per volè del Mussolini, recognoss el govern comunista.
Nicola Pfund
Ol Nicola Pfund (Sorengh, 1960), che li sta da cà nal Canton Tesin, l’è un scritur svizzar cognosü anca in dal nord Italia par i so libri da viacc in bicicleta in Svizera. L’ha anca publicaa di libri da storia, da scöla e da sport in general. L’è anca un famus blogger, seleziunaa in del 2013 tra i sett püsée important da la Cunfederaziun Elvetica.
Union di Republegh Socialista Sovietegh
Stalin
Despoeu la mort del Lenin, gh'è stada ona lotta in del Partii Comunista per el poder, e la fazion del Stalin, che la sostegn la teoria del socialism domà in on paes, la vinc. I avversari, guidaa dal Trockij, sostenidor de la teoria de la rivoluzion internazional, van in esili.
Viterbo
Sitüàda ai pè dei mucc Cimini la se destènt a ucidènt enfìna 'nvers la pianüra maremàna. L'è 'l capolöch de la pruvìncia che pórta 'l stès nòm, istitüìda 'ndèl an 1927 e cunusìda come Tuscia, la cità la g'ha 'n cèntro stòrich de urìgin medievàla, töt conturnàte de müre e al dé dd'encö circondàt de quartér modèrni, föra che a sudòvest, 'ndóche 'nvéce gh'è de le zòne archeològiche e termài (necròpoli de Castel d'Asso, sorgènt del Bullicame).
Viterbo l'è cunusìda come giöna de le "cità dei Papi" e fórse 'ntra chèste l'è la piö famùza, l'è stàda séde papal endèl sècol XIII e la g'ha ospitàt divèrsi pàpi endèl córs dei sècoi.
Union di Republegh Socialista Sovietegh
La guerra spagnoeula
L'URSS l'è staa l'unegh paes a jutà la Repuglega Spagnoeula contra el Francisco Franco, tra el 1936 e 'l 1939.
Viterbo
A Viterbo g'ha séde l'Università de la Tuscia, istitüìta endèl més de bril del 1979, el comàndo nasiunàl de l'Aviasiù de l'Ezèrcit, e la Scöla Maresciài de l'Aeronàutica Militàr.
Evulusiù demogràfica
Abitàncc censicc
Union di Republegh Socialista Sovietegh
La guerra spagnoeula
A la fin, ha vinciuu el govern nazionalista del Franco.
La guerra mondiala
S'è anca spartida segretament la Polònia con i nazista.
Poeu, la Germania ha tradii el patt e ha attaccà l'URSS. In del 1945, i soldaa sovietegh han ciappaa Berlin, levand su la bandiera rossa in de la città nazista.
Gh'hinn staa pussee de 20 milion de mort.
Despoeu Stalin
miniatura|drita|El Brežněv |120x120px In del 1953, el Stalin moeur. Gh'è in del partii ona lotta per el poder, e 'l Nikita Sergeevič Chruščëv la vinc.
El Chruščëv denuncia pubblicament el Stalin 'me tirann che ha creaa on important cult de la personalità, e quest ha daa di problema cont i element pussee condervativ del PCUS.
Sota el sò controll, l'URSS ha protegiuu i paes sota el colonialism europee, per esempi in del 1956, el Egitt. Vun di moment pussee dur in del sò govern l'è stada la Crisi di Missil de Cuba, indoa i dò paes han ris'ciaa la guera nuclear. A la fin, i sovietegh han lassaa Cuba, e i american han levaa i missil in Turchia e in Italia.
In del 1964 vegn destituii perchè l'era ritegnuu mia bon de governà, e vegn metuu al govern el Leonid Il'ič Brežnev, che 'l governa fin a la sò mort, in del 1982.
Quand che al governo gh'era Brežnev el comunism el pareva dree a "vincc": I Stat Unii eren in recession, e la Guerra del Vientam l'è stada vinciuda di comunista del Nord.
La Perestrojka e la Glasnost'
senza_cornice|drita|197x197px Despoeu i govern minga lung del Jurij Vladimirovič Andropov e del Konstantin Ustinovič Černenko, ch'i eren i brasc dester del Breznev, l'è elegiuu president el Michail Sergeevič Gorbačëv, che, in di agn '80, ha reformaa el sistema di govern del paes, con la soa Perestrojka, che la modificava radicalment el comunism, mettend la proprietà privata, pussee libertà in de la gestion di aziend e ona federazion pussee larga e la soa Glasnost, la trasparenza di att, legg e problema del PCUS in di confront de la popolazion sovietega. senza_cornice|manzína|111x111px Important anca la Dottrina Sinatra, cha la consentiva ai paes del Patt de Varsavia de abolì liberament el comunism e de andà foeura dal controll del URSS, quand prima i paes i eren obligaa a combatt contra la diffusion del capitalism in di paes amis.
In del 1990, la Germania del Est la se uniss a quela del Ovest, e in del giugn 1991 el Comecon vegn abolii, sigutà despoeu, el 1 de lugl, dal Patt de Varsavia.
Ma el pont pussee important di sò reform, quell che per lu l'avaria salvaa l'Union el saria staa on noeuv trattaa de federazion che 'l gh'aveva de scassà l'URSS in favor de l'Union di Stat Sovran e giamò approvaa in prima lecciura da noeuv republegh, ma che l'è no staa firmaa per el Colp de Stat.
El Deslenguament
In del agost 1991 di politegh mia a favor di idee del Gorbačëv (Gennadij Ivanovič Janaev, nominaa President del URSS e Dmitrij Timofeevič Jazov) proeuven a fà on colp de stat, che 'l vegn evitaa anca grazie a la vos granda del Boris Nikolaevič El'cin, president de la RSSF Russa, contrapposta a quela del Janaev.
El 8 de december del 1991 i president de Russia, Ucraina e Belorussia firmen on trataa che 'l decreta la fin del URSS. A la fin, el 25 de december, el Gorbačëv el da i sò dimission de President del URSS, e 'l 26 el Soviet Suprem el decreta el deslenguament official del paes, e per l'ultema volta la Bandera rossa la vegn issada in sul tecc del Cremlin.
In di fatt, el paes l'era giamò in cris, e di republegh aveven giamò deciaraa l'indipendenza:
L'eredita politica e militar del URSS l'è stada ciapada da la Russia.
Politega
L'unegh partii legal in URSS l'era el Partii Comunista del Union Sovietega, e legalment el govern l'era democrategh, anca se in pratega el govern l'era in man del govern central.
El poder legislativ l'eva in man al Soviet Suprem, quell esecutiv al Politburò
Division territoriala
senza_cornice|centro|537x537px L'URSS l'era ona federazion con diritt de secession. A la fin del URSS, gh'even 15 republegh: