cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strada provincial 91 de la Vall Calepi
Percors
La va denter in Calepi e la passa a nord del borgh antigh, in corrispondenza del rilevament chilometregh 13. Al 15° chilometer la va denter in Creder e l'incontra la SP 82 che la mena a Gandoss. La passa per Villongh e l'incontra la SP 79 in direzzion Adrara e San Ferm.
De Villongh la va sgiò vers Sarnegh e la finiss in d'una redonda indova la passa la SP ex SS 469.
Corriere della Sera
El Corriere della Sera (Corrier de la Sira in lombard) a l'è consideraa el pussee important quotidian italian. Fondaa a Milan in del 1876 dal giornalista napoletan Eugenio Torelli Viollier, giamò direttor del giornal La Lombardia, el Corriere della Sera a l'è vun di pussee vegg quotidian italian e l'è anca al primm post per tiradura e spantegament. I so concorrent principai hinn La Repubblica de Roma e La Stampa de Turin.
Storia
Giornal de riferiment d'i sciori milanes e sostegnuu da la borghesia lombarda, el gh'avuu fin dal principi on orientament liberal e moderaa, a rivà subit a fass notà per la ricchezza di so servizi giornalistegh e la cura de la part editorial. In di agn 10' del XX secol el Corrier a l'era devegnuu el primm quotidian nazional, grazie ai so collaborator 'me el Luigi Einaudi, el Luigi Pirandello, el Gabriele d'Annunzio e el Luigi Barzini ma anca grazie al so direttor Luigi Albertini, che'l gh'aveva ciappaa el post del Domenico Oliva in del 1900. In quei agn el giornal l'era devegnuu famos per dagh adoss al President del Consili Giovanni Giolitti e per avegh sostegnuu l'interventism in de la Prima Guerra Mondial.
In del 1925 el Corrier el g'ha dovuu allineass a i politegh de la dittadura fassista, a devegnì ufficialment on orghen de propaganda del regim, dirett al principi da l'Aldo Borelli dal 1929 al 1943 e despoeu da l'Ermanno Amicucci in di agn de la Republega Sociala Italiana. In quest period i hann scomenciaa a scriv per el Corrier duu di giornalist pussee importanti de la storia del giornal: l'Indro Montanelli e el Dino Buzzati.
Cont la Liberazion el quotidian l'ha voltàa nomm in Corriere d'informazione, devegnuu poeu sota la direzion del Mario Borsa il nuovo Corriere della Sera in del 1946 e a la fin a retornà cont el nomm originari de Corriere della Sera in del 1959.
In di agn '50 e '60 el giornal l'ha mantegnuu el so orientament moderaa, ma cont la direzion del Piero Ottone gh'è stada on avertura a i component politegh del center-sinistra, che in d'istess period i eren a dree a contribuì al Compromess storegh. Successivament gh'hinn staa on fracch de problemi quand in del 1981 a l'è stada desquattada la lista di member de la lobia P2, indove i eren denter on quaj esponent de la proprietà editorial del quotidian, che ai temp l'era controllaa da la cà editris Rizzoli.
In del 1986 el Corriere el s'è giontaa denter a l'RCS Editori, ch'el possed ancamò el giornal e ch'el g'ha nominaa tucc i direttor d'i ultem trent'agn, 'me el Ugo Stille, el Paolo Mieli, el Ferruccio de Bortoli e el Luciano Fontana.
La Victoria (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Kirchdorf am Inn (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 189
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 50 km.
Strada statal 549 de Macugnaga
La  a l'è 'na strada statal italiana longa km, che la corr in Piemont e la conliga Vogogna a Pecet, frazzion de Macugnaga.
Hajdúhadház
a l'è un comun del Distret de Hajdúhadház, cont una popolazzion de abitant.
Zásada
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Jablonec nad Nisou. La gh'ha el status de comun mercad.
Sedlatice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Jihlava.
Býšť
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Fosciandora
Fosciandora l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 670 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barga, Castelnuovo di Garfagnana, Gallicano, Pieve Fosciana, Pievepelago (MO).
Palencia de Negrilla
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Aulla Lunigiana
La Stazion de Aulla Lunigiana a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Aulla. L'è taccada a stazione di Santo Stefano di Magra e stazione di Villafranca-Bagnone.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Stazzion de Ghivizzano-Coreglia
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Lucca-Aulla, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trenitalia in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Földeák
a l'è un comun del Distret de Makó, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 100
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 11 km.
Bukovka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Sistema tangenzial de Cremona
El sistema tangenzial de Cremona a l'è fad su de trè strade che gh'è e do in proget.
Eslava
a l'è un comun de la Navarra, cont una popolazzion de abitant.
Sistema tangenzial de Cremona
Tangenzial urbana
La tangenzial urbana a l'è stada fàda su in di agn '70 per devià el trafegh pesant de la cità, a l'è una strada urbana de scorriment con do corsie per sens de marcia e do carensgie, del tut inluminada. A l'è no ciamada ofizzialment tangenzial, e l'è domà indicada inscì in di indicazzion per rivàgh: i vie che la fann su a inn Via Eridano, Via Seminario, Via Nazario Sauro, Via Giovanni Battista Zaist e Viale Concordia. I cambi de nom corrisponden ai varie sortide.
Tangenzial est
La Tangenzial Est, ciamada anca Tangenzialina di cremones, a l'è la segonda trata tangenzial fada su in del 2003 e ciamada in la toponomastega via Passolombardo.
Longa circa 5 km, la scomincia a Bòsch e la finiss al svincol con la SS10 e l'A21, la corr parallela a l'autostrada e la se interseca no con nissuna arteria diretament.
Tangenzial nord
La tangenzial nord a l'è stada fada su domà parzialment, in d'un trat curt de 3 km ciamad "pedùncol". Inaugurad in del 2005, dopo de 'n poo de oposizzion di ent locai, e fornid in del 2007, a l'è classifegad 'me strada extraurbana principal con limit a 100 km/h e l'è ministrativament part de l'ex strada statal 234 Codognesa, adess gestida de la Provincia.
Kirchdorf an der Krems
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Gesa de San Carlo di Milanes
La Gesa de San Carlo di Milanes a l'è 'na costruzion religiosa, veggia Gesa sconsacrada, de la città siciliana de Palermo fada su in del 1616 in stil barocch.
El cult de San Carlo Borromee a l'è staa portaa in Sicilia di imigraa de la Lombardia.
La Rambla (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Strada statal 659 de Vall Antigori e Val Formazza
La  a l'è 'na strada statal italiana longa km, che la corr in Piemont.
Teana
Teana (La Tegana 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 751 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 40 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calvera, Carbone, Castronuovo di Sant'Andrea, Chiaromonte, Fardella.
Stránka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Mělník.
Parada de Arriba
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Beuil
Beuil l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Guillaumes, del circondàre (arrondissement) de Nìsa e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 75.65 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1040 a 'na altèsa màsima de 2815.
Strada voivodal 101
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 2 km.
Strada voivodal 102
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 104 km.
Esparza de Salazar
a l'è un comun de la Navarra, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Villafranca-Bagnone
La Stazion de Villafranca-Bagnone a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Villafranca in Lunigiana. L'è taccada a stazione di Aulla Lunigiana, stazione di Filattiera, stazione di Terrarossa-Tresana e Posto di Passaggio Chiesaccia.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Bukovina u Přelouče
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Fábiánsebestyén
a l'è un comun del Distret de Szentes, cont una popolazzion de abitant.
Forráskút
a l'è un comun del Distret de Mórahalom, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 103
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 36 km.
Kirchheim im Innkreis
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Giuncugnano
Giuncugnano (endèla parlàda locàl: Guncaniàn) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 538 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casola in Lunigiana (MS), Fivizzano (MS), Minucciano, Piazza al Serchio, Sillano.
Stazzion de Calavorno
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Lucca-Aulla, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trenitalia in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Hajdúszoboszló
a l'è un comun del Distret de Hajdúszoboszló, cont una popolazzion de abitant.
Železný Brod
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Jablonec nad Nisou.
Stazion de Filattiera
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Spinoso
Spinoso l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.778 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelsaraceno, Grumento Nova, Montemurro, San Chirico Raparo, San Martino d'Agri, Sarconi.
La Granjuela
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
La Carlota (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Bukovina nad Labem
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Jablonec nad Nisou
La gh'ha el status de cità.
Tatra T3S
El Tatra T3S a l'è 'na modernizzazion del tram clàssich cecoslovacch Tatra T3.
Modernizzazion
La modernizzazion l'ha revardaa l'apparecchiatura elettrica, el design del mus e i interni del veicol. L'è stada cambiada la gabina de guida e 'l pantograf.
Utent
L'unich utent del T3S a l'è la red di tram de Bratislava che la gh'ha 2 tram modernizzaa in tra el 1998 e 'l 1999.
Stazion de Scorcetoli
La Stazion de Scorcetoli a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Filattiera. L'è taccada a stazione di Filattiera e stazione di Pontremoli.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Strada voivodal 105
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 40 km.
Střemy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Mělník.
Ferencszállás
a l'è un comun del Distret de Szeged, cont una popolazzion de abitant.
Espronceda
a l'è un comun de la Navarra, cont una popolazzion de abitant.
Paradinas de San Juan
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Hatvan
a l'è un comun del Distret de Hatvan, cont una popolazzion de abitant.
Iznájar
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Bagni di Lucca
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Lucca-Aulla, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trenitalia in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Strada voivodal 106
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 108 km.
Bézaudun-les-Alpes
Bézaudun-les-Alpes l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Coursegoules, del circondàre (arrondissement) de Grasse e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 560 méter a 'na altèsa màsima de 1340 méter s.l.m..
Strada voivodal 107
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 40 km.
Massarosa
Massarosa l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 20.036 abitàncc, 'na superfìce de 68 km² e 'na densità de 295 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camaiore, Lucca, Vecchiano (PI), Viareggio.
Savoia di Lucania
Savoia di Lucania l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.236 abitàncc, 'na superfìce de 32 km² e 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caggiano (SA), Picerno, Sant'Angelo Le Fratte, Satriano di Lucania, Tito, Vietri di Potenza.
Massarosa
Já no final da Segunda Guerra Mundial, em setembro de 1944, foi a primeira cidade a ser tomada pela Força Expedicionária Brasileira.
Strada principal 406
La strada principal 406 a l'è una strada principal minga contrassegnada de la Svizzera, che la conliga Gordola a Cadenazz a travers de Quartin. La trata in tra l'autostrada A13 e Cadenazz a l'è part de la strada nazzional 13.
Rohozná (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Jihlava.
Tišice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Mělník.
Stazion de Pontremoli
La Stazion de Pontremoli a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Pontremoli. L'è taccada a stazione di Scorcetoli e stazione di Grondola-Guinadi.
Senise
Senise l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 7.006 abitàncc, 'na superfìce de 96 km² e 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaromonte, Colobraro (MT), Noepoli, Roccanova, San Giorgio Lucano (MT), Sant'Arcangelo.
Felgyő
a l'è un comun del Distret de Csongrád, cont una popolazzion de abitant.
Klaffer am Hochficht
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Pastores (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Rančířov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Jihlava.
Klam
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Lučany nad Nisou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Jablonec nad Nisou.
Molazzana
Molazzana l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 1.187 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barga, Careggine, Castelnuovo di Garfagnana, Gallicano, Stazzema, Vergemoli.
Bibia Maciejowski
La Bibia Maciejowski, ciamada anc'pò Bibia Morgan o Salteri Maciejowski, l'è un manuscriit medieval alluminad de la Bibia. Articolad in 46 foi, l'è stait miniad de maestranze francese ind el Nord Europa intoren a'l 1250.
Storia
Dei vegie teorie i faxiva risalir la realizazion del codex al regn de Luiji IX de França a metaa del 1240, ma Allison Stones, despò dei indicazion de olter intra i quai François Avril, l'ha cernid de dar-ga una datazion intra circa a'l 1250.
In orijen al duxiva contegnir adoma dei figure miniade, ma plu tarde i è staite jontade i didascalie in latin tœt intoren ai marjin.
Ol cardinal Bernard Maciejowski, Vescov de Cracovia, l'ha donad ol liber ind el 1608 a 'l scià safavide de Persia Abbas I, ol qual l'ha ordinad de jontar dei scriite in persian. Plu tarde, fors ind el XVIII secol, i è staite inseride dei oltre iscrizion in judee-persian.
Ol codex al g'ha dent miniadure prejade, con un grand uso dei color. I scene i g'ha una ambientazion francesa, cond i costœm del XIII secol.
Strada voivodal 108
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 39 km.
Borek (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Bibia Maciejowski
Storia
La Bibia Maciejowski l'è un capolavor de l'art gotega e l'è una font inestimabel per la ricostruzion de la cultura materiala de l'epoga medievala.
Rozseč (Jihlava)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Jihlava.
Heves (cità)
a l'è un comun del Distret de Heves, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 109
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 40 km.
Eperjes (Ongaria)
a l'è un comun del Distret de Szentes, cont una popolazzion de abitant.
Esteribar
a l'è un comun de la Navarra, cont una popolazzion de abitant.
Hinojosa del Duque
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Borgo Val di Taro
La Stazion de Borgo Val di Taro a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Borgo Val di Taro. L'è taccada a stazione di Grondola-Guinadi e stazione di Ostia Parmense.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Minucciano
Minucciano (Minuciàn endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 2.521 abitàncc, 'na superfìce de 57 km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camporgiano, Casola in Lunigiana (MS), Fivizzano (MS), Giuncugnano, Massa (MS), Piazza al Serchio, Vagli Sotto.
A
Pedraza de Alba
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 110
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 23 km.
Hornachuelos
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Brloh (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Comunità Autonoma (Spagna)
I Comunità autonom a hinn la massima division politica de la Spagna, faa dopo de la fin del franchism per creà on Stat regional inveci che on Stat centralista.
La Costituzion de la Spagna la stabiliss che tucc i Comunità a hinn inguai, e che pòden minga federàss in tra de lor, anca se pòden collaborà.
In di limit de la Costituzion i Comunità i gh'ha ampia autonomia, e hinn competenza del Stat tucc quej materij che hinn no ciarament daa ai Comunità in di sò Statut.
Fonzion
La Comunità Autonoma a l'è gestida de 'n Statut d'Autonomia, e ogni comunità la gh'ha:
A gh'è anca ona differenza in tra i Comunità foral, cont l'autonomia fiscala ('me el Paes Basch e Navarra) e quej normai, che i gh'ha domà ona percentoal piscininna in sui sò tass.
Lista
I comunità autonom a hinn spartii a segonda de la soa origin:
Bezděkov (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Via Cerca (provincia de Milan)
La via Cerca a l'è una strada de la veggia provincia de Milan, che incoeu la quata sia la cità metropolitana de Milan che la provincia de Monscia e de la Brianza, con percors de Meregnan a Monscia.
Stazzion de Diecimo-Pescaglia
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Lucca-Aulla, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Via Cerca (provincia de Milan)
Fada su in del secol quell de XIX la gh'haveva de vesser un sercc intorna a Milan, anca se lontan del center abitad, tant che Cerca a l'è probabel che 'l sibia un termen storpiad per "Cerchia".
Storia
La via Cerca l'è stada fada su in del secol quell de XIX per la pupart in del percors d'incoeu, foeura che per el tochell che 'l conligava Meregnan a Colturan. L'obietiv a l'éra de havégh una strada che la conligass i diretris principai de foeura de Milan, fina a formà una sercia.
In di agn del fassism a gh'è stad un modernament de la strada, e l'è sostituida la trata in tra Meregnan e Colturan, cont un pont noeuv.
Stazzion de Diecimo-Pescaglia
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trenitalia in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Klaus an der Pyhrnbahn
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Via Cerca (provincia de Milan)
Storia
In del dopoguerra la strada a l'è partida in tra do strade provinciai: la 13, de Monscia a Melz, e la 39, de Melz a Meregnan e l'è scominciad anca l'asfaltament.
In tra 'l 1956 e 'l 1957 a l'è fada una variant che la evita de passà per i center de Melz e Gorgonzoeula, cont i trate in viadot, e a fin agn '90 a l'è fada la variant de Pessan con Bornagh.
Dóc
a l'è un comun del Distret de Szeged, cont una popolazzion de abitant.
Sasso di Castalda
Sasso di Castalda l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 871 abitàncc, 'na superfìce de 45 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Abriola, Brienza, Marsico Nuovo, Satriano di Lucania, Tito.
Biot (FR-06)
Biot l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del Canton d'Antibes-Biot, del circondàre (arrondissement) de Grasse e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 9 méter a 'na altèsa màsima de 208 méter s.l.m..
Barchov (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Via Cerca (provincia de Milan)
Storia
Del 2004 la trata in tra Monscia e Agraa a l'è passada a la noeuva provincia de Monscia e de la Brianza e del 2009 ghe partegn a la provincia fina a Caponagh. In del 2006 a l'è verta la variant de Agraa-Caponagh che la evita i center abitad e la mena al svincol con l'autostrada.
Percors
La strada la scomincia a Meregnan, indova che l'è classifegada SP 39, de 'n rondò de conligament con la Via Emilia, che la conliga con la strada Binasca cont una bretella curta, apéna 50 meter dopo la vegn foeura la Via Pandina veggia e poeu se riva a Vizzoeu. La strada la va poeu inanz, arenta a Colturan e la passa per Medija, indova che la incrosa la strada de Paù noeuva e veggia.
La riva poeu a Setala e a Liscaa, indova che gh'è 'na diramazzion per Trucazzan, la strada principal la se incrosa inveci con la Rivoltana e la riva a Melz, la passa la Molgora e la traversa la ferrovia Milan-Trevij cont un cavalcavia: chinscì la deventa SP 13 e la se interseca con la Cassanesa e la riva a Gorgonzoeula, indova che la incrosa la SS11 a nivell desfalsad e poeu, cont un cavalcavia, la passa la metropolitana e in pratega la cità intrega, la riva a Pessan con Bornagh ma la evita i center abitad, inscì de passà sora al canal Villoresi, e riva a la diramazzion con la SP 215: chinscì la sortìss de la cità metropolitana e la perd el so numer, la passa poeu per una variant a Caponagh, la passa ancamò la Molgora e la sorapassa la SP 121, cont un svincol che 'l permet anca el conligament con l'autostrada A4.
Passada l'autostrada la riva in del comun de Agraa, indova che se po andà in su l'autostrada A51, e se riva poeu a Concorezz, indova che se traversa la provincial che la mena a Imbersagh e se riva infin in del comun de Monscia, indova che un rondò el conliga la strada con la viabilità urbana, arent al Stadi Briantee, e la percorr i so darer meter 'me strada urbana.
Largo desolato
Largo desolato (Largh desolaa in lombard) a l'è 'n dramma semi-autobiografich del Václav Havel che 'l parla del Leopold Kopřiva, dissident in del sò Paes e perseguitaa del governo oltra che de la pression di sò collega, fans e amis che voeuren salvàll, e mandaa poeu in preson del governo, che l'ha mittuu in paranoia e l'ha impedii de scriv anmò. Scritt in del 1984 pocch dopo de la sortida de galera de l'Havel, l'è staa voltaa del Tom Stoppard in ingles e publegaa in del 1986.
Rantířov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Jihlava.
Largo desolato
Trama
Leopold Kopřiva, in la version inglesa Nettles, professor e dissident, el viv in la costanta tema de vess menaa via e l'è spionaa costantement de la polizia secreta, el deventa semper pussee inabil de scriv e dependent de l'alcol e de la droeuga. I sò collega se preoccupen de 'sto fatt, la soa coinquilina Suzana l'ha perduu tutta la soa pazienza per lu e la soa amanta, Lucy, a l'è semper pussee frustrada per l'inabilità del Leopold a mostrà i sò emozion e i lavorator de la latteria ghe porten di robb e di test robaa perchè pensaven, ingenuament, che l'avaria juttaa a scriv.
Ona nott a l'è visitaa di agent de la polizia che ghe disen che se l'avaria renonziaa a la parernità di oeuver l'avarien minga accusaa ma, intant che 'l limonava goffament cont ona studenta interessata, Marguerite, tornen e 'l decid de dìgh che 'l voeur minga rennegà i sò oeuver, ma la polizia la decid de mollàl lì, perchè la soa problematega mentala l'ha fermaa giamò 'me dissident e l'éra pu pericolos per el governo.
Strada voivodal 111
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 16 km.
Pedrosillo de Alba
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Montecarlo (LU)
Montecarlo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 4.345 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 290 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altopascio, Capannori, Chiesina Uzzanese (PT), Pescia (PT), Porcari.
Tuhaň (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Mělník.
Stazzion de Borgo a Mozzano
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Lucca-Aulla, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Montecarlo (LU)
Stória
Montecarlo l'è stat fondàt endèl 1333 del Sacro Imperadùr Romano-Germànich Carlo IV. El g'ha cuminciàt a sgrandìs però dòpo la destrusiù del borch vizì de de Vivinaia per mà dei Fiorentì.
Strada voivodal 112
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 15 km.
Stazzion de Borgo a Mozzano
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trenitalia in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Kleinzell im Mühlkreis
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Rychnov u Jablonce nad Nisou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Jablonec nad Nisou.
La gh'ha el status de cità.
Strada provincial III Bróh-Nòsa
La strada provincial III Bróh-Nòsa (strada provinciale III Brozzo-Nozza en lengua italiana) l’è ona strada en pruvincia de Brèha che la colega Bróh, frasciù de Marché, en Valtrómpia con Nòsa, frasciù de Vistù, en Val Sàbia.
Radkov (Jihlava)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Jihlava.
Luis Mangiagall
L'è stad el promotor de la creazzion de l'Università di Studi de Milan, de la che l'è stad el prim retor.
Sant'Arcangelo
Sant'Arcangelo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 6.638 abitàncc, 'na superfìce de 89 km² e 'na densità de 75 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aliano (MT), Colobraro (MT), Roccanova, Senise, Stigliano (MT), Tursi (MT).
Etayo
a l'è un comun de la Navarra, cont una popolazzion de abitant.
Hódmezővásárhely
a l'è un comun del Distret de Hódmezővásárhely, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Ostia Parmense
La Stazion de Ostia Parmense a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Borgo Val di Taro. L'è taccada a stazione di Borgo Val di Taro e stazione di Roccamurata.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Etxalar
a l'è un comun de la Navarra, cont una popolazzion de abitant.
Tego Calderón
El Tegui Calderon Rosario (Santurce, del 1972), l'è on rapper puerto rican.
Strada voivodal 113
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 35 km.
Slinzega
La slinzega (anca slinziga) a l'è un salum tipegh de la provincia de Sondri, fad su con la carna bovascia.
A l'è compagn de la bresaola, ma pussee spezziada, desgià che gh'è dent sal, pever, cannella, aj, allor e ciod de garofen, e pussee piscinina, cont un taj medi de 300 o 800 g.
Guadalcázar
a l'è un comun de la provincia de Cordova, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Pesteda
La pesteda (pestada in milanes) a l'è un condiment insavoritor tipegh de la Valtolina, del paes de Gros che l'è doperad soratut per i piat de la tradizzion compagn di pizzocher, di tajadin, di Chiscioeui, del lard o del ris a la valtolina.
La saria nassuda quand che la Republega de Venezzia in del secol quell de XVII l'ha tacad a mandà el pever in la zona e ogni familia la gh'haveva la soa riceta, con di robe pussee, ricete che despess a inn menade inanz anca incoeu.
Porcari
Porcari l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 7.078 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 416 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altopascio, Capannori, Montecarlo.
Stazion de Solignano
La Stazion de Solignano a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Solignano. L'è taccada a stazione di Valmozzola e stazione di Selva del Bocchetto.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Ls
ls a l'è on comand di sistema Unix che 'l elenca i informazion in sui file e i directory.
Stazzion de Piaggione
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trenitalia in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Smržovka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Jablonec nad Nisou.
Ls
Derivaa direttament de Multics, incoeu a gh'è 'n implementazion open source doperada di sistema BSD e vuna software liber de GNU.
Smržovka
La gh'ha el status de cità.
Sarconi
Sarconi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.349 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelsaraceno, Grumento Nova, Moliterno, Spinoso.
Kollerschlag
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Berceto
La Stazion de Berceto a l'è 'na stazion de la ferrovia Pontremolese, che la serviss el comun de Berceto. L'è taccada a stazione di Roccamurata e stazione di Valmozzola.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Polná
a l'è una cità de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Jihlava.
Structured Query Language
El Structured Query Language (SQL) a l'è on potent lenguagg de interrogazion standardizzaa doperaa per comunicà cont i database e che 'l permett de modifegànn la struttura, lensg i dacc che gh'è dent, modifegài e de gestì l'access.
A l'è integrabil in di alter lenguagg de programmazion, per permettégh de lavorà in sui informazion del database.
Storia
SQL a l'è staa inventaa in del 1974 dal Donald Chamberlin de la IBM, ciamaa originariament SEQUEL, che l'è anmò parnonzia informal in ingles.
Dal 1986 a l'è standard ANSI.
Operator
I operator de SQL a hinn:
Pedrosillo de los Aires
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Pescaglia
Pescaglia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Lucca. El g'ha presapóch 3.718 abitàncc, 'na superfìce de 70 km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo a Mozzano, Camaiore, Fabbriche di Vallico, Lucca, Stazzema, Vergemoli.
San Severino Lucano
San Severino Lucano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.920 abitàncc, 'na superfìce de 61 km² e 'na densità de 31 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaromonte, Episcopia, Fardella, Francavilla in Sinni, Terranova di Pollino, Viggianello.
Ibrány
a l'è un comun del Distret de Ibrány, cont una popolazzion de abitant.
Sant'Angelo Le Fratte
Sant'Angelo Le Fratte l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.472 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 64 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brienza, Caggiano (SA), Polla (SA), Satriano di Lucania, Savoia di Lucania, Tito.
Catarina Sforza
La Catarina Sforza (latin: Catharina Sfortia; Milan, 1463 – Fiorenza, 20 de masg del 1509) l’è staita una nobila lombarda famosa fiss per la sò ardenza de carater, la coltura, curiositaa, inscì coma per la sò spertisia e in amor, e in guerra. Una tosa inlesgitema del Galeazz Maria Sforza e de la sgimaca soa de lu, la Lucrezzia Landriana, la s’è voltada in contessa de Forlì e sciora de Imola quand che, a nomà 14 agn, l’ha tolt l’Ironem Riari in marid in del 1477. La sò imasgen publega l’è staita fosgiada di devers rœui che la gh’ha havud de ciapà in del cors de la sò vita, o ben quii de governadora, mojer, mader e vedua, in sgionta a tute i oltre ativitaa colturai che l’ha tolt part adree al Renassiment.
Una fomna ben crejada, de finisia, granda coltura e bell vedé, a cort l’era vegnuda propri una fashion icon. In del sò privad, la Catarina la se dava a un frach de interess personai – a ghe piaseva indà a cavall, a cascia, ballà e infinamai dedegàss a l’istudi de l’alchemia. De sora maross, l’ha menad inanz devers proget de natura urbana, residenzial, militara e architetonega in di terre de lee ministrade.
Etaa de bagaja
Nassuda a Milan in del 1463, a l’era vuna di fiœui inlesgitem che ol Galeazz el gh’haveva havud de la sò sgimaca, la Lucrezzia Landriana, che ofizzialment l’era la mojer del cont Sgiovann-Peder Landrian, un cortesan a la cort milanesa e amison del Galeazz. Quand che l’era ancamò putella, la Catarina l’ha passad una mota de temp con la fameja de la mader, e ol ligamen che l’ha fosgiad cont i sò sgent l’è mai sfantad via un zich in del cors dei agn. Debon, la mader l’è staita una figura de stabilitaa inscodibila in la vita de la tosa, anca adree ai sò darrer agn de vita a Fiorenza.
Apœus a la mort del Franzesch Sforza – bobà grand de la Catarina – ol Ducad de Milan l’è passad sgiò al Galeazz Maria in del 1466, e lee e i sò fradei inn stait trait adree a viver a cort. De chì adree, tucc i bagaj de la Lucrezzia Landriana inn stait curad de la Bianca Maria Vesconta, mader del Galeazz e mama granda di fiolit. In l’istess ann de la sò suzzession, ol duca l’ha tolt in mojer la Doroteja Gonzaga ma, sgiamò a rivà al 1468, questa chì l’è moruda e ol duca el gh’ha havud de sposàss ancamò, questa vœulta con la Bona de Savoja, che l’ha adotad tucc quater i fiœui bastard sœu del marid: ol Carel – class 1461, che el vegnarà cont de Masenta – ol Lissander – nassud in del 1465, che el se voltarà in del scior de Francavilla – e la Ciara – che la maridarà un scior cont anca lee.
La Catarina e i sò fradei hann rezzevud un’instruzzion umanistega grazzia a l’esposizzion ai artista e litarad sgiamò ospedad a la cort sforzesca. L’ha studiad ol latin e l’ha scomenzad a lensger la litaradura classega del temp. De la mama granda, l’ha imprendud a havégh orgœuj di sò avoi inscì gajard in guerra, e a la fœusgia soa de lor l’ha inviad a insebì spertisia in del governà e un bell cœur in l’usanza dei arme. De la madrastra, la Bona de Savoja, l’ha rezzevud minga nomà carinarie e amor, ma anca un’introduzzion al mond de la farmazzia botanega – de facc, la Bona la s’era traita adree ol sò apotecari personal apœus a la sò rivadura a la cort milanesa – una dissiplina che l’ha subet sossenn fasnad la toseta, e che la vegnarà vun di sò prenzipai interess de mò inanz. Anca depos che l’ha lassad la cort milanesa, l’ha tegnud una continua conrespondenza scrivuda con la fomna del bobà.
Ol Galeazz, che, insema a la fameja, l’istava de cà soratut a Milan e Pavia, l’era un gross casciador. Sovenz el se menava o a Galliad o a Cusagh per passà del temp a cascia coi amis, di situazzion indova l’haveva ciapad l’us de tràss adree anca la fiœula. A parariss che l’è stait propri chichinscì che la passion de la tosa per i bosch, la natura e l’art de la cascia medema l’è rivada sgiò.
Prim sposalizzi
In del 1473, la Catarina l’ha rezzevud ol consens de maridàss a l’Ironem Riari, fiœul del Pavol Riari e de la Bianca Riaria de la Rover, sorella del papa Sest IV (regn papal: 1471–1484). La Catarina l’haveva rempiazzad la sgermana, la Costanza Fojana – una toseta de 11 agn – perchè la Gabriella Gonzaga – fiœula bastarda del marches Lodovigh III de Mantua e mader soa de questa chì – la s’era refudada de permeter la sconsumazzion del matrimoni infina a che la fiolina l’havess minga fait i 14 agn, al temp l’etaa del consens. La Catarina, inscambi, ancaben che l’havess anca lee 10 agn apena, l’era d’acord cont i receste de l’ispos. Tamen, dei oltre font porten che l’ispolazzi intra i duu l’era stait zelebrad ol 17 de sgener del 1473, ma sconsumad nomà quantr’agn adree, in del 1477, quand che la Catarina l’haveva fait i 14 agn.
Ol papa Sest IV l’ha conferid a l’Ironem la scioraria de Imola, sgiamò zitaa ligada ai Sforza, ma instora un fevod de Cà Riaria. La Catarina l’era donca part de dò di cort pussee sciore de Italia e Lombardia – desgià che l’era sgiamò del sò la tosa del duca de Milan e che adess l’era vegnuda ancasì un member lesgitem de la fameja Riaria. Apœus a un ingress trionfal a Imola in del 1477, la Catarina la se menè sgiò a Roma con l’hom, indova hann vivud insema per tancc agn al serivizzi del papa, barba sò de lu. In del 1 de setember del 1479, l’ha miss al mond ol sò prim fiœul: un bagain che hann ciamad ‘Otavian’. De chì adree, gh’è rivad dei olter fiœui: ol Zeser in del 25 de invost del 1480, la Bianca – l’unega tosa – invers la fin de occiover del 1481, ol Sgiovann-Livi in l’occiover del 1484, ol Galeazz in del 18 de desember del 1485, e ol Franzesch – che ghe diseven ancasì ‘Sforzin’ – in l’invost del 1487.
A la cort vadegana
Invers la fin del segol qd15, Roma la s’era voltada de una zitaa medieval in vuna di gandolle pussee importante per i moviment artistegh adree a nasser in del cors del Renassiment. Apœus a la sò rivadura in del masg del 1477, la Catarina l’ha trovad una zitaa infoghenta, piena de fervor coltural e vœuja de renovàss.
L’atmosfera de la vita de cort de tucc i dì l’era un messedozz de menizz e podé, che l’ingolosiva soratut lor che gh’haveva dei interess materiai che indaven de delà de la spiritualitaa cristiana. A l’inizzi, ol sò l’hom l’haveva inebida del metegh nas in la politega del sit, ma grazzia a la sò natura estroversa e urbana la s’è integrada propri a la svelta de dedenter di nœuv serc aristocrategh de la sozzietaa romana.
Coma se ved di sò letare del temp, la Catarina la s’era faita vardà adree e recognosser coma vuna di fomen pussee ligante, refinade e belle in mez ai nobile romane. Benvegnuda indovonca l’indass, l’era despess lodada de tucc a la granda, infinanca del papa medem, e, franca, la s’è voltada de una semplez nobilina lombarda in vuna dei intermediari pussee prezziad intra la cort romana e i oltre, soratut la cort milanesa.
L’Ironem l’era vegnud ol scef organizativ di politeghe d’espansion papai sota al barba Sest IV apœus a la mort del nevod favorid sò del papa, ol Peder Riari. Ogna dì ch’a passava ol podé de l’Ironem el cresseva pussee, e, a la svelta, l’ha tacad a insebì nissuna pietaa per i sò desenemis. In del 1480, l’obietiv del papa l’era seguràss un domini bell fort sora la Romagna – per fàll el ghe dè la scioraria de Forlì al nevod, che l’era restaita infinadess senza un goveren de quand che l’era staita ciapada de cà Ordelafa. Ol scior nœuv l’ha provad a gagnà la remirazzion del popolazz con l’isbassà i tasse e ol fà su di gese e edifizzi publegh de granda ligantaria.
Tamen, i vite de Catarina e Ironem s’inn roverse de pè in some quand che, in del 12 de invost del 1484, gh’è mort ol papa Sest IV.
Cacciura del Castel Sant’Angelo
Quand che gh’è mort ol papa Sest IV, i desenemis de l’Ironem hann scomenzad a soltà a voltra compagn di fonsg. Donca, gh’era dree a razzà de brut un bell desorden sozzial e di rebellion in per tuta Roma – la situazzion l’era deventada inscì instabila che gh’era indait denter di baloss in di cà di sostegnidor sò del Riari e botinad via tuscoss. La residenza de l’Ironem – ol Palazz Orsini a Campo de’ Fiori – l’è staita netada sgiò de ogna richezza e bisgió che la guarnava e asquas destruvada del tut de sora maross.
Intratanta, ol desorden in la zitaa l’era nomà cressud. Un’armada piscinina l’ha compagnad la rivadura di cardenai – i voleven minga, de facc, indà a fenì in mez a una batajœula de strada. Per l’istremizzi, s’inn donca refudad de tœù part a l’obet del Sest IV e de indà denter in del conclav. La situazzion a l’era propri defizzila, desgià che nomà l’elezzion de un papa nœuv l’havariss smorzad sgiò la violenza a Roma. Senza scœuder suzzess, i hann provad a inzigàlla a mollà ol castell, ma lee l’era determinada fiss a zedel nomà al papa nœuv, cont ol deciarà che quell vegg el gh’haveva passad sgiò ol controll del castell a la fameja soa de lee.
L’Ironem e la sò armada gh’haveven, instora, una posizzion strategega, ma i riessiven nò a vegnìssen fœura cont una soluzzion. Ol collesgi di cardenai l’ha rogad a l’Ironem de indà via de Roma ofrendegh de confermàgh i sò titoi nobiliar a Imola e Forlì, la posizzion militara de Capitan Sgeneral de la Gesa e, in sgionta, 8000 ducad de compensazzion per i dagn ai sò proprietà. L’Ironem l’ha azzetad, ma, quand che l’acord el gh’è vegnud a l’oreggia a la Catarina, questa chì l’ha nomà slargad fœura ol numer de soldad e inviad a preparàss per resister, inscì de forzà i cardenai a parlàgh insema a lee. Tamen, i cardenai inn indait ancamò de l’Ironem, che el s’è s’cerad contra la sò fomna. In del 25 de occiover del 1484, i gh’inn riessid a destœù la tosa e la Catarina l’ha rendud la roca ai cardenai e lassad Roma insema a la fameja. Ol collesgi l’è stait finalment bon de convegnì in del conclav per elesger un papa nœuv.
Forlì
A Forlì, la lesg e l’orden eren stait mantegnud del barba de la Catarina, ol Lodovigh ol Nigher, duca de Milan. Quand che i inn rivad, i Riari inn vegnud a savé che vun di sò vegg oposidor, ol Giovanni Battista Cybo, l’era stait elesgiud papa cont ol nomen de Nozzenzi VIII. Impunemanch, lu chì el gh’ha confermad a l’Ironem i sò titoi, proprietaa e posizzion, ancaben che mò la sò carega de ‘Capitan Sgeneral de la Gesa’ la fudess nomà propri una parolleta, desgià che l’Ironem el gh’haveva pu de controll sora l’armada papal, e ol Nozzenzi VIII el se refudava ancasì de pagà i Riari per havé finalment menad i tolle de Roma.
Amalastant la perdida de richezze, l’Ironem l’ha minga inviad a tassà sgiò la sgent de Forlì.
La situazzion l’è indaita inanz infina ai ultem mis del 1485, quand che ol goveren de la zitaa l’ha fenid fœura tucc i daner. L’Ironem, inzigad de un member del Conzej di Vegg, el gh’ha havud in fin de svolzà i tasse. Ciarament, la decision – siben forzada – la gh’è nò piasuda ai Forlives che i gh’haveven delsadess de rovertes i scarselle, sgiamò pussee vœuje che piene.
L’isvolzàss di tasse – che ghe sgenaven soratut ai artesan e proprietari de terra – l’ha scomenzad a insomenà dei ideje contrarie al goveren de l’Ironem intra quii che era arent a lu e a la fameja. Quist chì hann pœu inviad fœura a complotà de fà vegnì ol Franceschetto Cybo, fiœul bastard del papa Nozzenzi VIII, scior de Imola e Forlì inscambi de l’Ironem.
Mort de l’Ironem
Depos una dozena de tentativ fallad, l’Ironem l’è stait mazzad su in del 14 de avril del 1488 in de un menizz orchestrad dei Ors, una cà nobila de Forlì. Ol palazz di scior l’è stait sachesgiad sgiò e la Catarina e i sò ses fiolit fait presoner.
Ol fort del Ravaldin – vun di cœur del sistema de defesa de la zitaa – l’ha refudad de rendes a Cà Orsa; la dama Catarina la s’è donca oferta de provà a convensger fœura ol castellan. I Ors gh’hann pœu credud perchè la Catarina la gh’haveva lassad lì i fiœui sœu de lee coma ostasg, ma, una vœulta denter, l’ha scomenzad a menasciàj de vendegàss. A stà a una sabetada del temp in particolar, a parariss che, quand i gh’hann deit che gh’havarissen copad i fiœui, la Catarina – in pee in sui mur de la zitaa – la s’è traita sgiò la soca per fàgh vedé la trifola de delonsg ai sò desenemis, per pœu sbragià, ‘Feel pura se volii, tacheemej anca via chì denanz… zà a gh’hoo sgiamò tut quell ch’a me ocorr per fànn dei olter’. Tamen, quell cont chì el podariss nomà vesser un is’gionfament de la storia vera. I testimonianze storeghe disen che, de facc, la Catarina la gh’haveva nomà vosad adree che l’era gravia. Siben la deciarazzion la podess anca vesser falsa, l’è staita assee per fà sentì i sò desenemis coma se i sò ostasg inscì prezzios gh’haveven debon pu de valumen.
Scodud per la responsa, i Ors gh’hann gnanca provad a tocàgh i putei. Cont ol vut del barba Lodovigh ol Nigher – interessad a slargà fœura la sò influenza in la Romagna per contrapones al podé de la Serenissema – Catarina l’ha vensgiud fœura i sò desenemis e tolt indree i sò domini e proprietà.
Sciora de Imola e Forlì
Quell che l’ha fait per prima l’è stait vendegà la mort del sò hom, a la fœusgia del temp. L’ha fait menà via in preson tucc quii impelagad in del menizz trait in pee de Cà Orsa, insema anca al monscior Savell – governador del papa – e a tucc i olter sgenerai pontefizzi e ai sò fameje. I cà soe de lor inn staite ranzade sgiò e i sò richezze daite via ai povarit.
Ol 30 de luj gh’è rivad la nœuva che ol papa Nozzenzi VIII el gh’haveva dait a l’Otavian l’investidura di stacc sò del fiolin nomà infina ‘al desfantà de la sò linia’. Intratanta, ol cardenal Rafavell Riari l’era adree a visità Forli per protesger i magat del sgerman Ironem, quand che, de vera, l’era vegnud nomà per sorintender ol goveren de la Catarina.
La sgiovina contessa la se curava de tuscoss, soratut del governà la zitaa, e in del ream publegh, e in quell privad. Per consolidà ol sò podé, la ghe dava di cadò ai scior di sciorarie lì de banda, e la s’era ancasì faita trà denter in de di negozziazzion per di presont prospet matrimoniai per i fiœui. L’ha sbassad i tasse cont ol redùnn una quajvuna e ol cavànn via una quaj oltra, e la controllava i spese del ream asquas coma una lesnona. La s’è pœu curada de la preparazzion de la sò milizzia armada, di sò arme e di cavai di soldad. Quell che la voleva l’era che i sò zitaa vivessen in pas e che ghe fudess soratut orden, e la se specciava che i zitadin prezziassen i sforz che l’era dree a fà.