cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Giorgio Scarampi
San Giorgio Scarampi (en piemontés: San Giòrs) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 133 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Olmo Gentile, Perletto (CN), Roccaverano, Vesime.
Metropolitan in Lombardia
Metropolitan in costruzion
A Milan a hinn dree a vess costruii: ona noeuva linia, la linia M4 che la sarà dervida in del 2022 e 'l slongament de la linia M1 vers la Bettola che la sarà pronta per el 2017
Parpoeust
El s'è parlà anca di olter dò slongament de la M1: Vun a Bagg, probabilment cont dò stazion, e vun a Monscia.
Mauerbach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Lézignan-Corbières
Lézignan-Corbières l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lézignan-Corbières, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 37.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 19 méter a 'na altèsa màsima de 187 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lézignan-Corbières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Martignat
Martignat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Oyonnax-Sud, del circondàre (arrondissement) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.25 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 490 méter a 'na altèsa màsima de 974 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Martignat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Alma mater
right|thumb|300px|Ol stèma de la Üniersità de Bológna
Alma mater l'è öna manéra de dì latina che la öl dì màder che la ghe dà de mangià.
Chèsta manéra de dì l'éra zamò dovràda a i tép de l'antìga Róma per lüminà i Dèe Màder o Gran Màder compàgn de Cerere o de Cibele, pò col Cristianézem i l'à dovràda per lüminà la Madóna, ciamàda per ezèmpe Alma Redemptoris Mater. In del medioéf chèsta manéra de dì l'è stàcia dovràda pò da la Üniersità de Bológna, la piö ègia üniersità del mónt, che 'l l'à cambiàda 'n Alma Mater Studiorum che 'l völ dì che l'Üniersità l'è compàgn d'öna màder che la dà de mangià, ma per ès precìs l'è öna màder di stode che la dà de mangià ol saì.
Al dé de 'ncö Alma mater l'è dovràt de spès per ciamà la scöla, 'l colégio o l'üniersità, 'ndo che s'è stödiàt de zùegn.
Massieux
Massieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Reyrieux, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Massieux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Serches
Serches a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ol sindegh (maire) a l'è François Hacard, con mandaa 2001-2008.
Gambara (vœulva)
alt=|miniatura|484x484px|Una statua de una vœulva sgermanega.
La Gambara l’è staita una vœulva lombarda, una sazzerdotessa e strolega di tradizzion pagane pre-cristiane spezzializada soratut in dei art divinatorie.
Gallipoli
Gallipoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 20.513 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 513 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alezio, Galatone, Matino, Sannicola, Taviano.
Gambara (vœulva)
La soa figura e quella di sœu duu fiœui Iber e Agg l’è ligada a una lesgenda in particolar che la cunta de l’origen del popel lombard e de coma quist chì hann gagnad ol sò nom, ancamò dovrad a una quaj fœusgia anca al dì d’incœu de quii che viv in Lombardia. Ol cunt l’è ambientad in de l’Età de Mez, in un temp indova i lombard eren ancamò adree a migrà invers ol sud; imbarcad in un viasg che el je menarà eventualment a rivà a stabilìss in de la Voltitalia.
La lesgenda
alt=|miniatura|293x293px|L’[[Odin, ol dia protetor di lombard.]]
In quii dì lì i lombard se ciamaven ancamò “guinnei” e i s’eren per ol moment stanziad in quella che al dì d’incœu l’è la Sgermania del nord. L’Ass e l’Amber, i duu lider di vandai — una tribù stanziada in di terre liliarent — haveven rogad a l’Iber e l’Agg — cap di guinnei e fiœui de la Gambara — de pagàgh un dazzi, ma la Gambara l’era oviament contraria; la soa reazzion, però, l’ha condut i dò tribù a deciaràss guerra. Inanz de la bataja, i vandai hann propizziad l’Odin par havégh la soa benedizzion, e la Gambara, inveci, l’ha invocad la dea Frea — mier de l’Odin — par rezzever di consej in su coma guadagnà la vitoria. Lee la gh’ha respondud cont una parposta, una manera par ingannà e sò marid, e i vandai: fàgh “l’ingann di cavii”. La parposta de la Frea l’era de fait quella de dìgh ai done lombarde de andà in bataja anca lore cont i sœu omen e de quatàss i fazze cont i cavii, inscì de paré di guerrer de la barba longa longhenta, e donca dàgh l’impression ai vandai che l’armada lombarda la fudess ben pussee granda de quell che l’era de vera. L’istratagia de la dea l’ha in fin fonzionad, desgià che ol dì de la bataja infinamaj l’Odin quand che el j’ha s’ciarade l’ha deit: “Inn chi quelle longhe barbe (longobarbae) chì?” e, donca, l’ha dait indiretament ol nom ai sgent lombarde e, in del fàll, l’è vegnud ancapœu ol sò dia defensor, coma de costum in di tradizzion sgermaneghe. I lombard — cont ol suport de e la Frea, e l’Odin — hann in fin gagnad la bataja.
La prima vœulta che la Gambara la ven menzionada a l’è in del secol quell de 7, in de l’Origo Gentis Langobardorum, indova che a se cunta de quand lee e i sœu duu fiœui hann invocad la dea Frea. In la version del Paul Diacon lu el porta:
Tiarno di Sopra
Tiarno di Sopra l'è 'na frasiù del cümü de Léder, en Pruvincia de Trent. La g'ha presapóch 976 abitàncc e 'nfìna al prim de zenér del 2010 la fàa cümü de per sò cönt.
Cabanelles
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Autostrada A23 (Svizzera)
La  a l'è no autostrada de la Svizzera.
Ferrovia Pontassieve-Borgo San Lorenzo
La  a l'è 'na ferrovia italiana a che la conliga Stazion de Pontassieve e Stazion de Borgo San Lorenzo e longa 33 km.
Saint-Bonnet-du-Gard
Saint-Bonnet-du-Gard l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aramon, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
Vals
Vals l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Saint-Bonnet-du-Gard
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Vals
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70362.
Saint-Bonnet-du-Gard
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.84 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 26 méter a 'na altèsa màsima de 170 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Bonnet-du-Gard l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Fridingen an der Donau
Fridingen an der Donau l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tuttlingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 22.47 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Vinca minor
Vinca minor, (o pervìnca) l'è 'na spéce de piànta de la famìa botànica de le Apocynaceae, uriginària de l'Europa centro-meridiunàla e de la Turchia.
Fridingen an der Donau
Fridingen an der Donau la se tróa a 'na altèsa de 626 méter sura 'l leèl del mar, arènt al córs del Danùbio..
Avgévan
Avgévan o anca Vigévan (Vigevano in Italian; Vigebanum o Viglebanum in Latin) l'è un cumün dla pruincia ad Pavia, e 'l second püssee grand per abitant dop la cità de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km²
Vinca minor
Descrisiù
thumb|150px|left|Comparasiù de l'òrlo de le fòie; Vinca minor sùra, [[Vinca major sóta; V. minor òrlo lis, V. major òrlo pilùs]] L'è 'na piànta erbàcea o 'n subarbusto, che cuàrcia zó 'l teré e che mèt raìs a pàrter del caécc isé de furmà de le colònie de gròse dimensiù. 'Ndèna quach situasiù la pöl rampegà sö 'nfìna a 'na quarantìna de ghèi de tèra.
Le fòie i è sèmper-vérde, opòste, 2÷4,5 ghèi x 1÷2,5 ghèi, de 'n culùr bèl vért scür ma vìf, de cunsistènsa bastànsa scorzégna, e òrlo 'ntréch e lis.
Avgévan
Al cunfìna coi comün de Biegrass (MI), Balguart, Besaa (MI), Burgh San Sir, Cassö, Zilavegna, Gambulò, Gravelòna, Marmond (MI), Murtara, La Mòtt (MI), Paròna.
Vinca minor
Descrisiù
I fiùr i è sùi e i böta a la sèa de la fòia. El fiurés prèst al prensépe de la primaéra 'nfìna a metà istàt, en quach giü i pöl bötà pò a 'n autùno; i è de culùr viòla-pórpora, 2÷3 ghèi de diàmetro, co la coròla a sich lòbi.
Avgévan
Geografia
Avgevan as tröva in tla Lümlina nord-uriental, sü la spunda dricia dal fiüm Tisin, ch'la divida da la pruincia ad Milan (cumün ad Biagràs, Besaa, La Mot e Murimund). L’è distant da Pavia circa 36 Km, 34 Km dal centar ad Milan, 27 Km da Nuàra, 13 Km da Murtara, 11 Km da Biagràs. Al clima l’è temperaa sub-cuntinental, cun inveran ümid e abastansa fregg (mèdia ad genar +2° C), e d'istà cald e tanta ümid (mèdia ad lüj +24° C).
Clara-Villerach
Clara-Villerach l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Prades, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.7 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 380 méter a 'na altèsa màsima de 1880 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Clara l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Avgévan
Storia
La part püssè vegia ad Avgèvan l’è dataa int la bassa mediev. Al temp la cità l’è staja furtificaa lungh una part dla pianüra dal Tisin. Al pais l’è 'gnüü indipendent, grasia a la sò pusision strategica e par quest l’è 'gnüü centar ad cunflit tra Pavia e Milan. Al 14 mars 1530 la cità l’è 'gnüü numinaa sede vescovile. La cità l’è 'gnüü pruprietà ad diversi famili: i Della Torre, i Viscunt tra la fin dal Düsent e la mità dal Quatarcent e i Sforza tra al 1450 e al 1535. Dürant al periodo sfursesch la cità l’è entraa in tal so mument d’or, l’è 'gnüü residensa dücal, un centar cumercial ad grand impurtansa e gh’è staj miss la sede dal vescuv. Al 9 d’agust 1848 l’è staj firmaa pressa al vescovado l’armistisi ad Salasco, che impuniva ‘na tregua da sés sman, tra Austria e Piemunt, nel curs dla prima guera d’indipendensa. Al 21 d’april 2007 la cità l’ha ricevüü la visita dal papa Benedet XVI.
Piat tipich
Tra i vari prupost ad piat ad Avgevan e la Lümlina, truvuma salam d’oca, gratön, furmagg (par esempi la Furmagina l’è un furmagg faj cul lat scremà), e specialment ris (arborio, carnaroli e ris cumün, che s’dröva par fà la minestra). Vün di piat püsé tipich d’la tradisiön vigevanes l’è ris e barland.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Avgevan l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Vinca minor
Descrisiù
L'è fàcil de sconfónder co la Vinca major che l'è paréta strèta ma l'è piö grànda en töte le sò parcc, e co le fòie che g'ha l'òrlo pilùs.
.sh
.sh a l'è el domini de prim nivell nazzional de
San Damiano d'Asti
San Damiano d'Asti (en piemontés: San Damian) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 7.733 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 161 ab./km². El cunfìna coi cümü de Antignano, Asti, Canale (CN), Cantarana, Celle Enomondo, Cisterna d'Asti, Ferrere, Govone (CN), Priocca (CN), San Martino Alfieri, Tigliole.
Turnpike Lane (metropolitana de Londra)
Turnpike Lane  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Le Chenit
Le Chenit (Lo Chenit in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 99.22 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Le Chenit al se tröva a una altitüden de 1013 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arzier, Bassins, Berolle, Bière, Bois-d'Amont (FR-39), Chapelle-des-Bois (FR-25), Chaux-Neuve (FR-25), Gimel, L'Abbaye, Le Lieu, Longirod, Marchissy, Montricher, Mouthe (FR-25), Saint-George.
458
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Stazion de Baggiovara Ospedaa
La Stazion de Baggiovara Ospedaa a l'è 'na stazion de la ferrovia Modena-Sassuolo che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è doperada del servizzi ferroviari regional de l'Emilia-Romagna gestii de Trenitalia Tper. L'è a frequenza semioraria in di or de ponta e oraria in di or de morbida.
Mautern an der Donau
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Zbenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Kentucky
right|thumb|300px El Kentucky a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 104.749 km² e una pupulaziun de 4.145.922 abitant.
A l'è tacaa a nord al Illinois, a l'Indiana e a l'Ohio, a ovest al Missouri, a süd al Tennessee, a est a la Virginia e a la Virginia Ucidentala.
La capital a l'è Frankfort (27.741 abitant). La cità püssee pupulada del stat a l'è Louisville (256.231 abitant). L'ünega altra cità cun püssee de 100.000 abitant a l'è Lexington.
Storia
El Kentucky a l'è staa amiss in de l'Üniun in del 1792.
Urganizaziun pulitiga
El Kentucky al gh'ha 8 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Porretta Terme
Porretta Terme (endèla parlàda locàl: Puratta) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 4.528 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 33 km², per 'na densità de 137 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castel di Casio, Gaggio Montano, Granaglione, Lizzano in Belvedere, Pistoia (PT).
Cittaducale
Cittaducale (Cìeta 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 6.412 abitàncc, 'na superfìce de 70 km² e 'na densità de 92 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo Velino, Castel Sant'Angelo, Longone Sabino, Micigliano, Petrella Salto, Rieti.
459
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Llanera de Ranes
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Geisingen
Geisingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tuttlingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 73.74 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Geisingen la se tróa a 'na altèsa de 667 méter sura 'l leèl del mar, e 'l sò teretóre l'è streesàt del Danùbio.
Castello-di-Rostino
Castello-di-Rostino l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Castifao-Morosaglia, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.4 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 134 méter a 'na altèsa màsima de 1200 méter s.l.m.
Triàngol
right|thumb|300px|Ü triàngol: in rós i trì àngoi
1058
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Triàngol
Ol triàngol l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, che 'l gh'à trì vèrtici, trì làti che i và da ü vèrtice a l'óter e trì àngoi. L'è la figüra che la gh'à 'l méno lati de töte, dezà che i n'à ocór giöst trì per dizegnà öna süperfìce seràda. La sóma di trì àngoi dèt in d'ü triàngol l'è de 180 gradi.
I famèe di triàngoi
A segónda de cóme 'l gh'à i lati ü triàngol l' pöl vès:
A segónda de cóme l' gh'à l'àngol piö grant ü triàngol l' pöl vès:
Ol perìmeter d'ü triàngol
Per troà ol perìmeter d'ü triàngol gh'è dóma de fà la sóma di trì làti, sedenò se 'l triàngol l'è equilàter mè moltiplicà ol làto per 3.
L'àrea d'ü triàngol
Per troà l'àrea d'ü triàngol mé moltiplicà la bàze per l'altèsa e dividì töt per 2.
Se menimà se cognòs mia l'altèsa s'pöl troà l'istès l'àrea co la Fórmula de Eróne a pàto de cognòs i trì lati.
Rumàn Capitel Sedes
Rumàn
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Triàngol
I diagnonài
I triàngoi i gh'à mia i diagonài.
Rumàn Capitel Sedes
Capitel Sedes
1E ve recumandi Febe, nostra surèla, che l'è minister de la gésa che l'è a Cencrea, 2perchè la ricevuv in del Signúr degnamént di sant e ghe presentuv in de qualsessìa roba la gh'avarà besògn; già che anca lee l'è devegnüda patrunèssa a tant personn e anca a mì medemm.
3Salüdee Prisca e Aquila, i mè cumpagn de laur in del Crist Gesü, 4che hann metüü giò 'l lur propi coll per la mia vita, che ringrazi no dumà mì ma anca tücc i gés di naziún, 5e la gésa arént la lur cà. Salüdee Epenet el mè predilètt, che l'è la primizia de l'Asia per Crist. 6Salüdee Maria, che l'ha travajaa tant per vialter. 7Salüdee Andronich e Giünia, i mè parént e cumpagn de presún, che hinn famús intra i apostuj, che anca hinn staa in del Crist prima de mì. 8Salüdee Ampliat, el predilètt in del Signúr. 9Salüdee Ürbán, el noster cumpagn de laur in del Crist, e Stachi, el mè predilètt. 10Salüdee Apele, el pruaa in del Crist. Salüdee quij che hinn de la cà de l'Aristobul. 11Salüdee Erodiona, mia parénta. Salüdee quij che hinn de la cà del Narciss che hinn in del Signúr. 12Salüdee Trufaina e Trufosa, che hann travajaa in del Signúr. Salüdee Persid, la predilèta, che l'ha travajaa tant in del Signúr. 13Salüdee Rüf, el scernii in del Signúr e sua mader e mia. 14Salüdee Asincrit, Flegon, Erme, Patroba, Erma e i fradèj cun lur. 15Salüdee Filolog e Giülia, Nerea e sua surèla, e Olimpa e tücc i sant cun lur. 16Salüdeev el vün i alter cunt un basín sant. Ve salüden tücc i gés del Crist.
17E v'esurti, fradèj, a vardàv de quij che fann i diséns e i scanduj cuntra l'insegnamént che vialter avii imparaa, e giree via de lur; 18già che taj personn serven minga 'l noster Signúr Crist ma la sua propia panscia, e buzaren i cör di sémpliz per mèzz del parlà margniff e de l'insaunà. 19Già che la vostra übediénza l'è devegnüda cugnussüda a tücc; dunca, gh'huu letizia per vialter, e vöri che vialter siuv savi vèrs el bun, e inucént vèrs el maa. 20E 'l Diu de la pas el schisciarà sveltamént el Satana suta i voster pee.
21Timotee, el mè cumpagn de laur, el ve salüda, e Lüci, Giasun e Sosipater, i mè parént. 22Mì, Terzi, che huu scritt chèsta lètra, ve salüdi in del Signúr. 23Gaj, el mè ospit e chèll de l'intréga gésa, el ve salüda. Erast, l'aministradúr de la citaa, el ve salüda, e Quart, el fradèll.
2014
El 2014 a l'è staa on ann del secol quell de 21.
Schüpfen
El cumün de Schüpfen al se tröva a una altitüden de 629 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Diemerswil, Grossaffoltern, Kirchlindach, Meikirch, Münchenbuchsee, Rapperswil, Seedorf.
miniatura|manzína|Schüpfen
Calenzano
Calenzano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Firense. El g'ha presapóch 14.838 abitàncc, 'na superfìce de 76 km² e 'na densità de 195 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barberino di Mugello, Campi Bisenzio, Prato (PO), San Piero a Sieve, Sesto Fiorentino, Vaglia, Vaiano (PO).
Ferrovia Porrettana
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Stazion de Bologna Centrale e Stazion de Pistoia e longa 131 km.
Verta del 1862, l'è in Emilia-Romagna e Toscana e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Meiseldorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 592
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 75 km.
Le Lieu
Le Lieu (Lo Luè in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 32.57 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Le Lieu al se tröva a una altitüden de 1043 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de L'Abbaye, Le Chenit, Les Villedieu (FR-25), Mouthe (FR-25), Rochejean (FR-25), Sarrageois (FR-25), Vallorbe.
La Roche-de-Rame
La Roche-de-Rame l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de L'Argentière-la-Bessée, del circondàre (arrondissement) de Briançon e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 40.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 910 méter a 'na altèsa màsima de 2808 méter s.l.m.
Tesero
Tesero (Tieser endèla parlàda locàl; Teser im Fleimstal en todèsch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 2.619 abitàncc, 'na süperfìce de 50 km², per 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Nova Ponente (BZ), Predazzo, Varena, Panchià, Cavalese, Pieve Tesino.
Vallesa de la Guareña
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Ferrovia Pavia-Stradella
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Pavia e Stradéla e longa 35 km.
Verta del 1882, l'è in Lombardia e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Bàscara
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
.sg
.sg a l'è el domini de prim nivell nazzional de
460
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Cittareale
Cittareale l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 482 abitàncc, 'na superfìce de 58 km² e 'na densità de 8 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accumoli, Amatrice, Borbona, Cascia (PG), Leonessa, Montereale (AQ), Norcia (PG), Posta.
Bounds Green (metropolitana de Londra)
Bounds Green  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Sala Bolognese
Sala Bolognese (endèla parlàda locàl: Sèla) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 6.263 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 45 km², per 'na densità de 139 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anzola dell'Emilia, Argelato, Calderara di Reno, Castel Maggiore, Castello d'Argile, San Giovanni in Persiceto.
1059
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Torr de Bus
Torr de Büs (nom ufizial in italian Torre dè Busi in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem (fina al 2018 Lèch) de. El se tróa 'n de la Al Sàn Martì'.
Ol pais el cunfina coi cümù de Calóls, Cavrì, Cisà, Còsta, Roncola e San Paol.
Evoluzion demografega
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Torr de Bus l'è mostràt in de la tabèla ché sóta:
Mater
El Mater, o Pizz de la Cros (italian: Monte Mater) l'è ona scima di Alp Retegh. A l'è volt 2.460 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva in de la Val di Giust.
Zduchovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Volders
Volders l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
461
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Volders
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Lardera
La Lardera l'è una casìna in del cumün de Corvècc, in pruincia de Lod. L'è la pàrt de Corvècc püsè visìna a l'Ada. L'è stàia cumün indipendènt fin al 1866.
Storia
In del 1861 la gh'eva 264 abitànt, e in del 1866 l'è stàia ünida a Corvècc. Incö l'è una pusiòn agrìcula d'una sùla famiglia, e la fa pàrt del Parc Ada Süd.
Galatina
Galatina l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 28.081 abitàncc, 'na superfìce de 81 km² e 'na densità de 347 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aradeo, Copertino, Corigliano d'Otranto, Cutrofiano, Galatone, Lequile, Nardò, Seclì, Sogliano Cavour, Soleto.
Terzolas
Terzolas (Tergiolas endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 558 abitàncc, 'na süperfìce de 5 km², per 'na densità de 112 ab./km². El cunfìna coi cümü de Malè, Caldes, Cles.
Rocchetta Tanaro
Rocchetta Tanaro (en piemontés: Rochëtta Tane) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 1.410 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 88 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belveglio, Castello di Annone, Cerro Tanaro, Cortiglione, Masio (AL), Mombercelli, Rocca d'Arazzo.
Massignieu-de-Rives
Massignieu-de-Rives l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Belley, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 220 méter a 'na altèsa màsima de 494 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Massignieu-de-Rives l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vékény
a l'è un comun del Distret de Komló, cont una popolazzion de abitant.
Abecee lombard
Per abecee lombard s'intend l'abecee drovaa per scriv la lengua lombarda.
La lengua lombarda la gh'ha no on'ortografia recognossuda e condividuda da tucc, donca gh'hinn pussee abecee lombard, tucc fondaa in su el abecee latin.
A bon cont, poeudom fà la distinzion in tra trì sistema: Vun classegh, vun "modern" o "unificaa" e quell doperaa da Scriver Lombard, on model polinomegh.
Ortografia classega
L'ortografia milanesa la vegn drovada per scriv i dialett occidentai, anca se i ortografii classegh dei dialett orientai hinn arent al model milanes.
Ortografia unifigada
I ortografii unificaa ('me quela insubrega e orientala) droven l'abecee de la lengua italiana, e gionten i letter necessari al lombard, 'me ö e ü. Se l'ortografia insubrica unificada in sostanza l'è istess de l'italian, l'ortografia oriental unificada la gh'ha di differenz minga de pòcch, comé la "z" drovada per la /z/ e minga per la /ts/.
Barretina
miniatura|drita|Barretina in testa La barretina l'è 'n cappell de lana tradizional de la Catalogna, normalment vioeura/ross e negher. L'è arent al berrett frigio e a di alter berrett de la zona mediterranea.
Incoeu a l'è pu doperaa in la vita de tucc i dì, ma l'è on simbol de catalanità, doperaa donca quand che boeugna mostrà esternament el proppi taccament a la Catalogna.
Duerne
Duerne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Symphorien-sur-Coise, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.41 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 516 méter a 'na altèsa màsima de 892 méter söl leèl del mar.
Campi Bisenzio
Campi Bisenzio l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Firense. El g'ha presapóch 37.161 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 1327 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calenzano, Firense, Poggio a Caiano (PO), Prato (PO), Scandicci, Sesto Fiorentino, Signa.
Gagliano del Capo
Gagliano del Capo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 5.697 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 356 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alessano, Castrignano del Capo.
Benis
L'è da on mugg de temp segn de fortuna e i center de produzion pussee grand hinn in Italia e Spagna. Di facc, l'era giamò doperaa di Roman per festeggià i sposalizzi.
Mühlheim an der Donau
Mühlheim an der Donau l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tuttlingen. thumb|left|Mühlheim La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 21.73 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Mühlheim an der Donau la se tróa a 'na altèsa de 664 méter sura 'l leèl del mare e 'l sò teretóre l'è streesàt del Danùbio.
Bandera dei Fiander
La bandera dei Fiander, ciamada ol Vlaamse Leeuw ("Lion fianderes") o leeuwenvlag ("bandera del Lion"), l'è la bandera de la omonema rejon del Beljo. L'è staita adotada d'ofiçal dal Concili Cultural per la Comunitaa Culturala Olandesa (Cultuurraad voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap) ind el 1973, e del so successor, ol parlament fianderes, ind el 1985. Ind el 1990 l'è stait adotad anc ol stema ofiçal.
L'è blasonada come d'Or, a'l lion rampant de neger, armad e lenguad de Ross.
Seedorf (BE)
Seedorf a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Seeland, in de la region aministrativa omònima, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 20.84 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Seedorf al se tröva a una altitüden de 563 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aarberg, Grossaffoltern, Lyss, Meikirch, Radelfingen, Schüpfen, Wohlen bei Bern.
.se
.se a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Val Tidon
La Val Tidon (Val Tidone) l'è ona val italiana formada del riaa Tidon e situada trai provincc de Pavia e Piasenza.
Geografia
La Val Tidon la se troeuva in mezz tra la Val Luretta a est e la Val Staffora e l'Oltrapò Paves a ovest. La scomincia ai pee del mont Penes e la s'estend per ona zona de collinn fina a la Pianura Padana, indove che 'l Tidon el finiss dent in del Pò. Arent al comun de Nibbian la gh'è ona diga che la forma el lagh de Tribecch.
Memoria de massa
La memoria de massa a l'è quella memoria che la lavora no a dirett contatt cont el processor e, tipicament l'è doperada per tegnì di grand quantità de dacc.
A hinn memorij de massa, per esempi, i hard disk, i bindell magnetich, i cartolinn magnetich, i DVD, i CD e i memorij USB.
In l'architettura de Von Neumann domà la memoria de lavor a l'è considerada memoria e la memoria de massa a l'è considerada on dispositiv de input-output.
San Benedetto Val di Sambro
San Benedetto Val di Sambro (endèla parlàda locàl: San Bandàtt) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 4.372 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 66 km², per 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castiglione dei Pepoli, Firenzuola (FI), Grizzana Morandi, Monghidoro, Monzuno.
Llaurí
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Valdescorriel
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Rocchetta Palafea
Rocchetta Palafea (en piemontés: Rochëtta Palafèja) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 406 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bistagno (AL), Calamandrana, Cassinasco, Castel Boglione, Montabone, Sessame.
Brunyola
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Louisiana
right|thumb|300px La Louisiana a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. A l gh'ha una süperfiss de 134.382 km² e una pupulaziun de 4.515.770 abitant.
A l'è tacaa a nord a l'Arkansas, a nord e a est al Mississippi, a ovest cunt el Texas; 'l a bagna a süd l'Ucean Atlantigh (Gulf del Messich).
Storia
La Louisiana a l'è stada amissa in de l'Üniun in del 1803.
Urganizaziun pulitiga
La Louisiana la gh'ha 9 grand eletur in di eleziun presidenziaj dl'Üniun.
Aruba
Aruba a l'è un pussediment di Paes Bass in di Caràib.
A l'è furmada dumà del isula Aruba.
La gh'ha una süperfiss de 180 km² e una pupulaziun de quas 100.000 abitant.
300px|center
Rosenheim (circundari)
El Circondàre de Rosenheim l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèla Alta Baviéra, endèla Germània del sud. L'è streersàt de sud a nòrt del fiöm Inn.
Cità e cümü
400px|center|thumb|Cümü del circondàre de Rosenheim
(Nömer de abitàncc agiurnàt al )
Lignairolles
Lignairolles l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Alaigne, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 324 méter a 'na altèsa màsima de 450 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lignairolles l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Les Cluses
Les Cluses l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Céret, del circondàre (arrondissement) de Céret e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
462
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
EuroSprinter
Desvilupp
El primm prototip a l'è staa faa in del 1992 per i Deutsche Bahn che la voreva sostituì i Einheits-Elektrolokomotiven.
Les Cluses
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
EuroSprinter
Standard
Per la ferrovia Todesca a hinn staa desviluppaa tre variant:
Galleria di foto
<Gallery> File:Northeast Regional 152 (12384830114).jpg|Locomotiva Amtrack File:Korail 8243.jpg|Locomotiva Korail File:20080513-335-Thessaloniki-120016.jpg|Locomotiva greca File:EG3103 Padborg.jpg|Locomotiva danesa </Gallery>
Les Cluses
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 103 méter a 'na altèsa màsima de 368 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Les Cluses l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vedan (MB)
Vedàn, ciamaa anca Vedàn al Lambar (Vedano al Lambro in Italian) a l'è un cumün cun 0 abitaant (dàto del ), 'na süperfis de 2,9 km² e 'na densità de 0. Al sa tröva in da la Pruvincia da Munscia e Briansa. Al cunfina cunt i Cumoun da Biasòn, Lison e Munscia.
In Italian l'è ciamaa "Vedano al Lambro") per fà minga cunfusiòn cunt ul paees da Vedan sitüaa in da la Pruvincia da Varees (che in Italian dunca al sa ciama "Vedano Olona").
Evulüzziun demugrafica
L'andament del nümer de abitant del cumün de Albiaa l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
La Roche-des-Arnauds
La Roche-des-Arnauds l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gap-Campagne, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 53.75 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 885 méter a 'na altèsa màsima de 2709 méter s.l.m.
Melk
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Diego Milito
thumb|right|Diego Milito Ul Diego Milito l'é nassüü ul 12 da giügn dal 1979 a Bernal in Argentina e l'éra un giugadür da l'Inter.
Stazion de Baggiovara
La Stazion de Baggiovara a l'è 'na stazion de la ferrovia Modena-Sassuolo che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è doperada del servizzi ferroviari regional de l'Emilia-Romagna gestii de Trenitalia Tper. L'è a frequenza semioraria in di or de ponta e oraria in di or de morbida.
Le Châtel
Le Châtel' l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Maurienne, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 560 méter a 'na altèsa màsima de 1531 méter s.l.m.
Oranjestad (Aruba)
200px|thumb|right|El center de la cità Oranjestad a l'è la capital d'Aruba.
La gh'ha quas 35.000 abitant.
Municipalitaa distrecc da Zarasai
La municipalitaa distrecc da Zarasai l'è üna da lan 60 municipalitaa da Lituània.
Roccaverano
Roccaverano (en piemontés: Rocavran) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 529 abitàncc, 'na superfìce de 29 km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bubbio, Cessole, Denice (AL), Loazzolo, Mombaldone, Monastero Bormida, Olmo Gentile, San Giorgio Scarampi, Serole, Spigno Monferrato (AL), Vesime.
Vinca major
Vinca major, l'è 'na spéce de piànta de la famìa botànica de le Apocynaceae, uriginària de l'Europa meridiunàla e de la Turchia.
Descrisiù
thumb|150px|left|Comparasiù de l'òrlo de le fòie; [[Vinca minor sùra, Vinca major sóta; V. minor òrlo lis, V. major òrlo pilùs]] L'è 'na piànta perène sèmper-vérda che pöl rià 'nfìna a 'n méter de altèsa, coi gamp cürcc e che stà 'mpé dricc. I fiùr i è de 'n culùr che và del celèst al pórpora, i rìa a 3 ÷ 5 ghèi de diàmetro. La g'ha dei pelacì cürcc e bèi spès söi sépali.
L'è fàcil de sconfónder co la Vinca minor che l'è paréta strèta ma l'è piö pesèna en töte le sò parcc, e co le fòie che g'ha l'òrlo mìa pilùs.
Strada voivodal 593
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 78 km.
Čenkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Thello
miniatura|Logo Thello Thello a l'è 'n impresa ferroviaria franco-italiana attiva dal 2011 e che la gestiss i conligament internazional in tra l'Italia e la Franza. A l'è 'na joint-venture in tra Veolia Transport e Trenitalia e l'ha sostituii Artesia, fada su de la Trenitalia e de la SNCF, quand che la SNCF l'ha deciduu de investì in Nuovo Trasporto Viaggiatori, azienda in concorrenza con Trenitalia.
Egidio Miragoli
drita|miniatura|190px|El vesc Miragoli, el dì d'la sò cunsacrasion.
Egidio Miragoli (Gardèla, 20 de lüi 1955) l'è el vesc de Mondovì dal 29 de setèmber 2017.
Biugrafia
Nasìd a Gardèla de Pandì el 20 de lüi 1955, l'ha stüdiàd in leminàri a Lòd e l'è stài cunsacràd prèt in del 1979. L'ha frequentàd l'Üniversità Greguriana a Ruma e ls'è laureàd in dirìtt canònic.
Varietà de la lengua lombarda
I varietà de la lengua lombarda inn i parlade romanze part del grup gallo-italegh o gallo-zisalpin che fann su el cluster lenguistegh — ciamad anca diasistema — de la lengua lombarda, 'me definida per la prima voeulta del Bernardin Biondell in del so Sagg in sui Dialet Gallo-italegh del 1853.
Storia
"El Milanes l'è el pussee grand de tucc. Oltra a la provincia de Milan l'ocupa 'n toch de quella de Pavia fina a Landrian e Belguard e, in del passà lilinscì el Tisin, el toca tuta la Lumellina e 'n novares in tra el Pò, la Sesia e 'l Tisin, fina a poche mie sora Noara"
- Biondelli, 1853
Quella classifegazzion chi, cont una quaj diferenza, la troeuvom anca in d'un quaj dizzionari dialetal intorna ai agn 1840 e 1850, ma a l'è superada de quella del Biondell, che, a partì el grup gallo-italegh strecc in emilian, lombard e piemontes, el partiss a soa voeulta el lombard in dò macrovarietà: quella orientala e quella ocidentala, e 'l partiss la lengua in vundes dialet principai: milanes, lodesan, comasch, valtellin, bormin, tesines, verbanes (con dent anca el valsesian, incoeu considerad piemontes), bergamasch, cremasch, bressan e cremones, a lassà foeura paves e mantovan, de lu retegnud emilian.
Cont el temp, di altre font hann tacad a meter di alter grup dialetai, che de solit corresponden a di bande de transizzion, compagne del lombard alpin e del lombard meridional, ciamad anca "dialet de incrosadura", oltra al trentin ocidental — despess destacad de quell oriental per via di so carateristeghe pussee ligade al vegg lombard — ma a l'è restada la partizzion in tra lombard oriental e ocidental 'me prima partizzion de la lengua del Bonvesin.
Semper pussee font, a bon cunt, hann tacad a meter dent el paves dent el lombard, soratut a partì del '900, quand che 'l dialet citadin l'ha anca tacad a svesinàss pussee al milanes de cità. L'è anca verta la discussion in sul mantovan che tancc — in tra de lor el Daniele Vitali — consideren un dialet lombard oriental sui generis e no un dialet emilian. Inveci, voramai la squasi totalità di studios ghe dann el piasentin a la lengua emiliana.
L'Andrea Rognoni, in la soa gramatega di dialet lombard del 2005, ghe va adree a la bipartizzion biondelliana, a tegnì a ment de tute i manere l'alpinità e i carateristeghe de transizzion che svesinen vari dialet de la bassa cont el parlà di dialet alpin ocidentai e orientai e di dialet bass orientai e ocidentai. La Treccani, in la soa enciclopedia de l'italian del 2010, la parla de cinch varietà lombarde: ocidental, oriental, alpin, dialet de incrosadura e trentin ocidental.
Generalità
A nivell de lessegh a gh'è di diferenze in tra i do bande de l'Ada, per esempi a orient gh'è pussee de venetism rispet a ocident, desgià che 'l territori l'è stad a longh sota la Serenissima, ma gh'è anca di diferenze minga ligade a quell, per esempi scova (oc)/granera (or) o erbion (oc)/rovaiot (or).
In tra el lombard oriental e quell ocidental, l'ocidental l'è el pussee uniforma — forsi anca perchè el gh'ha havud a longh el dialet milanes 'me dialet cult — 'me el fa notà el Rognoni, che 'l parla de influenze milanese fina ai bande pussee ocidentai de la bergamasca, del cremasch e del cremones.
'Me in tuta la Romània continua a gh'è di dialet de transizzion, quei vers i lengov retoromanze, o in sgeneral pussee conservator, inn despess ciamad "alpin", menter quei vers l'emilian inn ciamad "de incrosadura", ma gh'hann poch in comun in tra de lor oltra a l'havégh di element che je svesinen a la lengua emiliana. La transizzion vers la lengua veneta la se ved inveci vers Bressa, cont el so dialet che 'l gh'ha vari element che 'l slontanen del rest de la lengua e 'l svesinen ai dialet venet, compagn del tegnì de la desinenza de la terza coniugazzion latina, l'evoluzzion del ness latin "cl" 'me /ʧ/ inveci che /ʤ/, l'articol feminin plural "le" e parolle 'me "fred" e "not" che, in del rest de la Lombardofonia, inn "fregg" e "nocc", anca se despess di fenomen de italianizazzion hann menad i dialet pussee cosmpolita a doperà anca lor quei forme chi.
El lombard comun
Con lombard comun se intend l'insema di varietà parlade in di center urban pussee important, i che carateristeghe inn quelle che caraterizen el lombard in del continuum gall-italegh. 'Sti carateristeghe chi inn:
La pupart de 'sti fenomen se vedeven sgiamò ai temp del Bonvesin de la Riva, quand che 'l lombard l'era deventad 'na lengua illustra de coltura, sostituida poeu del toscan in di secoi a vegnì.
San Giorgio di Piano
San Giorgio di Piano (endèla parlàda locàl: San Zôrz) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 5.899 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 30 km², per 'na densità de 197 ab./km². El cunfìna coi cümü de Argelato, Bentivoglio, Castello d'Argile, San Pietro in Casale.
Varietà de la lengua lombarda
La koiné regional
A dì del Glauco Sanga, vun di studios pussee important de lenguistega lombarda, se po trovà 'na koiné regional che, per la pupart, la correspond al dialet de Milan, che el representa el dialet de la cità pussee importanta de la Region, oltra che el dialet pussee italianizad. 'Sta koiné la guarda i isoglosse fonologeghe pussee important del parlant, ma la cava via i trat pussee locai e l'è pussee italianizada rispet ai varie koiné provinciai o locai.
Di esempi de italianizazzion inn in di parolle noeuve, per esempi "otomobil" per "vitura" o "benna", e anca in di parolle pussee lontane de l'italian che gh'hann 'na certa varianza dialetal, per esempi "cifon" e "erbion" inn sostituid de "comodin" e "pisei" (italian: "comodino" e "piselli"), ma ghe n'è che soraviven (per esempi "tomates" e "erborin"). Resten lombarde i parolle pussee generai, compagne de "ciapà" o "vegnì foeura", ma inn ciapad de l'italian parolle che servissen per parlà de tema tecnegh o noeuv, per esempi "diventà" o "trasferì".
L'influenza de l'italian a nivell morfologega l'è propi poca, l'è pussee quella a nivell de fonologia, che la correspond no a 'n svesinàss a l'italian ma a un ransgià di fonema del lombard inscì de permeter de ciapà di parolle noeuve de 'na lengua a l'altra con di regole ciare, compagne de fà el /t/ in tra i vocai in italian 'me /d/ in lombard o de passà la /u/ italiana in /y/.
La convergenza lenguistega l'ha donca no assimilad i dialet lombard in l'italian, ma l'ha sbassad la diferenza in tra l'italian de Lombardia e lor.
Lombard ocidental
El lombard ocidental l'è parlad in la cità metropolitana de Milan e in di province de Monscia-Brianza, Com, Lech, Vares, Noara, la pupart de la provincia del Verban-Cusi-Ossola, in di bei toch di province de Pavia e Lod e in la part bassa del Canton Tisin, oltra che in la bassa e media Valtolina.
Wood Green (metropolitana de Londra)
Wood Green  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Varietà de la lengua lombarda
Lombard ocidental
A caraterizàll inn:
In bas a di carateristeghe foneteghe e gramategai el po vesser partid in macro-milanes, prealpin ocidental, bass ocidental e alpin ocidental, che per di alter font a l'è un grup deperlu.
El macro-milanes
El macro-milanes l'è parlad in di province de Milan, Monscia-Brianza, in la bassa noaresa e in del nord de la provincia de Pavia, e l'è fad su de 'sti dialet chi:
'Sti dialet chi inn tucc trad insema de la vesinanza a Milan, grand poeul acentrador, che l'è stad bon de influenzà la soa gramatega e vocabolari.
El prealpin ocidental
El prealpin ocidental l'è parlad in di province de Com, Vares e Lech, foeura che per i bande brianzoeule, in la part center-ocidental de la provincia de Sondri, in del Sotscender e in l'area del Lagh Magior a Noara e Verbania. I dialet principai inn:
'Sti dialet chi, ancamò vesin al modell milanes, a inn de tute i manere men influenzad del dialet ambrosian e mostren di carateristeghe diferente in d'un quaj cas.
El bass ocidental
I dialet bass ocidentai — ciamad de 'na quaj font insema ai bass orientai "dialet de incrosadura" o "dialet messedad" per via di influenze emiliane, piemontes e ligurine — gh'hann dent i bande pussee debass a la mancina de l'Ada, che inn caraterizad de element de transizzion vers l'emilian e 'l piemontes. A bon cunt, vari dialet de 'sta zona chi poden vesser mitud dent anca al continuum de l'emilian: tradizzionalment el paves l'è stad classifegad 'me emilian; per el Biondell l'era insema a piasentin e parmesan, anca se al dì d'incoeu a l'è semper pussee considerad lombard, anca se con di carateristeghe che 'l svesinen a l'Emilia compagne di vocai /ə/ e /ɐ/, anca se voramai a Pavia a gh'è 'na forta influenza milanesa.
Wood Green (metropolitana de Londra)
Interscambi
Fermada del bus
Varietà de la lengua lombarda
El bass ocidental
I dialet principai inn: