cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stazion de Agropoli-Castellabate
La Stazion de Agropoli-Castellabate a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Castell de Lòd
El Castell de Lòd a l'è 'na fortificazion de la città de Lod. In principi l'era in man al liber comun e conligada ai liaa de Cremona e Pavia e a Milan, despess desenemis. L'è staa poeu ciappaa e modifegaa di milanes, soratutt del Bernabò Viscont. In del period austriegh a l'è staa in part sbattuu giò e trasformà de castell a normal edifizzi, incoeu l'è sed de la Questura e de la Polizia lodesana.
Scerni
Scerni l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 3.658 abitàncc, 'na superfìce de 41 km² e 'na densità de 89 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atessa, Gissi, Monteodorisio, Pollutri.
Teuría di cungjuunt
La Teuría di cungjuunt a l’è una branca da la matemàtica e da l'infurmàtega creada principalameent pal matemàtich Tudeesch Georg Cantor a la fí dal. I cuncett da basa da la Teuría di cungjuunt i è i cungjuunt e i söö elemeent. Un cungjuunt al è vidüü cuma una collezziú d'ugett, cjamaa i elemeent (u mémbar) d'un cungjuunt. In matemàtica, cada ugett matemàtich (cumprees un cungjuunt) al pöö vess elemeent d'un cungjuunt.
Inizzialameent cuntruversada, la Teuría di cungjuunt sa l’è trasfurmada par deventá una teuría fundamentala da la matemàtica moderna, gja che chesta darera a l’è druvada par gjüstifiá le süpusizziú fade in matemàtica cuncerneent l'esistenza d'ugett matemàtich, cuma i nümar u le funziú, e le suve prupietaa.
Atüalameent, sa la separa la Teuría di cungjuunt in düü parte : la teuría naïve di cungjuunt e la teuría assiumàtega di cungjuunt. La teuría naïve di cungjuunt, igualameent qualifiada « d'intütiva », al è stada desvilüpada in primm löögh. Par la sequenza, sa l è averaa che süpusá da pudé realizá qual-sa-vöör uperazziú cuj cungjuunt, senza vargüna restrizziú, al menava a di paradoss cuma ul paradoss da Russell. Par respuunt a chiist prubleem, la Teuría di cungjuunt al è stada recustrüida, druvaant chesta völta un aprocc assiumàtich.
Bernardin Quader
El Bernardin Quader (italian: Bernardino Quadri; Agn, 1625 circa - Candiolo, 24 de otober del 1695) a l'è staa on architett e scultor tesines.
Vitta
Nassuu in d'on paes arent a Lugan, compagn de tanti olter tesines e comasch el lavora per on poo a Roma. Lainscì el se troeuva a lavorà per i cantier de la gesa de San Gioann in Lateran e per quella de San Peder. El lavora insema al Bernini e al Franzesch Boromin: ma dopo che l'ha ruzaa con quell chì, el lassa Roma e 'l va su a Turin. A Turin el tacca a lavorà per la cort ducala: per esempi, el ghe sta adree a di progett de la Capella de la Sindone, oltra che de la gesa de San Carla (soratutt per el presbiteri) e la gesa del Spiret Sant. Inoltra, el cura el progett de la gesa di Sant Bernardin e Rocch a Cher, che però la sarà finida dopo che lu l'è mort.
Aistersheim
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Africo
Africo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Reggio Calabria. El g'ha presapóch 3.463 abitàncc, 'na superfìce de 51 km² e 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bianco, Bova, Bruzzano Zeffirio, Cosoleto, Roghudi, Samo, Sant'Agata del Bianco, Staiti.
Teuría assiumàtega di cungjuunt
Al esiist plüü da versiú furmale da la teuría di cungjuunt, però cura che sa parla da « la » teuría assiumàtega di cungjuunt, sa designa abitüalameent sota cheest nomm la teuría ZFS, u teuría da Zermelo, Fraenkel e Skolem, cumpletada par l'assioma da la scèrnida. A l’è la teuría sü la quala la plüpaart di matemàtich sa i pögja, però al esiist d'otre teuríe cuncurente. Vargüne i è sémplismeent da le variante, d'otre i reposa sü di aprocc difereent. Citemm à títul d'esempi la teuría di tiip (bandunada a causa da la suva pesantezza), la teuría NBG (da von Neumann, Bernais e Gödel) ch’a l’intruduiva la nuzziú da classa, u i teuríe da Quine...
I urígen d'una teuría rigurusa di cungjuunt
Cantor al a creaa una prima teuría di cungjuunt, devenüda la teuría naïve di cungjuunt. Però, à custaa da cunsiderazziú elementare, la suva teuría la cumportava di nivej d'astrazziú elevaa. Par esempi, una idea impurtanta da Cantor al è stada da definí l'equiputenza. Düü cungjuunt A e B i è equiputeent, si i gh’a l’istessa cardinalitaa (istess nümar d'element cura ch’i è finii), s'al esiist un mezz da sucjá à cada elemeent da A ün e noma ün elemeent da B e inversameent. Sa pöö inscí demustrá che ul cungjuunt \mathbb{N} di intreegh naturaj al gh’a la istessa cardinalitaa che ul cungjuunt \mathbb{Q} di nümar razziunaj, malgraa \mathbb{N} al síes un sübcungjuunt propi da \mathbb{Q}. Chiist düü cungjuunt i è dii cüntàbil. D’altra banda, ul cungjuunt \mathbb{R} di nümar reaj al gh’a mia la istessa cardinalitaa che \mathbb{N} u \mathbb{Q}, però una cardinalitaa süperiura : al è dii mia cüntàbil . Cantor al a daa dò pröve che \mathbb{R} al è mia cüntàbil, e la segunda, ch’a la dröva un argümeent cugnussüü sota ul nomm d'argümeent da la diagonala da Cantor, al è staa straurdinariameent inflüeent e a avüü nümeruse e diverse aplicazziú in lògica e in matemàtica.
Cantor al a aprufondii la teuría e al a custrüii da le gerarchíe infinide da cungjuunt infinii, i nümar urdinaj e i nümar cardinaj. Cheste custruzziú i era cuntruversade à la suva épuca, l'upusizziú cundüida pal finitista Leopold Kronecker ; però al dí d’incöö i è acetade par la plüpaart di matemàtich.
Ul desvilüpameent da la teuría di cungjuunt par Cantor al era amò « naïf » íntal sentüü che al impiegava gnamò una assiumàtega precisa. Al dí d’incöö, sa l pöö dí che Cantor al druvava tacitameent l'assioma d'estensiunalitaa, l'assioma da l'infinii, e ul schéma d'assioma da cumprensiú. Da tüta manera, cheest darée assioma al porta al paradoss da Russell, cura che sa pröva a custrüí ul cungjuunt S = {A | A al partegn mia à A} da töcc i cungjuunt ch’i i partegn mia à sí-istess. In efett, u
Íntal fí d'evitá cheest paradoss, e d'òolt símil descuveert dapress, íntal 1908, Ernst Zermelo al custrüiss un sistema d'assiòom par la teuría di cungjuunt. In cheest sistema, al ga mett deent l'assioma da la scèrnida, un assioma cuntruversaa, però da che al gh'eva büsögn par pruvá ul teurema dal bun úrden. Cheest sistema al è staa redefinii plüü taard par Adolf Fraenkel e Toralf Skolem, daant la teuría ZFS cugnussüda al dí d’incöö.
Ul prubleem da l'assioma da la scèrnida
Al gh’è plüü da resú par le quale l'assioma da la scèrnida al è staa cuntroversaa e al l’è amò al dí d’incöö, apó bé par di matemàtich travajaant in matemàtica püra, che par da nümeruus òolt travajaant in matemàtica aplicada.
Una da cheste resú a l’è che l'assioma da la scèrnida al pariss evideent, intuitivameent veer; inscí evideent che al pöö sembrá strani da evitá da al mett deet int i assiòom par pudé demustrá vargü teurema apó intüitivameent veer. La situazziú al è amò cumplicada pal fatt che cheest assioma al è independeent di òolt assiòom da la teuría ZF (i.e. ZFS senza l'assioma da la scèrnida). Sa pöö dunca créá düü sorte da matemàtiche distinte e tüte dò parfetameent vàlide, l'una acetant l'assioma da la scèrnida e l'tra al niaant. Ul refüüs d'incurpurá cheest assioma u la suva negazziú al porta à l'eliminazziú d'una enorma paart da la matemàtica (par esempi la plüü granda paart da vargott ch’al a purtaa aj nümar reaj).
Una otra resú a l’è che, malgraa l'assioma da la scèrnida al permett da facilitá vargüne paart da la matemàtica, ul sò druvameent al cundüiss a vargü resültaa senza relazziú, u da le völte cuntrari a le cuncezziú üsüale, e al implica l'esistenza d'ugett bizaar, cuntra-intüitiif. Ü di mejuur esempi da cheste stranitaa al è certameent la décumposizziú paradussala da Banach-Tarski: druvaant l'assioma da la scèrnida la permett da demustrá che sa pöö descumpusá una sfera int un nümar finii da tocch e i desplazzá par una sequenza da muvimeent rígid (traslazziú e rutazziú),(permetteent a vargü pezz da en traversá d'òolt) par i rassemblá e furmá dò còpie da la sfera d'urígen. Malgraa cheest teurema al síes cjamaa paradussaal e al sémbles indicá ch’al saress pussíbil da viulá i legg da la física cuma la legg da cunservazziú da le masse, i gh’è da fatt mia da paradoss, però sémplismeent una cumplicazziú: ul teurema al diis noma che la nosta nuzziú da vulümm al è da fatt plüü cumplicada che sa pénses.
Una darera resú al è ul fatt che druvá l'assioma da la scèrnida al permett da fá di démustrazziú mia custrütive, (ch’i furniss una métuda permeteent d'efetüá i càlcüj u da truvá una sulüzziú), però al permett da mustrá noma che una tala sulüzziú la esiist; vargott ch’i desapröva i partesà dal intuizziuniism.
San Felice sul Panaro
San Felice sul Panaro (endèla parlàda locàl San Felìz) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Mòdena. El g'ha presapóch 10.006 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 51 km², per 'na densità de 196 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camposanto, Finale Emilia, Medolla, Mirandola.
Teuría assiumàtega di cungjuunt
Ul prubleem da l'assioma da la scèrnida
Al è a nutá che al esiist al dí d’incöö d'otre sulüzziú che sémplismeent i acetá u nía l'assioma da la scèrnida ; al è inscí pussíbil da al remplazzá par una varianta plüü faible, cuma l'assioma da la scèrnida dependeent.
I assiòom da la teuría ZFS
La teuría ch’a la sa basa süj assiòom uriginaj da Zermelo al è cjamada teuría da Zermelo u teuría Z. Si sa la cumpleta par l'assioma da remplazzameent da Fraenkel, sa la utegn la teuría da Zermelo-Fraenkel, u plüü sémplismeent la teuría ZF, malgraa la furma finala di assiòom al síes devüda a Skolem. Cura che ga sa gjunta l'assioma da la scèrnida, un assioma ch’al era plüü cuntroversaa al mumeent da l'elaborazziú da cheste teuríe che al dí d’incöö, sa la utegn alura la teuría dida ZFS (cun S cuma scèrnida).
Un aspett important da la teuría ZFS al è che töcc i ugett da che la trata i è di cungjuunt e i pöö vess noma di cungjuunt. In particülaar, cada elemeent d'un cungjuunt al è sí-istess un cungjuunt. D'òolt ugett matemàtich familiaar, cuma i nümar, i gh’a dunca, par cunsegueent, da vess definii in tèrmen da cungjuunt.
I assiòom da ZFS i è listaa chí-da-sota. Stregjameent parlaant, i assiòom da ZFS i è sémplismeent di enunziaa dal càlcül di predicaa dal primm úrden igualitari int un lenguagg igaant noma un símbul primitiif par l'apartenenza (relazziú binària). Vargott ch’al sigüta al devrà dunca noma vess percepii cuma un tentatiif d'esprimm in Lumbaart la significazziú da chiist assiòom. Da plüü, l'assioma da séparazziú (u cumprensiú) e l'assioma da remplazzameent i è da fatt di schéem infinii d'assiòom. Cada assioma al è descrivüü da manera plüü detaijada íntal propi artícul.
L'assioma da la scèrnida al resta cuntruversaa par una minuritaa da matemàtich. Di furme débule i esiist, cuma l'assioma da la scèrnida dependeent, indispensàbil pal desvilüpameent da l'anàlisi reala.
L'independenza in la teuría di cungjuunt
Da nümeruus enunziaa i è independeent da la teuría ZFS. Chesta independenza a l’è generalameent pruvada par la métuda cjamada dal forcing, i.e. mustrá che cada mudell trasitivameent cüntàbil da la ZFS (plüü da le völte di assiòom da graant cardinaj) al pöö vess estendüü par satisfá l'afirmazziú in quistiú, inscí che, par una vía diferenta, la suva negazziú. Una pröva d'independenza par forcing la pröva autumategameent l'independenza vis-à-vis di afirmazziú aritmétiche, da otre afirmazziú cuncrete e di assiòom da graant cardinaj.
Voilà vargüne afirmazziú da che l'independenza al è demustràbil par forcing:
Nota: Ul prinzipi da la lusanga al implica l'ipòtesi dal cuntínü e la negazziú da l'ipòtesi da Suslin. L'üniveers custrüíbil al satisfà l'ipòtesi dal cuntínü generaalisada, ul prinzipi da la lusanga e l'ipòtesi da Kurepa.
Bellegarde-du-Razès
Bellegarde-du-Razès l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Alaigne, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Bellegarde-du-Razès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Nephila komaci
Nephila komaci l'è 'na spéce de ragn de la famìa dei Nephilidae, troàda e discriìda per la prìma ólta 'ndèl 2009 dei ricercadùr natüralìsti Matjaž Kuntner e Jonathan A. Coddington. I ezemplàr fèmine de chèsta spéce i è i piö grancc cunusìcc per chèsta famìa. El N. komaci el pöl rià a fà 'na talamóra grànda 'nfìna a 'n méter de diàmetro.
San Cesario sul Panaro
San Cesario sul Panaro (en modenés: San Gèr) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Mòdena. El g'ha presapóch 5.294 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 27 km², per 'na densità de 196 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bazzano (BO), Castelfranco Emilia, Modena, Savignano sul Panaro, Spilamberto.
1419
El 1419 a l'è 'n ann del secol quell de quindes.
Stazion de Omignano-Salento
La Stazion de Omignano-Salento a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Cornillon
Cornillon l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pont-Saint-Esprit, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
Aigen-Schlägl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Sala Biellese
Sala Biellese (en piemontés: Sala) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 601 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 75 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaverano (TO), Donato, Mongrando, Torrazzo, Zubiena.
Stazion de Omignano-Salento
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Cornillon
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 58 méter a 'na altèsa màsima de 360 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cornillon l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lombriasco
Lombriasco (en piemontés: Lombriasch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.004 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 143 ab./km². El cunfìna coi cümü de Osasio, Carignano, Pancalieri, Carmagnola, Casalgrasso (CN), Racconigi (CN).
Courry
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Courry l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Belpech
Belpech l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Belpech, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 42.46 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 228 méter a 'na altèsa màsima de 371 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Belpech l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Castellví de la Marca
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Auvergne
L'Alvernia (nòm uficiàl en fransés: Région Auvergne ) l'era giöna de le 22 regiù de la Francia. Del 2016 l'è stàcia sostitüida de la regiù Alvernia-Roden-Alp.
Demografìa
La popolasiù totàl in del 2004 l'era de 1.327.000 abitàncc, distribüìcc söndèn'area de 26.013 km², per 'na densità de 51 ab./km².
Sudiviziù aministratìva
La regiù de l'Alvernia l'era dividìda 'ndei dipartimèncc de Allier,  Cantal,   Haute-Loire,  Puy-de-Dôme che i ragrùpa 14 circondàre (en fransés: arrondissements) e 1310 cümü. La capital de la regiù l'è Clermont-Ferrand.
Lombardore
Lombardore (en piemontés: Lombardor) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.511 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 126 ab./km². El cunfìna coi cümü de Rivarolo Canavese, Bosconero, Rivarossa, San Benigno Canavese, San Francesco al Campo, Leinì, Volpiano.
Bourg-en-Bresse
Bourg-en-Bresse l'è 'na citadìna franséza de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. L'è séde de prefetüra e capolöch del circondàre (arrondissement) omònim e la fa part del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 220 méter a 'na altèsa màsima de 273 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Bourg-en-Bresse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
San Possidonio
San Possidonio (San Pusidòni 'n modenés) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Mòdena. El g'ha presapóch 3.495 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 17 km², per 'na densità de 206 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavezzo, Concordia sulla Secchia, Mirandola, Novi di Modena.
Pretoro
Pretoro l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 1.104 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 42 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fara Filiorum Petri, Lettomanoppello (PE), Pennapiedimonte, Rapino, Roccamontepiano, Roccamorice (PE), Serramonacesca (PE).
Locana
Locana (en piemontés: Locan-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.806 abitàncc, 'na superfìce de 132 km² e 'na densità de 14 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cogne (AO), Ronco Canavese, Noasca, Ribordone, Sparone, Chialamberto, Cantoira, Corio, Monastero di Lanzo, Coassolo Torinese.
Montèl
Montèl (Montello in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 11 km de la sità e a 229 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Albà Sant Alisànt, Bagnàdega, Costamesàt, Gorlàgh e San Pól d'Àrgon.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Montèl l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Identità de Euler
L'identità de Euler a l'è un cas particolar de la formula de Euler, indova che la variabel l'è pari al pi gregh, o ben:
La met insema, donca, e, i element neutri de la soma e de la moltiplicazzion, l'unità imaginaria e, naturalment, pi gregh. La po vesser esprimuda anca 'me.
Anca se demostrada a l'è 'n poo misteriosa e ghe pias propi tant a vari matemategh, compagn del Benjamin Peirce e del Richard Feynman.
Levone
Levone (en piemontés: Alvon) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 490 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 98 ab./km². El cunfìna coi cümü de Forno Canavese, Rivara, Rocca Canavese, Barbania.
Alsasia
Sudiviziù aministratìva
La regiù de l'Alsàsia l'è dividìda 'ndei dipartimèncc de Réno Bas e Réno Alt, che i ragrùpa 13 circondàre (en fransés: arrondissements) e 903 cümü. La capital de la regiù l'è Strasburgo.
Cüren
Cüren (nòm uficiàl en italià: Curno) l'è ü cümü de la Pruinsa de Bèrghem. El g'ha, 'na superfìce de 4,6 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bèrghem, Bunàt Sùra, Móss, Put San Piéro e Treviöl. L'è sitüacc a 5 km a ovest de Bèrghem, söl fiöm Brèmb.
Sagliano Micca
Sagliano Micca (en piemontés: Sajan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.676 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 120 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Biela, Fontainemore (AO), Gaby (AO), Issime (AO), Miagliano, Piedicavallo, Pralungo, Quittengo, Rosazza, San Paolo Cervo, Tavigliano, Tollegno, Veglio.
Stazion de Vallo della Lucania-Castelnuovo
La Stazion de Vallo della Lucania-Castelnuovo a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Narcissus poeticus
El Narcissus poeticus (en bresà Tasèta) l'è 'na spéce de piànta bulbùza che fa part de la famìa de le Amaryllidaceae.
Strada voivodal 397
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 2.764 km.
Sassoeul
Sassoeul (en de la parlada local Sasól, en italià Sassuolo) l'è un cumun italian, de la region de l'Emìlia Romàgna, en Provincia de Modena. El g'ha e 'l g'ha 'na superfìce de 38 km², per 'na densità de 979 ab./km². El confìna coi cumun de Casalgrande (RE), Castellarano (RE), Fiorano Modenese, Formigine, Prignano sulla Secchia e Serramazzoni.
Rosazza
Rosazza (en piemontés: Arsassa) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 89 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 11 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Campiglia Cervo, Piedicavallo, Sagliano Micca.
Rapino
Rapino l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 1.432 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fara Filiorum Petri, Guardiagrele, Pennapiedimonte, Pretoro, San Martino sulla Marrucina.
Busan
thumb|Busan de la Busan Tower Busan (Pusan) a l'è una cità de la Curea del Süd. Al gh'ha 3,7 miliun de abitant e l'è la segunda cità del paes. A l'è un port principal del paes e'l quint püssee grand del mund.
Lessolo
Lessolo (en piemontés: Léssoj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.952 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 279 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brosso, Borgofranco d'Ivrea, Montalto Dora, Alice Superiore, Vico Canavese, Fiorano Canavese.
Busan
Düranta la Guera de Curea a l'è stada per poch temp la capital.
Mürnìgh
Mürnìch (Mornico al Serio in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la pianüra a 18 km de la sità e a 162 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
Morèngh
Morèngh (Morengo in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 19 km de la sità e a 126 méter söl lièl del mar.
Mürnìgh
El cunfìna coi cümü de Calsinàt (BG), Ghisalba, Martinènch e Palösch.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Mürnìgh l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Morèngh
El cunfìna coi cümü de Barià, Brignà, Careàs, Cològn, Martinènch, Pagassà e Romà.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Morèngh l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Boz
Boz l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Pont-de-Vaux, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 168 méter a 'na altèsa màsima de 206 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Boz l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Daegu
right|thumb|250px Daegu (ciamada anca Taegu, e ufizialment Daegu Metropolitan City) a l'è una cità de la Curea del Süd. A l'è intra Seoul e Busan. Al gh'ha pressapoch 2,4 miliun de abitant e l'è la quarta cità del paes.
Crespian
Crespian l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Mamert-du-Gard, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 48 méter a 'na altèsa màsima de 279 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Crespian l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lemie
Lemie (en piemontés: Lemie) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 218 abitàncc, 'na superfìce de 45 km² e 'na densità de 5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ala di Stura, Balme, Mezzenile, Usseglio, Viù, Condove.
Stazion de Ascea
La Stazion de Ascea a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Leinì
Leinì (en piemontés: Leinì) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 11.948 abitàncc, 'na superfìce de 32 km² e 'na densità de 373 ab./km². El cunfìna coi cümü de San Francesco al Campo, Lombardore, San Maurizio Canavese, Volpiano, Caselle Torinese, Settimo Torinese.
Sànga
Sanga (in Italià: Zanica) l'è ü cümü de la pruìnsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la ólta pianüra sö la ria de la Mórla.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 7 km de la sità e a 210 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Sà, Caernàch, Cümü Nöf, Grasòbe, Öre, Stezà e Örgnà. Ol teritòre cümünàl de Sànga l'è traersàt fò da la Mórla.
1420
El 1420 a l'è 'n ann del secol quell de quindes.
Sànga
De èt
In paìs s'pöl vèt la cà del feracaài o mariscàlf, 'ndóe se dis che la sìes nasìda la màschera bergamàsca del Giupì e la vìla liberty de la famèa Spasciani fàcia sö al presépe del méla e nöf e dai agn '70 palàs cümünàl de Sànga. Fò del paìs in di càp a mèsa stràda tra Sànga e Grasòbe s' tróa la cézina de la Madóna di Cap.
Gh'è nasìt
A Sanga l'è nasìt ol Felice Moretti, pò dientàt Padre Davide, che l'è stacc ün importànt sunadùr de òrghen e compositùr de müzìca per òrghen.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sànga l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Belvèze-du-Razès
Belvèze-du-Razès l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Alaigne, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 219 méter a 'na altèsa màsima de 344 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Belvèze-du-Razès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Aichkirchen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Numer ordinal
Per numer ordinal la se intend una sgeneralizazzion del concet gramategal de ordinal in la teoria di insema, fada con l'obietiv de cuntà i insema, soratut quei infinid.
Alp Ocidentai
miniatura|280x280px|La Barra deis Escrinhs (4101 m), la colma pussee volta di Alp dol Delfinad e de l'[[Occitania|Ocitania.]] I Alp Ocidentai i enn ona part de la cadena alpina che, segond la classifegazzion de la Spartizzion di Alp la ciapa dent i Alp Maritem, i Alp de Provenza, i Alp dol Delfinad, i Alp Cozzie, i Alp Graie e ona quai sezzion prealpina, e la va dol col de Cadibona al mezdì fina al Col Ferret al nord. I se spantegan sora ol territori nazzional de la Franza (Savoia, Delfinad, Provenza, Contea de Nissa), dol Prinzipad de Monegh, de l'Italia (Liguria, Piemont) e de la Svizzera (Valles). Ol poncion pussee volt de tuta la cadena alpina, ol Mont Bianch, el se troeuva propi in di Alp ocidentai, in de la sezzion di Alp Graie. I enn, segond la Spartizion di Alp, vuna di tre part di Alp, i oter inscambi i enn i Alp Centrai e i Alp Orientai.
Numer ordinal
Un insema finid el po vesser metud in orden a socià a ogni element el prim numer natural disponibil, per quei infinid inveci se parla de solit de ordenament linear, roba che la permet de havégh di ordinai che inn sora a ogni numer natural, de solit indicad con la letera grega omega (\omega) pussee el numer che inn dopo. L'è demostrad che, dad i noster assioma, esisten e inn unegh.
Alp Ocidentai
La SOIUSA inscambi la spartiss i Alp in domà do part, segond quest significad chì donca i Alp Ocidentai i van fina al Pass dol Spluga. Definicc inscì i ciapen dent squas tucc i poncion alpin superior a 4000 m asca ol Pizz Bernina, la montagna pussee volta di Grison.
Definizzion
miniatura|I sezzion 1-8 i fan part di Alp Ocidentai segond la Spartizzion di Alp, metuda foeura in dol 1926.
Segond la SOIUSA
miniatura|226x226px|Alp Ocidentai segond la SOIUSA, in naranz.
Savignano sul Panaro
Savignano sul Panaro (Savignàn en modenés) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Mòdena. El g'ha presapóch 8.307 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 25 km², per 'na densità de 332 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bazzano (BO), Castello di Serravalle (BO), Guiglia, Marano sul Panaro, Monteveglio (BO), San Cesario sul Panaro, Spilamberto, Vignola.
Roppolo
Roppolo (en piemontés: Ròpo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 854 abitàncc, 'na superfìce de 8,7 km² e 'na densità de 107 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alice Castello (VC), Cavaglià, Cerrione, Dorzano, Salussola, Viverone, Zimone.
Champcella
Champcella l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de L'Argentière-la-Bessée, del circondàre (arrondissement) de Briançon e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 30.25 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 900 méter a 'na altèsa màsima de 3156 méter s.l.m.
Ferrovie del Nord Barese
I Ferrovie del Nord Barese a hinn 'n insemma de relazion ferroviari faa de la società Ferrotramviaria e de caratter metropolitan intorna a Bari, cont on basin de utenza de circa 700'000 personn.
Cros (FR-30)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Ferrovie del Nord Barese
L'è faa su de quatter relazion:
Cros (FR-30)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.94 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 178 méter a 'na altèsa màsima de 964 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cros l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ferrovie del Nord Barese
Per el servizzi metropolitann a hinn doperaa soratutt di moderni Alstom Coradia e Stadler FLIRT classifegaa ETR 431 e ETR 342, menter per el conligament regional hinn doperaa anca di CAF Civity. Hinn doperaa pu de 'n quaj ann i storegh automotris Stanga-TIBB e Firema E 126, che doperaven anca di variant di carrozz FS tipo MDVC.
Oh Bej! Oh Bej!
La fera di '''Oh bej! Oh bej'''! l'è el mercatin caratterìstich del prenzipi del mes de dicember a Milan. La comenza el 7 dicember, dì de la fèsta de Sant Ambroeus, patron de la cittaa, e la seguta fin a la domenega dopo.
Origin
L'origin de la festa la se fà risalì a la vegnuda a Milan, in del 1510, de Giannetto Castiglione (o Giannotto), Gran Maester de l'Ordin di Sant Maurizi e Lazar e fedel del Pio IV, che l'era andaa in cittaa per riportà nei milanes el spirit de devozion in di Sant. Giannotto el gh'aveva pagura de trovass denanz l'ostilitaa de la popolazion, che l'era minga tropp favorevol al Papa, e allora l'ha decis de vegnì denter a Milan per primm, cont dree el so seguito, e quand l'è rivaa denanz al popol e ai bagaj, l'ha comenzaa a distribuì di regall.
El nomm el derivaria dal vosà soddisfaa di fioeu a la vista di bellee e di dolz distribuii da l'ecclesiastich: ''Oh, bej! Oh, bej!''. l'era el 7 de dicember, anniversari de l'elezion a Vescov de Milan de Ambroeus (in del 374), e de quell dì comenza la tradizion de la fera intorna a la Basilica de Sant Ambroeus.
Quand che gh'è la fera di Oh bej! Oh bej!, gh'è semper di problemm per via de la gran quantitaa de gent che ghe và per comprà e per vend di robb, e gh'è semper on fora-fora che rovina on poo la festa. Per gionta, l'è minga facil tegnì foeura quej che gh'hann minga la licenza, e del spess gh'è di lit per trovà on sit per mett i banchett, e i ghisa gh'hann el sò de fà per mett on poo d'ordin. Nel 2006 el sit de la fera è staa spostaa perché in piazza Sant Ambroeus gh'è di lavorà, e i banchett hinn staa miss intorna al Castell Sforzesch.
Téren
Téren (in italià Terno d'Isola) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de l'Isola, chèl tòch de pianüra bergamàsca tra 'l Brèmb e l'Ada.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
Ol paìs l' se tróa a 12 km de la sità e a 229 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Bunàt Sura, Calösch, Carvìch, Chignöl (BG), Mapèl, Medulàch e Sóta 'l Mut.
A Téren la pàsa e la se fèrma la ferovìa Bèrghem - Carnàt - Mónza.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Téren l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Belvianes-et-Cavirac
Belvianes-et-Cavirac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Quillan, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
Serramazzoni
Serramazzoni (La Sèra 'n modenés) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Mòdena. El g'ha presapóch 6.337 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 93 km², per 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fiorano Modenese, Maranello, Marano sul Panaro, Pavullo nel Frignano, Polinago, Prignano sulla Secchia, Sassuolo.
Belvianes-et-Cavirac
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 295 méter a 'na altèsa màsima de 1034 méter söl leèl del mar.
Lev Tolstoj
miniatura|drita|L'unega foto a color del Tolstoj (1908)
Belvianes-et-Cavirac
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Belvianes-et-Cavirac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lev Tolstoj
El Lev Nikolàevič Tolstòj, in russ: Лев Николаевич Толстой, (Jàsnaja Poljana, 9 de settember del 1828 – Astàpovo, 20 de november del 1910), l'è staa on scrittor, filosof, educator e attivista social russ. L'è famos per i sò liber Guerra e Pas e Anna Karenina.
Afiesl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Gal-Italich de le Marche
El dialet Gal-Italich de le Marche a l'è un dialet gal-italich parlàa in de le Marche cun tant similitüden cun la lengua Emiliana-Rumagnöla. Chel dialet chi l'è parlaa in de la Pruvincia de Peser e Ürbin.
Difüsiun
A nord-ovest el Gal-Italich Marchigian el cunfina cul dialet rumagnöl. El cunfin ucidental l'è marcaa dal cunfin cun l'Ümbria. A süd el cunfin lenguistigh l'è no inscì ciar: el pudaria truvass dinturnu a Senigaja, in Pruvincia de Ancona. Ul dialètt de Senigaja a lè un insema de parlat de transiziun cun carateristigh visin anca ai parlad italigh centrai, anche se però se poden amò tacass cumè catalugassiun al dialet Gal-Italich Marchigian.
Esempi de dialet de Ürbin
it.wikiquote
Dialet de Fano
I 'v dig donca che int i temp del prim re de Cipr, dop che Gotifred de Bujon ebb presa la Tera Santa, una sgnora dla Guascogna andò come piligrina al Sant Spolcr; e pò tornò e andò a Cipr, e in quel sit certi scelerät i fecer 'na grossa purcata. Per 'sta cosa lìa stava tuta sconsolata, e 's lamentava fort, e pensava de gì dal re e dàje 'na quarela. Ma i 'j disser che sarìa fadiga butata, e perchè lu en era bon da gnent; e si en s'arsentiva dle birbonat che fevan a lu, figurétve se vleva arsentirs dle purcarì fat m'ai altr! E in verità santa, s'era fat tant quajon che ci c'era qualcun chi 'j vless mal, s'la sfogava s'a lu, e 'j feva i dispet, e lu stava quiet. La dona, sentend acsì, vedend ch'en c'era da fà gnent de bon, s'è miss in testa de dàj n'arpassatina m'a sta carogna. E piagnend andò a la sua presensa e 'j diss: "Sgnor, i en vengh da te perchè voja esser vindicata dl'insulens che m'han fat m'a me; ma invecc te pregh de dìm com fai té a suportä tut quel che te fan; perchè acsì ciaparò anca la mia s'a la santa pacenza; anzi, t'le darò m'a té che 'l meta sopra le spal, perchè le sai portà tant ben ch'è 'na vera belessa". El re, che fin inalora era stat un pigr e un minchion, dventò tut in una volta n'altra persona; e com s'alora propi s'arsvejassa da durmì, cominciò a fà la giustisia m'a 'sta dona; e pò s'è miss a fà el cativ s'a tut quei ch'ofendevan m'a lu e m'a la su corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n372/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 352]
Dialet de Peser
A digh donca ch'ai temp del prim re 'd Cipr, dop la conquista fata dla Tera Sänta da Gufred 'd Bujon, sucess ch'na sgnora 'd Guascogna la j'andò 'n piligrinagg m'al Sipulcr 'd nostr Signor, da dò tornand, ariväda ch'la fó a Cipr, da certi sceleräd la fó tratäda pegg d'na cagna. E par quest lamentandse lìa senza alcóna cunsulazion, la pansò d'andä a ricóra dal re. Mo 'c fu chi 'j diss ch'la pardria la fadiga, parchè lu l'era acsè vigliacon e carogna che non sol en pansäva manch pl'idea 'd vandicä giustament i tort di ätre, mo spess en s'däva pansir gnanca di sù, sempr da cla carogna ch'l'era. Sichè chi j'aveva un pò 'd rabia da sfugä, el la sfugäva s'al fäj vargogna o vituperie. Cla dona, santend a cla manira, disprand 'd pudéss vandicä, par arfäss e cunsuläss in quälch mod dla rabia ch'la magnäva drenta, la 's mess in testa 'd fä capì m'al re che lu l'era un gran imbecil. E la j'andò piangend davanti a lu, e la 'j diss: "Sgnorin mi, mé an vengh davanti a té par vandeta ch'a m'aspeta 'd l'ufesa ch'm'è städa fata mo, par sudisfazion 'd quela, at pregh d'insgnäm com t'fa té a sufrì le boiarii ch'a sent a dì ch'i 't fa parchè acsè, imparand da té, mé a possa sufrì la mia in sänta pacenza; che, s'al pudessa fä, Die 'l sa, s'at la regalaria vulantir, 'na volta ch'ti sì acsè bräv a ciapätla in päce." El re, che fin a cl'ora l'era städ un lenton e un pigron da fä pavura, com s'el s'arsvighiassa dal son, cminciand da l'ingiuria fata m'a 'sta dona, che 'l la vendicò s'a tut el rigor, el dvantò un acident contra chiss'sia che contra l'unor dla sù curona l'avessa avud cor par l'avnì 'd fär chelcò. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n372/mode/2up ibidem, pag. 353]
Dialet de Urbania
Donca digh ch'ai temp del prim re 'd Cipri, dóp che Gofréd 'd Bujon ebb artolt m'ai Turchi la Tera Santa, sucess ch'na signora 'd Guascogna git an piligrinagg m'al Sant Sepolcr; e, t'el tornä, riväta ch'fò a Cipri, sochi birbacioni e maladucäti i 'j fenn vergogna. Lìa, puareta, s'la ciapò un bel póch, e 'n s'ne podéva dä päcc; e an tut i modi vléva aricura dal re. Certiduni prò ' 'j dissn ch'avria butäd via la fatiga, per cósa che 'l re era tant mè da póch e viliach, ch'en 'j bastäva de 'n gastigä le birbarì fat m'ai altr, mó en s'däva pr'antés manch 'd cle pió gross ch'i 'j fäven m'a ló própi. Basta dì che si qualchidun éva rabia 'd qualcósa, la sfogäva a fä dispet m'a ló. Cla póra dona al sintì da 'st mód, pers n'ispranza d'otiéna giustizia; mó tant, da già che 'n podéva avé altra consolazion, voss gì a sbefegiä cla marmota del re. E com ch'ij fó dnanz, s'miss a piagna, e 'j diss: "Maestà, i en vengh già da vó pr'avé giustizia dl'infamità ch'm'han fat. No: mó pr'un soliév vorì ch'me fést el piacér d'ansignàm com facét vó a soportä an päcc tut quél ch'so ch've fann tut al giórn m'a vó; s'i podessa 'mparä anch ì a ciapàm só la mia s'a la santa pacenza. Eh! S'podessa davla m'a vó anca quésta! Magära! V'la cedria s'a tut el cór. Vó set bón da mandä gió quést e altr." Csa v'ho da dì? El re, ch'éra tant babé e poltron, parv ch's'arsveghiassa dal sónn. Principiò da la birbaria fata m'a cla dona, ch'la gastigò a msura 'd carbon; e pu da quél un só, qualunch despet o boiaria ch'ässen fat o m'a ló o m'a chissessia, le fäva pagä tut senza misericordia. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n374/mode/2up ibidem, pag. 354-355]
Dialet de Ürbin
Donca digh ch'al temp del prim re di Cipri, dop pijat la Tera Santa da Gottifré di Buglione, sucess ch'na sgnora civila vols gì artrovä 'l Sepolcher. int l'arnì, riväta m'a Cipri, certi birbacion i dicen 'na mochia 'd vilanii. E lia, piagnend com 'na dispräta, vleva gì arcóra m'al re. Mo 'j dess socc'dun ch'avria sprecäd el viagg, perch'era tant minchion e tant bon ch'en j'importava gnent d'quel ch'fäven m'ai alter, e manch s'la piäva s'däven fastidi m'a lu. E quei pò ch'ce l'aveven, 'j fäven 'na mochia 'd dispet per fàl arabì. Quand cla sgnora sentì acsé, s'a la rabia d'en podéss piò sfogä, pensò anca lìa 'd fä 'j dispet e 'd dä guäi m'al re. E piagnend ce gì sóbit, e 'j dicè: "Sgnór mìa, i en sò vnuta minga da té per dmandàt ragion 'd quel ch'm'han fat m'a mé, mo sò vnuta pr'imparä com fé té a stä set quand t'ne dighen e 't ne fan tant, com'ho sapud dianzi; acsé anchì potria fä l'istess e armeta el cor in päcc; sindonca 's podessa, Dì el sa, com picicaria gnicosa m'a té, ch'é le spal tant bon". El re, ch'era gid semper piän, com s'en dormissa piò, cminciand da quel ch'even fat m'a clìa, dventò un diavol s'a tot quei ch'dop fäven qualcosa contra dla su corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n374/mode/2up ibidem, pag. 355-356]
Dialet de Montemarciano
Digh donca ch'n tempi dël prim re 'd Cipri, dop la presa dla Tera Santa da Guttifrè 'd Buglion, succ'dè ch'una signora 'd Guascogna fè un viagg longh fina al Spolchër; 'd là arturnand e arivata en Cipri, certi omnacci 'j dicenn tant brut coss. E lìa, non putendës dà pacc, pënsò d'andà a ricur dal re. Ma 'j fu dit da certi, ch'ës butaria via la fatica, perchè lu era un om cuscì cujon e bon da gnent, chë non sol s'a la ragion gastigava el mal ch'era fat ai altri, ma non sëntiva gnent manch pr'ombra 'd quel chë facéan a lu, 's piava su tut com gnent s'a la vërgogna 'd tuti. Vedi: chi l'aveva s'a lu, la sfugava s'al faj i dispeti, e s'al dìjen una muchia. Cla dona, sëntend quest, e non sapend com s'vëdcà, pr'avèla 'd venta 's mes ënt la testa a fàl passà p'na carogna. E andàa piagnend dnanz a lu, 'j diss: "Signor mì, io non viéngh dnanz a te për vëdcàmm d'quel ch'm'è stat fat d'mal; ma pr'avè una sudisfazion, t'pregh a vulèm dì com fai tu a supurtà quel ch'sent a dì ch'fan a te, për putèm ërgulà a supurtà s'a la pacenza quel ch'fan a me, ch'el sa Dio, s'el putess fa, com t'el daria, sapend ch'el porti tant ben". Il re, ch'era stat finadè un martuf, com së svejass alora, cuminciand dal mat fat a 'sta dona, ch'ben ben el gastigò, da quel mument dventò un can s'a tuti qué ch'cumëtevën qualchëcò contr'ëd lu. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n102/mode/2up ibidem, pag. 83-84]
Dialet de Sinigaja
Digh donca ch'ent i temp dël prim re 'd Zipër, dop la presgia dla Tera Scianta fatta da Gottifrè 'd Bujon è suzzess ch'na scignora 'd Cascogna in pelegrinazz era gita al Spulchër, d'indov turnand, rivata a Zipr, fu da 'n po' 'd sëlerati omi sa cativ disprezz ultrazata. Aliora lìa s'è duluta senza nisciuna sodisfacion, e ha pensat da ricur al re. Ma 'j fu dit dit ch'saria roba butada al vent përcò era un smacon e n'era bon da nient, e ch'non sol non gastigava lë baronad fat m'ai altri, ma anci anch lu 'n supurtava senza fin s'a 'na vigliacaria vergugnosa; in tant che chi ce l'avea s'a lu 's sfugava fadendij calch dispet. La dona, sentend 'sta cosa, disprata d'avè vendeta, pur për sfugà in calca manièra la bila ch'avea ent el cor, s'miss in testa 'd volè mortificà 'st re. E gita da lu piagnend, ij diss: "Signor mia, ì en viengh da te pr'avè zustizia dl'inzurie ch'm'han fat, massiben t'pregh a fàm capì com fai a sufrì chel ch'm'han dit ch't'han fat, përcò io imparand da te pudess mandà su la mia s'a la pacenza; ch'se 'l pudria fà, el sa Dio si 't la daria s'a tut el cor, zà ch'et lë sai scrulà cusì ben". Al re, ch'sin chì era stat un pultron, com s'svveghiass dal son, incuminziand a fà ben ben zustizia për l'afar dë 'sta scignora, da cla volta in pò 's miss a dà adoss s'a tuta la forza a clë përson ch'avessër infastidit m'a l'unor dla su curona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n104/mode/2up ibidem, pag. 85]
Lauriano
Lauriano (en piemontés: Laurian) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.407 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 101 ab./km². El cunfìna coi cümü de Verolengo, Monteu da Po, San Sebastiano da Po, Cavagnolo, Casalborgone, Tonengo (AT).
Colfosc
300px|thumb|right|Colfosc ést da i piste de sci de la Al di Stèle Alpìne
Colfosc in Ladì (in todèsch Kolfuschg, in italià Colfosco) l'è ü bórgh de la Ladinia che l' se tróa in de l' cümü de Corvara in Ólta Badia in Pruìnsa de Bulsà e l'è a 1.645 méter söl lìl del mar. Ol paìs l' se tróa sö la strada che da Corvàra la ména sö al Giùf Gardéna e de lé zó 'n Val Gardéna.
Pròpe denàcc al paìs l' se tróa ol mut Sella, menimà a i sò spàle la se dèrf la Al di Stèle Alpìne. Colfosc l'è öna bèla stasiù de sci in del cör di Dolomiti e l'se tróa in del gir del Sella, ol Sellaronda, e l'è in del consòrsio del Dolomiti Superski.
Schliersee
Schliersee l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Miesbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 79.16 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schliersee el se tróa a 'na altèsa de 784 méter sura 'l leèl del mar.
Mokrouše
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Plzeň-město.
Addison (Alabama)
a l'è una cità de l'Alabama, part de la, con abitant e  familie.
Nella Martinetti
Biugrafia
Nal 1986 l'ha vinciüü al Grand Prix der Volksmusik cola canzon Bella Musica da le scrivüda. La s'è faia cognoss anca par veg scrivüü canzon par altri Artisti. Famosissima l'a staja Ne partez pas sans moi, cantada da Celine Dion che l'ha rapresentaa la Svizra a l'Eurovision dal 1988 e l'è rivada prima.
Nal 2009 la s'è malada da cancher e l'è mörta dü agn püssè tardi.
Ronco Biellese
Ronco Biellese (en piemontés: Ronch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.533 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 511 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Pettinengo, Ternengo, Valdengo, Vigliano Biellese, Zumaglia.
Nòsa
Nòsa (Ponte Nossa in Italià) l'è ü cümù de la pruìnsa de Bèrghem e l' se tróa a 27 km de la sità e a 465 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Casnìch, Clüsù, Gandì, Góren, Par e Prémol.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Nòsa l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Val d'Osogna
La Val d'Osogna, ciamada localment domà Vall (italian: Valle di Osogna) l'è ona vall lateral de la Riviera, in del Canton Tesin. La se troeuva in del territori comunal de Osogna e l'è traversada de la Nala (che poeu la ghe va dent al Tesin). La scima pussee alta l'è 'l Torron d'Oeurz (2.948 meter). Alter montagn important a hinn la Scima da Pivicióu (2.575 m) e la Scima di Scorzironi (2.412 m). La confina a nord con la Val Pontron, a sud con la Val de Carscian e a est con la Calanca.