cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sali
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Sali l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Fòpol
Fòpol l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la ólta Al Brembana.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Selezzion del folball de l'Austria
La  (' in lengua local, sornomenada ') la rapresenta l' en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
Fòpol
Ol paìs l' se tróa a 58 km de la sità e a 1508 méter söl lièl del mar. L'è tacàt ai cümü de Aléf,Caruna, Caiöl (SO), Sedrasch (SO), Füsini (SO) e Tarten (SO),
Selezzion del folball de l'Austria
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Fòpol
De èt
Fòpol insèma a Caruna l' fà part del comprensòre de scì ciamàt Brembo Ski che l’ gh’à 180 km de piste e ‘nsèma a Còler l’è ü di piö ‘mportàncc de la Bergamasca.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Fòpol l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Feldkirchen bei Mattighofen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Esztergom
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Villarroya
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Calenzano
La Stazion de Calenzano a l'è 'na stazion de la ferrovia Bologna-Firenze e ferrovia Viareggio-Firenze, che la serviss el comun de Calenzano. L'è taccada a stazione di Prato Centrale e stazione di Pratignone.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Sangu
thumb|right|El sistema de la circolazion del sangu. El sangu (anca sangh o sanch) l'è on tessuu fluid de connession contegnuu denter int i venn e i arteri di animaj. La parola la vegn dal latin sanguis, sanguinis, con l'istess significaa. Inscambi, l'aggettiv ligaa al sangu, ossia emategh, el vegn dal grech haimatos.
Stazion de Pratignone
La Stazion de Pratignone a l'è 'na stazion de la ferrovia Bologna-Firenze, che la serviss el comun de Calenzano. L'è taccada a stazione di Calenzano e stazione di Il Neto.
Sangu
El sangu l'è faa di cellul che menen via i gas, comé i globui ross, e, despess e soratutt in di animai pussee important, gh'è di cellul comé i globui bianch e i piastrin.
Santos
250px|thumb|right|Pusiziun de Santos in del stat de São Paulo
La Alamedilla
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Santos
thumb|right|250px|Panurama de Santos.
Santos a l'è una cità del Brasil in del Stat de São Paulo. Al gh'ha 418.375 abitant (2006).
La gh'ha un port inscì grand e traficáa che la vegn ciamáda el Port de tüt el Brasil.
El sò Carneval l'é vün di püssée tradiziunáj e antigh de tüt el Brasil.
Stazion de Pinerolo
La Stazion de Pinerolo a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 2 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin, cont cadenzament orari (semioraria in di or de pont) e gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Salasch
Salasch (nom ufizial in italian: Salasco) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el se tröva arent a Vercei, el caplögh de pruvincia. L'è tacaa ai cumün de Cröva, Gnan-a, Sali, San Giurman e Vercèj.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Salasch l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Třebosice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Michelangelo Merisi
right|200px|thumb El Michelangiul Merisi (Michelangelo Merisi en Italiàn), o anca Merigi o Amerighi, dì el Caravagg (Milàn, 28 setembor 1571 – Port Èrcule, 18 lüi 1610), l'è stacc un pitùr lumbàrd d'urigin bergamasca. Particularmént atìu a Ruma, Nàpuli, Malta e en Sicilia fra el 1593 e'l 1610, l'è cunsideràd cume el massim espunént d'la scola baroca e vün d'i püssè cunussìd, rispetàd e amiràd pitùr dal mund.
Autopista AP-9
La  a l'è 'n autopista spagnoeula longa km.
Strada nazzional 47 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
Airdrie, Alberta
Airdrie a l'è una cità de l'Alberta, Canada, arent a Calgary. Al gh'ha una pupulaziun de 27.069 (2005).
Statistiga (censiment del Canada del 2001)
Religiun
Sindich: Linda Bruce
Rzeszów
thumb|La bandera de la città Rzeszów (Reichsof in todesch stòrigh; Жешув/Žešuv o Ряшев/Rjašev in russ; Ряшів/Rjašiv in ucrain; רײַשע/Reyisha in yiddish; Žešova in lituan; pronuncia prossimada lombarda: Rsgescióv) a l'è ona città de la Polònia sud-oriental.
La se troeuva in del Voivodaa di Precarpazz e la cunta 186.120 abitant (stimm del 2015).
Villarta-Quintana
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Fischlham
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
La Alberca
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Jim Sensenbrenner
El Jim Sensenbrenner (Chicago, 14 sgiugn 1943) a l'è un statunitens, representant del.
Tarifa
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Cà de l'Arlechin
La Cà de l'Arlechin a l'è un edifizzi de la frazzion medieval de Oneda, part del comun bergamasch de San Giovann Bianch, e ghe passa denanz la Via Mercatorum, la via pussee importanta che la conligava Berghem ai so vai prima che i venezzian faseven su la Via Priula al fond de la vall.
Setenil de las Bodegas
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Enying
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Turkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Distret de Encs
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Stazion de Sesto Fiorentino
La Stazion de Sesto Fiorentino a l'è 'na stazion de la ferrovia Bologna-Firenze e ferrovia Viareggio-Firenze, che la serviss el comun de Sesto Fiorentino. L'è taccada a stazione di Il Neto e stazione di Zambra.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Gyöngyöshalász
a l'è un comun del Distret de Gyöngyös, cont una popolazzion de abitant.
Selezzion del folball de la Bulgheria
La ' (' in lengua local, sornomenad I Leon'') la rapresenta la Bulgheria en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Český Jiřetín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Most.
Beaumont, Alberta
Beaumont a l'è un paes in del center de l'Alberta, Canada. A l'è in de la periferia a süd de Edmonton.
Statistiga
Cunfurm al censiment canades del 2001:
Selezzion del folball del Belgi
La ''' (' in di lengov nazzionai) la rapresenta el en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Sanlúcar de Barrameda
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Zenica
Zenica (cirilligh: Зеница; pronuncia milanesa: Zenìtza) l'è ona città de la Bòsnia-Erzegòvina. L'è la quarta città del paes dòpo de Sarajevo, Banja Luka e Tuzla.
La se troeuva in de la Federazion de Bòsnia-Erzegòvina, a 70 km a nòrd de Sarajevo, e la cunta circa 125.000 abitant. L'è traversada del fiumm Bosna, che le spartiss in dò part: la città veggia (Stara Čaršija) e quella noeuva.
Stazion de Zambra
La Stazion de Zambra a l'è 'na stazion de la ferrovia Bologna-Firenze, che la serviss el comun de Sesto Fiorentino. L'è taccada a stazione di Sesto Fiorentino e stazione di Firenze Castello.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
São Pedro de Alcântara
São Pedro de Alcântara a l'è una cità in del süd del Brasil, in del stat de Santa Catarina. Al gh'ha 3.868 abitant (2006).
Cità arent: São José, Angelina, Antônio Carlos, Santo Amaro da Imperatriz, Palhoça, Águas Mornas
Stazion de Moncalieri Sangone
La Stazion de Moncalieri Sangone a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 2 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin, cont cadenzament orari (semioraria in di or de pont) e gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Stazion de Nogara
La Stazion de Nogara a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de Sistemi Territoriali.
Glenn Grothman
El Glenn Grothman (Milwaukee, 3 luj 1955) a l'è un statunitens, representant del.
GFS
Global Forecast System - in meteorologia, a l'è on modèll per i prevision del temp.
Black Diamond, Alberta
Black Diamond (diamante negher) a l'è un paes de l'Alberta, Canada, arent al paes de Turney Valley. Al gh'ha una pupulaziun de 1.866 abitant (2004).
VarioLF
El VarioLF a l'è on tram a pianal rebassaa fondaa in sul Tatra T3. Hinn ciamaa di appassionaa di tram "Wan".
Storia
El LF (Low Floor, ossia pianal rebassaa) el nass dopo di esperienz de success di modernizzazion del Tatra T3R.EV e T3R.PV. I società ČKD Pragoimex, Krnovské opravny e strojírny s'hinn occupaa de la modernizzazion de 'sti tram.
Di vettur del VarioLF a hinn consideraa officialment 'me i ultim evoluzion del Tatra T3.
Modernizzazion
El tram a l'è ispiraa al Tatra T3R.PLF e al Tatra T3R.EV. L'è pussee longh de 1 meter per avègh 'na sezion a pianal rebassaa al center assee longa e l'è staa modifegaa anca el front del tram, in su progett de l'ingegnee František Pelikán. La gabina de guida a l'è compagna de quèlla di ultim Tatra modernizzaa.
Anca el sistema elettrich e de presa de corrent, asincron, a l'è noeuv, e gh'è di variant che doperen i sistema doperaa di tram de la Škoda.
Stazion de Il Neto
La Stazion de Il Neto a l'è 'na stazion de la ferrovia Bologna-Firenze, che la serviss el comun de Sesto Fiorentino. L'è taccada a stazione di Pratignone e stazione di Sesto Fiorentino.
VarioLF
Utent
I tram a hinn doperaa in:
Stazion de Il Neto
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
VarioLF
Galleria di foto
<Gallery> File:Moscow tram VarioLF 2400 20120331 003 (12192613053).jpg|Tram de Mosca File:VarioLF, Námestie osloboditeľov.JPG|Tram de Košice File:Ostrava (8522078608).jpg|Tram de Ostrava File:14-06-03-olomouc-RalfR-13.jpg|Tram de Olomouc File:Vario LF в Ташкенте.jpg|El tram in Uzbekistan File:Brno, 140 let MHD (08), náměstí Svobody, trojče.jpg|Tram a Brno File:Plzeň-Východní Předměstí, Mikulášská, VarioLF.jpg|Tram de Plzeň File:Exkurze vozovna Medlánky 2018 (12).jpg|Tram in costruzion </Gallery> </Div>
Salügia
Salügia (nom ufizial in italian: Saluggia) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes a l'è traversaa da la Dora Baltea e 'l se tröva al cunfin cun la Pruvincia de Türin. L'è tacaa ai cumün de Scijan, Chërsantin, Lampö, Livurn, Rondissone (TO), Torrazza Piemonte (TO) e Verolengo (TO).
Tradiziunalment l'è dividüda in quater cantun, che gh'han tücc una gesa o una capela 'me punt de riferiment:
Salügia l'è anca famusa per vess la cità di fasöi.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Salügia l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Felsőtárkány
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
Autopista AP-36
La  a l'è 'n autopista spagnoeula longa km.
Rasù
thumb|Un rasù a seramanegh. thumb|100|Un rasù a lameta.
El rasù (anca resù, in grafia classega resô; en lombàrt orientàl: rizùr) l'è un arnes per tajà i pel.
Vus corelaa
Rasur
Villavelayo
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Strada nazzional 48 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
San Roque (Cadis)
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Trusnov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Bowden, Alberta
Bowden a l'è un paes in del center de l'Alberta, Canada, a süd de Red Deer, la cità püssee vesina. Al gh'ha una pupulaziun de 1.174 abitant (2003).
Ogiai
I ogiai (anca ogiaa o ociai) hinn on strument ottich drovaa per coregg i alterazion de la vista che hinn dovuu a problematich de refrazion ('me la miopia o l'astigmatism) o de fonzionalità de i oeugg ('me el strabism). Hinn compost da on'impennada in su la qual i sont taccaa dò lent corretiv e da do astinn che i serven per appoggiall sora i oregg, anca se la pupart de la strutura a l'è sostegnuda in sul nas.
Bowden, Alberta
Paes arent: Penhold (nord); James River Bridge (ovest); Huxley (est); Olds (süd)
Ogiai
I ogiai poeuden vess anca domà on accessori estetich o per reparass da la lus 'me i ogiai da sol, in quest cas i lent a hinn minga correttiv.
Bowness, Alberta
Bowness a l'era un cumün in de l'Alberta, Canada, che l'è staa giuntaa in de la cità de Calgary in del 1964. Incö a l'è un distret in de l'ovest de Calgary e'l gh'ha una pupulaziun de püssee de 12.000 abitant.
Stazion de Isola della Scala
La Stazion de Isola della Scala a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de Sistemi Territoriali.
RSA
El RSA a l'è on sistema de crittografia asimmetrega inventaa in del 1977 da Ron Rivest, Adi Shamir e Len Adleman al MIT. A l'è staa vun di primm algoritm a ciav publega e 'l primm bon de firmà oltra che cifrà. Brevettaa in del 1983, a l'è staa desecretaa in del 1997.
Operazion
RSA a l'è fondaa in su la complessità de fà la fattorizzazion di numer primm assee grand, e donca se fa inscì:
La ciav publega l'è (n, e), la ciav privada è (n, d).
Fondament de matematica
A garantì la decifratura del messagg a gh'è di teorema matematich. De facc del calcol sortiss foeura:
Ma savemm che:
E donca: e che.
Donca, per el teorema piscininn de Fermat:
e
Vist che p e q  a hinn numer primm different se pò applicà el teorema cines del rest e ottegnì:
e donca che
Selezzion del folball de la Cechia
La ''' (' in lengua local) la rapresenta la Cechia en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del 'me Boemia, ol so mistar l'è  e la sgiuga i partide in cà en vari stadi, ol pussee important l'Eden Arena.
Fœder
Ind el cors de la storia l'è stait realizad con divers materiai: legn, cœram, metall (ferr, açal, bronz, oton ecet.) e incœ plastega e so derivads. Al g'ha do funzion principale: protezion (garantir la conservazion de la lama e, al istess temp, l'incolumitaa de qell qe la dovra) e sostegn (tacar l'arma a una cintura). De sœlet, al lassa scoverta l'elsa de l'arma e al pœl hir-ga o mìa un sistema de fermo (de sœlet di laç) per far-la mìa slissar for.
Fornach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Feldebrő
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
La Alberguería de Argañán
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Trnávka (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Volevčice (Ústí nad Labem)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Most.
Distret de Edelény
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Selezzion del folball de la Danimarca
La ' (' in lengua local, sornomnad De Rød-Hvide'') la rapresenta la en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Brooks, Alberta
Brooks a l'è un paes in del süd de l' Alberta, Canada.
Statistiga
Cunfurm al censiment del 2001:
Villaverde de Rioja
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
San Martín del Tesorillo
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Strada nazzional 49 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
Conteregh
Conterigh (Conteregh in la pronuncia del sitt; Conterico in Italian) l'è ona frazion del comun milanes de Paù. El paes el se troeuva in mezz ai camp, a 3 km a nord-est del center comunal. L'è traversaa de la Muzza.
Autopista AP-37
La  a l'è 'n autopista spagnoeula longa km.
Tom Tiffany
El Tom Tiffany (Wabasha, 30 dicember 1957) a l'è un statunitens, representant del.
Villoslada de Cameros
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Villambrera
Villambrera (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun milanes de Paù. L'è staa on comun indipendent fina al 1841.
Fedémes
a l'è un comun del Distret de Pétervására, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Dunaújváros
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Camrose, Alberta
Camrose a l'è un paes in de l'Alberta, Canada.
Statistiga
Cunfurm al censiment del 2001:
Skršín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Most.
Prevision d'insèma
In meteorologia i prevision d’insèma hinn i prevision del temp fàa a partì de on insèma divèrsi condizion de partenza leggerment variàd l’una de l’altra. Come che in condizion iniziaj de l’atmosfera hinn di prossimazión e perchè el contegn de l’atmosfera a l’è on caos deterministich, la attendibilità di prevision meteorològich la va giò cont el temp che ‘l va innanz, al fin de valutà l’attendibilità de la prevision e fa ‘na simuazion di possibil scenari de l’evoluzion del temp a se fa girà divèrsi vòlt l’istèss modèll cont el varià leggerment i condizion iniziàj, de manera de ottegnì tanti prevision deterministich, che pòden vèss miss insèma in di grupp de possibil scenari de l’evoluzion del temp che la soa probabilità de capità a l’è stimada per mèzz del numer di member che fànn su el grupp medèsim.
Tetov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Turner Valley, Alberta
Turner Valley a l'è un paesin de l'Alberta, Canada, arent a Black Diamond. La sua pupulaziun a l'è de pressapoch 1.575 abitant.
Distret de Dunakeszi
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
La Atalaya
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
B-alber
El B-alber a l'è 'n alber binari de ricerca bilanciaa che 'l garantiss el bilanciament e 'l permett de eseguì i operazion in temp logaritmich. Hinn doperaa despess in sui database, perchè permetten 'n access svelt che sien in d'ona cache o in d'ona memoria de massa.
San Giurman
San Giurman (San German in Piemuntes; San Germano Vercellese in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Casanöva, Cröva, Usc'nengh, Salasch, Santià, Trunsan, Vercèj.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de San Giurman l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Distret de la Slovachia
I Distret de la Slovachia (okres in slovach) a inn l'unità ministrativa de segond nivell de la Slovachia, sota di  Region, e gh'hann no di grand fonzion.
Squasi tucc i distret gh'hann dent vari comun, menter i cità de Bratislava e Košice a inn a soa voeulta partid in distret, che inn partid poeu in rion.
Selezzion del folball de la Finlandia
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Erba
miniatura|Erba L'erba l'è un ragrüpament de picule piante cun füst verd, miga legnus.
Cottbus
thumb|El stemma de la città thumb|La piazza del mercaa Cottbus (antigament Kottbus; Chóśebuz in lusazian superior; Choćebuz in lusazian inferior; Chociebuż in polacch; Chotěbuz in cech; pronuncia milanesa: Còttbos) a l'è ona città de la Germania oriental.
La cunta circa 99.687 abitant (2015).
Geografia
La se troeuva in del Land de Brandeburgh, del qual l'è la città pussee granda dòpo de Potsdam.
Stòria
La città l'è stada fondada di Sòrbi in del X secol. La prima nominazion de la città l'è del 1156.
I todesch, come popolazion, hinn rivaa dusent ann pussee tard. In del 1462 la città l'ha taccaa a fà part del Margraviaa del Brandeburgh, in del 1701 de la Prussia. De quell moment l'è andada dree ai sòrt de la Germania oriental, dent al II Reich, a la Repubbliga de Weimar, del III Reich, de la DDR e poeu de la noeuva Germania unida.
La minoranza slava lusaziana la gh'è anmò.
I quarter
Cottbus l'è dividuda in desnoeuv quarter, chì nominaa cont el nòmm todesch e slav:
Giorgio Almirante
El Giorgio Almirante (Salsmagior, 27 de sgiugn 1914 - Roma, 22 de masg 1988) a l'è stad un politegh italian. Fonzionari de regim de la Republega Social Italiana, l'è stad capo de gabinet del Ministeri de la Coltura Popolar e vun di esponent de spich de la Prima Republega, e l'è stad deputad, cont el Moviment Social Italian fondad de lu, del 1948 a la soa mort, l'è stad anca europarlamentar del 1979 al 1988.
Biografia
Originari de 'na familia sciora e nobil molisana che l'ha dad tant ator e regista, propi per quella reson chi el pirla per l'Italia, el se diploma a Turin, al licee classegh Vincenzo Gioberti e 'l taca a scriver per di giornai e a fà ativism cont i fascista, a desvilupà una fedeltà per el Mussolini, mai renegada, e in del 1937 el se laurea a Roma in Letere. El toeu part poeu a la redazzion de la rivista La difesa della razza, indova che se publegarà el Manifest de la Raza.
In la segonda guerra mondial l'è mandad 'me corrispondent de guerra in Libia e, dopo de l'Armistizzi de Cassibile, el se sgionta a la Guardia Nazzional Republegana 'me capo-manipol, per deventà poeu capo de gabinet del MinCulPop in del 1944. Del 25 de avril 1945 al setember 1946 el resta in clandestinità, anca se minga ricercad di autorità, e se cunta che 'l sibia stad ospitad de 'n amis sgiudee che l'haveva jutad ai temp di persecuzzion di nazista. In l'autun del 1946 el fa su, insema al Pino Romualdi e al Clemente Graziani, i Fass d'Azzion Revoluzzionaria, e poeu, el 26 de dicember, el toeu part anca a quella del Moviment Social Italian. L'è mandad al confino in del 1946 per apologia del fassism, ma apena che 'l riva a Salerno per scuntàll ghe nonzien che l'è stad sospendud.
Anca se i so comizzi inn stad despess regolt con violenza, l'è stad bon de fàss elesger in Parlament in del 1948. In tra el 1950 e 'l 1969 el guidarà no el MSI, sostituid prima de l'Augusto De Marsanich e poeu de l'Arturo Michelini. In del 1952 el cognoss l'Assunta, con la che la gh'ha 'na fioeula e che la maridarà in del 1969.
In del 1987 la soa salut la deventa pussee grama e 'l passa la guida del partid al Gianfranco Fini, scerna vista 'me volontà de tajà cont el passad fassista, e in del 1988 l'è elesgiud president del Moviment Social. El moeur in del midem ann de emorragia cerebral e ghe fann l'obet insema al Romualdi, mort el dì prima, al che inn andad anca di esponent comunista compagn de la Nilde Iotti e del Gian Carlo Pajetta.
Regord
El comun de Altomonte, guidad del social-democrategh Costantino Belluscio, l'è stad el prim a dedicàgh una via, seguid poeu de Fiumicino, Pomezia, Rieti, Ragusa, Locorotondo, Crispiano, Lecce, Veglie, Casarano, Noventa Vicentina, Pescantina, Vigasio, Foggia, Capaci e Valenzano. Inveci, a Putignano gh'hann dedicad un parch, a Rossano un pont e a Viterbo gh'hann dedicad la circonvallazzion.
In del 2000 l'è fad su el Premi Almirante, volud del Mirko Tremaglia.
Lilium
Ol lili, jei o jili (Lilium L., 1753 ) l'è un jener dei piante qe al fa part de la fameia dei Liliaceae.
Compagn de l'iris, ol jener Lilium l'è orijinare de l'Europa, de l'Asia e del Nord Ameriga; al g'ha dent dei piante cond un'alteza qe la va dei 80 cm ai 2 m, cond di bulb a scaie imbricade, qe i è tut intoren a un circol central, dal qual i vegn for de sota i radix, e de sora la gamba.
Ol jener al g'ha dent circa 80 specie e tants ibrids e cultivar.
Tatra T3Mod
El Tatra T3Mod a l'è on revamping del Tatra T3 faa su in Slovacchia, cont ona vettura doperada in su la red di tram de Bratislava e vuna in su la red de Košice.
Storia
La società di Straport de Košice l'ha no modernizzaa la pupart di sò tram, foeura che per on quaj Tatra T3M. In del 1999 on T3SUCS a l'è destinaa a la modifega, l'è consegnaa in del 2000 ma el gh'ha subit di problema ai freni, e dònca a l'è no doperaa in servizzi ordinari dal 2005.
In del 2000 a Bratislava a l'è modifegaa ma anca lu el gh'ha avuu di problema e l'è staa no doperaa in servizzi ordinari.
Massa (MS)
Massa l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Toscana, capolöch de la Pruvìncia de Massa e Carrara. El g'ha presapóch 66.097 abitàncc, 'na superfìce de 94 km² e 'na densità de 703 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carrara, Fivizzano, Minucciano (LU), Montignoso, Seravezza (LU), Stazzema (LU), Vagli Sotto (LU).
Massa, l'è 'na cità de la Toscana nord-ucidentàla, sitüada a la 'mbocadüra de la àl del Frigido, a 65 méter söl leèl del mar, ai pè de le Alpi Apuane, a presapóch 5 km del mar (mar Lìgure). La cità l'è duminàda de 'n còl ensìma al quàl gh'è 'l castèl Malaspina.
Frasiù
El cümü de Massa el töl dét apò a divèrse frasiù e località: Altagnana, Alteta, Antona, Baita, Bargana, Bergiola, Bondano, Borgo del Ponte, Bozzone, Ca' di Cecco, Caglieglia, Campareccia, Canevara, Capaccola, Casania, Casette, Casone, Castagnara, Castagnetola, Castagnola, Cervara, Cinque Vie, Ciremea, Codupino, Cupido, Forno, La Gioconda, Gotara, Gronda, Grondini, Guadine, Le Iare, Lavacchio, Marina di Massa, Mirteto, Monte Pepe, Ortola, Pariana, Partaccia, Pian della Fioba, Poggi, Poggiolo, Poggioletto, il Ponte, Porneta, Poveromo, Poveromo Macchie, Pratta, Puliche, Quercioli, Redicesi, Remola, Resceto, Ricortola, Rinchiostra, Rocca, Romagnano, Ronchi, San Carlo Terme, San Cristoforo, San Leonardo, San Lorenzo, Santa Lucia, Il Santo, Sei ponti, Tombara, Turano, Vergheto, Le Villette, Volpigliano, Zecca.
Cità 'nzemelàde
Massa l'è 'nzemelàda co le cità de:
Zielona Góra
thumb|La bandera de la città thumb|La cattedral de Santa Edvige Zielona Góra (Grünberg in Schlesien in todesch; in lombard la pò vess voltada in Mont Verd) l'è ona città de la Polònia de l'òvest.
La se troeuva in del Voivodaa de Lubusz, del qual l'è 'l capploeugh insema a Gorzów.
Stòria
Fina al 1945 l'ha faa part de la Germania. Gh'è nassuu el pittor Taddeo Kuntze (1727-1793). L'è stada capploeugh del voivodaa omònim fina al 1998, quand che l'è stada taccada in quell noeuv de Lubusz.
Dòra Baltea
thumb|El cors de la Dòra La Dòra Baltea (Duria Maior ò Duria Bautica in Latin; Dora Baltea in Italian; Dòira in Piemontes; Doire Baltée in Frances; Douère ò Jouère in Arpitan) a l'è on fiumm italian longh circa 160 chilòmeter. L'è 'l quint affluent pussee important del Pò, dòpo el Tisin, l'Adda, l'Òli e 'l Taner. El nòmm latin Bautica el vegn de on sò affluent, el riaa valdostan Buthier (latin: Bauticum).
El cors
La Dòra Baltea la nass sòtta el Mont Bianch, de l'union, arent a la frazion de Courmayeur ciamada Entrèves, de duu riaa, var a dì la Dòra de Veny (nassuda del giazzee del Miage, in Val Veny) e la Dòra de Ferret (nassuda del giazzee del Pré de Bar, in Val Ferret).
El fiumm l'è giamò pien de aqui a Morgex e La Salle, e 'l se impieniss anmò grazie ai vari riaa che ghe vann dent: la Dòra de Valgrisenche, la Dòra de Rhêmes, el Savara e 'l Cogne.
De chì poeu la traversa la banda a sud de Aòsta e 'l ciappa de mancina el Buthier. Sortida de la Val d'Aòsta, la Dòra la traversa el Canaves e la passa per Ivrea. In Piemont la perd on poo di sò aqui, e la va dent al Pò arent a Cressentin, in Provincia de Vercei.
I affluent
In territòri piemontes, l'affluent pussee important a l'è inveci la Ciusella, che la confluiss in de la Dòra arent a Strambin, dòpo avè traversaa la Valciusella.
Erk (Ongaria)
a l'è un comun del Distret de Heves, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Pavia Porta Garibaldi
La Stazion de Pavia Porta Garibaldi a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Svojšice (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Viniegra de Abajo
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
San José del Valle
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Strada nazzional 50 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
Autopista AP-41
La  a l'è 'n autopista spagnoeula longa km.
Frankenburg am Hausruck
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Dombóvár
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Polerady (Ústí nad Labem)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Most.
La Bastida
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
San Giacu
San Giacu (nom ufizial in italian: San Giacomo Vercellese) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Arbö, Balòch, Bürùns, Ruasenda, Vilarbòit.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de San Giacu l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Svinčany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
San Fernando (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Selezzion del folball de la Franza
La  (' in lengua local, sornomenada ') la rapresenta la Franza en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Viniegra de Arriba
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Sfigmomanometer
El sfigmomanometer a l'è 'n apparecc biomedical inventaa a fin 1800 per misurà la pression arteriosa. Ghe n'è a mercuri, a pression e digitai.
Galleria di foto
<Gallery> File:Blood pressure cat oscillometric.JPG|Misurazion a on gatt File:"Baumanometer"; instrument for measuring blood pressure. Wellcome L0011955.jpg|Sfigmomanometer a mercuri File:2017 Sfigmomanometr elektroniczny.jpg|Sfigmomanometer elettronegh File:Sphygmomanometer&Cuff.JPG|Sfigmomanometer a pression </Gallery>
Traversament pedonal
Un traversament pedonal a l'è una part de la carrensgia che l'è dedicada al permetégh ai pedon de passà de una banda de la strada a l'alta. Marcad despess in su l'afalt, con di bande o di linie, in d'un quaj Paes el serviss a dàgh pussee de sigurezza ai pedon, che però poden traversà depertut se fànn ballà l'oeugg, menter in alter a l'è obligatori doperàll, sedenò se ris'cia una multa.
Sovranità
La sovranità a l'è l'insemma di podestà che ona comunità la gh'ha de avègh per vess recognossuda 'me Stat. Tipicament a hinn classificaa in del poder esecutiv, legislativ e giudiziari.
Distret de Devecser
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Erdőtelek
a l'è un comun del Distret de Heves, cont una popolazzion de abitant.
La Bouza
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Zarratón
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Selezzion del folball de la Germania
In pè del, ol so mistar l'è.
Frankenmarkt
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Barba (pel)
right|thumb|240px|Un om cun la barba longa
La Barba l'è l'insema di pel che i vann dai ganasc fin al col e ch'i marchen el passagg da l'adulescenza a la virilità. La rapresenta vön di carater sesüal secundari del mas'c de l'om.
Erdőkövesd
a l'è un comun del Distret de Pétervására, cont una popolazzion de abitant.
La Cabeza de Béjar
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Stvolínky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Zarzosa
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Rota (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Arezzo Casello 1
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Stia, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trasporto Ferroviario Toscano in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Stéblová
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Selezzion del folball de la Grecia
La  (' in lengua local, sornomenada ') la rapresenta la Grecia en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Strašov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Franking
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Motta San Damian
La Stazion de Motta San Damian a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Strada nazzional 52 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
El pret nöf
El pret nöf l'è 'na serie de film de Ettore Bonetti, in urigin amaturial, girada in dialet bressan e ambientada in de la cità de Urs Nöf.
La storia la inissia quand el sindich, dopu tre fiöle, l'è in atesa dal prim fiöl mass'c che'l vör batesà cume Kakà.
Obrnice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Most.
Distret de Dabas
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Egerszólát
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
Autopista AP-53
La  a l'è 'n autopista spagnoeula longa km.
Selezzion del folball de l'Inghilterra
La  (' in lengua local, sornomenada ') la rapresenta l'Inghilterra en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Piev de Dongh
La piev de Dongh a l'è stada 'na piev de la provincia de Com e de la soa diocesi, in pè forsi sgiamò del secol quell de cinch 'me gesa.
Civilment, inveci, di temp de la Maria Teresa d'Austria, la gh'haveva dent i comun de Dongh, Cremie, Garzee, Germasen, Muss, Pianell, San Grigoeu e Stazzona.
Samcheok
Samcheok (Hangul: 춘천시; Hanja: 春川市) a l'è una cità in del süd est de la pruincia de Gangwon-do in Curea del Süd. Al gh'ha una pupulaziun de 74.577 abitant (2004).
Aministraziun
La cità l'è dividüda in de quater distret (dong; 동), dò eup (읍) e ses myeon (면).
Crittografia simmetrica
La crittografia simmetrica a l'è la forma de crittografia pussee classica, indova la midemma ciav a l'è doperada sia per cifrà sia per decifrà on messagg. Doperada fin dal 2000 i.C, incoeu a l'è doperada soratutt per la protezion informatica di dacc.
Algoritm
I algoritm de crittografia simmetrica doperaa incoeu a hinn el Data Encryption Standard, voramai retegnuu assee vegg, e la soa version miorada Triple DES.
El noeuv standard a l'è l'Advanced Encryption Standard.
Radvanec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
La Calzada de Béjar
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Puerto Serrano
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Puglia-Ceciliano
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Stia, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trasporto Ferroviario Toscano in contrat de servizzi con la Region Toscana.
José Mourinho
Ol José Mário dos Santos Mourinho Félix, pussee semplizement José Mourinho, nasìt ol 26 de Zenér del 1963 a Setúbal, l'è ün alenadùr de fùbal purtughés. L'è suernominàt The Special One.
I tifos de l’Inter son ancamò al dì d'incoeu devot à chèst alenatdor, chi y a faj venc al “Triplete”, e son mia pocch chèi che speran en voeuna su vólta.
Palmarèss
Alenador
Egerszalók
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
Nancy
thumb|300px|La Piaza Stanislas in Nancy, el sò munüment püssee famus Nancy (Nanzeg in lüssemburghes; in tudesch, antegament, Nanzig; in latin Nanceium) a l'è la capital storiga de la Lurena e una cità de la Francia, cun 103.605 abitant (1999).
Freinberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stojice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Zorraquín
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Ljudmila Radčenko
Ludmilla Radchenko (in Rüss: Людмила Радченко, Ljudmila Radčenko; Omsk, 11 de nuvèmber del 1978) l'è un'atris, artista e mudela rüsa famusa in Italia.
Selezzion del folball de l'Irlanda
La  (' in lengua local, sornomenada ') la rapresenta l'Irlanda en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Ljudmila Radčenko
In d'ì ültim ann de la sò carriera, la s'è dedicada a la pitüra.
Distret de Csurgó
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Egerfarmos
a l'è un comun del Distret de Füzesabony, cont una popolazzion de abitant.
Skalice u České Lípy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Ábalos
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Hong Kong
80px|Le bandera de Hong Kong|right|thumb 80px|El scüd de Hong Kong|right|thumb Hong Kong (in cines: 香港; pinyin: Xiānggǎng; cantunes (yale): heūng góng) a l'è una regiun ministrativa speciala cinesa che la se tröa in sü costa süd-est de la Cina. Al gh'ha 7.041.000 abitant (2005). L'ecunumia de Hong Kong a l'è vüna di püssee liber del mund e la cità a l'è dunca un center cumercial e ecunomich internaziunal.
Hong Kong a l'è staa un pussediment ingles fina al 1997, quand che l'è turnaa a la Cina, sòta la pulitiga de un paes, dü sistema.
500px|La pusiziun de Hong Kong|thumb|center
Treno RhB Alvra
L'Alvra a l'è 'na composizion a scartament metrich doperada de la Ferrovia Retiga, doperada in principi a ses carrozz ma incoeu a sett.
Storia
In del 2010 la Retiga l'ha faa 'n offerta per crompà sett composizion per la tratta Sankt Moritz - Coira e in del dicember 2010 la Stadler Rail ma la Retiga la decid poeu de sbassà el numer di vittur de sett a ses e de giontà 'na carrozza semipilota e donca ghe voeur pussee a fàj.
In principi gh'even de vègh dò carrozz de prima class e quatter in segonda, ma cont el giontà de 'na semipilota, e l'è deciduu donca de fà 'na noeuva carrozza mista di dò class.
Entren in servizzi in del 2016 senza semipilota, i mezz a hinn completaa a fin 2017 cont el rivà de 'sti noeuv carrozz.
Distret de Csorna
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Puerto Real
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Treno RhB Alvra
Tecnega
A hinn tiraa de la locomotiva RhB Ge 4/4 II, RhB Ge 4/4 III e anca de l'elettrotreno RhB ABe 8/12. Hinn dotaa de 'na porta larga de 1'400 mm e de 'n fren a aria compressa, reson de la limitada compatibilità di motris, oltra che de 'n sistema de rescaldament noeuv. In pratega hinn tiraa domà di Ge 4/4 III.
Nová Ves v Horách
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Most.
La Encina
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Staré Ždánice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
La Fregeneda
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Skalka u Doks
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Freistadt
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Clavijo
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Prado del Rey
a l'è un comun de la provincia de Cadis, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Selezzion del folball de l'Irlanda del Nord
La  (' in lengua local, sornomenada ') la rapresenta l'Irlanda del Nord en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
Starý Mateřov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Selezzion del folball de l'Irlanda del Nord
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Distret de Csongrád
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Stazion de Albuzzan
La Stazion de Albuzzan a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Verden
Verden (Veern in bass todesch) a l'è ona città de la Germania. La se troeuva in del Land de la Bassa Sassònia e la cunta 0 abitant (dato del . L'è traversada del fiumm Aller.
Stòria
In de l'Alt Medioev l'è stada el loeugh de on massacher tremend ordinaa del Carlo Magn. De fatt quell lì in del 782 l'aveva battuu i Sasson in d'ona battalia e poeu vist che quei là voreven minga giuràggh fedeltà a lù, l'ha ordinaa de coppànn circa 4500. I studios del dì d'incoeu però pensen che i font antigh che l'hann cuntaa sù 'sta stòtria pòden avè faa di error in de la narrazion e in de la traduzion: infatti se pensa che i Sasson sien staa esiliaa, e minga mazzaa. In del XV secol Verden l'ha ciappaa el titol de città libera imperial, titol conservaa fina a la Guerra di Trent'Ann, quand che l'è vegnuu on territòri svedes cont el nòmm de Principaa de Verden. El principaa l'è duraa fina al 1866, quand che l'è entraa a fà part del Regn de Hannover. On quai ann dòpo l'è diventada todesca.
Most (Cechia)
a l'è una cità de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Most, del che l'è capo-loeugh.
Liun
Liun (Lyon in frances; Lugdunum in latin; Leyden antegament in tudesch; Lyon u anca Lyons in ingles; Lion in ucitan; Liyon in arpitan) a l'è una cità de la Francia de 0 abitant, dato agiurnaa al.
Al se tröa in sül Rodan, al süd-est de la Francia e l'è la sua segunda cità püssee granda, dopu de Paris. A l'è la capital de la region Rhône-Alpes.
El sò center storigh a l'è un patrimoni Mundial de l'Ümanità de l'UNESCO.
Egercsehi
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
Josep Lluís Trapero
miniatura|drita El Josep Lluis Trapero (Badalona, 1965) a l'è 'n poliziott catalan, capo di Mossos d'Esquadra dal 2013, finna al 2017 comé commissari in capo, dal 2017 'me maggior.
Strada nazzional 53 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
Josep Lluís Trapero
De familia de Valladolid, el studia a la Scoeula de Polizia de Catalogna e 'l se laurea a l'Università Verta de Catalogna.
A l'è deventaa famos in sui media per la soa reazion quand che, ai giornalista de lengua castejana longh ona conferenza stampa per i Attentaa a la Rambla de Barcelona del 2017 che andaven via per i sò respoeust in catalan ai giornalista catalan, l'ha dii "bueno, pues molt bé, pues adios", ossia "ben, poeu proppi ben, poeu addio".
In relazion ai facc del Referendum per l'independenza de la Catalogna del 2017 a l'è staa accusaa de sedizion perchè i Mosson han no fermaa el vot a tucc i cost.
Parentela
La parentela la pö vess direta quand che i personn i vegnen zü vöna da l'altra (presempi int el cas de pader e fiö) e indireta quand che i personn i vegnen mia zü vöna da l'altra anca se i gh'hann un antenaa cumün (presempi fradej o cüsín).
Cügnaa/cügnada
I cügnaa (en Lombàrt orientàl: chignàcc/chignàde; singolar chignàt/chignàda, ma ach cögnàt/cögnàda) i henn i fradee o i surel de la persona cun la qual vön l'è spusaa, e i spus di fradee e di surel che vön el gh'ha.
Spus
El spus (isé pò a 'n Lombàrt orientàl) l'è 'l marii o la mujee.
Cüsín/cüsína
Una persona l'è el cüsin o la cüsina (en Lombàrt orientàl: cüzì/cüzìna ma apò germà/germàna o zermà/zermàna) d'un'altra persona se i gh'hann un antenaa in cumün. El ligam de parentela l'è indegaa cun un grad.
Barba/Meda
thumb|right|250px|Du Fredei briansö I barba/med (en Lombàrt orientàl barba/mede) i henn i fradee, i surel, e i cügnaa di genitur d'una persona.
Al dì d'incö i talianism ziu/zia (o zio/zia) i sustitüissen de suvent i nom nativ lumbard.
Fradee/surela
Du personn i henn fradee (anca fradej, en Lombàrt orientàl: fradèi o fredèi) o surel (en Lombàrt orientàl: sorèle) (o fradee e surela) quand che i gh'hann i istess genitur.
Cirueña
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Selezzion del folball de l'Islanda
La  (' in lengua local, sornomenada ', o ben I Noster Bagaj) la rapresenta l'Islanda en di competizzion del ballon e l'è gestida da la. L'è dent a la UEFA e a la FIFA.
In pè del, ol so mistar l'è e la sgiuga i partide in cà al.
Staré Jesenčany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Pardubice.
Autovia A-66
La  a l'è 'n autopista spagnoeula longa km.
Egerbocs
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Csenger
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Stazion de Belgiojos
La Stazion de Belgiojos a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Bandera de la Cechia
La Bandera de la Cechia la gh'ha dò band inguai, vuna bianca e vuna rossa cont su, a manzina, on triàngol bloeu in di color panslav. A l'éra la midemma bandera de la Cecoslovacchia, cont la division la Cechia l'ha tegnuu 'sta bandera e la Slovacchia 'n ha scernuu on'altra.
Stazzion de Giovi
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Stia, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trasporto Ferroviario Toscano in contrat de servizzi con la Region Toscana.
Gaflenz
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Sloup v Čechách
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Škoda 30T
El Škoda 30T a l'è on tram articolaa e bidirezional a pianal rebassaa doperaa in su la red di tram de Bratislava, fondaa in sul Škoda 26T doperaa in Ongaria.
Design
El tram a l'è on elettrotreno a volta capacità e a cinch sezion con quatter carrej e cinch port per lat. El 92% del tram a l'è a pianal rebassaa.
Controll
El gh'ha on sistema de guìda computerizzada che 'l mostra la velocità, el stat de la sabbiera, el contròll elettronich del sistema, el controlla i validator e i videocamer del veicol e 'l gestiss el sistema de informazion ai passegee, che 'l fonziona automaticament cont el GPS. Vist che a l'è bidirezional ghe n'è du, e vun a l'è disattivaa a segonda de la direzion.
Motor
In teoria el tram a l'è bon de rivà a 90 km/h ma la compagnia i ha limitaa a 65 km/h. El pò fà finna a 700 meter sènza elettricità cont i accumulator.
El gh'ha trii freni: Quej elettrodinamich, che menen el tram finna a 5 km/h e cont el recuver de l'energia, quej a disch, che fermen el tram finna a 0 km/h e quej de emergenza elettromagnetich, che se attiven cont el botton appòsta o se la manetta a l'è tiràda indree totalment.