cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sefardita
Dürant l'Età de mezz, i sefardita i era recugnussüü cuma i leader da la fed e da la cültüra ebràica da chell temp. Una guida religiusa, però suratütt cültüral, che la va inanz anca dopu che hinn staa casciaa via.
Mandaa fö daj Re soagnö Isabela e Ferran, i sefardita vann a viv in del Nord da l'Africa, al Süd da la Francia e suratütt, in l'Imperi Otoman, indue che i fà sü di cumünitaa e cunservej el sò patrimoni cültüral.
A l'è de notà el manteniment da la sya lengua, cugnussüda cuma "Spagnö sefardita", "judezmo", "haquitia", "judeoespanyol" o "ladino". La sua urigin la sa tröva in del Spagnöö dal sécul XV, e la s'è evolüda cul passà dal temp e l'ha cunservaa una graan vitalitaa fina al Olocaust, ch'al stermina la püpart di sò parlant e provocaa 'l muviment de sussenn di quej che hinn surtii viv. Al dì d'incö, varie istitüzziun d'Israek i è dree a lavurà par recüperá l'üs daequesta lengua. Fra i tant artist, se ricorda la cantanta brasiliana Fortuna.
La esist anca una wikipedia in Ladino spagnö.
Casnaa e Bernaa
Casnaa e Bernaa (nom ufizial in italian: Casnate con Bernate) a l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Còmm, tacaa al capploeugh, che 'l gh'ha dent e cont ona superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Casnaa e Bernaa l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Strada voivodal 850
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 51 km.
Saint-Jean-d'Arves
Saint-Jean-d'Arves l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Maurienne, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de le Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 75.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1150 méter a 'na altèsa màsima de 2207 méter s.l.m.
Luins
Luins a l'è un cumün svizzer del distret de Nyon, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.69 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Luins al se tröva a una altitüden de 457 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Burtigny, Vinzel, Bursins, Dully, Gland, Begnins.
Vasmegyer
a l'è un comun del Distret de Kemecse, cont una popolazzion de abitant.
Beckton Park (DLR)
Beckton Park  a l'è 'na stazion de la Docklands Light Railway, che la serviss.
Enrico Giovannini
L'Enrico Giovannini (Roma, 6 de giugn 1957) a l'è 'n politegh, statistegh e accademigh italian. L'è staa president de l'ISTAT dal 2009 al 2013 e minister del lavorà e di politegh sociai cont el governo Letta dal 2013 al 2014 e di straport in del governo Draghi del 2021 al 2022. Dal 2001 al 2009 l'ha lavoraa a l'OSCE in del roeul de capo-statistegh. A l'è professor ordenari de statistega economega a l'Università de Roma "Tor Vergata".
Ovest
thumb|Bussola, l'ovest a l'è marcad cont una W (da [[Lengua inglesa|l'ingles West)]] L'ovest a l'è vun de i quater pont cardenal. Al g'ha anca el nom d'occident o ponent, perqè a l'è a ovest qe al se posa el sol.
Dorgali
Dorgali l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 8.189 abitàncc, 'na superfìce de 224 km² e 'na densità de 37 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baunei, Galtelli, Lula, Nuoro, Oliena, Orgosolo, Orosei, Orune, Urzulei.
Luis Emanueli
"Adess ghe capissarem on qualcoss: andemm a guardagh denter"
- L.Emanueli
miniatura|drita|El scior Emanueli El Luis Emanueli, in italian Luigi Emanueli (Milan, 1883 - 15 de febrar 1959) l'è on ingegner e inventor italian, l'è vun di pader del elettrotecnica d'incoeu.
Biografia
El sò pader, Leopold, l'eva on tecnegh a la Pirelli e 'l aveva lavoraa cont el Bartolomee Cabella al miôrament de la dinamo, e l'ha fa su i primm machin per la fabbricazion di cav.
El se laurea al Politecnegh de Milan in del 1905, e 'l va a lavoraa a la Pirelli in del 1907. El suta a studià, soratutt el dielettrich, e l'inventa in del 1911 el elettrodinamometer.
1255
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
15 07
El 15 de luj a l'è un di de l'ann.
Sermano
Sermano l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Bustanico, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.62 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 407 méter a 'na altèsa màsima de 1420 méter s.l.m.
Strada voivodal 851
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 0.493 km.
Saint-Laurent-de-Vaux
Saint-Laurent-de-Vaux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Vaugneray, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 370 méter a 'na altèsa màsima de 660 méter söl leèl del mar.
Esperanto (virus)
Esperanto l'era on virus informategh descovert in del 1997 scrivuu in assembly e che 'l taccava Windows e Mac OS, scrivuu dal spagnoeu Mister Sandman, esperantista.
Infezion de Windows
L'infezion in Windows l'era assee normal, el cercava se gh'eren di cobbi sò in la memoria e se gh'eren no el vegniva resident, per poeu infettà tucc i file .exe e .com
Infezion del Mac
In del codes del virus gh'era on tocch, a la fin, in codes assembly per Motorola 68k e 'l processor el ciappava 'me ruff i istruzion in Assembly Intel per saltà a quij in Assembly Motorola. El virus poeu el depositava ona MDEF, tocch de software per Mac, che la infettava el computer. Ciarament per infettà di file per Windows gh'era besogn che fussen eseguii in d'on emulator, roba assee spantegada in quij agn.
Effett
El 26 de luj, data de pubblicazion del primm liber in esperanto, el mostrava 'sto messagg in sul monitor: Never mind your culture / Ne gravas via kulturo, Esperanto will go beyond it / Esperanto preterpasos gxin; never mind the differences / ne gravas la diferencoj, Esperanto will overcome them / Esperanto superos ilin.
Never mind your processor / Ne gravas via procesoro, Esperanto will work in it / Esperanto funkcios sub gxi; never mind your platform / Ne gravas via platformo, Esperanto will infect it / Esperanto infektos gxin.
Now not only a human language, but also a virus... Turning impossible into possible, Esperanto. Ona voeulta schisciaa "OK" el virus el sarava la finestra e 'l faseva nagòtt.
Radicalism
"El radical a l'è on liberal che 'l supera el limit de velocità"
- John Garland Pollard
El radicalism a l'è l'estrema sinistra del pensee liberal, nassuu in del secol quell de 18, che parpogneven de reformi radicaj in del camp social 'me el suffragi universal.
Cont el rivà del secol quell de 20 e 'l spantegàss di àlter idej 'me la socialdemocrazia el radicalism despess el se spòsta in l'ambit del center-sinistra, in contrapposizion al conservatorism, anca se gh'è di cas, 'me in Danimarca, indova hinn entraa in del center-destra.
In di Stat Unii, indova i socialista han mai trovaa gran consens, el termen radical l'è doperaa per parlà de la noeuva sinistra de ispirazion marxista.
Stazzion de Redhill
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Carpentras
Carpentras l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. L'è 'l capolöch de du cantù: chèl de Carpentras Nord e chèl de Carpentras Sud. L'è capolöch apò a del circondàre (arrondissement) omònim. La fà part del dipartimènt de la Vaucluse. L'è séde de giöna de le dò sotaprefetüre del dipartimènt.
Carpentras la g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 37.92 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 56 méter a 'na altèsa màsima de 212 méter s.l.m.
Braunau am Inn
Braunau am Inn  l'è 'na zittà de frontiera de l'Alta Austria, con 16362 abitant. L'è distanta 60 km da Salisburgh. L'è famosa in tutt el mond per vess la zittà indova l'è nassu l'Adolf Hitler.
Mandatoriccio
Mandatoriccio l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 3.047 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 85 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campana, Pietrapaola, Scala Coeli.
Hohenpeißenberg
Hohenpeißenberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Weilheim-Schongau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.44 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Hohenpeißenberg el se tróa a 'na altèsa de 780 méter sura 'l leèl del mar.
Sud
thumb|Bussola, el Sud a l'è marcad cont ona S El Sud a l'è vun dei quater pont cardinal. Al g'ha anca el nom de mez-dì perqè, ind el emisferi del Nord, a mezz-dì el Sol al varda a Sud.
Chazelles-sur-Lavieu
Chazelles-sur-Lavieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-Soleymieux, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
Rodeiro
a l'è un comun de la provincia de Pontevedra, cont una popolazzion de abitant.
Chazelles-sur-Lavieu
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Alonte
Alonte (en vèneto: Alonte) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 1.239 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 124 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lonigo, Orgiano, San Germano dei Berici.
Chazelles-sur-Lavieu
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.85 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 586 méter a 'na altèsa màsima de 1200 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chazelles-sur-Lavieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
L'Isola
L'Isola (Isola in italian) a l'è un quarter de Milan, part del Municipi 9.
Traversad de la strada Comasina e apena foeura de la porta, la ciapa el nom del fad che l'era 'n terren pien d'aqua doperad per l'irrigazzion di bande arente. Antigament a gh'era anca vun di cinch fopon foeura porta de Milan, quell de la Mojazza.
A nivell de straport a l'è servid de la stazzion de Milan Porta Garibaldi, de la linia verda de la metropolitana con la stazzion Garibaldi e de la linia vioeula con la stazzion omonema.
Vilanova d'Alcolea
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Carrega Ligure
Carrega Ligure (en piemontés: Cariegà) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 119 abitàncc, 'na superfìce de 55,48 km² e 'na densità de 2 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cabella Ligure, Fascia (GE), Gorreto (GE), Mongiardino Ligure, Ottone (PC), Propata (GE), Valbrevenna (GE), Vobbia (GE).
1256
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Saint-Martin-de-Fenouillet
Saint-Martin-de-Fenouillet l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Paul-de-Fenouillet, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Martin-de-Fenouillet l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Desulo
Desulo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 2.879 abitàncc, 'na superfìce de 74 km² e 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aritzo, Arzana, Belvi, Fonni, Ovodda, Tiana, Tonara, Villagrande Strisaili.
Exploit (informatega)
On exploit a l'è on tocch de software, dacc o sequenza de comand che 'l sfrutta ona vulnerabilità per provocà on comportament inattes in del sistema vittima, 'me ona fuga de informazion, 'na privilege escalation, on Denial of Service o l'esecuzion de codes arbitrari.
Dumenza
Dumenza (istess in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha, cont ona superfis de 18 km² e 'na densità de 0 ab./km². El paes, situaa in la Val Dumentina, el confina in bòna part cont el Canton Tisin (comun de Astan, Mijoja, Montegg, Novagg e Sessa). Inoltra el gh'ha vari frazion, ciamaa Duu Cossan, Run, Stivijan e Trezzin.
Gh'è tant persònn ligaa al mond de l'art che hinn nassuu in quell sitt chì:
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Dumenza l'è mostraa in de la tabella chi de sota
Saint-Amans (FR-11)
Saint-Amans l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Belpech, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.16 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 258 méter a 'na altèsa màsima de 376 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Amans l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vállaj
a l'è un comun del Distret de Mátészalka, cont una popolazzion de abitant.
Bidingen
Bidingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ostallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 36.33 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bidingen el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 768 méter sura 'l leèl del mar.
Breitenfurt bei Wien
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Le Bleymard
Le Bleymard l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Bleymard , del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.36 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1037 méter a 'na altèsa màsima de 1482 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Le Bleymard l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Carr armad del Leonard
El carr armad del Leonard a l'è un sbozzet del 1485 fad del Leonard de Vinci che 'l mostra vun di prim carr armad pensad in la storia, sia de foeura che in di mecanism de dent. A l'è stad mai fad su al so temp, ma varie reproduzzion inn stade fade in temp pussee moderni.
El doperà de carr minga sbusabel di armi di nemis a l'era stad anca insubid al Lodovigh el Mor in d'una letera del 1482, con la che 'l se presentava a cort.
Marchissy
Marchissy a l'è un cumün svizzer del distret de Nyon, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.98 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Marchissy al se tröva a una altitüden de 825 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bassins, Burtigny, Le Chenit, Le Vaud, Longirod.
Abbey Road (DLR)
Abbey Road  a l'è 'na stazion de la Docklands Light Railway, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Carpeneto
Carpeneto (en piemontés: Carpnèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 913 abitàncc, 'na superfìce de 13,6 km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montaldo Bormida, Predosa, Rocca Grimalda, Sezzadio, Trisobbio.
Stazzion de Horley
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Dom de Tortona
El Dom de Tortona a l'è la catedral de la Diocesi de Tortona e l'è dedicad a la Madona Assonta e al San Lorenz Martir. L'è la gesa, la pu importanta, de Turtona. Fada su vers la fin del '500 in del stil de la contrareforma, a l'è fada su de noeuv la facciada in del secol quell de XIX, in stil neoclassegh.
Gabina (ferrovia)
La gabina a l'è 'l tocch de la locomotiva, de 'n automotris o de 'na carrozza pilota, ma anca de 'n tram, che 'l gh'ha dent i gent che menen innanz el treno e i strument per fàll andà.
De solit a l'è, in sui locomotiv elettrigh, mittuda innanz menter in di locomotiv a vapor a l'è dree de la zona di foeugh. In di locomotiv diesel a l'è mittuda indifferentement.
I automotris e i pilota i gh'ha voeuna o dò gabinn, a segonda di necessità e di us.
Pont cardenal
thumb|Bussola El pont cardenal a l'è un sistema da referenza cartesiana per representar l'orientazion de una mapa. Jeneralment Nord (volt) Sud (bass) ovest (manzina) e est (dreita). Qesta composizion la jenera quater angol de novanta grad, qe la i divididen in du part, jenerant Nord-ovest, Sud-ovest, Nord-est e Sud-est. Cont l'istessa operazion se fa su la rosa de i vent, dovrada in navigazion fin dal secol antig. I pont cardinal i inn cugnossud anca 'ma i quater direzion principal de la bussola:
Long la storia, diferent cultur i han segnad diferent valor a ogn direzion.
Vilar de Canes
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Serra-di-Fiumorbo
Serra-di-Fiumorbo l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Prunelli-di-Fiumorbo, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 43.2 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa 1560 méter s.l.m.
Chazelles-sur-Lyon
Chazelles-sur-Lyon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Chazelles-sur-Lyon, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chazelles-sur-Lyon l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Mutěnice (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Dialett gardenes
El gardenes l'è on dialett del ladin. L'è parlaa in di comun de Ortisei, Santa Cristina e Selva, in Val Gardena (Gherdëina), in Provincia de Bolzan. Insemma al badiott l'è vuna di variant ladinn che gh'hann el status de lengua ofizial in de l'Ades Alt. L'è insegnada in di scoeul fina al licee e l'è doperada in tucc i aspett de la vita publega.
Grafia
El Gardenes, compagn di alter quatter dialett principai del ladin central (badiott, fodom, fassan, ampezzan), el gh'ha ona soa grafia standardizada e codificada, che la vegn doperada ofizialment. L'è anca servida 'me pont de partenza per la grafia del Ladin Dolomitan. El segn pussee particolar de la grafia l'è la <ë>, che la corespond pu o manch al son [æ].
El Pader Noster
Pere nost, che t'ies en ciel, sibe santificà ti inuem, vënie ti rëni, sibe fata ti ulentà, coche en ciel, enscì en tiëra. Dànes encuei nosc pan d'uni dì, y làscenes dò nosc debic, coche nëus i lascion dò ai nosc debitëures, y no nes mené tla tentazion, ma dlìbrenes dal mel, amen.
Saint-Jean-d'Arvey
Saint-Jean-d'Arvey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Alban-Leysse, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de le Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.01 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 328 méter a 'na altèsa màsima de 1545 méter s.l.m.
Dialett gardenes
Ona novella del Boccasc (dialett de Ortisei)
Dije dunque che ai tëmpes dl prim re d Cipri, dò che la Tiëra Santa fova conquisteda da Gutfrid de Buglion, iel suzedù che na nobil segnëura dla Guascogna ie jida a dliëja al Santo Sepolcro. Rueda nel ritorn a Cipri, iela unida meltrateda vilanamënter da canaia d jënt. D chëst sëni àla abù mpermel zënza deguna cunsulazion, y à pensà d jì dal re a se lamenté. Ma davia che i fova stà dit da valgun che si fadia fossa per nia, per gauja che l fova de naturel tant fiach y tant da nia, che no medrà 'l ne castigova cun giustizia l'ufejes fates ai autri, ma 'n sufriva anzi infinites fates ad el d maniera che ugnun ch'ova vel mueia s'la parova bia cui fé un impermel o dejunëur. La segnëura, a l'udì chësta cosa, zënza speranza de vendeta, per vel cunsulazion d si mueia, se resolf d'ulëi minciuné la misëria del re. Y rueda bradlant dant al re, à dit: "Mi Segnëur, ie ne vëgne nti la presenza pr aspité vendeta d l'ingiustizia ch'ie stata fata a mi, ma per sodesfazion d chëla te prëie che te m'ensënies coche tu sofres chëles ch'ie aude, che te vën fates a ti, aciochè cun l'imparé da te ie posse cumpurté pazientamënter la mia, che Idie sa, se 'l pudesse fé, gen dunessi a ti, che t'ies tant bon de purté". L re, che in chël'euta fova stà tant pëgher y fred, schel se descedassa dal suen, à scumencià da l'ingiuria fata a chësta segnëura che à vendicà rigorosamënter, ie deventà rigorosissimo persecutor d'ugnun che contra l'unëur dla curona cumetessa velch da mò in là. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n674/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 654]
Clamensane
Clamensane l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Motte-du-Caire, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 630 méter a 'na altèsa màsima de 1658 méter s.l.m.
Roàt
Roàt (endèl dialèt locàl ciàmat apò Ruàt; en Italià: Rovato), l'è 'n cümü de 10 abitàncc (dàto del ) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Franciacürta, ai pè del Mont'Òrfen, a 25 km a Òvest de la cità de Brèsa.
Gastronomìa
Endèl setùr de la cuzìna, Roàt l'è dientàt famùs en töta Itàlia per vìa del Manzo all'olio, piat tìpico de la zòna. Endèl més de noèmber, se festègia chèsta tradisiù e töcc i ristoràncc del paés i prepàra chèsto piat come part d'en mnù special a prése convensiunàt.
Kandern
Kandern l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lörrach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 62.27 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Kandern la se tróa a 'na altèsa de 352 méter sura 'l leèl del mar.
Tux (AT-7)
Tux l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Schwaz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70934.
Pagano (metropolitana de Milan)
Pagano  l'è 'na stazion de la Linia 1 de la Metropolitana de Milan. L'è verta dal.
Interscambi
Fermada del tram (C.so Vercej - Via Cherubin, linia 16) Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria Scal mobil Stazion videosorveliada
Caseneuve
Caseneuve l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Apt, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 244 méter a 'na altèsa màsima de 599 méter s.l.m.
Saint-Loup (FR-69)
Saint-Loup l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Tarare, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 280 méter a 'na altèsa màsima de 688 méter söl leèl del mar.
San German
El San German (latin: Germanus; frances: Germain; Auxerre, 378 - Ravenna, 31 de luj del 448) l'è staa on vescov roman. L'è veneraa 'me sant de la Gesa Catolega, e la soa festa l'è el 31 de luj..
Vita
L'era fioeu de 'na fameja de sciori e padroni de terren, el Rustegh e la Germanilla. L'ha studiaa i art liberai e diritt a Roma. Tornaa in Galia, l'è deventaa governador de la provincia de Lion (Lugdunum). Despoeu l'è deventaa vescov de Auxerre: quand che l'è staa eleggiuu capp de la diocesi, l'ha lassaa tutt i sò ricchezz e ghe j'ha daa ai pover. In del sò episcopaa l'ha combattuu contra el pelagianesim, insemma al sò amis Ilari, vescov de Arles. Mort a Ravenna, el sò corp l'è staa portaa anmò a Auxerre, come che 'l voreva lu.
Patron
In del nord de l'Italia, el San German l'è patron de Senna, Lagna e San German (VC).
Smiřice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Ferno
Ferno (inscì anca in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta, cont ona superfiss de 8,5 km² e 'na densità de 0 ab./km². El paes, che 'l se troeuva arent a la zòna de l'Alt Milanes e del Tisin, el gh'ha ona frazion ciamada San Machee.
Smiřice
El gh'ha el status de cità.
Lessiviazion
La lessiviazión (o estrazión sòlid-lìquid) l’è on tèrmin dopràa in chimica per definì el procèss che ‘l consist ind la separazion de vun o de divèrsi component solubil d’ona massa sòlida per mèzz d'on solvént. El ven despèss doperà in metallurgia, per esempi in di procèss de produzion del ramm, de l’argent e del stagn.
Il tèrmin el ven dopràa anca in idrogeologia e pedologia per indicà el procèss per via del quàl i elemént solùbil del soeul, per effètt del fluss superficial e de la percolazión di acqui, vegnen trasportàa o migren vèrs i strat profónd del soeul. In del cors de la lessiviazion, el procèss de trasferiment de la materia el succèd per mèzz de la diffusion del soluu de la soluzion concentrada che l’imbibìss el soeul, a la soluzion d’estrazion, a caosa de la differenza de concentrazion esistent.
L’estrazion sòlid-liquìd, in di ùltim ann, l’è stada aplicada in del settór vinìcol. El procèss naturàl de inveggiament del vin, defàtt el gh’hà besògn de tanti anni de ripós in di bott, e quand che el stà denter in di bott, el vin, el pò vess contamina e donca de trasa vià. L'estrazión sòlid-lìquid la permètt de acelerà la fase che la bevanda la ghe estrà la componenta aromatica al legn e quèst el fà de manera de redùnn assosènn el temp de inveggiamént, de già che con la giontada de quèlla componenta chì ai vin o ai grapp la ghe dà l’inviada a la fase chimica, che l'è quèlla che i sostanz giontàd subissen i trasformazion e quèsta fase chì donca la se completa pussée a la svèlta. Defàtt se gh'hà domà de spettà che i divèrsi component (quèj del legn e quèj de la bevanda) interàgissen infra de lor oppùr con l’ossigen
Procèss de lessiviazion per i sostanz biològich
‘Na mes'ciada la pò vèss fada su de divèrsi sostanz orgànich e nò organich che gh’hànn ‘n'attività biològica. Al fin de separà el soluu che l’interèssa, o de tiràgh via on component nò vorsùu a la fase sòlida, quèsta chì la ven misa la contàtt cont on lìquid. Quand che el sòlid e ‘l lìquid hinn in contàtt, el solùu, o i solùu, i pòden migrà del sòlid al solvent, inscì che i component che al princìppi gh’eren in dèl sòlid se sepàren. Quèll procèss chì de separazion l’è ciamàa lessiviazion sòlid-liquid o anca domà lessiviazion. De già che ind la lessiviazion el solùu el ven tràa foeura del sòlid, quèll’operazion chì l’è ciamada anca estrazión. Ind la lessiviazion quèll’operazion chì l’è ciamada anca estrazión. Quand la lessiviazion l’è fada doprand ‘me solvént l’acqua l’è ciamada lavadura. In de industri de interèss biològich e quèj che prodùssen i mangià, tanti prodòtt hinn ottegnùu per mèzz de la lessiviazion sòlid-liquid, compagn de l’estrazion del sùcher di biedràv con l’acqua calda. Ind la produzion di òli vegentaj, vegnen doprà di solvent orgànich ‘me l’esàn, l’aseron, e/o ètere per l’estrazion de l’òli de nus o de soménza. In del settór farmacèutich, tanti princippi attìv hinn tràa foeura per mèzz de la lessiviazion di radìs di piant, di foeuj o di fust.
Procèss de lissiviazion per i materiaj nò organich e orgànich
La lessiviazion l’è molto doprada in di industri de lavorazion di metàj. El metal interessàa l’è compres in di mes'ciàd che gh’hànn dent di grandi quantità de component nò ùtil e la lessiviazion l’è doprada de trà via i metàj ‘me sàj nò solubil. In del settór de la lavorazion del metal, a vegnen doperàa soratùtt i àcid. De nòrma vegnen doperà di compòst solforàa al fin de tràa via i metàj de la fase sòlida, e sti chì podùsen di sòtt-prodòtt dannós per l’ambient.
Lessiviazion del terren
La lessiviazion in del terrén la servìss de lavà via di sostànz soratùtt i sàj per mèzz del dacquà cont on spropòsit de acqua.
El ven ciamàa fabisògn de lessiviazión (LR) la quantità de acqua che la servìss de lavà via i sàj di radìs di piant, e la ven esprèssa come la quantità de acqua doprada per la lessiviazion (hLR) e l’acqua totàl de la dacquada (fada su de l’acqua de lessiviazión e de quèlla che la servìss de compensà la svapo-traspirazion (ETC). A gh'è di fórmol prategh de calcolà el fabisògn de lessiviazión: indoe I ghe lavoren adrée a la lessiviazión del terrén minga domà l'irigazion artificiàl ma anca i pioeuv naturàj. A gh'è poeu anca de vèss considerada l'efficienza de la lessiviazión de già che la lessiviazion l'è minga uniforma. el valór de l'efficienza de la lessiviazion l'è de 0,8-1 in di terren sabbiós e de 0,3-0,7 in quèj pesànt.
Vámosatya
a l'è un comun del contea di Szabolcs-Szatmár-Bereg e Distret de Vásárosnamény, cont una popolazzion de abitant.
Sluenia
La Sluenia (Slovenija in sluen; Slovenia in italian) a l'è un paes de l'Europa center-urientala.
A l'è tacada a ovest a l'Italia, a nort a l'Austria, a est a l'Üngheria, a süd e a est a la Cruazia. A süd-ovest el mar Adriatich el bagna i sò cost.
La capital a l'è Lübiana.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Storia
La Sluenia a l'è vegnüda indipendenta el 25 de giügn del 1991.
Organizaziun pulitiga
La Sluenia (nom ufizial: Republika Slovenija) a l'è una repübliga.
El president a l'é el Borut Pahor (del 2012).
El Prim Minister a l'é Janez Janša (del 2020).
Muneda
Del 1m de genar del 2007 la Sluenia la dupra l'Euro.
Moravská Třebová
Moravská Třebová (Mährisch Trübau in todesch) l'è ona città ceca, in de l'est del paes. Ghe viven 10.853 personn. La se troeuva in Muravia/Moravia, in de la region de Pardubice, distrett de Svitavy. L'è traversada de la Třebůvka. Fina a la fin de la Segonda Guerra Mondial la soa popolazion l'eva tutta de lengua todesca.
Saint-Michel-de-Llotes
Saint-Michel-de-Llotes l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Vinça, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 146 méter a 'na altèsa màsima de 602 méter söl leèl del mar.
Rudy Giuliani
El  Rudy Giuliani  (breviazion de  Rudolph William Louis Giuliani , New York, 28 de magg del 1944) l'è on politegh, avocatt e procurator american, sindegh de New York dal 1 de genar del 1994 al 31 de dicembre del 2001 per el Partii Republegan. L'è famos per la soa politega de tolleranza zero, che l'ha menaa al sbassàss di riatt in la soa città.
San Piero Patti
San Piero Patti l'è ün comünn da la Provincia da Messina ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa c.ca 140 km est da Palermo e 50 km südoest da Messina. Al 31 Dezember 2004, al gh'eiva üna popülazion da 3,378 e üna area da 41.6 km².
San Piero Patti l'è daspaira Librizzi, Montalbano Elicona, Patti, Raccuja, Sant'Angelo di Brolo.
Musiroeula
La musiroeula a l'è un arnes che 'l se met in sul mus di bestie per fà inscì che poden minga sgagna o mangià.
Arborin
Parolla comasca corrispondenta al milanés erborìn
1258
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Breitenau (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 853
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 52 km.
Lobamba
thumb|right|Pusiziun de Lobamba in del Eswatini Lobamba a l'è la capital tradiziunala e legislativa del Eswatini, la sed del Parlament e la residenza de la iNdlovukazi, la Regina Mader. La se tröa in del toch ucidental del stat, in de la val d'eZulwini, a 16 km de Mbabane, in del distret de Hhohho. La gh'ha una pupulaziun de pressapoch 5.800 abitant.
Smidary
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Ribadumia
a l'è un comun de la provincia de Pontevedra, cont una popolazzion de abitant.
16 07
Fest
Jer / Domà
Piev de Jaa
La piev de Jaa (anca piev de Caraa) l'era vuna di piev de l'arcidiocesi de Milan e del sò Ducaa, che la gh'eva 'me capopiev el paes brianzoeu de Jaa (incoeu frazzion de Caraa). El sò patron l'eva San Peder. I primm testimonianz de la soa esistenza hinn del 1064. Dal pont de vista ministrativ, la piev l'è durada fina al 1797: de quell religios, inscambi, l'è andada inanz fina al 1838, quand che l'è stada spartida in di decanad de Jaa, Caraa e Besana. I comun che feven part de la piev eren Jaa, Caraa, Besana, Albiaa, Cazzan, Briosch, Calò, Canonega, Coresciana, Costa, Giussan, Mont, Tregas, Renaa, Robian, Sovigh, Triugg, Vall, Vedugg, Colzan, Veran, Vergh, Villa Raveri.
Port (Cornaa)
Port (Porto d'Adda) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Cornaa, in de la Provincia de Monscia. El paes el se troeuva a nord-est del centro comunal, arent al fiumm e al Navili de Paderno. A l'è spartii in duu tocch, cioè Port de Bass e Port de Sora. El se ciama inscì perchè, fina a quand hann minga faa sù el Navili (in del Settcent), a l'era proppi on port, perchè l'era lì che i robb vegniven de noeuv mittuu in sui barcon dopo vess passaa a pee tra Brivi e Port: de fatt in quella zona l'è impossibil passà per l'Adda con di barcon, perchè l'è streggia e piena de scoeuj. L'è staa on comun indipendent infina al 1870: al temp di piev el partegniva a la Piev de Pontiroeu.
Malvito
Malvito (Marvitu 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 2.072 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 56 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cetraro, Fagnano Castello, Mottafollone, Roggiano Gravina, San Sosti, Sant'Agata di Esaro, Santa Caterina Albanese.
Jemison, Alabama
Geografia
Jemison al é locau à 32°57'31.792" Nord, 86°44'36.841" Oest (32.958831, -86.743567). En acòrdi al U.S. Census Bureau, la citaa la gh'a una àrea totala da 8.1 migli quadradi (21.1 km²), da li quali, 8.1 migli quadradi (21.0 km²) al é tera e 0.04 migli quadradi (0.1 km²) (0.37%) al é àgua.
Demografia
Al recensament del 2000, al gh'era 2,248 personi, 840 ca, e 636 famigli resident en la citaa. La densitaa da populazion a l'era da 276.9 personi per miglia quadrada (106.9/km²). Al gh'era 916 unitaa d'abitazion à una densitaa mediana da 112.8/sq mi (43.6/km²). La citaa la gh'eva una composizion razziala al 77.54% blanca, 19.48% negra, o Afro-Amerigana 0.58% Nativa-Amerigana, 0.18% Asiana, 1.60% d'oltri razzi, e 0.62% da dò o plu razzi. 2.94% da la populazion al era Hispaniga o Latina da qual-se-vœur razza. Al gh'era 840 famigli da li quali 35.8% al gh'eva figliœu d'etaa manch da 18 vivent con lour, 59.6% al era cœubli sposadi vivent insemma, 11.4% al gh'eva una propietària dòna con mia da marii, e 24.2% al era mia da famigli. 21.2% da tuti li famegli i eran fadi su da individuaj e 8.2% al gh'eva vargun da plu da 65 agn ch'al viveva da per lu. La média da personi per unitaa d'abitazion a l'era 2.66 e la grondezza média d'una famiglia a l'era 3.10.
En la citaa, la populazion a l'era composada da 26.6% sota l'etaa da 18, 8.5% da 18 à 24, 28.2% da 25 à 44, 25.6% da 45 à 64, e 11.1% ch'i eran da 65 agn d'etaa o plui vegl. L'etaa mediana a l'era da 36 agn. Per cada 100 dòni al gh'era 91.3 òman. Per cada 100 dòni da plui da 18 agn, al gh'era 87.9 òman. L'entrada mediana per unitaa d'abitazion en la citaa a l'era $33,250. L'entrada mediana per fameglia a l'era $41,202. I òman i gh'evan una entrada media da $30,958 contra $21,083 per li dòni. L'entrada per capita da la citaa a l'era $15,288. Arent 12.4% da li famegli e 14.1% da la populazion al era sota la sœuglia da povertaa, compres 18.8% da li personi sota l'etaa da 18 e 15.6% da li personi sovra l'etaa da 65.
1259
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Lombard alpin
Con lombard alpin s'intend ona serie de variant de la lengua lombarda parlaa in del nord de la Lombardia, del Piemont e del Canton Tesin, in del sud di Grison e in d'on para de vallad del Trentin.
Carateristigh
I parlad lombard alpinn (che se sa nò 'me classificà, viet che vergun je spartiss tra lombard ocidental e oriental, e alter anmò je considera on terz grupp separaa) hinn cognosuu soratutt per i sò caratteristegh pussee arcaegh e conservativ respett ai alter, oltra che per i sò vesinanz coi lengov romanz, compagn del ladin e del romanc. A pruposit del dialet burmin, el Biondelli l'ha scrit: "... possiamo riguardare il Bormiese come anello che congiunge i dialetti lombardi ai rètici, e, tra i lombardi, gli occidentali agli orientali. Con tutto ciò esso distìnguesi dagli uni e dagli altri per esclusivi caràtteri propri, màssime nella costruzione e nelle radici [...]"
- Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 11
Alta Valtolina
L'area lombarda in de l'alta Valtolina la partiss a nord del Pass de la Briga e de Tiran. El dialett grosin a l'è on poo el pont de colegament in tra i parlà valtolitt (che partegnen al lombard ocidental, con di influss orientai bei fort) e quei alpin. In 'sta sezion a troeuvom i dialett grosin, sondalin, forbasch, cepinasch, bormin e livignasch. Anca el pos'ciavin el gh'ha di caratteristegh arcaegh, ma l'è pussee ligaa al modell ocidental. I caratteristegh pussee important di dialett de l'alta Valtolina a hinn:
Canton Tesin e Ossola
I dialett tesines gh'hann ligamm bei strecc con quei ocidentai, ben pussee de quei de l'alta Valtolina. Hinn parlaa in di vai a nord de Belinzona e de Locarn, oltra che in de la Val d'Ossola (foeura che a Domm e in de la bassa vall) e in di Grison sud-ocidentai. Poeuden vess spartii in duu rosc: vun ocidental, che 'l tira denter i dialett de la Valmaggia, de Onsernon, Verzasca, Cent Vai e l'Ossola; e vun oriental, che 'l toeu dent i dialett de la Riviera, de la Leventina, de la Val de Blegn, de la Mesolcina e de la Calanca. I diferenz tra i duu rosc, pu che in sul pian fonetegh e gramatical, se veden in del lessegh. Caratteristegh alpinn compagn de quei de l'Ossola a poeuden vess trovaa anca in area piemontesa, compagn de la Valsesia e 'l Bielles. Tra i caratteristegh pussee important che poeudom trovà in tutt l'arch alpin a troeuvom:
Valciavenna
El ciavennasch el pò vess spartii in duu tocch: ciavennasch e bregajott. El ciavennasch (soratutt quell de la città de Ciavenna) l'è pussee influenzaa de la koinè milanesa, intant che 'l bregajott el gh'ha 'vuu ona comistion bella forta anca cont el romanc, oltr'a vess pussee conservativ. Caratteristegh comun in tra ciavennasch e bregajott a hinn:
Alter sit
Alter sit de la Lombardia indè che se troeuven caratteristegh conservativ a hinn la Val Gandin e l'alta Val Camonega; i dialett de quei band, anca se partegnen de sicur al lombard oriental, gh'hann on sistema consonantegh pussee conservativ respett a quell di dialett di città capploeugh (Bergom e Bressa). La posizion del nones e del solander, in del Trentin nord-ocidental, l'è ancamò discutuda: se fudessen recognossuu 'me variant del Lombard, a sarissen de sicur di variant alpinn. Istess el var per tutt i alter parlà del Trentin che partegnen minga a la lengua veneta, compagn di parlà de la Val de Zembra e de la Val de Fiemme.
Esempi del dialet de Semogh, in Val de Dint
Un cert omen l’he abù döi marcc. El plù giùen l’he dit al sé musc: “Pà, dèm la mia part che me vegn!” E ‘l musc l’he fèit la divisiun de la ruba ai figliol. E d’igliè a poch dì el marcc plù giùen l’he metù tut insema e ‘l s’è metù in viagg, l’è gii in un paes luntan, indua lù l’he starlazee fura la sua ruba cul fer chetiva vita. [http://books.google.it/books?id=tZsWAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=pietro+monti&hl=it&ei=0oeXTKXPJpOMOOCQ7PsM&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=2&ved=0CDIQ6wEwAQ#v=onepage&q&f=false Pietro Monti, Vocabolario dei dialetti della Diocesi di Como, (1845); pagg. 410-411]
Sistema sanitari di Stat Unii
El  sistema sanitari di Stat Unii  l'è l'apparaa che 'l cura i cittadin di Stat Unii, prevalentement in man di privaa, finanziaa circa a mità del governo.
Gh'è anca du programm publegh: Medicare, dedicaa ai vigg sora i 65 agn, independent dal reddit e universal e Medicaid, che 'l juttà i pover e i famij grand, che l'è gestii di Stat cont el contribuu de la Federazion.
I primm idej de sistema publegh-privaa vegnen di temp del Franklin Delano Roosevelt, ma hinn staa fermaa di lobby, e hinn vegnuu concrett cont el Lyndon B. Johnson, cont ona granda reforma ciamada Obamacare del Barack Obama, in del 2010.
All Saints (DLR)
All Saints  a l'è 'na stazion de la Docklands Light Railway, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Carzòu
Caresà (en tortonés e 'n piemontés: Carzòu) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 449 abitàncc, 'na superfìce de 10,31 km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cassano Spinola, Castlania, Costa, Paderna, Sant'Agta, Turtona, Vila Vernia.
Mnichov (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Huglfing
Huglfing l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Weilheim-Schongau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.36 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Huglfing el se tróa a 'na altèsa de 606 méter sura 'l leèl del mar.
Calabria
La Calabria l'è ona region italiana del Sud. La soa capitala l'è Catanzaro, ma el Consili el se troeuva a Reggio Calabria, città pussee granda de la region.
I lengov parlaa hinn el sicilian, el napoletan, el grecanich e l'albanes, oltra a l'italian. Però domà grecanich e albanes hinn recognossuu dal Stat comé minoranz lenguistegh.
Politega
La Calabria la gh'ha on President, a capo de la Giunta, orghen cont el poder esecutiv e member del Consili Regional, l'assemblea legislativa de la Region, cont 30 member.
La Calabria a l'è dividuda in 5 provincc e 1 città metropolitana.
Incoeu el President a l'è l'Antonino Spirlì, fasent fonzion dopo de la mort de la Jole Santelli.
Lengov
"A voi fieri calabresi che accoglieste ospitali me straniero nelle ricerche e indagini infaticabilmente cooperando alla raccolta di questi materiali dedico questo libro che chiude nelle pagine il tesoro di vita del vostro nobile linguaggio"
La Calabria la gh'ha no 'na lengua unega, de facc i dialett parlaa al Nord de la region hinn di dialett de la lengua napoletana, inveci quej del Sud hinn dialett de la lengua siciliana. La division in tra i dò lengov la correspond incirca a la veggia division in tra Calabria Citeriore e Calabria Ulteriore.
Gh'è di isol lenguistegh in Calabria: Vuna de lengua greca, che la parla on dialett ciamaa grecanich, e vuna de lengua albanesa.
Altavilla Vicentina
Altavilla Vicentina (en vèneto: Altaviła Vixentina) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 9.547 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 597 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arcugnano, Brendola, Creazzo, Montecchio Maggiore, Sovizzo, Vicenza.
Strada voivodal 854
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 28.675 km.
Sloupno (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
17 07
El 17 de luj a l'è un di de l'ann.
Villafranca del Cid
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Żywiec (bira)
Żywiec l'è un'azienda pulaca prudütris da bira, fundada in dal 1856 e l'é da pruprietà da l'Heineken International.
Clinica Columbus
La Clinica Columbus a l'è 'na clinica de Milan, con sed in la Villa Romeo-Faccanoni, vun di esempi del stil Liberty in la città.
La villa l'è stada fàda su in tra el 1911 e 'l 1913 menter on slargament faa apposta per la clinica l'è staa faa su del studi Ponti-Fornaroli-Soncini e, a causa de la guerra, el gh'è vorzuu pussee des agn a fàll su, in tra el 1938 e 'l 1949. Gestida in principi di monegh, l'era ciamada inscì in onor del "Columbus Hospital", faa de la Francesca Cabrini per curà i malaa italiann in di Stat Unii.
Lörrach
Lörrach l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lörrach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 39.42 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Lörrach la se tróa a 'na altèsa de 294 méter sura 'l leèl del mar.
Parch faunistich Le Cornelle
Ul Parch faunistich Le Cornelle l'è un parch faunistich fundaa ad Albrèmb ul 19 april dal 1981, a övra del Angelo Ferruccio Benedetti.
Chenereilles (FR-42)
Chenereilles l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-Soleymieux, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 428 méter a 'na altèsa màsima de 749 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chenereilles l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Brand-Nagelberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Crawley
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
1260
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Ferrera (VA)
El paes el gh'ha domà ona frazion, ciamada Mondiscia.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Ferrera (VA) l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Silvareccio
Silvareccio l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Fiumalto-d'Ampugnani, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.82 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 394 méter a 'na altèsa màsima de 1218 méter s.l.m.
Malito
Malito l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 896 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 56 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altilia, Belsito, Dipignano, Domanico, Grimaldi, Paterno Calabro.
Strada voivodal 855
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 39 km.
Carpian (Ghiffa)
Carpian (parnozia local: [kar'pjaŋ] ; italian: Carpiano) l'è ona frazion de Ghifa. La se troeuva a ovest del centro comunal, in de l'entroterra (Ghifa inveci l'è in sul lagh) e arent a la città de Verbania.