cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mur de Gorizia
El mur de Gorizia a l'è stada 'na ringhera fada su in del 1947 per partì la zona de ministrazion italiana de Gorizia con quella sotta ministrazion jugoslava, poeu deventata Noeuva Gorizia. Protegiuda cont di mitrajatris, la divideva la Piazza de la Transalpina a mità e la limitava l'access a la stazion, on temp quella principala de la città. El mur, che 'l divideva a mità ona città in tra el capitalism e 'l socialism, a l'era despess sociaa al mur de Berlin e de facc pocch dopo che i todisch han traa giò el mur a Berlin di esponent del Moviment Social Italian, guidaa del Gianfranco Fini, han provaa a tràll giò cont di picch, ma hinn staa fermaa di forz de l'orden italian.
Domà in del 2004, cont l'ingress de la Slovenia in l'Union europea, el mur de la piazza a l'è staa traa giò, ma la libera circolazion a l'era limitada a la piazza e per entrà in Italia o in Slovenia a l'era necessari mostrà i ducument. Domà in del dicember 2007, cont l'ingress in l'Area Schengen de la Slovenia, a l'è staa possibel viaggià liberament, anca se giamò del 2006 la polizia slovena la controllava no i valich pussee piscinitt.
Montagnac (FR-30)
Montagnac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Mamert-du-Gard, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
Autostrada A406 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Montagnac (FR-30)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 85 méter a 'na altèsa màsima de 288 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montagnac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Torteroeu
Torteroeu (parnonzia local: [tur'trø:] ; italian: Tortorolo) l'è ona frazion del comun lumellin de Med, in de la Provincia de Pavia. El paes el se troeuva a sud-est del center comunal, in mezz ai camp.
Democrazia liberala
La democrazia liberala a l'è la forma de Stat fondada in su la separazion di poder, derivada di Stat liberai del 1800 de solit cont pussee democrazia e Stat social.
Triticum
El Triticum, l'è 'n zèner botànich de la famìa de le Poaceae. L'è 'l zèner endèl quàl gh'è dét el formét (dür e tèner) e 'l far.
Urìgin del nòm
La paròla Triticum, la fà riferimènt a l'operasiù che se fà per separà i grà de formét de la pùla e de la pàia. Triticum el völ dì, "(el cereàl) che bizògna tribià (per püdì cönsömàl)"; isé come el mèi el vé del latì milium, che öl dì "masnàt", cioè, "(el cereàl) che bizògna masnà (per püdì cönsömàl)".
Sistemàtica
La clasificasiù del zèner Triticum l'è cumplicàda e l'è stàda l'ogèt de divèrsi stüde; la clasificasiù de van Slageren l'è chèla piö recente e al dé d'encö l'è acetàda de la piö part dei stüdiùs. En piö, en quach stüdiùs el g'ha sügerìt de ünificà 'l zèner Triticum col zèner Aegilops perchè de spès le spéci de chèsti dù zèner le pöl ibridàs e dà dèle piànte che pöl reprodücìs. Per chèste rizù, se pöl troà dèle citasiù de ótre spéci che aparté al zèner Triticum, che adès i è declasàde al rànch de sotaspéce o asegnàde al zèner Aegilops.
El zèner Triticum el g'ha dét 6 spéci clasificàde en bàze al leèl de ploidìa (cioè al nömer de cromozòmi che gh'è 'ndèl genòma) e a la cumpuzisiù genòmica.
Dò spéci i è diplòidi, có 14 cromozòmi, dò i è tetraploidi có 28 cromozòmi e dò i è ezaplòidi có 42 cromozòmi.
Tabèla de le spéci de Triticum
Nota : Quan che gh'è mìa 'n nòm endèla colòna «nòm popolàr» völ dì che gh'è nisü nòm popolàr per chèla spéce lé.
Alimentasiù
El formét dür e 'l formét tèner i è tra i cereài piö dopràcc per l'alimentasiù de l'òm. El formét dür el g'ha piö tàte proteìne de chèl tèner. Col formét dür se fà sö dele sémole e semolàcc de granülàt gròs cói spìgoi nècc, envéce col formét tèner se fà sö dele farìne de granülàt srotondàt. El formét dür l'è dopràt suratöt per fà sö la pàsta (ma apò a sèrte tìpi de pà), chèl tèner l'è dopràt per fà suratöt el pà e la pàsta a l'öf.
Stória
Le piànte del zèner Triticum i è stàde 'ntra le prìme a éser cultiàde de l'òm. El cèntro de la demestegasiù l'è stat identificàt, dei archeòlogi, en divèrse località 'ntra i mucc de l'Iran e de l'Anatolia, 'nfìna a rià sö la còsta de la Palestina e 'ndèle ài del Tigri e del Eufrate, che pò l'è la zòna che gh'è stat definìt "Mezalüna fèrtil".
Dialett ortes
El dialett ortes l'è on dialett foggian de la lengua napoletana. L'è parlaa a Orta Noeuva e in di canton arent.
Neckargerach
Neckargerach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neckar-Odenwald. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.32 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Dialett ortes
Letteratura
I primm us letterari del dialett ortes gh'è staa grazia al Potito di Pietro (1935-2019), docent de scoeula de la città e member de la ministrazion comunala in tra i agn '70 e i agn '90. In del giornalin de la soa scoeura el publegava di fiab e di cunt in ortes.
Neckargerach
El cümü de Neckargerach el se tróa a 'na altèsa de 137 méter sura 'l leèl del mar.
Dialett ortes
Letteratura
In del 2004 a l'è publegaa Steve na vote, 'na recoeulta de 30 fiabb de la zona de Orta Noeuva, seguii di Cunt del Venerdì Sant.
In del 2013 a l'è publegaa el dizionari del dialett ortes.
Caratteristegh
El dialett ortes l'è part de la lengua napoletana, donca el gh'ha in comun cont el napoletan quasi tutta la struttura lenguistega intrega.
Vocaj
In del dizionari del dialett ortes, la a velarizada l'è rapresentada da la lettera "å", la e muta da la "e" e la e sonora da la "é".
Cagnano Varano
Cagnano Varano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 7.142 abitàncc, 'na superfìce de 158 km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carpino, Ischitella, Monte Sant'Angelo, San Marco in Lamis, San Nicandro Garganico.
Dialett ortes
Consonant
La b al inizi de parola l'è semper doppia. Olter consonant ch'i pòden vess doppi all'inizi de la parola hinn:
L'ortes el gh'ha anca el son sc de "scenza". In del dizionari l'è representaa da "š", ma se gh'è la dopia "s" 'l se scriv "ssc"
Differenz cont el foggian cittadin
El dialett ortes el dopera pussee del foggian la "g" dolza, ad esempi "Agg fat", che in lombard voeur dì "hoo faa", a Orta Noeuva l'è parnonziaa cont la "g" dolza, a Foggia con la "g" dura.
In del dialett de Foggia, la "a" velarizada l'è pussee spantegada e doperada che in del dialett de Orta Noeuva.
Gh'hinn anca di differenz de gener di paroll, compagn de zinne ("canton") che a Orta a l'è femminin, a Foggia mascolin.
Floure
Floure l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Capendu, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.25 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 69 méter a 'na altèsa màsima de 384 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Floure l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Druillat
Druillat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Pont-d'Ain, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.72 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 232 méter a 'na altèsa màsima de 343 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Druillat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Gnadenwald
Gnadenwald l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70311.
Goumoens-la-Ville
Goumoens-la-Ville a l'è staa un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 7.27 km² e in del 2010 al gh'eva una popolazion de 660 abitant.
In del mes de mars del 2010 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Eclagnens, Goumoens-la-Ville e Goumoens-le-Jux han acetaa de fundiss insema per furmà un cumün ünegh ciamaa Goumoëns. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
El cumün de Goumoens-la-Ville al se tröva a una altitüden de 618 meter sura al livel del mar e, quand che 'l faseva cumün desperlü, l'eva tacaa ai cumün de Echallens, Eclagnens, Goumoens-le-Jux, Penthéréaz, Saint-Barthélemy e Villars-le-Terroir.
Rosa de Lima
thumb|right|200px|Rosa de Lima (1586-1617) Rosa de Lima o Rosa de Santa Maria l'è nassüda a Lima cun el num de Isabel Flores de Oliva el 30 d'april del 1586 e l'è morta in de la istessa cità el 24 d'agust del 1617.
In del 1671 l'è staia canunisada dal Papa Clement X
Hirtenberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Montaren-et-Saint-Médiers
Montaren-et-Saint-Médiers l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Uzès, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.42 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 83 méter a 'na altèsa màsima de 274 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montaren-et-Saint-Médiers l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Mont-Dauphin
Mont-Dauphin l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Guillestre, del circondàre (arrondissement) de Briançon e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 0.58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 898 méter a 'na altèsa màsima de 1035 méter s.l.m.
309
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Campdulscin
Campdulscin o Candulscin (nom ufizial in talian: Campodolcino; in tudesch storich: Gampolschin) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Madésan, Piür, San Giacum e Mesocco (CH-GR).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Campdulscin l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Ferrovia Milan-Ass
miniatura|drita|Mappa de la ferrovia La ferrovia Milan-Ass l'è 'na ferrovia che la conliga la stazion de Milan Cadorna a la stazion de Canz-Ass, in del comun de Canz ma in posizion bona de servì el comun de Ass, de chi el nomm. L'è doperada del servizzi ferroviari suburban de Milan e di treni regionai lombard de la Trenord e gestida de la FerrovieNord.
Castelnoeuv
Varda anca: Castelnuovo e Castelnovo.
Stazion de Altomünster
La Stazion de Altomünster a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia.
Vilamalla
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Bibliotecca al Parch
La bibliotecca al Parch l’è una bibliotecca de Milan che la se trœuva dedent del Parch Sempion, ben arent a la statua del Napoleon quell de trii.
Insemma al Bar Bianch a l’è staa vun di duu edifizzi faa sù ind el 1954 per la trienal de Milan quella de des.
Carattaristegh
L’edifizzi el gh’ha ona pianta a forma de arch – ind el defœura a l’è faa pussee a fœusgia de serc; ind el dedent el regorda ona spiral. Ben carattaristegh a l’è la coverciura de calcestruzz armaa che la ven sù del dedent de la construzion e l’è tegnuda in pee de trii montant a sezion triangolar; i mur hinn faa intregament de vider.
Dedent la bibliotecca la gh’ha ona superfizza complessiva de 450m2 e l’è despartida ind la zonna de lecciura de desora invers el zenter de l’edifizzi, e ona zonna per menàss inanz e indree arent al mur pussee esterna.
Progettaa dij architett Ico Paris e el Silvi Longh – vuttaa de l’ingegnee Luis Toniett – l’edifizzi l’è decoraa de di picciur e depenc del Brunn Munee e Maver Reggian e de ona scultura fada del Franzesch Somain.
Sava (fiüm)
La Sava l'è 'n fiöm che nas en Slovenia e 'l streèrsa pò a la Croàsia, la Bosnia e Erzegovina (la sègna el sò cunfì setentriunal) e la Serbia. L'è giü dei piö gròs aflüèncc del Danubio endel quàl la se sböta a Belgrado. El pont de partènsa de la Sava l'è cunsideràt per tradisiù la conflüènsa 'ntra la Sava Dolinka e la Sava Bohinjka, de le bànde de la citadìna de Radovljica. De lé 'nfìna a 'l pónt endoche la se sböta endel Danubio l'è lónga 945 km ma semai che se cunsìdera apò el piö lónch dei dù fiöm conflüèncc, la Sava Dolinka, la longhèsa totàl l'è de 990 km. I sò aflüèncc (i piö gròs i è: Drina, Bosna, Kupa, Una, Vrbas, Lonja, Kolubara, Bosut e Krka) i drena le àive de 'n area granda 95.719 km² che la töl dét 'na bùna part de le Alpi Dinariche. Le cità piö 'mportànte che la streèrsa i è: Kranj, Lubiana, Zagabria, Sisak, Slavonski Brod, Brčko, Sremska Mitrovica, Šabac, Obrenovac e Belgrado.
Chaponnay
Chaponnay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Symphorien-d'Ozon, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
Defensor (folball)
El defensor l'è, in del folball, el sgiugador de moviment che 'l gh'ha 'me roeull central el protesger la squadra de l'ofensiva di aversari.
Travedona
Travedona o Trevedona (parnonzia local: [treve'dunɛ] ; italian: Travedona) l'è ona frazion del comun varesott de Travedona-Monaa. El paes a l'è staa on comun independent fina al 1927. Al temp di piev a l'era dent a la Piev de Brebbia. A Travedona gh'è la sede del comun.
Chaponnay
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 192 méter a 'na altèsa màsima de 367 méter söl leèl del mar.
Akhmednabi Akhmednabiyev
Akhmednabi Omardibirovich Akhmednabiyev (in russ: Ахмеднаби Омардибирович Ахмеднабиев; Karata, 29 dicember 1958 – Semender, 9 luj 2013) a l'è staa on giornalista russ, vicedirettor del settimanal independent Novoye Delo.
El 9 luj 2013, ai 7 or de mattina, a l'è staa mazzaa a colp d'arma de foeugh foeura de la soa cà de Semender, on sobborgh de Machačkala, in Daghestan
El sò nomm a l'éra in d'ona lista di critegh di forz de l'orden locai, per avè denonziaa i abusi di dirizz uman e avè defenduu i musulman.
Gesa de San Carlo (Pos'ciav)
La Gesa de San Carlo a l'è una gesa catolega de Pos'ciav, in la frazzion de San Carlo, che la dipend de la diocesi de Coira.
Caspösg
Capösg (nom ufizial in talian: Caspoggio) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Coluche
Coluche, nasìd Michel Gérard Joseph Colucci (Paris, 28 d’utùber 1944 - Opio, 19 de giügn 1986) l'è stài un cantánt, atur còmic de cinema e teáter, francés.
Caspösg
A l’è tacaa a Sgesa, Lanzada, Muntagna e La Tur.
Gesa de San Carlo (Pos'ciav)
L'è stada fada su in del secol quell de XVII, in del 1740 ghe meten su la capella a Nord e in del 1937 ghe slonghen la navada, inscì de fàlla deventà 'na parochia in del 1941.
Coluche
Biugrafia
Nasüd a Paris el 28 d’utùber 1944, da 'na famiglia italiana de Frosinone, a 26 ann el cumencia a laurà cume còmic e a fàss ciamà Coluche. L'é cungusüd per i so mesàgg a dùpi sèns, un po’ vulgàr, ma sensa mài una finalità murbùsa.
Caspösg
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Capösg l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Coluche
Biugrafia
L'è mort in d'un incident in moto, el 19 de giügn 1986. Da la sò tragica fiìn, el sò amìs e cantant Renaud, l'ha incìs el dìsc Putain de camion ('Ste pütana de camion).
Sisiän
Sisiän (nom ufizial: Siziano) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Coluche
Risturànt del cör
Coluche l’è anche cunusüd per i famusìsim Risturànt del cör (Restos du coeur): in del 1985, insema a Frà Pèder (Abbé Pierre) l’ha fundàd un’Asuciasiòn de risturant che cateva sü el mangià e i vestìd e gh’ià deva ai barbòn, ai sensa tètt, e a tütt i pòver in generàl.
Sisiän
Al cunfìna coi comün de Burnasch, Carpian (MI), Lacciarella (MI), Landrian, Locaa Triulz (MI), Piev (MI), Vidigülf.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Sisiän l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Coluche
Risturànt del cör
Tüti dü i disèven: "I’eren no d’la stesa part, ma i cerchéven el stèss port. N'étaient pas du même bord, mais cherchaient le même port."
Szulimán
a l'è un comun del Distret de Szigetvár, cont una popolazzion de abitant.
Aegerten
Aegerten a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Biel/Bienne, region aministrativa del Seeland, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.1 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Scoppito
Scoppito l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 2.757 abitàncc, 'na superfìce de 53 km² e 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Antrodoco (RI), Fiamignano (RI), L'Aquila, Tornimparte.
Aegerten
El cumün de Aegerten al se tröva a una altitüden de 437 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Studen, Jens, Port, Brügg, Schwadernau.
Storia
Aegerten l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1225 col nom de villa Egerdon.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Bovino (FG)
Bovino l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 3.991 abitàncc, 'na superfìce de 84 km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accadia, Castelluccio dei Sauri, Deliceto, Orsara di Puglia, Panni.
324
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
310
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Coluche
Risturànt del cör
- Coluche e Frà Pèder
I so citasiòn
"Pègg che un sasìn in d’la scarpa l’è un gràn de sàbia in del preservatìu."
- Coluche
"L'amur l’è orb, gh’è apèna da palpà."
"Per evità de véggh di fiöi, fé l’amùr cun vòsta cügnada, insì g’avarì apena di neùd."
Hochleithen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Goumoens-le-Jux
Goumoens-le-Jux a l'è staa un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 1.29 km² e in del 2010 al gh'eva una popolazion de 43 abitant.
Ferrovia del Brenner
La  a l'è 'na ferrovia italiana a  longa  km.
Verta del, la serviss i regionn e l'è de proprietà de.
Arganda del Rey (metropolitana de Madrid)
Arganda del Rey  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Primitiva (matematega)
In matematega la primitiva de 'na dada fonzion a l'è 'n oltra fonzion che se derivada la da indree la fonzion de partenza.
Arganda del Rey (metropolitana de Madrid)
Servizzi
Biliettaria automatica
Goumoens-le-Jux
In del mes de mars del 2010 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Eclagnens, Goumoens-la-Ville e Goumoens-le-Jux han acetaa de fundiss insema per furmà un cumün ünegh ciamaa Goumoëns. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
El cumün de Goumoens-le-Jux al se tröva a una altitüden de 585 meter sura al livel del mar e, quand che 'l faseva cumün desperlü, l'eva tacaa ai cumün de Bavois, Eclagnens, Goumoens-la-Ville, Oulens-sous-Echallens e Penthéréaz.
Moos (DE-BW)
El cümü de Moos el se tróa a 'na altèsa de 393 méter sura 'l leèl del mar.
Autostrada A410 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Vilamaniscle
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Neckarzimmern
Neckarzimmern l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neckar-Odenwald. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.18 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neckarzimmern el se tróa a 'na altèsa de 160 méter sura 'l leèl del mar.
Trobas
miniatura Trobas (italian: Trobaso) a l'è vuna di tanti frazion de la città de Verbania. La frazion la se troeuva a nord del center comunal, arent al riaa San Bernardin, in su la strada che la va dent a la Val Granda.
Rakousy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.
Étrez
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 197 méter a 'na altèsa màsima de 229 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Étrez l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Montbrand
Montbrand l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aspres-sur-Buëch, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 25.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 846 méter a 'na altèsa màsima de 1728  méter s.l.m.
Lussery-Villars
Lussery-Villars a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.65 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Lussery-Villars al se tröva a una altitüden de 494 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Cossonay, Daillens, Dizy, Eclépens, La Sarraz, Penthalaz.
Wollerau
El cumün de Wollerau al se tröva a una altitüden de 514 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Feusisberg, Freienbach, Hütten (ZH), Richterswil (ZH).
Stazion de Milan Lancetti
La Stazion de Milan Lancetti l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de Milan. L'è in sul passant ferroviari de Milan e l'è collegada ai stazion de Bovisa-Politecnich, Villapizzon e Porta Garibaldi.
Storia
La Stazion de Lancetti l'è stada attivada el 21 de dicember 1997 insemma a la prima tratta del passant ferroviari da Bovisa a Porta Venezia. El 30 de magg 1999, cont l'attivazion del ramm Certosa, la deventa stazion de diramazion.
Moviment
La stazion a l'è servida di lign S1, S2, S5, S6, S12 e S13 del servizzi ferroviari suburban de Milan, cont ona frequenza de 'n treno ogni cinch menut circa.
Interscambi
Fermada del tram (Lancetti, Linia 2) Fermada del filobus (Lancetti, Linia 92)
Servizzi
Biliettaria automatega Scal mobil
Temperadura de l'aria
In fisica de l'atmosfera e meteorologia la temperadura de l'aria a l’è la temperadura de l'atmosfera terrèstra o de on qualsessìa alter pianètta.
Fattor de che la temperadura de l'aria la dipend
La temperadura de l’aria, la dipend de tanti fattór, sia astronòmich compagn de l’angol che i ragg solar riven giò al soeul, l’eccentricità de l’òrbita, el mòto de rivoluzion e quèll de girament, sia geografegh (distanza del mar, corrent marin, i montagn, la vegetazion.
Irradiazion
L’aria arenta al soeul, la se scalda come che ‘l soeul el ghe ced el sò calor per convezion e irradiazion (radiazion terrèstra) e de manera trascurabil per mèzz de l'assorbiment de la radiazion solar. E quèst a l'è perchè la radiazion terrèstra a differenza de quèlla solàr l’è fada su soratùtt de ragg infraross che vegnen surbìi del vapor d'acqua atmosferegh.
El strat di nivol el fà aumentà l’assorbiment de la radiazion terrèstra ma el blòcca anca la radiazion solar incidenta.
Latitudin e stagion
In depertùtt in su la Tèrra la quantitàa de energia che la riva giò la dipend de:
E quèj fattor chì dipenden de la latitudin e de la stagion.
Altèzza
S’a se va su in quòta la temperadura la se sbassa, quèst l’è inscì perché:
Mòti verticaj
On massa de aria che la va su la se infreggia a caosa de:
Per quèlla resón chì a se parla de aria stabil quand che 'l gradient vertical de l'aria a l’è minor de -1°C /100m, se de nò l’è instabil. De fàtt quand che l’aria l’è stàbil, ona massa d’aria che la vorariss anda su la se infrèggia per raffreddament adiabategh pussée a la svèlta de l’aria che la gh’è intorna. De già che l'aria la gh’hà besògn, al fin de andà su, de vèss pussée calda de quèlla che la gh’è intorna, manemàn che se va su la ven inveci semper pussée rispètto a quèlla che gh'è intorna e la tend a stà de bass e inscì i mòti verticaj laoren minga.
I mòti verticàj poden vèss de origin orografica(quèj che l’aria la gh’hà de andà su per fòrza quand che l’incontra ona cadèna montagnosa), oppur frontàj (se compagnen i front meteorològich), o ancamò correlàa cont i àrej de alta e de bassa pression. A se ingeneren di mòti ascendent in di àrej de bassa pression, vicevèrsa discendent in quèj de alta.
Hochneukirchen-Gschaidt
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Montclus (FR-30)
Montclus l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pont-Saint-Esprit, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
Temperadura de l'aria
Turborenza
In di prìmm chilometer de atmosfera terrèstra i scambi de calor tra el soeul e i strat de sora succeden per via de la messedada grazie ai vòrtes (cioè a la turborenza). I vòrtes pòden vèss de origin meccanica, o ben per via de l’attrito de la grinzositàa del soeul oppùr de origin tèrmica (o ben caosàa di differenz de temperadura tra i vari sit per via de la divèrsa esposizion del soeul ai ragg del sol). De sòlit gh’è pussée turborenza quand che a gh’è pussée instabilitàa atmosferega. E grazie a la turborenza el calor sensibil e quèll sconduu a vegnen menàa in orizzontal ma anca in verticàl.
Montclus (FR-30)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Temperadura de l'aria
Advezion
L’advezion a l’è quand el vent el mena de l'aria (pussée calda o pussèe frèggia de quèlla che la gh'era prima) sora on sit. I advezion hinn l’ùnegh fenòmen bon de cambià la temperadura del'aria in de la libera atmosfera lontana del soeul indoe de escursion tèrmica ghe n'è quasi nagòtt (o ben de là del strat limit planetari). I advezion pòden vèss cald o frègg a segonda che menen de l’aria calda oppùr de l'aria frèggia.
Montclus (FR-30)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 76 méter a 'na altèsa màsima de 329 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montclus l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Biccari
Biccari l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 3.031 abitàncc, 'na superfìce de 106 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alberona, Castelluccio Valmaggiore, Celle di San Vito, Faeto, Lucera, Roseto Valfortore, Troia.
Stazion de Kleinberghofen
La Stazion de Kleinberghofen a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia.
Temperadura de l'aria
Umidità del soeul
I soeul ùmed gh’hànn 'na capacità tèrmica maggiora de quèj sùcc, che inveci se scaldèn pussée in prèssa de quèj ùmed e se infrèggen pussée a la svèlta de nòtt.
Albedo del soeul
I soeul pussée scur i surbissen pussée radiazion solar (perchè 'l sò albedo l'è pussée bass) de quèj ciàr che al contrari ne riflètten la pupart.
Coerenza del soeul
I soeul minga tròpp coerént compagn di sabbi riéssen a menà pusseé facilment in profondità el calor rispètt ai soeul pussée compàtt.
Presenza de la vegetazion
I soeul rocciós, a parità de quantità de calor ricevùu de sol se scalden pussée in prèssa di soeul quattàa de vegetazion.
Influenza del mar
El mar el migliora el clima (perch 'el redùss i escursion tèrmich annuàj e diùrni); quèst perché la capacità tèrmica del soeul a l’è molto pussée pìccola de quèlla del mar e ’l terrèn el rièss a muggiàgh su la radiazion ricevuda domà ind on strat suttìl. De sorapù, gh’è di corrent ind l’acqua, perchè l’acqua pussée salada (che la siventa salada soratùtt in superfice per via del svaporament) la tend a ‘ndà giò perché l’è pussèe pesanta inscambi quèlla pussée frèccia de sòta la ven de sora. On alter lavorà important l’è svòlt di corrent di oceani che menen el calor de ona part a l’altra de la Tèrra.
Influenza di montàgn
I temperadùr màssim d’invèrna hinn pussée bass giò in di vall che sora i fianch di montaàgn 'doe 'l picca el sol perchè l’aria calda la tend a ‘ndà su in alt e quèlla frèggia a ‘ndà giò de bass. I montagn fànn el sò mestèe domà in presenza de vent déboj, perché s’a gh’è di vent fòrt quèj chì dòminen rispètt ai mòti determinaa di montagn (mòti orografich) apèna despiegàa.
Svaporament e condensa
El svaporament, per capità el gh’hà besògn de energia (che a se ciama calor sconduu de vaporizzzazion). La condensa inveci a l’è on procèss che ‘l dà l'istèssa energia. Donca el procèss de svaporament el sbassa la temperadura de l’aria, el contrari el succéd in del caso del procèss de condensa.
Nivoléri
I nìvol hinn bònn de surbì pussèe radiazion terrèstra rispètt a l’atmosfera, ancasì i riflètten la radiazion solà donca ghe dànn contra del riscaldament de sol, ma anca del raffreddament in cors de la nòtt caosàa de la dispersion in del spazzi de la radiazion terrèstra inscì de redù l’escursion tèrmica.
Pioeuva
La pioeva la fà sbassà la temperadura per via del sò svaporament, de già che quand che l’acqua la svapora la gh’hà besogn de tràgh via de l’energia a l’aria che gh’è intorna (ciamada calor scondùu de condensa).
Fattor che influenzen el ciclo giornader
I fattor che influenzen l’evoluzion diurna de la temperadura hinn:
Ciclo annual de la temperadura de l’aria
Compagn che in del ciclo giornadér, la temperadura massima la riva pussèe tard rispètt al mes de massima radiazion solà, in del’istèssa manera la temperadura minima la succed pussèe tard rispètt al mes de minima radiazion solà (e quèst a l’è inscì per via del calor mucciàa denter ind la superfice terrèstra e poeu cedùu manemàn.
Kotenčice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Caseli Landi
Caséli Landi (o apéna Caséli, Caselle Landi in Italian) l'è un cumün d'el sud de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 0 abitant (dàto del  ). El se tröva in de la Basa Val Padana sü la spunda sinistra del Po.
thumb|left|300px|El Castél Nöu, sécul XVII
L’è püsée visìn a Piasensa che a Lod. L'ativitá principal de laurá l'é l'agricultüra, ma gh'é ánca un quál artigián e un para de imprese d'edilìsia.
Storia
Prima de diventá pruprietá di Marchés Landi, in d'el 1262, el se ciaméva Caséli del Po, e prima amó Caséli Vécc.
L'è semper stái sü la spunda déstra del Po, ma a la fìn del 1500 i'hann deviáa el fiüm a causa d'i straripamént, e Caséli el s'è truá sü la riva sinistra, in teritóri lumbárd.
L'ha mantegnüd la Diocesi e l'Aministrasión piasentina fin al Cungréss de Viena, 1815.
Al center del paés, ghé dü castéi, ciamád Castell Vécc e Castell Nöu; quell vécc l'è decrépit e disabitád. Quell nöu, de pruprietá del Marchés Manfredi Landi, l'é abitád amò incö da tre famiglie.
La cesa l'é dedicada a la Madona Asunta, e l'è del secul XVII.
Ligamm de föra
Sitt üficial de Cumün
328
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Castel (SO)
Castel (nom ufizial in talian: Castello dell’Acqua) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Sciür, Punt, Tej.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Castel l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Syřenov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.
Scontrone
Scontrone l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 595 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 28 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alfedena, Barrea, Castel di Sangro, Montenero Val Cocchiara (IS), Roccaraso.
325
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Us'cion
Us'cion (parnonzi locai: [ys't͡ʃuŋ], [ys't͡ʃoŋ] o [yʃ't͡ʃoŋ] ; italian: Uschione) l'è vuna di frazion de la città de Ciavenna, in de la Provincia de Sondri. A l'è on paes de montagna on poo lontan del center comunal: per rivàggh besogna passà per Prada e ciappà on senterin in tra i mont. Al dì d'incoeu a Us'cion ghe viv poca gent.
Fontanès-de-Sault
Fontanès-de-Sault l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Canton de Belcaire, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.29 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 660 méter a 'na altèsa màsima de 1600 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Fontanès-de-Sault l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vilanant
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Mühlhausen-Ehingen
Mühlhausen-Ehingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Costansa. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.82 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Mühlhausen-Ehingen el se tróa a 'na altèsa de 473 méter sura 'l leèl del mar.
Cargèse
Cargese l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Deux-Sevi, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 45.99 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 705 méter s.l.m.
Pizz del Diavol (Tenda)
El Pizz del Diavol a l'è un mont di Alp Orobie volt 2'914 m.i.s.l.m, sita in sul confin in tra la provincia de Bergom e quella de Sondri, che 'l spartiss la vall Brembana, la vall Seriana e la vall d'Ambria, tributaria de la Valtolina. El gh'ha arent 'n alter pizz, ciamad Diavolin, che l'è volt 2'810 meter e l'è ciamad el Cervin di Orobie perchè 'l regorda i forme de quell mont. Ol prim om che gh'è rivad a rampà su su che mont ché l'è stad l'Antonio Baroni, che l'iva una guida alpina. Semper lu, l'ha dervid tance vie de scalada su le Orobie.
José María Arguedas
José María Arguedas Altamirano (nassüü el 18 de genar del 1911 a Andahuaylas - murüü el 2 de dicember del 1969 a Lima) l'è stà un scritur peruvian.
Ferrovia succursale dei Giovi
La  a l'è 'na ferrovia italiana a  longa  km.
Verta del, la serviss i regionn e l'è de proprietà de.
Hochwolkersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bellmund
Bellmund a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Biel/Bienne, region aministrativa del Seeland, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Bellmund al se tröva a una altitüden de 499 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Hermrigen, Ipsach, Jens, Merzligen, Port, Sutz-Lattrigen.
Storia
Bellmund l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1107 col nom de Bellus mons. In del 1228 l'è staa menziunaa col nom de Belmunt.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Sum
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Bastida, Cava, Zinasch.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Sum l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Martherenges
Martherenges a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 0.83 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Martherenges al se tröva a una altitüden de 767 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Chapelle-sur-Moudon, Moudon, Sottens.
Autostrada A430 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Neunkirchen (DE-BW)
Neunkirchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neckar-Odenwald. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Lindsay Kemp
Lindsay Kemp, nasìd a South Shields (Gran Bretagna) el 03 de màgg 1938, l'è un famusìsim atur, regista, e suratütt mimo inglés.
Gries am Brenner
Gries am Brenner l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
330
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Gries am Brenner
El sò codes statistegh l'è 70313.
Santo Stefano di Sessanio
Santo Stefano di Sessanio l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 116 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barisciano, Calascio, Carapelle Calvisio, Castelvecchio Calvisio, Isola del Gran Sasso d'Italia (TE), L'Aquila.
Studenec (Liberec)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.
Plaza de Castilla (metropolitana de Madrid)
Plaza de Castilla  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria automatica
Stazion de Erdweg
La Stazion de Erdweg a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia.
Évosges
Évosges l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Rambert-en-Bugey, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Évosges l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Chaponost
Chaponost l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Genis-Laval, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.32 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 180 méter a 'na altèsa màsima de 336 méter söl leèl del mar.
336
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Vilaür
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Sigaretta
Ona  sigaretta  l'è on cilindrett de palpee con dent vergòtt de fumà, normalment tabacch, ma di voeult marijuana, in del cas a l'è ciamada storgion, o alter droeugh.
Hof am Leithaberge
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Lago (metropolitana de Madrid)
Lago  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria automatica
339
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Apucaliss Capitel Ses
Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Ses
1E huu vedüü quand el berìn l'ha dervii vün di sètt sigìj, e huu sentii vün di quater vèss vivént disend cuma un son de trun: «Vegn». 2E huu vedüü, e varda, un bianch cavall, e lü che 'l s'en seta giò avendugh un arch e la gh'è dada una curona e l'è vegnüü föra vingend e perchè 'l vingèss.
5E quand l'ha dervii 'l tèrz sigìll, huu sentii 'l tèrz vèss vivént disend: «Vègn». E huu vedüü, e varda, un négher cavall, e lü che 'l s'en seta giò avendugh un giúv in de la sua man. 6E huu sentii cuma un vús in del mèzz di quater vèss vivént hann dii: «Un chéniz de furmént per un denari, e trii chéniz d'ordigh per un denari, e l'oli e 'l vin te fasèsset no maa».
7E quand l'ha dervii 'l quart sigìll, huu sentii una vús del quart vèss vivént disend: «Vègn». 8E huu vedüü, e varda, un cavall vérd, e lü che 'l s'en seta giò, el sò nomm [l'era] la Mort, e l'Ades el vegniva 'dree cun lü, e 'l gh'era dada auturitaa sül quart de la tèra, per mazà cunt una spada e cunt una famm e cun [la] mort e di bestì de la tèra.
9E quand l'ha dervii 'l quint sigìll, huu vedüü suta l'altar i anemm de [quij che eren] mazaa per via de la parola de Diu e per via de la testimunianza che gh'aveven. 10E hann criaa cunt una granda vús, disend: «Fin a quand, el Signúr, sant e vér, te giüdeghee no e te vendichet el noster sangh de quij che stann de cà sü la tèra?». 11E l'era daa a lur, a ognidün, una bianca tünega, e l'era dii a lur che requiàssen ancamò un pocch témp, fin che füssen cumpletaa i lur culégh e i lur fradèj che stann per vèzz mazaa cuma anca lur.
12E huu vedüü quand l'ha dervii 'l sèst sigìll, e l'è sücèss un gran teremòt, e 'l suu l'è devegnüü négher cuma un sacch de cavèj e l'intréga lüna l'è devegnüda cuma sangh, 13e i stèll del cél hann burlaa giò a la tèra, cuma un figh el büta i sò figh ghèrb quand l'è scoss d'un gran vént, 14e 'l cél l'è staa smezaa cuma un liber burelaa e ogni muntagna e ìsula hinn staa moss di sò lögh. 15E i rè de la tèra e i grand e i capitànn e i sciúr e i putént e ogni sèrv e omm liber s'hinn scundüü in di grott e in di prèj di muntagn 16e disen a i muntagn e prèj: «Burlee giò sü di nünch e scundiim de la fàcia de lü che 'l se seta giò sül tronu e de l'ira del berìn, 17perchè l'è vegnüü 'l gran dì de la lur ira, e chi 'l pò stà sald?»
Alabama
200px|right|thumb|Bandéra de l'Alabama 200px|right|thumb|Segèl de l'Alabama
Vilobí d'Onyar
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Mex (VD)
Mex a l'è un cumün svizzer del distret de Gros-de-Vaud, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.90 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Fontcouverte (FR-11)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Fontcouverte l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Wangen (SZ)
Wangen a l'è un cumün svizzer del distret de March, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.86 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Mex (VD)
El cumün de Mex al se tröva a una altitüden de 482 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bussigny-près-Lausanne, Crissier, Sullens, Villars-Sainte-Croix, Vufflens-la-Ville.
President di Stat Unii
El President di Stat Unii (President of the United States o POTUS in ingles) l'è 'l capo de Stat e capo del governo di Stat Unii. L'è elegiuu ogni 4 agn dal Consili Elettoral di Stat Unii, a sò voeulta elegiuu di cittadin. El pò vess elegiuu domà per du mandaa.
I sò roeul hinn daa da la Costituzion di Stat Unii, e 'l gh'ha de esercità el poder esecutiv in del respett de la Costituzion. El pò anca vetà ona legg del Congress di Stat Unii, dà l'indult e la grazia ai condannaa e nominà di fonzionari federal.
Da quand che l'è stada publegada la Costituzion, 42 person han tolt la Presidenza, in 55 mandaa da 4 agn. El Grover Cleveland l'è consideraa sia president quell de 22 che de 24 perchè l'ha faa minga du mandaa consecutiv.
Mühlingen
Mühlingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Costansa. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.67 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Mühlingen el se tróa a 'na altèsa de 625 méter sura 'l leèl del mar.
Wangen (SZ)
miniatura|manzína|El lach de Zürigh e la frazzion de Nuolen de Wangen El cumün de Wangen al se tröva a una altitüden de 424 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Galgenen, Rapperswil-Jona (SG), Lachen, Schübelbach, Tuggen.
Vermont
right|thumb|300px right|thumb|300px El Vermont a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 24.923 km² e una pupulaziun de 621.394 abitant.
Wangen (SZ)
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:.
Vermont
A l'è tacaa a nord al Canada, a ovest al stat de New York, a süd al Massachusetts, a est al New Hampshire.
La capital a l'è Montpelier (8.035 abitant); la cità püssee pupulada del stat a l'è Burlington (38.889 abitant).
Storia
El Vermont a l'è staa amiss in de l'Üniun in del 1791, prim stat dopu di tredes stat fundadur.
Urganizaziun pulitiga
El Vermont al gh'ha 3 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Ascoli Satriano
Ascoli Satriano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 6.359 abitàncc, 'na superfìce de 334 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Candela, Castelluccio dei Sauri, Cerignola, Deliceto, Foggia, Lavello (PZ), Melfi (PZ), Ordona, Orta Nova, Stornarella.
Burgheim
Burgheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neuburg-Schrobenhausen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 49.73 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Burgheim el se tróa a 'na altèsa de 404 méter sura 'l leèl del mar.
Vergan
Vergan (parnonzia local: [var'gøk]; parnonzia a Borbanee: [var'gøŋ] ; italian: Vergano) a l'è ona frazion del comun de Borbanee, in de la Provincia de Novara. El paes el se troeuva a ovest del center comunal, in su la strada che la va invers Magiora. A Vergan a gh'è on castell che l'è staa faa su in tra el XIII e 'l XIV secol per la fameja Torniell. La notizia de l'esistenza del castell (reportada de l'istoregh Azario) a l'è anca la prima de l'esistenza del paes de Vergan, che l'è staa on comun indipendent del 1897 fina al 1927.
Apricena
Apricena l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 13.638 abitàncc, 'na superfìce de 171 km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lesina, Poggio Imperiale, Rignano Garganico, San Marco in Lamis, San Paolo di Civitate, San Severo, San Nicandro Garganico.
346
Necrulogi
Un an indrée / Un an dapress
Autostrada A432 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Cardo-Torgia
Cardo-Torgia l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Santa-Maria-Siché, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.88 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 230 méter a 'na altèsa màsima de 680 méter s.l.m.
Svojek
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.