cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spiciola
Tandem
El tandem l'è una spiciola per dò persone. El gh'ha duu para de padai, e i ciclista i se seten vun dedree a l'alter. El manubri l'è controlad da quell setad de denanz.
Spiciola da Corsa
La spiciola da corsa l'è faita in manera da vesser plussee svelta d'una spiciola normala, cun i rœde plussee sutile, un telar inlijerid (presempi fait in alumini o fibra de carboni), e 'l manubri bass faut a coren. I spiciole de cursa i gh'hann de andar adree al regolament de l'Union Ciclistega Internazionala (UCI). I telar plussee linjer, faits de carboni e titani, i riven a pesar anca manch d'un chilo.
Brolo
Brolo l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Messìna, endèla la regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 60 km a òvest de Messina e a 130 km a èst de Palermo. Brolo 'l cunfìna cói cümü de: Ficarra, Naso, Piraino, Sant'Angelo di Brolo.
Fuendetodos
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Aigen im Ennstal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Mazz
Mazz (nom ufizial in talian: Mazzo di Valtellina) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Grosut, Mòn (BS), Tuv, Verv.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Mazz l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Oson
miniatura|300px|L'Oson arent a Castell. L 'Oson (olt mantoan: [u'zu]; mantoan: [u'zuŋ]) l'è on riaa lombard. El scorr in de l'Olt Mantoan: el nass arent al Castell, per rivàggh denter al Minsc despoeu 35 km, arent a Curtaton. Denter al fiumm poeudom trovà di lusc, di alborell e di vairon. El traversa i comun de Castell, Scereseri (frazzion de San Martin) e Castellucch.
Strinon
El strinon (in grafia fonetega bressana strinù) a l'è una salamella tipega de la zona de Bressa, soratut de la Vall Camonega. Cosuda in su piastra o in su la bras, el so nom el vegn de strinà, termen tipegh oriental per brusà, almen fina a fà cambià color..
El so impast l'è de carna de porscell, cont anca sal, pever, aj, cannella, nos moscada, ciod de garofen e vin. El gh'ha de vesser tajad fresch per la longhezza e mitud a coeuser, squasi a brusàll. L'è poeu servid con el pan, in del tradizzional pan e strinon de la zona.
Stazzion de Guglionesi-Portocannone
La  a l'è 'na stazzion de la ferrovia Campobasso-Termoli, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazzion a l'è servida de 'n para de cobie de treni al dì del 2020, in contrat de servizzi coi region interessade.
Strada de segonda class 305
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 37.5 km.
Putenza (fisega)
La putenza l'è definida cume 'l lavur (L) cumpii int l'ünità de temp (t):
In bas al principi de l'egualianza intra lavur e energia, la putenza la misüra ancasì la quantità d'energia scambiada int l'ünità de temp, int un qualsessìa prucess de trasfurmazion: mecanegh, eletregh, termich o chimegh.
Int el cas de l'energia mecanega (lavur), la putenza la curispond anca al prudut de la forza per la velocità del pont indè che l'è aplicada e, int el cas di mot rutatori, al prudut de la cùbia (o mument d'una forza) per la velocità angulara
Frontignan
Frontignan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Frontignan, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 31.72 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 223 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Frontignan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Innsbrucker Platz (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Yebra
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Innsbrucker Platz (metropolitana de Berlin)
Interscambi
A gh'è di interscambi con
Rozseč (Žďár nad Sázavou)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Spartacus: War of the Damned
Spartacus: War of the Damned (in lombard: Spartacus: La Guéra dal Dannò) l'è una seri televisiva americana dal 2013, mandada in onda dal canal Starz, incentrada sui gesta da Spartacus, gladiatur trace interpretò da l'atür Liam McIntyre. L'é ül pruseguiment da la serie televisiva Spartacus: Vengeance.
Saint-Antonin-sur-Bayon
Saint-Antonin-sur-Bayon l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Trets, del circondàre (arrondissement) de Aix-en-Provence e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 277 méter a 'na altèsa màsima de 1015 méter s.l.m.
Bob Menendez
El Bob Menendez (New York, 1º sginer 1954) a l'è un statunitens, senator del.
Taverna
Taverna l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 2.668 abitàncc, 'na superfìce de 132 km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albi, Aprigliano (CS), Colosimi (CS), Cotronei (KR), Fossato Serralta, Mesoraca (KR), Parenti (CS), Petilia Policastro (KR), San Giovanni in Fiore (CS), Sorbo San Basile, Zagarise.
Strada de segonda class 306
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 5.5 km.
Mangià de portà via
El mangià de portà via a l’è el magià compràa in di ristorant o alter esercizzi pubblich de produzion e vendita, che el cliént l’intenda  a consumàll in d’on’altra part, a la ca’ soa  oppur  ‘me mangià de strada.
Cultur gastronòmich
In di vari paes el ven propòst, despèss, segond i usanz de la cultura gastronòmica local. Inscì gh’hinn i take away(che in lengua inglesa el voeur dì portà via) de hot dog, hamburger e patatìnn in di Stat Unìi, inveci in Italia a gh’hinn i pizzerij de portà via, i local de magià fàa su a tochèj de portà via e, in del cors del temp, anca di locaj de pasta succia de portà via e locaj de cusina di alter paes (Cina, Giappon, Grecia, ecc.). In Italia, l'attivitàa di ristorant senza el portà el mangià al tàol con la preparazion de mangià de portà via a l’è classificada de l'ISTAT con il còdez statistegh 56.10.20 de la classificazion ATECO 2007.
Servizzi
Infra i locaj che fànn el servizzi al tàol, ghe n’è quajvun compagn di pizzerij, che offrissen anca mangià de portà via, inveci a l’è pussée rar ch’on ristorant el faga l’istèss. El mangià de porta via a l’è despèss pussée econòmich rispètt a i stèss mangià servìi al tavol.
A ghe n’è ‘na fila de locaj che gh’hànn nò el servizzi al tavol, e nàssen e se specializzen pròppi ind la preparazion e ind el confezionà el mangià de porta de foeura de consumàll dòpo. Tutt'al pù, in quèll tipo chì de locaj, a gh’è la possibilitàa de consumàa el mangià in su si sempliz tavolin o in sul bancon, ma semper cont on servizzi ridòtt al minìmm o anca nagòtt. In on quaj paés, sorattutt in del Nòrd America, quand el mangià de portà via l’è consumàa denter in del local a l’è d’usanza spanduda a lassà on cicìn de bonamàn.
Molti locaj specializzàa in del cibo de portà via i offrìssen anca el servizzi de consègna al domicili, soratùtt i pizzerji.
El mangià de portà via l’è miss denter de sòlit, in di recipient de carta, carton, plastega oppùr in recipiènt alimentar de in polistirene.
Rucandio
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Aich
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bochotnica
Bochotnica al è ü pais de la Pulonia süd orientala, sitüat 'ntra Puławy e Lublin, arent a Kazimierz Dolny, sö le spnde del fiöm Wisła. Al in de la Contèa de Puławy. La sò popolassiú in del 2010 al era de 1500 abitancc.
Ragogna
Ragogna (en furlà: Ruvigne) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 3.006 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 137 ab./km². El cunfìna coi cümü de Pinzano al Tagliamento.
Pécs
thumb|Pusiziun de Pécs in de la mapa|200px|right Pécs (italian, in disüs: Cinquechiese; latin: Sopianae o Quinque Ecclesiae; cruat, sluen e busniach: Pečuh; tudesch Fünfkirchen; Pięciukościoły o Pecz in pulach; Beci in rumen; Pečuj in serb; Peçuy in türch; Päťkostolie in sluach) a l'è una cità utonuma de l'Üngheria, a pressapoch 200 Km a süd de Budapest. El gh'ha pressapoch 160.000 abitant. A l'è la sede de vüna di üniversità püssee vecc del mund, fundada l'agn 1367, anca se la cità a l'è famusa per la fabrica de purcelana Zsolnay. thumb|L'Üniversità|right|250px La cità l'hann fundada i ruman in del I secul, e la culonia la se ciamava Sopianae. Dopu trì secul l'era stada anca la capital aministrativa de la Pannonia.
Rügland
Rügland l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.89 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Rügland el se tróa a 'na altèsa de 388 méter sura 'l leèl del mar.
L'Isle-d'Abeau
L'Isle-d'Abeau l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de L'Isle-d'Abeau, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Hajmás
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Anschluss
miniatura|drita|Gerarca nazista a Vienna L ' Anschluss l'è stada l'annession de l'Austria a la Germania vegnuda in del 1938 per formà la Granda Germania.
Inanz de la Ia guerra mondiala
miniatura|drita L'ideja de giontà insemma tucc i popoj de lengua germanega la gh'era anca in del secol quell de 19, ma vista la nassida de la Confederazzion Germanega, che despoeu l'è devegnuda l'Imper Todesch, che la lassava foeura l'Austria, l'è remagnuda domà on'ideja, anca se 'l govern austriegh la voreva applicà 'me capo de la noeuva Germania.
Stalettì
Stalettì l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 2.264 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 206 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montauro, Squillace.
L'Isle-d'Abeau
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de L'Isle-d'Abeau l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Šitbořice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Břeclav.
Aiterhofen
Aiterhofen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Straubing-Bogen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 43.11 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Anschluss
1918-1933
El trattaa de Versailles e quell de Saint-German proibiven l'union, e i todisch pensaven che 'l fudess 'na limitazzion al principi de autodeterminazzion di popoj.
Plasselb
El cumün de Plasselb al se tröva a una altitüden de 856 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Giffers, La Roche, Le Mouret, Plaffeien, Sankt Silvester, Val-de-Charmey.
Aiterhofen
El cümü de Aiterhofen el se tróa a 'na altèsa de 339 méter sura 'l leèl del mar.
Anschluss
1918-1933
A bon cunt, in di agn 1920-1930 la mira politega l'era l'Anschluss, e in del 1931 se parlava de on'union doganala in tra i dò paes.
Saint-Barthélemy-le-Meil
Saint-Barthélemy-le-Meil l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Cheylard, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Lign celer de la Brianza
I lign celer de la Brianza a hinn staa on progett de metrotranvij elaboraa del 1959 ma mai faa che l'avaria conligaa Milan a Caraa, Mombell e Garbagnaa e sostituii i tramvij interurban Milan-Caraa e Milan-Limbiaa.
Saint-Barthélemy-le-Meil
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Lign celer de la Brianza
El progett
El progett el prevedeva trè tratt:
Eren previst 39 kilometer de che 6 in galleria e 35 stazion de che 5 sotta terra (Milan Maciachini, Bress, Desi, Seregn e Caraa). I lign sarien staa a doppi binari elettrificaa.
Saint-Barthélemy-le-Meil
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 340 méter a 'na altèsa màsima de 800 méter s.l.m.
Lign celer de la Brianza
El progett
El capoligna milanes a l'era pensaa in la stazion Garibaldi de la linia 2 de la metropolitana, che per quest a l'è staa realizzada cont 4 binari, che poeu hinn staa doperaa no e incoeu a hinn occasionalment doperaa per di esposizion.
Poeu la ligna la saria andada in d'ona sed propia in Vial Enrico Fermi, e longh quella tratta a hinn staa faa du sottapassagg, poeu readattaa vun per el traffich veicolar e l'alter per la Milan-Limbiaa.
Material rotabil
I treni eren progettaa cont on sistema de guida vincolada su pneumatich de gomma, tecnologia che la gh'ha avuu poeu success in di sistema comé la VAL.
Nissun treno a l'è staa faa su fisicament, e incoeu a gh'è domà i dissegn.
Bartošovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Nový Jičín.
Rovečné
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Fuentes de Ebro
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Debrecen
thumb|la pusiziun de Debrecen in de la mapa Debrecen (tudesch: Debreczin; rumen: Debreţin; sluach: Debrecín; pulach: Debreczyn) a l'è una cità utonuma de l'Üngheria, che la se tröa in de la part urientala del stat. El gh'ha una pupulaziun de pressapoch 250.000 abitant. A l'è la segunda cità püssee impurtanta del paes, cunt un'üniversità impurtanta.
Ligam de föra
thumb|left|300px|L'Üniversità de Debrecen thumb|La bandera de Debrecen
Apollo XI
right|200px right|200px|thumb|L'equipàgio: [[Neil Armstrong|N. Armstrong, M. Collins e E. Aldrin.]] Apollo XI l'è stada 'na misiù del progràma spasiàl americà denominàt Apollo, endel cors de la qual per lprìma ólta dei òm i g'ha püdit postà 'l pè sö la Lüna. Apollo XI l'è stada la tèrsa misiù del progràma Apollo a portà dei òm arènt a la Lüna dòpo la Apollo VIII e Apollo X, e la quìnta a ìga en equipàgio de òm. Per mès de chèsto rezültàt l'agensìa spasiàl americàna, la NASA, la g'ha utignìt l'obietìf perfisàt del presidènt John F. Kennedy endel 1961 de rià a portà 'n equipàgio sö la Lüna e fal turnà 'ndré sènsa incidèncc, prìma de la fì dei agn 1960.
La misiù la vé lanciàda del cèntro spasiàl Kennedy ai 16 de löi del 1969 per mès del mìsile vetùr Saturn V, ideàt e realizàt apòsta per chèsto progràma. L'equipàgio l'ìa cumpunìt de Neil Armstrong, comandànt de la misiù e pilota del mòdulo lünar, Edwin «Buzz» Aldrin, che 'l g'ha acompagnàt Armstrong endèla sò escürsiù sö la Lüna, e Michael Collins, pilòta del mòdulo de comàndo che l'è restàt en òrbita entùren a ala Lüna. Armstrong e Aldrin, endel mòdulo lünar (LEM) i tóca la superfìce de la Lüna a le 20:17:40 (ùra UTC) del 20 de löi dòpo de 'na manòvra de alünamènt che g'ha ìt en quach contratèp, Dòpo töta 'na série de contròi Armstrong el saltarà fò del LEM e 'l tocarà el teré lünàr a le 2:56 del 21 de löi (UTC). Dòpo de presapóch en quart d'ùra pò a Aldrin el metarà pé sö la Lüna. En töt i dù i rèsta de piö de 21 ùre sö la superfìce de la Lüna e l'escürsiù estraveicolàr la düra 2 ùre e mèza. Dòpo éser ri-decolàcc e éser ricongiungìcc en òrbita col mòdulo de comàndo, l'astronàf Apollo la g'ha fat rota vers la Tèra e l'è amaràda sènsa incidèncc endèl Océano Pacìfich dòpo de 'n vul che g'ha ìt 'na düràda totàl de 195 ùre.
Serioeula Marcionala
miniatura|300px|On tocch de la Marcionala. La Serioeula Marcionala (it. Seriola Marchionale) l'è on riaa lombard. La nass arent a Castion (MN), in sul confin con Monticiar e Carpenedol, e la va a finì dent a l'Oson, despoeu d'avè traversaa anca i paes de Medol, Ghidizzoeu, Scereseri, Rodegh e Goit. L'è stada ciamada inscì in onor del primm marches de Mantoa, el Gianfrancesch Gonzaga.
Stazzion de Vinchiaturo
La  a l'è 'na stazzion de la ferrovia Campobasso-Isernia, che la serviss el comun de.
Strada de segonda class 307
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 12 km.
Kevin J. Wilson
Kevin J. Wilson (nasüü in Növa Zelanda) l'é un atür australian. L'ha recitò in 200 oper teatrali e l'ha recitò anca in telefilm famüs cum'é Legend of the Seeker, Spartacus: Blood and Sand e da Spartacus: Vengeance in dal ròl dal senatür ruman Albinius.
Rábanos
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Corneli Salonin
El Publi Licini Corneli Valerian Salonin, mej conossuu 'me Corneli Salonin (Publius Licinius Cornelius Valerianus Saloninus in Latin; circa 243-260), l'è staa prima on ceser de l'Impero Roman, poeu on co-imperador insema al pader Gallien.
Yebes
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Paduli
Paduli l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 4.177 abitàncc, 'na superfìce de 44 km² e 'na densità de 95 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apice, Benevento, Buonalbergo, Pago Veiano, Pietrelcina, San Giorgio del Sannio, San Giorgio La Molara, San Nicola Manfredi, Sant'Arcangelo Trimonte.
Jackie Gleason
La John Herbert "Jackie" Gleason (Brooklyn, 26 de del 1916 - 24 de giugn del 1987) l'è stada ona atris comega Americana de fameja Giudeja.
Töging am Inn
Töging am Inn l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Altötting. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 13.66 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Töging am Inn la se tróa a 'na altèsa de 398 méter sura 'l leèl del mar.
Ravascletto
Ravascletto (en furlà: Ravasclêt) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 642 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 25 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cercivento, Comeglians, Ovaro, Paluzza, Sutrio.
Atmusfera
Un atmusfera a l'è el strat de gass che l'è inturna a un corp material cunt una massa assèe. I gass a hinn tiraa arent per la gravità del corp e a hinn tegnüü per un bel poo de temp se la gravità l'è forta e la temperadüra de l'atmusfera piscinina. A gh'hinn di pianeta ch'a hinn faa de gass e dunca cunt una sua atmusfera che l'è bela densa.
Man
La man (del latin manus, manus) l'è on orghen prensil di omen che 'l se troeuva a la fin del brasc, per mezz del pols. La gh'ha cinch did. A l'è 'l primm istrument di omen, che le doperen anca 'me mezz de espression, per compagnà la parola o in del lenguagg di gest.
Atmusfera
El nom atmusfera stelara a l'è dupraa per i regiun de föra d'una stela. In di atmusfer a bassa temperadüra se poden furmà anca mulecul. L'atmusfera de la Tera la prutegg i urganism vivent di ragg ultraviulett.
Corneli Salonin
Biografia
El someja che 'l Corneli e 'l Silvan gh'abbien avuu on contrast col general Postum, perchè quest chì voreva tegnìss el bottino de ona vittoria contra i German. De fatt lù l'aveva spartii tra i soldaa, menter el Silvan el gh'eva ordinaa de portàll a Colonia, indove che se trovava el noster Salonin. Ma el Postum el gh'è minga staa e 'l s'è ribellaa. I soldaa imperiai hinn staa con lù e gh'hann consegnaa Silvan e Salonin, che hinn staa mazzaa. L'era el 260.
Capizzi
Capizzi l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Messìna, endèla la regiù Italiana de la Sicilia, el se tróa a 100 km a sudèst de Palermo e a 100 km a sudòvest de Messina. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na populasiù de 3.452 e 'na superfìce de 69,9 km².
Aulendorf
Aulendorf l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondàre rüràl (Landkreis) de Ravensburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 52.36 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Aulendorf el se tróa a 'na altèsa de 576 méter sura 'l leèl del mar.
Hordeum vulgare
El Hordeum vulgare (en Bresà: Órs; Insübregh: Orz, Ors, giota, org, giuta) l'è 'na piànta anuàla de la famìa botànica de le Poaceae. L'è 'n cereàl de gran emportànsa tat per le bès•ce come per i òm e al dé d'encö l'è 'l quint cereàl piö cultiàt endèl mónt (53 miliù de ètari).
Corneli Salonin
Biografia
Probabilment in 'sto period l'è staa nominaa imperador del sò pà, per dàggh pussee autorità denanz ai soldaa.
Casalbaltram
Casalbatram (nom ufizial in italian: Casalbeltrame in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Biandraa, Casalin, Casalvlun e La Badia.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Casalbaltram l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Hordeum vulgare
Descrisiù
L'órs l'è cultiàt suratöt endèi clìmi frèsc come catàda de primaéra e de sòlit la sò distribusiù l'è mìa tat diferènta de chèla del formét. L'órs el crès bé endèi teré che filtra bé l'àiva, e ocór mìa che i sàpe isé fèrtii come per el formét.
La raìs de la piànta l'è fascicolàda e se pöl identificà le raìs primàrie e chèle segondàrie. El gamp de la piantìna del órs l'è 'na canitìna öda con sèt o òt gróp, La pursiù de gamp tra 'n gróp e l'óter i è piö lónc de menemà che 'l gamp el crès. El nömer de gamp per ògna piànta l'è variàbil; ògna gamp el prezènta 'na spìga.
Le fòie i è furmàde de 'na guàina bazàl e de 'na làmina, e chèste dò parcc i è ünìde per mès de la lìgula e le prezènta dò estensiù che le se ciàma aurìcole. Le fòie le se 'nserés endèl gamp a l'altèsa dei gróp.
El granì de órs el g'ha 'na fùrma afuzulàda, piö gròs en mès e 'l demenöés a le estremità. El gös de l'órs el difènt el granì cutra i predadùr e 'l vé bù 'ndèi procès de maltasiù e birificasiù.
Üzo
Endèn quac paés del medio oriènt e de l'Amèrica meridiunàla compàgn de la Colombia e del Ecuador, se 'l dopèra apò per l'alimentasiù de l'òm, però, l'órs se 'l dopèra suratöt per otègner el móst del quàl, per fermentasiù, se fà la bìra o per distilasiù se fà 'l whisky scosés. Ena pàrt de la prudusiù l'è destinàda apò a l'alimentasiù de le bès•cie, suratöt el sì.
Vöna di resun che la giota l'è minga tant druada in de l'alimentaziun de l'om, l'è che la panifega no, u l'è ben düra de panifegà. In di Alp però la supa de giota, un vegg piat de la cüsina tradiziunala cunt dent giota, tuchelit de speck, brisaula, u giambun, pö carotul, pom de tera, e.i.v., l'è 'ncamò preparada al didincö: una pitansa pütost rüstega, ma sana e rubüsta. Pö in Cureja e Giapun, suratüt i malaa, trinchen thè de Giota.
Cory Booker
El Cory Booker (Washington, 27 april 1969) a l'è un statunitens, senator del.
Strada de segonda class 308
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 28 km.
Valcava
Valcava (inscì anca in Italian, Alcava in Bergamàsch) a l'è ona frazion del comun lecches de Torr de Bus. La località l'è situada a 1200 meter, in sul crinal oròbigh tra el Mont Tesòr e 'l Mont Linzon. Donca Valcava la se troeuva in sul valigh che l'uniss i val lecches (compagn de la Val San Martin) a quei bergamasch (la Vall Imagna). Valcava l'è importanta per vess el sitt indè che se troeuva el center de trasmission televisiv che trasmett el segnal in bòna part de la Pianura Padana.
Albrechtičky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Nový Jičín.
Hedrehely
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Sachsen bei Ansbach
Sachsen bei Ansbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Sachsen bei Ansbach el se tróa a 'na altèsa de 412 méter sura 'l leèl del mar.
Rechthalten
Rechthalten a l'è un cumün svizzer del distret de Sense (in frances: District de la Singine), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.3 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Arnetta
miniatura|300px|L'Arnetta a [[Galaraa.]] L 'Arnetta (it. Arno) l'è on riaa lombard. La nass a sud de Vares, per poeu traversà vari comun del Varesott e rivà in del Tesin arent a Casten, despoeu on percors de circa 30 chilometer. L'è consideraa on riaa bell inquinaa, che fina a on quai ann indree l'ha provocaa anca di problema ambientai in vari zonn del sò percors.
Rechthalten
El cumün de Rechthalten al se tröva a una altitüden de 881 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Brünisried, Giffers, Oberschrot, Sankt Ursen, Tentlingen.
Egnazzi Marinian
El Licini Egnazzi Marinian (Licinius Egnatius Marinianus; fl. 268) l'è staa on omm politigh roman.
La vita
De lù semm che l'è staa consol in del 268 insema a on certo Paterno. De la soa vita se sa proppi pocch. Probabilment, vist i sò nomm, l'era on member de la dinastia de l'imperador Valerian (che 'l gh'eva ona miee ciamada Egnazzia Mariniana). Vist che a l'epoca del sò consolaa el gh'aveva domà trii ann, pensom che 'l fudess on fioeu (el terz) de l'imperador Gallien e de la soa miee Cornelia Salonina. Se sa nagott anca de la soa mort, ma probabilment l'è staa coppaa col rest de la soa famiglia a Milan, quand che l'è mort el pà.
Fuentes de Jiloca
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Hönow (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Rousměrov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Dialett ossolan
"Ul Sul e l'umbra, ul dì e la nocc e ul temp u sckapa"
- Iscrizion in su ona meridiana de Santa Maria
L'ossolan l'è on dialett ocidental del Lombard.
Difusion e variant
I dialett ossolan hinn parlaa in de la region de l'Ossola, in d'on quai sit de l'alta Val Canobina (per esempi el comun de Cursel Orass). Anca a Camed (comun de Centvai), in del Canton Tesin, se parla on dialett ossolan, soratutt per via del contatt con la Val Vigezz e l'emigrazion di abitant de la vall in del paes elvetegh.
A poeuden vess spartii giò in duu tocch: quei de la bassa vall e quei de l'alta vall. I primm se vesinen ai parlà de l'alt Novares e, in del cas del dialett de Domm, anca al modell de koinè milanes. I alter, inscambi, se vesinen pussee ai dialett tesines (locarnes e valmaggitt): quell lavorà chì se ved soratutt in del dialett vigezzin. Donca poeuden vess comunaa al grupp lombard alpin.
El dialett de Ornavass a l'è particolar, perchè l'è on dialett recent: de fatti, fina al Vottcent, in del comun se parlava on dialett de la lengua walser.
Lessegh
Oltra ai paroll alpinn comun anca a alter parlà lombard, in de l'ossolan a troeuvom anca di influenz piemontes e walser.
Dialett de Ciacch Moril
A digh doca che 'nt i timp dol prumm re 'd Cipri, dòpp ol conquist facc dla Terra Santa da Gottifrè di Buglione, l'è 'gnuu che 'na graziosa fòmna 'd Guascògna l'è andaa al Sapolcro, e 'd là tornand, arivaa in Cipri, l'è staccia da cert'òmi pessimm trattaa villanamòint. Dla qual còssa tutta dolorent, sanza consolazion, l'ha pansò d'andà dal re a fàss valè al sô rason; ma l'ha sapiuu da quaidun che 'l sross stacc inutil, parchè lui l'era 'd 'na vita inscì indifferòint e pòcch 'd bon, che invece da rimediàggh com giustizzia ai offes facc ai oeutt, ol sostnieva, da tapin, 'nca quei facc a lui; sì fattamòint che chi ol gh'eva quaich disgust, ol la sfogava col fàggh qualch affront o ingiuria. La qual còssa udend la fòmna, disperand da podè fà vandòtta, par avè quacca consolazion dol sò rincrescimòint, l'ha pansò d'andà dal re a rinfiacciàggh la sô miseria; e piangend, andaccia da lui, l'ha dicc: "Scior, mì 'n vegni mia a la tô prasòinza parchè specciass da tì vandòtta dl'ingiuria che m'hann facc ma, in soddisfazion 'd quòla a 't pregh da mostràmm com ti soppòrt quei che mi a soo che 't fann, parchè imparand da tì, mì a pòssa sopportà la mia com paziòinza; e costa, o l'ol sa ol Signor, s'al podòss fà, vantira 't la donaross, da già che ti sei inscì bon da sopportài". Ol re, fin indora stacc lent e pigar, squas ch'ol s'astognass dal sògn, cmanzand da l'ingiuria faccia a costa fòmna, ch'ha vandicaa aspramòint, l'è 'gnuu 'n saver persecutor 'd quij che contra l'onor dla sô corona i comottòssi qualcòssa dòpp d'andora. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n336/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pagg. 316-317]
Dialett de Dòmm
Donca a disi, che int i temp dol primm re 'd Cipri, dòpo che Goffred 'd Bujòn l'eva guadagnaa la Terra Santa, l'è success che ona sciora 'd Guascogna l'è naccia in pellegrinagg al Sepolcar e, tornand indree, quand l'è rivaa a Cipri, certi balòss d'omnesc i l'hann ingiuriaa, ma pròppi da villan. E lei, per quest, tutta mortificaa e sconsolaa, la s'è toccia sù par nà dal re par fà valé i sò rasòn. Ma gh'è stacc quaidun ch'i gh'hann cuntaa che l'era fiaa buttaa via, perchè 'sto re l'era tanto trasandaa e pòggh da ben che, invece da vendicà polit i ingiuri ch'i favan ai alt, o 'n sopportava bele lui on mucc da cojòn svergognaa; tant l'è vera che ch'i ch'o gh'eva on quai cruzzi, o 'l sfogava bele con lui, fasendigh ona quai porcada o villanada. 'Sta dònna, quand l'ha sentii inscì, rabbiaa da mia podè vendicàss, par svariàss on poo, l'ha pensaa da nà da quell re inscì miserabil, a dàggh ona tafiaa; e l'è naccia là davanti a lui tutta piangiolenta e la gh'ha dicc inscì: "O Scior, mì vegni mia chì innanz a tì par la vendetta, ch'a specciaress, dl'ingiuria ch'i m'hann facc; ma a voeuj, in paga, che tì ti m'insegnat comè ti feet a soffrì quij ingiuri ch'a senti ch'i 't fann a fann a tì parchè, neh, inscì a impararess a sopportà con pazienza quella ch'i m'hann facc a mì e che, s'a podess, o 'l sa 'l Signor comè 't la daress volontera, pòsta che ti gh'heet tant bònn i spall". Ol re, che finn allora l'era sempar stacc pigar e facc adasi, o s'è comè sveggiaa da on sògn; e, cominciand da l'ingiuria ch'i gh'evan facc a 'sta dònna, o gh'l'ha faccia pagà cara; e poeu l'è diventaa rigorosissim par castigà tucc quij che dòpp d'allora i favan quaicòss ch'o offendess la soa coròna. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n338/mode/2up ibidem, pagg. 319]
Dialett de Vanzon
In òmm o gh'eva doi fiui. E ol pì giovi 'd lor l'ha decc al pà: "Pà, damm la part di beni ch'om tocca a mé!" e ol pà o gh'ha spartee lor i ben. E pòich dé dopp, ol fiul pì giuvi, argojeccia toeutta la sò ròbba, os n'è nacc int in pais da longg, e là l'ha facc foo 'l facc sù a viva int int i vizzi. E dopp che l'ha 'bioeu consimoo toeutt, ina grossa carestia l'é gnova in col pais, e par quest lù l'ha cmanzoo a santì ol dabsugn. E l'é nacc e o s'é mess com oeun di abitent 'd col sitt, ch'o l'ha mandoo int i sù chimp a fà pascià i purci. E lui ol desiderava d'impianéss ol còrp dèu giand ch'i mangiavi i purci, ma 'ncioeun ogh ni dava. Par quest, artornoo in sè, l'ha decc: "Quent lavorent dol mì pà i gh'hann dol pan fin ch'i ni vòli, e mé a mor 'd fam! A m'auzaroo soeu e a naroo dal mì pà e agh diroo; Pà, i hoo facc pcaa contra 'l Cil e dneinsoeu a té E an som degn pioeu d'assi ciamoo tù fiul; famm comé oeun di tui lavorent". E lui o s'é auzoo soeu e l'é 'gnoeu dau sù pà; e quand ch'l'eva incò da longg, ol sù pà o l'ha vest e o n'ha 'bioeu compascion, l'è caminoo, o gh'ha mess i brecc al còll e o l'ha bascioo. E ol fiul o gh'ha decc: "Pà, mé i hoo facc pcaa contra 'l Cil e dneinsoeu a té, e an som degn pioeu d'assi ciamoo tù fiul". Ma ol pà l'ha decc ai sui servitur: "Portei qué la pì bella avstimenta, metégh in anill int o det e i cauzer ai pii. E mnei foo al vill pì grass e mazzèll, e mangiemol, e stemma allegar. Parqué quest mì fiul l'era murt e l'é artornoo in veta; l'era pers e l'é stacc trovoo". E i s'henn mess a fà gran festa. In questa, ol fiul maggiur 'd lui l'era int i chimo, e quend ch'o 'gneva, com l'è 'bioeu apruva a la cà, l'ha santee ol son e i bai. E l'ha ciamoo oeun di servitur e o gh'ha dmandoo que ch'i vlevi di quii movimint. E col o gh'ha decc: "Ol tù fradill l'è 'gnoeu, e ol tù pà l'ha mazzoo 'l vill pì grass, perch'l'ha podoeu argòjol san e ardee". Ma col l'é 'gnoeu rabioo, e o n'ha pì vioeu nà dint; par cui ol sù pà l'é nacc foo e l'ol pregava da nà dint. Ma loi l'ha rspons e decc al pà: "Ecco, i henn già teint enn che mé at serv e a n'hoo mai mancoo a nessun tù ordi, eppur mai té ti m'hei dacc in cravett par fà 'legreia com i mì amisc. Ma quand qu'est tù fiul, ch'l'ha mangioo toeutt ol facc sù com al femnacc, l'é 'gnoeu, té ti hei mazzoo 'l vill pì grass". E loi l'ha decc: "Fiul, té ti sei semper com mé, e ògni ròbba meia l'é tova. Adess, o s'eva da fà festa e 'legreia, parqué ol tù fradill l'era murt e l'é artornoo in veta; l'era pers e l'é stacc trovoo". (Antonio Rusconi, I parlari del Novarese e della Lomellina, 1878)
Dialett de Dòmm
Ona vòta o gh'eva on òmm ch'o gh'aveva doi fioeul. E ol pussee sgiovin o gh'ha dicc al pà: "Zì, pà, demm quell ch'om tocca a mì!" e ol pà o gh'ha facc fòra tòcch e boccon. E da lì a pòcch dì ol pù sgiovin di fioeui, tracc insema tutt ol facc soeu, a l'è nacc int on paies lontan, indond l'ha mangiaa fòra tutt, fasendan on poo ad tucc i sòrt. Quand l'è stacc a l'ablativ, essend 'gnuu in quell paies ona gran carestia, lui l'ha comenzaa a avèggh da bisoeugn. E l'è nacc a mettas insema a vun da là, ch'o l'ha mess int i sò camp in pastura di porscei. E lui o gh'eva fin la gola d'impienìss di giand di poeursc, ma i gh'an davin mia nessun. Indora, pensandigh sù, l'ha dicc: "Quanci servitor i gh'hann pan fin ch'i vòlin, e mì mòri dla fam! Mì am pijaroo sù e a naroo in cà dol mè pà e agh diroo: Pà, mì j'hoo facc on gran peccaa contra ol Signor e on grand intòrt a voi; E an meriti pù d'ess ciamaa vòst fioeul; mettii ch'a sia comè un di vòst servitor. Dicc e facc, o s'è levaa sù e e l'è nacc dal sò pà. E l'eva ancora da lontan quand lui o l'ha vist, e n'ha 'vuu compassion, e gh'è cors incontra, a l'ha brasciaa sù e l'ha basaa. E ol fioeul o gh'ha dicc: "Pà, mì, j'hoo facc on gran peccaa contra ol Signor e on grand intòrt a voi, e an meriti pù d'ess ciamaa vòst fioeul". Ma ol pà o gh'ha dicc ai servitor: "Portei scià ol vestii, e mettìgal sù, e mettìgh on anell in dit e scarp int i pei. E menee fòra ol videll pù grass, mazzéll, mangemma e stemma allegar. Parchè 'sto mè fioeul l'eva mòrt e l'è tornaa risuscitaa; l'era perduu e l'è stacc trovaa ancora". E i s'hinn mess a fà 'na gran festa. Intrastant ol sò fioeul maggior l'eva in campagna, e nel vegnì visin a cà l'ha sentii ch'i sonavin e ch'i ballavin. E l'ha ciamaa da vun di servitor cosa voreva dì quell badalucch. E lui o gh'ha dicc: "L'è 'gnuu ol sò fradell, eol pà l'ha facc mazzà ol videll pù grass, parchè l'è tornaa a cà san e salv". Ma lui l'è 'gnuu rabbiaa e l'ha mia vorsuu entrà; indova ol sò pà l'è passa fòra e o l'ha pregaa da nà dent. Ma lui o gh'ha rispòst al pà disendigh: "L'è già tanci agn che mì a fagh ol struson, e an v'hoo mai disubbidii; ma con tutt quest voi a m'hii mai dacc on cravett da fà on poo 'd scioeusc coi mè amis. Ma 'dess che 'sto vòst fioeul ch'l'ha mangiaa coi puttann tutt ol facc sò, l'è vegnuu, voi hii mazzaa ol videll pussee grass". E lui gh'ha dicc: "Mè car fioeul, tì ti seet semper com mì, e quell che l'è mè l'è tò. Ma in st'occasion chì os podeva mia a men da fà festa e stà allegar, parchè 'sto tò fradell l'eva mòrt e l'è risuscitaa, l'eva perduu e a l'emm trovaa". (ibidem)
Ona storiella in del dialett de Varz
L'AREI DISORDINOV (EL FIOLIN DESORDINAA) del scior Giovanni Savaglio Frederich l'era un arei disordinov. Spojandas a la sira, buttava un stival sòtt al ciamin, e posciava l'aut sòtt au lecc: metteva una liamenta int la tascia dla bincetta, e taccava sù l'auta sòtt al specc. Stava int o lecc finch'o sonass l'ora d'anè a scòla; allora os traseva sù impressa, ma mess una ciauza non trovava l'auta, e sautava per la stanza a zoppetta per cercàlla: non trovava i liament perché dispers, ed era costrencc da dosè au lovei un ciott trau. Ciauzandas i strivai, os maravigliava da trovè un ostacol, e l'ostacol l'era una grammatica che a la sira aveva spensieratament ficcov int ugn di strivai medesim. Ol ciappell l'era schisciov sòtt au lecc, ol carimal in mezz a la biancaria, e al penn sul fornell. L'incòstar l'era svarsov, la biancaria imbrattaa, al penn mezz brusaa, e ol scartari piegn 'd polva. Federich o rivava a scòla tropp tard e o vgniva castigov tutti i dì, e allora soltant cessò d'essol quand l'ha imparov ad esser più assestov int au sù còss. (Antonio Rusconi, I parlari del Novarese e della Lomellina, 1878)
Gabian (FR-34)
Gabian l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Roujan, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.96 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 82 méter a 'na altèsa màsima de 260 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Gabian l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Villa Vergan
miniatura Villa Vergan (Villa Vergano) a l'è ona frazion del comun brianzoeu de Galbiaa, in de la Provincia de Lecch. El paes a l'è staa on comun indipendent fina al 1757, partegnent a la Piev de Oggiòn. Se troeuva ai pee del Mont Regina (o Mont de Brianza). Villa Vergan la gh'ha vari località, ciamaa Tòsc, Polgina e Figina, tutt situaa pussee a nòrd.
Raccolta dialettale
Raccolta dialettale l'è on disch di Italian Farmer, vegnuu foeura in del 2010.
Autostrada M03 (Ucraina)
L' a l'è 'n autostrada internazzional de l'Ucraina, longa km.
Part di strade europee E40 e E50, la conliga Kyiv al confin de Dovzhansky.
Saint-Barthélemy-le-Plain
Saint-Barthélemy-le-Plain l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tournon-sur-Rhône, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.08 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 137 méter a 'na altèsa màsima de 532 méter s.l.m.
Salas de Bureba
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Bad Waldsee
Bad Waldsee l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondàre rüràl (Landkreis) de Ravensburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 108.54 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Waldsee el se tróa a 'na altèsa de 588 méter sura 'l leèl del mar.
Admont
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Seghezz
El seghezz, scighezz, messura o anca folcin (en bresà: fiochèl) a l'è on arnes che 'l se dopera in de l'agricoltura e in del giardinagg. L'è pussee piscinin de la ranza (o folcc), e l'è doperaa cont ona man solla, intant che l'altra la strengg el rosc de piant de tajà giò. L'è vun di strument pussee doperaa e caratteristegh de la società contadina, tant che l'è vegnuu (insemma al martell) vun di simboi del Comunism, tant 'me simbol del lavorà in di camp.
Cynthia Addai-Robinson
Cynthia Addai-Robinson  (nasüüda a Londra, Inghiltera) l'é un attris inglesa. L'ha recitò in la seri televisiva da Spartacus: Vengeance e da Spartacus: War of the Damned in dal ròl da la s'ciava Naevia. L'ha sustituì Lesley-Ann Brandt che l'é andada a recità per ül telefilm C.S.I. New York.
Cornelia Salonina
La Cornelia Salonina (istess in Latin; ... - ? Milan, 268) l'è stada la miee de l'imperador roman Gallien.
Oltra a vess imperadris, l'è stada la mader del Corneli Valerian, del Corneli Salonin e de l'Egnazzi Marinian.
La s'è sposada col Gallien prima del 242 e l'ha vist morì l'imperador denanz ai mur de Milan. Se sa nò se poeu l'è stada coppada anca lee o se 'l noeuv imperador, el Claudi II, l'abbia lassada viva.
Bad Tölz
Bad Tölz l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bad Tölz-Wolfratshausen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 30 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Bad Tölz la se tróa a 'na altèsa de 658 méter sura 'l leèl del mar.
Navili Sforzesch
miniatura El Navili Sforzesch (italian: Naviglio Sforzesco) l'è on canal artifizzial lombard e piemontes. El nass in del Tesin arent a Trecaa (NO). De lì el va invers a sud, e 'l traversa i comun de Sceran, Cassoeu e Vigeven. A Vigeven el ghe da l'aqua a 'na central idroelettrega e poeu el se spartiss giò in duu brocch: vun el ghe va dent anmò al Tesin, l'olter el se desperd in di ronsg de la Lumellina.
Izeaux
Izeaux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Rives, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 405 méter a 'na altèsa màsima de 700 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Izeaux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ascha
Ascha l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Straubing-Bogen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.54 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ascha el se tróa a 'na altèsa de 339 méter sura 'l leèl del mar.
Termovalorizator
El termovalorizator a l'è un impiant che 'l brusa el ruf e che a travers del calor el genera eletricità, a passà aqua scoldada fina a deventà vapor in d'una turbina, vapor che di voeulte l'è doperad per el tele-rescaldament. A inn considerad pussee ecologegh de mandà el ruf in discarega, ma men ecologegh del riciclà.
Squillace
Squillace l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 3.191 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 97 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amaroni, Borgia, Girifalco, Montauro, Palermiti, Stalettì, Vallefiorita.
Ròden
El Ròden (Rhône 'n Frances; Rôno 'n Arpitàn; Ròse 'n Occitan; Rotten in Alemann; Rhodanus in Latin) a l'è on important fiumm de l'Euròpa, longh 812 km. El nass in Svizzera (canton Valles), poeu el riva in Francia e 'l finiss el sò cors  intel Mar Mediterrani.
Trai città che 'l traversa gh'è Losanna, Ginevra, Lion e Avignon. A gh'è anca on dipartiment frances ciamaa "Ròdan-Alp" (Rhône-Alpes)
Servizi ferroviari metropolitan de Bari
El Servizi ferroviari metropolitan de Bari a l'è faa de trè lign: Dò gestii di Ferrotramviaria e vuna de Trenitalia. A l'è in costruzion 'n altra linia gestida di Ferrovie Appulo Lucane.
Ferrotramviaria
El servizzi metropolitan de Ferrotramviaria a l'è attiv dal 2008 e 'l conliga la città al quarter San Paolo e a Bitonto passand per l'Aeroport. I dò lign a hinn segnalaa in di orari cont la sigla FM.
I rotabij doperaa a hinn ETR.340 e di ETL 200.
Rule, Britannia!
Rule, Britannia! l'è ona canzon patriotega britannega, scrivuu dal James Thomson e musegaa dal Thomas Arne. L'è 'l cant pussee reppresentativ del Regn Unii insema a God Save The Queen. Pròppi per quest l'è doperaa despess in di film quand on personagg l'è ingles o gh'è ona scena in Inghilterra.
Servizi ferroviari metropolitan de Bari
Linia FM1
La linia 1 la part de la stazion centrala de la FT e la va in su la ferrovia Bari-Barletta, a binari unich, finna a la stazion de Fesca-San Girolamo, indova el scomincia on tratt a binari doppi in viadott. La linia la va in pian a la stazion de Tesoro per deventà sotterranea finna al capoligna de Cecilia.
Rule, Britannia!
Testo
1
Servizi ferroviari metropolitan de Bari
Linia FM1
La linia, longa 9,286 km, la preved on treno ogni 40 menut e l'è faa cont i ETL 200, di Alstom Coradia, boni de servì i banchin volt di stazion noeuv.
Rule, Britannia!
Testo
2
Servizi ferroviari metropolitan de Bari
Linia FM2
La linia 2 la conliga la stazion centrala a Bitonto cont ona tratta de 7,7 km che la tocca anca l'Aeroport e 'l noeuv quarter Europa. I cors FM2 a hinn 7 al dì ma rinforzaa de la FR2, ona linia regionala cont el midemm percors e che la riva a Barletta. A l'è servida sia di Coradia ETL 200 che di Stadler FLIRT che permetteran de conligà la linia a la red RFI regionala.
Trenitalia
El servizzi metropolitan de Trenitalia a l'è attiv dal 1991 e l'è faa in su la ferrovia Adriatica. El servizzi, originariament faa cont i automotris FS ALn 668, el gh'ha avuu success e hinn staa vért di noeuv stazion per gestìll e modifegaa di àlter. La linia a l'è stada poeu elettrificada in part.
Rule, Britannia!
Testo
4
Servizi ferroviari metropolitan de Bari
Trenitalia
Incoeu a l'è faa cont di Minuetto e di composizion cont la locomotiva FS E.464.
Rule, Britannia!
Testo
5
Servizi ferroviari metropolitan de Bari
Trenitalia
L'orari a l'è minga cadenzaa e i treni passen circa ogni mezz'ora, in sui orari a hinn segnalaa 'me M85, ma hinn no di treni metropolitan. In tra la tratta S.Spirito e Torre a Mare gh'è ona tariffa urbana speziala.
Rule, Britannia!
Testo
6
Stela
Una stela a l'è un corp celest che'l sberlüsiss per la sua lüs. Per l'astrunumia, una stela a l'è una sfera de plasma (gass bel junizaa a temperadüra propi granda) propi granda e sberlusenta che la genera energia in del sò nücli per prucess de füsiun nücleara; 'sta energia chì la va in del spazi cume und eletrumagnetich e neütrit. Un bel poo de element chimigh püssee pesant del idrogen e del eli (quij che ghe n'è püssee in del Ünivers) a hinn sintetizaa in di nücli di stel cunt el prucess de nücleusintesi.
Servizi ferroviari metropolitan de Bari
Progett
A l'è in costruzion di agn '90 la ferrovia Bari-Bitritto, che la sarà doperada per on servizzi metropolitan de le Ferrovie Appulo Lucane.
Stela
La stela che l'è püssee arent a la Tera a l'è el Suu, che'l da la püssee part de l'energia de la Tera. I alter stel, asca i süpernov, se poden vidè duma a la nocc e paren di puntit sberlusent e che tremen per i efet destursiv de la nostra atmusfera.
Raveo
Raveo (en furlà: Raviei) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 489 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 41 ab./km². El cunfìna coi cümü de Enemonzo, Lauco, Ovaro, Socchieve, Villa Santina.
Tom Udall
El Tom Udall (Tucson, 18 masg 1948) a l'è un statunitens, senator del.
Albaa
Albaa (Albate) a l'è ona frazion de la città de Còmm con circa 7000 abitant, situada a sud del center comunal, in de la circoscrizion 1. Albaa la se troeuva ai pee del mont Gòi e la comprend cinqu località minor, ciamaa Aquanegra, Baraggia, Basson, Trecall e La Vall. L'è traversada in part de la ronsgia Segrada, che la nass a Lipòmm. El paes a l'è staa on comun indipendent fina al 1936. El sant patròn a l'è 'l Sant Antonin.
Strada de segonda class 310
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 49 km.