cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Madison
La cità a l'è ciamada anca la cità di quater lach perchè inturna a gh'hinn i lach Mendota, Monona, Wingra e Waubesa. El center de Madison a l'è in sü un istmo intra i lach Mendota e Monona. I dü lach se culighen pöö al lach Kegonsa a travers el fiüm Yhara. El Yhara el finiss pöö in del Rock River e, dunca, in del Mississippi.
Vlčatín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Bajánsenye
a l'è un comun del Distret de Körmend, cont una popolazzion de abitant.
Castel di Judica
Castel di Judica l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania 'ndèla la regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 35 km a òvest de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 4,758 abitàncc e 'na superfìce de 102.3 km².
Bièn
Bièn (nòm uficiàl: Bienno; en latì: Biennum) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 3.510 abitàncc, 'na süperfìce de 30 km², per 'na densità de 117 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagulì, Bèrs, Böegn, Bré, Siidà, Còi, Prèsten.
Bièn l'è colocàt endèla Al Grigna, ('na lateràl sö la sinìstra orogràfica de la Al Camònega) che l'è ciamàda apò "àl dei Mài", per vìa de la laorasiù tradisiunàla del fèr batìt per mès dei mài asiunàcc a àiva. 'Na part de l'aiva del torènt Grigna la vignìa deviàda 'ndèn córs artificiàl che 'l pàsa amò 'ncó 'n mès al paés de 'nsìma a fónt, e la müìa a ògna sbals i mülì de le uficìne dei frér. Amò 'ncö 'ndèla zòna i è divèrse le aziènde che laùra 'ndèl setùr de la mecànica-siderurgìa.
Villelaure
Villelaure l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Cadenet, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.25 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 159 méter a 'na altèsa màsima de 369 méter s.l.m.
Bièn
El cèntro stòrich de Bièn l'è 'nserìt endèl club dei Bórch piö bèi d'Itàlia.
Ronald Reagan
200px|Ol presidènt Ronald Reagan|right|thumb Ol Ronald Wilson Reagan (Tampico, Illinois, 5 de june del 1911 – Los Angeles, Calfornia, 6 de februar del 2004) l'è stat ol quarantesim presidènt di Stacc Unicc.
Bièn
Cuurdinade
45.93667°N, 10.29417°W
Trimmis
-
Trimmis a l'è un cumün svizzer del distret de Landquart. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 28.40 km², e al se tröva a una altitüden de 637 meter sura al livel del mar.
El cumün de Trimmis a l'è tacaa ai cumün de Calfreisen, Castiel, Coira, Furna, Haldenstein, Maladers, St. Peter-Pagig, Untervaz, Valzeina, Zizers.
Storia
Trimmis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de Tremine.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Post de vett
A Trimmis gh'è le ruìne de du castèi: Burg Ober-Ruchenberg e Burg Alt Aspermont
Istitut Clinegh Scientifegh Maugeri
I Istitut Clinegh Scientifegh Maugeri a hinn di istitut clinegh che operen in Italia e con sed centrala a Pavia, in pee del 1965.
Storia
Hinn staa fondaa in del 1965 del Salvatore Maugeri 'me clinega del lavorà e recognossuu 'me IRCCS in del 1969. In del 1972 el derva 'na sed a Vrun e in del 1974 a Monscan e in del 1978 on center de igien de l'ambient a Bari.
In di agn che vegnen la se slarga anca in Veneto, in provincia de Bressa e a Benevento: in del 1982 el derva on center a Milan, in via Clefi, dedicaa a la prevenzion.
In del 1990 l'è attivaa l'IRCCS Castell Goffred e in del 1995 la fondazion la cambia offizialment nomm in memoria del fondator Salvatore Maugeri. In del 2004 el derva 'n unità in l'ospedaa de Sciacca. In del 2009 tutt i sò center a hinn recognossuu 'me IRCCS per la medesinna del lavorà e la riabilitazion e in del 2013 la ciappa dent la Fondazion Europea Reablitazion e Sport.
In del 2012 l'è al center de on scandol e cinch personn a hinn menaa via per avègh robaa 56 milion de Euro e in del 2014 el scomincia on process che 'l gh'ha anca in tra i imputaa l'ex president de la Lombardia Roberto Formigoni che 'l saria staa corott cont di vacanz e cont di alter benefici in cambi de dàgh di danee pussee de quej che gh'even el dirizz e a la fin l'è staa condanaa.
In del 2016 i attività sanitari passen de la fondazion a 'n azienda in forma de Società Benefit, de che la fondazion la resta azionista.
Zoran Milanović
El Zoran Milanović (Zagabria, 30 d'ottober del 1966) l'è on politegh croatt. A l'è 'l president del Partii Socialdemocrategh Croatt e, del 2011, el primm minister del sò Paes.
Bundesstraße 388
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baviera.
Kirchberg an der Jagst
Kirchberg an der Jagst l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwäbisch Hall. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 40.93 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Kirchberg an der Jagst la se tróa a 'na altèsa de 384 méter sura 'l leèl del mar.
Gratkorn
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Ransomware
El ransomware l'è on malware che 'l serviss a limità l'access al dispositiv o ai document del dispositiv infettaa e che 'l domanda de pagà per avegh i document decrittaa.
San Juan de Gredos
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Horní Radouň
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Ostroměř
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Stazion de Madonna dell'Arco
La Stazion de Madonna dell'Arco a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Cacàer
Cacàer, (nòm uficiàl en italià: Campoverde) l'è 'na frasiù del cümü de Salò, en pruvìncia de Brèsa. La se tróa a 'n chilòmetro a òvest del sò cèntro comünàl. La g'ha fat cümü de per sò cönt enfìna al 1928, quan che 'ndel quàder de 'na reorganizasiù de unità teritoriài l'è stàda agregàda a Salò. El sò nòm uficiàl l'è stat Cacavero enfìna al 1907 quan che l'è stat dicidìt de cambiàl en Campoverde. La prìma citasiù atestàda de Cacàer l'è del 1016: se tràta de 'na "Carta venditionis" conservàda endel Monastér de S.Giulia de Brèsa, endela quàla el paizì l'è lümninàt col nòme de Cacavario
Saint-Georges-Haute-Ville
Saint-Georges-Haute-Ville l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-Soleymieux, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 400 méter a 'na altèsa màsima de 655 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Georges-Haute-Ville l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Wasserburg (Lindau)
Wasserburg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 6.34 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Stazzion de Hennigsdorf (b Berlin)
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Wasserburg (Lindau)
El cümü de Wasserburg el se tróa a 'na altèsa de 406 méter sura 'l leèl del mar.
Isle of Beauty, Isle of Splendour
Isle of Beauty, Isle of Splendour a l'è l'inn nazzional doperad in, componud del.
Châlons
Châlons l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Beaurepaire, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
Stazzion de Hennigsdorf (b Berlin)
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Châlons
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.2 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 297 méter a 'na altèsa màsima de 428 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Châlons l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Melchiorre Bellini
El Melchiorre Bellini (Cremona, 1841-1917) a l'è stad un poeta italian.
L'ha scrvud una mota de poesie in dialet cremones, che inn stad per la pupart regolt in l'antologia "Poesie in dialetto cremonese (1865-1914)" fada de la Bibliotega de Stat locala.
A Cremona gh'hann dedicad una via.
El pouleen de Nadal
Dopo en mes de fareui, pan e farina, T’ò vediit de ’na griglia a pindouloon; Sgoulousiavi te crud cousé in berlina, E de nott m’insougnavi el ciceroon.
De Nadal finalment vèen la mattina; Been lavat, incoussat, nett dai moursoon, Coumme in cesa se ved sant in vedrina, In poulera i t’à miss coun divouzioon.
Inlardat, coun bouteer, sal, ousmaréen, I te foutt al supplizi del brasèer, Pover martir d’ingourd e del Bambéen!
Rebecchin
El Rebecchin a l'era on vegg quarter de Milan. L'era faa domà de on isolaa, e 'l se trovava denanz al Domm, in tra el Coverc di Figin e 'l Bottonuu. L'ha ciappaa el sò nomm de on'ostaria che la se ciamava inscì, e che l'è vegnuda famosa soratutt in del secol XVIII. De già che l'era on quarter vonc e abitaa de povera gent e de ligera, i autoritaa de la cittaa hann pensaa de trall giò, anca de slargà el pasquee del Domm. Donca l'è staa traa giò in del 1875, in ocasion che 'l vegneva a Milan l'imperator todesch Ghielm I.
Colungo
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Vergonha
La vergonha (pronuncia ocitana: [berˈɣuɲɔ], cont el significaa de "vergògna") l'è la manera che i ocitan ciamen i polìtich di govern fransés vers i citadin che parlen vuna di lengov stòrich de la Francia divers dal fransés. La vergonha la fonzionna in del fà sentì vergògna ai gent de parlà una lengua "inferior", in del provibì l'espression per iscritt, in del umelià i scolar e i student in di scoll, etc. In chell moeud chi, se la percentual de la populazzion francesa che la parlava l'ocitan a l'era de 39% in del 1860, in di ann Vint del sécol XX l'era borlada giò a 26-36% e nel 1993 l'era minga pussee del 7%.
Vocabolàre Carminati - Viaggi
Ol Carminati Viaggi l’è ü vocabolàre Bergamàsch - Italià tiràt ‘nsèma dal March Carminàt e dal Gian Giàcom Viàgi, stampàt in del 1905 a Lùer in pruìnsa de Bèrghem da la tipografèa del Giósep Amighèt.
Ol March Carminàt e ‘l Gian Giàcom Viàgi, cóme s’pöl lès in de l’introdüsiù, i éra dù maèstr di elementàr e i à scrìcc chèsto vocabulàre per ötà i s-cècc di sò scöle che ciamàcc a fà di témi 'n dialèt i fàa zó di gran bèi laùr, menimà ciamàcc a scrif in italià i ghe riàa mia a rampà fò e a mét zó, nìgher sö biànch, negóta de bù. Pròpe per chèsto i dù maèstr, che i éra tiràt ‘nsèma tate paròle e völìa fà ü vocabolàre de chèi bèi gròss, i à cambiàt idèa e i à sircàt de fà ü vocabulàre ‘l piö picinì pusìbel, isé che töcc i sò stödèncc, a' chèi piö poerècc, i pödès compràl.
'n piö chèsto vocabulàre, per quàt al sìes picinì, l’à sircàt de dàga ön’ögiàda po’ al Bergamàsch de la basa, sura de töt a chèl de Treì, prima de alùra mia tròp consideràt in di óter vocabòlare Bergamàsch - Italià.
Del Carminati Viaggi l’è dispunìbel la ristàmpa anastàtica fàcia dal Arnaldo Forni editùr in del 1988, ach se la qualità de la stampa l’è ‘n d’öna quach pàgine pròpe gràma, mia per cólpa però del Arnaldo Forni editùr, ma del uriginàl stampàt a quàch manére zamò a l’època.
Muskegon, Michigan
Muskegon a l'è una cità del Michigan, Stat Ünì d'America. El fa part de la Cuntea del Muskegon e'l gh'ha 40.105 abitant (2000).
Apátistvánfalva
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Niort
Niort (Niòrt in occitan; Novioritum in latin) a l'è on comun frances cont ona popolazion de 57.900 abitant. L'è situaa in del departiment di Deux-Sèvres (region de Növa-Aquitania). L'è la sede de on important mercaa agricol.
Vladislav (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Saint-Laurent-de-Veyrès
Saint-Laurent-de-Veyrès l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Fournels, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Laurent-de-Veyrès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Memphis
thumb|right|300px|Antich tram de Memphis Memphis a l'è una cità del Tennessee, Stat Ünì d'America, che la se tröa in sül fiüm Mississippi. e'l gh'ha pressapoch 650.000 abitant (2000) (1.196.000 se metum dent anca tüta l'area metrupulitana). A l'è la capital de la Cuntea de Shelby. La cità a l'è famusa per Graceland, la vila induè che l'è mort l'Elvis Presley. A Memphis la gh'è anca una squadra del basket cugnussüda: i Memphis Grizzlies.
La cità a l'è cugnussüda per la müsega blues: a Memphis hann vivüü l'Elvis Presley, el B. B. King e a hinn nassüü artista cume l'Aretha Franklin, la Carla Thomas, el James Carr e l'Anita Ward.
Vall Gardena
La Vall Gardéna (Gherdëina in ladin; Valgardena in italian; Grödental in todesch) l'è una vall ladina e dolomitica in de la provincia de Bolzan-Sudtirol che la fa part de la Ladinia.
Les Adrets-de-l'Estérel
Les Adrets-de-l'Estérel l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Fréjus, del circondàre (arrondissement) de Draguignan e del dipartimènt del Var.
Vall Gardena
I comun de la Vall Gardena
In de la Vall Gardéna gh'è trì cumun:
Les Adrets-de-l'Estérel
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 60 méter a 'na altèsa màsima de 420 méter s.l.m.
Element del period 1
I elemeent del períut 1 a inn i element in del primm riich de la taula periòdica; g'ann dumè l'urbitaal 1s, vist ca g'ann al màssim dü eletrún; de cunseguénza, ubedíssenn no a la régula del vòttett de Lewis.
I elemeent a inn:
Campomarino
Campomarino (Këmarini 'n arbëreshë) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 6.443 abitàncc, 'na superfìce de 76 km² e 'na densità de 85 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chieuti (FG), Guglionesi, Portocannone, San Martino in Pensilis, Termoli.
Republega presidenziala
miniatura|drita|In bloeu la republega presidenziala La republega presidenziala l'è la forma de governo indova el Capo de Stat l'è anca el Capo del governo e gh'è nissun ligamm in tra el poder esecutiv e 'l poder legislativ. Donca el capo del governo el gh'ha 'na ciara superiorità in sui sò minister, e l'è no semper inscì in la republega parlamentara.
Morrovalle
Morrovalle l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 9.226 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 220 ab./km². El cunfìna coi cümü de Corridonia, Macerata, Monte San Giusto, Montecosaro, Montegranaro (FM), Montelupone.
San Donà di Piave
San Donà di Piave (en vèneto: San Donà de Piave) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 40.014 abitàncc, 'na superfìce de 78,730 km² e 'na densità de 508,24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ceggia, Cessalto (TV), Eraclea, Fossalta di Piave, Jesolo, Musile di Piave, Noventa di Piave, Salgareda (TV), Torre di Mosto.
Une Seule Nuit
Une Seule Nuit a l'è l'inn nazzional doperad in Burkina Faso, componud e scrivud del president Thomas Isidore Noël Sankara.
Schwaz (distret)
thumb|right|300px|Puzisiù del distrèt de Schwaz endel Land del Tiröl El distret de Schwaz (en todèsch Bezirk Schwaz) l'è giü dei distrècc del Land del Tiröl, en Austria. El se tróa endela part ocidentala de l'Austria e 'l cunfìna a òvest coi distrècc de Bludenz e Bregenz (Vorarlberg), a nòrd co la Baviera (circundare de Oberallgäu, Ostallgäu e Garmisch-Partenkirchen) e a sud coi distrècc de Landeck e Imst.
Cità e cümü
thumb|right|300px|Cümü del distrèt de Schwaz
Wiesenthau
Wiesenthau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 6.41 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Schwaz (distret)
Cità e cümü
El distrèt de Schwaz el g'ha 39 cümü, dei quài Schwaz el g'ha statùto de cità (Stadtgemeinde) e 'l fà de capolöch de distrèt. Jenbach, Mayrhofen, Vomp e Zell am Ziller i g'ha statuto de cità mercàt (Marktgemeinde). El dàto 'ntra le parèntezi l'è 'l nömer de abitàncc (agiurnàt al ):
Wiesenthau
El cümü de Wiesenthau el se tróa a 'na altèsa de 305 méter sura 'l leèl del mar.
Eclassan
Eclassan l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tournon-sur-Rhône, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 273 méter a 'na altèsa màsima de 530 méter s.l.m.
Niederurnen
miniatura|manzína|[[Oberurnen, Niederurnen e Ziegelbrücke]] El cumün de Niederurnen al se tröva a una altitüden de 430 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bilten, Mollis, Oberurnen, Schänis (SG), Schübelbach (SZ), Weesen (SG).
Storia
Niederurnen l'è menziunaa la prima volta in del secuo XI col nom de Niter Urnnen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Tocantins
miniatura|El basin del Tocantins El sò nomm el vegn de la lengua Tupì, vuna di principaj lengov indigen de l’America del Sud: el voeur dì “becch del tucan”, e l’è on compost de tukana (tucan) e tĩ (becch). El “becch” a l’è la forma in su i cart geografegh del cors del Tocantins e del so affluent pussee important, el fium Araguaia. El dà el nomm al staa brasilian omonem, el pussee noeuv de la federazion, faa su del 1990.
El nass in di montagn de la Serra dos Pireneus, in del staa de Goiás in del center del paes, minga lontan de Brasília. El bagna i staa de Goiás, Tocantins, Maranhão (frontera cont el Tocantins) e Pará. In del staa de Pará gh’eran finn a i agn ’80 tant cascaa e rapid, che hinn staa inondaa cont la costruzion de la diga de Tucuruí, la segonda pussee granda del Brasil, dree domà de la diga de Itaipù (per metàa in del Paraguay).
Saint-Sébastien - Froissart (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Stazion de Sant'Anastasia
La Stazion de Sant'Anastasia a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Osek (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Strada de prima class 42
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 19.926 km. La conliga Bruna.
Stazion de Appiano
La Stazion de Appiano a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Langenburg
Langenburg l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwäbisch Hall. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 31.40 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Langenburg la se tróa a 'na altèsa de 439 méter sura 'l leèl del mar.
Bùren
Bùren (nòm uficiàl: Borno) l'è 'n cümü de la bàsa Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 2.699 abitàncc, 'na süperfìce de 30 km², per 'na densità de 90 ab./km². El cunfìna coi cümü de Àngol, Sù (BG), Òsem, Piancógn e Scülpér (BG).
thumb|290px|right|Puzisiù de Búren en [[Val Camònega]]
Cuurdinade
45.94611°N, 10.19889°W
Horní Pěna
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Quatter frugaj
I quatter frugaj a hinn on grupp informal de Stat de l'Union europea che compartissen 'na vision de conservatorism fiscal per el belanzz de l'Union fàda su de Austria, Danimarca, Pajes Bass e Svezia.
Di alter Stat a hinn staa sociaa a 'sto grupp: la Germania, per esempi, l'era retegnuda arenta ai sò posizion finna a che l'ha parpognuu 'n programma de jutt insemma a la Franza per 500 miliard, menter dopo la Finlandia la s'è svesinada ai posizion del grupp.
El Grado
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Uruguay (fium)
thumb|left|350px|La campagna intorn a'l fium Uruguay, de la part arjentina L'Uruguay l'è un fium q'al corr ind la part oriental de l'Amerega del Sud, ind i stats del Brasil, Uruguay e Arjentina ; al nass in Brasil, ind la Serra do Mar quand qe olter duu fium (Pelotas e Canoas) se meten insema. Al g'ha una longeza de 2.400 km incirca e al drena un basin imbrifer de 370.000 km². Ol so cors al fa la forma de un arc : al marca jo prima ol confin intra ol Brasil (stat del Rio Grande do Sul) e l'Arjentina, pœ dop qell tra l'Arjentina e l'Uruguay. Al se desvœia ind l'Oceen Atlanteg, cont un delta in comun cont ol fium Paranà ciamad Rio de la Plata.
Del pont de vista economeg ol fium l'è important per la produzion de enerjia idroeletrega, cont ol sbarament del Salto Grande.
Campolieto
Campolieto l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 1.064 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellino del Biferno, Matrice, Monacilioni, Morrone del Sannio, Ripabottoni, San Giovanni in Galdo.
San García de Ingelmos
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Gratwein-Straßengel
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Valeč (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Spéce
En biulugìa, se ghe dà nòm spéce (del latì species) a ògna ü dei grùpi endèi quài se divìt i zèner, cioè, la limitasiù del genèrich endèn ámbito morfologicamènt coerènt. En biulugìa, 'na spéce l'è l'unità de bàze de la clasificasiù biològica.
'Na spéce se la defenés de spès come 'n grùpo de organìsmi che i è bù de 'ncruzàs e fà nàser 'na discendènsa fèrtil. Endèna bùna part dei càzi, chèsta definisiù l'è adeguàda, però de spès se dopèra apò a critéri piö percìs o che diferènsia de piö amò, per ezèmpe sö la bàze de la corispondènsa del DNA o la prezènsa de aspècc de local-adatamènt specìfich.
Stória del concèt de spéce
El tèrmine "spéce" 'l se referés a tré concècc diferèncc ma relasiunàcc. El ranch spéce, che l'è 'l leèl piö bas de la tasonomìa segónt el Linèo; i taxa spéce, che i è 'n grùpo de organìsmi discriìcc e asegnàcc a la categurìa "spéce", e le spéci biològiche che i è ènti bù de evòlver.
'Na ólta le spéci i éra definìde come indivìdui che se 'nsomeàa 'ntra de lur e che i se diferensiàa dei indivìdui che apartignìa a le ótre spéci per discontinuità morfològiche, cioè, le spéci le ch'ìa esènse imutàbii, che le apartignìa, segónt la filozofìa aristotélica-platònica, al mónt de le edèe. Chèsta concesiù l'ìa per fórsa fisìsta, cioè la sò esènsa l'ìa permanènta. Endèl medioévo, s'è consolidàt la interpretasiù creasiunìsta 'ndèla qual ògna spéce l'ìa 'na unità d ela creasiù, caraterizàda de la sò esènsa. L'ìa 'n realìsmo idealìsta.
El nominalìsmo 'l g'ha ìt le sò raìs endèl sècol XIV col Guglièlmo de Ockham. Chèsta dutrìna la segnalàa che ezisrìa nesöna entità 'ntramès al tèrmine e i indivìdui ai quai chèsto 'l se riferìa, cioè, izistìa apéna i indivìdui. Segónt chèsta dutrìna, le spéci i è fröt de la nòsta rasionalità e 'l concèt de spéce se 'l dopèra apéna col fì de ragrupà i indivìdui segónt la 'nsomeànsa e dàga 'n nòm. En póche paròle, el nominalìsmo el reconós mìa le spéci come entità reài. Linèo e John Ray, de l'ótra bànda, i sustignìa l'edèa del caràter discrét e del posèso de atribùti ogetìf de le spéci, que le primitìa la sò delimitasiù, cioè, el realìsmo de le spéci. A pàrter de la püblicasiù l'urìgin de le spéci del Charles Darwin endèl 1859, se g'ha cuminciàt a cunsiderà le spéci come 'n ensèma de popolasiù morfologicamènt variàbii e co la capacità de evòlver. El concèt aristotélich-lineà l'è stat en pó a la ólta sustitüìt de 'na concesiù evolutìva bazàda sö la selesiù natüràla e 'ndèl izolamènt reprodütìf.
A metà del sècol XX s'è afermàt dò puzisiù respèt a le spéci: el realìsmo evolutìf e 'l nominalìsmo. Chèsti öltem i sustignìa che 'ndèla natüra izistìa apéna i organìsmi individuài e segónt i tasònomi evulutìf le spéci i éra entità reài de la natüra e le custitüìa unità de la evulusiù. A pàrter dei agn '80 s'è afermàt la puzisiù realìsta respèt a le spéci biològiche, ensèma al apròcio filogenétich de la clasificasiù.
Kawaii
miniatura|Estetega kawaii in del vestìss Kawaii (かわいい [kaw͍aiꜜi]) a l’è on termin de la lengua giapponesa, ch’el correspond al lombard “carin”, “adorabel”. El termin, in riferiment al Giappon e a la sò cultura, el se riferiss a ona qualidàa estetega caratterizzada del vess carin, ma anca cont ona apparenza innocent, infantil, e minga tropp elaborada. La qualidàa del kawaii a l’è devegnuda ona caratteristega de la cultura popolara giapponesa a partì di agn Vottanta.
Etimologia
miniatura|La parolla giapponesa kawaii scrivuda (de l'alt al bass) in [[kanji, hiragana e katakana]] La parolla kawaii la vegn de la fras 顔映し kao hayushi, letteralment “la faccia la brilla”, on moeud figurativ per riferiss al devegnì ross in faccia per vergott de bell. Cont el passà di temp el signifegaa l’è devegnuu quell modern de “carin”, e la parnonzia de kawayui (Hiragana: かわゆい) l’è devegnuda kawaii (かわいい).
La pupart di volt a l’è scrivuu cont el sillabari hiragana, e donca かわいい, ma la gh’è anca la scrittura 可愛い cont i caratter (kanji) domà scernii per la parnonzia e minga per el signifegaa (on process ciamaa ateji). De chì l’è stada fada su ona etimologia popolara, “se poeu amà” o “poeu vess amaa”: el primm kanji, 可 (ka), el voeur dì “permittuu”, menter el segond, 愛 (ai), el voeur dì “amor” - い (i) l’è la sillaba dell’hiragana cont la qual la finiss ona part di aggettiv in la lengua giapponesa.
Bundesstraße 392
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr.
Mazza-pioeugg
El mazza-pioeugg (anca didon) a l'è el dit el pussee lateral de la man. A l'è distintiv di primaa perchè ghe l'hann opponibel, ciovè bon de ciappà di robb perchè el se stend in la man.
Kawaii
Estetega
miniatura|On aereo giappones decoraa a tema [[Hello Kitty]] El kawaii l’è incoeu consideraa, anca de studi sociologegh, coma part integrant de la cultura popolara giapponesa: segond el Sōichi Masubuchi, l’estetega del kawaii l’è devegnuda pussee importanta e l’ha sostituii l’estetega “classega” del Giappon, fondada pussee in sul bell e raffinaa.
L’importanza del kawaii in la cultura giapponesa l’è spantegada in de per tutt, coma in del mangià (coma esempi i dolz), in del vestì, e in di prodott de consum de massa.
Nassuu soratutt intra i tos in di agn Settanta, e poeu anca ciappaa di omen, el kawaii l’è al dì d’incoeu minga domà part de la cultura di giovin, ma l’è pensaa per i giappones di tucc i edàa, cont coma esempi anca i pussee comun strument per la cà che responden a ona estetega “carina”. Anca treni e aerei in Giappon gh’hann despess decorazion kawaii in su di lor livree, cont personagg di Pokémon o la Hello Kitty; i prefettur del Giappon, coma anca on bon numer de cittàa, istituzion cultural, distrett de polizia, e la television nazionala (NHK), gh’hann tucc di mascott kawaii doperaa in pubblicitàa o coma identificazion. Anca la Wikipedia giapponesa la gh’ha ona mascotte kawaii, la Wikipe-tan
Margherita II de Danimarca
La Margherita II de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (in danes: Margrethe 2.; nomm intregh: Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid; Copenaghen, 16 de april del 1940) l'è la regina de la Danimarca. L'è vegnuda regina in del 1972, a la mort del sò pader Federigh IX. L'è la prima regina danesa dopo de la Margherita I, morta in del 1412. A l'ha poduu 'gnì regina dopo 'n cambiament de la Costituzion del sò paes, perchè sedenò (già che l'è ona donna) el trono el saria 'ndaa al sò zio Knud. La s'è sposada cont el princip Henri Laborde de Montpezat, del qual a la gh'ha 'vuu duu fioeu: Federigh e Joachim.
Metropolitana
La metropolitana, contrazion de ferrovia metropolitana, a l'è on sistema ferroviari de straport publich a volta velocità e portada, tendenzialment sotterragn o in viadott, regolaa del segnalament ferroviari e separaa dal traffich veicolar, roba che 'l differenzia de la tranvia.
Storia
thumb|Treno de Budapest, prima metropolitana de l'Europa continentala In del 1843 el Charles Pearson l'insubiss a Londra on sistema de ferrovia rapida urbana, che l'è approvaa in del 1853 e faa su dal 1860. L'è verta dal 1863.
La metropolitana a l'è poeu stada fada su a New York, Budapest e Glasgow, e dal secol quell de XX a l'è deventada on fenomen comun in di gran città.
Roeul in del straport
La metropolitana a l'è despess la colonna portanta del straport publich di città, cont di volt volum de passeggee. De facc in la pupart di cas la gent la dopera i bus e i treni suburban per ciappà poeu la metropolitana.
In del period de la Guerra Freggia i eren anca doperaa 'me mezz de propaganda e mittuu in di pian de protezion civil 'me bunker.
Mapp
A l'è doperaa squasi indepertutt on sistema de reppresentazion schematica che 'l sacrifica la real distanza in tra i stazion per avègh pussee de ciarezza inventaa dal Harry C. Beck, disegnator de circuitt elettrich in d'ona azienda de telecomunicazion.
Marijuana
miniatura|drita La Marijuana l'è 'na droga che la se toeu foeura di fior suciaa di pient de la fameja Cannabis. In tucc chi pient chi gh'è di sostanz, e la sostanza la pu importanta l'è 'l delta-9-tetrahydrocannabinol, ciamada anca THC (tii-èicc-sii). A l'è illegala in squasi tutt el mond, anca se gh'è di variedaa legai doperaa per esempi in la parfumazion o in di tesuu, cont on bass contegnuu de THC. In d'on quaj Stat a l'è anca possibil vend marijuana de fumà se la gh'ha no el THC, che l'è la sostanza dróganta de la marijuana.
Gh'è trè varietaa cognossuu de marijuana: Sativa, Indica e Ruderalis. La marijuana l'è considerada na droga lingera, che la da minga dependenza fisega.
Menzoni
Menzoni (parnonzia local: [ma'ndzoi]; Menzonio in Italian) l'è ona frazion del comun tisines de Lavizzara, in de la Val Maggia. El paes el se troeuva dent a la val Lavizzara e l'è traversaa de la Maggia. El confina coi frazion de Broeuj e de Brontall. A ovest, al de là di montagn, gh'è la Leventina. L'è staa on comun indeperlù infina al 2004.
Saint-Germain-la-Montagne
Saint-Germain-la-Montagne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Belmont-de-la-Loire, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
Andrásfa
a l'è un comun del Distret de Vasvár, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Germain-la-Montagne
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Germain-la-Montagne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pievebovigliana
Pievebovigliana l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 880 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 33 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caldarola, Camerino, Cessapalombo, Fiastra, Fiordimonte, Muccia, Pieve Torina.
Doncaster
Doncaster a l'è ona città inglesa del Regn Unii, situada in de la contea del South Yorkshire. La cunta 67.977 abitant.
Weißensberg
Weißensberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 7.84 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Weißensberg el se tróa a 'na altèsa de 502 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Léger-de-Peyre
Saint-Léger-de-Peyre l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Marvejols, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 670 méter a 'na altèsa màsima de 1154 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Léger-de-Peyre l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Morristown, New Jersey
Morristown a l'è una cità del New Jersey, Stat Ünì d'America. A l'è in de la Cuntea de Morris e'l gh'ha 18.842 abitant (2004). La cità a l'è cugnussüda cume la capital militar e la revolüziun americana per la sua funziun strategiga in de la Guera d'Independenza Americana.
Prandài
Prandài (nòm uficiàl en italià: Prandaglio) l'è 'na frasiù del cümü de Elanöa, en Pruvìncia de Brèsa. L'è furmàt de 'na braca de borgàde: Bundù, Bernìga, Castèl, Peracque, Canét e Ponte Pier. El sò teretóre l'è streersàt del Cés. L'è séde de paròchia zamò del prensépe del sècol XVII e la sò céza, dedicàda a San Filàster, l'è übicàda endela borgàda de Bernìga.
El g'ha fat cümü de per sò cönt zamò del sècol XIV. L'è stat agregàt a Elanöa endel 1928 endel quàder de 'na reorganizasiù generàl de le ünità teretoriài.
Stazzion de Heiligensee
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Tarancón
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Liber
250px|right|thumb|Al Bibliutecari de l'[[Arcimboldo.]] Un liber (o libru) l'è un insema de föi stampaa o scrivüü a man cüsii insema int un urdin precis e seraa sü in mezz a una cuvertína. I liber i henn druvaa per passà infurmazion o anca per divertiment e passa temp.
Etimulugìa de la parola
La parola latina liber l'è mantegnüda pulida int i püssee tant parlad lumbard. Int i zonn nord ucidental (cume presempi Com e Tisin) la divegna libru. In principi la parola liber la vureva dì anca "rüsca", ma giamò che l'era un material druvaa per scriv di test (in libro scribuntur litterae, Tito Maccio Plauto), per estension la parola l'ha ciapaa 'l significaa de "overa leterària". Un'evolüzion cumpagna l'è capitaa a la parola greca 'βιβλίον' (biblìon).
Villes-sur-Auzon
Villes-sur-Auzon l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Mormoiron, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.08 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 240 méter a 'na altèsa màsima de 856 méter s.l.m.
Ohařice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Borșa (Maramureș)
Borșa (Borsa in ongares) l'è 'na zittà del distrett de Maramureș, in la Region de la Transilvania de 27'888 abitant, la pupart de etnia romena, anca se gh'è di minoranz ongares.
San Michele al Tagliamento
San Michele al Tagliamento (en vèneto: San Micèl al Tajamento; en furlà: San Micjêl o San Michêl; en furlà antìch: San Micél) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Venésia. El g'ha presapóch 11.418 abitàncc, 'na superfìce de 112 km² e 'na densità de 102 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caorle, Fossalta di Portogruaro, Latisana (UD), Lignano Sabbiadoro (UD), Morsano al Tagliamento (PN), Portogruaro, Ronchis (UD), Varmo (UD).
Sydney
thumb|Sydney in de la mapa Sydney a l'è una cità australiana, capitala del Stat federad del Noeuv Galles del Sud. A l'è in del sud-est de l'Australia e l'è la cità pussee popolosa, granda e antiga del paes (fundada in del 1788). La City of Sidney, el center storegh, la gh'ha domà 164.547 abitant ma l'area metropolitana la riva a circa 5 milion de abitant: a l'è de fad la cità pussee popolosa de l'Oceania.
thumb|El pont del port de Sydney e la Cà de l'Opera (Opera House) A l'è la cità pussee importanta del paes per la finanza, i trasport, i comerci e la coltura.
Territori
Sydney la se troeuva in tra el Mar de Tasman a est, i Blue Mountains a ovest, el fium Hawkesbury a nord e l'altopian del Woronora a sud. El center de la cità el gh'ha una superfis de km²; la Granda Sydney, l'area metropolitana de Sydney, la se spantega per km², inscambi l'area urbana en ciapa domà 1,687 km². De sorapu, el gh'è el pussee grand port natural al mond, Port Jackson, e pussee de 70 spiage, 'me la famosa Bondi Beach.
Storia
L'area che la sercia el Sydney Harbour a l'è stada abitada, per almanca 45 000 agn, da diverse tribù aborigen, che la ciamaven Warrane; i principai tribù de la zona eren i Eora e i Cadigal. I europee hann tacad a interessàss de la zona a partì del 1770, quand che el capitan James Cook el ved Botany Bay (incoeu una part meridionale de Sydney). Per ordin del governo britanegh, in del 1788 l'Arthur Phillip el fonda in quella zona chì una bas carceraria. El Phillip el sbarca a Botany Bay, ma el scerniss poeu de andà pussee a nord e 'l fonda el stabil definitiv a Sydney Cove, in Port Jackson.
El Phillip el da nom a la colonia New Albion, ma per motiv minga ciar la ciapa el nom de Sydney, del Lord Sydney (Thomas Townshend), che l'haveva dad al Phillip l'autorizazzion a fondà la colonia.
Milton, Vermont
Milton a l'è una cità del Vermont, Stat Ünì d'America, de la Cuntea de Chittenden. El gh'ha 9,479 abitant.
Horní Němčice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Greinbach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Valdíkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Serrapetrona
Serrapetrona l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Macerata. El g'ha presapóch 894 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belforte del Chienti, Caldarola, Camerino, Castelraimondo, San Severino Marche, Tolentino.
Teorema de Weierstrass
El Teorema de Weierstrass a l'è 'n teorema de analisi matematega in su l'esistenza di massim e minim de 'na fonzion. El dis che, dada 'na fonzion continova la ammett almen on pont de massim e voeun de minim in d'on daa intervall.
El Pueyo de Araguás
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de La Storta
La Stazion de La Storta a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Servizzi
Biliettaria
San Esteban del Valle
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Nokoreach
Nokoreach a l'è l'inn nazzional doperad in Cambogia, componud del Norodom Suramarit e col test scrivud del Chuon Nath.
École Militaire (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 8 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Untervaz
Untervaz a l'è un cumün svizzer del distret de Landquart. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 27.72 km², e al se tröva a una altitüden de 564 meter sura al livel del mar.
El cumün de Untervaz a l'è tacaa ai cumün de Haldenstein, Mastrils, Pfäfers (SG), Trimmis, Zizers.
Storia
Untervaz l'è menziunaa la prima volta in dei docüment de l'ann 768-800 col nomm de Uaze.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Post de vett
El catèl de Neuburg l'è staa fat sü in de la segonda part del secul XIII, prubabilment del baron Tumb von Neuburg (Vorarlberg). Inturen al 1450 l'è sota 'l control de Rudolf von Rappenstein, a quel temp l'eva conossüü come Mötteli. In del 1496 l'è staa vendüü al Vescuf de Coira. Pü innanz, in del 1577 el cumün l'ha cumpraa 'l castel e la baronia associada. In del secul XVI el sit l'è staa abandunaa e l'ha cuminciaa la ruìna.
Castei
miniatura|verticale|Castle Rappenstein El Höhlenburg Rappenstein l'è un castel faa sü in de una gròta in sül fianch de la montagna.
Stazion de Villa Augustea
La Stazion de Villa Augustea a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Schrozberg
Schrozberg l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwäbisch Hall. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 105.21 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Alsóújlak
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Schrozberg
Schrozberg la se tróa a 'na altèsa de 455 méter sura 'l leèl del mar.
Las Condes
Las Condes a l'è una cità del Cile. La gh'ha una süperfis de 99 km², una pupulaziun de 249.893 abitant (2002) e una densità de 2524,2 ab./km² thumb|right|237px
Chamagnieu
Chamagnieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Crémieu, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.7 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 202 méter a 'na altèsa màsima de 341 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chamagnieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Eggolsheim
Eggolsheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Forchheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 48.90 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Empurany
Empurany l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lamastre, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.94 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 310 méter a 'na altèsa màsima de 1028 méter s.l.m.
Nucli (fisega)
thumbnail|Modell de un atom cont ol nucli in mez e i [[eletrún|eletron qe ge jirenn intorn.]] Ol nucli a l'è ol cirœl de l'atom, ol sit indovè qe la sa trœva manemàn tuta la so massa ind un spazi picin fiss. Ol nucli a l'è formad de partexei ciamade barion, jeneralment proton e neutron ; i neutron a inn de solit plussee dei proton, fœra qe ind i atom plussee linjer, indovè qe a inn l'istess numer opur de men, comè ind l'idrojen (l'isotop plussee frequent, ol prozi, al g'ha nanca un neutron). Ol numer de proton a l'è important per definir l'atom e dei l'elements qimeg q'al ge corespond, e defait al se ciama numer atomeg (Z) ; se se considera ol total dei partexei qe g'è ind el nucli, al vegn fœr ol numer de massa, q'al consent de indentifegar i diferents isotop de l'istess atom. La forza qe la tegn insema i partexei ind el nucli a l'è la forza nuclear forta.
G'è dei atom qe se desfenn per dei process radioativ, q'al vœl dir qe spantegenn eletron (emission beta) opur nucli de eli-2 (emission alfa) a volta enerjia. Ind la tavola periodega a g'è dei elements stabei e olter men stabei, cont una vita media de frazion de segond. I rexon de qei comportaments qí a inn do :
Tejadillos
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Anagnina (metropolitana de Roma)
Anagnina  l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma, capoligna meridional de la Linia A.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus Parchegg de scambi
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Stazzion de Schulzendorf (b Tegel)
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Val de Bregn
"I nugre i vegn in Bregn, l'aqua la vegn."
- Proverbi de Lontega
La Val de Bregn (anca Val de Blegn; parnonzi locai: [vɑl da breɲ] a Lontega, [val da breɲ] a Semion; Valle di Blenio in Italian; Val da Blegn in Romancc; Palenzertal o Bollenztal in Todesch storegh) l'è üna val dal Cantun Ticin. La tö part al grup di Alp Lepontin e l'è traversada dal Ticin de Bregn, ün di affluenc püssee impurtanc dal Ticin. La cunfina a nord e a est cunt i vai di Grigiun (la Surselva e la Calanca), cunt la Val Riviera a sud e cunt la Leventina a ovest. I abitanc de la val i se ciamen bregnin.
Geografia
La Val de Bregn la se troeuva strengiuda in tra la vall del Tesin a ovest (per vess pussee precis, la Leventina e la Riviera) e la Val Calanca a est. L'è traversada del fiumm Brenn (che in dialett l'è ciamaa anca tesin, in del sens de "gran fiumm"). In tra i sotta-vai pussee important a gh'è la Val Malvaja e la Vall de Camp. A nord a gh'è la Surselva (Canton Grison). Vun di giov de montagna che se troeuven in tra i dò vai l'è la Greina. In tra i montagn pussee important de la vall a cuntom:
On alter pass proppi important a l'è quell del Lucmagn, che l'è staa doperaa on mucc de voeult in del passaa.
Paes de la Val de Bregn
Del pont de vista politegh, al dì d'incoeu la Val de Bregn l'è on distrett del Canton Tesin, e la gh'ha trii comun: Aquarossa, Bregn e Sarravall. Quei trii comun chì gh'hann on mucc de frazion, che fin a on quai ann fa eren anca lor di comun. I paes pussee important de la vall a hinn:
Lenguagg
Compagn de tutt el Canton Tesin, anca in de la Val de Bregn la lengua offiziala l'è l'Italian. La lengua local inveci l'è 'l lombard. In particolar, el dialett local a l'è de tipo alpin, e l'è puttost conservativ. El dialett bregnon el gh'ha on status litterari ben pussee vegg respett ai alter parlà tisines, perchè l'era drovaa de on grupp de poeta 'me lengua convenzional de l'Accademiglia dra Val de Bregn, comandada (in tra i alter), del pittor Paol Lomazz.
Religion
La Val de Bregn la se troeuva dent a la Diocesi de Lugan. Per on bell poo de temp, però la s'è trovada sotta l'Arcidiocesi de Milan e, per 'sta reson, anch al dì d'incoeu in de la vall la se fa la messa cont el rit ambrosian. Donca, l'è voeuna di tre vai ambrosiann del Canton Tesin.
Aiguines
Aiguines l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aups, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 114.43 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 470 méter a 'na altèsa màsima de 1572 méter s.l.m.
Netstal
Netstal a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.63 km² e in del al gh'eva una pupulaziun de  abitant.