cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elio e le Storie Tese
Tra concert e television
I stori sora el noeuv disch seguten per tutta l'estaa, anca se la salta foeura domà la notizzia de ona collaborazion cont i Area e on'altra cont el sò vegg amis Curt Cress.
A la fin de magg Elio l'è staa confermaa anmò 'na voeulta a giudes de X-Factor (l'edizion quella de ses), semper insemma a l'Arisa, Morgan e la Simona Ventura. La trasmission l'è scominciada el 18 de ottober. Quella voeulta chì però l'è minga riessii a portà vun di sò concorrent a la final.
El 26 de november, cont on referendum on line, vegnen scernii tant 'me i artista indipendent pussee important de la storia de la musega italiana.
El 11 de dicember l'è sortii el noeuv singol del grupp, ciamaa Sta arrivando la fine del mondo.
Alter progett
Gh'è inoltra de regordà i progett parallel sviluppaa de on quaj member del grupp in 'sti ultim ann:
El stil
I Elio e le Storie Tese hinn staa despess definii come musicista de rock demenzial. Ma a lor la ghe pias nò questa definizion, perchè voeuren evità de vess accomunaa a grupp come i Brutos, i Skiantos ò i Gem Boy. L'è vera che se de ona part (soratutt aj origin) el grupp el s'è ispiraa al stil "demenzial", per modalitaa de umorismo e concert, de l'altra el s'è impegnaa a desviluppà ona qualitaa de musega assee elevada, e ona capacitaa de passà senza tròpp problemma a qualsessia stil, del rock (John Holmes, Yes I Love You, Essere Donna Oggi) al blues (La Saga di Addolorato, Puliletti Blues), del metal ò hard-rock (Urna, Omossessualità) al country (Indiani), del reggae (Abbecedario) a la disco (Born to be Abramo, Discomusic, Pippero, La Chanson), del folk (Zelig: la cunesiùn del pulpacc) a la musega latina (El Pube). Hinn capazz de fà canzon con domà tòcch de alter musich (Indiani; Born to be Abramo), ò anca cont el sonà al contrari i laorà de alter artista (Ignudi fra i nudisti l'è Suspicious Mind de l'Elvis Presley al contrari).
Per i sò capacitaa musegaj, i vari member del grupp hinn staa despess ciamaa a sonà in disch de alter cantant, traj quaj se pòden regordà el Roberto Vecchioni, el Daniele Silvestri, el Fabrizio De André, la Mina, i Righeira e i Ricchi e Poveri. Inscambi, on mugg de artista e musicista hann voruu participà come òspit in di sò disch: Pierangelo Bertoli, Riccardo Fogli, Claudio Baglioni e l'Enrico Ruggeri traj pussee famos.
A causa de quest messagg musegal originari, gh'è chi el voeur vedèi come member de on grupp de rock progressiv a tucc i effett. L'è minga on misteri però che i Elio e le Storie Tese se sien semper ispiraa, sia per la commistion di gener, sia per el sò surrealism, al musicista american Frank Zappa (1940-1993), anca se hann despess hann deciaraa de vorè creà on quajcòss de noeuv e original, per podè ciappaa l'interess di ascoltador.
I Elio e le Storie Tese disen anca de avè inventaa on noeuv gener musegal, el gezz che, a differenza del jazz, l'improvvisa nò sora on tema musegal ma sora on argoment: canzon gezz hinn La Saga di Addolorato ma soratutt L'Indianata, che la cambia paròll a ògni esibizion (la canzon l'è cognossuda anca come Casalinga Alcolizzata, a causa de l'argoment fiss sora el qual la vegn fada l'improvvisazion).
Inoltra el grupp l'è famos per la soa abitudin de canzon ò girà di video a l'invers.
I concert
Vun di "pilaster" del success di Elio e le Storie Tese l'è staa el numer semper pussee grand de fan che l'andava a scoltài dòpo d'avè sentuu voeuna di tanti registrazion pirata. Per quella reson chì el grupp el gh'ha on rappòrt bell fòrt cont el pubblegh, e donca per la pupart de l'ann l'è semper in tournée. Al moment, i unigh agn in di quai el grupp l'è minga andaa in tour (foeura che on quai concert isolaa o a la television) hinn staa el 1991, el 1995 e 'l 2009: la reson l'è semper stada quella de la preparazion de on disch noeuv per l'ann che 'l saria vegnuu. El rappòrt cont i fans l'ha faa inscì che hinn nassuu di moment quasi rituai, che vegnen ripetuu in tucc i concert, e che di volt veden anca la participazion de quei che hinn i fans pussee fanategh.
Al dì d'incoeu, i Elii spartissen giò el tour in duu bròcch: vun d'inverna/primavera, faa in di teater, e l'alter d'estaa/inizzi autunn, sonaa a l'avert. Tendenzialment la scaletta del tour faa in inverna/primavera e quell de l'estaa/autunn hinn different (in del 2004 e in del 2005 l'era staa spartii addirittura in trii bròcch). El nòmm del tour el vegn foeura o de ona canzon che la sarà sonada duranta i concert o per di ròbb che gh'è vegnuu in ment a lor. Per esempi cognossom i nòmm de quei tour chì:
On moment tipich del concert el se presenta quand el riva el Mangoni in sul palch: el pubbluch el se mett ad applaudìll, come se 'l fuss lù el protagonista del concert, e minga el grupp. A 'sto pont, l'Elio el fingg de vess inrabii cont el pubblich: di voeult el dis che 'l voeur andà via del concert per vedè quant hinn quij che hinn vegnuu là per scoltàll e quant inveci hinn lì per el Mangoni.
On moment tipich inveci di concert di agn '80 l'è quell che 'l gh'eva primma de la canzon Vivi, vivi Rocco: el Rocco Tanica el fingeva de avè sbajaa a sonà ona nòta, e per la disperazion el voreva coppàss. Allora el rest del grupp el scomenzava a sonà la canzon (parodia de We will rock you di Queen) per cercà de fàll rid, ròbba che la succedeva semper. A 'sto pont, el concert l'andava innanz (varda chì; on'altra variant la vedeva el Rocco Tanica che 'l fingeva de avègh on infart; el vegniva reanimaa ma lù el diseva de vorè morì perchè menter l'era dree de passà a mejor vita l'aveva vist ona lus bianca, e là gh'eren tucc i sò vegg parent mòrt e donca voreva 'ndà con lor; a 'sto pont la partiva la canzon, come se pò vedè chì).
Duranta la canzon Cara ti amo gh'è la fras Non è vero, tu non capisci l'universo femminile ("L'è minga ver, ti te capisset nò l'univers femminin"): in tucc i concert la paròlla Non la vegn prolungada per on quaj de minut. Istess l'avvegn con Alfieri (la fras l'è: trae dall'Uomo del Giappooooooooone, var a dì el trà de l'Òmm del Giappoooooooooon). Semper in Alfieri, quand gh'è la stròfa del Cesareo, l'Elio e 'l Faso proeuven in tutt i maner de fàll rid, e despess ghe riessen (hinn puu i vòlt in di quaj quest obbiettiv el vegn conseguii che quij on di quaj el Cesareo el riess a restà impassibil, ò almanch a finì de cantà el pròpri tòcch de canzon). In del CD Del Meglio Del Nostro Meglio Vol. 1, indove gh'è la version offizial de Alfieri, senza el test vesin se pò minga capì come la sia la stròfa del "pòver" ghitarista, vist quant el rid. In del tour del 1988 i Elio e le Storie Tese hann presentaa on'altra version de Alfieri (ciamada Alfieri 2) a la fin de la qual el gh'era on longh assolo de ghitara sora i nòt de Out in the daylight del Mike Rutherford. A la fin de l'ann, con l'entrada del Feiez in del grupp, Alfieri a l'è stada presentada in d'ona ulterior version, in de la qual el pòlistrumentista cremasch el cominciava la soa stròfa ma el vegniva interrompuu di insult del rest del grupp.
In Oratorium, la maggior part di member del grupp el cambia el pròpri strument musegal (el Faso a la batteria, el Christian Meyer al bass, el Rocco Tanica a la ghitara, per esempi; e gh'è el Mangoni vestii come on bagaj, cont on berrettin roeusa mettuu a l'invers e i pantaloni cont i bretell giald, che 'l giuga cont ona balla).
In del tour del 1987, l'Elio, a linizzi di concert, el diseva che 'l sò grup a l'era lì per sostistuì i Elio e le Storie Tese, e che in realtà lor eren on grupp de musega greca (e lù donca a l'era Elios, el pianista Roccos eccetera). Duranta el tour del 2000 i concert eren caratterizzaa de duu medley: el primm, a l'inizzi de l'esibizion, el cominciava con Out in the daylight e 'l segutava cont tòcch de canzon del repertòri pussee recent del grupp (Balla con i barlafüs, Tonza patonza, Help me, L'astronauta pasticcione). El segond, che l'era staa giamò propòst duranta i tour del 1987 e del 1990, el se ciamava Perdo anche l'ultimo dente e cerco di riavvitarlo e 'l contegniva on mucc de canzon che eren ann che i Elio e le Storie Tese je sonaven minga (compagn de El Sciur Francesco, Abbecedario e Settore Giovanile Targato Travagliato) insemma a canzon pussee recent (Presidance, La Terra dei Cachi) e a canzon e musegh de alter artista (el Te Deum, Radio GaGa di Queen). I Elii cont el scherzà diseven de vesses ispiraa, per quell medley chì, a quell che aveven faa i Pooh per el sò anniversari quell de vintcinch. La tradizion di medley a l'è segutada in di ann dòpo: duranta i tour de 2007 e del 2008 a l'è staa presentaa on medley de tutt i canzon disco del grupp (in ordin: Pippero, La Chanson, Discomusic, Born to be Abramo). In Servi della Gleba, la telefonada final la fa el bassista Faso: menter l'è dree a telefonà el bass l'è sonaa de l'Elio (prima del Feiez) Duranta la canzon Tapparella (sonada de sòlit vers la fin del concert), el ritornell final (Forza Panino) l'è dedicaa al Feiez: tutt el pubblich el se mett a cantà Forza Panino e a batt i man a temp. Duranta l'esecuzion, anca l'Elio el sòna ona ghitara.
Salcito
Salcito l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 619 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnoli del Trigno (IS), Civitanova del Sannio (IS), Fossalto, Pietracupa, Poggio Sannita (IS), San Biase, Sant'Angelo Limosano, Schiavi di Abruzzo (CH), Trivento.
Silicio
Le sò caraterìstiche de semi-cundutùr i è stàde sfrotàde per la prudusiù de componèncc eletrònich come dìodi, tranzìstor, circùiti integràcc, enfìna ai microprocesùr pio modèrni.
Lissander Manzon
thumb|350px|Don Lisander Manzon par el [[Cecu Hayez]] El Lissander Manzon, un di scrittor e poetta pussee important de la litteradura taliana, l'è nassuu a Milan el 7 de marz del 1785, fioeu de la Giulia Beccaria. El sò avol l'eva el famos Ceser Beccaria. El sò pader official l'eva el Peder Manzon, ma per davera Lisander l'eva el fioeu de Giovann Verri, el fradèl del Peder Verri. I so lengov mader i eren el lombard e 'l frances, e per imprend l'italian l'ha dovuu studià minga poch.
I sò gent se separen quand che 'l Lisander l'è ancamò piscininn e la sura Giulia la va a viv insèmma al Carl Imbonati. El Lisander el va a scoeura in del colleg di pader Somasch a Lugan e poeu in del colleg di pader Barnabitt a Milan. In del 1808 a Milan, el toeu per miee l'Enrichetta Blondel che l'eva calvinista e tucc e duu deciden de andà a fà part de la Gésa Cattòlega. Per daggh cunt a tucc de la soa conversion el scriv i Inni sacri.
In del 1818 el Lisander el gh'ha de vend el patrimoni che l'heva ereditáa del pader. L'ann apôs el scriv ona tragedia Il Conte di Carmagnola e poeu in del 1821 el poemma Il cinque maggio in occasion de la mòrt de Napuleon Bonapart.
A la fin de la sò vita 'l Lisander el g'ha avuu di gross dispiasè: in del 1833 la moeur la soa miee, sò mader e anch on quejvun di sò fioeu. El Lisander el toeu miee ona segonda volta cont la Teresa Borri, ma anca lée la moeur. Domà duu di noeuf bagaj che 'l Lisander el g'ha avuu di sò duu matrimòni vivaran pussee a longh de lù.
Quand ch'el moeur anca el sò fioeu pussee grand, Pier Luis, in del 28 avril del 1873, el Lisander el ghe la fà pu. El 22 de magg el devegn malaa de meningitt e el moeur anca lù. Al sò funeral, a Milan, gh'è vegnuu anch i personalitaa pussee important de l'epoca.
In del 1874, Giusep Verdi l'ha scrivuu la Messa di requiem inscí de faggh onor al sò regord. El Sepólcher del Lisander Manzon, o don Lisander, coma ch'el ciamen i Milanes, el se troeuva in del sitt d'onor in del Famedi del Foppón Monumental de Milan.
Červený Hrádek
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Slapy (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-západ.
Emmendingen (circundari)
El circondàre de Emmendingen l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo.
Panthera tigris amoyensis
La Tigre da la Cina meridiunal ciamada anca Panthera tigris amoyensis l'é v'una sutaspeci da tigre nativa di pruvinci cines da Fujian, Guangdong, Hunan, Jiangxi da la Cina meridiunal.
Fichtelberg
Fichtelberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bayreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 5.17 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Fichtelberg el se tróa a 'na altèsa de 685 méter sura 'l leèl del mar.
Lia Rumantscha
La Lia Rumantscha (LR) a l'è un urganizaziun fundada in del 1919 che la vör prumöf e mantegnì la lengua e la cultüra rumancia. La rapresenta anca i interess de la Rumancia in setur diferent, dent e föra del sò teritori.
Le Chambon
Le Chambon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Cheylard, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Ed Asner
El Eddie Asner (Kansas City, Missouri, 15 de november del 1929) l'è on attor comegh american.
Le Chambon
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 687 méter a 'na altèsa màsima de 1420 méter s.l.m.
Szeleste
a l'è un comun del Distret de Sárvár, cont una popolazzion de abitant.
Andrew Simmons
Andrew Simmons (Liss, Hampshire, Inghiltèra, 21 da Magg dal 1984), meij cugnusü cul nòm da Andy Boy Simmonz, l'é un lutadur ingless.
Stazzion de Berlin Potsdamer Platz
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Interscambi
Stazzion de la metropolitana
Cabezarrubias del Puerto
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
SG-1000
El SG-1000 a l'è staa 'na console di videogioeugh de la SEGA sortida in del 1983, relassaa anca comé home computer cont el nomm de SG-3000. I sò alter evoluzion a hinn staa poeu miss in del progett del Sega Master System, che l'è compatibel cont i cartocc del sistema.
1857
El 1857 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Heřmanice (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Cità de Dìu
Cità de Dìu (in Portoghés se dis Cidade de Deus) l'è un quarté (bairro) de la part Zona Ovest a Rio de Janeiro, in Brasil.
L'è, prubabilment, el quartér püssè malandad e degradà de la Cità.
Storia
El quartér l'è stài custrüid in del 1960 quan gh'era amò el Stat de ''Guanabara, e Rio de Janeiro l'era la sò capital. El pruposit l'era quel de tirà via i puaret da le favelas de la cità.
Cul passà dal temp, però, la zona l'è diventada semper püsè pora e periculusa, e vüna de quele cun püssè viulensa de la cità.
Da i'ann '80 i han tiràd in pé d'le Asuciasiòn de vuluntariàd per salvà el quartér. Par fà quest, in dal 2002 i hann anca giràd el film Cidade de Deus, che'l cünta sü d'i prublema de la sò gent.
San Teodoro (OT)
San Teodoro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha, 'na superfìce de 105 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Budoni, Loiri Porto San Paolo (SS), Padru (SS), Torpè.
Polesella
Polesella (en vèneto: Polxeła) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Rovigo.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Arquà Polesine, Bosaro, Canaro, Frassinelle Polesine, Guarda Veneta, Ro (FE).
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Polesella l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Chenopodium bonus-henricus
Murfulugia
220px|thumb|El portamènt Località : Giardì Botànich Alpì "Giangio Lorenzoni", Pian Cansiglio, Tambre d'Alpago (BL), 1000 m s.l.m. - 13/06/2009 L'è 'na piànta perène de tìpo erbàceo ma ale ólte quàze arbustìf, a portamènt erèt-acendènt a fùrma piö o méno piramidàl. Chèste piànte le vé clasificàde cóme “apétale" perchè le g'ha mìa la coròla (el pereànse el gh'è ma l'è ridót). La piànta la g'ha 'n udùr de èrba bastànsa fastidiùs e 'n "indümènt" farinùs caraterìstich söi gamp e söle fòie. L'altèsa de tèra de chèste piànte la pöl varià tra i 20 e i 60 ghèi. La fùrma biològica de la spéce l'è "emicriptòfita scapùza" (H scap); cioè i è piànte perèni coi böcc che pàsa l'envéren a l'altèsa del teré e condèn as fiuràl che stà sö drit e de spès sènsa (o con póche) fòie.
Raìs
Le raìs i è segondàrie e le part del rizòma.
Enfiurescènsa
220px|thumb|Enfiurescènsa Località : Giardì Botànich Alpì "Giangio Lorenzoni", Pian Cansiglio, Tambre d'Alpago (BL), 1000 m s.l.m. - 13/06/2009 La 'nfiurescènsa la g'ha mìa bràtee ma l'è fuiùza endèla part piö bàsa; la fùrma l'è chèla de 'na spìga de glomèruli infórmi bèi spès, interumpìda en sèrte póncc e de culùr rós-maròn. Ògna glomèrulo el g'ha dét divèrsi fiùr glubùs vércc e sèsii. La 'nfiurescènsa de sòlet l'è terminàla, però apò a la sèa de le fòie piö bàse se pöl troà dei glomeruli de fiùr. La 'nfiurescènsa terminàla l'è lónga tra i 5 e i 20 cm. I glomeruli i è de 3 – 5 mm de diàmetro.
Fiùr
I fiùr i è ermafrudìcc, pentàmer (i vertezèi – càles e stam - i è furmàcc de da 5 parcc) e atinomòrf. Dimensiù del fiùr : 1 – 2 mm.
Fröcc
El fröt l'è 'na càpsula che quan che la é madüra la deènta carnùza e sücùza. Ògna fröt el g'ha dét apéna en granì de somésa maròn, a püntì picinì, a fùrma obovòide o apò rotónda. El perecàrpe (part estèrna del fröt) la rèsta bèla tacàda. Dimensiù del granì de somésa: 1,5 - 2 mm.
Fitosociologìa
Del pónte de vìsta fitosociològich el Chenopodium bonus-henricus l'aparté a la comunità vegetal :
Üzo 'n cuzìna
'Na ólta l'ìa cunsideràda en maià de poarècc, al dé d'encö l'è 'nvéce riceràda e isé de spès l'è ogèt de racòlte indiscriminàde. Se la fà nà compàgn de 'na verdüra normàl, a lès o saltàda 'n padèla col botér (compàgn de le spinàse che i è sò paréte). De sòlet se càta i böcc zùegn e le séme prim che le nàghe 'n galèl.
Jezabel
right|thumb|300px| La Jezebel e ol [[Ahab i se 'ncóntra col proféta Elìa 'n de la vìgna del Naboth]].
Chenopodium bonus-henricus
Sinònim botànich
La spéce Chenopodium bonus-henricus le stàda desegnàda 'ndèl tép con vàri nòm botànich. Chèi dopràcc piö de spès i è:
Jezabel
La Jezebel (nòm ebràich: אִיזֶבֶל / אִיזָבֶל,) l'è stàcia öna principèsa lüminàda in del Lìber di Rè 'ndóe se dis che l'éra la s-cèta del Ethbaal, ol rè de Tiro a chèl tép sità de la Fenicia, e 'ndóe se dis ach che l'éra la moér del Ahab, ol rè de la Samaria e a segónt i genealogée del Flavius Iosephus la sarès istàcia pò la zìa 'n segónda de la Dido, la prìma regìna de Cartàgine.
Bundesstraße 287
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baviera.
Saumane (FR-04)
Saumane l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Banon, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.21 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 746 méter a 'na altèsa màsima de 980 méter s.l.m.
Thomatal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Ansó
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Újezdec (Jindřichův Hradec)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Beauvoir-en-Royans
Beauvoir-en-Royans l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Canton de Pont en Royans, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 160 méter a 'na altèsa màsima de 606 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Beauvoir-en-Royans l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sale San Giovanni
Sale San Giovanni (en piemontés: Sale San Gioann) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 193 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camerana, Ceva, Mombarcaro, Paroldo, Sale delle Langhe.
Ferrovia Lecce-Otranto
La  a l'è 'na ferrovia regionala italiana a  longa  km.
Rive-de-Gier
Rive-de-Gier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Rive-de-Gier, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.33 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 227 méter a 'na altèsa màsima de 394 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Rive-de-Gier l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ambérieu-en-Bugey
Ambérieu-en-Bugey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Ambérieu-en-Bugey, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Rotello
Rotello l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 1.308 abitàncc, 'na superfìce de 69 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montelongo, Montorio nei Frentani, San Martino in Pensilis, Santa Croce di Magliano, Serracapriola (FG), Torremaggiore (FG), Ururi.
Ambérieu-en-Bugey
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Ambérieu-en-Bugey l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
1856
El 1856 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Öland
Öland (Öölanti in finlandes) l'è on'isola svedesa del Mar Baltegh. La se troeuva minga delonsg de la costa del Småland. L'è la segonda isola pussee granda de la Svezia dopo de Gotland. Al dì d'incoeu la partegn a la contea de Kalmar, anca se on temp l'era vun di provincc istoregh de la Svezia. I città pussee important se ciamen Borgholm e Mörbylånga.
Sistema sanitari de la Svizzera
El sistema sanitari de la Svizzera a l'è un sistema sanitari universal de tipo Bismarck fondad in su di casse malad privade che inn obligatori per tucc i resident in del Pajes e l'è regolad de la Lesg Federala in su la Sigurazzion Sanitaria.
'Sti sigurazzion chi paghen la pupart di spese per i cure di sigurad, che però inn ciamad a pagà una part di cure in dò manere: cont una franchigia scernida del sigurad che la va de 300 a 2'500 CHF e cont un co-pagament del 10% fina a un massim de 700 CHF.
A nivell de organizzazzion politega el sistema l'è caraterizzad del federalism, che 'l po vesser limitad in di cas ecezzionai, compagn de 'n epidemia.
Sigurazzion
I sigurazzion inn di ent privad che però poden no havégh un profit di pian obligatori, che inn istess per tut el Pajes e poden no vesser refudad a quei che fann domanda, ma poden havéghel di pian suplementar, che poden revardà una mota de roba compagn di ogiai, del dentista o di cambere privade a l'ospedal e poden vesser refudad ai utent. El massim che vun el pò pagà senza un sussidi l'è del 8% del so redit, e poeu el Stat el ghe paga un sussidi. Anca i pussee pover ciapen, di Canton, di daner per pagàss la sigurazzion.
Tucc i necessità medegh, se inn no quatad de 'n oltra sigurazzion, inn pagad de 'sti sigurazzion e foeura di co-pagament sgiamò manzonad vun se l'è mandad in ospedal el paga domà i spese obergher.
Ent sanitari
I ent che dann i cure sanitarie in Isvizzera poden vesser publegh (de solit i ospedal i pussee grand), semi-privad (compagn di cà de cura) o privad (soratut i medegh de medesina general e i clineghe) e i svizzer gh'hann libertà de scernì in tra i vari medegh de la soa zona e gh'è no un medegh de bas de riferiment per i sigurad de 'n pont de vista formal, che poden catà foeura quell che favorissen, grazzia a un tarifari contratad ciamad Tarmed.
De solit i ospedal publegh inn finanziad sia di spese per i cure che di tasse, e donca poden fà pagà pussee ai forester e de solet i sigurazzion quaten no i intervent ordinari disponibil in del Canton se fad foeura del Canton e istess quaten no i clinegh privad, se la gh'è no una sigurazzion integrativa. A bon cunt, però, i citadin del Spazzi Economegh Europee poden fàss rimborsà del so sistema sanitari di cure fade in Isvizzera grazzia ai vari acord.
Proposte de reforma
Per via di volt cost del sistema in sui citadin gh'è stad di proposte de riforma del sistema: in del 2014 i citadin hann votad contra in d'un referendum per meter domà una cassa malad publega, con domà i canton francofon ch'hann votad a favor. In del 2020 el Canton Neuchâtel l'insubiss al Parlament federal de dàgh el permess ai Canton de organizzà di casse malad publeghe e i socialista in del midem ann consegnen una regoeulta di firme per fà un referendum per meter un limit massim del 10% del redit de un'economia domestega per la cassa malad.
Statisteghe
In del 2014 la Svizzera l'ha spendud el 11,4% del so PIL per la sanità, compagn de Franza o Germania, assee alt per la media de l'Europa ma manch di Stat Unid. Per l'OECD a l'è 'l Pajes con pussee infermer per persona e del 2018 l'Euro Health Consumer Index l'ha classifegad la sanità svizzera 'me la pussee bona d'Europa, dopo havé superad i Pajes Bass che de temp gh'haveven el primad, ma l'ha anca fad notà el so alt cost.
Premi medi
In del 2014 i premi medi per la sigurazzion al mes eren:
Stazion de Anerley
Interscambi
Fermada del bus
Rimeize (FR-48)
Rimeize l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Chély-d'Apcher, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 32.3 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 890 méter a 'na altèsa màsima de 1125 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Rimeize l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Saint-Saturnin-lès-Apt
Saint-Saturnin-lès-Apt l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Apt, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 75.79 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 217 méter a 'na altèsa màsima de 1093  méter s.l.m.
Riu Grand
thumb|220px|On bell vestii d'autunn del Rio Grand, fotografaa chì in del statt del Noeuv Messich. thumb|left|220px|El [[basin imbrìfer|bassin imbrifer dəl Rio Grand.]]
El Rio Grand (nomm ofizzial: Rio Grande) l'è on fiumm de l'America del Nord. L'è longh 3.034 km e 'l drena on bassin de circa 580.000 km² el se ciama
Rio Bravo o, mej anmò, Rio Bravo del Norte.
"El nass in del statt american del Colorado, in di montagn de San Juan; poeu despoeu el taja in duu tutt el statt del Noeuv Messich, bagnand la città de Albuquerque. Despoeu che 'l vegn foeura del Noeuv Messich, el bagna El Paso in Texas e Ciudad Juárez in Messich; de chì a la fin el marca el confin in fra i Statt Unii e 'l Messich. El se svoeuida in del Golf del Messich, semper in sul confin Statt Unii-Messich."In del sò cors el spartiss despess dò città, vuna americana e l'oltra messicana, che s'hinn desviluppaa vuna in facia a l'oltra (generalment quella messicana adree a quella americana).
Hejtmánkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Silbertal
Silbertal l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bludenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80123.
Panthera tigris corbetti
La Tigre Inducines ciamada anca Panthera tigris corbetti lé v'una sutaspeci da tigre ca la viv in Birmania, Tailandia, Laos, Cambogia, Vietnam e in dal sud ovest da la Cina.
Oberhausen-Rheinhausen
Oberhausen-Rheinhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Oberhausen-Rheinhausen el se tróa a 'na altèsa de 99 méter sura 'l leèl del mar.
Meneghin (treno)
El Meneghin a l'è on treno faa de l'AnsaldoBreda in 46 esemplar per la metropolitana de Milan in tra el 2008 e 'l 2010. 20 hinn in su la linia M1, 17 in su la M2 e 9 in su la M3.
Storia
El treno el nass per volontà de la ATM per renoeuvà i treni de la metropolitana milanesa. El progett, de l'AnsaldoBreda, l'è approvaa e presentaa offizialment in su la M1 el 19 de marz 2009. In del giugn 2010 a l'è completada la fornitura de 42 Meneghin.
Incoeu a hinn 46: 20 in la M1, 15 in la M2 e 11 in la M3.
Basin imbrìfer
Ul basin imbrifer (o idrugrafigh) l'è un toch de un teritori induve l'aqua che ghe burla dent la finiss tüta in d'un ünigh punt (generalment la se riferiss a un fiüm o un lagh). Ul basin idrugrafigh l'è minga semper ben definii, cume a esempi in di zonn piat.
Tweng
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Gewiss Stadium
El Gewiss Stadium (in precedenza Alteta Azur d'Italia) a l'è un stadi de folbal de la cità de Bergom, indova che l'Atalanta la giuga del 1928 e che l'ha ospitad anca l'Albinoleffe e 'l Virescit Boccaleone. Del 2017 l'è passad del comun a 'na società de proprietà de l'Atalanta.
Řitka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-západ.
Dialèt ludesan
El Ludesàn l'è vüna d'le variànt lenguìstiche d'la Lengua Lumbarda, parlàd ind la pruincia de Lod, ind i cumün d'le pruince de Milàn (Paü) e Pavìa (Chignö e Miradò) atàch al ludesàn, ind i paés püssè ucidentài dal teritori cremàsch (Pandìn e Rivolta) e ind la exclava milanesa in teritori ludesàn de San Culumbàn al Lambor. La parlada de Melegnàn l'è cunsiderada cume una transissión tra el milanés e el ludesàn.
Particularità
El ludesàn l'è miga istéss in tüta la pruincia de Lod, ma ghe n’è tante versión. Bele ind la cità de Lod gh'è d'le diferense tra la parlada dal centor e quela di rión. Apena föra Lod, vers Pavìa, Piasensa, Crema, Cremuna e Milàn, le diferense se fan sempor püssè marcade. I dialèt de Sant'Angiul, Casàl, Cudògn, Castión e San Culumbàn i gh'han paròl, acént e mod de dì diferént.
A diferensa dal visìn pavés, par el quàl l'è dübia l'apartenensa a la lengua lumbarda o a quela emiliàn-rumagnola, par sicür che el ludesàn el sia part dal lumbàrd ucidentàl, anca se inflüensàd da la parlada emiliana, suratüt ind le zone de Cudògn e Casàl che i en visine a la cità de Piasensa.
I element che el ludesàn de la bassa al ciapa dal piasentìn i en suratüt la prepusissión "de" che la diventa "ad" e l'articul "el" che'l diventa "al".
Ind i cumün d'la pruincia particularmént visìn a la cità de Piasensa cume San Roch, Guardamèi e Caseli, la parlada lucàl la sumija amò püssè al dialèt piasentìn.
Pö, la parlada de Cudògn e Casàl insema a quela de San Culumbàn, cume sò caraterìstega, la scambia la "e" cun la "o" in pusissión miga tònega intra-cunsunàntega: "alter" el diventa "altor", "alber" el diventa "albor", "pader/pador", "mader/mador", "peder/pedor", "veder/vedor" ecc.
Cunfrùnt cun el milanés
right|thumb|290px|Indùe se parla el ludesàn La parlada ludesana l'è miga pü quela dal mund paisàn. Lod l'ha sübìd da la scunda metà dal milavotcént, prufùnd cambiamént ind i mudèi de vita. I ludesàn sensa dasmentegàss de la lur urigin agrìcula, i en diventàd urguglùs del lur status de citadìn.
Eco donca che visìn a mod de dì ligàd a la tera e al passà d'i stagión, i en 'rivade espressión citadine, de solit ciapade dal visìn dialèt milanés.
Se se cunsìdera el milanés cume la parlada centràl d'la lengua lumbarda ucidentàl, el ludesàn el cunserva però d'le pecüliarità rispèt a la lengua de Carlu Porta che i s'en mantegnide fin al dì d'incö.
A la metà dal 1800 el Bernardino Biondelli l'imagineva el cumplét asurbimént d'la parlada ludesana ind al milanés cume suta dialèt. Quést l'è sücèss par tanti d'i sò carater uriginài. Par esempi la "én" finala, un temp druada in tüta la pruincia, adéss la se dröva apena a Sant'Angiul (es. giardén/giardìn, campanén/campanìn). Un altor cambiamént che'l gh'è stai l'è la sustitüssión d'la "ó" cun la "ö".
La terminassión di paròl al plüràl cun la vucàl "i", cume in italiàn, l'è rimasta in part e in part l'è andaia a perdoss. L'è famùs par quést el vec mod de dì: I gati süi téci rumpun i cupi. In tante part d'la pruincia adéss se dis: I gat ins/sura i tec rumpun i cup (menter a Milàn se dis I gat in süi tèt rumpen i cup). El plüràl in "i" el se cunserva specialmént ind el center de Lod.
Ludesàn/Milanés
l'òlter,l'àltor/l'àlter
l'oltra/l'àltra
i òlter, i àltor/i àlter
viòlter/viàlter
* Sustitusiòn d'la finàla -ona- cun -ùna-:
persùna/persona
bigutùna/bigutòna
brütùna/brütòna
ciciarùna/ciciaròna
pastisùna/pastisòna
grasùna/grasòna
striùna/striòna
* Cugnugasión d'la tèrsa persùna pluràla dal vèrb -és-:
èn, i èn, a i èn/hinn
Pica pica
La sgasa u anca berta ; chèca en lumbard uriental (Pica pica, Linnaeus 1758), l'è un üsell d'la famija di crou.
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
mi sarési/mi saria (anca mi sarissi)
Pica pica
Descrission
El sò penagg l'è bianch e negher cun d'le sfümadüre che, a scunda d'la lüs, i van dal gris al verd metalich. El sess l'inflüensa miga l'aspet esteriur. Le sgase, da grand, le rivun a pesà tra i 200 e i 250 gram e i en lunghe pressapoch 45 ghei.
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
* Cugnugasión dell'indicatìu imperfèt (es. saltà):
Pica pica
Rapresentassion artisteghe
La sgasa l'è staia artisticament imurtalada dal pitur cines d'la Dinastia Song, Cui Bai che, in del 1061, l'ha cread la famusa tela La legur e le dü sgase.
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
mi saltévi/mi saltàvi
Gölem
El Gölem (en Italià l'è ciamàt Monte Guglielmo) l'è 'n mut de le preàlpi bresàne de 1957 méter de altèsa.
Pica pica
Mitulugia
In d'la mitulogia germanica la sgasa l'è messagera di Dei e l'è anca l’üsell d'la Dea d'la mort Hel, e par cal mutiu chi l'è cunsiderada cume un üsell menagram. In de l'età de mezz, in Germania, l'era anca famusa cume l'üsell d'le streghe u anca üsell d'la furca.
Gölem
El nòm
El nòm Gölem (en bresà prununciàt [ˈgølem]) l'è stat italianizàt en Monte Guglielmo alméno del sècol XVII, ma la versiù italianizàda la rènt mìa l'etimulugìa giösta che l'è piötòst ligàda a la paròla latìna culmen (en Italià: culmine), de la qual derìa apò a le paròle del dialèt cùlem e cùlma cioè mut de média altèsa còi fiànch mìa tròp en pé.
Pica pica
Mitulugia
A le sgase ghe piasun i uget sbarlüssighent, roba che l'è cumün a tanti üsei rapass. De la sò nüminansa de ladra ghe cunta anche el Giuachin Russin in de l'opera La gazza ladra dal 1817.
Gölem
El nòm
Càzo rar endèna regiù cóme la Lombardìa — endóche al momènt l'è mìa ricunusìda nösöna segónda lèngua uficiàl en bànda al Italià — la denominasiù locàl l'è riportàda 'nsèma al topònimo italianizàt apò a 'ndèla cartografìa uficiàl del Istituto Geografico Militare e söle cartìne del Touring Club Italiano.
Pica pica
Mitulugia
Par che la scumagna de Ladra la vegna dal fat che despess i han vist d'le sgase che scundevun di arnes de ferr sbarlussighent, ma l'è anca pussibil che la vegna dal mutiu che i en solite gratà i nin di altor üsei.
Gölem
Descrisiù
El Gölem el se tróa a caàl de la crèsta de mut che la sepàra la média Val Trompia de la cónca del Lac d'Izé. El pónt piö alt del Gölem l'è ciamàt Dòs Pedàlta (1957 méter) ma la méta piö frequentàda l'è piötòst el dosèl ciamàt Castèl Bertì (1948 méter) che 'l se tróa 'n quach sentenér de méter piö a Sud e 'ndóche gh'è 'l monüment del Redentùr.
Pica pica
Sistematica
La Pica pica la gh'à nöu sutaspes:
Mangià
Le sgase i paciun carogne, frütt, ragn, fenaröl, ma anca öu e nidiade de altor üsei.
Gölem
Manifestasiù
El Gölem l'è séde de 'na córsa a pè de 'mportànsa nasiunàl, la Proài-Gölem, che de Proài d'Izé la rìa 'nfìna sö 'n sìma al mut. El percórs l'è lónch piö o méno 30 chilòmetri e 'l ràta sö dré ai sentér che pórta sö 'nfìna a la vèta. La gàra la vé fàda 'ndèl més de zögn.
Antillón
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Pica pica
Riprudüssion
Le sgase i mantegnun i picinin e i öu in nin fai sü in sü i albor, indue i tegnun d'ögg la zona. I fan dai quator ai vot öu par volta. Papà e mama i mategnun la caruana par 22-24 dì, dopu de che i picinin i imparun a sgulà e i molun el nin.
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
lü èl saltéva/lü el saltàva
Pica pica
Riprudüssion
El nin l'è furmad da dü part:
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
nüm saltévum/nüm saltàvum
Pica pica
Riprudüssion
I ramet che i en d'inturna a la cupa i gh'an l'ubietiu de tegn la strutüra tacada ai rami d'la pianta che la tegn sü el nin. El nin l'è fai in culaburassion tra il mas'c e la femina d'la copia: v'ün el tegn in pusission el ram da cuatà e l'altor pensa a intrecial cun i altor ramet dal nin e cun i ram de l'albor.
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
viàltor saltévu, viòlter saltévu/viàlter saltavi
Cabezarados
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
lur saltéven/lur saltàven
* Cugnugasión dal cungiuntìu imperfèt (es. saltà):
Villejuif - Paul Vaillant-Couturier (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 7 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Dialèt ludesan
Cunfrùnt cun el milanés
mi saltèssi/mi saltàssi
ti te saltèsset/ti te saltàsset
lü el saltès/lü el saltàss
nüm saltèssum/nüm saltàssum
viòlter, viàltor saltèssu/viàlter saltassi
Záhoří (Jindřichův Hradec)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Jindřichův Hradec.
Musee etnografegh de la Torr
El  a l'è un musee etnografegh de Albin, fad su in del 1989 e gestid de la sociazzion Amis del Musee de la Torr. La soa sed a l'è in la torr de la Villa Briolini Regina Pacis de la frazzion de Comendun.
El gh'ha dent ses sezzion, tute ligade a la vita popolar e paisana de la zona: al pian terra gh'è di machinari per fà su i farine, al prim pian una cà contadina e, al pian de sota, una cantina del vin. In di alter ambient se troeuven di sit de lavorà di mester tipegh, compagn del sciavatin, el legnamer, el ferrer e anca l'orelogiat de la torr.
Gesees
Gesees l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bayreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.90 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gesees el se tróa a 'na altèsa de 450 méter sura 'l leèl del mar.
1855
El 1855 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Calw (circundari)
El circondàre de Calw l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Karlsruhe.
Stazzion de Oranienburger Straße
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Equatur
L'equatur l'è la lìnia che la curespund al paralel 0, indè che 'l Suu al passa al zenit ai dì de l'equinozzi, al 21 de marz e al 23 de setember.
Stazzion de Oranienburger Straße
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Strada de prima class 13
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 228.254 km. La conliga Karlovy Vary.
Villesiscle
Villesiscle l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Fanjeaux, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.46 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 137 méter a 'na altèsa màsima de 193 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Villesiscle l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ruffia
Ruffia (en piemontés: Rufìa) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 311 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavallerleone, Cavallermaggiore, Monasterolo di Savigliano, Murello, Scarnafigi, Villanova Solaro.
Benito Jacovitti
Benito Franco Giuseppe Jacovitti, nasìt a Termoli ol 9 de màrs del 1923, mórt a Róma ol 3 de dicémber del 1997 l'è stàc ü di piö grancc disegnadùr de fümècc del XX sécol, col suernòm de Jac.
Roccavivara
Roccavivara l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Campobasso. El g'ha presapóch 954 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelguidone (CH), Castelmauro, Celenza sul Trigno (CH), Montefalcone nel Sannio, San Giovanni Lipioni (CH), Trivento.
Benito Jacovitti
Biugrafia artistica
L'à tacàt a disegnà fömècc in del 1940 söl giurnàl "Il vittorioso", l'è pò pasàt dal 1957 al setimanàl "Il Giorno dei ragazzi" e per chèla testada ché l'à creàt ol sò persunàs piö famùs che l'è ol Cocco Bill, ü càù bòi del far uèst.
L'à lauràt pò per ol Corrierino dei piccoli e per Linus.
Szentpéterfa
a l'è un comun del Distret de Szombathely, cont una popolazzion de abitant.
Dolní Radechová
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Náchod.
Benito Jacovitti
Biugrafia artistica
In da sò éta, oltre al Cocco Bill, l'à creàt pròpe tace persunàs: ol polisiòt Cip e ol sò nemìs, ol bandìt Zagar, Caramba, Mandrago, Cin Cin, Microciccio Spaccavento, ol detective Tom Ficcanaso, Zorrykid che 'l tö 'n gir ol Zòro e tace óter amò.
I sò disègn i è 'nconfondìbei: gh'è sèmper öna quach salàm co i gambe che i camina, öna quach pès fò de l'aqua, di ósèi o di érem col capèl che i gira e impienés ògne disègn.
In del Zorrykid gh'è di persunàs che i parla pò 'n milanés e 'n vèneto.
Padru
Padru l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Olbia-Tempio. El g'ha, 'na superfìce de 130 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alà dei Sardi, Loiri Porto San Paolo, Olbia, San Teodoro, Torpè (NU), Lodè (NU), Bitti (NU).
Surmiran
El Surmiran a l'è vün di dialet rumanc che'l se parla in del Grisun central, che l'è ciamaa el Surmeir.
Esempi de dialet del Votcent
En bap veva duos fegls. Et il pli giouen ô detg agl bap: "Bap! Do a me or la part della roba tgim tocca!" et el ô partia or ad el la roba. Pacs deis siva ô igl fegl giouen, mess ensemel tot, et é ia ainten enna terra lunscheinta, e lo ô el futg eir la siu roba cun veiver schlaschdeaiment. [...] [http://books.google.it/books?id=jZgMAQAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=die+landessprachen+der+schweiz&hl=it&ei=9dxnTdWtJ8SfOpLG9bML&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Die Landessprachen der Schweiz, 1819, pag. 354-355]
1854
El 1854 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Bismuto
250px|right|thumb|Aspèt del bismùto El bismuto l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Bi. El g'ha nömer atòmich 83, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de fòsforo el g'ha 83 prutù.
L'è 'l piö gréf 'ntra i "metài gréf" e l'è l'ünich a mìa éser tòsech. De töcc i elemèncc clasificàcc come metài l'è chèl che 'l g'ha la rezistività piö àlta e, 'nsèma co l'antimònio e 'l galio, l'è l'ünich a prezentà en volüm piö grant de sòlido che de lìquit. El g'ha 'n culùr arzentàt che tìra en bris al ròza.
Pfinztal
Pfinztal l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Karlsruhe. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 31.05 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Pfinztal el se tróa a 'na altèsa de 151 méter sura 'l leèl del mar.
Fosforo
250px|right|thumb|Bosèta con dét del fòsfor bianch El fòsforo l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol P. El g'ha nömer atòmich 15, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de fòsforo el g'ha quìndes prutù. El fà part de la categurìa dei mìa-metài e l'è colocàt endèl grùpo de l'azòto.
En natüra se 'l tróa mìa al stat elementàr, ma sóta fùrma de fosfàt (sal de l'àcido fosfòrich), el bónda en sèrte préde e 'ndèle cèlule dei éser vivèncc, de le quàle el costetöés en elemènt esensiàl. El fòsforo elementàr l'è 'n gran tat reatìf e, al cumbinàs co l'osìgeno l'emèt 'na lüminesènsa dèbola dèbola. De chèsta caraterìstica gh'è nasìt el sò nòm, che 'l vé del greco "φόσφορος", cioè "phosphoros", che völarès dì "portadùr de lùce"). L'üzo endüstriàl principàl del fòsforo l'è per la prudusiù de fertilizàncc, ma se 'l dòpra apò a per i espluzìf, i sonfanèi, i föch artificiài, le cüre per le piànte, i dentifrìci, i detergèncce e i led bianch.
El fòsforo l'è stat izolàt per la prìma ólta del chìmich todèsch Hennig Brand endel 1669. Entat che 'l tentàa de distilà i sài che restàa de l'evaporasiù de l'urìna, s'è furmàt en materiàl biànch, che se idìa pò al scür, che a brüzà el fàa 'na fiàma bèla lüminùza. De alùra, la paròla fosforescènt l'è stàda dopràda per descrìer töcc chèi materiài che se èt al scür (i emèt 'na lùce dèbola) sènsa brüzà.
Apis (jener)
Apis (del latin) l'è un jener de insets soçai de la fameia Apidae. L'è l'uneg jener de la tribuu Apini. Ind el parlar comun i esemplar è ciamads ava, aviga o avigg.
Sausses
Sausses l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Entrevaux, del circondàre (arrondissement) de Castellane e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 568 méter a 'na altèsa màsima de 2 méter s.l.m.