cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Michel-d'Euzet
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Michel-d'Euzet l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Faggen
Faggen l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Landeck e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70601.
Architettura Harvard
L'architettura Harvard a l'è 'n architettura di computer, men doperada de la Architettura de Von Neumann. La soa caratteristica a l'è la separazion in tra la memoria di dacc e quella di istruzion.
Incoeu a l'è doperada soratutt per quej sistema cont on compit specifich, 'me i sistema audio o i microcontrollor.
Pruvincia de Latina
right|300px
Innis & Gunn
Innis & Gunn l'è un'azienda scuzesa prudütris da bira e fundada in dal 2003.
Montjoi (FR-11)
Montjoi l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Mouthoumet, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.18 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 249 méter a 'na altèsa màsima de 875 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montjoi l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Carpian
Carpian (Carpiano in italian) l'è on comun de 3.145 abitant in provincia de Milan. L'è on paes piscinin de la bassa milanesa, in del center del Parch Agricol Sud Milan, del qual l'è vun di comun pussee estes (17,22 km²). Carpian el se troeuva a domà 19 chilòmeter de distanza del capploeugh e al confin con la Provincia de Pavia (Bascapè, Landrian e Sizian). Grazie a questa soa posizion strategica, Carpian la faseva part d'on contad ciamaa Terre communes inter Mediolanum, Papiam et Landam, consideraa quasi indipendent e de nissun. In quei zonn chì gh'è staa di event grand compagn de la Battaglia de Marignan (Meregnan) del 1515, i sconter tra Comun e 'l Barbarossa e tra i Torrian e i Viscont. I primm insediament uman de la bassa milanesa hinn de la fin de l'edà del ferr. Giamò in del VI secol prima de Crist el territori l'era dominaa di Etrusch e di Gai, che hann fondaa i città de Milan e de Meregnan e hann daa el nomm al Lamber.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Carpian l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Sigoyer (FR-05)
Sigoyer l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tallard, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 639 méter a 'na altèsa màsima de 2000 méter s.l.m.
Regolee (Perled)
Regolee (Regoledo) l'è ona frazion del comun laghee de Perled, in de la Provincia de Lecch. El paes el se troeuva in su 'n bricch a nord del center comunal, mia delongg di frazion de Gitana e de Gisasc.
Krakov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
Capèla da San Giorgi Pachymachiotis
La Capèla da San Giorgi Pachymachiotis l'é v'una gesa urtudòsa situada in dal vilagg de Lindos, in da la municipalità de Rodi, in Grecia, l'é stada custruida in dal tard XIV secul.
Pilgramgasse (metropolitana de Vienna)
a l'è una stazzion de la linia U4 de la metropolitana de Vienna, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
El venter de Milan
El venter de Milan l'è on romanz scrivuu del Camillo Cima cont el soranomm de Pinzo, sortii in del 1897. El liber, giamò publicaa a pontad in sul giornal L'Uomo di Pietra in del 1879, a l'è el primm romanz scrivuu in lengua lombarda.
La trama
El romanz, ambientaa in del 1878, el cunta su la storia d'amor desfortunada de la Peppinetta, ona tosa milanesa. A lee la ghe fa la cort el sur Gigio, el fioeu d'on becchee che l'ha faa fortuna e l'è deventaa ricch; ma lee la se inamora d'on soldaa originari de Venezzia. A on bell pont, però, la situazzion la cambia del tutt: el sciorett venezzian el scappa via de Milan, dopo de vess staa piccaa in strada del fradell de la Peppinetta; e 'l sur Gigio el moeur a l'improvisa la nott de Natal in Galleria, dopo d'avè pacciaa tutta la nocc per tirass su de la delusion d'amor. La Peppinetta, desperada, la giura de avè pientaa lì de vorè sposass: e oviament, on para de mes dopo el salta foeura che la s'è giamò fidanzada cont on olter scior. Tutta intorna a 'sta vicenda, el romanz el cunta su la vita de la città, cont el fermàss soratutt in del descriv i sò personagg, i sò negozzi e i sò restorant, quell che se mangiava e che se cusinava.
Prévessin-Moëns
Prévessin-Moëns l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Ferney-Voltaire, del circondàre (arrondissement) de Gex e del dipartimènt de l'Ain.
Strada voivodal 662
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 22.6 km.
Conthey
Conthey a l'è un cumün svizzer del distret de Conthey, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 85.1 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Prévessin-Moëns
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Conthey
El cumün de Conthey al se tröva a una altitüden de 504 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ardon, Bex (VD), Chamoson, Nendaz, Ormont-Dessus (VD), Savièse, Sion, Vétroz.
Prévessin-Moëns
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.09 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 419 méter a 'na altèsa màsima de 486 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Prévessin-Moëns l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Babensham
Babensham l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rosenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 54.33 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Babensham el se tróa a 'na altèsa de 488 méter sura 'l leèl del mar.
Hosty
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Mazzin
Mazzin (Mazin en ladì; Matzin en todèsch stòrich) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 440 abitàncc, 'na süperfìce de 23 km², per 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canazei, Campitello di Fassa, Tires (BZ), Pozza di Fassa.
Clapham Common (metropolitana de Londra)
Clapham Common  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Lugo (RA)
Lugo l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Ravènna. El g'ha presapóch 31.519 abitàncc, 'na superfìce de 116 km² e 'na densità de 272 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alfonsine, Bagnacavallo, Bagnara di Romagna, Conselice, Cotignola, Fusignano, Massa Lombarda, Mordano (BO), Sant'Agata sul Santerno.
Bundesstraße 4
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Schleswig-Holstein, Amburgh, Bàsa Sasònia, Türingia e Baviera.
Parada (mangià)
La parada (in varesott prononziaa [pa'ra:va]) l'è ona marenda tipega de la Lombardia.
'Me l'è che la se fa
Se ciappa quatter cugiar de zuccher, quatter cugiar de farina bianca, on pizzighin de saa, on oeuv intregh. Se mes'cia tuttcoss cont el latt (adasi adasi) per fà on impast morbed. Se dev vong 'na padella larga cont l'oeuli e voià dent l'impast a fregg. Dopo che l'è dorada de 'na part, la se gira de quell'oltra. Quand l'è pronta, la se mett su d'on piatt cont 'na sbroffada de zuccher.
Rótova
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Pruvincia de Roma
right|300px
Stazion de Sulzan
La Stazion de Sulzan a l'è 'na stazion de la ferrovia Bressa-Isee-Edol che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord in l'ambit del contratt de servizzi con Region Lombardia.
Cégénydányád
a l'è un comun del contea di Szabolcs-Szatmár-Bereg e Distret de Fehérgyarmat, cont una popolazzion de abitant.
Pizz de Medee
El Pizz de Medee (parnonzia local: [ma'dej] ; italian: Pizzo di Madéi o Pizzo Medaro) l'è ona scima di Alp Lepontinn. A l'è volt 2.551 meter e 'l se troeuva al confin in tra l'Italia (Piemont) e la Svizzera (Canton Tisin). Per la precision, el se troeuva a cavall in tra la vall de Versgelett, la vall Onsernon e la vall Isorno.
Muelas del Pan
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Fabbrega del Domm
La Fabbrega del Domm de Milan l'è on istitut con la responsabilità de valorizzà, mantegn e restaurà el Domm de Milan, senza nagott de spartì in di affari de la Gesa. Come part di sò fonzion la gh'ha la responsabilità de costodì l'edifizzi del Domm, e de gestì el sò patrimoni.
La storia de la Fabbrega del Domm la scomenza del 1387, quand che l'è stada istituida dal Gian Galeazz di Viscont per tegn d'oeugg la costruzion del Domm, sostituend la Superstantia de Santa Maria Maggior che l'eva stada fundada on ann indree da l'arcivesch Antonio da Saluzzo. Da quell moment là, la Fabbrega l'è divegnuda responsabila de tutt i fonzion relativ a la realizzazion del Domm, compres el lavor de reperì i fond necessari, ona responsabilità che la gh'ha anmò al dì d'incoeu. L'è stada proppi la fabbrega del Domm che l'ha deciduu de abandonà el progett de la costruzion in cott, tipica di ges lombard del XIV secol, e de inspiràss inscambi al moviment gotich che l'eva adree a ciappà pee in del rest de l'Europa, e soratutt in Franza.
Coriosità
In milanes, e de conseguenza anca in tanta variant del lombard occidental, gh'è parecc moeud de dì che i se riferissen a la Fabbrega del Domm, con referenza al fatt che el sò lavorà el finiss mai: "...e la me dis son minga l'omm che ghe vegniva in sogn che stà 'dree a mi l'è lavorà a la Fabbrica del Domm"
- Teka-P, Giamò Primavera
Gilly-sur-Isère
Gilly-sur-Isère l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Albertville-Sud, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 318 méter a 'na altèsa màsima de 444 méter s.l.m.
Luri
Luri l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Capobianco, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.53 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 1136 méter s.l.m.
Strada statal 4 (Lussemborgh)
La  a l'è 'na strada statal del Lussemborgh.
Kozojedy (Rakovník)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
Saint-Nazaire (FR-30)
Saint-Nazaire l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bagnols-sur-Cèze, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Casaril
Casaril (Casarile in Italian) l'è on comun in Provincia de Milan con 3572 abitant. El comun, che 'l se troeuva al confin de la Provincia de Pavia (Giussagh, Rognan) el gh'ha quatter frazion stòrigh: Colombera, Melon, Porchera e Zavanasch.
Reingers
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Nazaire (FR-30)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 58 méter a 'na altèsa màsima de 224 méter söl leèl del mar.
Casaril
El sò nòmm el pò vegnì del latin cæsarile, var a dì loeugh indove se fa el formagg.
Saint-Nazaire (FR-30)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Nazaire l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Casaril
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Casaril l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Ordonnaz
Ordonnaz l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Lhuis, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 560 méter a 'na altèsa màsima de 1161 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Ordonnaz l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazzion de Milan Porta Tosa
La Stazzion de Milan Porta Tosa a l'è stada una stazzion ferroviaria de Milan, capolinia de la ferrovia per Trevij del 1846, o ben la vertura de la linia, al 1864, per poeu vesser sbatuda sgiò in del 1873, quand che l'è fornid anca el servizzi merci.
A l'è stada la segonda stazzion de Milan dopo de quella de Porta Noeuva, verta in del 1840 e capolinia de la ferrovia Milan-Monscia.
La sorgiva in sul vial de Circonvallazzion, incoeu vial Premuda, in tra i port Tosa e Oriental.
A l'era assee cognossuda per vesser stada la sed del cafè Gnocchi, vun di cafè pussee important de la capital ambrosiana, e per havé vist partì la salma del Feldmaresciall Radeschi dopo de la soa mort in del 1858.
Strada voivodal 664
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 63 km.
Massa Lombarda
Massa Lombarda (endèla parlàda locàl: La Màcia) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Ravènna. El g'ha presapóch 8.506 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 230 ab./km². El cunfìna coi cümü de Conselice, Imola (BO), Lugo, Mordano (BO), Sant'Agata sul Santerno.
Volt Europa
Volt Europa a l'è on moviment politegh pan-europee fondaa in del 2017 de l'Andrea Venzon, che l'insubiss 'n azion europea in di camp politegh pussee important 'me el rescaldament global, el terrorism, i conflitt internazionai e l'evoluzion del lavorà.
Horní Stropnice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Ceprano
Ceprano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 8.641 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 234 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arce, Castro dei Volsci, Falvaterra, Pofi, Ripi, San Giovanni Incarico, Strangolagalli.
Landshut (circundari)
El Circondàre de Landshut l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèla Bàsa Baviéra, endèla Germània del sud.
Cità e cümü
400px|center|thumb|Cümü del circondàre de Landshut
(Nömer de abitàncc agiurnàt al )
Lantignié
Lantignié l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Beaujeu, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.4 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 256 méter a 'na altèsa màsima de 841 méter söl leèl del mar.
Erkenbrechtsweiler
El cümü de Erkenbrechtsweiler el se tróa a 'na altèsa de 702 méter sura 'l leèl del mar.
Amiga
L'Amiga a l'è stada 'na familia di personal computer venduda de la Commodore dal 1985 ma desviluppaa da la Amiga Corporation dal 1982. L'è staa in commercc finna al 1994.
Anca se venduu e pubblicizzaa comé personal computer professional el gh'ha avuu el sò success 'me home computer.
Computer famos de la serie Amiga hinn staa l'Amiga 1000, l'Amiga 500, l'Amiga 4000 e l'Amiga 1200.
Caratteristich
Fondaa in sul Motorola 68k el gh'aveva di sistema grafich giontiv per accelerà la grafica e i sòn, cont on sistema bon de doperà el multitasking preemptiv. 'Sti caratteristich han menaa l'Amiga a vess el computer di artista, bon de fà girà ben software de grafica e de musega.
Forel (VD)
Forel a l'è un cumün svizzer del distret de Lavaux-Oron, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 18.44 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Forel al se tröva a una altitüden de 723 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Cully, Epesses, Essertes, Grandvaux, Les Cullayes, Les Tavernes, Puidoux, Riex, Savigny, Servion, Villette, Vuibroye.
Calamandrana
Calamandrana (en piemontés: Calamandran-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 1.562 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 130 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canelli, Cassinasco, Castel Boglione, Nizza Monferrato, Rocchetta Palafea, San Marzano Oliveto.
Bad Feilnbach
Bad Feilnbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rosenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 57.48 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Feilnbach el se tróa a 'na altèsa de 512 méter sura 'l leèl del mar.
Riolo Terme
Riolo Terme (endèla parlàda locàl: Riòl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Ravènna. El g'ha presapóch 5.334 abitàncc, 'na superfìce de 44 km² e 'na densità de 121 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo Tossignano (BO), Brisighella, Casola Valsenio, Castel Bolognese, Faenza, Imola (BO).
Matematega
La matematega a l'è qella scenza qe la studia dei modei de strutura de corp astrata e de le relazion qe i se stabeliss intra de lor ( de la parolla derivada del Greg μάθημα, máthema: scenza, cognossenza, aprendiment, μαθηματικoς ).
Istess qe la g’ha de plœ de un us ind i oltre scenze e dissipline ( particolarment fiss ind la Fisega ), e la trata dei relazion q’i pœl sembrar evidente, i matemateg de prima i postula ( vider assioma ), e apos i deduiss e demostra. La matematega l’è miga considerada una scenza sperimentala. I matemateg i è solits definir e investigar struture e concets astrats per dar le rexon purament de dent' a la matematega, jà qe qelle struture qì i pœ provider, per esempi, una jeneralizazion eleganta, o un util per dei calcoi frequents. De plu, un bell poo de matemateg i studia le soe aree de preferenza semplixement per de le rexon estetege, a vider-la insí la matematega l'è come una forma d'art in cunt d'una scenza pratega o aplicada ( anc'pò sì le struture qe i matemateg i investiga i g'ha fiss de spess la soa orijen in osservazion de la natura ).
thumb|[[Progression aritmetega]] La matematega a l’è un'art, però anc'pò una scenza de studi. Informalment, se pœ afermar qe la matematega a l'è ol studi dei «numer e simboi», i.e., la investigazion de struture astrate definide de manera assiomatega qe i drœva la lojega e la notazion matematega. right|thumb|220px|[[Euclídes, detai de La scœla d’Atena per Rafaell.]] A l'è anc'pò la scenza de le relazion spaziale e quantitative. Se trata de relazion esate qe i esistex intra quantitaa e magnitude, e dei metods per i quai, d'acordi cont qeste relazion, le quantitaa cercade i è deduxibele a partir d'oltre quantitaa cognossude o presuposte. Dei olter ponts de vista i se pœ trovar ind la filosofia matematega
A l'è frequent trovar vergun q’al descriv la matematega coma una semplix estension dei lenguaj naturai uman, qe la dœvra una gramatega e un vocabolari definid cont estrema precision, ol proposit de la quala a l'è la descrizion e esplorazion de relazion concetuale e fisege. De recent, malgrad qest, i progress int el studi del lenguaj uman i ponta a un'oltra forma de analizar : i lenguaj naturai ( come ol Lombard, ol Catalan e ol Frances ) e i lenguaj formai ( come la matematega e i lenguaj de programazion ) i è de le struture de la nata basegament diferenta.
Categorie
Se dix qe a la matematega i è assee tri ambits :
( Vargun, speçalment i probabilista, i jonta a qesta lista ol calcol de probabilitaa ).
Çasqeduna de qeste categorie la se divid a so vœlta in :
Malgrad le numerose branqe de la matematega i sies fiss intra-relazionade ; a g’è qì una lista de sezion qe a podem considerar int el so studi :
San Gimignano
San Gimignano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Siena. El g'ha presapóch 7.105 abitàncc, 'na superfìce de 138 km² e 'na densità de 51 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barberino Val d'Elsa (FI), Certaldo (FI), Colle di Val d'Elsa, Gambassi Terme (FI), Poggibonsi, Volterra (PI).
Chamoson
El cumün de Chamoson al se tröva a una altitüden de 490 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ardon, Bex (VD), Conthey, Leytron, Nendaz, Riddes.
Matematega
Storia
thumb|Abac Storegament, la matematega la tœv forma cont la finalitaa de far i calcoi int el comerci, per mesurar la terra e per previder i aveniments astronomeg. Qeste tre necessitaa i pœ vesser relazionade in certa forma cont la sudivision ampia de la matematega int el studi de la strutura, ol spazi e ol scambi.
Fuilla
Fuilla l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Prades, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
Masimen
Masimen l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 105 abitàncc, 'na süperfìce de 21 km², per 'na densità de 5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Giustin, Spias, Stremp, Cadarcion, Daù, Bozanach, Piluch, Bleggio Inferiore.
Fuilla
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.69 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 430 méter a 'na altèsa màsima de 1171 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Fuilla l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Matematega
Storia
Le regole q'i comanda le operazion aritmetege i se studia ind l'aljebra elementar, e le propietaa plu afonde dei numer intreg i se studia ind la teoria de numer. La investigazion de metod per resolver equazion la mena a'l camp de l'aljebra astrata. Ol concet important de veitor, jeneralizad a spazi veitorial, a l'è studiad in l'aljebra liniara, e al partegn a le do broqe de la strutura e del spazi. Ol studi del spazi al orijina la jeometria, prima la jeometria euclidia e pœ la trigonometria.
La comprension e descrizion del scambi in variabel mesurabela a l'è ol tema central de le scenze naturale, e del calcol. Per resolver dei problem qe i se dirij in forma naturala a de le relazion intra una quantitaa e la soa tassa de scambi, e de le soluzion a qeste equazion, se studia le equazion diferenziale.
Montlaur (FR-11)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Matematega
Storia
I numer drovads per representar le quantitaa continue i è i numer reai. Per studiar i process de scambi se dœvra ol concet de fonzion matematega. I concets de derivada e integrala, introdots de Newton e Leibniz, i representa un palper ciav in qest studi, qe al se denomina Analisi.
Montlaur (FR-11)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 33.92 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 135 méter a 'na altèsa màsima de 552 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montlaur l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Matematega
Storia
Per de le rexon matematege, a l'è convenient per un bell poo de proposits l'introduzion dei numer compless, vargot q'al da orijen a l'analisi complessa.
L'analisi fonzionala la se orienta a studiar problema, la incognita dei quai a l'è una fonzion, considerada come un pont d'un spazi fonzional astrat.
L'analisi numerega la investiga i manere per realizar i calcoi int i ordenador.
Győr
Győr (prononzia: [ˈɟøːr]; todesch: Raab; slovacch: Ráb; italian storegh: Giavarino; latin: Arrabona) l'è ona città de l'Ungheria del nord-ovest, cont ona popolazzion de pussee de 131.000 personn. La se troeuva in sui riv del Danubi (oltra che di fiumm Rába e Rábca) e l'è 'l capploeugh de la provincia de Győr-Moson-Sopron. L'è la città quella di ses pussee granda de l'Ungheria.
Sedlec (Praha-východ)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
Locomotiva FS E.414
La locomotiva FS E.414 a l'è 'na locomotiva elettrica derivàda de la trasformazion di locomotiv di ETR.500 monotension, dònca mìnga adatt ai lign de l'alta velocità ferroviaria. Hinn doperaa per el servizzi Frecciabianca.
Storia
In del magg 1992 a l'è ordinaa al consorzi TREVI on lòtt de 30 treni AV cont 60 locomotiv faa per la 3 kV CC.
In del 1996, dopo la decision de doperà in su l'AV i 25 kV CA, hinn ordinaa àlter 30 treni AV cont 60 locomotiv, 'sta voeulta politension. In del 2002, per permett ai alter 30 treni de fonzionà in su la red AV, a hinn ordenaa alter 60 locomotiv per sostituì quej de prima.
Dal 2018, in prevision de la fin del servizzi Frecciabianca de sostitì cont l'InterCity, a hinn provaa i primm locomotiv in livrea InterCity.
Per trasà no 'sti locomotiv, ancamò giovin, a l'è staa deciduu l'adattament per i servizzi pregiaa a massim 200 km/h. I primm locomotiv modifegaa a hinn sortii in del 2007 e n'hinn staa modifegaa 59, degià che la E.404.112, coinvoeulta in d'on incident, a l'è stada cantonada prima.
Caratteristich
L'è 'na locomotiva monocabina fada per fonzionà cont i 3'000 V CC de la red standard italiana. El telar a l'è faa de azzal e la scocca de liga lingera, cont la testada aerodinamica in kevlar.
La supporta la ripetizion di segnaj a 9 codes.
In la trasformazion i rampitt e l'intercomunicant a hinn staa mittuu al nivell standard inveci che al nivell di ETR.500, per permett el cobbiament ai carrozz normai. L'è staa anca mittuu el SCMT e i sistema per alimentà l'aria condizionada e 'l rescaldament di carrozz. L'è stada anca mittuda a 200 km/h la velocità massima, per compatibilità cont i sò carrozz.
Galleria di foto
<Gallery> File:EurostarCity Desenzano.jpg|Locomotiva in livrea Eurostar City Italia a Desenzan File:Locomotiva E.414 a San Benedetto del Tronto.jpg|Livrea ES City a San Benedetto del Tronto File:Trenitalia Class 414 No 414-101.jpg|Locomotiva in la prima livrea Frecciabianca File:Milano Centrale Frecciabianca.jpg|El mus de la locomotiva a la stazion de Milan Centrala File:Trenitalia lesving Milan Central Station.jpg|La livrea Frecciabianca de lat </Gallery>
Buttigliera d'Asti
Buttigliera d'Asti (en piemontés: Butijera) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 1.996 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 111 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capriglio, Castelnuovo Don Bosco, Montafia, Moriondo Torinese (TO), Riva presso Chieri (TO), Villanova d'Asti.
Bevera (Lamber)
Comun traversaa
Coll, Santa Maria Oè, Rovagnaa, Castell, Barzagh, Garbagnaa Monastee, Siron, Molten, Bosis, Rogen, Bulciagh, Costa Masnaga, Meron.
Clapham South (metropolitana de Londra)
Clapham South  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Ober St. Veit (metropolitana de Vienna)
a l'è una stazzion de la linia U4 de la metropolitana de Vienna, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Stazion de Toline
La Stazion de Toline a l'è 'na stazion de la ferrovia Bressa-Isee-Edol che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Muelas de los Caballeros
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Sistema Controllo Marcia Treno
El Sistema Controllo Marcia Treno (SCMT) a l'è on sistema doperaa in su la ferrovia italiana per controllà l'operaa del Personal de Macchina a segonda del segnalament, la velocità massima de la linia e del treno e 'l pes e 'l profil de la frenatura.
Kounov (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
Partii Conservator del Regn Unii
Nassuu di cender del storich Partii Tory, che l'è anmò el sò soranomm, incoeu l'è avversari del Partii Laborista, in del bipartitism tipich del Sistema Westminster.
Fasa Principala
250px|thumb|right|La fàsa dei asteròidi (en bianch) la se tróa 'ntra le òrbite de Marte e Giove. thumb|right|250x250px|Confrónt entra le màse dei dùdes asteròidi piö gràncc e i óter ogècc de la fàsa. La fàsa principàla dei asteròidi l'è la regiù del Sistema Solar sitüàda piö o méno 'ntramès a le òrbite de Marte e de Giove, cioè 'ntra le 2,3 e le 3,3 UA.
Partii Conservator del Regn Unii
Economia
El Partii Conservator el supporta el liber mercaa e l'individualism in del cress 'me manera pussee bòna de garantì prosperità economega. Praticament tutt el partii a l'è contrari a l'ingress in la moneda unega europea.
Fasa Principala
L'è popolàda de 'na quantità de còrp de fùrma iregolàra ciamàcc asteroidi o pianéti minùr. A mèter ensèma la màsa dei quàter ogècc piö gròs de la fàsa (Cerere, Vesta, Pàlade e Igea) i fà presapóch la metà de la màsa totàl dei ogècc che gh'è 'ndèla fàsa principàla. Cerere, che l'è l'ünich de chèsti ogècc che 'l g'hape le caraterìstiche per püdì véser clasificàt come pianeta nano, el g'ha 'n diàmetro médio de presapóch 950 km. Vesta l'è 'l segónt piö grant e 'l g'ha 'n diàmetro médio che 'l pàsa i 520 km. Se pènsa che töcc chèi ogècc ché i sàpe rèscc de la formasiù del Sistema Solar che gh'è mìa riàt a fundìs ensèma per vìa de la 'nterferènsa de la fórsa gravitasiunàla de Giove.
Partii Conservator del Regn Unii
Economia
I Conservator hinn a favor de 'n sbassà di tass e di spes del governo.
Società
Prima de la leadership del David Cameron el partii a l'éra ligaa fiss al concett de conservatorism societari, cont el sò governa el partii l'ha scernuu 'na vìa pussee progressista, a favor per esempi di matrimoni gay, ma semper cont l'ideja de rafforzà i ligamm familiari.
Salud
In del 1945 i Conservator a hinn staa i primm a vorè la sanità universala in del Regn Unii: In di governi de la Margaret Thatcher e del David Cameron gh'hinn staa di propòst e di azion per la privatizzazion parziala de la sanità.
Forma de Stat
I Conservator supporten l'unità del Regn Unii e la possibilità di gent de scernì, per referendum, se vess independent o in del Regn Unii.
Voeuren no 'na Costituzion scriccia.
Frickenhausen (DE-BW)
Frickenhausen (DE-BW) l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Esslingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 11.35 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Frickenhausen (DE-BW) el se tróa a 'na altèsa de 323 méter sura 'l leèl del mar.
Sorbiers (FR-05)
Sorbiers l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Rosans, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 700 méter a 'na altèsa màsima de 1177 méter s.l.m.
Reinsberg (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bundesstraße 4 R
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baviera.
Strada voivodal 665
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 2.1 km.
Foppenigh
Foppenigh (parnonzia local: [føpe'nik] (Foppenico) l'è ona frazion del comun lecches de Calolz e Cort. El paes el se troeuva a sud-est del center comunal, in de la Val San Martin. El gh'ha dent tre località pussee piscininn: Lavell, Monastee e Serta.
Fendels
Fendels l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Landeck e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Darnó
a l'è un comun del Distret de Fehérgyarmat, cont una popolazzion de abitant.
Fendels
El sò codes statistegh l'è 70602.
Horní Kněžeklady
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Manso
Manso l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Calenzana, del circondàre (arrondissement) de Calvi e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 121.02 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 40 méter a 'na altèsa màsima de 2558  méter s.l.m.
Rancé (FR-01)
Rancé l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Reyrieux, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Rancé l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ipotesi del continov
L'ipotesi del continov a l'è 'n ipotesi menada innanz del Georg Cantor che la sostegn che la gh'è nissuna cardinalità in tra la cardinalità del numerabil e la cardinalità del continov.
Nigol de Oort
El Nìgol de Oort l'è 'l nòm dat a 'na regiù ipotética e mai oservàda per vìa de la scàrsa lüminuzità, de 'ndoche se pènsa pöde rià le cométe de perìot lónch (compagn de la Hale-Bopp e la Hyakutake). La sarès dividìda en dò regiù, chèla intèrna, de fùrma toroidàla colocàda 'ntra 2000 UA e 20000 UA e chèla estèrna de fùrma sférica colocàda amò piö delóns, 'ntra 20000 e 50000 UA. L'ipòtezi de la sò ezistènsa l'è stàda fàda per spiegà l'urìgin e la stória de le cométe che g'ha 'n perìot. Sedna l'è 'n ogèt de dimensiù piö o méno pari a 2/3 de Plutone che segónt i sò scupridùr el pödarès apartègner al nìgol de Oort perchè l'è tròp delóns per véser cunsideràt part de la fàsa de Kuiper, però sö chèsta enterpretasiù gh'è mìa tata concordànsa.
Salem (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Nazaire-des-Gardies
Saint-Nazaire-des-Gardies l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sauve, del circondàre (arrondissement) de Vigan e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Nazaire-des-Gardies l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de Cabiaa
La Stazion de Cabiaa l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
San Quirico d'Orcia
San Quirico d'Orcia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Siena. El g'ha presapóch 2.460 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 59 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castiglione d'Orcia, Montalcino, Pienza, San Giovanni d'Asso.
Russi
Russi (endèla parlàda locàl: Rós) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Ravènna. El g'ha presapóch 10.499 abitàncc, 'na superfìce de 46 km² e 'na densità de 228 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnacavallo, Faenza, Forlì (FC), Ravenna.
Balham (metropolitana de Londra)
Interscambi
Fermada del bus
Ceccano
Ceccano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 22.231 abitàncc, 'na superfìce de 60 km² e 'na densità de 371 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arnara, Castro dei Volsci, Frosinone, Giuliano di Roma, Patrica, Pofi, Villa Santo Stefano.
Moreruela de los Infanzones
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Malè
Malè l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 2.138 abitàncc, 'na süperfìce de 26 km², per 'na densità de 82 ab./km². El cunfìna coi cümü de Rabbi, Brésem, Caldes, Cles, Terzolas, Croviana, Comezadura, Monclassico, Dimar.
Pětihosty
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
Decebal
La ribellion
Dòpo la mòrt del re Burebista, la Dacia la s'era dividuda in cinch stat pussee piscinitt. Quella situazion chì l'è durada finna a quand el Diurpanee (zio del Decebal) l'è riessii a unficà de noeuv tucc i Dach in d'on unich regn con capital Sarmizegetusa (che incoeu la se troeuva in de la region de Hunedoara, in Transilvania). Inoltra, 'sto sovran l'ha reorganizzaa anca l'esercit, cont el fàl compagn de quell roman. In del 85 i sò soldaa hann devastaa la region de la Mesia (che la se trovava pròpri oltra al Danubi) e hann battuu el governador Cai Òppi Sabin.
Spedizion del Domizian
Allora l'imperador Domizian in persòna a l'è andaa sul Danubi insemma al sò prefett del pretòri Corneli Fusch, che l'ha respingiuu i invasor oltra el fiumm e l'è entraa in Dacia. Ma poeu l'è finii in d'on'imboscada e l'è staa sconfiggiuu pesantement in de la prima battaja de Tap (86). Dòpo de la vittòria, el Diurpanee l'ha lassaa el trònn al nevod Decebal (el qual nòmm el voeur dì el possent, fòrt come des òmen).
Duu agn pussee tard el Tetti Giulian, governador de la Mesia de Sora, l'è riessii a batt el Decebal in de la segonda battaja de Tap (arent a la moderna Bucòva). Ma el Domizian, impegnaa per la rivòlta del Luci Antòni Saturnin e preoccupaa per la noeuva minaccia representada di Marcomann, Quad e Iazigh in di confront de la provincia de la Pannònia, l'ha stipulaa ona pas cont el Decebal. Quest chì l'ha poduu conservà tutt i sò terr e l'ha anca ottegnuu ona sòrta de sussidi in danee, anca se 'l gh'ha avuu de accettà de diventà on re-client di Roman.
Spedizion del Traian
Varda anca: Conquista de la Dacia
I còss hinn restaa inscì finna al regn de l'imperador Traian, che in del 101 l'ha invaduu la Dacia, insema al general Lusi Quiee, con l'intenzion de finì la partida contra el Decebal. I Roman hann ottegnuu ona noeuva vittòria in de la terza battaja de Tap. L'ann dòpo i armad roman hann vingiuu definitivament arent a Sarmizegetusa. El Decebal l'ha domandaa la pas e l'ha poduu mantegnì i sò terr, ma 'l Traian l'ha traa giò on quaj d'important fortezz nemis, cont el lassà in quij che l'aveva risparmiaa di legion roman. El Decebal l'è staa anca costringiuu a limità i sò armament. A l'era ona situazion umiliant per el Decebal, che in del 104 l'ha casciaa i legion del sò regn e l'ha invaduu de noeuv la Mesia in del 105. La respòsta del Traian la s'è fada sentì prest: semper in del 105 l'è tornaa in Dacia, e l'ha battuu om'altra voeulta el Decebal arent a Sarmizegetusa. El re dacich el s'è mazzaa cont el tajàss la gola cont on cortell. Segond el stòrich roman Dion Cassi, el sò coo l'è staa ciappaa come trofeo di soldaa, e poeu portaa a Roma per podè vess mostraa duranta el trionf del Traian.
Reisenberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Larajasse
Larajasse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Symphorien-sur-Coise, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 33.61 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 509 méter a 'na altèsa màsima de 940 méter söl leèl del mar.
Sant'Agata sul Santerno
Sant'Agata sul Santerno (endèla parlàda locàl: Sant'Èghta) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Ravènna. El g'ha presapóch 2.131 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 237 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lugo, Massa Lombarda.
Demecser
a l'è un comun del Distret de Kemecse, cont una popolazzion de abitant.
Granier (FR-73)
Granier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Aime, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de le Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 30.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 832 méter a 'na altèsa màsima de 2700 méter s.l.m.
Stazion de Vell
La Stazion de Vell a l'è 'na stazion de la ferrovia Bressa-Isee-Edol che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord in l'ambit del contratt de servizzi con Region Lombardia.
Kolešovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
Grandvaux
Grandvaux a l'è staa un cumün svizzer del distret de Lavaux-Oron, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 2.95 km² e in del 2010 al gh'eva una popolazion de 1985 abitant.
In del mes de mas del 2009 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Villette, Cully, Epesses, Grandvaux et Riex han acetaa de fundiss per furmà un cumün ünegh ciamaa Bourg-en-Lavaux. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
El cumün de Grandvaux al se tröva a una altitüden de 489 meter sura al livel del mar e quand che'l faseva cumün desperlü, l'eva tacaa ai cumün de Cully, Forel, Meillerie (FR-74) e Villette.
Parves
Parves l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Belley, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 240 méter a 'na altèsa màsima de 623 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Parves l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Corneli Fusch
Biografia
L'ha servii fedelment l'imperador Vespasian duranta la guerra civil de l'Ann di Quatter Imperador (69). Per la soa fedeltaa a la Cà di Flavi l'è staa ricompensaa in vari maner del Vespasian, del Tit e del Domizian. Quest ultim l'ha nomenaa prefett del pretòri in del 81. In del 85, i Dach del Decebal hann invaduu la provincia de la Mesia. In respòsta, l'istess Domizian l'ha condòtt ona serie de campagn in Dacia. La prima de quest l'è stada affidada pròpri al Fusch, che l'è entraa in Dacia (cont el passà probabilment arent a l'attual Teregova ò per Berzobis) cont on esercitt de cinch legion oltra a on bon numer de unitaa ausiliari, ma l'è staa battuu durament in de la prima battaja de Tap, minga lontan de la capital di Dach, Sarmizegetusa. El Fusch l'è staa mazzaa e i legion hinn poduu tornà in territòri roman dòpo avègh avuu on mucc de perdid.
Delio Tessa
Delio Tessa (1886 - 1939) l'è staa on poetta de Milan. L'è staa el pussee grand scritor in lengua milanesa dòpo el Carl Porta.
L'originalità de la sò poesia l'è stada pussee in del sò espressionismo ossessiv e ne la soa manera allucinada e satirica de descriv la Mort. El sò capolavor l'è L'è el dì di Mort, alegher! (ona collezion di sò poesij, 1932).
I sò poesij pussee celebraa hinn A Carlo Porta, De là del mur (suj matt al manicomi de Mombell), El cavall de bara, La mort de la Gussona (on epitaffi ironegh a ona madàm de on bordell), La pobbia de Cà Colonnetta e el sò capolavor, L'è el dì di Mort, alegher, che'l fà on parallel fra la celebrazion di mort e la desfatta de Caporett, e el sò drama esistenzial.
Stilisticament, el Tessa el dopera regolarment l'"enjambement" e i frasi parentetigh; el mes'cia su el Milanes con l'Italian e i lengov forest com'el Frances o l'Ingles.
L'eva on antifascista e per quell, fintant che l'eva in vita, l'è staa semper confinà fouera de la coltura officialla. A part L'è el dì di Mort, alegher!, tutt i sò poesij e i sò oper hinn staa publicaa domà che l'eva mort. Adess el possa in del Famedio, al Cimiteri Monumental de Milan, visin al Lisander Manzon.
Interprogèt
<i>
</i>
Homole
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Bernau am Chiemsee
Bernau am Chiemsee l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rosenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.70 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bernau am Chiemsee el se tróa a 'na altèsa de 544 méter sura 'l leèl del mar.
El Carneval de Schignan
La canzon
L'è la storia de on omm che 'l torna su a Schignan (CO) dopo tanti agn passaa in gir per el mond, proppi in ocasion del sò Carneval tradizzional. Con su 'na maschera, a l'è bon de incontrà la soa ex miee e de ballà con lee senza fàss recognoss. A la fin del Carneval, el partiss anmò, con scià la soa maschera de legn. In del ritornell vegnen citaa i mascher e i personagg pussee important del Carneval de Schignan: el Brutt, el Bell, el Mascheron, la Sigurtà, i Sapoeur, la Ciocia.
Bubbio
Bubbio (en piemontés: Bubi) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 935 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 62 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canelli, Cassinasco, Cessole, Loazzolo, Monastero Bormida, Roccaverano.
Giüdee Capitel Növ
Giüdee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR> <BR>
Capitel Növ
1Dunca, anca 'l primm acordi l'ha avüü urdinamént de servizi e un santüari sü la tèra. 2Già che una tenda l'era preparada: el primm vél, in del qual la gh'era 'l candiree, la taula e i pann de la presentaziún, che l'è ciamada el lögh sant; 3e dedree el segund vél gh'era una tenda che l'era ciamada el lögh püssee sant, 4che gh'ha un türibul d'or e la cassa de l'acordi che l'era quatada tütt'intorna d'or, in de la qual gh'era un vas d'or che gh'aveva 'l mana e 'l tarèll de Aharon che l'ha bütaa e i taulètt de l'acordi, 5e sura la cassa gh'eren i Cherubin de la gloria, che quaten cun l'umbrìa el lögh de sacrifizi, di quij adèss se parla no in di detaj.
6E quand tüsscoss l'eren preparaa inscì, menter i sacerdott semper vann denter a la prima tenda per cumpì el lur ministeri, 7a la segunda dumà una völta a l'ann el sacerdott scèff, no sénza sangh che 'l ufer per lü medemm e per i pecaa d'ignuranza de la gént, 8intanta che 'l Spirit Sant el mussa chèst, l'è minga faa ciara ancamò la via di sant intanta che ancamò la gh'ha post la prima tenda, 9la qual l'è un esempi per el temp presènt, segund el qual sia regaj sia sacrifizi hinn ufert che pöden minga fà perfètt segund la cunsciénza lü che 'l ministra, 10dumà di coss de mangià, e i coss de bév, i lavadür, i regulamént de la carna, impost fin al temp de la reforma.
11Ma quand Crist l'è vegnüü cumè sacerdott scèff di bonn coss che hinn vegnüü travèrs la tenda püssee granda e püssee perfèta--no fada cun i man, l'è de dì, no de chèsta creaziún, 12né travèrs el sangh di caver e vedèj ma travèrs el propi sangh l'è naa denter una völta a i lögh sant, despö che l'ha truaa una redenziún eterna. 13Già che se 'l sangh di caver e tor e la scendra di manz sbrufand i fann sant lur che hinn faa impür a la bügada de la carna, 14quant pü el sangh de Crist, che travèrs el Spirit etern el s'è ufert senza smagia a Diu, el farà nèta la nostra cuscenza di oper mort perchè servum el Diu vivent.
15E per via de chèst l'è un mediadúr d'un növ acordi, perchè, già che una mort l'è sücess, a la redenziún di trasgressiún suta 'l primm acordi, lur che hinn ciamaa riceven la prumèssa de l'ereditaa eterna. 16Già che due gh'è un testament, l'è necessari che l'è presentada la mort del testadúr: 17già che un testament l'è valid sü i mort, perchè l'ha mai forza quand el viv el testadúr. 18Dunca, sénza 'l sangh gnanca el primm l'è minga staa iniziaa; 19già che despö che ogni cumandamént l'era parlaa segund la leg suta Musè a tüta la gént, despö che l'ha ciapaa 'l sangh di vedèj e di caver cun aqua, lana russa e issop l'ha sbrufaa sia 'l liber medemm sia tüta la gént 20disend,