cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pònna
L'è tacaa ai cumün de Scin, Colònn, Lain, Ossusc, Porlezza, Sala.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Pònna l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Ass
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Ass l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Modignan
Modignan (Modignano) a l'è ona frazion del comun lodesan de Tavazzan con Villavesch. Ghe viven 272 abitant.
Elini
Elini l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, endèla Pruvìncia de l'Ogliastra. El g'ha presapóch 546 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 55 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arzana, Ilbono, Lanusei, Tortolì.
Modignan
Stòria
El paes l'è staa nominaa per la prima vòlta in del 1252. Comun per longh temp, el gh'eva 'me frazion el centro de Villavesch. Alter frazion che gh'hinn staa giontaa (in del period napoleònigh) hinn Pezzoeu e Tavazzan: i duu centri hann trovaa de noeuv l'autonomia sòtta el Regn Lombard-Venet. In del 1869 infina a l'è staa Modignan a vegnì frazion de Tavazzan, che in del 1963 l'ha ciappaa el nòmm de Tavazzan con Villavesch.
Gualtieri Sicaminò
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Gualtieri Sicaminò el cunfìna coi cümü de.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Gualtieri Sicaminò l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Chevroux (VD)
Chevroux a l'è un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.37 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Chevroux al se tröva a una altitüden de 454 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bevaix (NE), Boudry (NE), Cortaillod (NE), Forel (FR), Gletterens (FR), Grandcour.
Apremont (FR-73)
Apremont l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Montmélian, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.76 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 302 méter a 'na altèsa màsima de 1554 méter s.l.m.
Piana
Piana l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Deux-Sevi, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 62.63 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 1332 méter s.l.m.
Arenys de Mar
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Benagéber
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Giüsepp Merisi
Right|miniatura|300px|El Vésc Merisi, el [[18 01|18 de genár 2009 a la mésa per i 1.600 ann de la mórt de San Basàn. De drée, un po' scundìd cul bastón pasturàl, el Cardinál Bagnasco.]]
Giüsepp Merisi (Trevij, 25 de setémber 1938) l'è el vesc emèrit de Lod dal 26 d'agùst 2014.
El 8 de setémber 1995, lé stàt numinàd Vèsc aüsiliari de Milán, cul tìtul de Drüsiliana e cunsacráa dal Cardinál Martini el 4 de nuémber 1995. L'è rivàd a Lod el 14 de nuémber 2005 e el s'è ritiràd en 26 d'agùst del 2014. Al sò pòst l'è stài numinàd monsignor Maurizio Malvestiti.
Stema e mótt
« Vos autem amicos dixi » (« Mì v'ho ciamàa amìs »)
Andezeno
Andezeno (en piemontés: Andzen) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.705 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 244 ab./km². El cunfìna coi cümü de Marentino, Montaldo Torinese, Chieri, Arignano.
Smědčice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Flavy-le-Martel
Flavy-le-Martel a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindigh a l'è Danielle Lanco, con mandaa 2008-2014.
Democrazia diretta
La democrazia diretta a l'è el sistema indova i cittadin doperen el poder legislativ direttament e senza intermediari, a differenza del la democrazia rappresentativa indova che i cittadin eleggen di reppresentant per scernì i decision.
Bozkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.
Champfromier
Champfromier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Bellegarde-sur-Valserine, del circondàre (arrondissement) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 32.4 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 480 méter a 'na altèsa màsima de 1540 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Champfromier l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Générargues
Générargues l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Anduze, del circondàre (arrondissement) de Alès e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.24 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 128 méter a 'na altèsa màsima de 420 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Générargues l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Unterreit
Unterreit l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.20 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Unterreit el se tróa a 'na altèsa de 530 méter sura 'l leèl del mar.
Strada voivodal 441
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 17 km.
Ilonse
Ilonse l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Sauveur-sur-Tinée, del circondàre (arrondissement) de Nìsa e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 40.59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 351 méter a 'na altèsa màsima de 1992 méter s.l.m.
Festival de Sanrem 1964
El Festival de Sanrem 1964 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
194
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Alpignano
Alpignano (en piemontés: Alpignan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 17.182 abitàncc, 'na superfìce de 11,95 km² e 'na densità de 1439 ab./km². El cunfìna coi cümü de Val della Torre, San Gillio, Pianezza, Caselette, Rivoli.
Vrbice (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Bobcat Goldthwait
El Robert Francis "Bobcat" Goldthwait (Syracuse, 26 de magg del 1962) l'è on comegh e ator american.
Sindacaa
El sindacaa a l'è l'organizzazion di lavorent che i reppresenta denanz ai dator de lavorà e i autorità cont l'obietiv de combatt i sfruttament e volzànn i dirizz e i privilesg.
Saint-Vérand (FR-38)
Saint-Vérand l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Marcellin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.83 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 276 méter a 'na altèsa màsima de 480 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Vérand l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Haiphong
right|thumb|250px Haiphong (Vietnames: Hải Phòng, Chữ Nôm: 海防) a l'è una cità in del nord del Vietnam. Al gh'ha pressapoch 1.711.100 abitant e l'è la terza cità püssee pupulada del paes. A l'è a 120 km de Hanoi.
Gastern
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Matt Frewer
El Matthew George "Matt" Frewer (Washington, 4 de genar del 1958) l'è on comegh e ator american, cognossuu per Max Headroom.
Colossee
El Colossee (ciamad anca Anfiteater Flavi) a l'è el pussee grand anfiteater roman che 'l resta in del mond, sit in del center de Roma, del 1980 a l'è anca patrimoni de l'umanità UNESCO, insema a l'intregh center storegh de Roma. Dent ghe faseven i bataje in tra i gladiator, i bataje cont i nav, i drama cont i storie de la mitologia e la re-evocazzion di bataje storeghe, la legenda la cunta che ghe copaven anca i cristian, ma l'è minga vera.
Indisiù
Co la paròla indisiù se ìndica giü dei agn cumprindìcc endèn cìclo de quìndes, dopràt per datà i docümèncc medievài. Ogna an l'è nömeràt: prìma indisiù, segónda indisiù, e isé 'n nàcc. Però, i cicli i è mìa stacc nömeràcc, isé tóca ìga de le ótre 'nformasiù per rimontà a l'an en quistiù.
Strada voivodal 442
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 74 km.
Segnon
El segnon a l'è una sorta de guaritor che 'l se troeuva in la Garfagnana (indova che l'è ciamad, in toscan, segnatore), in la Lunigiana e in la Lumellina, che 'l dopera di segn per provà a curà di malatie, del corp e de l'anema.
Benavites
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Vlkov pod Oškobrhem
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Gaubitsch
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Simone Tomassini
El Simone Tomassini (Vertemaa cont Minoeubra, 11 de magg 1974) a l'è 'n cantautor italian.
Biografìa
El Simone Tomassini el firma el sò primm contràtt discografich con la Bollicine, la storica etichètta del Vasco Rossi, per via del Enrico Rovelli che ghe se vesìna al Simone e ne diventa el sò maneggión. El debùss al Festival de Sanremo 2004 cont È stato tanto tempo fa. In de l'istèss ann el partecipa in trii appontamént del Festivalbar cont Il mondo che non c'è. Ancasì el derva tutt i concèrt del Buoni o cattivi Tour 2004 del Vasco Rossi, e 'l ghe scriv insèma Giorni, che 'l dàa el titól del sò primm album, donca el ghe dà l'inviada al Giorni Tour. In del 2005, in di studi dela Bollicine, el registra el sò secónd album Buon viaggio. El partecipa a la secónda edizión de Music Farm, indoe che 'l se classifica tèrz in d'ona gara indoe che a se desfiden 11 cantant famos. El 27 de magg 2005 el sortìss el secónd album del Simone, Buon viaggio, tiràa adrèe de Quando sei ragazzo. El ven adrèe el Buon viaggio Tour. In del stèss temp el derva ancamò i dat del Buoni o cattivi Tour 2005, el partecipa dò volt al Festivalbar 2005, al Tim Tour 2005 e a svariàa avveniment organizzàa di principai red radiofònich. Poeu l'è miss foeura el DVD Simone Live 05 Alcatraz Milano.
In del magg 2006, con la produziòn artistica e i arrangiamént del Vince Tempera, el mett foeura el sò tèrz album, Sesso gioia rock'n roll. Intratant la canzòn Fuori come un balcone l'è catada foeura dal Jerry Calà come colòna sonòra musicàl del sò film Vita Smeralda. Per i primm trii album el s'è firmàa domà come Simone.
In del magg 2007 el va foeura Niente da perdere, A settember del stèss ann el Vasco Rossi a 'l le ciama anmò, 'sta vòlta come ospìt del sò tour.
In del dicember 2008 el va foeura Va tutto bene.
Ancasì, in del stèss ann el partecipa insèma a la Nazionàl italiana cantant, indoe che 'l cantà Uno su mille, La canzone del sole, La forza della vita e Si può dare di più, brani doperàa in operaziòn benefìch.
Dòpo trii anni de la pubblicaziòn de Niente da perdere, in del november 2010 el va foeura el singòl Ho scritto una canzone.
El 11 de magg 2011 el va foeura el quart album officiàl autoprodòtt Simone Tomassini. El 26 de giugn el va foeura, domà in la versiòn digitàl e per el mercàa de lengua spagneoula, l'album De Ti, che gh'è denter domà i canzòn in spagnoeù presentàa in del album vegnùu prima, e ancasì la versiòn unplugged de De Ti.
El 10 de november 2011 l'è stà miss foeura el sò primm liber con titòl Confessioni... di un pazzo mìss foeura de Rupe Mutevole. El 8 de dicember el va foeura Happy Xmas - War is Over, tributt al John Lennon.
In del 2012 el Tomassini el s'è miss adrèe con el Sempre in tour. El 8 de dicembre el mett foeura il siìgol Spero davvero. El sìngol La Ferrari è lei, miss foeura el 29 de marz e 'l riva a pussee de 'n milión de visualizzaziòn in sul YouTube.
Cont el sò amis Paolo Meneguzzi, in del 2015 l'è protagonista d'on concèrt per i bagaj divérsament abil dela Rosa Blu,  e in quella causa chi a ghe stà denter divèrsi ann e ancasì in del 2013 el registra dal viv arènt la Palèstra de la sò struttura Anffas a Gràndola. L'album, distribuìi come CD e scaregamént digital, l'è fa anca su de Imagine e Knockin' on Heaven's Door, indoe el Simone Tomassini el canta insèma ai bagaj dela RSD Band, grupp musical miss in pée in del center  RSD Anffas Residence di Gràndola fàa su de persònn diversamént abil.
El 8 de dicember 2015, a distanza de 11 anni del sò debutt, el Simone el torna de noeuv cont el sìngol Solo cose belle, che 'l ven prima del album Felice, publicàa in del marz del 2016. El 25 de magg del 2018 el Simone el mett foeura insema al Paolo Meneguzzi el singòl “Estate Rock & Roll” (Etichetta Latlantide), ona canzón dedicàda al cinquantenari del Sessantòtt. El 27 del settember 2019 el mett foeura, per l'etichètta Cello Label, el noeuv singól “OVUNQUE”, scrivùu e prodòtt insèmma a l'Emiliano Bassi (Max Pezzali, Laura Pausini, Ermal Meta, Ultimo e altri) e a l'Andrea Bonomo (giamò autór de Nek, Loredana Bertè, Marco Mengoni e alter). Adsedèss l’artista a l'è in studi de registrazión per la produzión de brani inedit che i andarànn a fà su el sò noeuv disco futùr.
Plankstadt
Plankstadt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.39 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Plankstadt el se tróa a 'na altèsa de 103 méter sura 'l leèl del mar.
Alpette
Alpette (en piemontés: Alpëtte) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 300 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Pont-Canavese, Sparone, Cuorgnè, Canischio.
Cardedu
Cardedu l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, endèla Pruvìncia de l'Ogliastra. El g'ha presapóch 1.467 abitàncc, 'na superfìce de 32 km² e 'na densità de 46 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bari Sardo, Gairo, Jerzu, Lanusei, Osini, Tertenia.
Artègn
Retegn (Artegn in lodesan; Retegno in Italian) a l'è ona frazion del comun lodesan de Fombi. Ghe viven circa 670 abitant.
Leni
Leni l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina.
Matee Capitel Cinch
Matee
La Parola del nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess in del nost parlà Insübregh del didincö.
Leni
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Bradlecká Lhota
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.
Autostrada A33 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
La Muzza (Cavenagh)
La Muzza (Muzza Piacentina) l'è ona frazion del comun lodesan de Cavenagh. L'è ciamada inscì perchè, come alter paes de la provincia de Lòd, se troeuva longh el canal de la Muzza. Ghe viven circa trent'abitant.
Stòria
La Muzza l'è stada fina al XIX secol on comun indipendent. In del period napoleònigh (1809-1816) l'è stada ona frazion de San Martin; in del 1841 l'è stada giontada al comun de Caviaga, e insema a quell l'è stada taccada a Cavenagh (1869).
Leni
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Leni l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Matee Capitel Cinch
Capitel Cinch
Quand che 'l Gesü l'ha vedüü la bolgia de gent, l'è andaa sü in scima a un munt e 'l s'è setaa sgiò; pö i so dissepuj hin gnüü sü anca lur. 2 E alura 'l Crist l'ha dervii la boca e l'ha tacaa sü a insegnà e l'ha dii: 3 Beaa hinn quij che hinn puaret in del spiret; perchè 'l Regn di Cej 'l ghe partucaraa a lur.
4 Beaa hinn quij che gh'hann 'l magun; perchè saràn cunfurtaa.
5 Beaa hinn quij che hinn debuj; perchè la tera la partucaraa a lur.
6 Beaa hinn quij che gh'hann fam e sed de Giüstizia; perchè saràn sagiaa.
7 Beaa hinn quij che gh'hann misericordia; perchè tuaràn misericordia.
8 Beaa hinn quij che hinn pür de cör; perchè saràn bun de vardà 'l Signur.
9 Beaa hinn quij che serchen la pas; perchè saràn ciamaa bagaj del Signur.
10 Beaa hinn quij che vegnen pestaa suta i pee perchè gh'hann vöja de Giüstizia; perchè 'l Regn di Cej 'l ghe partucaraa a lur.
11 Beaa sii violter, quand che la gent la ve vusa 'dree, la ve ciapa a pesciad in del dedree, e la dis di gran busij in sü de violter, dumà perchè violter sii dree a parlà ben de mi. 12 Sii bej cuntent e ridii tücc felis perchè in del Regn di Cej sarii ben cumpensaa. Anca i prufeta, ch' hinn vegnüü inanz de violter, hinn staa maltrataa a l'istessa manera.
13 Violter, cara i mee bagaj, sii la saa de la tera. Ma se la saa l'ha perdüü 'l so saur, la dröum de fà cusè alura? L'è pü bona de fagh negot, föra che de vess trada a muntun e 'gnì pestada suta i pee. 14 Violter sii la lüs del mund. Una citaa che l'è sü in scima a un munt, la po minga vess scundüda. 15 A l'istessa manera quand che vün 'l pizza sü na scira, la met minga suta un baslòt ma bel in vista in sü un candelaber; inscí che la dia lüs a tücc quij che hinn in de la cà. 16 E alura, cara i mee fiö, fee inscí che la vosta lüs la sberlüscia denanz a tücc inscí che la gent la veda i vost bun över e che la loda 'l Signur che l'è in Cel.
17 Pensee minga, violter, che mi a sia 'gnüü chinscí a trà stram in sü la legg u in sü i prufeta; mi a sunt minga 'gnüü chí a trà giò ma a fà sü quel ch' i prufeta hann dii. 18 Perchè a div la veridaa, ma quela vera, nè, mi a gh'huu de div: finn a la fin del mund, finn al dí che'l süced tüt quel che'l gh'ha de süced, gnanch una letera, e gnanch un puntín in sü na i, de la legg poden vess ignuraa. 19 Quij che sgaren, anch in d'un tuchelin ben piscinin, in vöna de chi legg chi e ghe insegnen a la gent a fà cumpagn de lur, saràn ciamaa i manch impurtant in del Regn di Cej; ma quij che tegnen ben a ment chi legg chi e ghe insegnen aj olter a fà a l'ìstessa manera, saràn ciamaa i püssee impurtant in del Regn di Cej. 20 Perchè mi a ve'l disi bel ciar e spetasciaa: per quij che fan gnanca cünt de vess mej di scriban e di farisee, 'l saraa ben düra met pè in del Regn di Cej, ve'l disi mi.
21 Violter ii sentüü ben cuma in di secuj passaa a la gent 'l gh'è staa dii: "Cupee no! "; che quij che copen saràn menaa denanz del Giüdes. 22 Mi però a ve disi: vün che'l s'inrabiss cunt el so fradel senza na resun, el saraa menaa anca lü denanz del Giüdes! E vün che al so fradel 'l ghe dis: "bun de negot!" el saraa ancamó püssee in pressa menaa denanz del Giüdes; ma, ociu, vün ch' al so fradel 'l ghe dis "Stüped!": el gh'ha giamò un pè in del fögh de l'infern! 23 Per chela resun chi mi a ve disi: se vün l'è lí denanz a l'altar cunt un cadó in man e 'l ghe vegn in ment de vegh una quaj briga cunt un fradel, 24 inanz de ufrighel al signur chel cadó chi, che 'l vaga a fà la pas cunt el so fradel! 25 Fee la pas cunt i vost nemis quand che sii anmò in sü la via, inanz che vün de lur el ve mena denanz del Giüdes, e 'l Giüdes el ve mena in presun! 26 Mi ve'l disi bel e ciar: de presun en vegnii pü föra, ve'l disi mi, finn al dí ch'ii pagaa finn a l'ültem centesem!
27 Violter ii sentüü ben cuma l'è staa dii: "Devurzeves minga! " 28 Mi, però, a ve disi: quand che vün 'l ved una tusa e 'l ghe sbaüscia 'dree cunt una gran brama, vün che 'l fà inscí a l'è giamò devurziaa in del so cör! E se l'ögg che gh'ii a drissa 'l ve mena in de la brüsa, büteveles via, perchè l'è mej perd un toch del vost corp che 'gnì traa in del fögh de l'infern! 30 Quand che la man drissa la ve mena in de la brüsa, tajevelesa via, perchè l'è mej perd un toch del vost corp che 'gnì traa in del fögh de l'infern! 31 A l'è staa anca dii: "Quand che vün 'l se separa de la miee, el gh'ha de dagh un palpee de devorzi. " 32 Mi però a ve disi: vün che'l se lassa cunt la miee, föra che in cas de adülteri, el fá inscí che la sia un adültera minga dumà lee, ma quij che la töen in miee, cumpagn de lee!
Violter ii sentüü ben cuma l'è staa dii: "Giüree minga 'l fols e sii unest cunt el Signur! " 34 Però mi a ve disi, che l'è mej giürà no e basta: ne in sül Cel, perchè l'è la cadrega durada del Signur; 35 ne in sü la tera, perchè l'è 'l pogiapee del medèm; e gnanca in sü Gerüsalem perche l'è la citaa del gran re. 36 E gnanca in sül vost cuu te gh'ii de giürà perchè violter sii gnanca bun de fa sí ch' un cavèl el sia bianch u 'l sia negher. 37 Però quand che sii dree a parlà, me racumandi: sí l'è sí, e no l'è no; sedenò, tüt el rest l'è brüta roba.
38 Violter ii sentüü ben cuma l'è staa dii: "Un dint per un dint e un ögg per un ögg. " 39 Però mi a ve disi che al maa 'l se da minga resposta, ma, al cuntrari: se vün el ve da un s'giafun in sü la ganassa drissa, ufriigh anca quela manscina. 40 E se vün 'l ve mena denanz el giüdes in tribünal perchè 'l vör la vosta camisa, deegh anca la gípa. 41 E se vün 'l ve fa scarpinà un chilometer, veegh adree per düü. 42 Se vün 'l ve ciama un quejcoss, deeghel pür, e vultee no la s'cena a quij che ve ciamen una man.
Fleury (FR-02)
Fleury, Aisne a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindigh a l'è Jean-Pierre Deschamps, con mandaa 2008-2014.
Chanay
Chanay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Seyssel, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 260 méter a 'na altèsa màsima de 1184 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chanay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Arbin
Arbin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Montmélian, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 1.71 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 271 méter a 'na altèsa màsima de 499 méter s.l.m.
Zangberg
Zangberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.84 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Zangberg el se tróa a 'na altèsa de 430 méter sura 'l leèl del mar.
Nha Trang
right|thumb|200px|Nha Trang Nha Thrang a l'è una cità del Vietnam de pressapoch 300.000 abitant in del center-süd del paes. A l'è impurtanta per el türism e la pesca.
Bruno Leoni
El Bruno Leoni (Ancona, 26 de april 1913 - Alpignano, 21 de november 1967) a l'è staa on giurista, filosof e politolegh italian, sociaa a 'n modell liberal e anti-statalista. L'è staa mazzaa de 'n collaborator del sò studi che 'l gh'eva robaa di danee al studi e al sò obèt l'è intervegnuu anca el Friedrich von Hayek.
Bregan
Bregan (nom ufizial in italian: Bregano) l'è staa on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta, cont ona superfiss de 2,3 km² e 'na densità de 0 ab./km². El paes el se troeuva in sü i spond del Lagh de Monaa e l'è tacaa ai comun de Bardell, Biandrònn, Malzess e Travedone Monaa. Del 1 de sginee del 2023 l'è part del noeuv comun de Bardell con Malzess e Bregan.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Bregan l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Combremont-le-Grand
Combremont-le-Grand a l'è staa un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 6.61 km² e in del 2009 al gh'eva una popolazion de 302 abitant.
In del mes de giügn del 2010 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Cerniaz, Combremont-le-Grand, Combremont-le-Petit, Granges-près-Marnand, Marnand, Sassel, Seigneux et Villars-Bramard han acetaa de fundiss per furmà un cumün ünegh ciamaa Valbroye. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
L'abitaa de Combremont-le-Grand al se tröva a una altitüden de 674 meter sura al livel del mar e quand che el faseva cumün, l'eva tacaa ai cumün de Champtauroz, Cheiry (FR), Combremont-le-Petit, Nuvilly (FR), Sassel, Treytorrens.
Comigne
Comigne l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Capendu, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Buffer overflow
In de la programmazion/seguridaa informatega el buffer overflow l'è 'n anomalia indova on programma, in del scriv data in d'on buffer, el va oltra e 'l tacca su a sorascriv i tocch de memoria arent. A l'è anca on ris'c bell gross per la sicurezza informatega, degià ch'on buffer overflow el permett anca de sostituì i istruzion legittim cont di istruzion dannos.
Comigne
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.24 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 80 méter a 'na altèsa màsima de 548 méter söl leèl del mar.
Buffer overflow
Storia
Giamò on test del 1972 che 'l parlava de on primitiv kernel avvertiva di ris'c di buffer overflow: "The code performing this function does not check the source and destination addresses properly, permitting portions of the monitor to be overlaid by the user. This can be used to inject code into the monitor that will permit the user to seize control of the machine", cioè "El codes che 'l fa 'sta fonzion el controlla no propriament i adress de la sorgent e de la destinazion, e 'l permett a l'utent de velenà di porzion del kernel e iniettà del codes per ciappà el controll de la macchina".
Comigne
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Comigne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Buffer overflow
Storia
El primm esempi a l'è staa el Morris Worm del 1988, che cont on buffer overflow el se spantegaa praticament in tutta l'Internet de quej agn, grazia al comand finger.
El midemm bug a l'è staa redescovert in del 1995 e spiegaa in l'applicazion in del 1996.
In di agn 2000 a hinn staa important Code Red e SQL Slammer, per piattaforma Windows.
Cont la nassita di console domestich intorna al 2003 i buffer overflow han permittuu de craccà sia la PlayStation, sia la Xbox sia el Wii.
Contramisur
Per evità i buffer overflow gh'è di contramisur che i programmator pòden doperaa.
In di lenguagg de nivell medio-bass 'me el C gh'è di librarij segur che permetten de sbassà i possibiledaa de overflow.
Tipicament in di lenguagg pussee de volt nivell compagn del Ruby e del Python la memoria l'è gestida del lenguagg e no del programmador, e donca el buffer overflow l'è possibel domà cont di error di lenguagg.
A bon cunt però a gh'è di alter maner che permetten de protegg on sistema di buffer overflow, 'me el bit NX o la Data Execution Prevention, che marchen i spazzi per i dacc in manera de permett no 'n eseguzion indova a gh'è no di dacc faa per vess eseguii.
Catetinho
El Catetinho l'è un cumpless ünitari de fabricad in lègn, che 's tröva a Gama, a circa 30 km da Brasilia. L'è stài el prìm palàsi de Brasilia capitàl, e la prima residènsa üficiala del president Juscelino Kubitschek quant el s'è trasferìd da Rio de Janeiro in del 1956.
Storia
El nùm el se rifà al palàsi presidensiàd de Rio, el Catete, sulament chi g'han dài el diminütìu, Catetinho.
L'è stài prugetàd da Oscar Nimeyer e custrüid in apèna 10 giurnade, in del nuèmber del 1956. L'era un sìt cun pochi confort, perché i'èvun decìs che el president el gh'eva de vèss arent ai müradù chi stèven in d'le baràche.
Incö l'è diventàd un Museo che se pöd visità.
Strada voivodal 443
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 61 km.
Tate Donovan
El Tate Buckley Donovan (Tenafly, 25 de setèmber del 1963) l'è on comegh e ator american.
Compless coniugad
El compless coniugad de 'n numer compless a l'è el numer che se gh'ha a cambià el segn a la part imaginaria, o ben quell che, in sul pian compless, a l'è rifletud rispet a l'ass real.
Tour de France 2010
I è partìcc in 197 dividìcc in 22 squàdre, ma n'è riàcc a Parigi dóma in 170 e mai prìma i n'è riàcc isé 'n tacc a là fì del Tour.
La córsa l'è partìda col pròlogo de 8 km da Rotterdam in di Paìs Bas e adóma co la tèrsa tàpa l'è riàda 'n Fransa e per fàl l'è pasàda ach sö i stràde de la Parigi-Roubaix. Riàcc a la tàpa nömer 8 i coridùr i è 'ndài sö sö i Alp e da la tàpa 14 a la 18 i à corìt sö e zó di Pirenei, per rià a Parigi dòpo i fàcc 52,9 km de cròno giöst ol dé prima. Ol Tour 2010 l'è stài venzìt dal Alberto Contador, che l'à enzìt isé ol sò tèrs Tour, ma l' gh'à üt ol sò bèl de fà per tègnega tèsta al Andy Schleck che l'è riàt segónt e l'è stài màglia zàlda per 6 dé. Ol Andy Schleck l'à perdìt la maglia zàlda dezà che, quando 'l Alberto Contador l'là atacàt in salìda, al Andy la gh'è saltàda zó la cadéna de la bìci. Chèsta smàgia sö la sò maglia zàlda l'è però stàcia netàda vià ol dé de la tàpa del Tourmalet in de la quàl l'à tegnìt la röda del Andy Schleck sènsa fadìga e, anse, l'à proàt pò a 'ndà vià desperlü e l'à fai vèt de ès ol piö fórt e pò l'là batìt in de la cròno.
Tèrs l'è riàt ol Denis Menchov, che pròpe in de l'öltima cròno l' gh'è riàt a pasàga denàcc al Samuel Sánchez.
Per ol rèst ol Anthony Charteau l'è enzìt la màglia a balì rós di scaladùr, ol Alessandro Petacchi la màglia érda a póncc, 'l Andy Schleck la màglia biànca di zùegn, ol Sylvain Chavanel chèla del piö grintùs e la RadioShack la clasìfica a squàdre.
Ol coridùr che l'à enzìt piö tàpe l'è stacc ol Mark Cavendish che l'à enzìt sich vólte, menimà 'l Alberto Contador l' n'à enzìda gnà öna.
Bukovina u Čisté
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Semily.
Bürglen (TG)
Bürglen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Génolhac
Génolhac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Génolhac, del circondàre (arrondissement) de Alès e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.3 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 293 méter a 'na altèsa màsima de 1416 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Génolhac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vestec (Nymburk)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Aiguafreda
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 444
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 50 km.
Tassa
Ona tassa (anca taja) a l'è 'n tributt daa de 'n vergun a 'n Stat o ent in cambi de 'n servizzi daa, in contrapposizion a l'imposta che la correspond no a 'n servizzi daa direttament.
Skořice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Beneixida
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Petreto-Bicchisano
Petreto-Bicchisano l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Petreto-Bicchisano, del circondàre (arrondissement) de Sartène e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 39.27 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 38 méter a 'na altèsa màsima de 1397 méter s.l.m.
Distrett de Cròia
thumb|El distrett in [[Albania]] El distrett de Cròia (Rrethi i Krujës in Albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in de la Prefettura de Durazz.
Albarii
Albarei (nom ufizial in talian: Albaredo per San Marco) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha pressapoch 408 abitant, una süperfiss de 18 km², per una densità de 23 ab./km². A l’è tacaa a Averara (BG), Bema, Mezzold (BG), Murbegn, Talamuna, Tàrten.
Distrett de Cròia
Suddivision amministrativa
El distrett el cunta dò municipalità e quatter comun.
Stazion de Cesan Madernu (2011)
La Stazion de Cesan Madernu l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia, doperada anca del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Felice Gimondi
Ol Felice Gimondi l’è nasìt a Sedrina ol 29 de setèmber del 1942 e l’è 'l piö grant ciclìsta bergamàsch de sèmper e ü di piö ‘mportàncc d’italia ‘nsèma al Coppi, al Bartali per rià fìna al Marco Pantani.
Coridùr de bìci e gran campiù l’à enzìt trè ólte 'l Giro, nel 1967, nel 1969 e nel 1976, l'à enzìt ol Tour nel 1965 e la Vuelta nel 1968, l’è stacc Campiù del Mónt, l’à ensìt ona Milano–San Remo, dò gir de Lombardia, dò Parigi-Bruxelles, ü gir de Romandia e tate ótre gare.
Windisch
El cumün de Windisch a l'è tacaa ai cumün de Birmenstorf, Brugg, Gebenstorf, Hausen e Mülligen.
Storia
miniatura|manzína|Sit de la porta meridiunala del camp de Vindonissa Windisch l'è colocàda indel sit del camp militar de Vindonissa. In del an 1064 el cumün l'è menziunaa col nom de Vinse.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Almese
Almese (en piemontés: Almèis) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 5.658 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 333 ab./km². El cunfìna coi cümü de Val della Torre, Rubiana, Villar Dora, Caselette, Avigliana.
Baunei
Baunei l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, endèla Pruvìncia de l'Ogliastra. El g'ha presapóch 3.885 abitàncc, 'na superfìce de 215 km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Dorgali, Lotzorai, Talana, Triei, Urzulei.
Gedersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Letojanni
Letojanni l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina.
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Letojanni el cunfìna coi cümü de.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Letojanni l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Velenka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Liberalism nazional
El liberalism nazional a l'è l'ideja de adressa liberala che la gh'ha anca di element nazionalista, despess in di rapport Stat-Gesa, cont i àlter Pajes o cont di àlter element. Despess 'sti partii supporten on zicch de protezionism per i industrij fondamentaj e squasi tucc i partii liberai monarchich a hinn inscì.
Aguilar de Segarra
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Rugnän
Rugnan (nom ufizial: Rognano) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Batüda, Casarile (MI), Giüssà, Tröv, Vlèss, Vernaa (MI).
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Rugnan l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Combremont-le-Petit
Combremont-le-Petit a l'è staa un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 5.73 km² e in del 2010 al gh'eva una popolazion de 378 abitant.
197
Chi gh'è mort
|Un an indrée / |Un an dapress
Combremont-le-Petit
In del mes de giügn del 2010 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Cerniaz, Combremont-le-Grand, Combremont-le-Petit, Granges-près-Marnand, Marnand, Sassel, Seigneux et Villars-Bramard han acetaa de fundiss per furmà un cumün ünegh ciamaa Valbroye. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
L'abitaa de Combremont-le-Petit al se tröva a una altitüden de 665 meter sura al livel del mar e quand che 'l faseva cumün, l'eva tacaa ai cumün de Champtauroz, Cheiry (FR), Combremont-le-Grand, Denezy, Prévondavaux (FR), Vuissens (FR).
Chaneins
Chaneins l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Trivier-sur-Moignans, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 206 méter a 'na altèsa màsima de 283 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chaneins l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Reichartshausen
Reichartshausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.00 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Reichartshausen el se tróa a 'na altèsa de 228 méter sura 'l leèl del mar.
Gioàn Scòt Irlandés
Ol Gioàn Scòt Irlandés (en latì medievàl: Johannes Scotus Eriugena: Irlanda 810 - 880) l' è stacc ü frà, filòsef, teòlogo e tradütùr irlandés.
La éta
Che lü l' éra de rassa irlandésa a l' se capìss söbet del sò nòm: defàti l'è ü scòt, che 'l völ dì abitànt de la  Scotia Maior, nòm de l' Irlanda a chi tép là; perdepiö, in di sò scrécc a l' se firmàa Eriugena che 'l völ dì nassìt (gena) in Irlanda (Eriu): Irlandés giöstopónt. In del 843 a l' è indàt in Galia per guidà la Scöla Paltina del Carlo Pelàt che l' gh'à dàcc pò a' ol còmpet de tradüsì del grégh ol Corpus Areopagiticum del Dionìs l' Areopagìta, che ol Scòt l' à stödiàt e interpretàt in latì, co 'l redesàs apröf al Platonìsmo növ. L'à stödiàt e tradüsìt pò a' i scrécc de l' Orìzen e di Pàder de la Capadòcia e tra chèsti ol San Basilio ol Grànd, ol San Massìm ol Cunfesùr e ol San Grìgö de Nìssa.
Per ol Scòt, resù e féde i è debù navès de conossènsa ira, dóca a i pò mia èss in contradissiù; però se l' fodèss issé, l' è la resù che la gh'à de prealì. Chèsta dichiarassiù, insèma al Panenteismo (töcc i laùr a i vé de Dio e a Lü i ghe tùrna 'ndré) che l' Irlandés l'à sostegnìt indel De divisione naturae, a i gh'è costàde la condana de la Césa Catòlega per eresìa, che l' à püdìt ischïà dóma grassie a la protessiù del rè. Sö la sò mórt gh'è stat cöntàt sö tàte stòrie, öna de chèss-ce la dìs che dòpo la mórt del sò protetùr a 'l se sarès refügiàt in Inghiltèra, endoche l'è stacc copàt fò di frà ch'i l'la consideràa eretègh; acassibé chèsta stòria la sées la piö bèla, gh'è de mia credéga.
La persecüssiù d'ol Scòt Irlandés de part de la Césa la s'è mia fermàda co la sò mórt. Indel 1210 la gh'è riada üna sentènsa concordare postöma, co la condana a brüsà ol sò lìber De divisione naturae; amò 'ndel 1225 ol papa Onöre III a 'l ghe invierà öna lètera a i escóv fransés per sircà de regòi sö töte i còpie del libèr per mandàle al fögh zó a Roma.
Ol diì e la resù
Per ol Scòt Irlandès, la filosoféa e la teologéa i è 'l stès laùr. Defàt lü 'l dìs issé: <<La ira filosofèa l' è la ira religiù, e per convèrs, la ira religiù l' è la ira filosoféa>>. Filosofà l' öl dì èd e riconóss ol valùr e la stabeletà di prensépe ch'i stà al pè de la ira religiù. Prope per chèsta sò intréga identificassiù di prensépe religiùs co 'n d chèi filosofègh, l' Irlandés el s'è facc tacc nemìs. Moral che per ol frà, ol ligàm e l'indà 'ntis tra féde e resù l'è intrìnsech, perchè töte dò i è generàde de öna stèsa caösa, che la sarès la Sapiènsa diìna, che la s'è manifestàda 'ndela Sacra Scritüra. Se l'è mia sostegnìda de la resù, la féde la ris-cia de trabalà, issè ol Scòt Irlandés el rìa a dì che bisògna <<crèt a chèl che se dìs co 'n d verità 'dré a l' önègh prensépe di laùr.>> e <<'ntìnd chèl che co 'n d verità a'l se crèt.>>. Dóca, in chèst, l' Irlandés el se fa féss derét al pensér d'ol San Göstì, che per lü 'l valìa ol credo ut intelligam et intelligo ut credam (crède per capì e capésse per crèt).
Dóca, per l' irlandés, la fède l' è l' esàm e la pòcia de 'ntìnd ol significàt di Scritüre, che 'l pórta a riconóss ol sò natöral sistéma ragionéol; lùre, defàt, ai gh'à de éss lesìde e capìde indel significàt simbòlegh e mia leteràl, perchè ol Sant Ispéret, che 'l parlàa per mès di profèti, a 'l se manifestàa co 'n di figüre e di metàfore che i gh'à di significàcc mia fenìcc. Per ol Gioàn Scòt, pò a i scrécc di Pàder de la Cesa a i gh'à de èss lesìcc in dièrsi significàcc, perchè öna quach ólta i somèa èss in contradissiù tra de lùr, e chèst l'è mia pussébel. E l'è adóma grassie a la resù, che la dipénd de l' Ispéret, che nóter 'm pöl vèd e comprènd i motìf e i vìe d'interpretassiù, e pò passà fò d sura chèssce, indela profondità önega e diìna de la erità che la 'nzènera chèssce dièrse esposissiù.
I quatèr natüre
Dóca ol Scòt Irlandés a 'l mèt zó la sò teoréa del divì a partì del Platonìsmo Növ, ma a 'l ghe càssa dèt pò a l' idéa cristiàna de la natüra personàl de Dio, Creatùr d' ol mónd. Per ol filosòfo, Dio l' è l' önéga realtà ira, e dóca l' önègh “personagio” de la sò filosoféa: defàt, töcc i laùr i dipénd e i è generàcc de Lü e töcc i laùr a ghe tùrna sèmper indré a Lü, per l' Irlandés che 'l ghe dìs a l' insèm de töcc i laùr “natüra” e dezà che la natüra l' è ingual a Dio, lü in lé a'l desmes-cia fò i quatèr divisiù de l' esèr divì. Lùre i è:
1. la natüra mia creàda e creànt che l' è Dio; l' Eser divì, in chèsta prima divisiù, l' è consideràt comè prensépe prim, etèrno, e che 'l rèsta sèmper chèl; a la sò conossénsa l' òmen a 'l pöl domà fermàss, sènsa però mai rià a üna dègna representassiù e comprensiù. Defat, Lü a 'l pàssa fò 'd sura la natüra, la bontà, la sostànsa e dóca chèl che 'l se dìs de Lü in di Scritüre l' è dìcc mia per Lü in Sè stès, ma per nóter, ach per chèl che 'l reàrda, presémpe, la Trinità. Dóca co l passà fò 'd sura töt chèl che l' è èrt a nóter, la realtà de Dio l' è ol mia èss, ntìs comè chèl che süpera ol confì de l' èser. Chèsta idéa la sarà pò töcia sà amò per la formassiù de la teologéa nigatìa del Nicòla Cüsà e de óter teològi e filosòfi.
2. La natüra creàda e creànt che l' è ol Vèrb procedént de Dio: pò a in chèsta segónda divisiù Dio l'è ol Creadùr di caöse prìme o di esemplàr originài de töcc i laùr. Chèssce “spéce” o “fórme” i è face del pensér divì. I è etèrne comè Dio, e, in quànt creadùre de töcc i laùr, i pò a üna Sò manifestassiù. L' è ciàr che in chèsta divisiù l' Irlandés a 'l tö sà amò ol concèt platònegh di idèe, co n d ' üna spiegassiù in ciàv cristiàna.
3. La natüra creàda e mia creànt che l' è töta la realtà materiàl ( o fìsega) cassàda lé indel tràmet e indel tép: chèsta divisiù la sarèss la manifestassiù di idée divìne (co 'n d' ü óter reciàm a la teprèa di idée platòneghe), perchè l' ünivèrs intrégh, 'ntìs comè ùrden fìsegh, a 'l vegnerèss zó di resù ideài, e 'l sarèss efèt de chèle caöse primordiài preséncc indel Vèrbo divìno. Dóca l' ünivèrs l' è creàt e etèrno, perchè l' esìst indel Vèrbo etèrno, e 'l sarèss fàcc de spirèt e còrp, comè ü grànd organìsmo viv. I laùr materiài che i 'l la fùrma i sarèss dóca adóma ün' aparènsa, perchè ol sò fondamént genüì l' è spiritüàl. Pò ach a chèsta tési l' è töcia sà amò d' ol Platonìsmo Növ, che 'l dìs issé che gh'è öna sostànsa önega, che l'è chèla divìna, e ol mónd l' è adóma öna manifestassiù de chèsta sostànsa (teofania, o manifestassiù divìna). Per ol Scòt Irlandés, dóca, >>Deus fit in omnibus omnia>> (Dio a 'l deénta töt in töcc i laùr), pròpe comè per ol Pseudo Dionìs ol Aeropagìta.
4.La natüra mia creàda e mia creànt, che l' è Dio stèss, 'ntìs comè ergü che töt ol Creàto a 'l ghe ténd là, chèsta divisiù la reapresénta Dio come méta e fì del mónd, dezà che töt chèl che 'l vé de ü prensépe a 'l ghe dà natöralmént a tornàga. Dóca ol filòsofo 'l presénta là i argomèncc del vegné zó e turnà al prensépe, carateréstegh del Neoplatonìsmo. In töt chèst, perdepiö, l' ómen a 'l se tróa indel mès tra ol mónd di còrpi e chèl di esènse; per l' Irlandés, l' ómen l' è ün' ünivèrs pissenì che, co l' inteligènsa a'l ghe rüga dét indela resù piö profónda di laùr, el sìrca de ritroà ön' esènsa ünega, che la pàsse fò 'd sura la smarmaiada e la quantità confüsa del mónd materiàl e del mónd inteletüàl. Dóca chèl che 'l se premüra de sircà chèsta primordiàl ünità, el capìss che i laùr che i è creàcc emortài, a i è invèsse coetèrne al Vèrbo perchè espressiù di esènse. Gràssie a la féde e a la resù l'òmen el rìa a catà ol divìno che gh'è 'ndèl mónd, e issé 'l contribüìss al tornà indré de l' ünivèrs a Dio. L' inteligènsa de l' ómen, dóca, l' è adóoma öna rissórsa per contemplà ol Vèrbo, ma lé la pöl perdès vià dét in di laùr e pèrd la capassità de conóss la erità. La redensiù de l' inteligènsa, che per sò natüra de lé l' è destorziàda da la erità, la pöl vègn adoma per mèret del Signùr, che 'l rènd possìbel turnà a la conossènsa che Dio 'l gh'à del mónd e de Lü stès.
Bellas
Bellas o Belas (nom ufizial in italian: Bellagio; Bilacus in Latin) l'è on comun de, 'na superfiss de 26,6 km² e 'na densità de 0 ab./km². ch'el se troeuva in de la Provincia de Còmm. In di ultem agn, Bellas l'è vegnuu inscí famos e popolar cont i turista American che gh'hann fáa su perfin on casinó a Las Vegas (U.S.A.) che'l se ciama anca luu "Bellagio".
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Bellas l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Gioàn Scòt Irlandés
La libertà de l'òmen
Ol Gioàn Scòt Irlandés l' è stacc a ü gran sostenidùr de la libertà de l'òmen, suradetöt cóntra la negassiù che 'l n'ìa fàcc frà Gödescàlch: chèst' öltem, co l'interpretà in manéra estréma e leteràl i proposissiù del san Göstì d'Ipóna, l'ìa furmàt la dutréna de la Dópia predestinassiù, e 'l sostegnìa che Dio, 'nfina del prensépe, l'à destinàt di ómegn a la salvèssa e al bé e di óter a la perdissiù e al mal. Ma ol Scòt Irlandés el respónd che l'è mia pussìbel adossàga a Dio öna pre destinassiù, 'ntìsa comè “destinà prìma” perchè in Dio a 'l ghè mia ü prìma e gnach ü dòpo. Lü 'l part da la teologéa nigatìa del Dionìs, e perdepiö 'l dìs issé che l'è mia pussìbel afàcc condissionà la olontà. El se rifà menimà al Göstì, e 'l dìs issé che 'l mal l'è mia öna realtà, ma ü mia – éser e dóca Dio 'l la conóss mia se de no 'l la crearèss perchè 'l pensér e l'atività in Dio i è l'istèss laùr. Dóca ol mal l'è öna mancànsa de perfessiù o sedenò öna nigassiù de realtà. Isé che 'n Dio ghe pöl mia éss afàcc presiènsa del mal de l'ómen, e de conseguènsa ghe pöl mia èsga predestinassiù al mal. Ol caràter esensiàl de l'ómen, l'è per l'Irlandés, ol lìber arbìtrio, che öl dì la possibilità de fà pecàt o de mia fà pecàt; tamèn, acassibé lìber l'òmen 'l pöl godì de la Gràssia divìna. Però chèsto pensér el l'à esponìt a l'acüsa de Pelagianésem e defàt la sò dutréna la sarà condanàda de dù congrèss.