cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liga Lombarda
La prima Liga
Intorna al 1168 a l'è fondada la città de Lissandria, ciamada in onor del Papa Lissander III, contrari al tentativ de l'Imperator de ciappàss el sò feud sicilian, che 'l guidava offizialment la Liga, che la serviva 'me roccafort contra del Marchesaa del Monferaa, s'ceraa con l'Imperator: In tra el 1174 e 'l 1175 el Barbarossa el prouva a mett sotta assedi Lissandria ma el falliss.
La prima granda attivazion militar de la Liga Lombarda l'è stada el 29 de magg del 1176, quand che l'Imperator l'ha provaa a egemonizzà a nivell de armada la zona lombarda in l'ambit de la guerra Guelf-Ghibellitt: In la Battaja de Legnan del 29 de magg del 1176 i comun lombard, guidaa del Guido de Landrian, anca se la tradizion la parla de Albert de Giussan, han sconfitt i omen de l'Imperator, che l'ha accettaa poeu de guarnà l'autonomia lombarda cont la Pas de Costanza, preceduda de l'Armistizi de Venezia.
Al principi i città de la Liga i eren domà Milan, Lod, Piasensa, Ferrara e Parma, ma poeu, cont i slargament e la lianza cont la Liga Veronesa riven prima a 26 e poeu a 30 città. I unegh città lombard a vardà con favor a l'Imperator eren Comm e Pavia.
I giurament de la Liga hinn staa poeu renoeuvaa in del 1198 e in del 1208 cont i guerr contra i imperator Otton IV Brunswick e Filipp de Svevia.
La segonda Liga
In del 1226 di comun lombard, favorii del Papa Onori III, han deciduu de contrastà i progett de acentrament de l'Imperator Federigh II de Svevia cont ona noeuva Liga. S'hinn donca trovaa el 2 de marz del 1126 in la Gesa de San Zenon a Mosi, arent a Mantoa per renoeuvà la Liga per 25 agn.
A l'origin fada de Milan, Bologna, Piasenza, Verona, Bressa, Faenza, Mantoa, Versej, Lod, Berghem, Turin, Lissandria, Vicenza, Padova e Trevis, semper grazia a la mediazion del Papa, hinn entraa anca el Monferaa e Ferrara.
I trupp s'hinn scontraa in la battaja de Cortnoeuva cont l'Imperator, e l'ha perduu, tant che 'l sò carrocc l'è staa menaa al Papa 'me donazion. Ma l'è stada 'na vittoria pirrega, perchè grazia a la resistenza lombarda l'Imperator el gh'ha avuu de lassà Bressa e donca dàlla vinta ai lombard.
In del 1249 la gh'ha la soa vittoria definitiva in la battaja de Fossalta e la se reunìss pu in di agn dòpo.
El governà civil
Oltra a vess 'na lianza de caratter militar, la Liga la gh'eva anca on governà civil, l'universitas, arent al modell de ona republega direttoriala, e i sò decision i eren sora a quij di singoi comun. I member de 'sta universitas i eren nominaa di città, e deliberaven in manera collegiala e a maggioranza.
Originariament i sò competenz i eren minga ciar, e ciappaven decision domà a nivell de Liga, ma poeu han ciappaa semper pussee forza e i sò decision han ciappaa valor per tucc e anca per resoeulv i litt in tra i cittadin, ma a la fin de la segonda Liga 'sto poder l'è limitaa, e la torna a resoeulv i competenz in tra i Comun. De facc l'è restada simbolicament 'me simbol de lotta contra l'Imperator, ma l'ha resistuu no ai tentavit de egemonia di comun grand comé Milan.
Donca i comun, con l'entrà in la Liga, accettaven 'na limitazion di sò autonomij in di settor militar e giuridich, anca se, soratutt dopo del 1200, hinn staa lassaa assee liber in di lianz intracittadin e cont ona vos importanta in l'accettà di noeuv member.
In tra i limitazion per i comun che partegniven a la Liga gh'era la proibizion de ciappà on resgiô de 'na città nemisa de la Liga o, per i cittadin de la Liga, de fàss elegg resgiô de 'na città nemisa.
La Liga l'era anca 'n union dovanala, vist che hinn staa abolii tucc i dazzi in tra i member e soratutt l'è staa devedaa el commerc cont i città nemis.
Galleria di foto
<Div align="center"> <Gallery> Archivi:Mosio-Lapide chiesa parrocchiale.jpg|Lapid per recordà la Liga File:Bassorilievo di Porta Romana (1171 ca.)..PNG|Bassoriliev cont on portabandera File:Cortenuova1237.JPG|La battaja de la segonda Liga File:Enzo Codice Chigi.JPG|Enzo de Sardegna imprisonaa File:Federico II Parma.jpg|Federigh II a Parma File:Kaiserbrunnen Konstanz 5638.jpg|Lapid de la Pas de Costanza File:Modern history; Europe (1904) (14765420362).jpg|Mappa de l'Europa cont la Liga Lombarda
Ermanno Olmi
Ermanno Olmi l'è stài un regista de film nasüd a Bèrghum, el 24 lüi dal 1931 e mòrt a Asiàg el 5 de màgg dal 2018. L'è stài vün d'i maèstor dal cìnema italian.
Liga Lombarda
Galleria di foto
</Gallery> </Div>
Ermanno Olmi
I sò film
El sò film püsè famùs l'è L'albero degli zoccoli, che l'ha vensüd la Palma d'Or al trentünésim Festival de Cannes.
I sò àltor film, de spess ambientad in Lumbardìa, i en: El pòst, I fidanzati, La leggenda del santo bevitore, Il mestiere delle armi, Cantando dietro i paraventi e Centochiodi.
Ermanno Olmi, l'è stài anca famùs par d'i docümentàri urientàd vers el rispet par la natüra e l'eculugìa: Lungo il fiume, La leggenda del bosco vecchio, Il taglio del bosco e Terra madre.
Robecchett
Stòria
Anca se ol comun l'è staa creaa nel 1870 dal union dèl comun de Rubichet e Indun, el gh'ha de origin ben püssee antigh: l'esistenza de un borgh, ciamàd Paragnan (in italiàn: Padregnano) l'è atestàda zamò 'ndèi documèncc del sécul XI. La tèra dóe incö gh'é Rubichet l'è staa regalà da el Federich Barbarossa a la cità de Milan sübit dòpo la Pax de Costanza. Pœu, l'è stà conquistà da molt straniér fìn che nel sécul XVI l'è stà mès sòtta ol contròll dèi Màgg. Dòpo de chèsti chì vegnen pœu i Arconaa e, vèrs el mèzz dèl '600, i Fagnan. La sórt dèl Rubichet l'è stà decisa da Napoleon quand vèrs la fin dèl sécul XVIII, el smorzà ol sistema feudàl, dòpo che l'è stat agregàt al comun de Türbigh per qualch àgn. Enfìna, nel 1859 l'è stad teàter de le batàie tra i Frances e i Austriegh.
Politega
El sindich che l'è in càrica l'è el Giorgio Clemente Braga, che l'è stat riconfermàt ol 5 otober 2021 per avè prees püsse vóti dèl ólter candidà Gabriele Marzorati.
Setùr prìmari e secùndari
Vist che l'è una zòna semi-ruràl, a Rubichet e Malvaj i gh'è 'na quaj aziènda agrìcula 'me l'Aziènda Agrìcula Cirenaica che l'è sìta a Malvai e la se òcupa de la produzzion de salam, formagg e olter.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Rubichet l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Trasport
A Rubichet gh'hè pàsa la linea Movibus Z641 e se fèrma ind düü fermad de la Via Umberto I.
Festa della Sücia
L'è on event tradizional che gh'hà sìt ind el Rübichet e ind la Boffalòra (MI). A l'è ona festa popolara che celebra la cultüra e i tradizzion locài grazzia a vàri atività 'me cene, müsega, bài e intrateniment - in passato gh'aveva anca de vegnüüd giö del Navili cunt el gomón de rafting cunt el Club Canoa Milan.
Radio
Ind la frazion Malvai, la se trasmèt Radio TRM (Trasmission Radio Malvai) che se òcupa de informà i citadin de 'l Castanés cunt notizzi de 'l teritòri, de 'l Italià e de 'l Mùnd. La se poeu sentì ind tucc ol Castanés sui 88 MHz e sui servizzi de streaming.
Balùn
La A.S. Ticinia l'è la squàdra de Balun che dopèra a Rubichet. L'è nassuda el 1 de luj 1984 da la fusion de l' USOR e la SCOM de Malvai. Ol sò prim presidènt l'éra el Roberto Toretta. Al didincö l'è déntar ol giron de la Prima Categoria Lombarda.
Scach
Dòpo un turnee disputaa nel 1976, i scach inn diventaa ona presenza fisà a Rübichet nel 1988 ol círcul de scach de Cugiònn Paul Keres g'hà fà sü el prìm festival de scach di Rübichet cunt Indun varda anca chì: it:Festival scacchistico di Robecchetto con Induno. Nel 2001 ol círcul Paul Keres g'hà trasferì la sò sèd a Barnaa e a Rubichet l'è ànca incö el círcul Cavalli&Segugi.
Monesma y Cajigar
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Trenton
thumb|right|200px|Un pont in sül [[fiüm Delaware]] Trenton a l'è la capital del New Jersey, vün di stat di Stat Ünì d'America. El gh'ha 82,804.abitant (2007). A l'è anca la capital de la Cuntea de Mercer.
Stazion de Portici Bellavista
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Anarchia
thumb|right|150px|La "A in del serc", un simbul anarchista Anarchia (del grech ἀναρχία anarchía, senza Arcont (senza urdin, reguladur)) al pö vurè dì:
Ocmanice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Köflach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Carnoules
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 25.49 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 115 méter a 'na altèsa màsima de 485 méter s.l.m.
Rex Tillerson
El Rex Wayne Tillerson (Wichita Falls, Texas, 23 de marz del 1952) l'è on impresari american e president/CEO de la petroliera ExxonMobil, vuna di impres pussee important del mond. El 13 de desember del 2016, el President elegiuu Donald Trump el nonzia la nomina de Tillerson 'me Secretari de Stat.
S
Ind l'abecee foneteg internazional, ol simbol [s] al representa la consonant fricativa alveolar sorda.
Brada-Rybníček
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Pont-la-Ville
Pont-la-Ville a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.33 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Pont-la-Ville al se tröva a una altitüden de 746 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Hauteville, La Roche, Pont-en-Ogoz, Rossens, Treyvaux.
Richard Burton Cronin
Richard Burton "Rich" Cronin (West Roxbury, U.S.A., 30 luij 1974 – Boston, U.S.A., 8 da setembar dal 2010) l'è stò un cantant american e membar dal grup di Lyte Funky Ones.
Denes nad Makedonija
Denes nad Makedonija a l'è l'inn nazzional doperad in la Macedonia del Nord, componud del Тодор Скаловски e col test scrivud del Vlado Maleski.
Navalacruz
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Martin-la-Plaine
Saint-Martin-la-Plaine l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Rive-de-Gier, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Martin-la-Plaine l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pajee
El pajee (ciamaa anca meda ) l'è on gran mucc faa de paja montonada tutta intorna a on pal per formà on cono. La paja l'è poeu destinada a vess mangiada di besti. Al dì d'incoeu hinn pu inscì doperaa comè on temp: se preferissen i ball de paja, che hinn pussee facil de trasportà e de montonà insemma.
Joannas
Joannas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Largentière, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 309 méter a 'na altèsa màsima de 1207 méter s.l.m.
Ferdinando Fontana
El Ferdinando Fontana (Milan, 30 de genar del 1850 - Lugan, des de magg del 1919) l'è staa on librettista, giornalista, scritor e autor de teater milanes. A l'è staa on esponent de la Scapigliatura milanesa, oltra a 'vè scrivuu i librett de on para de oeuver del Giacomo Puccini (Le Vili e Edgar). L'ha scrivuu per el Corriere della Sera e la Stampa. Dopo i fatt de Milan del 1898 l'è scappaa in Svizzera, e l'ha vivuu a Montagnoeula. L'è staa on autor important anca per la letteradura lombarda: oltra a curà on'antologia de la poesia milanesa e a dànn notizzi bei important de autor pocch cognossuu, l'è staa anca lu autor de poesii e de comedi.
Sant'Agata li Battiati
Sant'Agata li Battiati l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania, endèla regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a nòrt de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 9.939 abitàncc e 'na superfìce de 3,1 km².
Sant'Agata li Battiati l'è tacàt ai cümü de: Catania, Gravina di Catania, San Giovanni la Punta e Tremestieri Etneo.
Stazzion de Ostkreuz
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Pieve d'Alpago
Pieve d'Alpago (en vèneto: La Pieve) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 2.025 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 81 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chies d'Alpago, Claut (PN), Erto e Casso (PN), Ponte nelle Alpi, Puos d'Alpago, Soverzene.
Montegiorgio
Montegiorgio (Muntijorgiu o Muntijò 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 6.891 abitàncc, 'na superfìce de 47 km² e 'na densità de 147 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belmonte Piceno, Falerone, Fermo, Francavilla d'Ete, Magliano di Tenna, Massa Fermana, Montappone, Monte San Pietrangeli, Monte Vidon Corrado, Rapagnano.
Répceszemere
a l'è un comun del Distret de Kapuvár e Csepreg District, cont una popolazzion de abitant.
Assignan
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Assignan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Bad Häring
Bad Häring l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Kufstein e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El sò codes statistegh l'è 70503.
Villarejo de la Peñuela
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Bundesstraße 429
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez a l'Assia.
Chasse-sur-Rhône
Chasse-sur-Rhône l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Vienne-Nord, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 145 méter a 'na altèsa màsima de 290 méter söl leèl del mar.
Comunism de guerra
El comunism de guerra a l'è stada la dottrina economica e sociala de la Russia sovietega in tra 'l 1918 e 'l 1921, durant la guerra civil russa.
El sistema l'ha permittuu al Stat russ, devastaa de la guerra mondiala, de soraviv e de vinc la guerra civil grazia a la trasformazion de l'Armada Rossa in d'ona forza professional. In del 1921 el Lenin l'ha parpognuu el sistema de la Noeuva Politega Economica che la superava l'impiant economich del comunism de guerra.
Lach de Toma
250px|thumb|right El lach de Toma (en romàncio: Lag da Toma o Lai da Toma; en tudèsch: Tomasee) l'è 'n lach de montàgna sitüàt endel cantù dei Grigioni endela Svìsera centro-orientàla. El se tróa a 2345 méter de altèsa sùra 'l leèl del mar, ai pè del Piz Badus, mìa tat delóns de la citadìna de Tujetsch e del col de l'Oberalp. L'è 'n laghèt de urìgin glaciàla, furmàt ensèma al lach de l'Oberalp ai tép de la glaciasiù de Würm.
Comunism de guerra
Econòmich
Ògni compravendita privada a l'éra proibida e hinn staa mittuu i tesser del mangià, roba che l'ha favorii el mercaa negher.
Loton
El loton (o oton) l'è ona liga metallega fada de ramm (Cu) e zinch (Zn). Oltra ai loton binari (faa su de la fusion de 'sti duu metai), a gh'è anca i loton ternari, indove gh'è anca on terz element chimegh, che 'l ghe da a la liga ona quai altra caratteristega. Per esempi, el manganes e 'l stagn fann cress la resistenza a la corosion, el ferr el fa cress el caregh de rottura, e via inscì. A gh'è anca di loton quaternari. El loton el vegna doperaa per tanti lavorà che vann, per esempi, de la elettricità a l'idraulega, de l'industria chimega ai strument musserai.
Cerro al Volturno
Cerro al Volturno l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 1.433 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 62 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquaviva d'Isernia, Castel San Vincenzo, Colli a Volturno, Forlì del Sannio, Fornelli, Montenero Val Cocchiara, Rocchetta a Volturno.
Blake Clark
El Blake Clark (Macon, Georgia, 2 de febrar del 1946) l'è on atur e dopiadur american.
Tasmania
miniatura|La Tasmania in Australia. La Tasmania a l'è un Stat federad de l'Australia con capitala Hobart. A l'è l'unegh in tra i Stat de l'Australia a vesser foeura del mainland, de fad a l'è fad su de l'isola principala de la Tasmania, che a l'è a circa 240 km de distanza del Victoria, separad del Strecc de Bass, e de olter 1000 isole pussee piscinine. A l'è el Stat pussee piscinin cont una superfis de 68.401 km² e anca quell manch popolos con 569.825 persone (el 40 percent de la popolazzion la viv in de l'area metropolitama de la capitala, Greater Hobart).
Comunism de guerra
Sociai
El comunism de guerra el negava i rivendicazion prerivoluzionari cont la militarizzazion del lavorà e la sospension del diritt de sciopero.
Loton
Origin del nomm
El nomm loton, doperaa anca in venezian e piemontes, el dovaria vegnì de ona parolla siciliana derivada de l'arab lātūn , che 'l voeur dì "ramm". De lì la parolla la s'è spantegada per tutta l'Europa, e l'è doperada in tucc i lengov neolatinn ocidentai (catalan llautó, spagnoeu latón, frances laiton, ocitan laton, portoghes latão, forlan leton ), oltra che in de l'islandes látún e in del russ, bieloruss e ucrain  latun' ,. In italian se dis ottone, perchè la L inizial l'è stada interpretada comè on articol determinativ.
Comunism de guerra
Sociai
A l'éra reintrodotta la pena de mort per i riatt de contrarevoluzion, la censura e l'è staa daa on gran poder a la polizia politica Čeka. Eren anca punibil penalment quej che "lavoraven no", categoria che la includeva anca quej che doperava brasciant in su la soa terra.
Tasmania
Etimologia
La Tasmania la ciapa el so nom de l'esplorador olandes Abel Tasman, prim europee a vedé l'isola el 24 de november 1642. El Tasman l'haveva ciamad l'isola Anthony van Diemen's Land per l'Anthony van Diemen, governador di Indie Orientai Olandes. El nom el vegn poeu scurtad in Van Diemen's Land di ingles. L'è stad renominad a nivell ofizzial Tasmania in onor del so prim descovridor europee el 1 de sgenar 1856.
Storia
L'isola principala l'è stada abitada di aborigen per miara de agn, circa 40,000 prima de la colonizazzion inglesa. El se pensa che i aborigen de la Tasmania se sien spartid di grup aborigen del mainland circa 11,700 agn indree, dopo che i nivell de l'aqua s'inn volzad cont el formà del Strecc de Bass. L'isola la vegn abitada a nivell stabel a partì del 1803 'me una colonia penala de l'Imper britanegh. La popolazzion aborigena a l'era in tra i 3.000 e i 7.000 persone quand che i ingles s'inn stabilid, ma la descompariss squas del tut in circa 30 agn in d'un period de conflit cognossud 'me Guerra Negra (Black War) e el spantegàss di maladie infetive.
Sota i ingles l'isola a l'era in principi part del Noeuv Galles del Sud, ma la diventa una colonia diversa cont el nom de Van Diemen's Land (in onor de l'Anthony van Diemen) in del 1825. In del 1855 la Costituzzion de incoeu de la Tasmania l'è stada metuda foeura, e l'ann dop el Stat el ciapa el nom de Tasmania. In del 1901 l'è diventad un Stat de l'Australia through the process of the federazzion de l'Australia.
Geografia fisega
La Tasmania a l'è l'isola pussee granda de l'Australia. A l'è bagnada a nord del Strecc de Bass, a est del Mar de Tasman e a sud e ovest de l'Ocean Indian. La zona center-ocidentala a l'è quella pussee volta, cont i mont del Central Highlands; el mont pussee volt a l'è l'Ossa cont i so 1.617 m.
Sachsenheim
Sachsenheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ludwigsburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 57.92 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Lach de Toma
El lach l'è enserìt endel enventàre federàl dei paezàgi, sicc e monümèncc natürài de 'mportànsa nasiunàla. El sò imisàre l'è el Rein da Tuma, e 'l sò emisàre l'è 'l Reno Anteriur, per chèsta rizù l'è de spès cunsideràt come la sorgènt del Reno.
Se pöl rià al lach de Toma dré a 'n sentér che part del col de l'Oberalp.
Lauingen
Lauingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Dillingen an der Donau. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 44.39 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
left|200px|thumb|'Na vìa del cèntro del paésLauingen la se tróa a 'na altèsa de 439 méter sura 'l leèl del mar.
Monflorite-Lascasas
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Pavo Urban
El Pavo Urban (Dubrovnik, 1 agost 1968 – Dubrovnik, 6 dicember 1991) a l'è staa 'n giornalista e fotogràf croatt, mort durant de la guerra d'independenza croata.
Biografia
L'ha taccaa a fotografà ai scoeur superior e dopo avè studiaa a la scoeura nautega a l'è ammess a la Cademia de art drammatega de l'Università de Dubrovnik. Inveci de studià, però, el se unis brevement ai combattiment de la guerra d'independenza croata in la zona de Breno. El scomincia poeu a fotografà el conflitt per di giornai e per el ministeri de l'informazion.
La mattina del 6 de dicember del 1991 a l'è mazzaa de 'na granada. Di foto che l'ha faa pocch prima de morì a hinn espost incoeu al Musee d'Art Moderna de la città dalmata.
Ry Tanindraza nay malala ô
Ry Tanindraza nay malala ô a l'è l'inn nazzional doperad in, componud del e col test scrivud del Pasteur Rahajason.
Circo Massimo (metropolitana de Roma)
Circo Massimo  l'è 'na stazion de la Linia B de la Metropolitana de Roma.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Sperlonga
Sperlonga l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Latina. El g'ha presapóch 3.091 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 172 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fondi, Itri.
Nárameč
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
San Gerard di Tintur
San Gerard di Tintur (in italian: San Gerado dei Tintori) (Munscia, 1134? – Munscia, 6 da giugn dal 1207) l'è un sant da la Gesa Catolica, patron da Munscia insèma a San Giuvan Batista.
Lafnitz
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Borek (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Safety car
La safety car (machina de sigurezza in ingles), ciamada anca pace car (machina che la da el ritm in ingles) a l'è una machina normal che, in di corse coi machine o coi moto, la va in pista quand che gh'è de besogn de fà andà pussee pian o de tacà insema i mez in corsa, de solet quand che gh'è de besogn de pussee sigurezza in sul trasciad, per esempi dopo de 'n incident.
Autostrada H24 (Ucraina)
L' a l'è 'n autostrada nazzional de l'Ucraina, longa km.
Tulsa
thumb|right|Tulsa de nocc Tulsa a l'è la segunda cità püssee granda de l'Oklahoma dopu de Oklahoma City. La gh'ha una pupulaziun de 382.872 (2006), 946.993 abitant se cunsiderum tüta l'area metrupulitana. Insema a Houston a l'è cunsiderada la capital mundial del petroli.
Zell im Fichtelgebirge
Zell im Fichtelgebirge l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hof. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 31.24 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Zell im Fichtelgebirge el se tróa a 'na altèsa de 615 méter sura 'l leèl del mar.
Castelverrino
Castelverrino l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 130 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agnone, Pietrabbondante, Poggio Sannita.
Fideris
Fideris a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 25.36 km², e al se tröva a una altitüden de 897 meter sura al livel del mar.
El cumün de Fideris a l'è tacaa ai cumün de Conters im Prättigau, Jenaz, Küblis, Langwies, Luzein, Peist.
Storia
Fideris l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1370 col nom de Fidris.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Element sintetich
I element sintétich a hinn element minga stàbil, cunt una mèza vída inscí cürta (da i fraziun piscítt del segund a un quaj miliun de ann), relativament a la vída de la Tèra, ch'al sa pö dí ca tüt i àtum ca gh'eren quand la s'è furmàda s'hinn desfaa cumpletament. Dunca, sa cugnüssenn dumà perchè sa fúrmenn in di reatur nüclear upür in di aceleradur de partisèj. Ul prim element sintétich a l'è staa ul tecnézi, ca l'è andaa a impiení un bögg in de la taula periòdica: la descuvèrta de la sò mèza vída (4,2 miliun de ann) la metüü in ciar ca ga na pudéva vèss pü in natüra, vist ca tüt quèll c'al g'era al mument de la furmaziun del pianéta a l'è naa desfaa.
I element sintétich a hinn (indicaa anca ul nümer atòmich):
In de la lista gh'hinn denter anca i element ch'hinn minga staa ammò descuvert:
Treno regional (Italia)
Storia
La categoria de treno regional a l'è mittuda in del orari del 23 de magg del 1993 in sostituzion del treno local, in prevision de 'na regionalizzazion del servizzi ferroviari, poeu ultimada cont la reforma costituzional del 2001. Cont la fin de l'orari invernal del 2007 la categoria de treno interregional e de treno dirett a hinn tolt via e mittuu in del regional e dal 12 de dicember 2010 a l'è mittuu anca el treno regional velos, che 'l sostituiss el vegg interregional.
Riaz
Riaz a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.78 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Treno regional (Italia)
Rotabil
In di lign pussee frequentaa a hinn faa cont di locomotiv e di carrozz a vun o dò pian da 5 a 8, in di lign men trafficaa inveci tipicament el servizzi a l'è faa cont i automotris, anca accopiaa in tra de lor. La velocità a l'è in tra i 90 e i 140 kh/h, cont di pont de 160 km/h.
Riaz
El cumün de Riaz al se tröva a una altitüden de 720 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bulle, Vaulruz, Sâles, Marsens, Echarlens.
Mercaa
250px|miniatura|Wet market in Singapore Un mercaa (o anca marcaa) l'è un sistema, un istitüzion, o una strutüra travers la qual la gent la pö fà del cumerc, e scambiàss roba o servizzi ecunomegh, furmand inscì part de l'ecunumia.
I mercaa i pören cambià da vön a l'ólter cume grandezza, pusizion geugrafega, manera de funziunament, e int i gener de roba che i cumercen.
Strada de prima class 67
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 32.241 km. La conliga Český Těšín.
Prèsten
Prèsten (nòm uficiàl: Prestine) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 395 abitàncc, 'na süperfìce de 16 km², per 'na densità de 25 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagulì, Bièn, Bré, Niàrt.
L'abitàt l'è sitüat a 610 meter de altèssa sùra 'l leèl del mar.
Cuurdinade
45.93028°N, 10.30944°W
Mlungu dalitsani Malawi
Mlungu dalitsani Malawi a l'è l'inn nazzional doperad in Malawi, componud del Michael-Fredrick Paul Sauka e col test scrivud del Michael-Fredrick Paul Sauka.
Autostrada A30 (Italia)
L'Autostrada A30  a l'è 'n autostrada italiana che l'è in Campania e verta del 1976 e gestida de Autostrade per l'Italia. Longa 55.3 km, la conliga Fisciano e Caserta.
Rábcakapi
a l'è un comun del Distret de Csorna, cont una popolazzion de abitant.
Don Rickles
El Donald Jay "Don" Rickles (Queens, New York, 8 de magg del 1926 – Beverly Hills, California, 6 de april del 2017) l'è staa on comegh e attor american.
Kawasaki
La Kawasaki l'è un'asienda giapunesa cun sed a Kobe, Giapun, prudutris da veicol muturizàà e moto.
Virginia Beach
thumb|right|300px Virginia Beach a l'è la cità cun püssee pupulaziun de la Virginia, Stat Ünì d'America. A gh'è l'Ucean Atlantich a est e la cità de Chesapeake a ovest. La gh'ha una pupulaziun de 425.257 abitant.
Montegranaro
Montegranaro (Mongranà 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 12.813 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 413 ab./km². El cunfìna coi cümü de Monte San Giusto (MC), Monte San Pietrangeli, Monte Urano, Montecosaro (MC), Morrovalle (MC), Sant'Elpidio a Mare, Torre San Patrizio.
Stazion de San Giorgio Cavalli di Bronzo
La Stazion de San Giorgio Cavalli di Bronzo a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Carqueiranne
Carqueiranne l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Crau, del circondàre (arrondissement) de Toulon e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 305 méter s.l.m.
Landl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Berlin-Rummelsburg
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Estelle Harris
El Estelle Harris (batezàda Nussbaum) (Manhattan, New York, 4 de april del 1928) l'è ona atris e doppiatris americana.
Náměšť nad Oslavou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Tranvia Bergom-Albin (1912-1953)
La  a l'è stada 'na tranvia a scartament metrich longa 11 km.
Verta del 1912 e sarada in del 1953, l'era in Provincia de Bergom.
Boháňka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Foss
On foss o cav l'è on canal artifizial de dimension variabei. El vegn doperaa soratutt per quistion de irigazion, e per quest l'è compagn di ronsg.
Pieve di Cadore
Pieve di Cadore (en vèneto: Pieve de Cador) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 3.833 abitàncc, 'na superfìce de 66 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calalzo di Cadore, Cimolais (PN), Domegge di Cadore, Perarolo di Cadore, Valle di Cadore, Vodo Cadore.
Saint-Martin-la-Sauveté
Saint-Martin-la-Sauveté l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Germain-Laval, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
Prima Giuan Capitel Trii
Capitel Trii
1Vedii vialter che grand bén m'ha daa 'l Pader, che nümm sarìum ciamaa bagaj de Diu--e nümm sèmm! Per via de chest, el mund el me cunuss minga perchè el gh'ha cunussüü minga. 2Predilett, adèss nümm sèmm bagaj de Diu, e gh'ha minga faa savüü ancamo cossa che sarèmm. Nümm savèmm che se 'l cumpar, sarèmm cumpagn de Lü, perchè ghe vedarèmm cuma l'è. 3E ognidün che gh'ha chesta speranza el se pürifega cuma l'è pür. <BR> 4Ognidün che 'l fa 'l pecaa el fa anca l'iniquitaa, perchè 'l pecaa a l'è l'iniquitaa. 5E vialter savii che Lü l'ha cumparii per tö via i pecaa, e che 'l pecaa 'l gh'è minga in de Lü. 6Ognidün che 'l resta in de Lü el peca no; ognidün che 'l peca né 'l gh'ha vedüü né 'l gh'ha cunussüü. 7Bagaj, che nigün el ve tra matt : chi 'l fa la giüstizia l'è giüst, cuma Lü l'è giüst; 8chi 'l fa 'l pecaa l'è del diàul, perchè 'l diàul el peca del prenzipi. Per via de chest, el Bagaj de Diu l'è cumparii per destrüg i oper del diàul. 9Ognidün che l'è nassüü de Diu fa minga 'l pecaa, perchè la sua suménza la resta in de lü; e 'l po minga pecà, perchè l'è nassüü de Diu. 10De chest sarann faa cunussüü i bagaj de Diu, e i bagaj del diàul: ognidün che 'l fa minga la giüstizia l'è no de Diu, e che 'l vör minga bén el so fradèll. <BR> 11Perchè chest a l'è la nutizia che vialter avii sentii del prenzipi: che nümm se vörum bén vün cun l'alter. 12No cuma Cain, che l'era del malign e l'ha mazaa 'l so fradèll. Perchè 'l gh'ha mazaa? Perchè i so oper eren gramm, e i oper del so fradèll eren giüst. 13Meravejé no vialter, fradèj, se 'l mund el v'odia. 14Nümm savèmm che sèmm passaa de la mort a la vita perchè vörum bén i fradèj; chi 'l vör minga bén el resta in de la mort. 15Ognidün che l'odia el so fradèll a l'è umicida, e vialter savii che ogni umicida 'l gh'ha minga la vita eterna restand in de lü. 16De chest nümm èmm savüü 'l bén, che Lü l'ha metüü gio la sua anema per nümm; e nümm devum mètt gio i noster anemm per i fradèj. 17Ma se quejdün el gh'ha i richèzz del mund e 'l ved che 'l so fradèll gh'ha besogn e 'l sara 'l so cör de lü, cumè 'l resta in de lü el bén de Diu? 18Bagaj, che nümm vörum bén né a parola né cun la lengua ma cun l'opera e in de la veridaa. <BR> 19De chest savarèmm che sèmm de la veritaa, e persuadarèmm el noster cör denanz de Lü, 20che se 'l noster cör el me cundana, che Diu l'è püssee grand del noster cör e 'l sa tüsscoss. 21Predilett, se 'l noster cör el me cundana no, gh'èmm cunfidénza in de Diu, 22e qualsessìa nümm dumandum ricevum de Lü, perchè nümm usservum i so cumandamént e fèmm denanz de Lü quell che ghe pias. 23E chest a l'è 'l so cumandamént: che nümm credum al nomm del so Bagaj, Gesü Crist, e che se vörum bén vün cun l'alter, cuma 'l m'ha daa 'l cumandamént. 24E chi l'usserva i so cumandamént el resta in de Lü e Lü in de lü; e de chest nümm savèmm che 'l resta in de nümm, del Spirit che 'l m'ha daa.
Saint-Martin-la-Sauveté
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.74 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 396 méter a 'na altèsa màsima de 889 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Martin-la-Sauveté l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Montanuy
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Gavmii mi ekuverikan matii tibegen kuriime salaam
Gavmii mi ekuverikan matii tibegen kuriime salaam a l'è l'inn nazzional doperad in Maldive, componud del W. D. Amaradeva e col test scrivud del Muhammad Jameel Didi.
Aberdeen (Lagh)
Ol lagh de Aberdeen l' se tróa in del nort del Canadà in di Teritòre del Nord Ovest.
Ol lagh l'è strècc e lóngh piö o méno sènto chilometèr e l'è alimentàt dal fiöm Thelon.
Sonnino
Sonnino l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Latina. El g'ha presapóch 6.278 abitàncc, 'na superfìce de 63 km² e 'na densità de 100 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amaseno (FR), Monte San Biagio, Pontinia, Priverno, Roccasecca dei Volsci, Terracina.
Gazziroeula
"Quand che la Sgazzariora la mett el cappell, laga era ranza e ciapp'el rastell"
- Proverbi de Scertara
La Gazziroeula o Garziroeula (pronunciaa anca Gazziròla, cioè: [gadzi'rɔla]; Sgazzariòra in del dialett de Scertara Gazzirola o Garzirola in Italian) l'è ona montagna di Prealp. L'è alta 2.116 meter e la toeu part al rosc di Prealp Luganes (pussee precisament, di Prealp Comasch). La fa de confin in tra l'Italia (Val Rezz, in de la Val Cavargna) e la Svizzera (la Val Colla, che al dì d'incoeu l'è tutta in del comun de Lugan, ma pussee precisament lì de sotta gh'è Bogn).
Ai pee de la Gazziroeula gh'è voeuna di font del Cassaraa.
Navaescurial
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Rosaa
Rosaa (Rosate) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l gh'ha 0 abitant. Rosaa la se troeuva a sud-òvest de Milan, in direzion de la Provincia de Pavia. Rosaa, che l'è stada vun di capploeugh stòrigh de la Burgaria (voeuna di contei milanes al temp di Longobard e di Franch) e 'l center de la piev omònima, la gh'ha ona frazion, Cavolett, e vari cassinn. Inoltra l'è gemellada cont el comun polacch de Tarnowo Podgórne e con quell todesch de Rohrdorf.
I Cassinn
Cassina Contina, Cassina Malpaga, Cassina Cassinetta, Cassina Villanoeuva, Cassina Micòna, Cassina Melghera, Cassina Mottaroeula, Cassina Trinchera, Cassina Cavolett, Cassina Roeuda, Cassina Crosina, Cassina Mentiron, Cassina Vittòria, Cassina Vallin Ross, Cassina Bertòra, Cassina Gaggianesa, Cassina Longòna, Cassina Arlugh, Cassina Santa Caterina, Cassina de Mezz, Cassina Noeuva, Cassina Confaloniera.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Rosaa l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Bundesstraße 430
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Schleswig-Holstein.
Elettron
miniatura|Probabilità de distribuzion di elettroni in di [[urbitaal|orbitai in d'on atom de idrògen.]] L'elettron a l'è ona particella sub-atòmica, con carica elettrica negativa de -1.6·10-19 coulomb, massa de 9.10·10-31 kg e spin de 1/2 (e donca a l'è on fermion); a l'è reppresentaa de sòlit cont el simbol e-. A l'è dent in del grupp di particej ciamaa leptoni.
La Salle-Prunet
La Salle-Prunet l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Florac, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
Elettron
L'elettron el gh'ha ona antiparticella, ciamada positron, che l'è istèss precis de lù foeura che per la carica, che l'è igual in valor assolut ma 'l contrari in del segn.
La Salle-Prunet
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.5 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 552 méter a 'na altèsa màsima de 1179 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Salle-Prunet l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Cunsunanta bilabiala
Int la funetica de l'articulazion, 'na cunsunanta bilabial l'è un son cunsunant articulaa metenda insema, o anca dumà fanda arent, i laver, in manera da ustaculà l'aria, per fagh fà rumur int el menter la va föra.
Rábatamási
a l'è un comun del Distret de Csorna, cont una popolazzion de abitant.
Dialet da la Val Magia
Carateristigh
Al dì d'incö u 's parla in Val Magia püssee che altro un dialet interegional che u pò vess capii senza problemi da tüt i sgint ch'è bon da parlà un quai dialet lumbard.
Dal 1850 fign a la segonda guera mondial gh'è staia 'na gran emigrazion da 'sto distret, che l'ha portaa la popolazion da 8000 a 4000 personi. Dopo la guera l'emigrazion la s'è fermada e nii ültim deseni gh'è staia 'na forta imigrazion. La popolazion dal di d'incö l'è da circa 6000. 'Sto ricambi da sgint l'ha fai sì che s'è parloo sempro da meno al dialet vegg e sempro püssee un dialet moderno interregional.
Nal dialet vegg gh'è anca diferenz tra paes e paes. Interessanta l'è la varietà da dialett che gh'è nal paes da Cadvergn: chii che d'estaa i nava in diversi frazion in val Bavona i parlava di dialet con di picoi diferenz.
La parabula del Fiö Trasun (dialet de Lavizzara)
U j'era un um con dü tosoi. E 'l piü piscen de quist l'ha dicc al padri: "Ata, dem al mè part da quel che 'm toca!" e lü l'ha fäcc i divisivi e u 'gh l'ha däci. Da lì a poch, l'ha ramassao el fäcc sù e u 's n'è näcc in pais da lunsg, e l'ha rafabiao tütcoss vivend da pörch. E dop ch'l'ha 'biüü fäcc net, l'è vegnüü in quel pais una gran carestia, e l'ha cumenzao a sentì la sgajosa. E l'è näcc e l'ha scercao apress a un scior da quel pais, e quest u l'ha mandao al bosch a cürà i pörsc. E u scercava da mangià i giand ch'a mangia i pörsc: ma i nu 'gh dava gnanch da quii. Alora l'ha capii quel che l'eva fäcc e u diseva: "Quanci servitur in cà 'd mè padri i mangia 'l pagn da tucàl col dit, e mì son chì a crepà da fam! Mi vöi levà sü, vöi andà 'd mè pari e vöi dìgh: Ata mè, a i hoo mancao col Signor e con vüi; sgià mì nu merit piü d'ess tegnüü per vöss fiö; tegnìm come vügn di vöss fänt". E u s'è ticc sü, e l'è näcc dal padri. Quand l'era anch mò da lunsg, el padri u l'ha vedüü e u j'è näcc un squè al cör, e u j'è curüü incontra, u j'ha bütäcc i brasc al col e u l'ha basao. E 'l fiö u j'ha dicc: "Ata bugn, mì i hoo mancao col Signor e con vüi; sgià nu merit piü d'ess tegnüü per vöss fiö". El padri l'ha dicc ai servitur: "Prest, tugii scià el piü bel vestid, metìghel sü, dèj l'anel in dit e calzèl sü; menè chì sübat un bel vedel, tugìgh el sangh, mangèmal, fem un debusc! parchè 'stu mè fiö l'era mort e l'è risüscitao; l'era perdüü e u s'è truvao". E i smenzava a mangià alegrament. Intant el fiö maiù l'era in campagna e quand ch'u vegniva e l'è stäcc apress a cà, l'ha sentid a sonà e a cantà. E l'ha ciamäcc vügn di servitur e u j'ha dumandao: "Ch'u j'èl? Ch'a j'è du nuv?" E lü u j'ha dicc: "L'è rivao tu fredel e l'ata tu l'ha mazzao un bel vedel pel bugn ariv". E lü l'è vegnüü inicc e u nu vuleva gnanch andà 'n cà; su padri donca l'è vegnüü fora e l'ha smenzao a pregàl. Ma lü l'ha rispundüü a su padri: "L'è tant temp che mì serviss a vüi, e nu v'hoo mai disübidid in nuta; e pö nu m'avii mai däcc gnach un sgiù da stà un poo alegar coi mè amis; e dop che l'è già 'stu balandrugh de vöss fiö, che l'ha fäcc saltà tütcoss coi su slandrinn, a gh'hii mazzao el piü bel vedel!" Ma lü u j'ha rispundüü: "Sent, el mè fiö, tì ti seet sempro con mì, e quel ch'è mè l'è tö; Ma u 's duveva bee fà un debusc e un festign, parchè 'stu tu fredel l'era mort e l'è risüscitao, l'era perdüü e u s'è truvao". [http://books.google.it/books?id=oVoNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 43] e [http://books.google.it/books?id=jZgMAQAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=die+landessprachen+der+schweiz&hl=it&ei=9dxnTdWtJ8SfOpLG9bML&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Die Landessprachen der Schweiz, 1819, pag. 415-416]
Wallace Shawn
El Wallace Michael Shawn (New York City, New York, 12 de november del 1943) l'è on cantant, attor e doppiator american.
Partid Democrategh - Italia Democratega e Progressista
Partid Democrategh - Italia Democratega e Progressista (Partito Democratico - Italia Democratica e Progressista in italian) a l'è una lista politega candidada ai elezzion politeghe italiane del 2022, la pussee granda de la coalizzion de center-sinistra.
L'è nonziada el 29 de luj 2022, a ciapà dent el Partid Democrategh, Articol 1, el Partid Socialista Italian e Democrazzia Solidal, e 'l 11 de avost se sgionten anca i Radicai Italian, el Moviment Republegan Europee, Volt Italia e Emilia-Romagna Coraggiosa, de l'Elly Schlein, poeu el 13 d'avost se sgionten i Centrista per l'Europa e i Moderad, che però mollen la lianza poch dopo.
Castelpizzuto
Castelpizzuto l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 143 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 10 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelpetroso, Longano, Pettoranello del Molise, Roccamandolfi, Santa Maria del Molise.
Wertingen
Wertingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Dillingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 51.80 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Wertingen la se tróa a 'na altèsa de 421 méter sura 'l leèl del mar.
Joyeuse (FR-07)
Joyeuse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Joyeuse (chef-lieu), del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 120 méter a 'na altèsa màsima de 323 méter s.l.m.
Villarrubio
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
T
T (minuscol t), te in lombard, l'è una letera de l'abecee latin.
Ind l'abecee foneteg internazional, ol simbol [t] al representa la consonant oclusiva alveolar sorda.
Berg (Hof)
Berg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hof. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 38.93 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Berg el se tróa a 'na altèsa de 636 méter sura 'l leèl del mar.
Nový Telečkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Rettenschöss
Rettenschöss l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Kufstein e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Ponte nelle Alpi
Ponte nelle Alpi (en vèneto: Pont) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 8.472 abitàncc, 'na superfìce de 57 km² e 'na densità de 139 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belluno, Farra d'Alpago, Longarone, Pieve d'Alpago, Puos d'Alpago, Soverzene.
Rettenschöss
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70523.
Sofia de Baviera (1967)
La Sofia de Baviera (Monaco de Baviera, 28 de ottober 1967) a l'è la prenzipessa ereditaria del Liechtenstein, miee del Luis e fioeula del Max in Baviera.
Insemma gh'han avuu quatter fioeu: L'Isepp Venceslaa, la Maria Carolina, el Giorgg e 'l Nicola.
Sant'Alfio
Sant'Alfio (en Sant'Arfiu) l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania endèla regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 25 km a nòrt de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 1.677 abitàncc e 'na superfìce de 23,6 km².
Sant'Alfio l'è tacàt ai cümü de: Adrano, Belpasso, Biancavilla, Bronte, Castiglione di Sicilia, Giarre, Linguaglossa, Maletto, Mascali, Milo, Nicolosi, Piedimonte Etneo, Randazzo e Zafferana Etnea.
Rozzan
Rozzan (Rozzano) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant. Rozzan l'è taccaa a Milan, a sud-ovest del centro. A Rozzan, l'Olona la s'incontra cont el Lambrett. El paes el gh'ha vari frazion de Cassin Scanas (indove 'l gh'è on castell di Viscont), Pont Sest, Quint e Valleambrosia.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Rozzan l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Stazion de Tre Croci
La Stazion de Tre Croci a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia. L'è foeura de la tariffa urbana romana.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Porto Sant'Elpidio
Porto Sant'Elpidio l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 21.750 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 1208 ab./km². El cunfìna coi cümü de Civitanova Marche (MC), Fermo, Sant'Elpidio a Mare.
Negaraku
Negaraku a l'è l'inn nazzional doperad in Malaysia, componud del Pierre-Jean de Béranger.
Stupid sort
El stupid sort a l'è 'n algoritm de ordenament assee stupid e minga efficient, tant de vess mai ottimal e podè durà, potenzialment, a l'infinii. El consist, in sostanza, in del verificà se l'algoritm a l'è ordenaa e, se l'è minga ordenaa, messedàll a cas finchè a l'è ordenaa.
El gh'ha 'me complessità asintotega in del cas pussee favorevol, ciovè de array giamò ordenaa, de O(n), in del cas medi a l'è de O(x*x!) e in del cas peggior, che 'l capita squasi mai, a l'è infinii.