cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canton Giüra
Stória
thumb|left|250px|'Na piàsa de la cità de Délemont, la capitàl del Giüra El re de Borgògna 'l g'ha dunàt el gròs del teretóre che 'ncö 'l fùrma el Canton Giüra al vèscof de Basilea endèl an 999. La regiù l'è stàda 'n stat sovràno part del Sacro Romano Impero per de piö de otsènt agn. Dòpo 'l Tratàt de Westfalia del 1648 el Giüra el g'ha cuminciàt a ìga dei ligàm strècc co la Confederasiù Svìsera. Al Congrès de Vienna el Giüra l'è pò stat asegnàt al Canton Berna. Chèsta deciziù la g'ha proocàt fòrte malcontét. El Giüra l'ìa de lèngua franséza e de religiù catòlica, quan che 'nvéce el Canton Berna l'ìa suratöt de lèngua todèsca e de religiù protestànt. La popolasiù de la regiù del Giüra la g'ha domandàt l'endependènsa. Dòpo de 'na lòta de agn e agn, la custitüsiù l'è stàda acetàda 'ndèl 1977 e 'ndèl 1978 la spartisiù l'è deentàda uficiàla quan che 'l pòpol svìser el g'ha votàt en sò favùr. Isé, 'ndèl 1979 el Giüra l'è deentàt chèl dei vintisés dei cantù de la Confederasiù Svìsera.
Distrècc
thumb|Distrecc del Canton Giüra El Canton giüra l'è dividìt en 3 distrècc:
Cümü
I cümü del Canton Giüra i è 64:
Sant'Elena (PD)
Sant'Elena (en vèneto: Sant'Ełena) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 1.760 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 220 ab./km². El cunfìna coi cümü de Este, Granze, Monselice, Solesino, Villa Estense.
Saint-Germain-au-Mont-d'Or
Saint-Germain-au-Mont-d'Or l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Neuville-sur-Saône, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.43 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 167 méter a 'na altèsa màsima de 440 méter söl leèl del mar.
Tiszaadony
a l'è un comun del Distret de Vásárosnamény, cont una popolazzion de abitant.
Jagsthausen
Jagsthausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Heilbronn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.67 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Wolferstadt
Wolferstadt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Donau-Ries. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 30.70 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
05 05
El 05 de masg a l'è un di de l'ann.
Wolferstadt
El cümü de Wolferstadt el se tróa a 'na altèsa de 495 méter sura 'l leèl del mar.
Chavannes-de-Bogis
Chavannes-de-Bogis a l'è un cumün svizzer del distret de Nyon, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.85 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Chavannes-de-Bogis al se tröva a una altitüden de 479 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bogis-Bossey, Céligny (GE), Commugny, Divonne-les-Bains (FR-01), Founex.
Statt nassuu in del XX secol
Chì de sotta la vegna presentada la lista di statt nassuu in del XX secol. Vegnen marcaa anca 'me statt noeuv anca i cambiament de regimm. Inoltra, l'è marcada tra parentesi (quand che gh'è) la data de la fin del Statt.
Rio Grande do Sul
Al Rio Grande do Sul 'l è an astàt federàl dal Brazil. La sò capitàl l'è Porto Alegre.
Stòria
I prìm a rüà 'n chèla tèra ché i éra stàt i gesùiti spagnói an dal 1627, ma la lùr prezénsa an da la regiù l'éra düràda gna 80 àn perchè i era stàt casàt fò da la Curùna Portughésa che la rivendicàa 'l pusès dal fütür Rio Grande do Sul. Anche a tegnì cünt da töt chèst, le lòte pör al dominìo dal teritòre i è düràde ànfina 'n dal 1801.
Al Rio Grande do Sul al g'à ìt an ruòlo da 'mpurtànsa an dai mòt rüvolusionàre brazilià che i 'l vedìa püsé che despès pròpe mè teàtre da le riólte. Apò Giüsepì Garibaldi 'l g'ìa partecipàt a chèi mòti ché.
Pupulasiù
Öna da le caraterizasiù da la pupulasiù dal Rio Grande do Sul l'è pròpe 'l vèser furmàda principalmént da persùne da urìgin europea (portughés, italià e tudèsch an magiurànsa). An particulàr g'éra imigràt ana möcia da lumbàrt (pruìnse da Cremuna, Mantua, Brèsa, Bèrghem) e véneti (pruìnse da Vicènsa, Treviso e Verùna): pararèse 'nfàti che tra 'l 1875 e 'l 1914 i éra rüàt an chèla tèra ché tra i 80 e i 100 méla italià, e püsé da 'l 80% i vegnìa pròpe da chèste dù regiù.
Mè testimugnànsa dal valùr da chèst'imigrasiù ché gh'è apò i nóm da le cità: Nova Schio, Nova Bassano, Nova Bréscia, Nova Treviso e Nova Pádua; i è töi dai ciàr riferimént a la prezènsa da véneti e lumbàrt an da la micro-regiù Caxias do Sul e an dai sò dintùrne.
I dialèt parlàt dai s-ciàt che i rüà lé dal Nort da l'Italia i s'éra apò cunservàt töi an an prìm mumént, ma dòpo, quànt le relasiù tra i vàre migrànt i éra dientàde püsé fòrte, al véneto al g'à cuminciàt a ciapà fòrsa e 'l è dientàt ana vera e própe lèngua frànca tra i italià che i vivìa lé. Anche se al dé d'ancó i abitànt i pàrla da solèt an portughés, argǜ 'l cunós amò chèla varietà là da Véneto brazilià. Stès discùrs pör al Riograndenser Hunsrückisch, ana variànt dal dialèt Hunsrückisch, parlàt dai disendént dai migrànt tudèsch.
Geugrafìa
Al Rio Grande do Sul al cunfìna a nòrt con 'l astàt brazilià da Santa Catarina, a süt da 'l Uruguay e a òvest con l'Argentìna. A èst 'l è 'nvéce bagnàt dal Océano Atlàntich.
Ana caténa da muntàgne la traèrsa al süt dal teritòre, la divìt anche 'ndù sa fà i aleamént, a ovest da le muntàgne sa aléa i pégure e a süt i àche. A èst anvéce sa pól truà dù grànt lagüne: la Lagoa dos Patos e la Lagoa Mirim.
I fiöm dal Quaraí e da 'l Uruguay i è i cunfì naturài tra 'l Rio Grande do Sul, 'l Uruguay e l'Argentìna.
Hart im Zillertal
Hart im Zillertal l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Schwaz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70915.
Segorbe
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Černilov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Cospeito
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Saint-André (FR-73)
Saint-André l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Modane, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
1221
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
06 05
El 06 de masg a l'è un di de l'ann.
Wagram (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 3 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Mark Harmon (atùr)
Mark Thomas Harmon l’è ün atùr statünitèns nasìt ol 2 de setèmber del 1951 a Burbank, sità de la contéa de Los Angeles in Califòrnia.
Dal 2003 l’ fà la part del Leroy Jethro Gibbs in de la série tv NCIS che l’istà per Naval Criminal Investigative Service, ol servése de investigasiù söi crimini che i gh’à a che fà co la Marina di Stacc Ünìcc.
L’à tacàt a fà l’atùr in di agn 70 del sécol XX e l’è ‘ndacc inàcc per agn a fà la guest star, manéra ‘ngléza per di che l’ fa dóma öna puntàda ‘n d’öna série tv.
La sò prìma part ‘mpó ìmportànta l’è stàcia in Flamingo Road in del 1980, quando l’à facc ol Fielding Carlisle che l’éra ‘l marìt de la Constance Weldon Carlyles interpretàda da la Morgan Fairchild.
Sèmper in di agn 80 la fàcc la part del dutùr Robert "Bobby" Caldwell in de la série St. Elsewhere e l’à lauràt pò ‘n d’öna quach episòde de Moonlighting.
In di agn 90 del sécol XX l’à lauràt in de la série Reasonable Doubts dal 1991 al 1993 ‘ndóe l’ fàa la part del detective Dicky Cobb, pò l’è dientàt famùs quando l’à ‘nterpretàt ol dutùr Jack McNeil in de la série de dutùr Chicago Hope dal 1996 al 2000.
In del 2002 l’à partecipàt a quàter epizòde de The West Wing e pò a dù epizòde de Jag che i l’ là portàt pò a NCIS in del 2003.
Mark Harmon l’à lauràt pò ach per ol cìnema. A la fì di agn 70 l’ gh’à üt öna quach part minùr in di film Comes a Horseman e Beyond the Poseidon Adventure. I film piö ‘mpurtàncc ‘ndóe l’à recitàt i è stacc la comedia romàntega Prince of Bel Air del 1986, la comédia Summer School del 1987, ol thriller The Presidio del 1988 ‘ndóe l’à recitàt ‘nsèma al Sean Connery e a la Meg Ryan. In del 2003 l’è stacc Ryan in del film Freaky Friday.
De regordà che in del 1986 l’à pò facc ü film per la tv The Deliberate Stranger indóe l’éra ol serial killer Ted Bundy.
L’è spuzàt con l'atrìce Pam Dawber e l’ gh’à dò s-cècc, Sean Thomas Harmon nasìt in del 1988 e Tyrone Christian Harmon nasìt in del 1992. L’à facc ol marengù prima de dientà ün atùr.
Saint-Cyprien (FR-66)
Saint-Cyprien l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Côte Radieuse, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 29 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Cyprien l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Rogliano
Rogliano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 5.860 abitàncc, 'na superfìce de 41 km² e 'na densità de 143 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aprigliano, Marzi, Parenti, Santo Stefano di Rogliano.
Wimbledon Park (metropolitana de Londra)
Wimbledon Park  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Orosei
Orosei l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 5.854 abitàncc, 'na superfìce de 90 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Dorgali, Galtelli, Onifai, Siniscola.
Zdechovice (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Stazion de Pontelongo
La Stazion de Pontelongo a l'è 'na stazion de la ferrovia Adria-Mestre, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Sistemi Territoriali, in contratt de servizzi cont la Region Veneto.
1222
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Beaumont-du-Ventoux
Beaumont-du-Ventoux l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Malaucène, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.16 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 357 méter a 'na altèsa màsima de 1900  méter s.l.m.
Gubbio
Gubbio l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha presapóch 30.453 abitàncc, 'na superfìce de 525 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cagli (PU), Cantiano (PU), Costacciaro, Fossato di Vico, Gualdo Tadino, Perugia, Pietralunga, Scheggia e Pascelupo, Sigillo, Umbertide, Valfabbrica.
Tiszabecs
a l'è un comun del Distret de Fehérgyarmat, cont una popolazzion de abitant.
Eletruchimica
L'eletruchimica l'è el broch de la chimica che'l stüdia i reassiun chimich che süceden in sulüssiun al interfassa d'un cundütur d'eletrun (l'eletrud, che l'è un metal o un semicundütur) e un cundütur jonich (l'eletrulita) e che gh'è un trasferiment d'eletrun intra l'eletrud e l'eletrulita o alter sustans in sulüssiun. Una reassiun eletruchimica la pö creà un vultag, cume in dij baterij, o la pö andà inans grassie al aplicasiun d'una diferensa de putensial. I reaśiun chimich che gh'è un trasferiment de eletrun a hinn ciamaa reasiun redox. De solit, i reassiun de ridüssiun e ussidassiun a hinn separaa in spassi e temp, e a hinn ligaa cunt un circuit estern.
Brunet (FR-04)
Brunet l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Valensole, del circondàre (arrondissement) de Digne-les-Bains e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 369 méter a 'na altèsa màsima de 690 méter s.l.m.
Stazzion de Shepreth
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
07 05
El 07 de masg a l'è un di de l'ann.
Stazzion de Shepreth
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Sierra Engarcerán
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Alins
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Libčice nad Vltavou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-západ.
San-Giovanni-di-Moriani
San-Giovanni-di-Moriani l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Campoloro-di-Moriani, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.19 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 94 méter a 'na altèsa 1280 méter s.l.m.
Libčice nad Vltavou
El gh'ha el status de cità.
Rivel
Rivel l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chalabre, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.3 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 381 méter a 'na altèsa màsima de 1090 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Rivel l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Riferimèncc
}}
Bundesstraße 105
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr.
Costa (AL)
Còsta (isé pò en piemontés; Costa Vescovato 'n italià) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 347 abitàncc, 'na superfìce de 7,74 km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Vurasca, Carzòu, Castlania, Sregh, Munzögh, Paderna, La Vilëta.
Bux neger
270px|thumb|Illustrazion de la [[NASA representanta ol concet de bux negar.]]
In astronomia, un bux neger l'è un aster o ojet celest, la densitaa del qual l'è insì forta, qe la forza de gravitaa qe 'l da jo, la lassa scapar via gnanca el ciar. De lì, el nom.
G'è almanc tre class de bux neger : una class inn i bux neger primordiai, traits ind pee insema a l'univers : i soe masse poden vesser difarente.
I esist anca dei bux negar supermassiv, cont massa de divers milion de vœlte qella del sol. Se cred qe a'l centr de la plupart dei galassie ( intra de lor la Via de Lait ) a g'inn dei bux negar supermassiv, anca se i sias asquas tuts inativ. I galassie cont el nucli ativ coma i galassie de Seyfert o i radiogalassie, se cred q' a sien dei galassie cont un bux negar a'l so nucli.
Finalment, un'oltra classa a inn qei de massa istessa qe ol sol. Vun de qists qì al se forma quand qe una stella da massa 2.5 vœlte qella del sol la se convert in supernœva e la s'ciopa. Ol so nucli al se concentra int un volum sossenn picin, e la densitaa la deventa insì granda qe la gravitaa la fa su un orizont dei events de qe nagot al pœ scapar via, gnanca ol ciar. Per qest motiv qì, qists corp qì a inn nominads ' negar '.
L'ergosfera a l'è la part de fœr del orizont dei events de qe se pœ ancamò scapar via, ind teoria. L'orizont dei events a l'è la frontera marcanta ol limit de qe se pœ miga scapar via, dent' a'l qual a g'è domà ol camin marcad per la gravitaa. Una singularitaa l'è un pont ' infinidament picin ' de densitaa i gravitaa infinide, de volum null e radix zer. Qists infinids e zer mostren qe la relativitaa jenerala a l'è miga bona per descriver, e qe, probabilment, a l'è necessaria una teoria quantega de la gravitazion. Se ol bux negar a l'è adimensional, se traita d'un bux negar de Schwarzschild e se a l'è unidimensional, d'un bux negar d'Einstein. Una evoluzion de 'ists duu daree a l'è ol bux vermen, qe 'l podaress trar insema duu ponts diferents del spazi-temp.
I esist miga dei prœve dreite de l'esistenza dei bux negar, però i è compatibei cont i teorie atuale de la fisega e, a causa dei soe carateristege fisege, i bux negar se poden descovrir domà a travers la soa influenza a l'intorn. La plupart i fa part d'un sistema binari de stelle, cont una component invisibil ( ol bux negar ) e una visibil ; o anca de nucli de galassie e meda globular. Qists daree se descovren per la plussee granda velocitaa qe i stelle i g'ha ind la soa prossimitaa e per i emission de radi X q' i se orijina per la crodada de materia.
Malgrad l'impossibilitaa fisega de scapar via de un bux negar, qest qì al pœ svaporar, per via de la radiazion de Hawking, descoverta per el fiseg Stephen Hawking. Ligad a la svaporazion a l'è ol concet d'entropia. L'entropia de un bux negar la cress ind la mesura qe la cress la superfix. La peculiaritaa a l'è qe, ind la mesura qe l'entropia e la superfix i diminuiss, la temperadura termodinamega dol bux negar la aumenta. De faits, qest cas qì a l'è l'uneg cognossud int el qual la temperadura la deventa plussee volta quand qe l'entropia la deventa plussee picinina.
Chavannes-des-Bois
Chavannes-des-Bois a l'è un cumün svizzer del distret de Nyon, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.13 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Chavannes-des-Bois al se tröva a una altitüden de 469 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Commugny, Grilly (FR-01), Mies, Tannay, Versoix (GE).
Amlwch
thumb|La Gésa da Amlwch Amlwch l'é la cità püssé a nord dal Gales e la cùnta 3,438.
Wullersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Polver negra
La polver negra, de solit ciamada domà "polver" o "polvra" per antonomasia, l'è 'n esplosiv che 'l s'cioppa, faa cont el carbon, el salniter e 'l solfer.
Storia
L'è staja inventada in Cina in del secol quell de VII. La tecnologia l'ha menaa poeu a di version pussee segur e senza el fumm, cioè i polver infum, ma soa version pussee primitiva, ciamaa di voeult polvar pirotecnega, l'è anmò doperada in di foeugh de artfizi.
Ansa
Ansa (... – Liegi?, dòpo 'l 774) l'è stàda regìna dei Longobàrcc e regina d'Italia endèl secol VIII, come moér del Re Desiderio (756-774).
Saint-Avre
Saint-Avre l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de La Chambre, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
Ansa
right|thumb|150px|Céza de San Salvadùr (Brèsa), el dedét Ansa la fàa part de 'na famìa de l'aristocrasìa bresàna e l'ìa fiöla de 'n nòbil che gh'ìa nòm Verissimo. La g'ha spuzàt Desiderio se pènsa a l'época de Liutprando e, 'ndel 753, la g'ha fondàt el monastér che en prensépe l'ìa entitulàt ai sancc Mighél e Piéro. Desiderio, 'ntat, l'ìa deentàt 'na figüra de 'na sèrta 'mportànsa e i du i è nacc a stà prìma a Pavia, a la cort reàl e dòpo 'n Toscàna quan che Desiderio l'è stat numinàt duca de Tuscia. Quan che gh'è mort el re Astolf, Desiderio l'è riàt a ciapà 'l sò tròno. Ansa, deentàda regìna, la g'ha dat 'na mà al sò òm, suradetöt endèi afàre religiùs. A Brèsa, la g'ha fat slargà fò el monastér che la gh'ìa fondàt, che l'è pò deentàt el monastér de San Salvatore, la l'ha dotàt de gran richèse e la g'ha mitìt sò fiöla Anselperga a fà la Badèsa. San Salvatore el fàa de riferimènt a 'na rét de monastér sparnegàcc en Lombardia, Emilia e Toscana, isé de creà 'na sort de federasiù controlàda del Re. Par che Ansa la g'hape it 'na part apò a endel'organizasiù dei matremóne pulìtich per ligà i Longobàrcc co le famìe piö 'mportànte de l'Euròpa de alùra.
Saint-Avre
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 443 méter a 'na altèsa màsima de 1229 méter s.l.m.
Ansa
'Na tradisiù locàla la dis che la sarès stàda sotràda endel monastér che la gh'ìa fondàt, doca l'è pusìbol che, dòpo éser stàda 'n ezìlio enden monastér a Liegi o a Corbie, Ansa oramài ansiàna, dòpo la mórt del sò spus la g'hape it el permès de turnà a Brèsa.
Famìa
Ansa l'ìa spuzàda col Re Desiderio, compagn de lé uriginàre de Brèsa e 'nsèma i g'ha ìt alméno sich fiöi che se g'habe nutìsia:
1223
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Apartheid
miniatura|Cartell de ona spiaggia reservada ai bianch L'Apartheid a l'è staa el regimm de segregazion razziala vigent in Sudafrica dal segond dopoguera al 1994 e in Namibia finna al 1990, ann de la fin de l'amministrazion sudafricana.
A l'è staa deciaraa 'me crimin internazional di Nazion Unii in del 1973 cont ona resoluzion deventada effettiva in del 1976.
08 05
El 08 de masg a l'è un di de l'ann.
Conzano
Conzano (en piemontés: Consan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 1.005 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 91 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camagna Monferrato, Casale Monferrato, Lu, Occimiano.
Sant'Urbano
Sant'Urbano (en vèneto: Sant'Urban) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 2.253 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barbona, Granze, Lendinara (RO), Lusia (RO), Piacenza d'Adige, Vescovana, Vighizzolo d'Este, Villa Estense.
Saint-Germain-sur-l'Arbresle
Saint-Germain-sur-l'Arbresle l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de L'Arbresle, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 259 méter a 'na altèsa màsima de 420 méter söl leèl del mar.
Orgosolo
Orgosolo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 4.540 abitàncc, 'na superfìce de 223 km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Dorgali, Fonni, Mamoiada, Nuoro, Oliena, Talana, Urzulei, Villagrande Strisaili.
Bandera de l'Afghanistan
La Bandera de l'Afghanistan a l'è la bandera nazzional doperada in Afghanistan, representada de l'emoji.
Assisi
Assisi (Asisium, en latì; Assise 'n fransés; Asís en spagnöl; Assis en portoghés) l'è 'na citadìna e cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en pruvincia de Perugia. g'ha 0 abitàncc (dàto del ), 'na superfìce de 186 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²..
El teretóre del cümü da Assisi 'l cunfìna coi cümü de Bastia Umbra, Bettona, Cannara, Nocera Umbra, Perugia, Spello, Valfabbrica, Valtopina.
L'è famùza perchè l'è 'l póst endóche gh'è nasìt San Fransèsch (Francesco Bernadone), e 'ndóche 'ndèl an 1208 el stès Fransèsch el g'ha fondàt l'Urden dei Fransescà, e Santa Chiara (Chiara d'Offreducci), fondadùra del Urden de le Clarìse.
Cervantes
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Tiszabercel
a l'è un comun del Distret de Ibrány, cont una popolazzion de abitant.
Santa Giustina in Colle
Santa Giustina in Colle (en vèneto: Santa Giustina in Cołe) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 6.396 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 376 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campo San Martino, Camposampiero, Castelfranco Veneto (TV), Loreggia, San Giorgio delle Pertiche, San Martino di Lupari, Villa del Conte.
Balderschwang
El cümü de Balderschwang el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 1044 méter sura 'l leèl del mar.
Polver de sbar
La polver de sbar, ciamada anca per antonomasia la polver, a l'è 'na sostanza esplosiva.
La se partìss soratutt in polver negra, pussee antiga e incoeu doperada soratutt per i foeugh artifizziai, e la polver infum, doperada per i armi de foeugh.
Ferrovia Battipaglia-Potenza-Metaponto
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Battipaglia e Metaponto e longa 199 km.
Verta del 1863, l'è in Campania e Basilicada e l'è de proprietà de Trenitalia.
Kirchardt
Kirchardt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Heilbronn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 21.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ferrovia Battipaglia-Potenza-Metaponto
L'è fada de Stazion de Salerno, Stazion de Pontecagnano, Stazion de Montecorvino, Stazion de Battipaglia, Stazion de Eboli, Stazion de Campagna-Serre-Persano, Stazion de Contursi Terme e Stazion de Sicignano degli Alburni.
Kirchardt
El cümü de Kirchardt el se tróa a 'na altèsa de 227 méter sura 'l leèl del mar.
Hippach
Hippach l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Schwaz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Baregg
Baregg (Bareggio in Italian) l'è on comun del Milanes che 'l gh'ha ona popolazion de 0 abitant.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Baregg l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Hippach
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Quatre-Septembre (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 3 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Hippach
El sò codes statistegh l'è 70916.
Quatre-Septembre (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Peg DHCP
Peg DHCP a l'è on sistema normaa de la RFC 2322 per implementà on sistema DHCP a man indova a l'è mìnga possibil fàll cont i mezz informategh, cont di molletta del bucaa de legn cont i informazion per connettes, principalment l'adressa IP, segnaa sora.
Publegaa el 1 de april 1998, a differenza di àlter pess d'april 'me l'evil bit, a l'è 'n protocoll doperaa seriament in di red di computer.
Storia
Giamò in di radun hacker in di Paes Bass del 1997, per dà a tucc on'adressa IP senza ris'cià el fenomen di rouge DHCP, a l'è staa doperaa el meccanism di mollett.
A l'è doperaa anca incoeu in di radun de la serie Chaos Communication Camp e in l'Hacking at Random del 2009, semper in di Paes Bass, indova ògni tocch del radun el gh'eva 'na soa division territoriala e per ottegnì l'adressa bisognava segnàss el numer del proppi Datenklo, ossia el cess chimich svoeudaa doperaa 'me zona impermeabil per i apparecc de red.
Wölbling
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Southfields (metropolitana de Londra)
Southfields  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Rodome
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 718 méter a 'na altèsa màsima de 1631 méter söl leèl del mar.
Saint-Estève
Saint-Estève l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Estève, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.67 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 30 méter a 'na altèsa màsima de 91 méter söl leèl del mar.
Badaroux
{{Infobox cümü Francia
Pià de l'eclitica
right|250px|thumb El pià de l’eclìtica l'è 'l pià söl qual la stà l'òrbita de la Tèra, cioè el percórs che la Tèra la fà entùren al Sul.
'Ntra i ogècc del Sistema Solar, apéna el Sul e la Tèra i stà söl pià de l'eclìtica, i óter pianéti del Sistéma Solar i percór a lùr dele òrbite, ma sö dei pià diferèncc, che g'ha dele inclinasiù diferènte, tat en rapórt a l'eclìtica, come 'n rapórt ai sò pià orbitài recìproch. Nesöna de le òrbite dei óter pianéti del Sistema Solar la rèsta 'nclinàda en rapórt a l'eclìtica per de piö de 7°.
Badaroux
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de {{formatnum:20.72}} km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 736 méter a 'na altèsa màsima de 1220 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Badaroux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Le Brusquet
Le Brusquet l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Javie, del circondàre (arrondissement) de Digne-les-Bains e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.25 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 694 méter a 'na altèsa màsima de 1550 méter s.l.m.
1224
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
San-Giuliano
San-Giuliano l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Campoloro-di-Moriani, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.93 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 295 méter s.l.m.
Orani
Orani l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 3.154 abitàncc, 'na superfìce de 130 km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Benetutti (SS), Bolotana, Illorai (SS), Mamoiada, Nuoro, Oniferi, Orotelli, Ottana, Sarule.
Austria
L' Austria (Österreich in tudesch) a l'è un paes de l'Europa.
La cunfina cun la Svizzera e'l Liechtenstein a ovest, l'Üngheria e la Sluachia a est, l'Italia e la Sluenia a süd, la Germania e la Repübliga Ceca a nort.
La capital a l'è Viena.
La gh'ha una süperfiss de 83.882 km² e una pupulaziun de pressapoch 9 miliun d'abitant.
A l'è un member de l'Üniun Eurupea.
Urganizaziun pulitiga
L'Austria (nom ufizial: Republik Österreich) a l'è una repübliga federala.
El president a l'è l' Alexander Van der Bellen (del 2017).
El Prim Minister a l'è l' Karl Nehammer (del 2021).
Muneda
Del 1m de genar del 2002 l'Austria la dupra l'Euro.
Alguaire
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Zachrašťany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Ferrovia Belluno-Calalzo
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Belluno e longa 44 km.
Traceroute
In di red di computer traceroute a l'è 'n software progettaa per traccià el percors pacchett in su 'na red in tra on mittent e on destinatari. El dopera la fonzion TTL del protocoll IP, che 'l specifica el numer de noeud che 'l pacchett el pò attraversà prima de vèss respint, cont on pacchett cont TTL crescent per avègh indree on messagg d'error de ògni sistema de red attraversaa cont ICMP.
Ferrovia Belluno-Calalzo
Verta del 1912, l'è in Veneto e l'è de proprietà de.
Piazza (Cernobbi)
Piazza (prononzia local: ['pjatsa]; italian: Piazza Santo Stefano) l'è vuna di frazzion del comun comasch de Cernobbi. Insemma a Rovenna, l'è vuna di dò frazzion pussee gross del comun.
Staudach-Egerndach
Staudach-Egerndach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.34 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Staudach-Egerndach el se tróa a 'na altèsa de 540 méter sura 'l leèl del mar.
Anselperga
Anselperga (... – ...) l'è stàda 'na principèsa longobàrda, fiöla del re Desiderio, l'öltem dei re longobàrcc, e de la regìna Ansa.
Anselperga l'è stàda la prìma badèsa del Monastér de San Salvadùr a Brèsa, che l'ìa apéna stat fat sö dei sò genitùr. Quan che sò sorèla Desiderada (cunusìda pò a col nòm de Ermengarda) l'è stàda refüdàda de Carlo Magn col qual l'ìa spuzàda, l'è nìda a ritiràs endèl monastér de San Salvadùr, sóta le cüre de sò sorèla.
Nathalie Cardone
La Nathalie Cardone (nassüda 'l 29 mars del 1967 a Pau, in Franza) l'è un' atura e cantanta franzesa. A l'è la tusa d'un pader sizilian ed una mader ispagnöla.
Biugrafia
La Nathalie Cardone l'è gnüda föra la prima völta is sül gran scherm in de l'ann 1988 cunt una part in del film ciamaa Drôle d'endroit pour une rencontre (ch'in Lumbard el vör dì Un stramb sit per un encunter) indua l'ha recitaa insema al Gérard Depardieu e la Catherine Deneuve.
Per chela part chi a l'è stada numenada per un César in de la categuria giuena atura.
Pö l'ha 'vüü anch un röl piscinin in del film La Petite voleuse (la piscinina ladra).
Despö l'ha 'vüü olter part in film e toch teatraj finn a quand l'haa 'ncuntraa 'l Laurent Boutonnat, quell che l'eva descuvrii la cantanta francu-canadesa Mylène Farmer. Chess chi l'eva dree a cercà vöna bona de parlà spagnö per una nöa interpretassiun del famus toch müsegal Hasta Siempre del Carlos Puebla. La cansun, registrada in de l'ann 1997, l'ha scalaa la hitparade franzesa fin sü al nümer düü e l'ha vendüü püssee de mezz mijun de disch. A purpòset del Che Guevara in d'una intravista la Nathalie l'ha dii che 'l Che l'è staa 'l toch pü sincer de la Revulüssiun Cübana, un simbul de la speransa.
In sü la cresta de chel sücess chi l'haa cumpunüü in del 1998 el so segund titul che però l'eva pü rock cuma 'l prim e che l'ha faa un büs in de l'agua.
In del 1999 l'è gnüü föra el so ters titul cunmpunüü tüt intregh de lee medèma e che l'è rivaa fin al nümer vot de la hitparade franzesa. De li a poch l'è pö gnüü föra 'l so prim album.
Dopu agn delunsg del mund de la müsega, in del 2008, la Nathalie L'e gnüda föra cunt un titul.
Lach d'Izé
miniatura|350px|drita|Lach d'Izé El Lach d'Izé (ciamàt apò Sebì; en Bergamàsch di ólte 'l vé ciamàt apò Lach de Predùr, Lach de Sàrnech o Lach de Lùer; en Italià: Lago d'Iseo o Sebino) l'è 'n lach de l'Itàlia setentriunàl, colocàt endèla Lombardia Orientàl. L'è furmàt del fiöm Òi. El g'ha 'na süperfìs de 65,3 km² e 'na profondità màsema de 251 méter. El se tróa a 180 m de altèsa söl lièl del mar, en fónt a la Al Camònega. L'Òi el se sböta 'ndèl lach a Lùer e 'l vé fò a Sàrnech. El lach el sègna 'l cunfì tra le pruvìnce de Bèrghem e Brèsa. L'òspita la piö grànda ìzola lacùstre de l'Europa centro-meridiunàl, Muntìzola, curunàda a Nòrt e a Sud de dò izolète piö pesène: Loréto e San Pàol.
Metacaratter
On metacaratter o anca caratter jolly l'è on caratter che, in d'ona stringa, el representa no se stess, ma on insema de olter caratter.
On esempi famos hinn i jolly de UNIX per i nomm dij file. Per esempi el comand: rm *proeuva* El scancellarà (rm = remove) tucc i file che i gh'han in del nom "proeuva". La * representa on numer indefinii de caratter.
Inveci, el ? reprresenta domà on caratter. Per esempi el comand rm ga?? El scancelarà gatt, gacc, ma mia gattin.
Bandera de l'Albania
La Bandera de l'Albania a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Stožice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Argonne (metropolitana de Milan)
Argonne  l'è 'na stazion de la linia 4 de la metropolitana de Milan. Han scominciaa a fàlla su el e l'è verta del 26 de november 2022. La serviss la zona in tra la Cità Studi e l'Ortiga.
Carta meteorològica
drita|miniatura|250x250px|On [[analisi meteorologica de superfice|analisi meteorologica a la superfice di Stat Unìi el 21 del’ottober del 2006.]] Ona càrta meteorològica ( o mappa meteorològica) la fa vedè di vari caratteristich meteorològich sora di cèrt àrej o pont ind on cèrt moment e la pò 'vègh denter di vari sìmboj con di sigificàa specifich Quèj cart chì hinn stàa doprà a partì del sècol quel del desnoeuv per la prevision meteorològica. A gh’è quèj cart che gh’hànn su i isotèrmi (lìnej de eguàl temperadura) che fann vedè el gradient de la temperadura e pòden ajutà a capì la posizion di front meteorològich. A gh’è quèj che gh’hànn su i isotach, o ben lìnej de l’istèssa velocità del vent, che in su ona superfice a pression constanta de 300 o 250 hPa fànn vedè indoe l’è la corrent a gètt. I cart a pression costanta ai livèj che la sò pression atmosferega a l’è de 700 o 500hPa pòden indicà el mòto di ciclon tropicaj. I lìnej de fluss del vent in su la planimetria a vari livèj fann vedè com’è che l’è el camp de vent e i sò àrej de divergenza o de convergenza. On tipo famós de carta meteo in su la superfice terrèstra a l’è l’analisi meteorològica a la superfice [ ► ], indoe a hinn disegnàa i isobar (lìnej de egual pression atmosferega al livèll de mar e i isotèrmi che fànn capì indo'a hinn i àrej ciclònich e anticiclònich. De sorapù pòden vèssegh di simboj che rappresenten i fenòmen meteorològich, el vent, i front meteorològich.
A hinn chichinscì elencàa i divèrsi tipi de mapp meteorològich:
Simbol
Quèj simboj chì hinn d’usanza intermazional del 1 de l’agóst del 1941. I simboj servissen de rappresentà i element fondamentaj compres la temperadura de l'aria, el pont de rosada, el vent, el nivoleri, la pression atmosferega, la tendenza de l’evoluzion de la pression e i precipitazion. El vent el ven rappresentà per mèzz di vettór che gh’hànn su di barbìsètt a insegnà la soa velocità.
Ghè di vari simbol per divèrsi tipi de nivola, infra i nivol gh’è quèj de bassa quòta, de media e de alta cont el doperà di simbol speciaj per ògni tipo principàl de nivola. I nivol che gh’hànn on svilupp vertical gh’hànn on còdes coerent cont el livèll indoe gh’hànn el sò fondament, per esempi i cumul e i cumulonemb hinn consideràa nivol bass in di sò còdes I simbol doprà per ògni livèll classifichen i nivol per gener, spece, varietà, evoluzion o mòto de la nivola che l’è considerà molto important de l’Organizzazion Mondial Meteorològica (WMO). Se ghe n’è pussée de element, el meteoròlogh el rappresentarà cont el sò simbol domà quèll che ‘l dòmina. A ghè poeu di cart particolar per l’aviation che fànn vedè i zòn indoe gh’è el giazz o la turborenza.
Topografij assolud
La topografia assoluda, in meteorologia a l’è la rappresentazion topografica indoe gh’è su di lìnej (ciamàa isoipsi) che conlìghen i pont che gh’hànn l’istèssa altèzza geopotenzial riferida al l’istèss valor de la pression atmosferega in su tutta la carta, o ben lìnej che adrée a lor tutt i pont in su la planimetria indoe la superfice che gh’hà l’istèssa pression la gh’hà l’istèssa quòta geopotenzial (e in pratega l’istèssa quòta).
I valor de l’altèzza geopotezial “z” pòden vèss tràa foeura per mèzz de la formola ipsometrica s’a se conóssen la pression atmosferega al livèll del mar e la temperadura media del strat tra el livèll del mar e la superfice che la gh’hà la pression “p” (rilevabil per esempi per mèzz d’on radio-sondagg). indoe
I topografìj assolùd, d’usanza, hinn riferì ai pression de 850 hPa, 500hPa e 300 hPa.
Topografia 850hPa
A quèll'altèzza chì el vent a l'è in condizion de vent geostròfich, donca i mass d'aria se moeuven adrée ai isoipsi ( linèj de l'istèss geopotenzial), per quèst s'a se conossen la fòrza del vent a quèlla quòta là e i isoipsi a se pò stimà i advezion di mass d'aria, e l'istèss discors el pò vèss fàa sia per la temperadura sia per l'umidità. I front inveci pòden vèss distint perchè hinn di zòn indoe a gh'è'n fòrt gradient de temperadura e i isoipsi e isotèrmi hinn peripendicolàr.
Castroverde
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Carta meteorològica
Topografia 500hPa
La topografia a la pression de 500hPa a l’è misa pussée in alta quòta, e la servìss de descrìv i mòti di sistèma meteorològich responsabil de l’evoluzion del temp a scala sinòttica: De già che la pupart di nìvol la se troeuva a quèlla quòta chì, a savè la velocità del vent a quèlla quòta chì calcolada a partì da i isoipsi, l'è assèe important al fin de conóss comè che i nivol se moverànn trasportàa del vent
Topografia 300hPa
La topografia a 300hPa l'è a ‘na quòta anmò superiora indoe gh’è nò l’influenza del soeul. La pò servì de studià el cologament de la corrent a gètt. La corrent a gètt l'importanta minga domà in deperlee ma anca perchè indoe a gh'è la divergenza de la corrent a gètt se sviluppen de sòta di mòti verticaj e de conseguenza di nìvol. De conseguenza se i cart a 300hPa hinn dedòtt in tempo reàl di satèllit pòden vèss doperà per la prevision a la svèlta di nìvol e precipitazion.
Topografij relativ
I topografij relativ o cart di spessór hinn di mapp caratterizzàa de lìnej che conlìghen tucc i pont in su la planimetria indoe la distanza tra du superfici isobarich (cioè de l’istèssa pression) a l’è costanta. De già che per mèzz de la formola ipsometrica tra dò superfici che i sò quòt hinn z1 e z2 l’è inscì ne ven foeura che s'a se conóss el spessor (rappresentà in su la carta di spessor) del strat compres infra i altèzz z1 e z2 e i pression p1 e p2 se pò ottegnì la temperadura media T del strat.
Cart de la temperadura
I cart de la temperadura fànn vedè i divèrsi temperadur a 'n livèll de pression atmosferega fiss in tutta la mappa (de sòlit 850 hPa, o 500hPa) de manera de capì comè che hinn piazzàa i massa d'aria calda e frèccia. I lìneaj che mètter insèma i pont che gh'hànn l'istèssa temperadura hinn ciamàa isotèrmi. In de l'istèssa calta insèma a la temperadura a pò vèssegh rappresentàa anca di alter variàbel 'me l'umidità, el geopotenzial, el vent e la vorticità. A gh'è anca quèj cart che gh'hànn su la temperadura potenzial e pseudopotenzial.
Analisi meteorològica a la superfice
drita|miniatura|250x250px|On [[analisi meteorologica de superfice|analisi meteorologica a la superfice di Stat Unìi el 21 del’ottober del 2006.]] [[File:NWS weather fronts.svg|thumb|Simbol de rappresentà i front meteorologich:
1. front frècc
2. front cald
3. front stazionari
4. front occlus
5. superfice de attraversament
6. linea de burrasca
7. linea de sècch
8. onda tropical 9. lengua ]] L’analisi meteorològica a la superfice a l’è on tipo de carta meteorologica che la fa vedè i posizion di àrei de alta pression e bassa pression, e anca divèrsi tipi de sistèma a scala sinòttica compagn di zòn frontaj. In su sti cart chì a pòden vèss disegnàa anca i isotèrmi (lìnej de eguàl temperadura) ‘me lìnej continuv, i sistèma meteorològich de scala sinòttica ‘me i front meteorològich ('me linej con su di cìrcol ross per el front cald, di triàngol bloeu per el front frècc, di circol insèma ai triangol vioeula per quèll occlùs). I linej isotermi fan vedè el gradient de temperadura che ‘l pò vèss util per capì indoe a hinn i front meteorològich, che hinn miss in sul fianch cald di zòn 'ndoe gh’è on gradient de temperadura alt. Cont el disegnàgh insèma i lìnej del pont del giazzà, i isotèrmi pòden servì per stabilì el tipo de precipitazion. Cont i analisi meteorològich de superfice hinn analizzàa anca i ciclon tropicàj e i lìnej de temporaj.
L’analisi de la pression la ven fada con el fà su di lìnej de stèssa pression atmosferega al livèll medi del mar. I linej pussée ciùs de denter ìndichen la position di massìm e di minìm del camp de pression. I mìnim hinn ciamà àerej de bassa pression (de sòlit insegnà con L, de la lengua inglesa “low”, o B de la lengua italiana “bassa”), e i màssim hinn ciamàa àrej de alta pression (de sòlit insegnàa con H, de la lengua inglesa “high” o A de la lengua italiana “alta”). Di àrej slongàa de bassa pression (insaccadùr), despèss hinn indicàa con di lìnej marón tratteggiàd adrée ai sò ass. .
Cart de l'umidità relativa e di velocità verticaj
I cart de l'umidità relativa (RH), 'me daa in sortida di modèj meteorològich ai vai livèj de pression atmosferega (de sòlit, 700, 500,850 hPa) hinn important per la prevision di nivolèri e di precipitazion in combinazion cont i cart di velocità verticaj (Ω) di corrent ascendent. La stima del nivoleri e di precipitazion la pò vèss fada per i nivol alt medi e bass a segonda ch'a se doperen i cart a 500, 700, 850hPa.
Interpretazion per la stima del nivoleri e di precipitazion
I velocità verticàj hinn indicàd in pascal/segond o ben de quand la se sbassa a pression atmosferega in conseguenza di corrent ascendent.
Cart del nivoleri
I cart del nivoleri fànn vedè comè che hinn distribuìd i nìvol con di color pu o manc fòrt segond la percentuàl de ciel quattàda, hinn tiràa foeura de quèj di velocità verticaj e de umidità.
Cart di precipitazion
A l'istèssa manera di cart del nivoleri gh'è anca quèj di precipitazion semper tirà foeura de quèj de l'umidità e di velocità verticaj calcolàd cont i modèj meteorològich.
1225
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
La Chambonie
La Chambonie l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Noirétable, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.42 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 940 méter a 'na altèsa màsima de 1383 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Chambonie l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Wöllersdorf-Steinabrückl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Tiszabezdéd
a l'è un comun del contea di Szabolcs-Szatmár-Bereg e Distret de Záhony, cont una popolazzion de abitant.
Chéserex
Chéserex a l'è un cumün svizzer del distret de Nyon, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.60 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Chéserex al se tröva a una altitüden de 530 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Borex, Crassier, Gingins, Grens, La Rippe.
Santa Margherita d'Adige
Santa Margherita d'Adige (en vèneto: Santa Margherita d'Adese) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 2.244 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 187 ab./km². El cunfìna coi cümü de Megliadino San Fidenzio, Megliadino San Vitale, Ospedaletto Euganeo, Piacenza d'Adige, Ponso, Saletto.
Stazzion de Meldreth
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Oniferi
Oniferi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 959 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 27 ab./km². El cunfìna coi cümü de Benetutti (SS), Bono (SS), Orani, Orotelli.
Betzigau
Betzigau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Oberallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 29.27 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.