cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dendy
El Dandy a l'era on clon del NES venduu in Russia dopo del croll de l'Union Sovietega e la conseguent vertura al mercaa, in tra el 1992 e 'l 1996. A l'era prodott a Taiwan e venduu in dò edizion: Voeuna pussee bella, ciamada Dendy Classic, che la costava pussee e voeuna pussee scarna, ma men costosa, ciamada Dendy Junion. La pupart di gioeugh eren di clon di gioeugh giappones adattaa, magara anca in multi-cartoccia. La Nintendo l'ha toleraa la situazion a patt che la Dendy, che in del frattemp l'eva vert on show televisiv e 'na rivista, la vendess anca el SNES original e la vendess minga i prodott SEGA.
Fonsi Nieto
Alfonso González Nieto (Madrid, Spagna, 2 Dicembar 1978) l'è stò un pilòta motociclistich spagnol, neüd da Ángel Nieto e cüsin da Ángel Nieto Junior e da Pablo Nieto.
Carlos Sainz Jr.
L'ha tacad a correr in la massima serie del 2015, con la Toro Rosso, fina al 2016, quand che l'è passad a la Renault del 2017 al 2018 e poeu a la McLaren del 2019 al 2020. Del 2021 el corr per la cà de Maranell.
Beaufort (FR-34)
Beaufort l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olonzac, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.09 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 53 méter a 'na altèsa màsima de 220 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Beaufort l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Long Island
right|200px|thumb|La mapa de Long Island
Long Island, che 'l völ dì ìzola lónga, l'è la piö grànda ìzola sö la còsta a matìna (èst) di Stacc Ünìcc e l'è pròpe denàcc a Nöa York, ànse dù quartér de la sità, chèl de Brooklyn e 'l Queens, i se tróa pròpe sö l'ìzola.
De regordà tra i dò ìzole de Long Island e de Manhattan ol Put de Brooklyn.
Trochogyra leptotera
Trochogyra leptotera l'è 'na spéce de gastròpodi che fà part de la famìa dei Charopidae. Se la tróa 'n Argentina, Brazile, Cile, Paraguay, e Uruguay.
Strada de segonda class 118
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 123.318 km. La conliga Petrovice e Nové Dvory (Ústí nad Labem).
Pineda de Gigüela
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Pan cont la nilza
El pan cont la nilza (in sicilian, pani câ meusa, che 'l se legg pani c'a miévusa, cont el slongament de la sillaba "ie") a l'è ona specialidaa siciliana de la cittaa de Palermo. Chel piatt chì a l'è vun di pussee famos mangià de strada sicilian.
Preparazión
Chel piatt chì, tradizional domà de Palermo, el consist in on pagnòtta moresina (che la se ciama vastedda), cont el sesamo de sora, che la vegn impienida de tòcch de nilza e coradella de vedell. La nilza e la coradella vegnen prima buii e poeu, depós che a hinn staa tajaa-giò a tocchei, soffrigiuu in del strutt. Dent el panin el pò vess mettuu-denter el caciocavallo grattaa putost che la mascarpa o anca el limon putost che 'l pever.
A Palermo, l'omm che de mestee fà-sù i pan cont la nilza el se ciama meusaru.
Saint-Vincent (AO)
Saint-Vincent l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ayas, Brusson, Châtillon, Emarèse, Montjovet.
Quintiliani (metropolitana de Roma)
Quintiliani  l'è 'na stazion de la Linia B de la Metropolitana de Roma.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus Parchegg de scambi
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Balmücia
Balmücia (Balmucia in Piemuntes; Balmuccia in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el se tröva in de la Valsesia arent al punt induve 'l riaa Sermenza el finiss in del Sesia. Inultra el gh'ha una fraziun, ciamada Guaifola. L'è tacaa ai cumün de Buciulèi, Cravajan-a, Rossa, Scua e Vuca.
Königsbrunn
Königsbrunn l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Augùsta. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 18.40 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Balmücia
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Balmücia l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Königsbrunn
Königsbrunn la se tróa a 'na altèsa de 516 méter sura 'l leèl del mar.
Les Baux-de-Provence
Les Baux-de-Provence l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Rémy-de-Provence, del circondàre (arrondissement) de Arles e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.07 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 52 méter a 'na altèsa màsima de 310 méter s.l.m.
Lèngua Aka-Jeru
right|250px|thumb|Confrónt tra la distribusiù di tribù di andamanés tra ìl prensépe del méla e òt (1800) e ‘l prensépe del [[2004. Gh’è de regordà che
tra ‘l 1789 e ‘l 1793 i s’è spopolàt i teritòre urignàre di Jarawa che po’ i s’è spostàcc in pòscc bandunàcc da i Grand Andamanés sö la còsta a sira (ovest);
la s’è estìnta la lèngua Jangil dal 1931;
Distret de Synel'nykove
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Lèngua Aka-Jeru
l’ rèsta póch o negót de i lèngue de i dés lèngue di pòpoi Grand Andamanés;
dóma ‘l tòch de la lèngua Sentinelese l’è restàt chèl che l’éra.]]
La lèngua Aka-Jeru o adóma  Jeru,  Yerawao  l’è öna lèngua setentriunàla di Grand Andamane, ün arcipélach de ìsole ‘ndiane ‘n del gólf del Bengala.
La lèngua Aka-Jeru l’è quaze ‘ndàcia perdìda, dezà che gh’è quaze piö nisü che l’ la parla: ol sito di Andamane, www.andamanese.net, l’ dis che gh’è amò 7 persune che i l’la parla, ma se sa mia bé se l’è pròpe Aka-Jeru o öna lèngua creola che l’à ciapàt tat dal Aka-Jeru. La paròla Aka, al prensépe del nòm de la lèngua, l’è ü prefìs cümü a i nòm di lèngue e l’è dovràt in töte i Grand Andamane.
La lèngua Aka-Cari l’èra öna di 10 lèngue parlade dal pòpol di Grancc Andamanés, pòpol che se pènsa l’abie abitàt chèste ìsole da piö de 65.000 agn; i éra 'n 5.000 quando in del 1858 i è riàcc i Inglés, menimà 'n del 2010 i n’éra restàcc dóma 52.
Ol còdes Iso
Ol còdes Iso de la lèngua Aka-Jeru l'è ISO 639-3: akj.
I lèngue di Andamane
Lèngue andamanéze magiùre (10)
del setentriù (4)
Lèngue andamanéze meridiunàle (3)
Chevrières (FR-38)
Chevrières l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Marcellin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.62 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 310 méter a 'na altèsa màsima de 661 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chevrières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Assamstadt
Assamstadt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Main-Tauber. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.20 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Assamstadt el se tróa a 'na altèsa de 340 méter sura 'l leèl del mar.
Medical car
La medical car a l'è una vitura che l'è doperada per dà el socors medegh in di sport motoristegh. Compagna de 'n automedega, la gh'ha a bord almen un dotor espert e di usadei che poden servì in cas de 'n emergenza. L'è despess guidada de 'n pilota professionista, inscì che la po intervegnì a la svelta.
Santìcol
"Santìcol paìs de la sfortüna: l'invèrno sènsa sul e l'istàt sènsa lüna."
- Proèrbe
Santìcol (Santicolo) l'è 'na frasiù del cümü de Córten, endèla Pruìncia de Brèsa. El paìs el se tróa endèla Al Camònega, a 905 méter sùra el leèl del mar e arènt a la frasiù de Lómbro. L'è stat en cümü indipendènt fìna al 1927. I abitàncc de Santìcol i g'ha el scötöm de bìcoi.
La Samaritaine (Rostand)
La Samaritaine l'è ü laùr teatràl in trì acc scricc 'n vèrs dal Edmond Rostand e l'è stacc rapresentàt ol 14 avrìl 1897 par Sarah Bernhardt al Teàter de la Renaissance.
Ol Rostand l' ciapa dal Vangél l'episòde de la Samaritana e l'n'à parla col misticismo 'mpó 'mpustùr pròpe de la fì del mèla e òt (1800).
La Samaritaine l'è stacc ol prim gran sucèso del Rostand.
Töt ol tèst
Per lès töt ol tèsto de La Samaritaine arda ché
Bassiano
Bassiano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Latina. El g'ha presapóch 1.614 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carpineto Romano (RM), Norma, Sermoneta, Sezze.
La Samaritaine (Rostand)
I ótre òpere del Rostand
Le Cyrano de Bergerac 1897
Afnio
250px|right|thumb|Aspèt de l'afnio L ' àfnio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Hf. El g'ha nömer atòmich 72, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de àfnio el g'ha 72 prutù. El sò nòm el l'ha ciapàt de la paròla latina Hafnia, che l'ìa 'l nòm antich de la cità de Copenhagen, endoche endel 1923 el chìmich ungherés György Hevesy e 'l fìzich todèsch Dirk Coster i g'ha scuprìt chèsto elemènt.
La Samaritaine (Rostand)
I ótre òpere del Rostand
Le Gant rouge 1889
Afnio
Se 'l càta sóta fùrma de sich izòtopi stàbii, dei quài chèl che en natüra el bónda de piö l'è el 180Hf (35,1% del totàl) piö giü radioatìf, el 174Hf che 'l g'ha 'n perìot de smezamènt de 2 × 1015 agn.
La Samaritaine (Rostand)
I ótre òpere del Rostand
Les Musardises 1890
Afnio
L'è 'n metàl de aspèt arzentàt piötòst fàcil de laorà. l'è però difìcil de separà del zircònio al qual el se 'nsomèa 'n gran fés del pónt de vìsta de le caraterìstiche chìmiche e fìziche, la diferènsa piö marcàdsa l'è 'ndèla densità, che l'è a l'endópe de chèla del zircònio.
Staré Buky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Trutnov.
La Samaritaine (Rostand)
I ótre òpere del Rostand
Les Romanesques 1894
La princesse lointaine 1895
L'Aiglon 1900
Chantecler 1904
Game Boy Pocket
El Game Boy Pocket a l'è stada 'na version modifegada del Game Boy original sortida in del 1997. Leggerment pussee piscininn, l'è staa a la bas de la pupart di seguit del Game Boy.
El gh'aveva 'n schermo pussee grand e a scala de gris pussee bona, cont ona version successiva che la indicava anca el nivell de la batteria cont di LED.
In Giappon el gh'ha avuu on seguit, ciamaa Light, cont el schermo retroinluminaa, menter in del rest del mond l'è staa seguii del Game Boy Color.
Bundesstraße 445
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Bàsa Sasònia.
Malégn
El cunfìna coi cümü de Bré, Servé, Siidà, Lùzen, Lós e Òsem. La sò paròchia l'è dedicàda a S. Andrea.
thumb|290px|right|Puzisiù de Malégnen [[Val Camònega]] L'abitàt el se tróa sö la spónda dèstra del fiöm Òi, a 364 méter d'altèsa sùra 'l leèl del mar. El sò teretóre l'è streersàt de la Stràda Pruvinciàl SP345.
Cuurdinade
45.95167°N, 10.275°W
Castell de Meregnan
miniatura|Castell de [[Meregnan]] El castell de Meregnan, in de l'omonima cità lombarda, a l'è el resultad architetonegh de una serie de stratifegazzion per el segutà di diverse dinastie, del secol XIII al secol XVII.
Storia
El prim receptum indova che poeu el vegn su el castell de incoeu, el vegn fad su a partì del 1243 per volontà del Cattellano Carbone, podestà de Milan, incargad de la cità de la difesa anca di campagne aproeuv. El castell in quell'epoca chì a l'era del tip antigh a mota castrala, con ronsgia e torrete, coma riportad del Galvano Fiamma in su la so cronaga de la cita de Milan, ma a l'è stad fad su a so voeulta in su una prima fortifegazzion che la gh'era in del medem sit e destrugada in del 1239. La necessità de fà su una fortezza a Meregnan a l'era importanta per Milan per via di continov atach de l'imperator Federigh II, nevod del Federigh Barbarossa. In del 1279, i guelf e i ghibellin de Milan ghe sotascriven un tratad de pas.
La strutura la vegn poeu slargada debon per decision del Matee I Viscont prima e del Bernabò Viscont poeu, la ciapa la classega strutura a quadrilater con torr quadrade angolar. El 3 de setember del 1402 al castell de Meregnan el ghe moeur el prim duca de Milan, Gian Galeazz Viscont, e in del 1468 la ghe moeur la duchessa Bianca Maria Viscont, mier del prim duca sforzesch Francesch I. In del 1512 el castell el vegn passad ai marches Brivio che in del 1532 venden con l'intregh feud de Meregnan e con aprovazzion de l'imperator Carl V, noeuv duca de Milan, a la familia di Medegh de Nosigia (in del specifegh a Gian Giacom Medegh) che ciapen la parentella de Medegh de Marignan (antigh nom de Meregnan). La familia di Medegh la resta proprietaria de la strutura in fina al 1981 quand che i ultem ered de la familia deciden de vender el castell a la provinza de Milan che du agn despoeu, cont una permuda, el scerniss de lassà una quai sala in usagg a l'aministrazzion comunala de Meregnan. In del 1998 vegnen restaurad del tut i part de foeura del castell, per passà poeu ai sale de denter che gh'hann afresch de la metà del secol XVI. In del 2001 quand che el compless a l'è stad dervid ai visitador, a l'è stada inaugurada anca la "Civega catada don Cesar Amelli", prevost e storegh local.
Strutura
El castell de Meregnan el se presenta al dì d'incoeu cont una atipega pianta a forma de "U" del moment che una banda (quella dedree, a l'è andada perduda, destrugada per el volé del duca Francesch Sforza in de la semana del 25 april al 1º masg 1449 quand che, in de l'atach de Meregnan, cont i so machine de guerra el tra sgiò i torr e i bastion che se trovaven in su quella banda lì. L'è fad su tut in laterizzi cont el front principal vers quella che incoeu l'è la piazza de la Vitoria che a l'è l'unega banda conservada coma in origen foeura che per di fenestron de forma retangolara che inn stad alterad rispet ai origenai arch acud de che se poeul ancamò vedé la forma: quella modifega chì la par vesser la testimonianza pussee ciara del passagg del compless de fortezza militara a residenza signorila, vegnuda in del cinch-cent. Al termin di bastion, apena sota al tecc, se poden vedé ancamò i merladure de stil guelf.
Ai canton de la strutura, ancamò incoeu se poeuden vedé do di quater torr originarie che gh'hann di bande de circa 10 meter de ampiezza. I bande del castell inn inscambi longhe 75 meter. De denter la cort a l'è portegada a arch a tut sest con bugnad, indova che un temp se trovaven di abitazzion, di stalle e di deposed del fen per i animai del compless.
Period pitoregh
L'intregh castell de Meregnan, el presenta una serie de period pitoregh del cinch-cent, la pupart de man descognossuda, cont el fin de celebrà la familia di Medegh de Marignan che eren i fondator e a longh proprietari e in particolar la figura del Gian Giacom Medegh, condoter e comandant militar in tra i pussee valoros del so secol. I decorazzion, che quaten per intregh i sale al prim pian del castell, a inn una testimonianza di deverse scoeule artisteghe che lavoraven in Lombardia in del secol XVI, in de l'ambet de quella correnta che la vegniva ciamada manierism lombard. Tute i piture a inn a afresch cont una quai refinidura a sech. I agn de bandon de la strutura, però, hann in part rovinad un quaivun de quei chì, in particolar quei in su i pared vers el de foeura de l'edifizzi e in sgeneral in de la part de sota di stanze a causa de l'umidità.
Atri e scalon de acess al pian nobel
L'atri del castell a l'è dipungiud cont una serie de motiv de fior, inscambi in sul scalon a l'è dipingiud a afresch in su la voeulta el mito del Fetont che 'l mena el carr del sol, compagnad del stema del Giangiacom Medegh. In su i pared, inquadrad de una finta balaoeustra, troeuven spazzi una serie de paesagg.
Sora i afresch la se troeuva inscambi la soeumeanza de un brigantin partegnud al Giangiacom e fiancad dl mot "Salva nos vigilantes" ("Salva num vigilant"). De là de quest chì el se troeuva un afresch che 'l refigura la glorifegazzion del valor cont el mot "Non frangitur pondere virtus" ("El pes el s'cepa minga la virtù").
Sala del camin de Siena
La sala la se presenta cont un monumental camin de preja del cinch-cent, inquadrad in d'una cornis decorativa con telamon in volt-riliev, coma anca in de la medema tecnega inn piturad i episodi che revarden la guerra de Siena, che, vorsuda del Carl V che el se met a giudes in tra i divers partid che se faseven guerra in cita, cont ocupazzion, la permet al Giangiacom Medegh de havé vuna di vitorie pussee grand de la so carrera militara.
Sala de l'Imperator
Quella gran sala chì (20 x 7,30 meter) la vegn dedegada di Medegh per intregh a la figura di imperator del Sacher Roman Imper, e in particolar del Carl V che l'è in particolar vesin a la figura del Giangiacom Medegh de Marignan. Al center de la pared pussee longa el se troeuva un camin in preja arenaria de dimension grand fess cont una capa tegnuda de do cariatid.
I pared presenten di afresch spartid in do fasce: quella de sora la gh'ha una refigurazzion de una serie de vedude de cità todesche mes'ciade con figure femenine de allegoria, inscambi la banda de sota a l'è decorada con motiv architetonegh. In de la fascia de sora, a partì de la porta d'ingress, la se incontra la cità de Basilea, in tra l'allegoria de la Medesina (representada de una dona che la se cava via una spina del pè), e la Carità (una dona che la da el lacc a un s'cet).
La vegn poeu l'allegoria de la Musega (una dona che la sona un'arpa) e un'oltra figura de malfà letura a causa di dagn subid in di secol: tute e do fianchen la veduda de la cità de Spira con la carateristega catedrala, seguida poeu de la refigurazzion allegorega de la Prudenza (cont el spegg, un compass e un liber). A drizza del camin vann inanz i representazzion con la refigurazzion de l'allegoria de la Fortezza (una dona fiancada de una colona) e la veduda de la cità de Worms, cognossuda per i tante assemblee storeghe de carater religios e politegh che gh'inn stade. Vegnen poeu i allegorie de la Fed (una dona che la tegn una cros, un ostensori, un pann bianch e cont un liber ai pè) e de la Giustizzia (una dona che la tegn una spada e una balanza). Aproeuv la se troeuva la refigurazzion de la cità de Colonia indova che la se poeul recognosser subet la soeumeanza de la catedrala citadina che, tacada in del 1248, a metà cinch-cent a l'era gnancamò finida (la vegnarà completada domà in del vot-cent). Se recognossen poeu i allegorie de la Temperanza (una dona che la versa de l'aqua de una baslota a l'oltra) e de la Pas (una dona che la tegn un vas de forma de corna con frut e fior). La refigurazzion che la vegn a l'è quella de la cità de Erfurt, con poeu la virtù de la Speranza (una dona che la medita de denanz a un vas) e donca la veduda de la cità de Fulda. La gh'è poeu la refigurazzion allegorega de la Gramatega (una dona che la tegn per man du s'cetin) fiancada a la citàde Franchfort in su l'Oder indova che la de trovava una dogana istituda del Carl V coma cità de confin. La vegn poeu l'allegoria de la Cascia (refigurada in de la persona de Diana casciadora con arch e flizze).
L'anonim pitor che el fa quei afresch chì el dovra per cert una serie de xilografie di varie cità todesche derivade de l'oeuvra del Sebastian Munster, geograf e cosmograf de l'epoca che propi in del 1544 l'haveva dad ai stampe la so Cosmographia Universalis che la s'era spantegada fess anca in Italia.
Man de tegnì
La man de tegnì a l'è el lat de tegnì in su la strada per i mezz de strapòrt, scernuu de Stat a Stat e doperaa per volzà la sicurezza di strad per evità di sconter frontai.
Al dì d'incoeu la pupart di Stat la guida a drizza, scerna minoritaria finna al 1800. Tipicament i Stat ch'eren soggett a la colonizzazion inglesa guiden a manzina.
Stazion de Meta
La Stazion de Meta a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Fumm
El fummm l'è ona despersion coloidal de partesei soled (cont on diameter de circa 1 µm) in d'on gas. El pò vess generaa in de la liberazion de prodott gassos in di reazion chimegh (per esempi dopo 'na combustion).
Francofonte
Francofonte (en Sicilià: Francufonti) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Siracusa, Sicilia (Itàlia). El se tróa a 170 km sudest de Palermo e a 40 km a nordovest de Siracusa. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 12.684 abitàncc e 'na superfìcie de 74,0 km².
Francofonte el cunfìna coi cümü de: Buccheri, Carlentini, Lentini, Militello in Val di Catania e Vizzini.
Cudimùt
Cudimùt (Capodimonte) l'è 'na frasiù del cümü de Castinìdol, endèla Pruìncia de Brèsa. El g'ha 'na popolasiù de 759 abitàncc.
Lhánice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Dachsen
a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Andelfingen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.69 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de al se tröva a una altitüden de 400 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Benken, Jestetten (DE-BW), Laufen-Uhwiesen, Rheinau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Dachsen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 876 col nom de Tahsheim.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Strada de segonda class 119
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 25.061 km. La conliga Dobříš e Sedlčany.
La Croix-Valmer
La Croix-Valmer l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Tropez, del circondàre (arrondissement) de Draguignan e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.28 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 369 méter s.l.m.
Lachapelle-Graillouse
Lachapelle-Graillouse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Coucouron, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 868 méter a 'na altèsa màsima de 1233 méter s.l.m.
Sega Game Gear
El Sega Game Gear a l'è staa 'na console portatil sortida in del 1990 e restada in produzion finna al 1997. Derivaa hardware del Sega Master System, a l'era pensada 'me concorrent per el Game Boy, de che l'éra tecnicament superior, per esempi cont in schermo retroinluminaa, ma el gh'ha avuu men success per vari reson, compagn del cost pussee volt, del bass durà di batterij e del bass numer di gioeugh.
Stazzion de Landsberger Allee
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Sega Game Gear
La fonzionava a cartocc e la gh'eva di periferich tant 'me el fir per giugà cont el multiplayer o el TV tuner.
Pinarejo
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Tantalio
250px|right|thumb|Aspèt del tantàlio El tantàlio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ta. El g'ha nömer atòmich 73, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de tantàlio el g'ha 73 prutù. En natüra se 'l tróa sóta fùrma de 'n izòtopo stàbil, el 181Ta, e giü radioatìf, el 180mTa. Chest'öltem el reprezènta en càzo töt particolàr: l'è 'n izòmer nucleàr de l'izòtopo 180Ta, endel qual el se trasfùrma conden tép de smezamènt de alméno 1015 agn, envéce el 180Ta el tép de smezamènt de presapóch òt ùre. El rezültàt l'è che el 180Ta l'è l'ünech izòtopo a éser prezènt en natüra apéna enden stat ecitàt.
El g'ha caraterìstiche che se 'nsomèa a chèle del niobio. 'Ntra le ótre aplicasiù indüstriài, giöna de chèle piö 'mportànte l'è 'ndèla prudusiù de componèncc eletrònich, suradetöt condensadùr.
El sò nòm el l'ha ciapàt de Tantalos, figüra de la mitulugìa gréca. L'è stat scuprìt del chìmich svedés Anders Ekeberg endel 1802, e izolàt endel 1824 de Jöns Berzelius.
Puente la Reina de Jaca
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Val Cannobina
La Val Cannobina (Valle Cannobina in Italian; Cannobinatal o Cannobinertal in Todesch) l'è ona vall piemontesa, che la se troeuva in de la Provincia de Verbania. La toeu sù el sò nomm del paes de Cannoeubi, el pussee gross de la vall. L'è traversada del riaa Cannobin, che 'l nass in sù la Laurasca e 'l finiss dent al Lagh Maggior, dopo 25 km. A nord la confina con la Val Vigezz. Tra i mont pussee important a gh'è 'l Gridon, al confin con la Svizzera.
On temp la vall l'eva cognossuda anca per la soa lavorazion del canov. Compagn del rest de la Provincia de Verbania, anca in de la Val Cannobina se parla on dialett lombard.
I comun de la vall
Se partom del lagh Maggior, el primm paes che troeuvom l'è Cannoeubi. Dopo de quell, se riva al comun de Val Cannobina (on comun dal 2019 da l'union de Cavaj-Spoccia, Cursel-Orass e Falmenta) che 'l gh'ha on bell poo de frazion: Cavaj San Donnin, Gurron, Nivetta, Lunecch, Spoccia, Falmenta e Crealla. Dopo de Falmenta se riva a Gurr, e infina a Cursel e Urass. A la Val Cannobina el ghe toeu part anca el paes de Finer, frazion del comun vigezzin de Malesch.
Nikola Gruevski
El Nikola Gruevski (cirillegh: Никола Груевски; Skopje, 31 d'agost del 1970) a l'è on politegh macedon. In del 2006 a l'è staa eleggiuu primm minister del sò paes. L'è staa confermaa anca in del 2008.
Lóh
Lós (nòm uficiàl: Lozio) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 405 abitàncc, 'na süperfìce de 23 km², per 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Servé, Malégn, Òsem, Scülpér (BG).
L'é sitüat a 975 meter d'altèsa sùra 'l leèl del mar.
Cuurdinade
45.98639°N, 10.26194°W
Aprilia (LT)
Aprilia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Latina. El g'ha presapóch 58.796 2002 abitàncc, 'na superfìce de 177,70 km² e 'na densità de 319 ab/km².
El cunfìna coi cümü de Anzio (RM), Ardea (RM), Ariccia (RM), Cisterna di Latina, Lanuvio (RM), Latina, Nettuno (RM), Velletri (RM).
Tranvia Comm-Cantuu-Asnagh
La  a l'è stada 'na tranvia a scartament metrich longa 16 km.
Verta del 1907 e sarada in del 1934, l'era in Pruvincia de Com.
Stanovice (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Trutnov.
Pereszteg
a l'è un comun del Distret de Sopron, cont una popolazzion de abitant.
Prima Croxada
La Prima Croxada (1096 - 1099) l'è staita una spedizion militara ciamada del Papa Urban II per liberar Jerusalem e i Lœg Sants dei musulman, plu aidar l'imperador bizantin Alessi I Comnen a combater contra i turc seljuqids qe, despò de la bataia de Manzikert, i hiva ciapad tuts i territore asiateg de l'Imper.
Raccord autostradal 9
El Raccord autostradal 9 a l'è 'n raccord autostradal italian sit in Campania e vert del 6 dicember 1977 e gestii de ANAS. Longh 12.745 km, el conliga Benevento e Castello del Lago.
Prima Croxada
Ol discors del Papa a'l Concili de Clermont (ind el qual al saress nassid ol famos Deus vult) l'ha infiamad i anem de la picola nobiltaa, qe l'ha organizad la spedizion. I croxads i s'è trovads tuts insema a Costantinopel (1096), indove i ha jurads de ridar a l'imperador i terre bizantine qe i havress reconquistads; despò i è staits portads de l'oltra banda del Bosfor (1097) e insema a un esercet bizantin i ha reciapad Nicea. Ind la bataia de Dorilee i ha vencids i turc, per po indar inants a travers l'Anatolia, fina a Antioqia.
Qé i croxads deperlor (i forze bizantine i era indaite a Cipro) i ha portad un long assede (1098), ind el qual i ha ris'ciad de vesser sconfids. Vencide i trupe musulmane contra ogne aspetativa, i croxads i ha po conquistad la costa siriana e i ha metid sota assede Jerusalem (1099).
Despò de la borlada de la citaa, l'è stait fondad ol Regn de Jerusalem e elejid sovran Gofred de Buion col titol de Advocatus Sancti Sepulchri. Infina, con la granda vitoria ind la bataia de Ascalon, i conquiste croxade i è staite metide a'l segur.
Distret de Bachmut
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Kronach
Kronach l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kronach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 66.99 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Kronach la se tróa a 'na altèsa de 318 méter sura 'l leèl del mar.
Mooskirchen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Mirueña de los Infanzones
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Lhotice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Made in Japan – Live at Parco Capello
L'album a l'è spartii sù in duu disch, pròppi come l'original di Deep Purple: el primm el se ciama Dovrebbero esserci due accrediti, l'alter inveci Ha provato a guardare sotto "Fabio"?. De l'album a l'è sortii el singol Tapparella (canzon del 1996).
I canzon
In general, i canzon hinn staa ciappaa di trii disch pussee famos del grupp: Elio Samaga Hukapan Kariyana Turu, Italyan, Rum Casusu Çikti e Eat the Phikis, pù tre canzon che vegnen de Esco Dal Mio Corpo E Ho Molta Paura (Ocio Ocio, Né carne né pesce, Abbecedario). A gh'è minga canzon inedit. A l'inizzi de tucc duu i disch gh'è on'introduzion fada de on Misterioso Suonatore d'Armonica a on quaj concert. La maggior part di canzon la gh'ha avuu minga modifich elettrònich in studi. A la fin del segond disch se sent la presentazion che 'l cantant american James Taylor l'ha faa del grupp quand che hann sonaa insema in de la trasmission Night Express de Canale 5 a metà di ann '90.
Saint-Rhémy-en-Bosses
Saint-Rhémy-en-Bosses l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha, 'na superfìce de 65 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avise, Bourg-Saint-Pierre (CH-VS), Courmayeur, Gignod, La Salle, Orsières (CH-VS), Saint-Oyen, Saint-Pierre.
Bagn (Craveggia)
I Bagn (Italian: Bagni di Craveggia e, on temp, Acquacalda) hinn ona frazion del comun ossolan de Craveggia. Se troeuven in de la Vall Onsernon (Canton Tesin), traversaa del riaa Isorna. Confinen cont el paes de Comologn. A podom considerà i Bagn quaicoss compagn de on'enclave, anca se hinn minga destaccaa de l'Italia. De fatt, anca se se troeuven in del territori italian, per rivàggh besogna passà el confin con la Svizzera, e fà tutta la Vall Onsernon fina al paes de Spruga. Sedenò se pò rivàggh anca col passà per i montagn, e col partì a pee de Zen o de Craveggia.
I Bagn ghe pertocchen a l'Italia e minga a la Svizzera perchè i sò praa partegniven ai pastor vigezzitt, che in inverna eren bon de rivàggh a pee per i montagn prima de quell che riessiven a fà i svizzer.
Schiers
Schiers a l'è un cumün svizzer del distret de Prättigau/Davos. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 61.66 km², e al se tröva a una altitüden de 660 meter sura al livel del mar.
Strada de segonda class 120
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 40.491 km. La conliga Libíň e Mladá Vožice.
Schiers
Cumün tacaa
El cumün de Schiers a l'è tacaa ai cumün de Fanas, Furna, Grüsch, Jenaz, Luzein, Sankt Antönien, Seewis im Prättigau, Tschagguns (AT-8), Vandans (AT-8).
Storia
Svariaa retruament testimonien la presensa de l'om giamò in de l'etaa del bronz e del fer. In del 1101 la Gesa de St. Johann (St. Giuan) fada sü in del quint secul la vegn menziunada e menziunaa 'l vegn anch el paes (cunt el nom de Scieres, che 'l ne fa pensà a la parola rumancia "Aschera" (pr: asgera) ciuè ásera in lumbard). In del 1565 el cumün de Schiers el s'è giuntaa a la Refurma Prutestanta. In del medem secul la gent l'è passada del parlà rumanegh al parlà tudesch.
L'andament istoregh de la pupulaziun l'è indicaa in de la tabela chi desuta:
Großrinderfeld
Großrinderfeld l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Main-Tauber. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 56.28 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Prevost
El prevost a l'è el titol che un presbiter el gh'ha se l'è el prelad preminent in d'una Gesa o territori. Despess l'è nomà un titol istoregh, ligad a 'na certa potenza de quella gesa in la storia - l'è inscì soratut per di pariquie de Milan - ma in alter diocesi l'è inveci una sorta de vice del vescov che 'l gh'ha de coordenà i paroquie sota la soa giurisdizzion. In la Gesa Ambrosiana el gh'aveva l'important roeull de capo de la Piev e gh'heven di compit de gestion assee important, ma quand che el Giovanni Colombo l'ha abolid i piev l'è restad domà 'me atribuzzion d'onor.
Großrinderfeld
El cümü de Großrinderfeld el se tróa a 'na altèsa de 311 méter sura 'l leèl del mar.
Prevost
L'è minga de sconfonder cont el decan o con l'arciprevet, anca se 'l capita che i roeull inn in corispondenza.
1833
El 1833 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Florac
Florac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. L'è sotaprefetüra del dipartimènt de la Lozère. L'è capolöch apò a del cantù omònim e del circondàre (arrondissement) omònim.
El cümü de Florac el g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Florac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Prägraten am Großvenediger
Prägraten am Großvenediger l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Lienz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70723.
Gréf
Gréf (Grevo) l'è 'na frasiù del cümü de Sedégol, endèla Pruìncia de Brèsa. El paìs el se tróa endèla Al Camònega, a 510 méter sùra el leèl del mar. A l'è sitüàt a mèza còsta a süd de Sedégol, e denàcc al paìs de Noèle (frasiù de Sèler).
Francesism
Lombard
Anca se on quai termen l'era giamò rivaa in del XVIII secol (soratutt a Milan), on bon numer de paroll frances hinn rivaa in del lombard in del Vottcent, quand che 'l frances l'eva la lengua de la moda e del prestisg internazional. Alter paroll inveci hinn staa portaa di lavorador partii per la Francia, la Svizzera o el Belgi. La pupart di francesism l'è stada traslitterada per andàggh adree a la parnonzia lombarda. Al dì d'incoeu hinn minga inscì doperaa, anca perchè la lengua colta de riferiment per el lombard l'è devegnuda l'italian. In del Canton Tesin l'influenza del frances l'è stada pussee forta anca a nivell popolar, per via de l'ofizialità de quella lengua chì in di istituzion svizzer (e per la migrazion interna).
Piemontes
In del piemontes el frances el gh'ha 'vuu di influss bei fort. I reson gh'hann de vess trovaa in di raport bei strecc (in del ben e in del mal) tra la cort de Savoja e quella francesa. Inoltra, al dì d'incoeu, hinn staa portaa dent al piemontes on mucc de neologism formaa in sul modell frances, anca per ona certa volontà de vorè deslontanass de l'influenza coltural italiana.
Italian
I contatt in tra l'italian e 'l frances hinn semper staa bei fort, a partì del Medioev. Per 'sta reson, la presenza de francesism l'è antiga. Ona prima ondada la troeuvom in tra el IX e 'l XV secol, con termen del lenguagg feudal, ma anca de la litteradura e de l'amor cortes. In del Renassiment la s'è invertida la tendenza, e l'è staa l'italian a portà tanti paroll in del frances. In del Settcent e in del Vottcent, inscambi, l'è anmò el frances a vess ona font de paroll noeuv per l'italian, soratutt in trai iluminista. El fluss de francesism l'è duraa per tutt el Vottcent e la prima metà del Noeuvcent, fin'a quand el fascism l'ha deciduu de fà ona politega de purism lenguistegh. Dopo la II Guerra Mondial i francesism hinn tornaa a cress (per esempi, in del period del Sessantott), anca se al dì d'incoeu el frances l'è pu la lengua pussee prestigiosa, e l'italian el tend a ciappà pussee paroll de l'ingles.
Ingles
Se stima che almeno el 30% di paroll de la lengua inglesa la vegna del frances; on rosc bell important el vegn del frances medieval (o anglonormann), la lengua parlada di re normann de l'Inghilterra. Per i prestit pussee moderni, la situazion l'è on poo compagna de quella di alter lenguagg. In trai paroll de usagg comun che vegnen del frances (o del normann) a troeuvom: I francesismi je troeuvom anca in d'on bon numer de esonem ingles, per esempi Bruges, Turin, Milan, Venice, Rome, Plaisance, Naples, Florence, Seville.
Romanc
El romanc, oltra a on fort influss todesch, l'ha ciappaa anca di paroll del frances (che l'è vuna di lengov ofizziai de la Svizzera):
Romen
El 22% di paroll del lessegh romen hinn de origin francesa, rivaa (insemma a on bell numer de italianism, che hinn el 3,9% del vocabolari romen) soratutt in de la segonda metà del Vottcent, quand che 'l romen l'ha scominciaa a vess ona lengua letteraria e doperada a nivell ofizial. Chichinscì a gh'è on quai esempi de francesism in del romen:
Turch
Quasi el 5% di paroll del turch del dì d'incoeu l'è de origin francesa. I prestit frances reguarden soratutt el lessegh modern e del mond de la città, oltra che on quai nomm de paes forest. I termen frances hinn rivaa in del turch a partì del XIX secol, e s'hinn confermaa anca despoeu la reforma lenguistega di Agn Vint. Compagn de tutt i alter paroll de origin foresta, anca i termen frances hinn staa dattaa a la grafia e a la parnonzia de la lengua turca. Chì de sotta ona lista (minga intrega) de paroll turch de origin francesa:
Russ
L'influenza francesa in sul russ l'ha taccaa a fàss sentì in la metà del Settcent, quand che la Russia l'era dree a "modernizàss" e la ghe vardava a l'Europa 'me on modell coltural e social de imità. La lengua de la coltura, de l'Iluminism e de la diplomazia l'era el frances, e inscì gh'è rivaa ona motta de francesism in de la lengua. Almeno fina a la guerra tra Francia e Russia in del 1812, la class dirigenta russa la cognosseva el frances proppi ben (on esempi se pò trovà in del romanz de Tolstoj Guerra e Pas, indè che on quai protagonista el dopera la version francesa del sò nomm, ma anca indè i primm pagin hinn tucc in frances). Anca per el rest del Vottcent, compagn de quell che l'è sucess per alter lenguagg europei, el frances el gh'ha 'vuu ona certa influenza in sul russ per quell che 'l reguarda el lessegh modern. Con l'espansion prima russa e poeu sovietega, i francesism s'hinn spantegaa anca in di lenguagg de l'imperi (per esempi el kazak). Compagn de quell che 'l suced in alter lenguagg europei, anca in del russ i francesism hinn staa dattaa a la grafia e a la fonetega russa.
Maltes
Anca se 'l numer pussee gross di prestet forest in de la lengua maltesa el riva de l'italian e del sicilian, a gh'è anca on quai prestet frances.
Grech
Anca se la pupart di paroll forest present in del lessegh grech a l'è italian, venet e turch, a gh'è spazzi anca per di prestet frances.
Lengov africann
La Francia e 'l Belgi hinn staa dò di potenz coloniai pussee important del XIX secol, e hann dominaa di tocch bei gross de l'Africa. L'influenza del frances in quei terr là l'è anmò importanta: despess el frances a l'è la lengua ofizial di paes nassuu despoeu la decolonizazion, e la serviss 'me lengua franca. In 'sta manera tanti termen hinn passaa in di lengov locai, soratutt quei che reguarden el lessegh modern (tecnologegh, aministrativ...). Chì de sotta on quai esempi de francesism in vari lengov africann:
Saint-Priest-la-Prugne
Saint-Priest-la-Prugne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Just-en-Chevalet, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 36.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 610 méter a 'na altèsa màsima de 1287 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Priest-la-Prugne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Osli
a l'è un comun del Distret de Kapuvár, cont una popolazzion de abitant.
Pudding
Cont el nomm pudding se ciamen varii tip de specialitaa alimentar di paes de lengua inglesa.
Pudding salaa
On primm tipo de pudding, comun soratutt in di isol britannich e in Australia el consist de ona massa sòlida ottegnuda da la mesturada di varii ingredient, anca salaa o a baa de carna, cont farinna de gran o de alter cereaj. Quest tipo de pudding a l'è simil a ona torta putost che a on pastizz, o adrittura a ona luganega. El pò vess cott al forno putost che buii, e 'l se maja sia comè piatt principal sia comè dolz. I pudding buii de divers tip a eren on past comun sura i nav militar ingles di secol XVIII e XIX. Famos a hinn el pudding negher, a baa de sangu e cereaj, e 'l pudding bianch, a baa de carna varia e cereaj, ma a gh'hinn anca di variant vegetarian. Quest tip de pudding salaa se poden troevuà de spess anca friggiuu, soratutt in Scozia, e indi pussee famos friggitorii de pess e pomm de terra fritt.
Pudding dolz
On segond tipo de pudding, dolz e pussee simil al budin, el consist d'ona mousse de zuccher o alter ingredient dolz cont di agent addensant comè geladinna, oeuv, uga passa, figh secch, armandol e alter ingredient. Se consuma comè deser putost che comè marendina dolza. Quest tipo de pudding dolz a l'è quell pussee spantegaa in di Staa Unii, e a l'è a quest tipo chì che se riferiss la parolla "pudding" doperada in lengov divers da l'ingles.
Stazzion de Storkower Straße
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Lèngua Aka-Kora
right|250px|thumb|Confrónt tra la distribusiù di tribù di andamanés tra ìl prensépe del méla e òt (1800) e ‘l prensépe del [[2004. Gh’è de regordà che
Stazzion de Storkower Straße
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Lèngua Aka-Kora
tra ‘l 1789 e ‘l 1793 i s’è spopolàt i teritòre urignàre di Jarawa che po’ i s’è spostàcc in pòscc bandunàcc da i Grand Andamanés sö la còsta a sira (ovest);
la s’è estìnta la lèngua Jangil dal 1931;
l’ rèsta póch o negót de i lèngue de i dés lèngue di pòpoi Grand Andamanés;
dóma ‘l tòch de la lèngua Sentinelese l’è restàt chèl che l’éra.]]
La lèngua Aka-Kora o adóma Kora o ach Khora l’è öna lèngua setentriunàla di Grand Andamane, ün arcipélach de ìsole ‘ndiane ‘n del gólf del Bengala.
La lèngua Aka-Kora che l’è ‘ndàcia perdìda, dezà che gh’è piö nisü che l’ la parla, de fati l’öltìma persona che l’éra buna de parlàla, Boro, l’è mórta in del Noèmber del 2009. La paròla Aka, al prensépe del nòm de la lèngua, l’è ü prefìs cümü a i nòm di lèngue e l’è dovràt in töte i Grand Andamane.
La lèngua Aka-Kora l’èra öna di 10 lèngue parlade dal pòpol di Grancc Andamanés, pòpol che se pènsa l’abie abitàt chèste ìsole da piö de 65.000 agn; i éra 'n 5.000 quando in del 1858 i è riàcc i Inglés, menimà 'n del 2010 i n’éra restàcc dóma 52.
Ol còdes Iso
Ol còdes Iso de la lèngua Aka-Kora l'è ISO 639-3: ack.
I lèngue di Andamane
Lèngue andamanéze magiùre (10)
del setentriù (4)
del mès de l’arcipélagh (6)
1446
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Carlo Emilio Gadda
El Carlo Emilio Gadda (Milàn, 14 nuembor 1893 – Ruma, 21 mag 1973), l'è stai un scritùr milanés.
Lèngua Aka-Kora
I lèngue di Andamane
Lèngue andamanéze meridiunàle (3)
Carlo Emilio Gadda
Biugrafìa
Prim de tri fradéi, el Carlu Emiliu l'è nassüd el 14 nuembor dal 1893 da Adele Leher, una dona üngherés ind una famiglia d'la media burghesìà de Milàn, cità indùe l'ha stüdiàd fin a la làurea. Inissialmént urientàd vèrs le facultà umanìstiche e la literadüra, dopu la mort dal pador che l'è avegnüda ind el 1909 e che l'ha lassàd la famiglia in miga bune cundissión ecunòmiche, l'è stai cunsiliàd da la mador a iscrivoss a la facultà de Ingegnerìa dal Pulitecnich de Milàn.
Neusäß
Neusäß l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Augùsta. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 25.14 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Neusäß la se tróa a 'na altèsa de 485 méter sura 'l leèl del mar.
Fermi (metropolitana de Turin)
Fermi  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Turin. A l'è el capoligna settentrional.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega
Beaulieu (FR-34)
Beaulieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Castries, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 47 méter a 'na altèsa màsima de 105 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Beaulieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Rosolini
Rosolini (Rusalini) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Siracusa, Sicilia (Itàlia). El se tróa a 200 km a sudest de Palermo e a 40 km a sudòvest de Siracusa. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 20.927 e 'na superfìce de 76,2 km².
Rosolini l'è tacàt ai cümü de: Ispica, Modica, Noto e Ragusa.
Astato
250px|right|thumb|Reprezantasiù schemàtica de 'n àtom de àstato L ' àstato l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol At. El g'ha nömer atòmich 85, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de àstato el g'ha 85 prutù. El fà part de la categurìa dei alògen.
En natüra, sö la Tèra, l'è prezènt apéna come prodót del decadimènt radioatìf de óter elemèncc piö gréf. Töcc i izòtopi del àstato i è radioatìf e chèl che g'ha 'n perìot de smezamènt piö lónch l'è el 210At (8.1 ùre). L'àstato al stat elementàr l'è mai stat vést perchè 'na màsa gràda asé per véser vésta co l'öcc de l'òm la se svapurarès per vìa del riscaldamènt pruducìt de la sò radioatività. Dòpo del francio, l'astato l'è el piö rar elemènt chìmich en natüra. Se fà cönt che en töta la grösta de la Tèra ghe 'n sàpe mìa de piö de 28 gram.
Panzeròtt
El panzeròtt a l'è on prodott gastronomigh di rosticcerii, on serc de pasta repiena, voltaa-giò inscì da deventà ona mezzalunna. A l'è on prodott tipegh di region center-meridionai de l'Italia, ma anca a Milan a l'è cognossuu comè mersì a von di prestinee storegh de la cittaa.