cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sainte-Colombe-de-Peyre
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1018 méter a 'na altèsa màsima de 1258 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sainte-Colombe-de-Peyre l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Giusepp Parin
El Giusepp Parin (italian: Giuseppe Parini; Bosis, 23 de magg del 1729 - Milan, 15 de agost del 1799) l'è staa on poeta e abaa italian. A l'è staa on member de l'Academia di Trasformaa, e vun di pussee important esponent italian del Neoclassicism e de l'Iluminism. Anca se l'è cognossuu soratutt per la soa atività letteraria in italian, el Parin l'ha scrivuu anca quatter poesii in lombard, e per quest l'è consideraa del Carlo Porta vun di cinch omenoni de spallera de la letteradura milanesa.
Saint-Laurent-la-Conche
Saint-Laurent-la-Conche l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Feurs, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
Giusepp Parin
La considerazion de la nobiltà
A differenza di illuminista franzes, Parin l'era a favor de l'esistenza de la nobiltà, ma l'era contrari al sò comportament, parassitari e senza nissuna utilità per la società. In la sò opera Il Giorno el da 'n immagen de la nobiltà gramma, cont ona vita voeuda, inutil e superficial.
Voreva favorì on retorn a la veggia nobiltà: Minga de sangh ma ciappada grazia ai virtù e ai robb faa, e che la fasess di azion bon e util per la società che viveven.
Saint-Laurent-la-Conche
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.51 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 326 méter a 'na altèsa màsima de 366 méter söl leèl del mar.
Giusepp Parin
Parin e 'l Lombard
Anca se principalment cognossuu per la sò letteradura in italian, l'ha faa tant anca per la lengua lombarda.
L'era in d'ona Academia che la voreva favorì la poesija in dialett milanes, e l'era anca content de la soa esistenza e pensava che 'l facc che la fuss doperada del Popol l'era assee per nobilitàlla.
Saint-Laurent-la-Conche
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Laurent-la-Conche l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Giusepp Parin
Produzion in Lombard
Parin l'ha scrivuu di poesij in lombard, la pussee famosa, in mort de Domenegh Balestrer, l'è dedicada propi a l'autor meneghin.
<i> Sta flutta milanesa on gran pezz fa L’era del Magg; e pœù la capitè A duu o trii d’olter, ma de quij che sa Sonà una flutta cont el sò perchè.
Lor pœù morinn, e questa la restè A Meneghin ch’el l’ha savuda fà Rid e fà piang con tanta grazia chè L’è ben difficil de podell rivà.
Anca lu pien de meret e de lod Adess l’è mort; e quell bravo istrument L’è restaa là in cà soa taccaa su a on ciod.
Ragazz del temp d’adess tropp insolent, Lassell stà in dove l’è; no ve fee god, Chè per sonall no basta a boffagh dent! </i>
Marconi (metropolitana de Roma)
Marconi  l'è 'na stazion de la Linia B de la Metropolitana de Roma.
Giusepp Parin
Interprogèt
<i> </i>
Marconi (metropolitana de Roma)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Chyjice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Mawtini
Mawtini a l'è l'inn nazzional doperad in Irak, componud del e col test scrivud del Ibrahim Tuqan.
Rehau
Rehau l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hof. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 80.34 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Còsta Ulpì
Cósta Ulpì (Costa Volpino in Italià) l'é 'n comú de 0 abitàncc (dàto del ) dela Provinsa de Berghém, situat nela bàsa Al Camonega, poch de lóns de la còsta setentriunàla del Lach d'Izé.
L'é situatt a 192 meter d'altèsa sura'l màr, e 'l gh'à 'n area de 18 km².
La densità l'é de 0 ab./km².
Website = http://www.comune.costa-volpino.bg.it/
Grupp 5 de la taula periòdica
I elemeent del grupp 5 de la taula periòdica a inn:
Còsta Ulpì
Andamènt demogràfech
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Còsta Ulpì l'è mustràt in de la tabèla ché sóta:
Grupp 5 de la taula periòdica
Chii elemeent chí g'ann 5 eletrún in del livèll energétich püssee de föra. Ga vöör dí ca ul dübni a l'è un elemeent sintétich, c'al g'è no in natüra.
Lamon
Lamon (en vèneto: Lamon) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 3.411 abitàncc, 'na superfìce de 54 km² e 'na densità de 63 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arsiè, Canal San Bovo (TN), Castello Tesino (TN), Cinte Tesino (TN), Fonzaso, Sovramonte.
Protettoraa
El protettoraa a l'è 'n territori dependent che l'è proteggiuu de 'n Stat pussee potent, che però el ghe lassa 'n autonomia interna, e donca a l'è mìnga 'na colonia, che in cambi de avègh la suzeranità in sul territori el reppresenta a l'ester e 'l protegg a nivell militar.
Autostrada A23 (Italia)
L'Autostrada A23  a l'è 'n autostrada italiana che l'è in Friul-Venezia Giulia e verta del 1966 e gestida de Autovie Venete e Autostrade per l'Italia. Longa 120 km, la conliga Palmanova e Tarvisio.
Hofstetten (ZH)
Hofstetten a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.85 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Hofstetten bei Elgg al se tröva a una altitüden de 644 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aadorf (TG), Bichelsee-Balterswil (TG), Elgg, Elsau, Schlatt, Turbenthal. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Hofstetten l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 914 col nom de Pipineshovestetin. Enfina al 2003 l'eva ciamaa ufizialment col nom de Hofstetten bei Elgg.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Pess e pomm de terra fritt
Pess e pòmm de terra fritt (fish and chips in ingles) a l'è on tipo de mangià che 'l vegn origenariament del Regn Unii. A l'è on tipo de "mangià rapid" popolar in ona quaj part del mond. Comè el nom el dis, a l'è faa de pomm de terra fritt e on filett de pess friggiuu. Negozzi e restorant che venden el fish and chips a hinn fazil da troeuvà in Inghilterra e Galles, perchè a hinn comun da troeuvà in di cittaa brittanigh. El primm negozzi de pess e pòmm de terra fritt a l'è staa fondaa inde l'East End de Londra a la fin del secol desnoeuv, e donca a l'è minga on piatt inscì antigh comè se diss.
El pess
De solet, el merluzz, l'asinell putost che la (rarament) soglia a hinn doperaa per fà el pess e pòmm de terra fritt: de quest chì, el merluzz a l'è de bon el pussee pòpolar. Anca alter pess a carna bianca poden vess doperà, comè per esempi el merlan putòst che la platessa. In tant post a serven pess e pòmm de terra fritt cont pussee d'on tipo de pess, e in alter i client a poden toeù-foeura el tipo che voeuren. El pess a l'è semper ingolfaa-dent la pastella, che l'è on mes'ciozz sliquid doperaa per rend croccanta e dorada la fritura.
Tipigament, pess e pòmm de terra fritt a hinn majaa cont tant saa e asee, in Inghilterra.
I pòmm de terra fritt
I pòmm de terra fritt a hinn faa de pòmm de terra afettaa e hinn, de solet, tajaa-giò pussee grand di pòmm de terra fritt normaj. Franch anca i pòmm de terra a hinn friggiuu.
Alter contorn
De spess, a gh'hinn alter contorn che a hinn servii cont pess e pòmm de terra: intra quest contorn chì a gh'hinn ona salza de pisej moj ciamada mushy peas, i scigoll, i cucumeritt, i faseou al forno e i saveloy (che a l'è ona luganega longa). Ona quaj voeulta, se pò ced de avè di scrapings, che a hinn di tocchett croccant de pastella ch'hinn vegnuu-via dal pess inquand el vegneva friggiuu. Inde l'Inghilterra settentrionala la gh'è anca la varietaa chips and gravy, che 'l gh'ha on intigol (gravy in ingles) sora di pòmm de terra fritt. A l'è men comun in del rest del paes, indue, invece, ona quaj voeulta, se pò anca trovà ona salza de curry.
Tremezzina
Tremezzina (parnonzia local: [treme'dzina]; italian: Tremezzina) l'è on comun de la Provincia de Comm. Ghe viven 5.060 personn. El paes el se troeuva in su la riva del Lagh de Comm, pu o manch in del pont indè che se spartissen i duu brocch del lagh. A l'è stada formada per la prima voeulta in del 1928, con l'union di comun de Tremezz, Lenn e Mezzegra. L'union l'è terminada in del 1947, ma l'è stada recostituida de noeuv in del 2014. In quella ocasion chì, gh'è staa giontaa anca el vegg comun de Ossusc. In de la Tremezzina gh'è on gran numer de hotel de lusso, vill de sciori e parch. In de la frazion de Ossusc a gh'è on Sacher Mont, menter in del paes de Giulin hann coppaa el Benito Mussolini.
Intres
Intres l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Martin-de-Valamas, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.05 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 649 méter a 'na altèsa màsima de 1093 méter s.l.m.
Lüen
Lüen a l'è un cumün svizzer del distret de Plessur. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 3.46 km², e al se tröva a una altitüden de 990 meter sura al livel del mar.
Storia
In prenzipi 'l lögh l'eva pupulaa de gent rumancia. El paes l'è 'gnüü menziunaa la prima völta cunt el nom Leune (i redis de chel nom chi i cugnuss nissün) in del 1084, quand che quij de Lüen gh'han regalaa al vescuf de Cuira la nöa gesa fada sü in paes. Ai temp di tre ligh, già che 'l sit l'eva arent a Schanfigg de föra, Lüen el pertucava a la liga di des cumün. In del 1530 Lüen el s'è tacaa a la Refurma Prutestanta. A la fin del 16° secul la gent de Lüen l'ha bandunaa 'l so idioma rumanegh e l'ha tacaa sü a parlà numà tudesch.
L'andament istoregh de la pupulaziun l'è indicaa in de la tabela chi desuta:
Atraziun
In del paes se veden anca cà faa sü, almanch in part, in legn, che ne fan pensà ai cà tipegh de la tradiziun germanega, ciuè i Blockhäuser, traa chi, in di chi band chi, di popuj walser, anca se in del prenzipi 'l sit l'eva pupulaa de gent rumanegh e minga germanegh. Chela mestüra architetonega chi la po vess ciapada cum' un testimun d'una tarda migraziun walser e del cunseguent messedass di do cultür (quela rumanega e quela germanega).
Navatalgordo
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Strada de prima class 60
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 36.2 km. La conliga Jeseník.
Kindberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Pozďatín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Gesa del Paradis
La Gesa del Paradis (italian: Chiesa di Santa Maria al Paradiso) a l'è ona gesa catolega de Milan. La se troeuva in del center storegh in sul Cors de Porta Vigentina.
Pessan
Pessan (Pessano) l'è ona frazion del comun milanes de Pessan con Bornagh, situaa a nord-est del capploeugh. Fina al 1870 l'era on comun autonom, che al temp di piev milanes el faseva part de la Piev de Gorgonzoeula.
Stazion de Villa delle Ginestre
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Macchiagodena
Macchiagodena l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 1.961 abitàncc, 'na superfìce de 34 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bojano (CB), Cantalupo nel Sannio, Carpinone, Frosolone, San Massimo (CB), Sant'Elena Sannita, Santa Maria del Molise.
Trigonostemon
Trigonostemon Blume l'è 'n zèner de piànte che fà part de la famìa de le Euphorbiaceae e l'ünech mèmber de la stirpa de le Trigonostemoneae. El töl dét 'ntra 50 e 60 spéci difundìde 'ntra desde l'India a l'Australia.
Pinin Pinell
El Pinin Pinel, a l'anagrafa taliana Giuseppe Pinelli, (Nassüü a Milan 'l 21 de Utuber del 1928 e decedüü semper a Milan 'l 15 de Dezember del 1969) a l'è staa un feruvee e un anarchegh milanes e vün di fundadur del Punt de la Ghisulfa. In di agn de la Resistenza, già che l'eva 'ncamò dumà un fiö, l'ha faa la spöla in di Brigad Partisan Bruzzi Malatesta.
I prim Agn de Vida
El Pinel l'eva nassüü in d'una fameja de uperari a Porta Cica, a Milan. De giuen l'eva faa de mestee un puu tüsscoss, fin quand che, in del 1954, l'ha truaa laur in de la feruvia. Anca se puaret, l'ha semper truaa temp de legg liber e fass una cultüra pulitega. Giamò in del 1944 el tö part a una assuciassiun anarchega reünida inturna al giurnal setemanal ciamaa Il Libertario In del 1955 la'ha tolt in miee la Licia Rognini, una tusa cugnussüda a un curs seral de Esperanto.
Dürant i agn '60 l'ha segütaa a fà pulitega e in del 1965 l'ha daa 'na man a fà sü 'l circul anarchegh "Sacco e Vanzetti". In del '68, l'è staa pö vün di fundadur del Punt de la Ghisulfa.
La Mort
Ij infermee riven asquas sübet ma per el Pinel el gh'è propi negot de fà: el tran si in vita ancamò cunt un tüb per l'aira, ma l'è dumà un vegetal, sensa un quaj respuns cerebrategh, e insci i dutur 'l lassen murì
La matina despö de la sua mort, vegnen föra i giurnaj che disen che 'l Pinel el s'è "süicidaa". La sua mort l'è stada sübet cuntestada de la gent, suratüt di antifascista Milanes, che s'hin dumandaa cuma l'è che lè vün el fa cünt de sbàtes giò de la fenestra sensa che nissün, in d'una cambara impinida de pulòt, el ferma.
Pö, 'l fat che, in del burlà sgiò, 'l vaga a sbat in sül curnisun el fa 'gnì di gran dübi in sü la storia cüntada sü del Cumisari Luigi Calabresi e di so agent: vün che 'l sbat in sül curnisun l'è vün che l'è staa sbatüü sgiò quand che l'era giamò sensa sens: vün che 'l solta sgiò deperlü 'l va minga a sbat in sü la curnis del mür perchè in del soltà sgiò vün el se da un puu de slansc.
Indio
L ' indio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol In. El g'ha nömer atòmich 49, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de indio el g'ha 49 prutù. En natüra se tróa apéna en izòtopo stàbil: 113In ma el reprezènta apéna el 4,3% del totàl del indio che se tróa, difàti el 95,7% se 'l tróa sota fùrma de 115In che formalmènt l'è mìa stàbil, ma 'l g'ha 'n perìot de decadènsa de 4.41×1014 agn, dóca quàter ùrdegn de grandèsa piö lónch de l'età stimàda de l'ünivers, e per chèsta rizù se pöl cunsiderà stàbil pò a chèl.
El sò nòm el l'ha ciapàt del fat che 'l prezènta 'na lìnea blö (ìndaco) endèl sò spétro de emisiù. L'è stat scuprìt dei chìmich todèsch Ferdinand Reich e Hieronymous Theodor Richter endel 1863.
L'è 'n metàl mulzì fés, de culùr biànch arzentàt sterlüzènt e löster.
Autostrada H30 (Ucraina)
L' a l'è 'n autostrada nazzional de l'Ucraina, longa km.
Livree italian
El livree italian l'è 'n can tipegh italian de corsa. L'è volt da 32 a 38 cm e 'l sò pes ideal l'è da 3 a 5 kg.
Villanueva de Guadamejud
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Laperdiguera
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Australia Meridional
miniatura|L'Australia Meridional in Australia. L'Australia Meridional (South Australia in ingles) a l'è un Stat federad de l'Australia con capitala Adelaide. A l'è el segond stat manch popolos con circa 1.8 milion de persone e el quart per estension in tra i stat e i territori de l'Australia, con 984.377 km². Pussee del 77 percent de la popolazzion del Stat la viv in de la capitala, Adelaide, o arent. I olter center a inn assee piscinin: Mount Gambier, el segond center pussee grand, el gh'ha una popolazzion de 28.684 persone.
Storia
I aborigen hann abitad l'Australia Meridional per miara de agn, cont un'atività an'mò visibel, de in fina a circa 20.000 agn indree. L'Isola di Cangur inscambi l'era inabitada. Segond i recerche, i aborigen a inn rivad a la Penisola Eyre 49,000-45,000 agn indree sia de l'est sia de l'ovest.
I prim europee a vedé per la prima voeulta la costa de l'Australia Meridional a inn stad i olandes sora la nav Gulden Zeepaert, cont el capitan François Thijssen, in del 1627. El Thijssen el ciama tut el territori a est del Leeuwin "Nuyts Land", dop de havé havud a bord 'me passeger el Pieter Nuyts, vun di Consijer de l'India. La costa la vegn mapada del Matthew Flinders e del Nicolas Baudin.
Geografia fisega
L'Australia Meridional la confina con tucc i olter stat del mainland, insema al Territori del Nord: a ovest cont l'Australia Ocidental, a nord cont el Territori del Nord, a nord-est cont el Queensland, a est cont el Noeuv Galles del Sud, a sud-est cont el Victoria, e a sud cont l'Ocean Indian in su la Granda Zoca Australiana. El territori a l'è in prevalenza succ, soratut de denter, indova che troeuvom i desert de sabia e preja, i lagh salad. La zona de desert la se spantega anca vers sud-ovest, in fina a la pianura de Nullarbor Plain, che l'è in tra el Grand Desert Victoria e l'Ocean Indian. A sud-est a troeuvom inscambi i uneghe aree de mont e bosch del Stat, cont i mont Flanders, che se slonghen per 500 km in direzzion nord-sud in fina a rivà in del pont pussee a sud a circa 200 km de Adelaide.
Lofsöngur
Lofsöngur a l'è l'inn nazzional doperad in Islanda, componud del Sveinbjörn Sveinbjörnson e col test scrivud del Matthías Jochumsson.
Szakony
a l'è un comun del Distret de Sopron, cont una popolazzion de abitant.
Aruna
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Angera (VA), Cümiaagh, Drumlét, Invó, Meina, Ulesc Castel, Parscé.
Gerlingen
Gerlingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ludwigsburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 17.54 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Aruna
L'è vün di center püssee grand de la pruvincia e di püssee antigh de tüta la regiun (l'è stada fundada di Ligür). Al dì d'incö, grazie a la sua pusiziun lungh la via tra 'l Sempiun e Milan, l'è un paes impurtant e svilüpaa, e anca un rinumaa center türistigh.
Gerlingen
Gerlingen la se tróa a 'na altèsa de 336 méter sura 'l leèl del mar.
Aruna
Cumün gemelaa
L'è gemelaa cun trii paes eurupei:
Ramacca
Ramacca l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania, endèla regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 35 km a sudòvest de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 10.630 abitàncc e 'na superfìce de 305,8 km².
Aruna
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Aruna l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Ramacca
Ramacca l'è tacàt ai cümü de: Agira, Aidone, Assoro, Belpasso, Castel di Judica, Lentini, Mineo, Palagonia, Paternò e Raddusa.
Giurnalista
Un giurnalista a l'è vün che'l scriv articul, repurtage, edituriaj, nutizi,... per mezz de cumünicaziun 'me i giurnai, agenzij de stampa, radio, internet e televisiun.
Cabasse
Cabasse l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Besse-sur-Issole, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 45.49 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 162 méter a 'na altèsa màsima de 404 méter s.l.m.
Cunsunanta africada
Int la funetica de l'articulazion, 'na cunsonanta africaa (o semplicement africaa) l'è 'na cunsunanta articulaa in dü fas: vöna plusiva e vöna fricativa.
Marco Melandri
Marco Melandri (Ravena, Italia, 7 Agust 1982) l'è un pilòta motociclistich italian, campiun dal mund in da la Class 250 in dal 2002 cun l'Aprilia.
Grandvillard
Grandvillard a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 24.22 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Amandola
Amandola (La Mannola 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 3.965 abitàncc, 'na superfìce de 69 km² e 'na densità de 57 ab./km². El cunfìna coi cümü de Comunanza (AP), Gualdo (MC), Monte San Martino (MC), Montefalcone Appennino, Montefortino, Penna San Giovanni (MC), Sarnano (MC), Smerillo.
Grupp 6 de la taula periòdica
I elemeent del grupp 6 de la taula periòdica a inn:
Ul seabòrghi a l'è un elemeent sintétich; i ólter trí a inn metàj. Grupp 6 a l'è ul nòmm racumandaa da la IUPAC; in de la vègia manéra de spartí la taula periòdica, al sa ciamava grupp VIA (Europa) upüür grupp VIB (S.U.A.).
Popůvky (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Kirchbach-Zerlach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Längenfeld
Längenfeld l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Imst e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70208.
Stazion de Capranica-Sutri
La Stazion de Capranica-Sutri a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia. L'è foeura de la tariffa urbana romana.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Bissingen (DE-BY)
Bissingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Dillingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 64.22 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bissingen el se tróa a 'na altèsa de 454 méter sura 'l leèl del mar.
Mick Schumacher
El Mick Schumacher (Vufflens-le-Château, 22 de marz 1999) a l'è un pilota d'auto todesch e svizzer, fioeul del gran campion Michael Schumacher. Member del 2019 de la Ferrari Driver Academy, in del 2018 l'ha vensgiud la Formula 3 europea e in del 2020 la Formula 2 con la Prema Powerteam, cont el che l'è stad del 2019 al 2020. In del 2021 el riva in Formula 1 con la Haas F1 Team, e l'è anca terz pilota per la Ferrari.
Lentiai
Lentiai (en vèneto: Lentiei) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 2.958 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cesiomaggiore, Feltre, Mel, Santa Giustina, Valdobbiadene (TV), Vas.
Macchia d'Isernia
Macchia d'Isernia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 906 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colli a Volturno, Fornelli, Isernia, Monteroduni, Sant'Agapito.
Peschera (MI)
Peschera (nom ofizial in italian: Peschiera Borromeo, ciamada anca Peschera Borromee per analogia) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant. Peschera la se troeuva al confin oriental de Milan. Peschiera la gh'ha vari frazion: Bellaria, Bellingera, Bettola, Canz, Linaa, Mezzaa, Mirazzan, San Boeuv e Zel Foramagn.
El territòri
El sò territòri, anca se l'entra in bòna part drent al Parch Agricol Sud Milan, de on quaj desenni el gh'ha pu ona vocazion agricola. De fatt ghe s'è sviluppaa on center residenzial important e cont ona connotazion produttiva fòrta.
Del pont de vista ambiental l'è important assee 'l Parch Natural del Carengion, in origin reserva de cascia di cont Borromee e adess òasi WWF.
La frazion de Linaa la da 'l nòmm a l'aeropòrt de Milan-Linaa, che 'l se troeuva sparsa longh in di territòri comunai de Peschera, Segraa e Milan.
Semper a Peschera se troeuva anca l'Idroscalo, che l'ha ajuttaa el comun a conservà, almanch a differenza de alter paes de l'hinterland milanes, ona quaj area verd.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Peschera l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Stòria
Duranta el Medioev la zòna de Peschera l'era important per el commerz de la saa che la vegniva su del Lamber e de lì l'andava a Milan.
Se sa minga tant de la nassida de Peschiera, ma on temp l'era ricca de canai e laghett: de chì el sò nòmm. In sul sò territòri eren present vari cassinn, compagn de Mirazzan, Biassan, Longhignara, Bettola e San Bòvi.
La frazion pussee antiga l'è quella de Mirazzan, indove 'l se troeuva el Castell Borromee, prima monastee e poeu residenza estiva di cont Borromee.
Quand che 'l territòri milanes l'era dividuu in tanti piev, Peschiera l'appartegniva a la Piev de Mezzaa. Ironicament, con l'età napoleòniga l'è stada pròppi Mezzaa a vess taccada a Peschiera, insemma ai comun de Cassignaniga, Foramagn, Pantigliaa e Zel. Tucc quij center hann trovaa l'autonomia con la nassida del Regn Lombard-Venet.
In del 1933 gh'è stada l'union tra 'l comun e quell de Linaa (cont i frazion de Mezzaa e Zelforamagn).
Dòpo la Segonda Guerra Mondial, Peschiera (che del 1863 la se ciamava offizialment anca Borromeee) la s'è sviluppada fina a diventà quella che l'è al dì d'incoeu. In del 1988 l'ha ricevuu el titol de città.
Choteč (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Forever Marshall Islands
Forever Marshall Islands a l'è l'inn nazzional doperad in Isol Marshall, componud del Amata Kabua e col test scrivud del Amata Kabua.
Partit Demòcrata Europeu Català
El Partit Demòcrata Europeu Català (PDeCAT), popolarment Partit Demòcrata, l'è on partii politegh repunlegan e independentista catalan creaa el 10 de luj de 2016 a Barcelona. L'è 'l successor de l'antiga Convergència Democràtica de Catalunya e se definis comé «democrategh, catalanista, independentista, europeista e umanista».
L'è staa in di list de Junts pel Sì e Junts per Catalunya e 'l president l'è l'Artur Mas.
Pizz de Clar
- Proverbi de Bellinzona
"Quand che 'l Poncion de Cree o gh'ha sù el cappell, o ch'a pioeuv o ch'a fa bell"
- Proverbi de Pronz
"Quand che 'l Scimon de Cree o fa sù el cappell, pontee vì la falsc e cattee scià 'l restell"
- Proverbi de Molen
El Pizz de Clar o Visagn (parnonziaa [vi'zɛɲ] in del dialett de Crescian; Poncion de Cree [pu'ntʃoŋ da krɛː] in del dialett de Pronz; Scimon de Cree [ʃi'moŋ da krɛː] in del dialett de Molen ; Pizzo di Claro o Visagno in Italian) l'è on mont (di Alp) del Canton Tesin, che l'è alt 2.727 meter. El ciappa el sò nomm del paes de Clar (o Cree), che l'è 'l paes che 'l se troeuva ai soeu pee. L'è l'ultem mont a mezzdì de la cadena di Mont de l'Adula. El Pizz de Clar el spartiss la Val Riviera de la Calanca. Sott al pizz se troeuva el laghett de Canee. El gh'ha dò scimm che hinn quasi istess: quella pussee a nord l'è pù alta de domà sett meter. La scima meridional la varda la Riviera, quella de nord inveci la varda la val de Crescian. I scimm hinn legaa de ona costa de 150 meter, e inscì la ven foeura ona forma a trapezzi che la se ved anca fin sù in Leventina.
Schauenstein
Schauenstein l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hof. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 26.66 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Schauenstein la se tróa a 'na altèsa de 606 méter sura 'l leèl del mar.
Villanueva de la Jara
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Extra 300
right|250px|thumb|Ün Extra 300 del team acrobàtech "Red Bull"
Töcc i tipi de Extra
Gh’è piö tipi de Extra, de fati gh’è:
Simuladùr de gul
L’Extra 300 l’è ü di aèrei che s’ pöl dovrà col simuladùr de gul Flight Simulator.
Stazzion de Berlin Central
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni a longa percorrenza per tuta la Germania e anca per l'Europa, di treni regionai e di treni de la S-Bahn de Berlin.
Interscambi
Hauptbahnhof Fermada del tram Fermada del bus
Sopronnémeti
a l'è un comun del Distret de Csorna, cont una popolazzion de abitant.
Bosch
El bosch el pœu vesser un gran bell toch de tera quatad cont piante de scima, o anch de piante piscinine, piante con tant broch; arbusel, brus'cion o busca.
Yuki Tsunoda
El Yuki Tsunoda (Sagamihara, 11 de masg 2000) a l'è un pilota d'auto giapones, che 'l corr in Formula 1 con la Scuderia AlphaTauri. El so resultad pussee bon l'è stad quell de quatordes.
Bosch
Definizzion
El bosch, per vesser considerad inscì, el gh'ha d'avégh n'estension minima de 2.000 meter quader, cont albor volt almanch 5 meter e largh 20.
Stazion de Milan Affer (1879)
La stazion de Milan Affer a l'è stada 'na stazion ferroviaria in su la ferrovia Milan-Ass che l'ha servii el rion omonem, in pee del 1879 al 2011.
Storia
L'è stada verta in del 1879 'me fermada per servì Affer, comun autonom finna al 1923. El 1 de luj 1928 la deventa stazion, degià che in del fevree l'era staa inauguraa el segond binari in tra la Bovisa e Vared.
In del 2009, per permett el lavorà per la noeuva stazion, l'è declassada a fermada e l'è sarada el 26 de maez 2011, dì che l'è verta la noeuva stazion insemma a l'omonema stazion de interscambi de la linia 3 de la metropolitana de Milan.
Struttur e impiant
El piazzal el gh'aveva de trii binari cont ona banchina lateral e voeuna banchina a isola: el binari 1 l'è staa tajaa a Nord per permett domà el transit di mezz de servizzi de la rimessa.
Al dì d'incoeu el vegg passagg a nivell l'è staa sostituii de 'na passerella ciclopedonal pocch pussee a Nord, el perimeter de l'area ferroviaria l'è staa quattaa cont di pannej per sbassà el son e i marciapee di banchitt hinn staa desmontaa, menter el fabregaa viaggiator l'è staa conservaa 'me sed di City Angels.
Charantonnay
Charantonnay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Heyrieux, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 337 méter a 'na altèsa màsima de 472 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Charantonnay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Chomutice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Zirconio
250px|right|thumb|Aspèt del zircònio El zircònio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Zr. El g'ha nömer atòmich 40, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de zircònio el g'ha 40 prutù. El sò nòm el l'ha ciapàt de la paròla àraba zarkûn, che la vé del persià zargûn, che völ dì "che se 'nsömèa a l'ór").
L'è 'n metàl de tranzisiù biànch-gris, löster e 'n gran tant rezistènte a la curuziù. El zirconio l'è piö lizimbrì de l'aciàio e 'l g'ha 'na dürèsa comparàbil a chèla del ram. L'è stat scuprìt endel 1789 del Martin Heinrich Klaproth e izulàt endel 1824 del Jöns Jacob Berzelius.
Las Peñas de Riglos
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Via dei Monaci
La Stazion de Via dei Monaci a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Saint-Laurent-Rochefort
Saint-Laurent-Rochefort l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Boën, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 420 méter a 'na altèsa màsima de 895 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Laurent-Rochefort l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Alt Empordà
''
L' Alt Empordà a l'è öna di dò comarche naside da la divisiù de l'Empordà quan che l'è stacia facia la divisiú comarcala del 1936.
La cunfina col Vallespir e col Rosselló che i è a nòrd, a èst la gh'à ol mar Mediteràneo, zó al süd gh'è ol Baix Empordà, ol Gironès e ol Pla de l'Estany e al'òest la gh'à 'n banda la Garrotxa.
Pornografia
La pornografia l'è la reppresentazion esplicita di soggett e situazion erotegh tipicament scandalos per mezz de dipint, film, foto e alter form.
EUR Fermi (metropolitana de Roma)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Strada de prima class 61
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 12.934 km. La conliga Makotřasy.
EUR Fermi (metropolitana de Roma)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria Parchegg de scambi
Kirchberg an der Raab
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Autostrada A24 (Italia)
L'Autostrada A24  a l'è 'n autostrada italiana che l'è in Lazzi e Abruzzo e verta del e gestida de Strada dei Parchi. Longa 166 km, la conliga Roma, L'Aquila e Teramo.
Issamoulenc
Issamoulenc l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Pierreville, del circondàre (arrondissement) de Privas e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.66 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 394 méter a 'na altèsa màsima de 1240 méter s.l.m.
Police (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Navarredondilla
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Arboras
Arboras l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gignac, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
Sainte-Croix-Vallée-Française
Sainte-Croix-Vallée-Française l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Barre-des-Cévennes, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
Arboras
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Sainte-Croix-Vallée-Française
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Radio Studio 54 Network
thumb|260px|El sìmbul üficiàl d'la Radio Studio 54 Network Right|thumb|260px|Le Studio 54 Angels. Radio Studio 54 Network l'è 'na radio privada itagliana de Locri.
Sainte-Croix-Vallée-Française
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 320 méter a 'na altèsa màsima de 924 méter söl leèl del mar.
Großbottwar
Großbottwar l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ludwigsburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 25.51 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Radio Studio 54 Network
"El bel de la müsica l'è che quand che la te pica, la te dör minga"
Großbottwar
Großbottwar la se tróa a 'na altèsa de 215 méter sura 'l leèl del mar.
Sainte-Croix-Vallée-Française
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sainte-Croix-Vallée-Française l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Radio Studio 54 Network
- Bob Marley, slogan di Studio 54 Network
Arboras
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 137 méter a 'na altèsa màsima de 702 méter söl leèl del mar.
Radio Studio 54 Network
Storia
L'è staa fundaa el 6 de giügn del 1985 da Pèder Parretta e Cècu Massara insèma a àlter dü amìs a Locri. Studio 54 Network la g'ha sèd a Locri, nevisìn a la SS 111.
Iridio
250px|right|thumb|Aspèt de l'iridio L ' irìdio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ir. El g'ha nömer atòmich 77, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de irìdio el g'ha 77 prutù. En natüra se 'l tróa sota fùrma de du izòtopi 191Ir (37.3%) e 193Ir (62,7%).
Arboras
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Arboras l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Radio Studio 54 Network
Storia
L'è nasüda quasi per càs, e vèrs i 'ann '90 l'è cresüda prufesiunalmènt. Dal 1990 l'è la prima Radio Calabresa e la dröva el Radio Data System. In del 1998 la cambia el nùm e la se ciàma Studio54Network.
In del 1991 l'è la prima radio calabresa a druà el Radio Data System. In del 1994 i'hann infurmatizàd tüta la prugramasiòn e in del 1995 la slàrga la prugramasiòn a tüta la Calabria e anca ai regiòn arènt.
In del 1997 la fà i prìm esperiment in streaming e in del 1998 la cambia nùm per ciamàs Studio54Network.
Dal 2000 i g'hann anca una stasiòn mòbil.
Neftenbach
Neftenbach a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.95 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Iridio
L'è stat scuprìt a Londra del chìmich inglés Smithson Tennant endel 1803. El sò nòm el l'ha ciapàt de la paròla gréca Ἶρις (corespondènt del latì iris), divinità de l'arcobaléno, perchè tacc dei sài che se oté de chèsta sostànsa i g'ha dei culùr bèi fòrti.
Neftenbach
El cumün de Neftenbach al se tröva a una altitüden de 415 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Buch am Irchel, Dättlikon, Dorf, Henggart, Hettlingen, Humlikon, Pfungen, Winterthur. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Longano
Longano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 723 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 27 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelpizzuto, Gallo Matese (CE), Isernia, Monteroduni, Pettoranello del Molise, Roccamandolfi, Sant'Agapito.
Neftenbach
Storia
Neftenbach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1209 col nom de Neftinbach.
Suzeranità
La suzeranità a l'è la situazion indova che on governo el controlla la politega foresta de 'n Stat client che 'l guarna però la sova autonomia interna.
Neftenbach
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Suzeranità
El concett, esistii in d'on mugg de Imperi de l'antighità - el Sacher Roman Imperi a l'éra fondaa soratutt in su la suzeranità - a l'è gramm de mett in corrispondenza cont el dirizz internazional d'incoeu: La forma pussee arenta a l'è quèlla d'on protettoraa.
La Cadière-d'Azur
La Cadière-d'Azur l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Beausset, del circondàre (arrondissement) de Toulon e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 37.42 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 23 méter a 'na altèsa màsima de 460 méter s.l.m.
Iridio
L'iridio el vé a 'nsomeàsen al plàtino; l'è 'n metàl de culùr biànch condena sfömadüra apéna apéna zaldìna. L'è dür fés ma l'è fràgil e dóca difìcil de laorà. L'è cunusìt per véser el metàl piö rezistènt de töcc a la curuziù chìmica. El pöl véser atacàt apéna a temperadüra elevàda con dei sài fundìcc compàgn del cloruro de sodio o del cianuro de sodio.
Cinc Claus
''
Cinc Claus a l'è ü paisèl picinì picinì che l' fà part del mönisépe (cümü) de l'Escala (Alt Empordà), e l' gh'à dóma sich cà de masér e öna césa.
Atüalità
Al dé de 'ncö Cinc Claus l'è stacc bandunàt e ghe piö nisü che l'istà lé de cà, perchè la zét la s'è trasferida a l'Escala: chèsto l'è söcedìt 'mpó perchè chi de Cinc Claus i à decidìt de cambià mestér (i à bandunà l'agricültüra e la casa che i rendìa piö) e 'mpö per i comodità che ü paìs piö gròs l' pöl dà.
Maladers
El cumün de Maladers a l'è tacaa ai cumün de Calfreisen, Churwalden, Coira, Tschiertschen-Praden, Trimmis.
Storia
Maladers l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1156 col nom de de Maladru.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Limana
Limana (en vèneto: Limana) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 4.506 abitàncc, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 116 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belluno, Revine Lago (TV), Sedico, Trichiana, Vittorio Veneto (TV).
Sopronkövesd
a l'è un comun del Distret de Sopron, cont una popolazzion de abitant.
Tàlio
250px|right|thumb|Aspèt del tàlio El tàlio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Tl. El g'ha nömer atòmich 81, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de tàlio el g'ha 81 prutù. En natüra se 'l tróa sóta fùrma de du izòtopi stàbii: 203Nb (29,5% del tàlio natüràl) e 205Nb (70,5%).
L'è 'n metal gris mulzì e che se prèsta a éser laoràt. A contàt co l'ària el vé de 'n culùr gris che tìra al blö che 'l la fà 'nsomeà 'n bris al piómp.
El sò nòm el l'ha ciapàt de la paròla gréca θαλλός (thallos), cioè böt vért, per vìa de le emisiù del sò spétro che i è de 'n culùr vért bè brilànt.
Cholenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Baner Dewi San
La baner Dewi Sant (in Galés) o bandéra de San David l’è ön bandéra dovràda cóme sìmbol del Gàles, ‘nsèma a la piö dovràda bandéra col dragh rós, e l’è fàcia da öna crus zàlda sö fónt nìgher ach se ògne tat i dù culùr i è ‘nvertìcc e la crus l’è nìgra sö fónt zàlt. Chèsta crus e isé ach la bandéra i è dedicàde al San David (500 – 589) èscof de Tyddewi (Menevia) del sécol VI e sant protetùr de töt ol Gàles. L’è dovràda sùra de töt ol dé de la fèsta del San David, che l’è l’ü de mars e la quàze stèsa a' stèma de la Diòcezi de San David.
Giovann Adamm II del Liechtenstein
El Giovann Adamm II de Liechtenstein (in todesch: Hans-Adam II von Liechtenstein; nomm intregh in todesch: Johannes Adam Ferdinand Aloys Josef Maria Marko d'Aviano Pius von und zu Liechtenstein; Zurigh, 14 de febrar del 1945) a l'è 'l princip del Liechtenstein, a partì del 1989.
Baner Dewi San
La bandéra co la crus de San David l’è ü sìmbol del Galés a la stèsa manéra che la crùs de San Zórs, de San Andréa, de San Patrìsio e de San Peran i è dovràde cóme sìmbol de l’Inghiltèra, de la Scòsia, de l’Irlanda e de la Cornuàia.
Tranvia Bressa-Salladega-Gussagh
La  a l'è stada 'na tranvia a scartament tranviari standard a passà per Salladega longa 8.718 km.
Giovann Adamm II del Liechtenstein
El gh'ha anca i titoi de Duca de Troppau e Jägendorf e de Cont de Rietberg e l'è el monarca el pussee scior d'Europa, cont on patrimoni de squasi cinch miliard de dollar.
Pioltell
Pioltell (Pioltello) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant. Pioltell la se troeuva a 15 km a est de Milan e la gh'ha quatter frazion: Limed, Rugacesi, San Felis e Seggian. A Pioltell la gh'è ona presenza granda de immigraa de l'Italia meridional e de persònn che vegnen foeura de l'Italia: al dì d'incoeu quij chì rappresenten el 10% de la popolazion total del comun.
Giovann Adamm II del Liechtenstein
Biografia
El nass a Zurigh el 14 de febrar del 1945, fioeu del princip Francesch Giusepp II e de la soa miee Giorgina de Wilczek. Oltra a la cittadinanza del Liechtenstein el gh'ha anca quella de l'Austria.
Pioltell
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Pioltell l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Giovann Adamm II del Liechtenstein
Biografia
In del 1965 el va a studià gestion a l'Università de San Gall, anca se 'l voreva studià in del camp umanistegh o de la fisega. El se laurea cont ona tesi in su l'informatizzazion del settor bancari in del 1969, in del midemm ann el se marida cont la Maria del Liechtenstein.
Tranvia Bressa-Salladega-Gussagh
Verta del 1907 e sarada in del 1953, l'era in Pruvincia de Bressa.
Giovann Adamm II del Liechtenstein
Biografia
El tacca a reorganizzà la LGT Bank, prima gestida in manera fallimentara di familiar del pader, de familia cont i principi che l'eva cognossuu in la soa pratega a Londra e in di agn '70 el ciappa el contròll anca di aziend di Liechtenstein in Austria. Tornaa in pee i business de la familia el voreva tornà a studià a l'università, ma in del 1984 el pader el ghe passa el poder esecutiv.
A la mort del pader in del 1989 el deventa princip regnant e 'l se occupa subit de dàgh al Liechtenstein 'na soa politega foresta desligada de quèlla de la Svizzera - sò obietiv giamò de quand che l'éra giovin - el riess anca a fà entrà el sò Pajes in di Nazion Unii in del 1990, dòpo de 'n tira e molla cont el Landtag ch'el pensava che partegnì ai Nazion Unii el fuss 'n trasà de danee, che l'ha accettaa poeu de pagà quand che 'l Princip el s'è offert de pagàj lu, a patt de podè scernì anca el reppresentant. El riess anca a superà l'opposizion di Stat Unii, contrari a l'ingress di Stat piscinitt in l'organizzazion, grazia a l'intervent del Clairborne Pell, senator espert de diplomazia che l'era staa el sò padron de giovin.
Pocch dòpo el se scontra ancamò cont el Landtag in su la possibilità de entrà in del Spazzi Economich Europee, roba per luu fondamental degià che 'l Liechtenstein l'avaria avuu di vantagg a commercià liberament cont i sò vesin, e a la fin l'entra in del SEE.
In del 2000 el fonda l'Istitut Liechtenstein in su l'autodeterminazion per studià el fenomen de l'autodeterminazion e di secession.
In del 2003 el Popol l'accetta 'na reforma de la Costituzion che la volza i sò poder e la da la possibilità ai sgent de toeu via la monarchia e ai comun de seced del Stat. Poeu, in del 2004, l'ha lassaa el poder de toeu di decision ordinari al fioeu Luis, che donca a l'è el reggent.
In del 2009 l'ha publegaa 'n volumm, El Stat in del Terz Millenni, indova che 'l se interroga in sul futur di Stat in del mond e 'l sostegn la necessità de 'vègh men Stat, de 'vègh pussee servizzi offert, anca del Stat, a mercaa e del diritt de secession e de autodeterminazion.
Vision politega
"L'obiettiv del terz millenni el gh'ha de vess la trasformazion d'ogni Stat in d'ona società pacifica al servizzi de l'umanità. L'umanità la gh'avaria pu de servì el Stat e vedè la soa esistenza menasciada di guerr o di alter mesur statai"
Monarchia
El sostegn che la monarchia la sibia 'n sistema pussee bon de la republega degià che 'l monarca a l'è desligaa di partii e de la politega correnta e donca el pò avègh 'na vision pussee a longh termen. El sostegn, però, che 'l bon poder de la monarchia el gh'abia de vess contrabelanciaa cont la possibilità per el popol de sfiducià el monarca.
Roeul del Stat
El sostegn che 'l poder e 'l roeul del Stat el gh'abia de vess sbassaa considerevolment e che i fonzion 'me el welfare deverian vess on affar di comunità locai, che sarien dotaa de autonomia impositiva, e di famili e minga del Stat central.