cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lavagna
Stèma
El stèma uficiàal de Lavagna l'è stàa apruvàa dal re Umbert I d'Itàlia cunt el decret del 23 febràr 1890. L'è ün scüd de culùr or, cunt ün unda blü, ün castèll in sü la roccia ed in cima üna grü de culùr argent. El mòtt l'è Entella ("Entèla"), cumè'l fiüm che'l pàssa arent a la cità.
Basilica de San Stèven
thumb|200px|right|Basilica de San Stèven I prìmm nutìzi de üna gesa fàda sü in del sitt in duvè incoeu ghè la basilica l'è del VI secul, in duvè che gh'èra anca üna tùr de segnalaziùn. Atacàa a la gesa, i Fieschi hànn fàa sü ün castèll, tràa a bàss forsi in del 1100 dai suldàa genués o - pussee prubàbil - in del 1200 da l'imperatùr Federich II, per vendicàss de la scomùnica che gh'aveva dàa'l papa Inucenzi IV, che l'èra de la famiglia Fieschi.
I laurà per fà sü la gesa noeuva, in duvè che gh'èra quèla vègia e'l castèll, hin iniziàa el 15 agust 1650, quànd gh'hànn metüü giò la prima pedra. Gh'hànn finìi de fàa la gesa in del 1668 e l'è stàda cunsacràda el 18 utuber 1703.
La basilica, che la gh'ha düü campanìl, la gh'ha trè navàdi e gh'ha denter ün frach de altàar in dij dò lati e vün grand in de la navàda in mèzz; in süi mür gh'hin afrèsch e hin cunservàa anca dij pitùri su tela.
Santuàri de la Madòna del Càrmen
El santuàri l'è stàa fàa sü tra'l 1617 e'l 1631, insèmm a ün cunvent dij fràa Carmelitàn; in del dì de l'inauguraziùn l'è stàda dunàda üna statuèta de lègn de la Madòna del Carmelo, che anca incoeu la se troeuva in sü l'altàar magiùr.
Bouquet (FR-30)
Bouquet l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Ambroix, del circondàre (arrondissement) de Alès e del dipartimènt del Gard.
Erfurt
Aministraziun
thumb|400px|right El sindich a l'è l'Andreas Bausewein.
Lenzoeu
El lenzoeu, o linzoeu, o ninzoeu l'è ona tira de stoffa (ma anca de seda, coton...), despess doprada in cobbia, che se mett de soravia el materazz del lecc. A chella manera chi, 'l corp de quij che ghe dorma de sora, gh'hann on queicoss che le separa del materazz (soratutt per quistion de igiene e protezion de la pell). La gh'ha di form diferent a segonda de la grandezza del lecc, e la pò vess colorada in svariad foeusg. L'è semper pussee larga e longa respett a la dimemsion del lecc, degià che la gh'ha de vess ben destendudu desora el materazz.
Erfurt
Cità gemelaa
Erfurt a l'è gemelaa cun:
Ligam de föra
thumb|right|200px|El dom
Poza de la Sal
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Wain
Wain l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 20.14 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Bouquet (FR-30)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 30.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 159 méter a 'na altèsa màsima de 600 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Bouquet l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lavagna
Santuàri de la Madòna del Càrmen
In del 1806 in de la gesa se gh'ha reprendüü a fà i mèssi; in del chiòster gh'hànn fàa denter la bibliuteca.
La faciàda del santuàri la gh'ha ün purtùn centràal del XIX secul e dumà trè finèster; la gh'ha üna navàda cunt sès capèli. I altàar hin fàa cunt el marmo de Lavagna. I afrèsch hin fàa da Alessandro Franchi tra'l 1890 e'l 1900 e da Giuseppe Repetto in del 1860; gh'hin anca dij quadri cunt sü sceni sacri.
La cassa de la prucessiùn, duperàda el 16 lügl (dì de la Madòna del Carmelo), l'è del 1857.
Santuàri de la Madòna del Punt
thumb|200px|right|Madòna del Punt In del XIII secul gh'èra üna capèla de la Madòna in sül punt sura l'Entèla, metüdi a post perché'l papa Inucenzi IV voeurèva fà pussee sigür el tocch de strada tra Lavagna e Chiavari.
In del 1451 i Fieschi gh'hànn dàa capèla e punt ai fràa Francescàn, che gh'hànn crumpàa ün terèn in sü la riva urientàal de l'Entèla per fà sü üna gesa pussee granda per mettich denter l'imàgin de la Madòna del Punt. La gesa l'è stàda cunsacràda in del 1492 e l'imàgin la ghè nàda denter in del 1500.
In del 1564 la gesa l'è stàda sachegiàda dal pirata Dragut, che però'l gh'ha minga purtàa via la Madòna del Punt.
La gesa l'è stàda ingrandìda in del 1783 e trasfurmàda cumpletament in de la fin del XIX secul: incoeu l'è de stìl neoclassich. In del 1898 l'è stàa fàa sü el campanìl in stil neogotich e gh'hànn fàa i afrèsch dedent.
Santa Giüja de Centaura
thumb|200px|right|Santa Giüja de Centaura La se troeuva in de la fraziùn cunt l'istèss nòmm. La gesa l'è stàda fàda sü in del 1301 e dedicàda a l'apòstul San Giàcum Magiùr. Dopu gh'hànn fàa sü la gesa noeuva, in del 1654, e la gh'hànn intitulàda a Santa Giüja.
Santa Maria Asùnta
'Sta gesa chì la se troeuva in de la Fraziùn de Sorlana. L'è de per lée dal 1909.
Santa Maria Mama de la Gesa
L'è diventàda parroccha de per lée in del 1968 e l'è stàda dedicàda a Santa Maria Mama de la Gesa l'8 setember 1977.
Uratòri de la Santissima Trinità
La se troeuva arent al center storich de Lavagna e l'è stàda fàda sü in del XV secul. Per ün frach de temp l'èra gestìda da la cunfraternita de la Santissima Trinità, che jutàven i pover'omm, riscatàven i s'ciâf e disèven messi per i animi dij mort.
Denter gh'hin crùs per i prucessiùn, pitüri de Luca Cambiaso e ün òrghen del XVIII secul.
Palàzzi Franzoni
Ün temp l'èra dij marchés Franzoni, ma dopu l'è stàa ocupàa dai suldàa francés de Napuleon in del 1797 e, per i tanti epidemij de l'inizi del XIX secul, l'è diventàa ün uspedàal.
Scügnài
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Scügnài l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Videotel
El videotel l'è staa el servizzi de videotex de la SIP, monopolista italian di telecomunicazion incoeu vegnuu Telecom Italia.
Storia
I eren on poo i servizzi che podeven doperàll: Per esempi gh'eren di programma per l'agricoltura e di chat primordiai, sia erotegh che no.
In sul videotel gh'era anca la prima banca dacc giornalistega, la MedAdress.
Connession
Per connetés se pagava on canon de 7500 franch per on terminal cont on quader de noeuv polles e on modem da 1200 baud in ricezion e a 75 in trasmission.
Se podeva doperà anca on modem per el Commodore 64, e in teoria tucc i computer cont on emulator aposta.
I paginn se podeven impostà in dò modalità, cont di maner different de pagàj:
Lavagna
Palàzzi Franzoni
Dopu che l'è stàa abandunàa, l'è stàa crumpàa da Lazzaro Repetto, ün paisàn lavagnés emigràa in Argentina e, in del 1907 l'è diventàa ün albergh. Dopu üna petiziùn populàar, in del 1931, el Cumün de Lavagna gh'ha crumpàa'l palazzi, che l'è inscì diventàa'l Municìpi.
Palazzi Ravenna
L'èra ün cunvent dij fràa Carmelitàn, che dopu l'è diventàa'l sitt in duvè gh'èra'l Municìpi, fìn al 1931.
UEFA Champions League 2015-2016
L'UEFA Champions League 2015-2016 (Coppa di Campion d'Europa 2015-2016 in lombard) l'è staita quella del 61 edizion de qest tornee qí de folber europee per club, jestid de l'UEFA.
La squadra che l'ha vinjuda l'è staita el Real Madrid.
Lavagna
Palazzi Ravenna
Incoeu l'è, dal 1994, la Bibliuteca Civica (dedicàda a Giovanni Serbandini in del 2004), in duvè fànn anca manifestaziùn culturaj e mustri.
Tur del Burgh
Fursi 'sta tur chì l'hànn fàda sü i Fieschi in del XVI secul cumè tur d'avistament u de difesa; dopu l'è diventàda anca üna cà cunt üna capèla gentilizia.
Incoeu ghè denter la Galeria Artistica de l'Ardesia e la Culeziùn Alloiso: se poeurun vedè rob fàa in ardesia e ceramica, ma anca repert archeulogich truvàa in de la zona. Sot ghè ün giardìn a la genués in duvè fànn cuncèrt musicaj e mustri.
Cà Carbone
thumb|200px|right|Cà Carbone L'è in del center storich lavagnés, in via Riboli; l'è ün palazzi burghés de trìi piàn cunt decuraziùn de stìl genués. Fàda sü in de la metà del XIX secul, l'è de la famiglia Carboni (ma gestida dal "Fondo per l'Ambiente Italiano") e gh'ha denter möbil, pitüri e ugètt del XVII-XX secul.
Culeziùn "Rodolfo Alloiso"
La se troeuva denter la Tur del Burgh e l'è gestìda dal Cumün; la gh'ha in tutàal 88 repert archeologich che vègnen dal Tigùli e gh'hin anca ceràmich e maiolich del Rinasciment, truvàdi in de la Tur dürant i laurà per mètela a post.
Manifestaziùn
thumb|200px|right|Turta dij Fieschi
Ecunumia
L'ecunumia de Lavagna l'è fundàda specialment per el türism; in particulàar, in de la fraziùn Cavi de Lavagna gh'hin ün frach de stabiliment balneàr.
In dij dintùrn gh'hin dij cavi de ardesia: i lavègn che vègnen duperàa per scrìf in di scoeuj se ciàmen inscì propi perchè hin fàdi de ardesia che vègn da Lavagna.
Trasport
thumb|200px|right|Staziùn de Lavagna
Stràdi
Lavagna la se troeuva in sü la Via Aurelia, vègia strada dij Rumàn che da Ruma la và fìn al cunfìn francés.
A Lavagna ghè anca üna surtìda de l'Autostrada A12 Genua-Rusignàn.
Feruvij
Lavagna gh'hà üna staziùn in sü la linea dij "Ferrovie dello Stato" Genua-Pisa.
Vela
A Lavagna ghè el Circolo Nautico Lavagna che la fà scoeula de vela e la urganìza regàdi.
Gampel-Bratsch
Gampel-Bratsch a l'è un cumün svizzer del distret de Leuk, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Gampel-Bratsch al se tröva a una altitüden de 634 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Erschmatt, Ferden, Niedergesteln, Steg-Hohtenn, Turtmann e Leuk.
Stazion de Arcisaa
La Stazion de Arcisaa a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban di lign S40 e S50 de la red celer del Canton Tesin gestii de TiLo.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Vítonice (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Kroměříž.
Renan (BE)
Renan a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.62 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Velburg
Velburg l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neumarkt. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 175.65 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Velburg la se tróa a 'na altèsa de 492 méter sura 'l leèl del mar.
Materazz
El materazz (en bresà: stremàs) l'è ona sorta de gross cossin. De norma l'è mettuu sora 'na red taccada a on lett: in sostanza l'è la bas indè che se pò dormì o anca domà possà. On temp i materazz gh'aveven dent la paja, ma anca el crin di besti, la lana di pegor, piumm o alter materiai compagn. Al dì d'incoeu, inscambi, i materazz gh'hann dent di moeuj, quattaa de vari straa de lana, ma anca de la gomma.
Titina
miniatura|drita|Ona rappresentazion de la Titina La Titina l'è ona proteina che la se troeuva in di muscoi che la serviss a dà elasticità passiva. L'è ona proteina giganta (pussee de 1 µm).
L'è famosa, cont el sò nomm complet, anca per vess la parolla pussee longa al mond, la gh'ha 189819 letter.
Informazzion
La sò formula chimica l'è C169 723H270 464N45 688O52 243S912 e la gh'hà 34350 amminoacid.
On òmm el gh'hà 0,5 kg de titina in del sò corp
El nom
El nom l'è el pussee grand de la IUPAC, e el sò nom normal, "titina", el vegn da "titano", ch'hinn di moster gigant.
Montseveroux
Montseveroux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Beaurepaire, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 289 méter a 'na altèsa màsima de 452 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montseveroux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Palmovka (metropolitana de Praga)
Palmovka  a l'è 'na stazion de la Linia B de la metropolitana de Praga.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada di tram Fermada de l'autobus
Hettingen
Hettingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Sigmaringen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 46.06 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Hettingen la se tróa a 'na altèsa de 644 méter sura 'l leèl del mar.
Badia de Marmond
La Badia de Marmond l'è ona badia cistercensa che la se troeuva in del comun de Marmond, in de la Bassa milanesa. L'è la quarta badia cistercensa fondada in Italia, e la prima de la Lombardia. Nassuda in del 1134, hann scominciaa a fàlla su in del 1184, per fenì i ultem lavor domà in del 1926. Al contrari de olter badii italiann, la badia de Marmond l'è 'l primm esempi de badia fada giamò cont on pien stil gotegh.
Lys
miniatura|275px|El Lys arent a Fontainemore. El Lys (in titsch: Liisu; in töitschu: Lyesu) l'è on riaa alpin de la Val d'Aosta. El nass del Mont Roeusa, e pussee precisament in de la Vedretta del Lys, ai pee de la Piramida Vincent. De lì, el straversa tutta la Val del Lys, per poeu rivàggh dent a la Dora Baltea arent a Pont-Saint-Martin. A l'è longh 38 chilometer.
Tramonti di Sotto
Tramonti di Sotto (en furlà: Tramonç Disot; endèla parlàda locàl: Vil di Zot) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 438 abitàncc, 'na superfìce de 85 km² e 'na densità de 5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelnovo del Friuli, Clauzetto, Frisanco, Meduno, Preone (UD), Socchieve (UD), Tramonti di Sopra, Travesio, Verzegnis (UD), Vito d'Asio.
Pleitas
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Travesio
Travesio (en furlà: Travês; en todèsch: Traveis) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 1.758 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 63 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelnovo del Friuli, Meduno, Pinzano al Tagliamento, Sequals, Tramonti di Sotto.
Napster
Napster l'era on servizi P2P per scambià di file MP3 nassuu in del 1999 grazia al Shawn Fanning e cont on boom de popolarità in del 2000, e cont el picch di utent a febrar del 2001.
In del disember del 1999 i cà discografegh fann 'na causa contra el Napster per violazion del copyright, che la finiss a metà 2001 con l'introduzion di filter che permetten no de cercà i canzon pussee famos. Pocch mes dopo, el tribunal american l'ha ordinaa de smorzà el servizi.
I utent hinn passaa a di sistema che, a differenza del Napster, i eren no centralizaa e/o crittografaa e donca podeven no vess saraa, comé KaZaA, Aimster, WinMX e Gnutella.
Strada statal 358 de Castelnoeuv
La  a l'è 'na strada statal d'Italia de proprietà de ANAS ma gestida di province, che la conliga la zona de Resg Emilia con Casalmagior.
Longa 34 km, la scomincia a Cadelbosco di Sopra, in corrispondenza con la SS63, e la traversa la pianura resgiana, a tocà Castelnovo di Sotto, Poviglio e Boretto. Passad el Pò, la toca Viadana e i so frazzion e la riva poeu in del cremones, indova che la passa per Casalbellot e Vicomoscan prima de rivà in del center de Casalmagior, indova che la va dent ai SS420 e SS343.
Rosa Massara de Capitani
miniatura|Foto de la Rosa Massara de Capitani de l'Antologia Meneghina del [[Ferdinando Fontana.]] La Rosa Massara de Capitani (Pavia, 1849 - Milan, 25 november 1925) a l'è stada ona poetessa lombarda.
Biografia
La Rosa l'è nassuda a Pavia in del 1849 e l'ha fad prest san-martin a Milan. Chichinscì l'ha lavorad 'me insegnanta, diretora e ispetora di scoeule primarie.
L'ha publicad storie e cunt in italian in sgiornai educativ per fiolit, 'me per esempi L'Infanzia o Il piccolo italiano.
Al dì d'incoeu i rest del corp se troeuven in del Cimiteri Magior de Milan e gh'è una via a Milan cont el so nom in zona Bovisa.
Ovre
El Ferdinando Fontana el scriv de lee in de la soa Antologia Meneghina:
"Lee la da proeuva de ona gran facilità sgiontada a dot minga comune de osservazzion. I afet pussee dolz inn rendud con gran evidenza; in quei vers chì on coeur avert el palpita ai sentiment gentii, pront semper a volé ben e perdonà."
- Ferdinando Fontana - Antologia Meneghina
L'ha anca scrivud di test per di canzon in lombard, 'me per esempi Ah, i donnet! , Oimè! , Sô de lui!, La mia canzon e Amor.
Somogyvár
a l'è un comun del Distret de Fonyód, cont una popolazzion de abitant.
WordPress
WordPress a l'è un CMS open source pensad per i blog e che 'l permet de gestì i contegnud lat server in manera dinamega. A l'è el CMS el pussee doperad al mond e l'è scrivud in PHP e 'l dopera MySQL 'me database.
Herrliberg
Herrliberg a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Meilen, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.97 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Valšov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Bruntál.
Herrliberg
El cumün de Herrliberg al se tröva a una altitüden de 464 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Egg, Erlenbach, Küsnacht, Maur, Meilen, Oberrieden, Thalwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Gesundbrunnen (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Val del Lys
La Val del Lys (italian: Valle del Lys; frances: Vallée du Lys; walser: Walleschu; todesch: Lystal) l'è ona vallada alpina di Alp Peninn.
Lengua
El frances a l'è la lengua ofizial arent a l'italian. In de la bassa vall se parla anca el francoprovenzal, intant che in di paes de Gressoney-Saint-Jean e Issime l'è parlaa (semper manch) el walser, on'antiga lengua germanega. On temp a l'eva spantegada anca la cognossenza del todesch.
Remanegh
miniatura Remanegh (prononzia local: [ar'manik]; italian: Romanico) a l'è ona frazzion del comun verbanes de Baven.
Barcellona Pozzo di Gotto
Barcellona Pozzo di Gotto l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina.
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Barcellona Pozzo di Gotto el cunfìna coi cümü de.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Barcellona Pozzo di Gotto l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Walt Disney
El Walt Disney (Chicago, 5 dicember 1901 – Burbank, 15 dicember 1966) a l'è staa on imprenditor e regista statunitens, recognossuu in tra i principai cineasta del secol quell de XX e 'l gh'ha el record di Premi Oscar vinciuu: 26 in 34 agn de carriera.
Stazion de Zermatt
La Stazion de Zermatt a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Matterhorn Gotthard Bahn a frequenza oraria.
Sol (astronomia)
El tèrmine sol l'è dopràt en astrunumìa, e 'n particolàr dei tècnich de la NASA, en riferimènt a le misiù sö Marte, col significàt de "en dé solàr de Marte". Sö la Tèra en dé el düra presapóch 24 ùre, envéce sö Marte el dé solar, ciamàt sol, el düra 24 ùre, 39 minücc e 35.244 segóncc.
Ergersheim (DE-BY)
Ergersheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neustadt a.d.Aisch-Bad Windsheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 30.04 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ergersheim el se tróa a 'na altèsa de 334 méter sura 'l leèl del mar.
Solférino (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 12 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
stazzion de Musée d'Orsay (RER) Fermada del bus
Elettrotreno FS ETR.485
L'Elettrotreno ETR.485 a l'è 'n elettrotreno politension e policorrent doperaa de Trenitalia e derivaa de la trasformazion di ETR.480 per podè andà anca in su la red a alta velocità.
Storia
In del 2004 l'ETR.480.32 l'è faa compatibel con l'alimentazion monofas e omologaa de RFI. Donca, del 2005, a hinn tucc convertii al noeuv standard politension e doperaa in principi per i servizzi tBiz in su l'ass Roma-Milan.
Con l'entrada in servizzi de la noeuva ferrovia Milan-Bologna in alta velocità l'è cattaa foeura per el servizzi intermedi Frecciargento.
Hinn però despess doperaa per fà i servizzi Frecciabianca quand che i ETR.460 hinn no disponibel o, del 2017, con la rimozion del pendolament in sui ETR.460, quand che l'è mej avèghel compagn di relazion Genoa-Roma via Pisa e Fiorenza.
Caratteristegh
A l'è compagn del tutt sia esteticament che tecnicament, foeura che per l'adattament politension e policorrent: l'è faa su de noeuv carrozz con la midemma configurazion, con 146 pòst de prima class e 344 in segonda.
L'è bon de rivà finna a 250 km/h e 'l gh'ha la ripetizion in gabina cont 9 codes, integraa del SCMT e de ERTMS de segond nivell, inscì de podè andà sia in sui lign tradizionai a 3 kV CC che in sui lign noeuv a 25 kV CA e con blocch radio sènza segnalament tradizional.
La trasformazion de la correnta l'è fàda con trii trasformator, di sezionator e interruttor AT, e i pantograf hinn sostitiii di vegg 52 FS ai noeuv ATR 90 per i lign tradizionai e Schunk WBL85 per i lign AV.
Incident
Gh'è staa 'n poo de guast e incident con 'sto treno, i pussee important a hinn staa:
Großheirath
Großheirath a l'è un paes de ls Germania de 2.579 abitant (2006), in del Land de la Baviera. Al se tröa in de la Franconia Volta e'l fa part del circundari de Coburg.
Orea
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Pinkafeld
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Louka (Blansko)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Vrbka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Kroměříž.
Cee
Cee l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Vedretta del Lys
La vedretta del Lys a l'è ona vedretta alpina in del grupp del Mont Roeusa. La scomincia al Coll del Lys (4.248 meter sora el nivell del mar) e la riva fina ai 2.600 meter, in de l'alta Val del Lys. La se troeuva in su la pared de mezzdì del Mont Roeusa e l'è circondada di scimm del Lyskamm, del Balmenhorn, del Ludwigshöhe e de la Piramida Vincent. De la vedretta el nass el riaa Lys, on afluent de la Dora Baltea.
Cee
El sò codes statistegh l'è.
Roches (BE)
Roches a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.97 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Roches al se tröva a una altitüden de 491 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Moutier, Belprahon, Grandval, Rebeuvelier (JU), Courrendlin (JU), Vellerat (JU), Châtillon (JU).
Arnica montana
Arnica montana L., l'è 'na spéce de piànte erbùze de la famìa botànica de le Asteraceae.
Distribusiù e habitat
L'è 'na piànta uriginària de l'Europa centrala e meridiunala, ma col tép la s'è sparnegàda pò a 'n Azia e Amèrica Setentriunàla. La crès endèi mucc 'ndóche el teré l'è a reasiù àcida.
Caracterìstiche
Piànta de 20÷60 ghèi de altèsa, col gamp che stà sö bèl drit, sèmpe o 'n pó ramificàt, en bris peluzèt ghiandulùs. La g'ha le fòie bazài dispunìde a rözèta e chèle del gamp piö ràre, opòste, ovalàde-lanceolàde entréghe o coi décc a àngol otùzo, praticamente sènsa péi. Las brátee del envòlucro i è lanceolàde e acùte. I capulì i pöl rià a 7÷8 ghèi, de sòlet i è sùi, o 'n sìma a ram opòsti. I fiùr, i è töcc zàlcc, e i sò fröcc i è dei achéni de 4mm, strècc, coi péi sténch, de culùr maròn scür.
Tasonomìa
Arnica montana l'è stada discriìda del Linèo e püblicàt endèl Species Plantarum 2: 884. 1753.
Jake Wood
El Jacob Dylan "Jake" Wood (Westminster, 12 de lüj del 1972) l'è on comegh e attor ingles.
Montoulieu (FR-34)
Montoulieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Ganges, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Warthausen
Warthausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 26.00 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Gyeongsangnam-do
Gyeongsangnam-do (Süd Gyeongsang; hangul: 경상남도; hanja: 慶尚南道) a l'è una pruvincia in del südest de la Curea del Süd. La sò capital a l'è Changwon.
Montoulieu (FR-34)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 159 méter a 'na altèsa màsima de 522 méter söl leèl del mar.
Warthausen
El cümü de Warthausen el se tróa a 'na altèsa de 590 méter sura 'l leèl del mar.
Montoulieu (FR-34)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montoulieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Gyeongsangnam-do
La pruvincia la cunfina cun Gyeongsangbuk-do (al nord), Jeollabuk-do (al nordest), Jeollanam-do (al oest), e i cità metrupulitan de Daegu, Ulsan e Busan.
Storia
La pruvincia l'è staia creada in del 1896, dürant la dinastia Joseon, e pö l'è devegnüda part de la Curea del Süd quand el paes l'è devegnüü indipendent in del 1948.
Aministraziun
Gyeongsangnam-do l'è dividüda in 8 cità (si; 시) e 10 cunte (gun; 군).
Plenas
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Cobiador forense
Un cobiador forense a l'è 'n istrument hardware doperad in l'informatega forense per fà la cobia forense di suport digitai pussee a la svelta e in manera pussee segura di mez software.
Strada statal 467 de Scandian
La  a l'è 'na strada statal de l'Italia, che la corr in Emilia-Romagna, a conligà Resg Emilia cont el pol industrial a sud de Modena. Del 2001 a l'è gestida di province.
Piérnigas
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Vajont
Vajont (en furlà: Vaiont) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 1.349 abitàncc, 'na superfìce de 1 km² e 'na densità de 1349 ab./km². El cunfìna coi cümü de Maniago.
Saint-Péray
Saint-Péray l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Péray (chef-lieu), del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Telenovela
La Telenovela l'è un gener de telefilm nasüd in dl'America Latina. Per vèss cunsideràd telenovela, un telefilm el g'ha de pasà almenn le 100 puntade, e cüntà d'le facènde e d'le beghe d'una famiglia cunusüda e magari anca putenta. Gh'è semper d'i persunagg principài, che ghe gira inturni d'i alter un po' men famùs.
Saint-Péray
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Telenovela
I paès indùe se fà e se vèd püsè telenovelas i'enn el Brasil, Messich, Argentina, Colombia e Venezuela e de spèss i impòrten i prugràma in tütt el mund.
Třemešná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Bruntál.
Telenovela
Adritüra, el prufesùr american Thomas Tufte el parla de fenòmen telenovelas. Al dì d'incö, da quant i'enn rivàd i reality show, le telenovelas i'enn calàde un po'.
Telenovela in Italia
La prima telenovela in Italia l'è rivada in del 1982 dal Brasil in sü Rete 4, e la 'sciameva La schiava Isaura. Da alùra, in tütt i canài de television nasiunài e privàd gh'è semper stài d'le telenovele ch'i hann tegnüd la gent tacàda a le cadreghe o a le utùmane.
Strada de segonda class 489
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 15.626 km.
Minitel
El Minitel l'è staa on servizi videotex franzes accessibil per via telefonega, el servizi de red pussee spantegaa e famos prima del World Wide Web.
Scominciada la sò sperimentazion in del 1978, l'è vegnuu disponibil per tucc in del 1982. El sistema el permetteva de crompà online, prenotà i treni, doperà l'elench del telefon, vardà i quotazion de la borsa valor, chattà e avègh 'na mail box, comé i e-mail d'incoeu.
Tigri
Ol Tigri l'è vun dei duu fium plussee importants de l'Irak, insem a l'Eufrad. Al nass sui montagne del Tauru, in Turqia (ind la rejon del Kurdistan), e al corr per 1.800 km incirca ind el desert de l'Irak infin a rivar a'l Golf Perseg cont un estuari in comun cont l'Eufrad, ciamad Shatt al Arab. Insema cont l'Eufrad, q'al scorr un quai qilometer plussee in vers ocident, al delimita ol cœr del stat de l'Irak, ciamad, jamò dei temp andaits, Mesopotamia. Ind el so percors al toca la citaa de Mosul, ind el nord de l'Irak. Bagdad, la soa capital e l'oltra granda citaa de l'Irak, Bassora, qe l'è bagnada del Shatt al Arab.
Ind la storia ol fium l'è semper stait important per tute i jent q'hann popolad l'Irak, jamò dei temp dei Sumer ; ol Tigri, insema a l'Eufrad, defait, al porta l'aqua dei montagne volte de la Turqia infin dent ind el cœr de una rejon intra i plussee colde e seqe del mond. Ol fium a l'è defait sbarad ind un bell poo de ponts, propi per dar-g l'aqua a tute i zone circostante ; jamò dei temp anteg, quand qe i Sumer a popolaven la Mesopotamia, g'è stait costruid una red de canai de inrigazion.
Valbroye
Valbroye a l'è un cumün svizzer del Canton Vaud, del distret de Broye-Vully. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 33.61 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
In del mes de giügn del 2010 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Cerniaz, Combremont-le-Grand, Combremont-le-Petit, Granges-près-Marnand, Marnand, Sassel, Seigneux et Villars-Bramard han acetaa de fundiss per furmà un cumün ünegh ciamaa Valbroye. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
Somogyzsitfa
a l'è un comun del Distret de Marcali, cont una popolazzion de abitant.
Quadrilàter (geometrìa)
right|thumb|300px|La famèa di quadrilàter: ol [[quadràt (geometrìa)|quadràt in vért, ol rómbo 'n zalt, ol retàngol in naràns, ol trapése 'n blöèt, ol paralelogràm 'n viöla e ü quadrilàter mia convès in rós.]]
Ü quadrilàter l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, che la gh'à quàter làti, quàter vèrtici, quàter àngoi e dò diagonài. La somatòria di quàter àngoi dèt in d'ü quadrilàter l'è de 360 gradi.
La famèa di quadrilàter
S'pöl clasificà i quadrilàter in dièrse categorìe a segónda de cóme i gh'à i làti e i àngoi, isé tra i quadrilàter s'regórda:
I quadrilàter convès e i quadrilàter mia convès
I quadrilàter s'pöl clasificài pò 'n convès e mia convès; i quadrilàter convès i è chèi quadrilàter che, ciapàcc dù póncc a càzo dèt in del quadrilàter ciamàcc A e B, se se tìra ü segmènt che 'l và da A 'nféna a B, chèsto 'l rèsta töta dét in de la figüra, töt dét 'n del quadrilàter, menimà i è ciamàcc quadrilàter mia convès chèi che, ciapàcc dù póncc a càzo dèt in del quadrilàter ciamàcc A e B, se se tìra ü segmènt che 'l mèna da A 'nféna a B, chèsto segmènt 'l istà mia töt dèt in del quadrilàter, ma 'l gh'à ü tòch che 'l rèsta fò de la figüra.
Ol trapése, ol paralelogràm, ol rómbo, ol retàngol e 'l quadràt i è quadrilàter convès.
Moras
Moras l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Crémieu, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.32 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 275 méter a 'na altèsa màsima de 436 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Moras l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Voltastraße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Českomoravská (metropolitana de Praga)
Českomoravská  a l'è 'na stazion de la Linia B de la metropolitana de Praga.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Olmeda de Cobeta
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Strada statal 415 de Paù
La  a l'è 'na strada statal d'Italia de proprietà de ANAS ma gestida localment, intregament in Lombardia e che la conliga Milan al cremasch, a travers de Paù, e per quella reson chi a l'è 'n arteria propi important per la Lombardia centrala.
Longa 71 km, l'è verta in part del 1963 e fornida in del 1965: del 2001 a l'è delegada a la Region Lombardia, che l'ha devolud la gestion ai Province. In su la trata milanesa e lodesana a l'è segnalada 'me "ex SS 415", menter in su quella cremonesa per la pupart 'me "SS 415". In del 2017 la Lombardia e ANAS hann firmad un pat per fà su 'na noeuva società regionala de gestion di strade, compresa la 415.
A l'è stada 'na strada cont una mota de criticità: l'incros con la strada Castiglion-Montoden l'ha vist una mota d'incident e l'è stad poeu modifegad, l'incros, arent a Dovera, con la Bergamina, l'è stad per un poo in tra i pussee a ris'c de incident, prima che 'l fuss sostituid de 'n rondò in del 1967. 'N oltra scerna grama a l'è stada quella de 'na terza corsia messedada per el sorpass, despess scenari per incident mortai, abolida in del 1968.
Fully
Fully a l'è un cumün svizzer del distret de Martigny, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 37.79 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Fully al se tröva a una altitüden de 461 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bex (VD), Charrat, Collonges, Dorénaz, Leytron, Martigny, Saillon, Saxon.
Bob Hoskins
El Robert William "Bob" Hoskins (Bury St. Edmunds, 26 de ottober del 1942 – Londra, 29 de april del 2014) l'è staa on ator ingles.
Mengen
Mengen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Sigmaringen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 49.80 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Mengen la se tróa a 'na altèsa de 561 méter sura 'l leèl del mar.
Barrafranca
Barrafranca l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna. El g'ha presapóch 13.157 abitàncc, 'na superfìce de 53,64 km² e 'na densità de 248 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mazzarino (CL), Piazza Armerina, Pietraperzia, Riesi (CL).
Piringsdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bourdic
Bourdic l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Chaptes, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 69 méter a 'na altèsa màsima de 110 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Bourdic l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de Indun Olona
La Stazion de Indun Olona a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban di lign S40 e S50 de la red celer del Canton Tesin gestii de TiLo.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Quadrilàter (militàr)
El quadrilater l'è staa del 1815 fina al 1866 un sistema difensiv austriach in la pianura padana. El se basava in sui fortess de Mantua, Pescera, Veròna e Legnach ai confin intra la Lombardia e el Vènet, circondaa del Po, del Minciu e del Adis, oltra che del Lach de Garda, per rend praticament impossibel i moviment del nemis in del mezz de la pianura. Depos del 1850 l'e staa ancamò potenziaa grazzia a la ferrovia che la portava i rinforz nel mod pussee rapid possibel.
Eschenbach in der Oberpfalz
Eschenbach in der Oberpfalz la se tróa a 'na altèsa de 440 méter sura 'l leèl del mar.
Lipůvka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Uhřice (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Kroměříž.
Peder Mazzarella
- Peder Mazzarella
Biografia artistica
Nassuu a Caresana (provincia de Vercei) in del marz del Vintott, l'è deventaa famos in di Agn Sessanta dopp d'avè faa on mugg de gavetta, e l'è consideraa de tanti el mester del teater meneghin. L'ha lavoraa cont el Piccolo Teatro in del spettacol El nost Milan del Giorgio Strehler, interpretanda Peppon, el brumista che l'ha faa foeura l'amant de la sò tosa; l'è staa anca l'interprete principal in L'eredità del Felis. In del 1963 l'ha vinciuu el Saint Vincent Maschera d'Oro per el spettacol ciamaa El rico de Porta Garibaldi. El nost Milan el gh'ha 'vuu on mugg de sucess ancassì a l'estero (in Francia, per esempi). El Mazzarella l'ha vinciuu incassì el premi San Genesio e 'l premi Obrazov per l'Eredità del Felis, e anca el premi Illica. A l'ha fai anch el protagonista in d'ona serie televisiva per i fioeu indovè che 'l faseva el Bertoldo. Mazzarella l'è staa nominaa Meneghino a vita de Gianfranco Crespi, el president del Circol Meneghin e Cecca.
UEFA Champions League 2016-2017
L'UEFA Champions League 2016-2017 (Coppa di Campion d'Europa 2016-2017 in lombard) l'è staita quella del 62 edizion de qest tornee qí de folber europee per club, jestid de l'UEFA.
La squadra che l'ha vinjuda l'è staita el Real Madrid, che l'ha batud in final la Juventus per 4 a 1 a Cardiff.
Strada de segonda class 490
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 67 km.
XHTML
L'XHTML (l'acronim del ingles eXtensible HyperText Markup Language, lenguagg estendibil de marcadüra de ipertest ) a l'è un lenguagg de marcadüra che'l tira insema di prupietà del XML cunt i carateristegh del HTML: un file XTHML a l'è una pagina HTML che l'è scrivüda in curfurmità cunt el standard XML.
El XHTML a l'è nassüü in manera ufiziala el 26 de genar del 2000 cume el standard del World Wide Web Consortium (W3C) e'l pö vess definii 'me una refurmulaziun del HTML 4.01 in XML 1.0: a l'è una sorta de "punt" intra 'sti dü lenguagg chì.
Pinilla de los Moros
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Täsch
La Stazion de Täsch a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Matterhorn Gotthard Bahn a frequenza oraria.
Cyclamen purpurascens
Cyclamen purpurascens (en bresà cunusìt col nòm popolàr de bàchere, bàcare o ciclamì) l'è 'na spéce de piànta che fa part de la famìa botànica de le Primulaceae. L'è uriginària de l'Europa.
thumb|250px|Cyclamen purpurascens.
Descrisiù
L'è 'na piànta tuberùza, che öl dì che 'na part del chèl che 'l sarès el fùsto la se tróa sotatèra (compàgn de le patàte). De chèsta patàta ve fò le raìs, ma böta pò a le parcc epigee (chèle che stà de sùra de la tèra) cioè le fòie e i fiùr. La part epigèa la mizüra dei 5 ai 15 ghèi de altèsa. I fiùr i vé 'mpolenàcc de insècc e i sò fröcc i vé portàcc en gir de le furmìghe.
I fiùr i g'ha 'n culùr tìpich che l'è 'ntramès 'ntra 'l rós e 'l viòla, de rar biànch. I crès ensìma a 'n gambì de longhèsa vària e che 'l compàr al stès tép che le fòie. El càles l'è lónch quàze compagn del tübo de la coròla, a ólte pò a de piö, e 'l prezènta diviziù acùte. I fiur i fiorés 'ntra l'istàt e 'l prensépe de l'autùno, e i g'ha 'n bù udùr.
Le fòie i è spèse e scorzégne, le g'ha fùrma a cör o a rugnù. La part de sùra la g'ha dele màce piö ciàre, la part de sóta de sòlet la tìra al rós.
Distribusiù e habitat
L'è uriginària dei bósch ömecc, schiàcc del sul e col teré calcàreo de la zòna centràla e meridiunàla de l'Europa: Austria, Repüblica Ceca, Germània, Ungherìa, Polònia, Slovàchia, Svìsera, ex-Yugoslavia, Italia e Frància.
Trinité-d'Estienne d'Orves
a l'è una stazzion de la linia 12 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Gallmersgarten
Gallmersgarten l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.17 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gallmersgarten el se tróa a 'na altèsa de 356 méter sura 'l leèl del mar.
Pomer
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Usàgh
Usàgh (Ossago Lodigiano in Italian) l'è un cumün de la pruìncia de Lod, Lumbardia cun 0 abitant (dàto del ).
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Usàgh l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Bialbero di Casorzo
miniatura|Bialbero del Malvasia di Casorzo (2005) Ul Bialbero del Malvasia di Casorzo se tröva in tra Grana e Casorzo in Piemunt. L’è un muron su cui l’è vegnüü su un scires.
Szabadi
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Tvrdkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Bruntál.
Albert Galeot
L'Albert Galeot (Parma, in tra el 1220 e 'l 1240 - Parma, forsi in del 1285) a l'è stad un giurista lombard.
Biografia
El se sa poch de la soa vita, foeura che l'era fioeu de 'n Galeot, che 'l gh'ha dad el cognom, l'ha studiad dirit probabilment a Bologna e l'ha insegnad dirit civil prima a Padoa e poeu a Modena e in tra el 1251 e 'l 1272 l'ha lavorad 'me diplomategh per el liber comun de Parma e in tra el 1254 e 'l 1255 l'era a Napoli insema al Bertolino Tavernieri, nomnad Podestà. Intorna al 1270 l'è tornad a insegnà e 'l gh'ha havud 'me alev l'Albert Gandin e in del 1272 el se retira de l'insegnament e l'è mort, se pensa, in del 1285.
Lipovec (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
XML
L'XML (l'acronim del ingles eXtensible Markup Language, che'l vör dì lenguagg de marcadüra estensibila a l'è un metalenguagg che l'ha inventaa e che 'l a gestiss el World Wide Web Consortium (W3C). L'XML al vegn del SGML e l'è una sua semplificaziun e adatament.
Camvigh
Camvigh (Campovico) l'è ona frazion del comun valtellines de Morbegn. El paes el se troeuva in sù la riva de destra de l'Adda, a nord-est del centro comunal (che 'l se troeuva de là del fiumm) e a ovest de la frazion de Paniga. L'è staa on comun indipendent infina al 1939.
Pompei
thumb|center|300px|El giardì dei fuggitivi.
Pompei l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Napoli. El g'ha presapóch 25 751 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 2146 ab./km². El cunfìna coi cümü de Boscoreale, Castellammare di Stabia, Sant'Antonio Abate, Santa Maria la Carità, Scafati (SA), Torre Annunziata.
Stória
Pompei 'na ólta l'è stàda 'na cità de l'Impéro Romano, sitüada a 22 km de la cità de Napoli, endèla part meridiunàla de la penìzola itàlica. La cità antìca l'è stàda desfàda fò completamènt de 'n erusiù del vulcano Vesuvio, ai 24 de Óst de l'an 79 dòpo del Signùr
L'erusiù del vulcano la g'ha cauzàt 'na piògia de sèner che la g'ha sotràt completamènt la cità, che l'è isé restàda sóta tèra per 1600 agn prima de vègner retroàda per càzo. Sèner e làva le g'ha conservàt el stamp dei còrp de le vìtime de la desgràsia, e isé le g'ha pirmitìt che se le retroàes endèla puzisiù precìza come che i éra stàde surprindìde de l'erusiù del Vesuvio. De alùra, i scàvi i g'ha mitìt en evidènsa en sit archeològich straordenàre, che dà la pusibilità de ìga 'n edèa de la vìta de 'na cità de chèl'época là.
Valvasone
Valvasone (en furlà: Voleson) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 1.936 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 114 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arzene, Casarsa della Delizia, Codroipo (UD), San Martino al Tagliamento, San Vito al Tagliamento, Sedegliano (UD).
Strada de segonda class 491
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 11.296 km.
Toulon
Tolone (en fransés Toulon; en provensàl Touloun segont la grafìa de Mistral o Tolon segónt la grafìa clàsica; prununciàt [tuˈluⁿ]; Toló 'n català; Tolone 'n italià; Tolón en spagnöl; Telo Martius en latì) l'è 'na cità franséza de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. L'è la séde de la prefetüra del dipartimènt del Var. La g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 42.84 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter (l'è postàda sö la spónda del Mar Mediteràneo), 'nfìna a 'na altèsa màsima de 584 méter s.l.m.
L'è cunsideràda la cità piö ucidentàla de la Còsta Azzurra. L'è la tèrsa cità piö grànda de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, dòpo de Marsìglia e Nìsa.
Desch
Desch (Desco) l'è ona frazion del comun valtellines de Morbegn, in Provincia de Sondri. Ghe viven 130 personn. El paes el se troeuva a est del centro comunal, ai pee del mont Colmen.
Locomotiva FS E.656
Le  E.656/E.655 hinn di locomotiv elettrich faa per i treni passegee (E.656) e mercanzia (E.655) di Ferrovij del Stat Italian dal 1973 e in servizzi dal 1975 in 461 unità.
A l'è ciamaa di tecnegh e appasionaa "Caimano", per via de on concors faa dà la rivista di Ferrovij per dàgh el nomm.
L'è a dò cass comé la locomotiva FS E.646.
Incident
Vista la soa granda diffusion in su la red italiana l'è stada coinvolta in d'on quaj incident, anca gramm:
Genar 2017
Dal genar 2017 i pocch E.656 e E.655 anmò in servizzi a hinn staa daa a Mercitalia Rail (ex Trenitalia Cargo), per on total de 52 locomotor.
November 2017
A november 2017 i esemplar, semper assegnaa ai impiant giamò citaa, resulten redott a domà 29, inscì reparti:
* I unità E.656.060, E.656.307, E.656.553 e E.656.564 assegnaa a Marcianise ma destaccaa a Messina.
Ocentejo
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Podersdorf am See
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Strada statal 420 Sabbionetana
Longa 36 km, la partiss de Mantoa, de la SS10, e la va vers sud, indova che la intersega la Tangenzial Sud de Mantoa, e la riva a Sabbioneta, de la che la ciapa el nom. La riva poeu a Casalmagior, indova che la intersega i SS343 e SS358, roba che la permet de conligàss a Parma.
Crugnoeula
Crugnoeula a l'è 'na frazion de Mornagh, vers Besnaa.