cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lamù
La seconda sigla italiana
I sigli originàj giapponés hinn stàa mantegnùu in tucc i edizión VHS (foeura che i primm 10 VHS de la primma edizión) e DVD (ancabén insèma a tucc i dischi l’è presenta la sigla del Bersola), in ‘na quàj trasmissión TV del 2003 in su "7 Gold" a fin de reclàmm e in tucc i trasmissión del 2010 a ‘ndà innànz in su Man-ga, Anime Gold e Italia 2.
OAV
La serie OAV l’è stada realizzada de divèrsi ca’ de produzión; la Kitty Films, el Studio Deen, la Magic Bus e a la fin la Sunrise. I OAV 10 e 11 hinn domà di collage de tocchèj de la serie TV. I primm vundes hinn stàa pubblicàa in DVD de la Yamato Video in del 2007, cont on grupp de lavorà divèrs rispètt a quèll de la serie TV e di film, doppiàa a Milán e trasmettùu in primma visión in sul canàl de SKY Man-Ga del 14 de gennàr del 2011 al 13 de aprìl de l’istèss ann.
I OAV 9 e 11 hinn stàa nò doppiàa in italiàn, de fàtt in di DVD Yamato Video quèsti episòdi gh’hànn i sottìtol. L’OAV quèll di dódes l’è stàa prodòtt de la  Sunrise per It's a Rumic World, festivàl dedicàa al Rumiko Takahashi, e incoe l'è nananmò stàa mandà in gir in Italia.
Film
Del 1983 al 1988 hinn stàa prodòtt cinch longometràgg animàa con protagonista la Lamù e i àlter personàgg de la serie, l'ùltimm di quàj el rapòrta i avvenimént tràa foeura di ùltim capìtòj del manga. On sèst film l’è stàa pubblicàa in del 1991 per celebrà i des ann de la serie a la televisión.
I film hinn stàa propòst in Italia unicamént per el mercaà di vìdeo de vardàa a ca’ in vari distribuzión: a l’inviada in ses videocassètt, in séguit in du cofenìtt ciaschedùn che ‘l gh’hà denter trii DVD e infin in sés DVD. Tucc i film a hinn stàa poeu trasmettùu in del 2011 del canál Man-Ga de SKY.
Videogioeugh
Divèrsi videogioeugh ispiràa a Lamù hinn stàa prodòtt e pubblicàa domà in Giappón.
Accoglienza
In Giappón vèrs la metà di ann vottanta i personágg de Lamù i éren vegnùu inscì famós e popolár de vèss stàa doperàa divèrsi vòlt per fagh la reclàmm a divèrsi prodòtt per i bagàj in su divèrsi emittént TV giapponés, e anca per la reclàmm in divèrsi rivìst.{senza font}
Arbed
Arbed (Arbedo) l'è vun di duu centri principai del comun ticines de Arbed-Cagion, in del distrett de Bellinzona. El paes l'è 'l pussee gross di duu centri. El confina a nord con Cagion e Lumin, a est con Roree (in di Grison) a sud con Bellinzona e Sant Antoni, a ovest con Gnosca e Gordun. Ghe passa in mezz la Traversagna, che in del paes l'è ciamada anca domà el riaa d'Arbed. Arent al paes a gh'è anca la Val d'Arbed (in del qual a gh'è on lagh piscinin, el Laghett d'Orbell). El gh'ha on quarter che 'l se ciama Morinasc e che 'l confina con Bellinzona.
La scormagna di arbedott a l'è asen.
L'è staa on comun indipendent infina al 1820.
A Arbed gh'è stada el 30 de giugn del 1422, ona battaja bella granda tra i Svizzer (ch'eren dree a sedià Bellinzona) e i Milanes, che poeu hann vingiuu.
Mosnang
miniatura|200px|manzína|Mosnang El cumün de Mosnang al se tröva a una altitüden de 735 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bütschwil, Fischenthal (ZH), Fischingen (TG), Goldingen, Kirchberg, Krinau, Lütisburg, Sankt Gallenkappel, Sternenberg (ZH), Wattwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Mosnang l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 854 col nom de Masinang.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Pizz de Groven
El Pizz de Groven l'è ona montagna di Alp Lepontinn. El gh'ha on'altezza de 2.694 meter sora el nivell del mar. El se troeuva al confin in tra la Mesolcina (comun de Verdabbi e de Lostall) e la Calanca (comun de Cauch). A l'è la montagna pussee alta de la Calanca.
Parcines
Parcines (Partschins) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 3.193 abitàncc, 'na superfìce de 55 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lagundo, Lana, Marlengo, Moso in Passiria, Naturno, Plaus, Senales, Tirolo.
Piev de Locaa
La piev de Locaa l'è stada vuna di piev religios e ministrativ del Milanes. El sò patron l'era el San Lissander. On temp el capopiev l'eva el paes de la Piev (come 'l sugeriss anca el nomm): a bon cunt besogna regordàss che fina al 1499 Locaa e la Piev faseven part de l'istess comun, e che domà dopo s'hinn dividuu. El comun de Locaa, feud di Trivolz, l'era pussee gross e important, e inscì la sede del capopiev l'è restada lì. La piev la confinava a sud e a ovest cont el vicariad de Binasch, a nord-ovest con la piev de Cesan Boscon, a nord cont el territori de Milan e con la piev de San Donaa, a est con la piev de San Giulian. La tirava denter i comun de la Piev, Locaa, Fizzonasch, Pizzabrasa, Tolcinasch, Basej, Roman, Cassin Scanas, Overa, Quint, Pont Sest, Rozzan e Torrigg.
Piev de Mezaa
La piev de Mezaa l'era vuna di piev religios e ministrativ del Milanes. I sò patron i eren i sant Peder e Paol. La confinava a ovest, nord ed est con la Piev de Segraa e a sud cont i piev de San Giulian e Locaa. A l'era vuna di piev pussee piscininn del Milanes, tant l'è vera che i sò comun (Mezaa, Peschera e Linaa) al dì d'incoeu hinn tucc in de l'istess comun, cioè Peschera, e in del 1938 la sed de la Piev a l'è spostada a Linaa.
Drag Reduction System
El Drag Reduction System (sistema per sbassà la resistenza de l'aria in ingles, breviad DRS) a l'è un sistema mitud in la Formula 1 del campionad del 2011 per sbassà la resistenza aerodinamega di viture e fà pussee ladin el sorpass in tra i viture, 'me ecezzion a la regola che la proibiss i aerodinameghe che se moeuven in la massima serie. L'è stad poeu mitud anca de la Formula Renault 3.5, del Deutsche Tourenwagen Masters, de la Super Formula e de la Formula 2 e 3.
Fonzionament
A l'è, in pratega, 'n ipersostentator che, se vert, el permet de sbassà la deportanza, roba che la volza la velocità de la mono-post e donca el volza la possibilità de passà l'auto denanz, menter quand che l'è serrad el permet de havégh pussee aderenza, roba bona in di curve pussee lente.
In principi, in Formula 1, el podeva vesser doperad indepertut, foeura che in di sit che per la FIA eren trop a ris'c per la sigurezza de la gara, menter del 2013 el po vesser doperad apena in di bande autorizade, che inn scernude de la FIA in bas ai possibilità de passà, e in gara el po vesser pizzad domà quand che la distanza con la vitura prima a l'è de un segond o manch.
A l'è ativad de 'n boton in sul volant de la mono-post e l'è disativad in automategh quand che se frena, e 'l po vesser no doperad in di prim du sgir de la partenza o de l'andà via de la safety car.
Ricezzion
La soa introduzzion a l'è stada assee controversa in tra quei che ghe pias el sport e i pilota, in tra quei convint che l'è 'na bona manera de fà pussee interessant el sport, quei convint che 'l resolv no la problematega sgeneral de l'aerodinamega in la massima serie e l'è no assee, quei che inveci pensen che l'è fallad, desgià che ghe permet no a quell che 'l se difend de doperàll. L'ex pilota Juan Pablo Montoya l'ha did che l'è tant 'me dàgh Photoshop al Picasso, menter 'l Sebastian Vettel l'ha did che ghe piasaria pussee tirà i pell di banane tant 'me in Mario Kart che 'l DRS.
Golling an der Salzach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Piev de Mandell
La Piev de Mandell l'è stada vuna di piev religios e ministrativ del Ducaa de Milan. El sò patron l'era San Lorenz. El sò status l'era putost particolar, perchè se del pont de vista civil la partegniva al Statt de Milan, de quell religos inscambi la pertoccava a la Diocesi de Comm. Quell chì l'è staa el resultaa de compromess de ona longa contesa del territori in tra i città de Milan e Comm. Anca 'dess a Mandell se conserva el rito roman. La piev la confinava a ovest cont el rest de la Diocesi de Comm, a nord con la piev de Varenna, a nord ed est con quella de la Valsasna, a sud-est con quella de Lecch, a sud con quella de Garlaa, a sud-ovest con quella de la Valassina. La comprendeva i comun de Mandell, Rongg, Somana, la Badia, Linzanegh, Lierna, Olcc e Vassena.
Clefi
Clefi, (luminàt amò come Clef, Clepho, o Kleph; ... - 574) l'è stat rè dei Longobàrcc e rè d'Italia del 572 al 574.
Dópo che gh'è stat copàt el rè Albuì endèl complòt mitìt en pé de sò spùza Rosmunda, i trentasich duchi longobarcc reünìcc a Pavia, i g'ha iligìt Clefi a sò söcesùr. La sò ilisiù la g'ha 'nterumpìt la regènsa de la stìrpa dei Gausi perchè Clefi l'ìa de la stìrpa dei Beleos.
Clefi el g'ha slargàt le cunquìste lombàrde a dei teretóre nöf e isé 'l g'ha portàt en nacc le cunquìste de l'Albuì. El g'ha completàt la cunquìsta de la Toscana e 'l g'ha asediàt Ravenna. El g'ha perseguitàt i nòbii de stìrpa latìna e bizantìna co l'edèa de portà 'n nacc la pulìtica de Albuì che la miràa a mèter en crìzi i istitùti giürìdich-aministratìf che s'ìa zamò consolidàcc col domìnio ostrogòto e bizantì, L'aristocrasìa latìna isé l'è stàda en bùna part eliminàda e i sò teré e i sò aptremóne i stacc ocupàcc e espropriàcc.
El sò régn l'è düràt póch, apéne 18 més. Segónt la testemognànsa del Pàol Diàcon (Historia Langobardorum (lìber II, capìtol 31), endèl 574 Clefi l'è stat scanàt condena spàda de giöna de le sò guàrdie, ensèma a sò spùza Masane. L'atentàt par che 'l sàpe stàt organizàt de 'n quach vergü dei sò duchi o fórse de l'ezàrca de Ravenna.
Casas-Ibáñez
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Clefi
Dòpo chèsto epizóde, i Longobàrcc i g'ha rinünciàt a elèger en söcesùr e 'l régn l'è stat spartìt sö 'n 36 dücàcc separàcc, e 'n sostànsa endependèncc. Dòpo de dés agn, perìodo ciamàt "Perìodo dei dùchi", i longobàrcc i turnarà a mèter sö 'n rè, e ghe tocarà a sò fiöl Autari.
12 12
El 12 de dicember a l'è un di de l'ann.
Nanto
Nanto (en vèneto: Nanto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 2.298 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 164 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arcugnano, Castegnero, Montegaldella, Mossano, Rovolon (PD).
Bandera de la Lituania
La Bandera de la Lituania a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Muravera
Muravera l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 4.526 abitàncc, 'na superfìce de 94 km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castiadas, San Vito, Villaputzu.
Round Trip Time
El Round Trip Time a l'è in di telecomunicazion el temp che 'l passa de l'invio de 'n segnal e la soa ricezion e conferma de ricezion. L'è doperaa soratutt in di protocoj, compagn del Transmission Control Protocol, che domanden di acknowledgement per stimà cont i vegg temp quand che rivarann i alter.
Lorette (FR-42)
Lorette l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de La Grand-Croix, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.41 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 257 méter a 'na altèsa màsima de 500 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lorette l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Thurins
Thurins l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Vaugneray, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.36 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 306 méter a 'na altèsa màsima de 791 méter söl leèl del mar.
Les Hermaux
Les Hermaux l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Germain-du-Teil, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 589 méter a 'na altèsa màsima de 1361 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Les Hermaux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Tegnon
Tegnon (Ravellino in italian) a l'è 'na frazzion del comun de Coll Brianza, in su la strada vers Vergan.
Registrad in del 1751 'me villagg de 250 abitant, poch dopo el ciapa dent el comun de Bestet, a la proclamazzion del Regn d'Italia napoleonegh la gh'ha 390 resident, ma in del 1809 el Napoleon el taca el comun a Nava. Tornada l'Austria el torna autonom, ma cont el rivà di italian ghe cambien nom, senza nissuna reson, in Ravellino. Inn i fascista, poeu, a tornà al modell napoleonegh e a fà su el comun de Coll in del 1927.
Ai temp di piev, el partegniva a quella de Massaja.
Kétvölgy
a l'è un comun del Distret de Szentgotthárd, cont una popolazzion de abitant.
Bundesstraße 218
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Bàsa Sasònia.
Nettuno (RM)
Nettuno l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 36.082 abitàncc, 'na superfìce de 71,46 km² e 'na densità de 508 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anzio, Aprilia (LT), Latina (LT).
Winzer
Winzer l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Deggendorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.59 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Winzer el se tróa a 'na altèsa de 311 méter sura 'l leèl del mar.
La Nucia
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Wolfertschwenden
Wolfertschwenden l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 14.26 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Wolfertschwenden el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 678 méter sura 'l leèl del mar.
Apucaliss de Giuan
Apucaliss de Giuan
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess in del nost parlà Insübregh del didincö.
Vallonia
La Vallonia (in frances Wallonie, en Vallon Walonreye) a l'è vuna di trè region del Belgi.
A l'è formada di province de
In quella region chi gh'è dent la Comunità Germanofona del Belgi, che la parla todesch.
Muntnegher
El Muntenegher (Crna Gora o Црна Гора in muntenegrin) a l'è un paes de l'Europa balcaniga.
A l'è tacaa a la Serbia, al Kosovo, a la Albania, a la Cruazia e a la Bosnia e Erzegovina. El Mar Adriatich el bagna i sò cost..
La capital a l'è Podgorica.
El gh'ha una süperfiss de 13.812 km² e una pupulaziun de pressapoch 600.000 abitant.
Sulzbach-Rosenberg
Sulzbach-Rosenberg la se tróa a 'na altèsa de 398 méter sura 'l leèl del mar.
Muntnegher
Urganizaziun pulitiga
El Muntenegher (nom ufizial: Република Црна Гора / Republika Crna Gora) a l'è na repübliga.
El president a l'è el Milo Đukanović (del 2018).
El Prim Ministr a l'è el Zdravko Krivokapić (del 2020).
13 12
El 13 de dicember a l'è un di de l'ann.
Distance vector
On distance vector a l'è 'n algoritm de routing dinamich, che 'l tegn donca in cunt el stat attoval de la red per creà i sò tabell de routing.
El sò principal problema l'è quell del "count to infinity", ciovè quand che on tocch de la red el perd la connession e 'l router pussee vesin el proeuva a scoltà i alter e tacchen a mandàss di dacc fallaa finna a l'infinii.
Chiusa di Pesio
Chiusa di Pesio (en piemontés: La Ciusa) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 3.698 abitàncc, 'na superfìce de 94 km² e 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Beinette, Briga Alta, La Brigue (FR-06), Limone Piemonte, Margarita, Peveragno, Pianfei, Roccaforte Mondovì, Villanova Mondovì.
Nava
La Nava (istess in italian) l'è ona frazzion del comun de Coll Brianza, in provincia de Lecch. L'è stada on comun indipendent fina al 1927. Al tempi di piev la partegniva a la Piev de Massaja.
La Vilella Alta
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Montjustin
Montjustin l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Reillanne, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 386 méter a 'na altèsa màsima de 721 méter s.l.m.
Arz
L'è staa on comun indipendent infina al 2009.
Neckertal
Neckertal a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 49.03 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Neckertal al se tröva a una altitüden de 660 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Oberhelfenschwil, Wattwil, Hemberg, Degersheim, Ganterschwil, Lütisburg, Schwellbrunn (AR), Schönengrund (AR). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
L'è staa isitüii in del 2009 de la fusion de i cumün de Brunnadern, St. Peterzell, e Mogelsberg.
1967
El 1967 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
La Thuile (FR-73)
La Thuile l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Pierre-d'Albigny, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 656 méter a 'na altèsa màsima de 1640 méter s.l.m.
Carcelén
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
14 12
El 14 de dicember a l'è un di de l'ann.
Bandera de la Libia
La Bandera de la Libia a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Schuttertal
Schuttertal l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ortenaukreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 50.28 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schuttertal el se tróa a 'na altèsa de 287 méter sura 'l leèl del mar.
Macerata Feltria
Macerata Feltria (Macerèta 'n dialèt pesarés) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 2.024 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 51 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lunano, Monte Cerignone, Montecopiolo, Monte Grimano, Piandimeleto, Pietrarubbia, Sassocorvaro.
Ora
Ora (Auer) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 3.025 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 275 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aldino, Bronzolo, Montagna, Termeno sulla Strada del Vino, Vadena.
Letera de Giüda
Giüda
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR> <BR>
1Giüda, un sèrv de Gesü Crist, e fradèll de Giagum, a i elètt che hinn vurüü bén de Diu el Pader e hinn prutegiüü per Gesü Crist: 2Che cressen föra de misüra per vialter la misericordia, la pas e 'l bén.
3Predilètt, essend faa scrivuv in tüta prèssa sü la nostra salvéza, mì avevi besogn de scriv, preganduv a cumbatt per la féd che l'era cunsegnaa una völta a i sant. 4Già che un quij personn hann naa denter segretamént intra vialter, quij che hinn numinaa de tant temp per chèsta cundana, impi, che cambien la grazia del noster Diu a la lur spüduratéza, e che neghen el noster ünegh Padrún e Signúr Gesü Crist.
5E mì vöri regurdà a vialter, anca bén avii già savüü tücc de chèst, che 'l Signúr, avend salvaa un popul de la tèra d'Egitt, daspö l'ha destrütt quij che hann minga credüü, 6e i angiul che hann tegnüü minga la lur auturitaa, ma hann lassaa la propia cà, l'ha tegnüü in di cadenn eternaj, in del scür, per el giüdizi del gran dì; 7cuma Soduma e Gumorra e i zitaa vesin, in de l'istèssa manera chèst, che hann daa sé medemm a la furnegaziún e hinn naa via indree a carna divèrsa, hinn metüü denanz cumè un esempi del sübì 'l castigh del fögh etèrn.
8Però, in de l'istèssa manera, anca chèst personn, insugnandus, cuntaminen la carna, respingen l'auturitaa, e bestemien i vèss gluriús. 9E Michel, l'arcangiul, quand el cuntend al diàul, el despütava in gir al corp de Musè, vulzava no purtà un giüdizi de bestèma, ma l'ha dii, Che 'l te strapazz el Signúr! 10Ma chèst personn bestemien tütt chèll che sann no, e chèll che cugnussen natüralamént cumè animaj senza resún, de chèstcoss hinn destrütt. 11Guai a lur, perchè vann in de la via de Cain, e s'hinn versaa föra per una ricumpénsa in del errúr de Balaàm, e hinn staa destrütt in de la rebeliún de Core. 12Chèst personn hinn i smagg in di voster agape--pacien cun vialter senza timúr, se ciapen cüra de lur medèmm cumè un pastúr, hinn niul senz'aqua purtaa inanz del vént, piant de l'autünn senza frütt, mort do völt, descalzaa, 13und füriús del mar che scümen la propia vergogna, stèll errant per chi l'è reservaa l'uscüritaa del scür per semper.
14E anca el setim de Adam, Enoch, l'ha prufetiza de chèst personn, disend: «Varda, el Signúr l'è vegnüü cun miar di so sant, 15per fà el giüdizi cuntra tücc e per cunvinc ogni anema sü tücc i so oper d'impietaa che hann cumetüü in d'una manera impia, e sü tücc i coss dür che hann dii i pecadúr impi cuntra Lü. 16Chèst personn hinn quij che barbuten, quij che se lumenten, quij che vann segund i propi desidéri, e la lur buca la dis coss arugant, amirand i facc per prufitt.
17Ma vialter, predilètt, regurdeev i coss che hinn staa predii di apostul del noster Signur Gesü Christ: 18che hann dii a vialter: In del temp ültim, ghe sarann minciunadúr che andarà segund i lur propi desidéri d'impietaa. 19Chèst personn hinn quij che fann divisiún, natüraj, che gh'hann minga el Spirit. 20Ma vialter, predilètt, travers el fà sü di voster medemm in de la vostra féd püssee santa, e 'l pregà in del Spirit Sant, 21tegniiv vialter in del bén de Diu, e spetee la misericordia del noster Signúr Gesü Crist per la vita eterna. 22E che gh'abiuv vialter pietaa de quij che dübiten, 23e salvee i alter brancanduj föra del fögh, e che gh'abiuv vialter pietaa di alter cun timúr, udend anca la tonega smagiada de la carna.
24E a Lü che 'l ve preserva del burlà giò e che 'l ve fa cumparì denanz de la sua gloria senza smagia in de la letizia, 25al ünegh Diu, noster Salvadúr, travers Gesü Crist noster Signúr, gloria, maiestaa, puténza e auturità prima de tütt el temp, e adèss e per tücc i secul! Amen.
Forza d'Agrò
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Casalvecchio Siculo, Gallodoro, Letojanni, Limina, Mongiuffi Melia, Sant'Alessio Siculo e Savoca.
Erstfeld
El cumün de Erstfeld a l'è tacaa ai cumün de Attinghausen, Gurtnellen, Schattdorf, Silenen, Wassen.
Storia
Erstfeld l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1258 col nom de Ourzcvelt.
Evoluzion demografega
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Köcsk
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
911
El 911 a l'è 'n ann del secol quell dedes.
Nerola
Nerola l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 1.419 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 79 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fara in Sabina (RI), Montelibretti, Montorio Romano, Poggio Nativo (RI), Scandriglia (RI), Toffia (RI).
La Torre de l'Espanyol
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Casell
Casell a l'è 'na frazion de Marmond, a nord del center, vers Biaa. El partegniva a la Piev de Rosaa.
Storia
Vegg comun de circa 270 abitant, a l'è soppress del Napoleon in del 1809 e taccaa a Coronaa. El comun a l'è poeu ripristinaa di austriegh ma in Provincia de Pavia. Rivaa i italian, in del 1870 a l'è taccaa a Coronaa, taccada l'ann dopo a Marmond.
1048
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Zegh
Zegh (it. Cuzzego) l'è ona frazzion del comun ossolan de Beura-Cardescia, in de la Provincia de Verbania. El paes el se troeuva a sud del center comunal, in su la sponda de manzina de la Tos.
Soupex
Soupex l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Castelnaudary-Nord, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
La Romana (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Soupex
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.37 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 162 méter a 'na altèsa màsima de 224 méter söl leèl del mar.
Superstrada S5 (Polonia)
La  a l'è una superstrada de la Polonia longa 437.1 km.
Pratval
Pratval a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 0.77 km², e al se tröva a una altitüden de 687 meter sura al livel del mar.
Arvess
Arvess (Auressio) l'è ona frazion del comun tisines de Isorna, in de la Val Onsernon (distrett de Locarna).
La Tour-de-Salvagny
La Tour-de-Salvagny l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Arbresle, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
Bandera de la Liberia
La Bandera de la Liberia a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Pratval
Storia
Pratval l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1345 as Prau de Valle.
La Tour-de-Salvagny
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Pratval
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
La Tour-de-Salvagny
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.43 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 240 méter a 'na altèsa màsima de 352 méter söl leèl del mar.
Podgorica
Podgorica (Подгорица in alfabet cirilich; giamò ciamada Titograd e Ribnica) a l'è la capital del Muntenegher.
A l’è anca la prima cità del Muntnegher per pupulaziun, cun 139.724 abitant (2004).
Geugrafia
right|180px Podgorica la se tröa a la cunfluenza di fiüm Ribnica e Morača.
Cità gemelaa
Podgorica a l'è gemelada cun:
Piev de Massaja
La piev de Massaja l'è stada vuna di piev religios e ministrativ del Milanes. El sò patron l'era San Vitor. La confinava a ovest con la piev de Jaa, a nord-ovest con la Squadra de Nibionn, a nord con la piev de Ogionn, a nord-est con la piev de Garlaa, a est con la piev de Brivi e a sud con quella de Vimercaa La comprendeva ona muggia de comun, cioè Massaja, Contra, Lomanega, Barzagh, Barzanò, Bestett, Brianzoeula, Cologna, Bulciagh, Cajan, Casanoeuv, Cassagh, Orian, Cassina di Bracch, Cernusch, Cremella, Lomagna, Maress, Montaveggia, Montisell, Casiragh, Nava, Tegnon, Osnagh, Peregh, Bernaga, Rovagnaa, Santa Maria, Scereda, Sirtol, Crippa e Viganò.
Stazzion de West Sutton
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Castelveder
Castelveder (Castelvédär ind la parlada piasentina; en italiàn Castelvetro Piacentino), l'è un cumün italiàn d'la región Emilia-Rumagna che'l se tröva en Pruincia de Piasensa.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
El paés el cunfina cun i cumün de Cremùna (CR), Gerre de' Caprioli (CR), Monticelli d'Ongina, Spinadesco (CR), Stagno Lombardo (CR) e Villanova sull'Arda.
I sò frassión i en Croce Santo Spirito, Mezzano Chitantolo, San Giuliano e San Pietro in Corte (San Pedretto).
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Castelveder l'è mustraa in de la tabela chi de sota
15 12
El 15 de dicember a l'è un di de l'ann.
Germano Mosconi
Germano Mosconi, (San Bonifacio, vündes de nuèmber 1932 - Veruna, prìm de màrs 2012) l'è stai un giurnalista italián, diretùr del Nuovo Veronese, che l’ha fài el letùr del TG a Telenuovo - Retenord .
Biugrafia
L'era cunusüd per el sò stìl semper fìn e per vèss anca un bràu giügadùr de tènis. In del 2005 i g'hann fài un schèrs gròss asèe: un quaidün l'ha miss insema i sò föra unda quan che'l legèva el TG e 'i han püblicàd in d'la Rèd. È saltàd fora una ròba comica de parulàse, bestémie, tic, espresiòn in dialèt verunés e cumpurtamènt de rìd che l'ha fai sembrà el Muscòn cùme un tòni.
In realtà, el Germanu, l'ha miga ciapàda bèn asè; tànt che Lurèns Roata de Rai-Sport, in del 2009, l'ha dìtt:
"Lo hanno messo alla berlina [...] . Per farlo arrabbiare i tecnici gli organizzavano un sacco di scherzi [...] . Montate in quel modo, sembrano le immagini di un uomo che ha passato la vita ad imprecare..."
L'è stài anca diretùr d'la rivista in Tudèsc Gardasee Zeitung par i türìsta ch'i vegnèven in sül Lagh de Garda. In del febrar 2005 l'è stài el respunsabil PR d'la squadra de balon Hellas Verona. L'è stài anca a Telearena cume upiniunista spurtìu.
Cologn Sud (metropolitana de Milan)
Cologn Sud  l'è 'na stazion de la Linia 2 de la Metropolitana de Milan. L'è verta dal.
L'è foeura de l'aria tariffaria urbana milanesa de l'abonament ma se pò rivàgh cont el biliett ordinari a dò zonn de 2,2€.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria Stazion videosorveliada
Bundesstraße 219
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Nord Reno-Westfalia.
Cherasco
Cherasco (en piemontés: Cherasch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 7.196 abitàncc, 'na superfìce de 81 km² e 'na densità de 89 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bra, Cavallermaggiore, Cervere, La Morra, Marene, Narzole, Salmour.
Nove
Nove (en vèneto: Łe Nóve) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 4.865 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 608 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bassano del Grappa, Cartigliano, Marostica, Pozzoleone, Schiavon.
Saxifragales
Saxifragales l'è 'n taxon dei Eudicotyledoneae che stà al leèl de ùrden. Endèl sistéma de clasificasiù biològica APG II, l'ùrden de le Saxifragales el töl dét le famìe botàniche elencàde ché sóta:
Endèl sistéma de clasificasiù del Cronquist envéce, chèste famìe i è distribüìde endèi ùrdegn de le Rosales, Hamamelidales e Haloragales.
Pěčín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Rychnov nad Kněžnou.
Schutterwald
Schutterwald l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ortenaukreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 21.03 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schutterwald el se tróa a 'na altèsa de 151 méter sura 'l leèl del mar.
Woringen
Woringen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.54 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Woringen el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 632 méter sura 'l leèl del mar.
Kőszegdoroszló
a l'è un comun del Distret de Kőszeg, cont una popolazzion de abitant.
1049
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Lupé
Lupé l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Pélussin, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 1.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 263 méter a 'na altèsa màsima de 382 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lupé l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Hures-la-Parade
Hures-la-Parade l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Meyrueis, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 88.59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 501 méter a 'na altèsa màsima de 1204 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Hures-la-Parade l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Aurigen
Aurigen o anca Aurisgen (parnonziaa [aw'riʒan]; Aurìgeno in Italian) l'è ona frazion del comun tisines de Maggia, in de la Valmaggia. El paes el se troeuva a sud del centro comunal; el confina con la frazion de Moghegn a nord-est, cont el paes de Maggia a nord, a est cont Avegn-Gordev.
L'è staa on comun indipendent infina al 2004.
Sassofeltrio
Sassofeltrio (u Sassfeltri en Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 1.229 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 61 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gemmano (RN), Mercatino Conca, Monte Grimano, Montescudo (RN), San Leo (RN), Verucchio (RN).
Tignes
Tignes l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Bourg-Saint-Maurice, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 81.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1440 méter a 'na altèsa màsima de 3747 méter s.l.m.
16 12
El 16 de dicember a l'è un di de l'ann.
Superstrada S6 (Polonia)
La  a l'è una superstrada de la Polonia longa 423.8 km.
Nemi
Nemi l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 1.719 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 246 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ariccia, Genzano di Roma, Rocca di Papa, Velletri.
La Torre de les Maçanes
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Nòrd
thumb|Bussola, el nord a l'è marcad cont una N El nord a l'è vun de i quater pont cardinal. Al g'ha anca el nom de mezanoit, perqè a l'è oppost al Sud, qe al g'ha el nom de mezdì.
Vilseck
Vilseck l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Amberg-Sulzbach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 64.71 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Nova Ponente
Nova Ponente (Deutschnofen) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 3.566 abitàncc, 'na superfìce de 112 km² e 'na densità de 32 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aldino, Bolzano, Bronzolo, Cornedo all'Isarco, Laives, Nova Levante, Predazzo (TN), Tesero (TN), Varena (TN).
Toussieu
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.02 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 225 méter a 'na altèsa màsima de 279 méter söl leèl del mar.
Montlaux
Montlaux l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Étienne-les-Orgues, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.75 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 492 méter a 'na altèsa màsima de 807 méter s.l.m.
Bandera del Lossemborgh
La Bandera del Lossemborgh a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Vaporizzazion
La vaporizzazion a l’è el passagg de stat de ona sostanza pura dal stat liquido a quèll de gas o vapor.
Se la vaporizzazion l’interessa doma la superfice del liquid (e ‘l po’ succed a tutt i temperadur) a se parla de svaporament.
Se la vaporizzazion l’interèssa la massa in de l’insèma (e ’l succed pussée a la svèlta a la temperadura de buidura) a se parla de buidura.
Monastir
Monastir l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 4.497 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 145 ab./km². El cunfìna coi cümü de Nuraminis, San Sperate, Serdiana, Sestu, Ussana, Villasor.
Cologna (Castell)
Cologna (prononzia local: [ku'luɲa]; italian: Cologna) l'è ona frazzion del comun brianzoeu de Castell, in de la Provincia de Lecch, del qual l'è la sede comunal. L'è stada on comun indeperlee fina al 1927. Al temp di piev la partegniva a la Piev de Massaja. I sò abitant i g'hann el soranomm de trida-paja.
La Torre de Fontaubella
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Proruby
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Rychnov nad Kněžnou.
Galbusera
Galbusera (it.: Galbusera Bianca) l'è ona frazzion del comun de la Valletta Brianza, in de la Provincia de Lecch. In del paes a gh'è on'oasi del WWF. Fina al 2015 l'era ona frazzion del vegg comun de Rovagnaa. I sò abitant i g'hann la scormagna de buscitt (in brianzoeu [by'ʃet]).
Avegn
Avegn (Avegno) l'è vun di duu centri del comun tisines de Avegn-Gordev, in de la Val Maggia. El paes el se troeuva in del princippi de la vall, e a sud de Gordev. L'è traversaa de la Maggia.
L'è staa on comun indipendent infina al 2008. El gh'aveva tre frazion, ciamaa Avegn de Foeura, Terra de Denter e Gesa.
Großarl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Lombarcc antigh
thumb|150px|right|[[Paol Diacon, el gh’ha scrivid la Historia Langobardorum]] I Lombarcc antigh o Langobarcc (latin: langobardi; sgermanich antigh: langbärte) i era un popol sgermanich che inanz de l’Età de Mez el gh’ha havid per secoi un istil de vita soratœut nomadich e, en del cors de le soe migrazzion storiche, i s’è en fin menacc de le vallade del fium Elba enfina a la penisola italiaca. Del 568 i s’è stabilicc en Italia sota la guida del rè Alboin, endove che i gh’ha fondad prima un regn indipendent, e pò i gh’ha portad enancc una politica d’espansion con l’andà infinamaj a ocupà asquas tœuta la penisola intrega. El Regn lombard l’è anch stad conquistad del Carl Magn en del 774 che el gh’ha ciapad inscé el titol de rè dei franch e dei Lombarcc, che pussee tard l’è stad incorporad al sò territori e l’è vegnid donca a fà part de l’Imperi carolinsg medem.
Origin
I Lombarcc i era conossicc dei Roman sgiamò en epoca antiga: en de l’ann 98 de l’era comœuna, el storich Tacid el je nominava sgià bella en d’una dei soe œuvre sœui german, Germania, siben cheste sgencc ché le restarà an’mò en de l’ombria per secoi e la soa storia an’mò l’era mal conossida en del secol V. El popol dei Lombarcc el partecipa mia a le invasion e a le migrazzion barbariche dei secoi IV e V.
La soa tradizzion oral tarda (l’Origo gentis Langobardorum) la descriv come i Lombarcc i gh’hape lassad la Scandinavia — sota la guida de la regina Gambara e dei sœu duu fiœui, Iber e Agg — e come i se sape stabilicc en de l’Europa centrala. La fa fœura ancasé una spiegazzion de l’etimologia del sò nom, zoè i “longhe-barbe”: segonda a la lesgenda, chesto nom el ghe saress stad dad propri de l’Odin a la tribù piscinina dei winnili (“i guerrer”), depos che le fomne de chesta tribù le s’era tajade via i cavei e le j’haviva dopracc per fàss sœu dei bei barbon, sota consej de la deja Freja, mier de l’Odin medem. Questa azzion ché, de facc, la gh’haviva come l’obietiv el fà somejà l’armada dei Lombarcc pussee numerosa en d’un moment de la soa storia en del qual i era dree a frontà un’invasion de part dei vandai, una tribù che la viviva en d’un territori lilinscé confinant e che, a bon cunt, i era ben pussee numeros de lor. Per quella reson ché, la lesgenda la vœul che i Lombarcc i sape stacc el popol preferid de l’Odin.
L’œuvra la gh’ha per modell la storia de la migrazzion dei Gocc — sgiamò descrivida del storich Sgiordan — e forsi anch la storia de la migrazzion dei Anguel, dei Jucc e dei sassen envers l’isola de Bretagna reportada en de la Cronaca anglo-sassona. A bon cunt, el carater mitologich de la tradizzion lombarda el porta ancasé a considerà l’ipotesi de una soa orisgin scandinava.
Migrazzion
thumb|right|180px En del prim secol de l’era comœuna, i Lombarcc i s’era stanziacc dree al cors superior de l’Elba, endove che i s’è confrontacc con l’imperdor roman Tiberi. El secol depos, i s’è menacc sœul cors median del Danubi e, en de l’ann 167, i è sgiamò presencc en Pannonia, endove che i resta per divers secoi. Envers la fin del secol V, i oten en chesta region un tratad de l’imperador Sgiustinian, che el je inquadra come foederati de Roma. Una muccia de guerrer lombarcc i serv l’imperi a parter de l’ann 551 come merzenari en de la penisola italiaca contra i ostrogocc.
A stà a chell che le cunta le foncc, el sò rè Alboin el gh’ha fad un acord col khagan dei Aver: per dusent agn, i Lombarcc i gh’avaress mia podid tornà en Pannonia, ma a gh’era stad lassad an’mò el sò territori. I Lombarcc inscé, compagnacc e dei Gepicc medem e anch de dei bande de Sassen, eroi e an’pò dei Aver, i s’è meticc en marcia envers l’Italia endove che la destruvanza del regn de Teodorich la gh’haviva crejad un bell vœud de podé: asquas 25 agn de guerre entra i Bizantin e i Ostrogocc le gh’haviva de fad menad l’Italia en ruvina e la reconquista de Sgiustinian la s’è demostrada fiaca.
Invasion de l’Italia
thumb|right|180px|I territori conquistacc dei Lombarcc poch agn depos de la mort de Alboin (575 circa) El Jörg Jarnot — e ensema a lu una bona part dei autor — i gh’ha stimad che la consistenza numerica dei popoi en migrazzion l’era entra i zent e i zent-zinquanta-mila entra guerrer, fomne e individov mia-combatencc ; siben i studios i fudess mia stacc bon de trovà un acord general sœul numer giust.
Anch la resistenza dei Bizantin l’è stada fiaca; i motiv de chesta resistenza debola i è an’mò oget de discussion entra i storich. En chest’epoca ché, la consistenza numerica de la popolazzion l’era al sò minim storich, soratœut a causa de la destruvanza trada adree de la guerra gotica. De sora maross, i Bizantin — che depos la resa de Teia, l’ultem dei rè ostrogocc, i gh’haviva retirad le forze pussee bone e i comandancc pussee bravi de l’Italia perchè i era impegnacc a l’istess temp a frontà anch i Aver e i Persian — i s’è defendicc apena en de le cità grande e fortificade. A se pensa che i Ostrogocc che gh’era restad en Italia i gh’hape mia oponid una gran resistenza, desgià che i vediva en dei Lombarcc dei german compagn de lor lé.
La prima cità a vesser ciapada de Alboin l’è stada Cividale del Friuli (al temp Forum Iulii); e pò, giœuna dree a l’oltra, i gh’ha conquistad Aquileia, Vicenza, Verona e asquas tœute le oltre cità de l’Italia nordorientala.
En del setember del 569, i Lombarcc i s’è impadronicc de Milan e Lucca e en del 572 — depos de trii agn de assedi — i gh’ha ciapad anch Pavia, che l’Alboin el fà deventà la capital del sò nœuv regn.
En dei agn che gh’è vignid depos, i Lombarcc i è andacc enancc con la conquista de l’Italia e i è andacc sgiò dree a la penisola enfina a la Bassa Italia, endove che el Faroald e el Zoton i gh’ha ciapad el controll dei Apennin centrai e meridionai; i è deventacc inscé i prim duca de Spoleto e Benevento. I Bizantin i gh’ha mantegnid una part de le zone de costa de l’Italia continentala: l’Esarcad — la Romagna, con la soa capital Ravenna); la Pentapoli, coi territori de costa de le zinch cità de Ancona, Pesaro, Fano, Senigallia e Rimini; una gran part del Lazzi, inclusa Roma, e de l’Italia meridionala; le cità de la costa de la Campania, Salerno, la Puja e la Calabria).
En prenzippi la dominazzion lombarda l’era dura fiss, desgià che la soa ideja inizzial de governà l’era prategament giœuna de sachesg e conquista — un ategiament ben diferent de chell dei olter bàrber foederacc, che i gh’haviva havid pussee tant temp per sorbisser l’influenza latina. Però, sgià bella envers la fin del secol VI, el comportament dei Lombarcc el s’era fad men dur ; an’pò a per via del process de conversion de l’arianesim al cred de la Cesa de Roma.
Fondazzion del regn
Con l’invasion dei Lombarcc, l’Italia la s’è trovada a vesser spartida entra chesti e i Bizantin, con dei confin che en del cors del temp i è cambiacc despess. I nœuv-rivacc i s’è stabilicc entra la Langobardia Maior — l’Italia setentrionala e el Ducad de Tuscia — e la Langobardia Minor — i ducacc de Spoleto e Benevento en de l’Italia center-meridionala — e, enveci, la terra restada sota el controll bizantin (“Romania”) la gh’haviva come center de gravità l’Esarcad de Ravenna. Depos el ducad del Friul, cread en del ann 569 del rè Alboin medem, i olter ducacc i è stacc creacc en chelle che i era le cità pussee importante dei territori conquistacc. La soluzzion l’è stada sugerida de esigenze soratœut militare, desgià che i duca i era prim de tœut dei comandancc; inscé, però, gh’è stad an’pò butad la somenza de la debolezza strutural del podé central lombard. En del 572 — depos de havìga conquistad Pavia e havìlla fada deventà la capital del regn — l’Alboin l’è stad vitima de una trama organizada a Verona de soa moer Rosmunda e de qualch olter guerrer.
Gesa de la Madonna di Pover (Sella Noeuva)
La Gesa de la Madonna di Pover a l'è 'na gesa paròquiala de Bagg, in l'inscì ciamaa quarter popolar Bagg II, a mità in tra la Sella Noeuva e 'l center storich de Bagg.
Lombarcc antigh
Secol VI
thumb|150px|left|[[Teodolinda, afresch dei savatari, Capella de Teodolinda, Monsa, 1444.]] thumb|right|150px|Basilica Autarena ([[Fara Gera d'Adda|Fara Gera d’Adda), abside.]] En del 584 i duca, denancc al besogn de havìga una monarchia bella gajarda e centralizada per podì tegnìga bota a la pression dei franch e dei bizantin, i gh’ha incoronad l’Autari come sò rè e i gh’ha consegnad a lù la metà dei sò patrimoni.
Inscé, l’Autari el gh’ha reorganizad i Lombarcc e la soa presenza stabila en Italia. El gh’ha ciapad el titol de Flavius, col qual el fava cunt de proclamàss anch protetor de tœucc i roman. En del 585 el gh’ha casciad indree i franch en del Piemont del dé d’incœu, e el gh’ha obligad i Bizantin a domandà per la prima volta una tregua. En del 590, el gh’ha tœult en moer la principessa de Baviera Teodolinda, de sangh lentisg, una casada lombarda prestisgiosa.
L’Autari l’è mort en del cors de chell istess 590, e a ciapà el sò post gh’è stad ciamad el duca de Turin, Agilœulf, che poch depos el tovarà come mojer l’istessa Teodolinda; a catàll fœura come spos e rè, a stà a la lesgenda, la fu lee medema. La influenza de la regina sœu la politica de l’Agilœulf l’è stada importanta e le decision pussee grosse se pensa che le sape stade ciapade de tœucc duu i spos ensema.