cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ramsen
Ramsen a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 13.45 km², e al se tröva a una altitüden de 413 meter sura al livel del mar.
El cumün de Ramsen a l'è tacaa ai cumün de Buch, Diessenhofen (TG), Gailingen am Hochrhein (DE-BW), Gottmadingen (DE-BW), Hemishofen, Rielasingen-Worblingen (DE-BW), Wagenhausen (TG).
Storia
Ramsen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 846 col nom de Rammesheim.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Cluses
Cluses l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Cluses, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.45 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 470 méter a 'na altèsa màsima de 1175 méter s.l.m.
Arroyo de las Fraguas
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Sant'Anna d'Alfaedo
Sant'Anna d'Alfaedo l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.459 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 43,68 km², per 'na densità de 57 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ala (TN), Avio (TN), Dolcè, Erbezzo, Fumane, Grezzana, Marano di Valpolicella, Negrar.
RTFM
RTFM l'è 'na sigla del gergh informadegh che la voeur dì "read the fucking manual", ossia "lensg quell diavol de manual". L'è doperada per respond a quej domand che poden trovà 'na respoeusta in di manuai pussee basich o che hinn faa cont ona violazion ciara de la netiquette e di regoll.
Vist che fucking l'è 'na parolla assee volgar de la lengua inglesa, squasi al nivell de 'na bestemma, di voeult F indica "fine" ("bell") o "fashonable" ("fascinos"), o l'è scricc domà "RTM", ossia "lensg el manual".
Mörtschach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Piev de Besozz
La Piev de Besozz o ben Piev di Sant martir Lissander e Tiburzi a l'è stada 'na piev religiosa de l'Arcidiocesi de Milan in pè del 1574, quand che la sed de la piev de Brebia a l'è spostada del Carlo Borromee a Besozz a causa de la decadenza de Brebia, al 1972, quand che el Sinod Colombo l'ha abolid i piev milanes.
Altendorf (Schwandorf)
El cümü de Altendorf el se tróa a 'na altèsa de 337 méter sura 'l leèl del mar.
Piev de Besozz
In del 1596, ann de la visita del Federigh Borromee, la gh'haveva dent i parochie de Besozz (capopiev, Bardell, Biandronn, Bugnagh, Brebia, Cadregiaa, Cardana, Cazzagh, Coeuch, Comabi, Comeri, Gaviraa, Inarz, Ispra, Monvall, Ternaa e Travedona, in del 1683, a la visita del Federigh Vescont, gh'è i parochie pussee de Carnis, Osmaa e Sant Andrea de Besozz. In del secol quell de XX, sota l'arcivescov Andrea Carlo Ferrari, se formen anca i parochie de Monaa, Varan Borgh, San Brizzi e Bernaa.
In del 1909 i parochie de Bardell, Carnis, Coeuch, Gaviraa e Oltrona a inn separade de la piev per fà su el vicariad forani de Gaviraa. Infin, in del 1972, a l'è sostituida del vicariad de Besozz.
Loděnice (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Cardeñadijo
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
De los Incas - Parque Chas (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia B de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
O Barco de Valdeorras
O Barco de Valdeorras l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Lèngua A-Pucikwar
250px|right|thumb|I lèngue di Andamane
right|250px|thumb|Confrónt tra la distribusiù di tribù di andamanés tra ìl prensépe del méla e òt (1800) e ‘l prensépe del [[2004. Gh’è de regordà che
tra ‘l 1789 e ‘l 1793 i s’è spopolàt i teritóre uriginàre di Jarawa che pò i s’è spostàcc in pòscc bandunàcc da i Grand Andamanés sö la còsta a sira (ovest);
la s’è estìnta la lèngua Jangil dal 1931;
l’ rèsta póch o negót de i lèngue de i dés lèngue di pòpoi Grand Andamanés;
dóma ‘l tòch de la lèngua Sentinelese l’è restàt chèl che l’éra.]]
La lèngua A-Pucikwar  o adóma A-Pucikwar, Puchikwar o Pucikwar l’è öna lèngua del sèntro del arcipelàch di Grand Andamane, ün arcipélach de ìsole ‘ndiane ‘n del gólf del Bengala.
La lèngua A-Pucikwar l’è ‘ndàcia perdìda, dezà che gh’è quaze piö nisü che l’ la parla.
La lèngua A-Pucikwar l’èra öna di 10 lèngue parlade dal pòpol di Grancc Andamanés, pòpol che se pènsa l’abie abitàt chèste ìsole da piö de 65.000 agn; i éra 'n 5.000 quando in del 1858 i è riàcc i Inglés, menimà 'n del 2010 i n’éra restàcc dóma 52.
Ol còdes Iso
Ol còdes Iso de la lèngua A-Pucikwar l'è ISO 639-3: apq.
I lèngue di Andamane
Lèngue andamanéze magiùre (10)
del setentriù (4)
del mès de l’arcipélagh (6)
Lèngue andamanéze meridiunàle (3)
Aubenasson
Aubenasson l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saillans, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.69 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 224 méter a 'na altèsa màsima de 1127  méter söl leèl del mar.
Republega Socialista Federativa Sovietega Russa
La Republega Socialista Federativa Sovietega Russa (Росси́йская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика in russ) a l'éra la pussee granda di republeghe che faseven su l'Union Sovietega, in pè del 1917 al 1922 'me Stat independent e poeu part de l'Union. L'ha deciarad l'independenza 'me Russia el 12 de november 1991 sota Boris El'cin e 'l 25 dicember, cont el desligàss de l'URSS, la cambia nom in Federazzion Russa. El sistema di soviet, però, l'è bandonad domà dopo de la crisi costituzzional russa del 1993.
Madrid
120px|right Madrid a l'è la capital del Regn de la Spagna e de la Cumünità Utonuma de Madrid.
A l'è anca la prima cità spagnöla per pupulaziun, cun 3.099.834 abitant (2003).
Munüment püssee impurtant
thumb|right|200px|El Palaz Real
Musee
thumb|200px|El Musee del Prado
Edücaziun
A Madrid a gh'hinn 6 üniversità.
Aministraziun
El sindich a l'è dal 2019 el José Luis Martínez-Almeida.
Sport
I squader de folber principal de Madrid sòn el Real Madrid e 'l Atletico Madrid.
Cità gemelaa
Madrid l'è gemelaa cun:
† (album)
† a l'è el prim disch del grüp frances Justice, surtii in del 2007.
Krombach (DE-BY)
Krombach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Anschaffenburg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.65 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Krombach el se tróa a 'na altèsa de 254 méter sura 'l leèl del mar.
Kožušany-Tážaly
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Olomouc.
Piev de San Paol de Cantù
La piev de San Paol de Cantù a l'è stada una piev de l'Arcidiocesi de Milan, in pè del 1582, quand che el Carlo Borromee l'ha spostad la sed religiosa de la piev de Gallian a Cantù, al 1972, quand che el sinod Colombo l'ha tolt via i piev milanes.
Les Roches-de-Condrieu
Les Roches-de-Condrieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Vienne-Sud, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 1.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 155 méter a 'na altèsa màsima de 200 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Les Roches-de-Condrieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Villamaina
Villamaina l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 1.005 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 112 ab./km². El cunfìna coi cümü de Frigento, Gesualdo, Paternopoli, Rocca San Felice, Sant'Angelo dei Lombardi, Torella dei Lombardi.
Ann Kirkpatrick
La Ann Kirkpatrick (Flagstaff, 24 marz 1950) a l'è una statunitensa, representanta del.
Cedrillas
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Zürigh (distret)
thumb|300px|Puzisiù del distrèt de Zurìgo. thumb|300px|right|Südiviziù del distrèt de Zurìgo.
El Distrèt de Zürigh l'è giü dei dùdes distrècc che fùrma el Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl l'ìa de  abitàncc.
El töl dét töt el cümü de Zurìgo che l'è la piö grànda aglomerasiù ürbàna de töta la Svìsera.
Armuña de Tajuña
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Mühldorf (Carinzia)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Selva di Progno
Selva di Progno (Selva 'n vèneto; Brunghe 'n cìmbro) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 1.002 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 41 km², per 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ala (TN), Badia Calavena, Bosco Chiesanuova, Crespadoro (VI), Recoaro Terme (VI), Roverè Veronese, Velo Veronese, Vestenanova.
Decibel
miniatura|Rappòrt intra ㏈ (LogX) e ‘l valós assolùu de l’elemént misuràa El decibel (sìmbol ㏈) a l’è on dècim del bel (sìmbol B): 10 ㏈ = 1 B e l’è on'unitàa de misura logaritmica del rappòrt fra dò grandèzz omogeni (per esempi dò poténz, dò pressión, do potenziàj elèttrich). El valór che ‘l sortìss foeura d'on logarìtm, per definizión a l’è on nùmer pur (senza unitàa de misura), ma ghe se pò mètt visìn ona unità de misura che l’indica la base del logaritm dopràa. El bel ch 'el ven pu dopràa l'indica la base 10. Di alter unitàa logarìtmich ch ‘a hinn d’usanza comùn hinn el neper (logaritm natural in base e), el bit, el nat e l'hartley doperàd ind la teoria de l'informazion.
Descrizion
On rappòrt misuràa in bel el ven definìi come el logarìtm in base 10 del rappòrt medésim. A dì che on rappòrt l’è de 1 bel l’è donca l’istèss de dì che ‘l rappòrt medèsim l’è de 10 : 1.
El rappòrt espréss in bel fra du nùmer o dò grandézz fisich omogenui, N1 e N2, el rèsta donca inscì definìi:
A fa inscì, però a risultarìssen di valór tròpp piscinìtt (ona scala logaritmica l’è ‘na scala comprèssa); per quèst se dopera el decibel che, de già che l’è on décim del bel, el permètt de esprìmm el stèss valór grand 10 vòlt tant:
Donca pòdom dì in manera legìtema che ‘l rappòrt intra ‘na tonnellata e on chilogramm l’è 1000 : 1, o ben 3 bel, o 30 decibel; e che ‘l rappòrt fra ‘n’eurocent e 1000 euro l’è 1 :100000, o ben −5 bel, o  −50㏈; che ‘l rappòrt frà l'intensità sonòra (esprèssa in W/m²) de on concèrt rock e quèlla d’ona conversazión normàl de 1000000 : 1, o ben de 6 bel, o de 60㏈.
Il rappòrt che ‘l corrispònd a 1 decibel l’è men fàcil de vèss capì de già che ‘l gh’hà dent di poténz frazionari: se A el supera B di 1㏈, el rappòrt A : B l’è de100,1, o ben 1,25892…. Se A el sùpera B de 3㏈, el rappòrt A : B el risulta 100,3 = 1,995262…. In de l'usanza tècnega, de sòlit, quèll valór chì el ven tiràa visìn a 2, per quèst a s’è sòlit dì che on cressimént de on valór de 3 decibel l’è l’istèss del sò redòppi, inveci ona sbassada de 3㏈ l’è l’istèss del fà metà.
Ògni valór in ㏈ el corrispond a ‘n fattór de moltiplica o de divisiٕón (moltiplica in del caso del cressimént e división in del caso de la sbassada) de la grandèzza misurada. In quèlla tabèlla chì, vegnarànn riassùnt tucc i vari fattór de moltiplica o de división:
Se per esempi gh’hèmm ‘na grandèzza che la cress de 34㏈, quèst el vorarà dì che la grandèzza che ottegnerèmm la fin la sarà 2500 vòlt tant quèlla iniziàl: 34㏈ l’è l’istèss de dì (10+10+10+4)㏈, che se trasformen ind on fattór (in quèll caso chì de moltiplica) de 10×10×10×2,5=2500 vòlt tant. A l’incontrari, se ‘l nòst oggètt el redusèss la nòstra grandèzza fisica de 27㏈, ottegnarémm 'na grandèzza fisica de 1/500 de quèlla iniziàl: defàtt27㏈ l’è l’istèss de (10+10+7)㏈, che diventen on fattór (de división) de 10×10×5=500.
Tucc quèsti unitàa de misura gh’hànn in comun la proprietà de vèss nò in realtà di unità de misùra vér e pròppi, de già che la misura la ven esprèssa in realtà come on nùmer pur, che l’è el risultàa d’ona fonzión aplicada al rapòrt tra dò quantità omogenui (come in del caso de la misura d’on angol esprèssa in radiant che l’è el rappòrt infra du longhèzz). Ancasì pòden vèss facilment traformàd vuna in de l’altra per mèzz d’ona moltiplica de già che l'è on rappòrt), per quèst hinn, in teoria, scambiàbil, anca se vegnen dopràa in di particolar settór specifich specialistich: de fàtt a l’è difficil sentì 'n quaivun che ‘l dìss che «l'intervàll fra 1 e 4 euro l’è de dò ottàv» ancabén la sìa ona affermaziٌón giusta del pont de vista matemàtich.
De nòrma, se doperen i decibel in elettrònica, in acustica, in chimica e generàlment in tucc i camp indoe l’è necessari calcolà di prodòtt e di rappòrt infra di nùmer che gh’hànn di órdin de grandèzza assosènn divèrsi; de fàtt, quand che se càlcolen decibel, i moltiplich e división se trasformen in di sòmm e in di sottrazión, e de conseguenza i càlcol vegnen molto semplificàa. E poeu el logaritm el comprìmm i scal numérich, de manera de redù i distànz infra i nùmer ch 'a hinn de parècc órden de grandèzzaa ‘na quàj desèna. A bon cunt, di settór compagn de l’acustica e de la chimica tratten di gradèzz che spèss hinn giamò logarìtmich in deporlo quant ai sò effètt.
Utilizzazion del fattór 20 quand che i ㏈ indichen la potenza
Despèss in fisica e in ingegneria, se considera, senza nanca scrìvell, che i rappòrt in ㏈ hinn semper riferìi a di energìj o a di potenz, anca a partì de alter tipi de gradèzz di quàj i energìj e i poténz i dipenden in manera minag lineàr compàgn d e la tension e de la  corrént. Quèll fàa chì el mètt denter in di càlcol on fattór 20 che pò mandà in confusión.
A l’è quèll che ‘l càpita, per esempi, in elettrònica e in elettrotècnica quand che che se gh’hà de trattà i rappòrt in ㏈ fra dò grandèzz che ìndichen 'na tensión oppùr 'na corrént elèttrica, per esprimm on'amplificazión de la tensión o de la corrént. Defàtt in quèj casi chì, cont i decibel, se voeur minga dì el rappòrt infra i grandèzz medésim, ma fra i potènz che i tensión o i corrént svilupparìssen se i fùdessen aplicàa a la medésima impedenza. Donca, de già che la potenza elèttrica W l’è proporzionàl al quadràa de la tensión V o de la corrént I, cont el sfruttà i proprietà di logarìtm se ottegnen e se doperen quèj formól chì:
A l’istèssa manera, in acustica, el ven definìi el livèll de l'intensità acustica (Intensity Level, IL) come ‘l rappòrt in dB fra el fluss de energia I e ‘l fluss I0 de enegia a la soeuja del sentìbil, che l’è 10−12 W/m2
inveci el livèll de pression sonòra el ven definìi inscì:
che l’è minga el rappòrt in ㏈ fra la pression sonòra p e la pressióne sonòra che la corrispónd a la soeuja del sentìbil p0, ma fra i corrispondent fluss de energia (calcolàa cont el consideràa l’istèss mèzz de propagazión).
El fattór 20 ch 'el ven doperà per comodità in del calcolà, el cambia nò la definizión de decibel. Chi che scriv quèj fórmol chì ind on tèst, gh’avarìss de despiegà che l’è ‘drée a calcolà on guadagn, ‘n’indeboliment o ona dinàmica in ㏈ come rappòrt fra dò potènz, anca se a partì de grandèzz divèrsi.
Decibel assoluu
Despèss, se scernìss de misurà di grandèzz (tension, potenz etc.) direttamént in decibel, o ben de riferì la grandèzza a 'na quantità de riferiment che la corripónd a la soa unitàa de misura. o ben de scernì foeura per N2 un valóre unitari adàtt, per esempi 1 V o 1 A, e specifegà quèll fàa chì per mèzz del sìmbol dB innanz de la grandèzza che in reàltà la ven misurada: decibel-volt (dBV), decibel-watt (dBW), decibel milliwatt (dBmW) e calcolà el rappòrt in dB infra la grandèzza misurada e quèlla de riferimént: per esempi, ona tensión di 220 volt l’è l’istèss de (tensión de riferimént 1 V) o a  (tensión de riferimènt 1 mV).
In elettrònica l’è spantagada l’usanza – formalmént minga giusta – de scurtà la sigla dBmW in dBm, e presuppònnenn l'unitàa de misura.
Operazion cont i decibel
Quand che se doperen i decibel, i moltìplich e i división diventen di sòmm e di sottrazión. Per esempi se gh’hèmm on segnàl radio che la soa potenza l’è −62 ㏈mW e ‘l ricévom cont on’antèna che la g’hà on guadagn de 11㏈, el fìltrom cont on filter pass-banda che l’indebolìss la potenza de −1,3 ㏈ e l’amplìfichom cont on amplificatór che ‘l sò guadàgn in potenza l’è 18㏈ ottegnarèmm al desmodulator ona potenza de:
In quèll esempi chì hèmm somàa (in manera del tutt giusta) di valór in decibel con on valór in ㏈mW. Inveci a l’è nò possìbil sòma insèma divèrsi valór in decibel assolùu.
Senza stà a fa i cunt cont i logaritm, se pò calcolà, in manera assée approssimativa el valór d’on cèrt rappòrt tra di grandèzz in ㏈ ricordand che ‘l raddoppià (o el fa metà) el corrispónd a circa +3㏈ (−3㏈) e ‘n’aumènt (o ‘na reduzión) de  10 vòlt tant l’è pressppòch l’istèss de +10 ㏈ (−10 ㏈). A savè quèlla stòria chì, per esempi, l’è fàcil capì che a parlà d‘on cressiment de 80 vòlt tant l’è l’istess de dì 19 ㏈; defàtt 80 = 10 × 2 × 2 × 2, quindi 10 + 3 + 3 + 3 = 19㏈.
VU-meter
I VU-meter di amplificatór audio e di registradór a naster magnetich gh’hànn su ‘na scala in decibel che ‘l sò màssim, despèss l’è +3 o +6dB, e ‘l mìnim l’è on valór negatìv che ‘l rappresenta la dinamica de l'amplificatór o del registradór: in sti casi chì, el zero de la scala ( la grandèzza de riferimént) l’è dàa de la vastitàa massima del segnàl che ‘l po’ vèss riprodòtt senza che l’apparècch el mètta denter ‘na storgidura.
Acustica
In acustica a vegnen dopràa i dBSPL per indicà el livèll de la pressión sonòra. La sigla SPL, defàtt, la stàa a indicà el Sound Pressure Level. A se càlcola in quèlla manera chì:
indoe p0 l’ìndica la pressión sonòra che la corrispónd a la soeuja del scoltàbil, o ben 20 μPa = 2 × 10−5 Pa.
A l’istèssa manera vegnen definìi el livèll de intensità acustica (Intensity Level, IL) che ‘l se misura in ㏈IL.
indoe I0 l’indica l'intensità acustica de la soeuja del scoltàbil, che l’è 10−12 W/m2,
e ‘l livèll de potenza acustica, riferìi a ‘na potenza W0 = 10−12 W (watt):
Esempi
Chìchiscì gh’è ona tabèlla cont on quàj esempi de valór in decibel per di son e di rumór. I nùmer gh’hànn de vèss consideràa come indicatìv de già che i situazión ciapàd come esempi pòden minga vèss precìs:
Anatomia
miniatura|Curv isofònich L'orèggia de l’òmm la gh’hà nò ‘na sensibilità lineàr in fonzión del rumór, sia quant a l’intensità sia quant a la freguenza del rumór medèsim. Per quèst el Fletcher e ‘l Munson i hànn ideàa i curv isofònich, che descrìven l'andada de la sensibilità de l’òmm per i son con l' intensità e l' ferguenza. L’unitàa de misura de quèj curv chì l’è el phon, che l’è, a bon cunt, el decibel indoe la scala l’è stada spostada e ‘l livèll di zero decibel l’è stàa miss a la soeuja del sentìbil segond la freguenza de manera de descrìv la sensibilità de l’orègg de l’òmm.
Con quèj curv chì l’è possìbil vedè che la soeuja del sentìbil la sìa pussée alta per i freguénz bass (sòta i 400 Hz) rispètt ai quèj de mèzz, e poeu la se alza de là di 4000 Hz, che l’è el valór indoe la sensibilità l’è maggiora rispètt a quèlla ai alter freguénz. miniatura|Curv de compensazión A partì de chi curv chì hinn stàa ottegnùd i curv de compensazión, che descriven ( con di valór negatìv) la soeuja (o ben el livèll de pressión sonòra) a la quàl l’orèggia de l’òmm in fonzi►2n de la freguènza la gh'avarìss de comenza a percepì el son. Vegnen doperà tucc i vòlt che se voeur verificà la sensibilità de l’orèggia. Al princippi i curv de compensaziónm eren 3 (A, B e C di quàj i ùltim dò vegnen pù dopràd) e i scal ㏈ a segonda de la curva de compensazión doprada ciapen el nòmm de ㏈a, ㏈b e ㏈c; l’è stada poeu introdòtta, pussée de recent, anca la la curva D, studiada apòsta per el tràffich aéreo
Bon Pastor (metropolitana de Barcelona)
Bon Pastor  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria automatega Ascensoeur
Lithops
Lithops l'è 'n zèner de piànte suculènte che fà part de la famìa botànica de le Aizoaceae uriginàre de l'Africa australa. I è cultiàde dei apasiunàcc de piànte gràse e i è cunusìcc col nòm popolàr de "balòcc vif".
En natüra de spès la piànta la rèsta quàze töta sóta la sàbia e ànsa sö apéna la fàcia orizontàl de le dò fòie carnùze opòste e tacàde ensèma che costetöés la part epìfita de la piànta. Le dò fòie i è dividìde de 'na sfrizidüra de 'ndóche se fùrma e se svelöpa el fiùr. Ògna còpia de fòie le fùrma el còrp de la piànta che endèl sò ensèma la g'ha fùrma cilìndrica o cònica condena süpefìce piàna. De la sfrizidüra 'ntra le dò fòie, endel perìot vegetatìf, nas apò e le dò fòie nöe e quan che le se derf del töt le dò ècie le se sèca. De spès sö la part piàna gh'è come dele "finèstre" cioè dele zòne trasparènte o traslücide sènsa clorofìla, de 'ndóche pàsa la lùce destinàda a le parcc piö intèrne e sotràde de la piànta.
La fiuridüra l'è 'n autùno. I fiùr i se derf el dopodisnàt o 'nvers séra e i g'ha fùrma che se 'nsomèa a le margherìte, piö grancc del còrp de la piantìna, de culùr biànch o zalt e apéna apéna prufumàcc. ògna piàntìna la fà sö en fiùr sul.
Spéci
Le spéci acetàde, segónt el sit del giardì botànich del Missouri, per el zèner Lithops i è 32 :
La Bâtie-Montsaléon
La Bâtie-Montsaléon l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Serres, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.08 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 671 méter a 'na altèsa màsima de 1431 méter s.l.m.
Saint-Félix-de-Lodez
Saint-Félix-de-Lodez l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Clermont-l'Hérault, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 69 méter a 'na altèsa màsima de 132 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Félix-de-Lodez l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Passaport de la Costa d'Avori
El Passaport de la Costa d'Avori a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Burgistein
Burgistein a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.5 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Storia
Burgistein l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1266 col nom de Burgstein e in del 1271 col nom de Burgenstein.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Igualtaa
NOTA: ul tèrmin 'iguaal' al è tòolt dal Pus·cjavin e 'igualtaa' al è custrüii gjuntaant ul prefiss d'astrazziun in manera fisc natürala.
Sa la nòmena igualtaa una espressiun matemàtica ch'a la índica l'equivalenza da dò entitaa.
Carcedo de Burgos
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Igualtaa
Una igualtaa algebràica a l'è una igualtaa intúe i dò espressiun equivaleent i-è di espressiun algebràich.
Inscí di igualtaa i-è:
al è mia una igualtaa, si-da-no una equazziun, gja che noma sa sudisfa par cèert valuur da x.
Olympia-Stadion (metropolitana de Berlin)
Olympia-Stadion  a l'è 'na stazion de la Linia U2 de la metropolitana de Berlin.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Stazion de Olympiastadion Fermada de l'autobus
Bodenwöhr
Bodenwöhr l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwandorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 51.91 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Carlos Pellegrini (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia B de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Taksony (Ongaria)
a l'è un comun del Distret de Szigetszentmiklós, cont una popolazzion de abitant.
Edward Snowden
miniatura|drita|El scior Snowden L ' Edward Joseph Snowden (Wilmington, 21 de giugn del 1983) l'è on dissident ed ex tecnegh informategh american, che l'ha portaa a tucc la congossenza del programma de la NSA ciamaa Prism per el despionagg massiv di connession a Internet.
Samolegh
Samolegh o Samolagh ([sa'molək]; nom ufizial in talian: Samolaco) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Gurduna, Liv (CO), Muntemezz (CO), Nuaa, Prada, Sörich (CO) e Vercana (CO).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Samoleghl'è mustraa in de la tabela chi de sota
Debbie Lesko
La Debbie Lesko (Sheboygan, 14 november 1958) a l'è una statunitensa, representanta del.
Horní Bečva
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Monomi
Se ciama monomi l'espression algebrega che 'l resulta dal moltiplicà divers indeterminaa, tra de lor e con di numer, 'me per esempi:
Komárov (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Olomouc.
Passaport de Haiti
El Passaport de Haiti a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Laufach
Laufach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Anschaffenburg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.60 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Laufach el se tróa a 'na altèsa de 180 méter sura 'l leèl del mar.
Canton Zug
El Canton Zug (en todèsch: Kanton Zug) l'è giü dei 26 cantù de la Svìsera. L'è giü dei piö pesègn e l'òcupa 'n àrea de 239 km², e 'l g'ha 'na popolasiù de abitàncc (segónt i dàti del ). La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca o la sò variànt locàl ('ntra töt presapóch l'85%) e de religiù catòlica (presapóch el 62%). La capitàl del cantù l'è la cità de Zug.
Geografìa
thumb|200px|left| El lach de Zug El cantù de Zug el se tróa 'ndèla part centro-setentriunàla de la Svìsera, sö le spónde del lach omònim. El cunfìna a òvest coi cantù de Lüzerna e Argòvia, a nòrt col cantù de Zurìgo, a èst e a sud col cantù de Schwyz.
Stória
La stória piö antìca del cantù l'è ligàda a chèla de la sò capitàl, la cità de Zug.
Endèl 1803 el g'ha utignìt la 'ndependènsa. La custitusiù del 1814 la g'ha abulìt la Asemblèa Püblica (Landsgemeinde), che l'ìa 'n vigùr amò del 1376. Endèl 1845 el cantù de Zug el g'ha fat part de l'aleànsa ciamàda Sonderbund (aleànsa separàda) de la quàl fàa part ensèma a óter sés cantù catòlich (Lüzèrna, Fribùrgo, Valés, Uri, Schwyz, Unterwalden) e l'è entràt en guèra cùtra la Confederasiù Elvética 'ndèl 1847 per difènder i sò 'nterès de la centralizasiù del potére ma i vegnarà batìcc. Endèl 1848 e 1874 el cantù de Zug el g'ha votàt cùtra la custitüsiù federàl. La custitüsiù cantunàla del 1876 la vegnarà emendàda 'ndèl 1881 e sustitüìda con giöna nöa 'ndèl 1894.
Sistéma aministratìf
El cantù de Zug el fùrma 'n ünech distrèt e l'è dividìt endèi öndes cümü elencàcc sóta. El potére legislatìf l'è 'n mà al Kantonsrat e chèl ezecütìf el ghe spèta al Regierungsrat. El Kantonsrat l'è cumpunìt de otànta mèmber, quan che 'nvéce 'l Regierungsrat l'è furmàt apéna de sèt mèmber che i vé iligìcc per en perìodo de quatr'àgn, isé come i su cunsigliér nasiunài che ghe spèta de dirìt al cantù de Zug.
Cümü
I öndes cümü che fùrma 'l cantù de Zug i è:
Aubres
Aubres l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Nyons, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
Davide Galimberti
El Davide Galimberti (Vares, 19 de avril 1976) a l'è un politegh italian, sindegh de Vares del 21 de sgiugn del 2016.
Aubres
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.27 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 270 méter a 'na altèsa màsima de 1217  méter söl leèl del mar.
Davide Galimberti
Lauread in giurisprudenza a l'Università di Studi de l'Insubria, a l'è 'n avocat e docent de dirit ministrativ e l'è iscrivud al Partid Democrategh.
Virga
Con virga (latin virga, "verga, ramo") a se voeur indicà ‘na caratteristica accessòria de cèrt nivola che la consist in di scìj de precipitazion inclinàd o verticaj, taccàd sòta la  superfice de la nìvola medèsima e che tocchen giò nò el soeul, perchè svaporen o, in del caso de precipitazion sòlida sublimen, in del cors del sò tragìtt, intanta che intravèrsen di strat de aria pussée sècch.
Caratteristich
I nìvol che pòden vègh di virgh hinn i Cirrocumul, i Altocumul, i altostrati, nembostrati, i Stratocumul, i Cumul e i Cumulonemb. Quand che ‘l fenòmen el succed, la compàr ‘na scìa generalment inclinada fada su de cristàj de giazz o de gottìnn liquid de pioeuva. Quèj scij chì pòden caosà di fenòmen atmosferegh interessant, perchè quand che la pioeuva la passa del stat liquid a quèll gas la ghe tira via a l’aria ‘na granda quantitàa de calor (calor sconduu) e donca la se infrèggia on bèll poo. Quèj porizioncin d’aria chì molto frèccia vànn giò a la svèlta creando di borineri piscinìtt.
Virga e band de precipitazion
Se gh’ha de confund minga el fenòmen conossùu ‘me virga cont i band de precipitazion, che insegnen domà che in quèlla zòna lì a hinn adrèe a capità di precipitazion, sia che raggiongen el soeul (e in quèll caso chì se parla de praecipitatio ‘me caratteristica accessòria de la nivola ) o nò. Di band assée consistent a pòden vèss notàd quand che i nev succeden sora i collìn e i montagn, e in quèll caso chì ciapen l’aspètt di nìvol taccàd a la montagna medesima.
Rüdlingen
Rüdlingen a l'è un cumün svizzer del Canton Sciafüsa. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 5.49 km², e al se tröva a una altitüden de 367 meter sura al livel del mar.
miniatura|manzína|Rüdlingen El cumün de Rüdlingen a l'è tacaa ai cumün de Berg am Irchel (ZH), Buchberg, Eglisau (ZH), Flaach (ZH), Freienstein-Teufen (ZH), Lottstetten (DE-BW), Marthalen (ZH), Rafz (ZH).
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Venticano
Venticano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 2.545 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 182 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apice (BN), Calvi (BN), Mirabella Eclano, Pietradefusi, Torre Le Nocelle.
Beade
El sò codes statistegh l'è.
Castor
Descrizzion
I castor inn gross roditor che de madur pesen in media 16 kg, anca se inn stad trovad un quaivun de circa 40 kg.
In gener el castor l'è longh circa 75 cm e volt manch de 30: a l'è la pussee gran spece de roditor al mond despoeu di capibara. La coa larga, piata e coverta de scheje, le mesura circa 25 cm de longhezza; in cas de pericol la vegn sbatuda in su l'aqua, per segnalà l'alarm; sedenò la juta a sostegnì l'animal quand che el sta in su i sciampe dedree e in del nodà la vegn doperada coma timon. El corp del castor l'è massizz, el coll gross; i sciampe dedree inn palmade e tute i dida i gh'hann i sgrif. La pelliscia l'è in gener marron-rossa in sul dedree l'è pussee ciara o grisa in sul venter. I oeugg inn piscinit e i naris se poeuden sarrà su. La crapa l'è massizza, con sceste indova che se tachen i potent muscol conligad ai ganasse.
I dent incisiv (du in su la ganassa e du in su la mandibola), de color sgiald-naranz, inn coma quei di olter roditor e i se desuvren in manch temp in su la superfis de denter, ciapen la forma de un scopell ben guzz, quatad de smalt. Con quei dent chì el castor el peul tirà sgiò gross alber. El scerniss de solet piante con diameter de la bora in tra 5 e 20 ghei, ma se sa de castor che hann tirad sgiò bore del diameter de 75 ghei. I castor a gh'hann un para de giande odorifere anai che secernen una sostanza compagna a la tepa, ciamada castoree e forsi doperade per marcà sgiò el territori.
Biologia
El castor a l'è in gener monogam e el poeul viver per 20 agn o pussee. La femina la partoriss una voeulta a l'ann, de solet da du a quater fioeui. I castor inn animai sociai. In di zone isolade, indova el mangià l'è tant, una comunitaa de castor la ciapa denter tante familie. La tana del castor la gh'ha una strutura unega in del regn animal. En esisten tri tip devers, a segonda che sien fade su in su isole, in su i rive de stagn o in su i sponde de lagh. La tana in su l'isola a l'è costituida de una stanza centrala, cont el soeul apena sora el nivell de l'aqua, e du ingress. La vegn fada su con ram, erba e tepa, metud insema e impastad cont el fangh, e l'aumenta de dimension per i reparazzion e i elaborazzion fade del castor ann per ann. La stanza interna la poeul mesurà 2,4 m in larghezza e in fina a 1 m in altezza. El soeul a l'è quatad de scorza d'alber, erba e scheje de legn; de sorapu. I tane fade su in di stagn i poeuden nasser a poca distanza de la riva o in part sora de questa, cont el mur frontal orientad vers el stagn. I tane di lagh inn fade su in su i rive pussee riparade. Ancaben el castor el sia un bon nodador, quand che el se sposta in su la terraferma a l'è sgrazziad e el gh'ha dificoltaa a spostà i bore e i ram de che el se serv coma mangià e material de costruzzion. Donca, despess i castor i sgarlen di canai per conligà el so bacin artificial a la zona indova cressen i alber de tirà sgiò. Tant canai inn largh e prefond in fina a 1 m e despess inn longh un quai centinaia de meter. El legn che el sta sora la superfis de l'aqua el vegn, donca, fad andà traver el canal in fina al bacin artificial.
I dighe
I dighe, doperade di castor per amplià l'area intorna ai so tane e aumentà la prefonditaa de l'aqua, inn fade su con ram e bore d'alber, o con fangh, ram e preje. Cont el passà del temp i dighe vegnen reparade e ingrandide, e i materiai che resten blocad in de la strutura e i radis de la vegetazzion che la cress de sora, a serven a rinforzài ancamò pussee. Despess el castor el fa su, pussee a vall, una diga pussee piscinina per fà refluì l'aqua contra la diga origenala, per sbassà la pression a mont. I dighe inn volte circa 1,5 m, larghe pussee de 3 m a la bas e pussee strecce in cima. In del parch nazzional di Montagne Rociose, in Colorado, l'è stada trovada una diga fada su de un castor, longa pussee de 300 m. I bacin artificiai di castor atiren pess, anedre e oltrer animai aquategh. Ancaben i dighe provochen locai inondazzion, a juten a controllà el volum di aque de superfis e reducen i inondazzion a fond vall. A longh andà, quei bacin chì i se impienen de sediment e i animai i se sposten alora vers una noeuva zona. La zona abandonada la se trasforma in d'un prad.
Tassonomia
El gener el ciapa denter domà do spece in vita e vuna cognossuda al stad fossil:
La spece che la viv in Nord Amerega (C. canadensis) l'è pussee spantegada fiss de quella, rara fiss, che la viv in Europa (C. fiber). I do spece, che cambien per la forma di oss nasai, per tucc i olter aspet inn inscì compagn che un quai studios ie considera coma do sota-spece de un'unega spece.
Conservazzion
I castor inn stad per tant casciad per i so pellisce e per i dent: in del XVIII e in del XIX secol ogne ann vegniven esportade del Nord Amerega centinaia de mijaia de pell, doperade soratut per la fabregazzion de cappei. I castor vegniven anca copad a causa di dagn che provocaven ai foreste e per i inondazzion di voeulte causade di so dighe. El grand fenomen l'ha ruzad i castor squas a l'estinzion, sia in Europa che in Nord Amerega. Incoeu el castor a l'è stad reintroducid e l'ha scominciad a reinsediàss con sucess in Canada e in d'una quai zona protegiuda di Stad Unid. L'è stad anca reintroducid in Amerega del Sud, in de la Terra del Foeugh. Ancamò incoeu di voeulte quei animai chì inn considerad nociv, soratut in di aree suburbane di Stad Unid orientai. In Europa el se troeuva soratut in Russia e in Scandinavia ma anca in sul fium Rodan, in Francia e Svizzera e in su l'fium Elba in Germania. El 22 november 2018 el castor l'è stad avvistad a Tarvisio, despoeu de pussee de 450 agn de assenza in del territori italian. E in del november 2020 anca in Vall Pusteria.
Collonges-sous-Salève
Collonges-sous-Salève l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Julien-en-Genevois, del circondàre (arrondissement) de Saint-Julien-en-Genevois e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.13 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 466 méter a 'na altèsa màsima de 1301 méter s.l.m.
Assemblea regionale siciliana
LAssemblea regionale siciliana l'è 'l Parlament de la Sicilia, el primm parlament regional attiv in Italia, dal 1947. Tra l'alter l'è l'unegh consili regional che i sò member hinn ciamaa deputaa.
Storia
In del period de transizion in tra el Regn d'Italia e la Republega, el moviment independentista sicilian l'era assee fort, e donca la Consulta regional siciliana, per provà a fermàll, l'ha parpognuu al Re Umbert II on Statut special assee autonomista, che apont fondava 'sta assemblea chi cont on grand poder legislativ.
Hawaii County
Hawaii County l'è ona contea di Hawaii. La gh'aveva 185079 abitant in del 2010, in del 2012 hinn staa stimaa in 189191
Assemblea regionale siciliana
Storia
Dal 2001 la elegg pu el President de la Sicilia, che l'è elegiuu direttament di gent, e in del 2008 gh'è staa el primm dislenguament anticipaa, per i dimission del president Salvatore Cuffaro.
Moskva (incrosador)
El Moskva, in precedenza Slava, a l'è stad un incrosador de la Marina russa e, in precedenza, de quella sovietega. Fada su in del 1979 'me leader de la class Slava, in del 1990 a l'è tolt via del servizzi de la marina sovietega, ma in del 2000 la marina de la Russia la rimet in servizzi cont un nom noeuv, quell de la capital.
Nav amiralia de la Flota del Mar Negher, l'è stada doperada in vari conflit compagn de quell in Georgia (2008), Crimeja (2014) e Siria (2015), fina a l'invasion russa de l'Ucraina, indova che l'è dannegiada de du missil R-360 Neptune de produzzion ucraina e, intant che l'era trasportada a Sevastopol, l'è andada sgiò, a deventà la nav la pussee granda a finì in mar dopo de la segonda guerra mondial.
Machignaga
Machignaga (nòm uficiàl in italian: Macugnaga; Z'Makana o Makanaa in Walser; Mazzuccagna in Ucitan) a l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el se tröva ai pè del Munt Rösa, a la fin de la Val Anzasca. El cunfina cun la Pruvincia de Vercei (cumün de Alagna, de Rima e de Carcofur) e cunt el Cantun Vales (cumün de Saas-Almagell e de Zermatt). Machignaga l'è vün di center de l'Ossula induve che se tröven anca al dì d'incö di cumünità walser. Trai vari fraziun a cüntum Borca (el segund center püssee impurtant, in walser Burfugg) e Pecet (Zer Tannu).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Machignaga l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Lagh de Mezzoeula
miniatura|300px|El lagh vist de la Val Codera. El lagh de Mezzoeula (italian: Lago di Mezzola, on temp Lago di Chiavenna) l'è on lagh prealpin lombard. El se troeuva a nord del Lagh de Comm, del qual l'è separaa domà de l'ultema part del cors de la Mera, che la passa in de la banda ocidental del Pian de Spagna. On temp i duu lagh eren giontaa insemma, e 'l ramm a nord l'eva ciamaa Lagh de Ciavenna. Quell lavorà chì l'è testimoniaa anca del nomm del paes de Samolegh (Summum Lacum), che inveci incoeu el se troeuva ben delongg anca del Lagh de Mezzoeula. I duu lagh incoeu hinn colegaa de la Mera (on temp, inscambi, de l'Adda). I paes in riva al lagh hinn Novaa, Versceia (Provincia de Sondri) e Dasc (frazion de Soregh, Provincia de Comm). Dent al lagh ghe vann dent la Mera, la Codera e 'l Ratt. Dent al lagh a gh'è ona fracca de pess, compagn de la trutta, el lavarell, l'agon, el luzz, el pess persegh, el caveden, el vairon, l'alborella, la tenca, l'inguilla e alter anmò.
Modjo (album)
Modjo a l'è un disch del 2001 e l'ünich del grüp frances Modjo. El gh'ha dent el sücess Lady (Hear Me Tonight).
Celadas
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Lesní Hluboké
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Armallones
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Carbuidraa
miniatura|drita|310px|La [[latosa a l'è un disacarid che la se tröa in del lacc. A l'è fada d'una mulecula de D-galatosa e una mulecula de D-glücosa ligaa cun un ligam glicudisigh β-1-4]] I Carbuidraa (o sacarid o glücid) a hinn la class de biumulecul püssee abundanta intra i quater class principaj. I gh'hann impurtant röl in di rop che viven, cume el mügiaa sü e traspurtà in gir l'energia (per esempi 'me amid o glicogen) o'l fa di cumpunent strütüraj (la celulusa di piant e la chitina in di besti). I carbuidraa e i sò derivaa a hinn anca un röl in di prucess del sistema imünitari, in de la fertilizaziun, in de la patogenesi e in de la coagülaziun del sanch.
I carbuidraa a hinn cumpost urganigh semplis: a hinn aldeid o chetun cunt un bel poo de grüp idrossiligh, de solet vün per atum de carboni che'l fa minga part del grüp aldeidigh o chetonigh. I carbuidraa de bas a hinn i monosacarid 'mè la glücosa, la galatosa e la frütosa. La furmula de bas d'un monosacarid senza mudifigaziun a l'è(C·H2O)n, induè che "n" a l'è 3 o püssee. A bun cünt, gh'è di carbuidraa che gh'hann minga quela furmula chì, mè l'acid uronigh.
I monosacarid se poden ligà intra de lur per furmà i polisacarid (o oligosacarid se hinn poch) che hinn di pulimer. Un frach de carbuidraa gh'hann dent vün o püssee ünità de monosacarid cun vün o püssee grüp müdaa o destacaa via.
Castell de Stetteneck
El Castell de Stetteneck a l'è un castell de l'età de Mez, fad su intorna al secol quell de 13, sit in sul coll sora de Ortijei, in la provincia de Bolzan, incoeu per la pupart destrugad. Manzonad in di saghe del Sudtirol, l'è stad trovad domà in del 2000.
Passaport di Honduras
El Passaport di Honduras a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Carlos Gardel (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia B de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Soave
Soave l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 6.450 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 22,67 km², per 'na densità de 293 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belfiore, Cazzano di Tramigna, Colognola ai Colli, Montecchia di Crosara, Monteforte d'Alpone, San Bonifacio.
Carcedo de Bureba
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Ruhleben (metropolitana de Berlin)
Ruhleben  a l'è 'na stazion de la Linia U2 de la metropolitana de Berlin.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Dieterskirchen
Dieterskirchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwandorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.14 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Autostrada D1 (Slovachia)
La  a l'è un'autostrada de la Slovachia longa 510.49 km. La conliga Petržalka e Záhor.
Kalawao County
Kalawao County l'è ona contea di Hawaii. La gh'aveva 90 abitant in del 2010 e l'è la segonda contea men popolada e la quarta pussee piscininna.
Dieterskirchen
El cümü de Dieterskirchen el se tróa a 'na altèsa de 499 méter sura 'l leèl del mar.
Viadott elicoidal de Brus
El viadott elicoidal de Brus a l'è 'n pont in preja in forma elicoidal in su la ferrovia del Bernina che 'l proeuva a adatàss a l'ambient che 'l gh'è intorna, assee recognossuu 'me element turistegh del Canton Grison e de la Svizzera intrega, oltra che vun di success pussee important in l'architettura de la Ferrovia Retiga.
Alberswil
Alberswil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.58 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Viadott elicoidal de Brus
Faa su in del 1908, paj sò cent agn l'è staa decoraa inscì de parè ona torta de compleann.
Saint-Gély-du-Fesc
Saint-Gély-du-Fesc l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Les Matelles, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
Alberswil
Storia
Alberswil l'è menziunaa la prima volta inturen al ann 1220 col nom de Alberswile.
Saint-Gély-du-Fesc
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Tahitótfalu
a l'è un comun del Distret de Szentendre, cont una popolazzion de abitant.
Jívová
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Olomouc.
Viadott elicoidal de Brus
Storia
In origin l'era programmaa de fà su on tunnel a spiral dent di montagn, ma el terren local l'ha descoraggiaa el scav e l'è staa preferii 'n viadott, che l'è longh 110 meter.
Alberswil
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Saint-Gély-du-Fesc
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.51 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 71 méter a 'na altèsa màsima de 264 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Gély-du-Fesc l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Horní Lideč
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Barbara Lee
La Barbara Lee (El Paso, 16 luj 1946) a l'è una statunitensa, representanta del.
Mainaschaff
Mainaschaff l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Anschaffenburg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 7.31 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Vallesaccarda
Vallesaccarda l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 1.605 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 115 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anzano di Puglia (FG), San Sossio Baronia, Scampitella, Trevico.