cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Svìzzera
Ecunumia
A part quii da Ginevra (che però l'è vegnüda denta in dala Svizara dumà in dal 1815) i banch mist - üniversai - (dunca i banch che fa investiment indüstriai e tiran sü i risparmi) in Svizara hinn rivaa cun un puu da ritard. S'evan difundüü tantu i cass da risparmi in di prim dal Nöfcent, ma bisögna specià la segunda metà dal Votcent par vidè i gross banch indüstriai. I püssee gros in qui da Basilea (ul Baslerbankverein, mo la sa ciama UBS) e da Zürich (Crédit Suisse) che in nassüü per ütà ul svilüpp di feruvii. Poch prima dala segunda guera mundiala s'hinn specializaa a gestì i patrimoni privaa, cumé favan prima i banch privaa da Ginevra. Dopu la guera in Svizara i è vegnü scià un bel puu da danee di alter paes. Da solit sa dis tri mutiv: la stabilità dal paes e dala sua muneda (ul franch, che al sa möf mai e l'ha mia cugnussüü l'inflaziun dal march tudesch, dala lira o dal franch frances), ul principi dala discreziun par ul client (chi ul Staat al po mia dumandat quel che gh'heet da part) e la sicüreza dal paes, sura tüt quela istitüziunala (i legg cambian rarament, mia d'un di cun l'altru) ma anca la sicüreza dala criminalità, che in Svizara l'è pitost basa.
El Paes l'è part de la Suciaziun Europea de Liber Scambi ma mìnga del Spazi Ecunomich Europee.
Cültüra
right|thumb|200px|Distribüziun di lengu ufizial in Svizera La Svizera l'è stada inflüenzada da divers di magiur cültür europei, a partì dai sò pràtich cültüral fin a rivà a i sò idiomm. In Svizera esísten quatru idiom ufizial: tudesch, frances, italian e rumanc. El tudesch a l'è parlaa al nord e centru dal paes (64%, giald): a l'è par la püpart el dialet svizer cugnusüü cume Schwyzertüütsch, però int i media da cumünicaziun sa dövra el Tudesch.
El frances a l'è parlaa a ovest (19%, purpura).
Al süd al esiist una sitüaziun de diglussia lumbard/italian (8%, verd), e chì el Lumbard a l'è ben preservaa e vital; in di media de cumünicaziun se dövra l'Italian, però di trasmissiun in lumbard a hin ucasiunalment trasmetüü.
Cassina in Valzasna
Cassina in Valzasna (nom ufizial in italian Cassina Valsassina) l'è on comun de la Provincia de Lecch con, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Svìzzera
Cültüra
La religiun püssee praticada in Svizera a l'è el catolicesim ruman o ambrusian, al qual al apartegn ul 41% da la pupulaziun; dopu al ven ul 40% da prutestantesim e, dopu la imigraziun el s'è stabilii l'Islam cunt un 4% da la pupulaziun, e 'l cristianesim urtudoss cunt un 2%. Ul 2,5% el fa part de ges prutestant libar. El 11% el ghe cred no. La stabilità e prusperità de la Svizera, cumbinada cun la sua diversità de pupulaziun l'ha faa sì che vügn i descriven el paes cume un stat cunsuciativ.
Arcagna
Arcagna (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun lodesan de Montanas.
Montemezz
Montemezz (nom ufizial in italian: Montemezzo) a l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l gh'ha ona popolazion, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km². El paes el confina con la Provincia de Sondri (comun de Samolach).
Svìzzera
Cültüra
I Svizer a hin cugnussüü anca per i sò banch, la sciculada, i furmai e i urulögg.
El 1 d'agust de ogni ann se celebra la Festa Naziunala Svizera. La terza dumeniga da setember, prutestant e catolich ringrazian el Signur per la Svizera.
Arcagna
Stòria
La primma volta che sentom parlà de Arcagna l'è in del XII secol, quand che l'era on comun indipendent. Arcagna la gh'eva anca la frazion de Pantanasch. Ai temp de Napoleon l'è stada frazion de Lod, poeu in del 1870 l'è stada unida a Montanas. Al dì d'incoeu ghe viven circa 165 personn.
Cassina in Valzasna
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Casina in Valzasna l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Montemezz
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Montemezz l'è mustraa in de la tabela chi de sota
145
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Albens
Albens l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Albens, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
Rubèrt Busti
miniatura Rubèrt Busti (Büst, 22 de nuémber 1940) l'è el vèsc emèrit de Mantua dal 3 de giügn 2016.
Albens
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.3 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 329 méter a 'na altèsa màsima de 685 méter s.l.m.
Rubèrt Busti
L’è stài cunsacràd vesch dal Cardinal Tettamanzi el 22 de setèmber del 2007
Borredà
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Rebstein-Marbach
La Stazion de Rebstein-Marbach a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di e de 'n quaj servizzi de la S-Bahn de San Gall.
Unterlunkhofen
Unterlunkhofen a l'è un cumün svizzer del distret de Bremgarten. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 4.49 km², e al se tröva a una altitüden de 401 meter sura al livel del mar.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Rosazia
Rosazia l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Cruzini-Cinarca, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.72 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 67 méter a 'na altèsa màsima de 1622 méter s.l.m.
Caudebronde
Caudebronde l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Mas-Cabardès, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.22 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 510 méter a 'na altèsa màsima de 806 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Caudebronde l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de Cassagh-Nibionn-Bulciagh
La Stazion de Cassagh-Nibionn-Bulciagh l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Brandizzo
Brandizzo (en piemontés: Brandiss) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 7.399 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 1233 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chivasso, Volpiano, Settimo Torinese, San Raffaele Cimena.
Eschlikon
Eschlikon a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.2 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Eschlikon al se tröva a una altitüden de 570 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bichelsee-Balterswil, Fischingen, Münchwilen, Sirnach, Wängi.
Festival de Sanrem 1959
El Festival de Sanrem 1959 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Barx
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Sébastien (FR-38)
Saint-Sébastien l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Mens, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 579 méter a 'na altèsa màsima de 1931 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Sébastien l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Introdacqua
Introdacqua l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.830 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 51 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bugnara, Pettorano sul Gizio, Scanno, Sulmona.
147
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Alessandro Sallusti
L'Alessandro Sallusti (Comm, 2 de febrar 1957) a l'è 'n giornalista italian, direttor dal 2010 de il Giornale e l'ha lavoraa anca cont l'Indro Montanelli.
Bricherasio
Bricherasio (en piemontés: Bricheras) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 4.016 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 183 ab./km². El cunfìna coi cümü de Angrogna, San Secondo di Pinerolo, Prarostino, Osasco, Garzigliana, Luserna San Giovanni, Cavour, Campiglione-Fenile, Bibiana.
Stazion ferroviari de Milan
thumb|300px|Stazion ferroviari che hinn dent el comun de Milan. La cittaa de Milan a l'è on noeud important per el trafegh ferroviari di passegger e di mercanzii. In tuta la cittaa metropolitana a corren ona quaiduna di lign ferroviari pussee important de l'Italia e i sò quarter e comun a hinn servii da varii stazion. Incoeu, tutt i stazion a hinn gestii da l'RFI, foeura di stazion che se troeuven sora i lign Milan-Ass e Milan-Sarònn, che a hinn gestii da FerrovieNord.
In del territori metropolitan a hinn in progett noeuv fermaa, comè Milan Tibaldi ; un numer alt comè de stazion a l'è, invece, in fas de propoeusta (intra chest a gh'hinn i stazion de Via Foppa, Via Zama, Derghen, Zivid, Poasch, Nervian e alter).
Cunsunant
Int la funetica de l'articulazion, una cunsunant (o cunsunanta) l'è un son linguistich che 'l vegn articulaa saranda in manera parzial o intrega la cavità urala, insì da creà una türbulenza de l'aria. La parola «cunsunant» la vegn zü dal latin consonans, che 'l vör dì "che la sona insema".
Storia de la definizion
Quand che la linguistega l'eva basada interament ins la lengua latina, se pensava che una consonant la pudiss esist dumà se gh'eva arent una vucal, e donca che la pudeva mia vess de per lee.
De tüta manera, de maniman che i stüdi linguistegh i hann tacaa a cumprend anca alter lenguv, s'è capii che questa idea de cunsunant l'eva mia giüsta, giamò che esisten lenguv che i gh'hann di son de natüra cunsunantega che però i pören vess parnunziaa senza besogn d'una vucal, cume presempi int la lengua sluvena la parola Trst (Triest).
Möd e lögh d'articulazion
I cunsunant i se distinguen in diversi categurij:
Lögh d'articulazion
I cunsunant i se diveden pöö anca intra sunor e surd, a seconda de la presenza o assenza de vibrazion di cord vucal in el menter la passa l'aria al mument de l'articulazion.
Utibiän
Utibian (nom ufizial: Ottobiano) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Frèra, Lümé, San Giorg ad l'Ümlena, Trümé e Valegg.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Utibian l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Santa Luzzia
La Santa Luzzia (Siracusa, 283 - Siracusa, 13 de dicember del 304) l'è stada ona martira cristiana, morta ai temp di persecuzzion del Dioclezzian. L'è venerada tant 'me santa de la Gesa Catolega e de la Gesa Ortodossa. L'è vuna di sant pussee popolar in Europa: in certi zonn de la Lombardia (soratutt Crema e Bressa) la soa festa l'è ancamò incoeu on moment important in del mes de dicember. Alter celebrazzion vegnen faa in paes compagn de la Finlandia, l'Austria, la Danimarca, la Svezzia, la Republega Ceca e la Slovacchia. L'è la patrona di oeugg, di orb, di oculista, di elettricista e di piccapreja. In Lombardia l'è patrona del comun de Lenna.
148
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Úmyslovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Hirschberg an der Bergstraße
Hirschberg an der Bergstraße l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Hirschberg an der Bergstraße el se tróa a 'na altèsa de 126 méter sura 'l leèl del mar.
Bosconero
Bosconero (en piemontés: Boschnèir) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 2.924 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 266 ab./km². El cunfìna coi cümü de Rivarolo Canavese, San Giusto Canavese, Feletto, Foglizzo, San Benigno Canavese, Lombardore.
Lierna
L'è tacaa ai comun de Isen, Mandell, Olivee, Varéna.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Lierna l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Niedertaufkirchen
Niedertaufkirchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.69 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Niedertaufkirchen el se tróa a 'na altèsa de 442 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Altstätten SG
La Stazion de Altstätten SG a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Festival de Sanrem 1960
El Festival de Sanrem 1960 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Diego Coletti
miniatura Diego (Giàcum) Coletti (Milan, 25 de setémber 1941) l'è el Vésch de Diocesi de Cum dal 2 de dicèmber del 2006.
Stazion de Altstätten SG
Moviment
La stazion a l'è servida di e de 'n quaj servizzi de la S-Bahn de San Gall.
Diego Coletti
Mótt
« Consummati in unum » (« Scunsumàdi in una ròba sùla »)
Bigues i Riells
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Untersiggenthal
Untersiggenthal (Undersiggetal in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 8.36 km², e al se tröva a una altitüden de 375 meter sura al livel del mar.
El cumün de Untersiggenthal a l'è tacaa ai cumün de Brugg, Gebenstorf, Obersiggenthal, Turgi, Villigen, Würenlingen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
149
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Saint-Siméon-de-Bressieux
Saint-Siméon-de-Bressieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Étienne-de-Saint-Geoirs, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.79 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 337 méter a 'na altèsa màsima de 627 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Siméon-de-Bressieux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Eschenz
Eschenz a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Stazion de Cesan Madernu Groan
La Stazion de Cesan Madernu Groan l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai.
Eschenz
El cumün de Eschenz al se tröva a una altitüden de 412 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Hüttwilen, Mammern, Öhningen (DE-BW), Stein am Rhein (SH), Wagenhausen.
Pier Giàcum Grampa
Right|thumb|250px|Pier Giàcum Grampa a la mès de San Giüsèpp del [[2009.]] miniatura Pier Giàcum Grampa (Büst, 28 d'utùber 1936) l'è un vèsch católic italián, e vesch de Diocesi de Lügan dal 18 de dicèmber 2003.
Biografia
L'ha comiciaa i sò stüdi da prevat al seminari da Venegon, pö u s'è spostaa in chel da Lügan. Dopo 'l seminari l'ha stüdiaa teologia in l'Üniversità da Innsbruck e u gh'ha ciapaa la laurea. Dal 1965 al 1975 l'è stai vice-retur e maestru da religion, filosofia e storia al collegio Papio d'Ascona. Nal 1975 l'è pö gni prevòst da Mogegn e Aurigen (in Valmagia). Nal 1979 l'è tornaa al Papio, stavolta come retur (ciapando 'l post da l'Amédée Grab, incöö vescuv da Coira) e maestru da religion, etica e civica. Nal 2001 l'è gni arciprevat d'Ascona. Al 18 da dicembro dal 2003 (dopo ch'l'è mört al vescuv Giuseppe Torti) l'è stai faa vescuv da Lügan da Papa Giovanni Paolo II. Al 25 da genar dal 2004 l'ha ciapaa in magn la diocesi dal vicario Pier Giacomo de Nicolò. Al 28 d'otobar dal 2011, col fa i 75 agn g'ha 'vüd da domandàgh la comferma al papa se pò 'mò vess vescuv; al papa Benedetto XVI l'ha dii da nò. Pal moment l'è 'mò vescuv, ma domà fign che i 'n tröva mia un altri. Pier Giacomo Grampa l'è dal 1988 membro dal "Ordine equestre del Santo Sepolcro di Gerusalemme".
Stèma e mótt
« Patiens in adversis » - « Pasiènsa quànt la và màl »
Plaza Elíptica (metropolitana de Madrid)
Plaza Elíptica  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
160
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Palèstar
Palestar (nom ufizial: Palestro) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km². Al cunfìna coi comün de Cunfiensa, Pezzana (VC), Prarö (VC), Ròbi, Rusasch, Vercej (VC), Vinsaj (NO).
Liberalizzazion
La liberalizzazion a l'è el process de adeguament de 'n daa settor produttiv ai regoll del liber mercaa.
Palèstar
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Palestar l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Montècc
thumb|250px|El put de Montécc Montècc (nòm uficiàl en italià: Montecchio) l'è 'na frasiù del cümü de Darf, en Pruìncia de Brèsa. El paés el se tróa endèla Al Camònega bàsa.
Distrett de Pogradec
thumb|El distrett in [[Albania]] El distrett de Pogradec (Rrheti i Pogradecit in Albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania. A l'è situaa in la Prefettura de Coriza, al confin con la Macedònia e la Grecia.
Montècc
El paés el vé sö enden pónt stratégich de la àl, ai pè del Montécol, 'na culìna che se tróa endel fónt de la àl e che fùrma 'na sórt de stretòia natüràla endoche deènta piö fàcil controlà el pasàgio a la part média e alta de la àl. En piö a Montécc gh'è stat per tat tép l'ünich put sö l'Òi de la bàsa àl e 'n castèl medievàl che gh'ìa funsiù de contròl e per la cunquista del qual s'è combatìt divèrse batàie, prìma 'ntra Guèlf e Ghibilì e dòpo 'ntra Milanés (Viscóncc e dòpo Sfórsa, aleàcc co la famìa dei Federici) e Venésia che a la fì l'è riàda a ciapà 'l dumìnio complét de la àl e la g'ha urdinàt la distrüsiù de töcc i castèi endel 1455.
Distrett de Pogradec
Division amministrativa
El distrett el gh'ha ona municipalità e sett comun.
Montècc
Endèl 1471 'na fràna aluviunàla la g'ha distrugìt el paés e de chèl che 'nfìna a póch agn prìma l'ìa stat el bórgh piö 'mportànte de töta la àl con pónte 'nfìna a 6000 abitàncc, gh'è restàt quàze piö negót e de alùra l'è mìa piö riàt a turnà a la 'mportànsa che 'l gh'ìa prìma isé che l'è deentàt frasiù de Darf.
.hr
.hr a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Muss
Muss (nom ufizial in italian: Musso) l'è on comun de la Provincia de Còmm cont ona popolazion de, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km². Muss, che la confina con la Provincia de Lecch (comun de Còlich), le stada voeuna di roccafòrt del Medeghin in del sò castell.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Muss l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Angù
thumb|250px|La céza parochiàla dedicàda a San Matèo. Angù (nòm uficiàl en italià: Angone) l'è 'na frasiù del cümü de Darf, en Pruìncia de Brèsa. El paés el se tróa endèla Al Camònega bàsa.
La fà paròchia de per sò cönt e la sò céza parochiàla l'è dedicàda a San Matèo Apòstol.
Caudeval
Caudeval l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chalabre, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.19 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 314 méter a 'na altèsa màsima de 530 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Caudeval l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Rezza
Rezza l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Cruzini-Cinarca, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.46 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 272 méter a 'na altèsa màsima de 1284 méter s.l.m.
161
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Non al denaro non all'amore né al cielo
Non al denaro non all'amore né al cielo l'è l'album quell de cinch del cantant italian Fabrizio De André. Sortii foeura in del 1971, el disch a l'è on concept album ispiraa a on rosc de poesii de l'Antologia de Spoon River de l'Edgar Lee Masters (liber voltaa in italian de la Fernanda Pivano, amisa del De André). In del 2005 el cantant monsciasch Morgan l'ha faa ona cover de l'album intregh, e l'ha ciamaa in de l'istessa manera.
Stazion de Oberriet
La Stazion de Oberriet a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di e de 'n quaj servizzi de la S-Bahn de San Gall.
Borgone Susa
Borgone Susa (en piemontés: Borgon) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 2.227 abitàncc, 'na superfìce de 5,01 km² e 'na densità de 445 ab./km². El cunfìna coi cümü de Condove, San Didero, Villar Focchiardo, Sant'Antonino di Susa.
Záhornice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Veltheim (AG)
Veltheim a l'è un cumün svizzer del distret de Brugg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 5.24 km², e al se tröva a una altitüden de 374 meter sura al livel del mar.
El cumün de Veltheim a l'è tacaa ai cumün de Auenstein, Holderbank, Möriken-Wildegg, Oberflachs, Schinznach-Dorf.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Borgomasino
Borgomasino (en piemontés: Borghmasin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 785 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caravino, Borgo d'Ale (VC), Vestignè, Cossano Canavese, Vische, Maglione, Moncrivello (VC).
Berga (Barcelona)
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Oberbergkirchen
Oberbergkirchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.54 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Oberbergkirchen el se tróa a 'na altèsa de 485 méter sura 'l leèl del mar.
Lèngua d'i sègn neozelandesa
La lèngua di segn neozelandesa, u NZSL, (nom natif New Zealand Sign Language) l'è 'na lèngua di sègn druada in de la Cumümidaa Surda in di Növa Zelanda. El còdes ISO 693 l'è nzs. El sumeja che la sia parlada di 9.000 de gent.
Ilvesheim
Ilvesheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 5.89 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ilvesheim el se tróa a 'na altèsa de 97 méter sura 'l leèl del mar.
John Maynard Keynes
El John Maynard Keynes (Cambridge, 5 de giugn 1883 - Tilton, 21 de april 1946) a l'è staa on economista britannich, pader de la macroeconomia e vun di economista pussee important del secol quell del 20. La soa teoria economega a l'è despess contapposta ai teorij de origin socialista e a quej de origin liberista 'me la scoeula de Chicago, anca se per on quajvun el gh'ha di bej element keinesian anca lee, e de la scoeula austriega.
Pancaräna
Pancaräna (nom ufizial: Pancarana) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Bastida, Cästlët, Sëvsèina, Msäna Rabatón, Al Pissà, Vughera e Zinasch.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Pancarana l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Elon Musk
miniatura|drita L ' Elon Reeve Musk (Pretoria, 28 de giugn 1971)  l'è on imprendô sudafrican naturalizaa american. L'è famos per avè fondaa la SpaceX, la Tesla Motors e 'l sistema de pagament PayPal.
Cont i sò aziend ha inventaa la prima vettura elettrega sportiva: La Tesla Roadster, e anca on successor privaa del Space Shuttle: la capsula Dragon. In del 2022 el s'è crompaa anca el social network Twitter.
L'è in tra i omen pussee sciori del mond.
Ness (CO)
Ness (nom ufizial in italian: Nesso) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l gh'ha ona popolazion de, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Argegn, Brienn, Caglio, Faggee, Laj, Lescen, Pognana, Surman, Veles e Gelbi
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Ness (CO) l'è mustraa in de la tabela chi de sota
162
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Saint-Sorlin-de-Morestel
Saint-Sorlin-de-Morestel l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Morestel, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
Puncròu
Puncròu (en italià: Pontecurone) l'è un cumün italian de la regiun del Piemont, en pruvincia de Alessandria, che g'ha pressapoch 3.848 abitant (ISTAT, 2005), una süperfiss de 29,81 km², per una densità de 127 ab./km². Al cunfìna coi comün de Ar Casà, Casé (PV), Casternöv, La Riva (PV), Turtona, Vigsö, Vughera (PV).
L'è el pais indue che gh'è nassüü Luigi Orione, un prevost, fondadùr Picola Opera de la Divina Pruvidensa: proclamaa sant dal papa Giuan Paol II.
Saint-Sorlin-de-Morestel
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Caunes-Minervois
Caunes-Minervois l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Peyriac-Minervois, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
Saint-Sorlin-de-Morestel
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 220 méter a 'na altèsa màsima de 419 méter söl leèl del mar.
Caunes-Minervois
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Saint-Sorlin-de-Morestel
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Sorlin-de-Morestel l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Caunes-Minervois
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.84 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 144 méter a 'na altèsa màsima de 861 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Caunes-Minervois l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Plèm (Ézen)
thumb|250px| Plèm (nòm uficiàl en italià: Plemo) l'è 'na frasiù del cümü de Ézen, en Pruìncia de Brèsa. El paés el se tróa endèla Al Camònega bàsa a 'n pér de chilòmetri a sudòvest del sò cèntro comünàl, sö la spónda sinìstra de l'Òi, arènt a 'ndoche chèst'öltem el ciàpa dét le àive del torènt Grìgna. La frasiù la g'ha presapóch 500 abitàncc.
Plèm el fà paròchia de per sò cönt e la sò céza parochiàla l'è dedicàda a San Gioàn Batésta.
Endel Medioévo a Plèm gh'ìa du castèi de proprietà de la famìa nòbil camùna dei Federici. Töcc dù i è stacc distrügìcc dòpo che la Al Camònega l'è stàda cunquistàda de la Repüblica de Venésia endel 1455.
Confession
miniatura|drita|On confessional La Confession, ciamada anca Penitenza, l'è on sacrament de asquas tucc i Ges Cristian. In de la confession quajvun el dis ai prevet o al vesc i sò peccaa e, se l'è pentii, el Dio el perdonarà i sò peccaa.
163
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Lèngua d'i sègn ungheresa
La lèngua di segn ungheresa, u MJ, (nom natif Magyarországi Jelnyelv) l'è 'na lèngua di sègn druada in de la Cumümidaa Surda in di Üngheria. El còdes ISO 693 l'è hsh. El sumeja che la sia parlada di 330.000 de gent.
Lèngua d'i sègn australiana
La lèngua di segn australiana, u AUSLAN, (nom natif Australian Sign Language) l'è 'na lèngua di sègn druada in de la Cumümidaa Surda in di Aüstralia. El còdes ISO 693 l'è asf. El sumeja che la sia parlada di 16.000 de gent.
Ermatingen
Ermatingen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.4 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Ermatingen al se tröva a una altitüden de 400 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Constance (Konstanz) (DE-BW), Gottlieben, Raperswilen, Reichenau (DE-BW), Salenstein, Tägerwilen, Wäldi.
Còlegh
Còlich ò anca Còlech (nom ufizial in italian Colico) l'è on comun de la Provincia de Lecch, sitüaa al confin con quella de Còmm. El gh'ha, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Se troeuva vers la fin del Lagh de Còmm e l'è tacaa ai comun de Delebi (SO), Domas (CO), Dongh (CO), Dòr, Gera (CO), Gravedona (CO), Muss (CO), Pagnoeune, Pianell (CO), Pianted (SO), Tremenech e Vercana (CO). A l'è gemellada cont el comun todesch de Wolfegg, in del Baden-Württemberg.
Geografia
Oltra a vess in scima al Lagh de Còmm, Còlich la se troeuva al pont d'inconter di strad important, che colleghen Milan e la Brianza cont el Lagh de Còmm, el Pass del Spluga e la Val Ciavena (e donca con la maggior part de la Provincia de Sondri). El paes a l'è dominaa de voeuna di Prealp pussee important e imponent, el Mont Legnon (2609 meter).
I duu cors d'acqua principai de Còlich a hinn l'Inganna e 'l Perlin. Là vesin ghe passa anca la prima part del fiumm Adda, che poeu el finiss in del lagh e che la fa de confin con la Provincia de Còmm.
I fortificazion
drita|miniatura|200px|Forte Fuentes
L'Abbadia de Piona
drita|miniatura|200px|L'Abbazia de Piona Fra i pussee famos monument romanigh de la Lombardia, l'Abbadia de Piona, storicament collegada a quella de Vallaa, i quaj ruin hinn visitabil a pòcch chilòmeter del paes, in direzion de Morbegn, la representa vun di compless conventuaj pussee suggestiv, sia per la bellezza de l'ambient natural, sia per la presenza de testimonianz artistich rilevant assee.
La gesa, fada sù in de la medà del XI secol, ma giamò ampliada cent ann dòpo, al presenta ona fasciada a gabana, cont ona finestra granda central a tutt sest. L'interno l'è costituii de on'unega navada. A l'ingress troeuvom duu leon in marmor reggent ciaschedun di acquasantin, ma che in origin gh'aveven de sostegnì ona colònna ò on pulpit. De interess notevol a l'è anca el ciclo pittòrich, che l'è del XIII secol, present in su l'absid: in del center se troeuva la figura granda del Crist che 'l sostegn on liber dervii, cont intorna i simboi di quatter evangelista, menter sòtta hinn dipingiuu i Dodes Apòstoi, dividuu in duu grupp.
De dree a l'edifizi de la gesa se troeuven i ruin de on'absid de origin altomedieval, de la qual la destinazion originaria la se sa nò. El campanil de foeura, in sul fianch a nòrd, a l'è inveci del XVIII secol. A destra de la fasciada se riva, a travers on portal ad arch sguzz, al ciòster, del XIII secol: longh el perimeter del cortil corren quaranta e vun colònn e quatter pilaster de marmor, i capitei di quai, finement decoraa con disegn de foeuj, fior e animai, sostegnen on pian de sora con gier in còtt e in fass in marmor bianch, ross e negher.
A l'entrada del ciòster se troeuva on fresch che 'l fa vedè l'apparizion del Crist a la Madònna, menter sora a l'ingress del pòrtich che 'l pòrta a la gesa el gh'è on bust de Gesù. Sòtta al pòrtich, taccaa a la gesa, se troeuva on lunari frescaa in d'on moeud sempliz e quas popolar, element decorativ singolar, che l'è de on'epoca precedent a la costruzion del ciòster e che in origin a l'era locaa foeura de la gesa.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Còlegh l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Bellprat
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
164
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Stazion de Rüthi SG
La Stazion de Rüthi SG a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Ferrovia de la Vereina
La Ferrovia de la Vereina a l'è 'na linia ferroviaria a scartament metrich che la conliga la ferrovia de l'Engadina a la ferrovia Landquart-Davos.
L'è per la pupart in l'omonema galleria e l'è servida di relazion regionai ogni ora e di treni navetta paj auto ogni mezz'ora.
Borgofranco d'Ivrea
Borgofranco d'Ivrea (en piemontés: Borghfranch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 3.634 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 280 ab./km². El cunfìna coi cümü de Settimo Vittone, Andrate, Nomaglio, Brosso, Quassolo, Chiaverano, Montalto Dora, Lessolo.
Borgiallo
Borgiallo (en piemontés: Borgial) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 496 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Frassinetto, Castellamonte, Colleretto Castelnuovo, Castelnuovo Nigra, Chiesanuova, Cuorgnè.
Prefettura de Dibër
La Prefettura de Dibër (Qarku i Dibrës in Albanes) a l'è voeuna di dodes prefettur de l'Albania. La Prefettura l'è situada in del nòrd-est del Paes, al confin con la Macedònia. De fatt la prefettura la ciappa el nòmm de la città de Dibër (macedon: Debar; turch: Debre; bulgar: Debăr), che però la se troeuva minga in Albania, ma in de la veggia reppubblica jugoslava.
Suddivision amministrativa
La prefettura la cunta trii distrett:
Comenion
miniatura|drita|El [[Benedett XVI el dà la comunion]] La Comenion o Comunion l'è on sacrament cristian creaa dal Gesù, in del Ultema Cena. El reppresenta el pan daa del Gesù in l'Ultima Cena ai apostoi e 'l pò vèss consideraa on sacrament, 'me in la Gesa cattòlega o 'na commemorazion, 'me per i protestant.
Paròna
Paròna (nom ufizial: Parona) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km². Al cunfìna coi comün de Albunes, Zilavegna, Murtara e Vigevan.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Paròna l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Ketsch
Ketsch l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.52 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ketsch el se tróa a 'na altèsa de 101 méter sura 'l leèl del mar.
San Mamett
L'è tacaa ai cumün de Appian, Beregazz, Luraa, Olgiaa.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de San Mamett l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Saint-Sorlin-de-Vienne
Saint-Sorlin-de-Vienne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Vienne-Sud, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.94 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 219 méter a 'na altèsa màsima de 428 méter söl leèl del mar.
Distrett de Bulqizë
thumb|El distrett in [[Albania]] El Distrett de Bulqizë (Rrethi i Bulqizës in Albanes) l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in de la Prefettura de Dibër.
Suddivision amministrativa
El distrett el gh'ha ona municipalità e sett comun.
Caunette-sur-Lauquet
Caunette-sur-Lauquet l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Hilaire, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Stazion de Salez-Sennwald
La Stazion de Salez-Sennwald a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
165
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Stazion de Salez-Sennwald
Moviment
La stazion a l'è servida di e de 'n quaj servizzi de la S-Bahn de San Gall.
Begues
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Caunette-sur-Lauquet
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 400 méter a 'na altèsa màsima de 799 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Caunette-sur-Lauquet l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
166
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Villigen
Villigen a l'è un cumün svizzer del distret de Brugg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 11.22 km², e al se tröva a una altitüden de 367 meter sura al livel del mar.
El cumün de Villigen a l'è tacaa ai cumün de Böttstein, Brugg, Hottwil, Mandach, Remigen, Rüfenach, Untersiggenthal, Würenlingen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Quenza
Renno l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Deux-Sorru, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.62 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 717 méter a 'na altèsa màsima de 1507 méter s.l.m.
Oberneukirchen (DE-BY)
Oberneukirchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.59 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Oberneukirchen el se tróa a 'na altèsa de 461 méter sura 'l leèl del mar.
Erlen
Erlen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.2 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Erlen al se tröva a una altitüden de 455 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amriswil, Birwinken, Hohentannen, Langrickenbach, Sommeri, Sulgen e Zihlschlacht-Sitterdorf.
Hargicourt (FR-02)
Hargicourt a l'è un cumün frances (commune) dal departament da Aisne, regiun da Picardie, Franza. Ul sindigh a l'è Bernard Hocquet, cun mandaa 2001-2008.
Caviaga
Caviaga (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun lodesan de Cavenagh.
Stòria
Caviaga l'è nominada per la prima volta in del 1225. Al temp l'era on comun autonom. In del period napoleonigh Caviaga l'era vegnuda ona frazion de San Martin, anca se poeu l'ha trovaa de noeuv l'autonomia. In del 1841 a Caviaga gh'è staa tacca el comun de la Muzza. L'union con Cavenagh l'è del 1869. Al d' d'incoeu i sò abitant hinn circa 375.
167
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Bollengo
Bollengo (en piemontés: Bolengh) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.996 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 143 ab./km². El cunfìna coi cümü de Torrazzo (BI), Burolo, Ivrea, Palazzo Canavese, Magnano (BI), Albiano d'Ivrea, Azeglio.
Neive
Neive (en piemontés: Nèive) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.931 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 140 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barbaresco, Castagnito, Castagnole delle Lanze (AT), Coazzolo (AT), Magliano Alfieri, Mango, Neviglie, Treiso.
Ladinia
300px|right|thumb| La Ladìnia
300px|right|thumb| La bandèra de la Ladinia
I fà part de la Ladinia la Al Gardéna (Gherdëina), la Al de Fàsa (Fascia), la Al Badéa, ol Marebàn, ol Livinalónch o Fodom, Cortìna e ‘l sò teritòre, l’Ampesà (Anpezo). La Ladìnia l’è stàcia spartìda ‘n dò regiù de la Repüblica Italiàna, ol Trentì Süd Tiról e ‘l Vèneto, e ‘n trè pruìnse, la pruìnsa de Bolsà, la pruìnsa de Trènt e la pruìnsa de Belü.
In Ladìnia i ghe stà de cà piö o méno 35.000 persùne che i è quàze töte bùne de parlà la lèngua ladìna.
Economéa
L’economéa de la Ladìnia l’è bazàda quàze del töt söl türìsm, estìf, ma sùra de töt invernàl, dezà che i alàde ladìne i è tra i pòscc de ‘ndà a scià piö bèi al mónt, cóme paesàgio e cóme chilòmeter de pìste e qualità di ‘mpiàncc, de fati i fà part del Dolomiti Superski.
Caunettes-en-Val
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Ladinia
Union Generela di Ladìns dla Dolomites
La lèngua e la cültüra ladina i è stödiàde e tütelàde da la Union Generela di Ladins dla Dolomites che l’è stàcia fundàda ‘n del 1950. Ol giurnàl üficiàl de la Union Generela l’è ‘l setimanàl ciamàt La Usc di Ladins.
Caunettes-en-Val
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.71 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 159 méter a 'na altèsa màsima de 363 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Caunettes-en-Val l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ladinia
La Bandéra de la Ladìnia
La bandéra de la Ladìnia, nasìda in del 1922, l’à gh’à trè bànde metìde ‘n orizontàl de culùr blö, biànch e ért che i regórda ‘l cél, la nif di mucc e l’ vért di pràcc.
Arda ach
Urtizèi, Museum Gherdëina, Al Gardéna, Cianacèi, Lengua ladina, Ladin standard, Heinrich Schmid.
Referense
Belardi Walter, 2005, Breve storia della lingua e della letteratura ladina, Istitut ladin "Micurà de Rü" - San Martin de Tor.
Préda di Giorg
Préda di Giorg (nom ufizial: Pietra de' Giorgi) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Brònn, Castana, Saugnöla, Lir, Muntalt, Murnigh, Ridaval, Santa Giülëta e La Madòna.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Préda di Giorg l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Parè
Storia
Duranta l'età napoleonega el comun de Parè l'è staa tacaa a quell de Gironegh, al qual gh'hinn staa giontaa anca quij de Drezz e de Montan.
In del 1928 i comun de Parè, Drezz e Cavallasca hinn staa taccaa insema per formà el noeuv comun de Lieto Colle (nomm ideaa de la Margherita Sarfatti). Parè l'era la sede comunal. Quella union chì l'è durada fina al 1956, quand che i comun hinn tornaa tucc indipendent. L'è staa inscì fina al 2014.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Parè l'è mostraa in de la tabella chì de sotta
Ossusc
miniatura|280px|Panorama de Ossusc. Ossusc (italian: Ossuccio; latin: Ausacium) l'è ona frazion del comun larian de la Tremezzina, in de la Provincia de Comm. Ghe viven 1.008 personn (censiment del 2010). El paes el se troeuva in su la riva del Lagh de Comm, in de la zona ciamada Zocca de l'Oli. El confina cont el paes de Lenn (on'altra frazion del comun) e coi comun de Colonn, Lescen, Ponna, Porlezza e Sala. A l'è staa on comun indipendent fina al 2014. In del sò vegg territori comunal a gh'è i frazion de Caraa, Castell, Garzoeula, Isola, I Grann, Molina, Ospedalett, Socors, Spuran.
La frazion pussee importanta l'è quella de Castell (o San Giovann). A Ossusc gh'è anca on Sacher Mont.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Ossusc l'è mostraa in de la tabella chì de sotta
Stazion de Buchs SG
La Stazion de Buchs SG a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di e de 'n quaj servizzi de la S-Bahn de San Gall.
Barberà del Vallès
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Wallia
Wallia l'è stat en rè dei Vizigòti del 415 al 419. Endel perìot che l'è stat rè el s'è guadegnàt la repütasiù de combatènt coragiùs e goernànt prüdènt. L'è stat iligìt al tròno dei Vizigòti dòpo che Ataulfo e Sigerico, i sò imediàcc predecesùr, i ìa stacc copàcc endel córs de l'an 415.
Prèst, dòpo de éser stat iligìt, Wallia el g'ha pacifegàt i rapórcc co l'emperadùr Onorio e 'l g'ha acetàt en acórde co l'Impér Romàno. El g'ha dat endré a l'imperadùr la sò sorèla Galla Placidia che l'ìa stada ciapàda en ostàgio ai tép del sach de Róma del alùra rè Alarico. En càmbe el gh'ìa risiìt el permès de stabilìs en Aquitania endel 417 come aleàcc uficiài ("foederati"). Wallia el farà de Tolosa la capitàl del régn dei Vizigòti e tal la restarà per töt el sècol V.
Endel 418 l'unùra l'acórde coi romàni co l'envaziù de la Hispania, endóche el sò ezèrcit l'anienta i Vandali Silingi e 'l g'ha sterminàt i Alani al pónt che i póch scampàcc i se sotametarà de sò olontà a Gunderico, Rè dei Vandali Asdingi.
'Na quach font stòriche le dis che Wallia l'ìa emparentàt co l'Alarico ma apéna per matremóne. El mör endel 419 e 'l sò post el sarà ciapàt del sò zèner (o fórse fiöl ilegìtim) Teodorico. La sorèla de Wallia l'è nàda 'n spuza a Rechila, Re dei Suebi, e la deentarà màder de Ricimero e suòcera de Gundowech, Re dei Burgundi.
Mariastella Gelmini
La Mariastella Gelmini (Len, 1 de loeuj del 1973) l'è 'na politica italiana, del 13 de fevrer del 2021 al 22 de otover 2022 ministra di afar regionai e di autonomie 'ndel governo Draghi e, prima, ministra de l'istruzzion 'ndel governo Berlusconi IV del 2008 al 2011.
Biograféa
Laureada 'n giurisprudenza, l'è 'n avocata specializàda 'n dirìt ministrativ. En politica, la gh'ha aderit fin de la fondazzion a Forza Italia, 'ndel 1994 l'è deventada coordinadora regional del partid en Lombardia, per poeu intrà en del Popol de la Libertà e, an'mò, en Forza Italia a la soa refondazzion.
L'è stada la prima di eleti 'ndel comun de Desenzan 'ndèl 1998 e la gh'ha ricoprit l'encaregh de Presidènt del Consej Comunal 'nfìna al 2000, ann en del qual l'è stàda desfiduciada.
168
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Mariastella Gelmini
Biograféa
En del 2002 l'è 'nada a fà l'assessora al Terretore de la Provincia de Bressa e, a parter del 2004, assessora a l'Agricoltura. L'è ilisgida a la Camera di Deputacc en del 2006 e 'ndel 2008 la deventa ministra de l'istruzzion, e la resta issè fina al 2011, quand che ol governo Berluscon al borla sgiò. La fa gioeuna di reforme pioeu importante de la scoeula italiana, la reforma Gelmini, che la gh'ha fad soeu pioeu de Licee, la gh'ha sbassad i ore in di Istitut tecnegh e la gh'ha tolt via la possibilità de ciapà 'na qualifega de trii agn a l'Istitut professional.
En del 2016 l'è stada ilisgida Consejera Comunal a Milan e, in tra toeucc i candidacc, l'è stada quella che gh'ha ciapad pioeu tante preferenze de toeucc. L'ha mollad en del 2021 per deventà ancamò ministra, 'sta voeulta per i autonomie.
L'ha mollad Forza Italia quand che i ha mia votad la fiducia al governo Draghi 'n del loeuj 2022, roba che l'ha portad ol governo ai dimission, e l'è intrada en Azzion.
Laudenbach (DE-BW)
Laudenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.29 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Laudenbach el se tróa a 'na altèsa de 102 méter sura 'l leèl del mar.
Bornagh
Storia
Fina al 1870 Bornagh l'era on comun autonom. Al temp di piev, compagn de Pessan, el faseva part de la Piev de Gorgonzoeula, in del territori storigh de la Martesana.
169
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress