cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lombarcc antigh
Secol VI
l’Agilœulf e la Teodolinda i gh’ha garantid i confin del regn per mez de tratacc de pas coi Franch e coi Aver; le tregue coi bizantin, enveci, i è stade sistematicament violade e i des agn enfina al 603 i è stacc segnacc de de un’oltra espansion dei Lombarcc. Al nord, l’Agilœulf el gh’ha ocupad — entra le oltre cità — anch Parma, Piasenza, Padua, Monselice, Este, Cremona e Mantoa, entant che al sud i duca de Spoleto e Benevento i slargava an’pò a lor i sò posedimencc.
"Gh'era chesto de meravejos en del regn dei lombarcc: gh'era mia violenze, se tramava mia; nissun l'oprimiva i olter senza reson, nissun el robava; nissun el rapinava; tœucc i andava endove che i voliva, segur e senza pore."
- Paol Diacon, Historia Langobardorum, III, 16
Secol VII
Apos che gh’è mort l’Agilœulf, en del 616, el tron l’è passad a sœu fiœul an’mò sgioven: l’Adaloald. La Teodolinda, che la gh’ha fad de resgidora a lù e che, donca, la gh’ha tegnid en man el podé anch depos che el fiœul l’è deventad magiorenn, l’è andada enancc con la soa politica filo-catolica e de pasentament coi bizantin, che però l’è andada a finì a creà malcontent entra i olter nobii Lombarcc. El conflid l’è s’ciopad en del 624, capesgiad de l’Arioald — el sgender de la Teodolinda — che en del 625 l’è rivad a destituisser l’Adaloald e a ciapà el sò post. Chesto “golp de stad” el gh’ha dervid una stagion de beghe entra le dò componencc religiose de magioranza, dedree de le quai se scondiva l’oposizzion entra chei che sostegniva la politica de pasentament coi Bizantin e de integrazzion coi “romanich” e chei che voliva una politica pussee agressiva e de espansion (cioè, i nobii arian). El regn de Arioaldo l’è stad disturbad de tœute cheste beghe interne e de manasce esterne.
En del 636, el post de l’Arioald l’è stad ciapad de l’arian Rotari, duca de Bressa, che el gh’ha regnad enfina al 652 e conquistad asquas tœuta l’Italia setentrionala. El gh’ha ocupad ancasé Oderso e la Liguria e finid de conquistà l’Emilia, depos de havìga vinsgid en de la bataja del Scoltenna en del 643. La soa memoria l’è ligada soratœut al sò famos Edit, promulgad l’istess ann, che el codificava le norme germaniche, ma che el derviva la porta anch a novità assossenn importante, compagn de la sostituzzion de la faida col guidrigild.
En del 653, con l’Aripert I, gh’è tornad a ciapà el tron la dinastia bavaresa, segn de una forza ritrovada de la fazzion catolica a despet de chella ariana. L’Aripert el s’è metid en mostra per la repression contra l’arianesim; a la soa mort en del 661, el gh’ha spartid el regn entra i sœu duu fiœui: Pertarid e Godepert. La spartizzion però l’è andada subet en crisi: entra i duu fredei ghe s’è inviad fœura una bega che la gh’ha ciapad denter anch el duca de Benevento, el Grimoal, che el gh’ha ciapad l’ocasion per cavàss de torn tœucc duu i fredei e otegner la investidura dei nobii Lombarcc. Grimuald el gh’ha favorid l’œuvra de integrazzion entra le dò componencc del regn e el gh’ha esercitad el sò podé con d’una pienezza che enfinadess la s’era mai vesta en dei sò predecesor.
En del 671, quand che gh’è vegnid a mœurer an’pò a el Grimuald, el Pertarid el s’è menad indree en Italia e el gh’ha portad enancc una politica en linia con chella de la soa dinastia. El gh’ha otegnid la pas coi bizantin e el gh’ha smorzad sœu una prima rebellion del duca de Trent, l’Alachis, che però el gh’ha tentad an’mò una volta de ribellàss: el gh’ha, de fad, coalizad i oposidor de la politica filo-catolica a la morte del Pertarid, en del 688. Sò fiœul Coniperto che el gh’ha ciapad el sò post en del 689, e l’è rivad a tegnìga coo a chesta oltra rebellion — el gh’ha donca copad l’Alachis en de la bataja de Coronad. La crisi l’era el resultad de la divergenza che la contraponiva le dò region de la Langobardia Maior: de una banda le region ocidentai (“Nestria”), ligade ai rè de la dinastia bavaresa, filo-catoliche e sostenidore de la politica de pasentament coi Bizantin e Roma; de l’oltra le region orientai (“Austria”), che se rasegnava mia a che se indebolisse el carater de guerrer del sò popol.
Secol VIII
Sœul tron alora gh’è andad sœu Liutprand, fiœul de l’Ansprand sgiamò asociad al podé; el sò regn el sarà el pussee longh de tœucc chei dei rè Lombarcc en Italia, che sota de lù i gh’ha tocad el pont pussee alt de la soa evoluzzion storica. El sò popol el ghe reconossiva coragg, valor militar e œucc politich, ma a chesti valor tipich de la tradizzion germanica, el Liutprand — che oramai el regnava sora una nazzion en magioranza catolica — el gh’ha sgiontad anch le virtù del piissimos rex. A testimonianza de l’amirazzion che i Lombarcc i gh’haviva envers de lù, el Paol Diacon el la descriv inscé:
"L'è stad un om de gran sagezza, baloss ind el consejà, de granda pietà e amant de la pas, gajard in guerra, misericordios envers i colpevoi, cast, virtuos, mai stœuff de pregà, bondant en de la limosna, mia un gran conossidor de la leteradura ma degn de vesser paragonad ai filosof, pader de la nazzion, estensor de le lesg."
- Paol Diacon, Historia Langobardorum, VI, 58
thumb|right|150px|[[Rachis en d’una miniadura medievala.]] El Liutprand el gh’ha fad lianza coi Franch, per mez de un acord coronad de l’adozzion simbolica del sgioven Pipin el Curt e, coi Aver, ai confin orientai, en manera de garantìss una certa segurezza contra le minasce esterne e de podì inscé havìga le man libere en Italia. En del 726 el gh’ha ciapad diverse cità de l’Esarcad e de la Pentapoli, e a l’istess temp el s’è mostrad come protetor dei catolich; per mia fàssela ciapà dree del papa, però, el gh’ha dovid renonzià a l’ocupazzion de Sotri, che el gh’ha mia dad indree a l’imperador ma “ai apostoi Peder e Paol”. Chesta donazzion — conossida col nom de Donazzion de Sotri — la gh’ha cread el precedent legal per atribuìga el podé temporal al papa, che gh’ha havid come ultem resultad la constituzzion del stad de la Cesa.
La bega col papa la gh’ha ciapad una brœuta piega quand che el Liutprand el gh’ha metid sota assedi Roma; el papa el gh’ha donca domandad a Carl Martel de vesser aidad de lù. Chesto l’è rivad per via diplomatica a fàga cambià idea al rè lombard e, en del cors dei agn che gh’è vegnid depos, Liutprand l’è rivad a trà an’pò a i ducacc de Spoleto e de Benevento sota la soa autorità: mai nissun olter rè lombard l’è rivad a otegner inscé tant. La saldezza del sò podé la se fondava sœul sò carisma personal ma anch sœu la reorganizazzion de le struture del regn che el gh’haviva sgià bella inviad an’mò en dei prim agn. El papa nœuv Zacaria, el gh’ha otegnid de le oltre concezzion terretoriai de Liutprand, che en del 742 el gh’ha trasferid al papa, un bell poo de terre de l’ex ducad roman.
thumb|150px|L’estension massima dei possedimencc dei Lombarcc apos le conquiste del rè Astœulf ([[751).]] Depos che gh’è mort el Liutprand en del 744, una rebellion la gh’ha sbatid sgiò el sò nevod Ildebrand e la gh’ha metid sœu al sò post el duca del Friul, Rachis, che però el gh’ha dimostrad de mia havìga el carater fort assee. El gh’ha cercad de fàss sostegner de la nobiltà piscinina e dei romanich, ma l’è andad a finì de fà enversà la bas dei Lombarcc che la l’ha obligad un poch temp a tornà a atacà la Pentapoli. El papa el l’ha convincid a lassà perder, e chesta decision la gh’ha contribuid a meter a zero del tœut el sò credet; i duca i gh’ha inscé elesgid al sò post come rè nœuv sò fradell, Astœulf, e al Rachis gh’è convegnid de ritiràss a l’Abazzia de Montecassin.
L’Astœulf, che l’era representant de la corrent pussee agressiva dei duca, el gh’ha praticad una politica energica e de espansion e en prenzippi el gh’ha anch otegnid an’pò a dei bei sucess che i s’è concretizacc con la conquista de Ravenna en del 751. Con le soe campagne i Lombarcc i era rivacc a dominà asquas del tœut l’Italia, con l’ocupazzion (750-751) anch de l’Istria, de Ferrara, de Comacchio e de tœucc chei territori a sud de Ravenna enfina a Perugia, e en de la Langobardia Minor l’è rivad a imponì el sò podé an’pò a sœul ducad de Spoleto e, en manera indireta, a Benevento. Propri quand che l’Astœulf el somejava lanciad a dominà tœute le oposizzion en Italia, el Pipin el Curt, el rè nœuv dei franch, el s’è metid d’acordi col papa Steven II che, en cambi de l’opzion real, el gh’ha otegnid che i franch i vegness sgiò en Italia. En del 754 l’esercit lombard l’è stad batid dei franch e l’Astœulf el gh’ha dovid acetà de consegnà ostagg e ceder dei territori. Duu agn apos el gh’ha tornad a invià fœura guerre col papa, e chesto l’è tornad a ciamà i franch. Batid el torna, l’Astœulf ‘sta volta el gh’ha dovid acetà de le condizzion an’mò pussee dure: Ravenna la vegnarà cedida al papa, che el gh’ha slargad fœura inscé i territori dei Patrimoni de Sant Peder e el rè el gh’ha dovid acetà una sorta de protetorad.
L’Astœulf l’è mort en del 756 e alora Rachis el gh’ha lassad el monasteri endove che el s’era retirad e el gh’ha tentad, en prenzippi con un qualch sucess, de tornà a impadronìss del tron. El gh’ha trovad però sœu la soa strada el rè Desideri, duca de Tuscia, che l’era rivad a trovà el suport del papa e dei franch. I nobii Lombarcc i se sotametarà al Desideri e Rachis el tornarà a ritiràss a Montecassin. Desideri el tornarà a afermà el controll lombard sœul territori, el ligarà relazzion coi romanich, el crearà una red de monasteri governacc de aristocratich Lombarcc e el trovarà un acord col papa nœuv, Paol I. El Desideri e gh’ha sposad l’Ansa, una fiœula de la nobiltà bressana e ensema con lee i desviluparà una politica matrimonial mirada a consolidà el podé dei Lombarcc. I farà sposà giœuna de le soe fiœule al duca de Baviera, Tassilone, e un’oltra a chell che el sarà conossid de tœucc col nom de Carl Magn, alora ered del tron dei Franch.
La fin del regn
En del 771, la mort del sò fredell Carlomann la gh’ha lassad libertà de azzion a Carl Magn che, oramai segur del sò tronn, el gh’ha repudiad la fiœula de Desideri. L’ann depos, el papa nœuv, Adrian I — un papa che l’era de la fazzion che ghe dava contra a Desideri — el gh’ha cominciad a pretender che el rè lombard el ghe daves indree cert territori che el gh’haviva imprometid, ma che el gh’haviva mai dad e inscé el la pociad a tornava a fàga guerra a le cità de la Romagna. El Carl Magn l’è stad ciamad per aidà el papa e entra el 773 e el 774 l’è calad en Italia e el gh’ha conquistad la capital del regn, Pavia. El fiœul del Desideri, l’Adelchi, l’è rivad a reparàss dei Bizantin; Desideri e la soa sposa Ansa i è stacc portacc en Francia e seracc sœu en d’un monasteri. El Carl alora el s’è fad ciamà Gratia Dei rex Francorum et Langobardorum, e el gh’ha reunid sota la soa corona i duu regn. El gh’ha mantegnid le Leges Langobardorum ma el gh’ha reorganizad el regn sœul modell de chell dei franch e el gh’ha sostituid i duca coi concc.
Ceva
Ceva (en piemontés: Seva) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 5.717 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 136 ab./km². El cunfìna coi cümü de Battifollo, Castellino Tanaro, Lesegno, Mombasiglio, Nucetto, Paroldo, Perlo, Priero, Roascio, Sale delle Langhe, Sale San Giovanni, Scagnello.
Lombarcc antigh
La fin del regn
"Insé gh’è finid l’Italia lombarda, e nissun el pœul dì sgiamai che l'è stad, per el noster Paes, una fortuna o una desgrazzia. L’Alboin e i sò sucessor i era stacc dei padron scomocc, pussee de Teodorico, infina a che i è stacc dei bàrber stabilicc ind un territori conquistad. Ma oramai i era dree a assimilàss a l’Italia e i gh’havaress podid trasformàlla ind una Nazzion, compagn de chell che i franch i era dree a fà con la Francia. Ma in Francia gh’era mia el Papa; in Italia, sé."
Gesa de la Madonna di Pover (Sella Noeuva)
Storia
A l'è stada fada su in tra el 1952 e 'l 1956 'me part de 'n progett diocesan per dotà di ges i noeuv zonn de edilizia popolar faa in la periferia milanesa. Progettada de Figini e Pollini, al principi con di gran progett, i ristrettezz economich menen a fà domà di part del progett originari e han lassaa foeura di ròbb 'me 'n ingress in grand stil, on battisteri e 'n ciocchee. A l'è istituida 'me paròquia el 1 de fevree del 1954.
Caratteristegh
A l'è 'na gesa pòra, in stil brutal, cont inluminazion naturala e altar in stil ambrosian. A gh'hinn quatter pilaster che separen i trè navaa dedicaa ai sgent.
Gh'hinn dent di oeuver 'me 'na Cros dora e 'n tabernacol in ramm.
Evionnaz
Evionnaz a l'è un cumün svizzer del distret de Saint-Maurice, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 48.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Evionnaz al se tröva a una altitüden de 469 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Champéry, Collonges, Dorénaz, Mex, Saint-Maurice, Salvan, Sixt-Fer-à-Cheval (FR-74), Val-d'Illiez, Vernayaz.
Lombarcc antigh
Società
Apos che la presenza en Italia la s’è stabilizada, en de la strutura sociala del popol gh’è inviad a vedìss i prim segn de evoluzzion, registracc soratœut en del Edit de Rotari (643). El carater de guerrer — che el se trava adree dei elemencc de colletivesim militar — el gh’ha lassad de menemà post a una società diferenziada, con d’una gererchia ligada anch le dimension pussee o men grosse de le proprietà de terra. L’Edit el lassa capì che, el post de le fortificazzion pussee o men provisorie, i Lombarcc i staes oramai en de le cità, en dei pais o — forsi pussee despess — en fatorie indipendencc (cortis). Col passà del temp an’pò a i aspecc de segregazzion i è andacc a stemperàss, soratœut col process de conversion a la religion catolica inviad de la dinastia bavaresa. El secol VII l’è stad segnad de chesto vegnì pussee derent, ensema a un mes’ciàss sœu pussee marcad de le gerarchie sociai. Intra i Lombarcc gh’è stad de chei che i è vegnicc a trovàss sœui panei pussee bass de la scala economico-sociala, e a l’istess temp cressiva el nœumer dei romanich ch’i era bon de rampegà sœu e rivà a posizzion de valum. A confermà che chesto process l’era dree a verificàss a la svelta gh’è anch l’usanza de la lengua latina per tœucc i documencc scrivicc.
Aiseben che le lesg de Rotari le proibisses, en linia de prenzipi, el matrimoni entra la sgent de stirpa lombarda e i Romanich, l’era però possibol per un Lombard sposà una s’ciava, an’pò a se romanica, a pat che la fudess emancipada prima del dé de le spose. I ultem rè lombarcc, come el Liutprand o el Rachis, i gh’ha cressid an’mò i sforz per rivà a una integrazzion, col presentàss semper pussee come dei rè d’Italia enveci che rè lombarcc. Le novità lesgislative che l’istess Liutprand el gh’ha spociad, le inzebiss anch la fonzion semper pussee importanta che gh’haviva le nœuve categorije de persone, compagn de chella dei mercancc e dei artesan. En del secol VIII, i Lombarcc se pœul dì che i eres adatacc un poo sota tœucc i aspecc, i costum e le tradizzion de la magioranza de la popolazzion del sò regn.
1050
Chi gh'è nasìt
11 de Noèmber, Enrico IV, Imperadùr del Sàcro Romàn Impér.
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Francavilla di Sicilia
Francavilla di Sicilia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina. El g'ha presapóch 4.060 abitàncc, 'na superfìce de 82 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Antillo, Castiglione di Sicilia (CT), Fondachelli-Fantina, Malvagna, Montalbano Elicona, Motta Camastra, Novara di Sicilia, Tripi.
Stazzion de Elephant & Castle
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Alter proget
Elephant &
Kőszegpaty
a l'è un comun del Distret de Kőszeg, cont una popolazzion de abitant.
Orgiano
Orgiano (en vèneto: Orgian) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 3.084 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 171 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alonte, Asigliano Veneto, Cologna Veneta (VR), Lonigo, Poiana Maggiore, San Germano dei Berici, Sossano.
Bandera de la Macedonia del Nord
La Bandera de la Macedonia del Nord a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Monte Grimano
Monte Grimano (Mont Grimàn en Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 1.155 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Macerata Feltria, Mercatino Conca, Monte Cerignone, Montecopiolo, San Leo (RN), Sassofeltrio.
566
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Rodels
Rodels (Roten in rumanc) a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 1.68 km², e al se tröva a una altitüden de 684 meter sura al livel del mar.
El cumün de Rodels a l'è tacaa ai cumün de Almens, Cazis, Paspels, Pratval.
Storia
Rodels l'è menziunaa la prima volta enturen a la metà del secul XII col nom de ad Rautine.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Isol Boromei
I Isol Boromei (it. Isole Borromee) hinn on rosc de isol in del lagh Magior, in del golf in tra Verbania e Stresa. Hinn ciamaa inscì perchè partegnen ancamò al dì d'incoeu a la fameja di Boromee, vuna di pussee important cà nobiliar lombard e noares. I isol hinn cinch, per la precision:
Talairan
Talairan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lagrasse, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 36.29 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 132 méter a 'na altèsa màsima de 597 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Talairan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Bogarra
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Assagh Milanfior Nord (metropolitana de Milan)
Assagh Milanfior Nord  l'è 'na stazion de la Linia 2 de la Metropolitana de Milan. L'è verta dal.
L'è foeura de l'aria tariffaria urbana milanesa de l'abonament ma se pò rivàgh cont el biliett ordinari a dò zonn de 2,2€.
Servizzi
Biliettaria Stazion videosorveliada Scal mobil Ascensoeur
Cervere
Cervere (en piemontés: Servere) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.879 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 104 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cherasco, Fossano, Marene, Salmour, Savigliano.
Casoncei
I casoncei i è un mangiar tipeg de Bergem e Bressa.
A l'è un tipo de pasta impienida qe a l'è spantegada in tante variants locai, ma con dei ingredients de bas comun a tœte: ol pien a l'è fad su da carna, grana padan gratad e erbe aromatege, con la pasta qe la g'ha una tipega forma a meza luna. Ol tœt conciad con grana padan gratad, bœter, panceta e salvia.
== Casoncei a la Bergamasca ==
Mangiar tipeg de la bergamasca:
== Casoncei de la Bressana ==
Mangiar tipeg de la Bassa bressana:
Tipeg i è i casoncei de Barbariga e Longena, produxids dent ind ol territori comunal de qests do pais de la bassa bressana. Del 2004 i Casoncei de Barbariga e Longena i ha ciapads la De.C.O.
== Casoncei de la Vall Camonega ==
Qei de la Vall Camonega i è considerads la variant plœ "tipega" dei casoncei.
Torregrotta
Torregrotta l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina. El g'ha presapóch 7.202 abitàncc, 'na superfìce de 4,22 km² e 'na densità de 1707 ab./km². El cunfìna coi cümü de Monforte San Giorgio, Roccavaldina, Valdina.
Casoncei
Ogne pais al g'ha un pien divers. I plœ cognossids i è qei:
I ricete i cambia po de pais a pais, e ogne fameia la la modifega segond i so variazion.
Luré
Luré l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Germain-Laval, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 510 méter a 'na altèsa màsima de 681 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Luré l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Polonghera
Polonghera (en piemontés: Polonghera) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.136 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 114 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casalgrasso, Faule, Moretta, Murello, Pancalieri (TO), Racconigi.
Altusried
Altusried l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Oberallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 91.68 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
La Sénia
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
17 12
El 17 de dicember a l'è un di de l'ann.
Potštejn
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Rychnov nad Kněžnou.
Milazzo
Milazzo (Milazzu 'n sicilià; Múlai 'n gréch antìch; Mylæ 'n latì) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina. El g'ha presapóch 29.792 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 1241 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barcellona Pozzo di Gotto, Merì, San Filippo del Mela.
Nesslau-Krummenau
Nesslau-Krummenau a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 80.63 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Nesslau-Krummenau al se tröva a una altitüden de 759 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Wildhaus-Alt St. Johann, Amden, Ebnat-Kappel, Hemberg, Hundwil (AR), Schänis, Stein e Urnäsch (AR). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Nesslau l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1178 col nom de Mezellouo. In del 1261 l'eva menziunaa col nom de Nesselove e ze dem Wassere.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Bundesstraße 220
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Nord Reno-Westfalia.
Nazzano
Nazzano l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 1.261 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 105 ab./km². El cunfìna coi cümü de Civitella San Paolo, Fiano Romano, Filacciano, Montopoli di Sabina (RI), Ponzano Romano, Sant'Oreste, Torrita Tiberina.
Cervasca
Cervasca (en piemontés: Servasca) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 4.190 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 233 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bernezzo, Caraglio, Cuneo, Roccasparvera, Vignolo.
Cità 'nzemelàde
Servasca l'è 'nzemelàda con:
Stazion de Bushey
Bushey a l'è 'na stazion de la, che la serviss.
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Interscambi
Fermada del bus
La Vall d'Alcalà
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Berberis
miniatura|250x250px|Ramm fiorìi de Berberis thunbergii. El Berberis a l’è on géner che ‘l gh’hà dent circa 500 specie de arbùst semperverd e caducifoeuj alt in fra vun e cinch meter. A hinn si specie originari di clima temperàa e sub-tropicàj de l'Euròpa, l'Asia, l'Africa, l'America del Nòrd e del Sud. A hinn ligàa cont el géner Mahonia, che per on quàj botanich l’è dent in del gener Berberis.
Descrizion
Quèll gener chì l’è caraterrizàa per la soa formazion bimòrfica, con di fust longh che fànn su la struttura de la pianta, e di fust curt de 1 -2 mm de longhèzza. I foeuj che se troeuven in sui fust longh fànn nò el mestée de la fotosintesi clòrofilliana e s ‘hinn sviluppàa ‘me di spin tripli de 3 a 30 mm. El germèj de la sèja deogni spina el sviluppa donca on fust curt con divèrsi foeuj normàj che fànn el lavorà de la fòtosintesi. Quèsti foeuj pòden vègh de 1 a 10 cm de longhèzza, hinn sempliz e pòden vègh di bòrd spinós. I foeuj cressen domà in sui fust longh di germèj giovin e ‘l fojàmm caratterisctich el se sviluppa in sui piant de 1-2 ann.
I speci caducifoeuj compagn del Berberis thunbergii e del Berberis vulgaris hinn vistós per la soa coloridura d’autun de già che i foeuj vegnen ross o roeusa innanz de borlà giò. In quajvuna di speci che vegnen de la Cina, i foeuj gh’hànn la soa part de sòta bianca sberluseénta, ch’a i fà molto attraènt.
Berberis verruculosa
La Berberis verruculosa a l’è ‘na varietà de Berberis semperverda de forma inarcada. La gh’hà di foeuj piscinìnn, de colór verd lùster con di bòrd spinós. La butta di fior molto vistós giald- òr in del mes de magg. In del giardinagg la pò vegnì doprada isolada,  in grupp o anca a fa su di sces.
Berberis
Frutt
I frutt hinn commestìbil, ricch de vitamina C e de savór àcid. A cattai l'è diffìcil per via di fust spinós. A hinn on mangià importànt per tanti speci de usèj, i quàj jutten anca a spentegànn la somenza. in Iran s'è sòlit a consumàj 'me frutta sècca (e vegnen ciamàa zereshk in lengua persiana). In Ucrania vegnen doprà 'me è profumànt ind on marmellada molto famosa. In Patagònia e alter región de l'America del Sud 'na quaj specie de otras regiones de Berberis in quèj pòst conossùda 'me calafate o michay i eren gimò conossùd e consumàd di natìv.
I speci de quèll gèner chì servissen ‘me mangià per on quaj fantasma di lepidópteri.
Pianta ornamentàl
Tanti Berberis vegnen coltivàa in di giardìn ‘me di speci ornamentàj e servissen anca de fà su di recinzión vivént, impenetràbil per via del el sò fojàmm dens e i sò spin guzz.
La Berberis in del mond
miniatura|Fior de Berberis in [[Siberia orientàl]] La Berberis buxifolia e la Berberis darwinii hinn dò speci de la Patagònia comùn in Argentina e Cile. I sò frutt vegnen dopràa de fà i marmellad e i decòtt e hinn di piant tipich de quèlla región là. La superstizión la diss che chi ‘l mangia ‘n’ borlìn de Berberis buxifòlia el gh’hà la sicurèzza de tornàgh in Patagònia.
In Euròpa el Berberis vulgaris el l'è cà e e 'l fà el lavorà del mèzz de traspòrt per el fung Puccinia graminis, e quèsta chì l’è la resón che in tanti zòn la soa coltivazion l’è proibida.
‘Na quàj Berberis l’è diventàda invasora quand che la ven piantada foeura del sò leough d’orìgin, per esempi la Berberis glaucocarpa in Noeuva Zelandia, indoe la soa coltivazion l’è adèss proibida, e la Berberis thunbergii in ‘naq quaj àrea de l'America del nòrd.
El paes indoe vegnen doperà pussée despèss l’è Iran.
Tassonomia
El géner l’è stàa descrivùu del Carl von Linné e pubblicàa in Species Plantarum 1: 330–331. 1753.
Berberis: nòmm generich che ‘l ven de la forma latinizada del nòmm árab de la frutta.
Eichendorf
Eichendorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Dingolfing-Landau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 98.19 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Eichendorf el se tróa a 'na altèsa de 355 méter sura 'l leèl del mar.
Montecopiolo
Montecopiolo (Montcupiòl en Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 1.264 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carpegna, Macerata Feltria, Maiolo (RN), Monte Cerignone, Monte Grimano, Pennabilli (RN), Pietrarubbia, San Leo (RN).
Noventa Vicentina
Noventa Vicentina (en vèneto: Noventa Vixentina) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 8.266 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 359 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agugliaro, Campiglia dei Berici, Lozzo Atestino (PD), Ospedaletto Euganeo (PD), Poiana Maggiore, Saletto (PD), Sossano.
Montsalier
Montsalier l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Banon, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.81 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 570 méter a 'na altèsa màsima de 963 méter s.l.m.
Battaja de Marengh
right|thumb|300px|La batja de Marengh La battaja de Marengh (Marengh l'è ona frazion de Lissàndria), la pussee famosa de quii combattuu del Napoleon in Italia, l'è stada combatuda el 14 de giugn del 1800.
Monedazion carolingia
La monedazion carolingia, ciamada anca sistema £sd, a l'è el sistema de moneda creaa del Carlo Magn in tra el 781 e 'l 795 e fondaa in su l'ideja che de 'na livra d'arsgent se ciappen 240 danee. Per agn la livra a l'è restada domà 'n unità de cunt, insemma al sold, ciovè el vintesim de la livra, che però cont el desvilupp de l'economia a l'è staa coniaa pussee.
Battaja de Marengh
El Napoleon l'aveva dispers i sò òmen per cercà de circondà l'esercit austriegh che 'l credeva in rotta, ma el general Michel Melas, comandant austriegh, l'aveva concentraa i sò òmen per lancià on attach contra de lù. Napoleon el ciamava dò division, pussee visin, a dàggh man fòrta, ma i Frances eren 'dree a retiràss contra on nemis superior quand hinn success dò ròbb che hann cambiaa el cors de la battaja: el Melas el lassava el comand austriegh al General Zach, e 'l general Frances Louis Desaix el sentiva el rumor di cannonad e 'l se moveva in quella direzion per juttà el sò comandant. El rivà e la cariga di òmen de Desaix hann cambiaa el resultaa de la battaja, ma lù l'è mòrt in de l'assalt che l'ha lanciaa.
Nova Levante
Nova Levante (Welschnofen) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 1.825 abitàncc, 'na superfìce de 50 km² e 'na densità de 37 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cornedo all'Isarco, Moena (TN), Nova Ponente, Pozza di Fassa (TN), Predazzo (TN), Tires, Vigo di Fassa (TN).
Morlupo
Morlupo l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 6.255 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 272 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capena, Castelnuovo di Porto, Magliano Romano, Rignano Flaminio.
Trades
Trades l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Monsols, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 330 méter a 'na altèsa màsima de 642 méter söl leèl del mar.
Tournon (FR-73)
Tournon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Grésy-sur-Isère, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 308 méter a 'na altèsa màsima de 484 méter s.l.m.
Barbis
thumb|right|200px|[[Frank Zappa el gh'eva propri d'i bei barbis e anca la musca]] I Barbis i en d'i pei ch'i cressun tra el nas e i lavor. In de la magiuransa d'i cas i en 'na particularità d'i om, d'i quai i en un carator sessual secundari.
La presensa d'i barbis ind i don la pöd es un segn de squilibri urmunal, pruvucad dal fat che se surbissun miga d'le sustanse androgine, in particular par una tropa bundansa de testusteron e delta-4 andrusteron trai föa da le uvaie. I barbis ind la dona pödun es indicatiu de 'na disfünssión de le uvaie de urigin cistica o tümuràl.
Altendorf (Bamberg)
Altendorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.61 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Altendorf el se tróa a 'na altèsa de 251 méter sura 'l leèl del mar.
Schwanau
Schwanau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ortenaukreis.
Ispagnac
Ispagnac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Florac, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
Schwanau
200px|left|thumb|El palàs del municìpio de Schwanau La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 38.33 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ispagnac
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Schwanau
El cümü de Schwanau el se tróa a 'na altèsa de 158 méter sura 'l leèl del mar. L'è postàt arènt a le spónde del fiöm Reno endèl tòch endóche chèsto 'l sègna 'l cunfì 'ntra la Germània e la Frància.
Ispagnac
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Ispagnac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Evolène
Evolène (Evolênna in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Hérens, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 210.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
miniatura|200px|manzína|Val d'Hérens El cumün de Evolène al se tröva a una altitüden de 1371 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ayer, Bagnes, Bionaz (IT-AO), Grimentz, Hérémence, Saint-Martin, Zermatt.
Mario (personagg)
"Mamma mia!"
- Tipega citazion del Mario
El Mario (ciamaa despess impropriament Super Mario) a l'è 'n personagg de la Nintendo, protagonista de l'omonema serie di videogioeugh, ideaa in del 1981 del Shigeru Miyamoto e ciamaa in origin "Jumpman".
Personagg sìmbol de la Nintendo, a l'è 'n trombee italian e 'l gh'ha on fredell, el Luigi e 'na morosa, la Peach, ch'el voeur di persega in lombard. De solit a l'è vestìi cont ona majina rossa, ona salopette bloeua, on para de guant bianch e 'n cappell ross cont ona "M". El sò desenemis principal a l'è el Bowser, menter el pussee storigh a l'è el Donkey Kong.
L'è staa miss per la prima voeulta in del 1981 in del videogioeugh arcàde Donkey Kong e 'l ciappa el sò nomm in del 1983, in del gioeugh Super Mario Bros. per el Famicom. In Giappon a l'éra in origin ciamaa "Mr. Video" ma in la localizzazion americana a l'è ciamaa Mario 'me tributt al Mario Segale, proprietari del stabiliment de la Nintendo in America, 'me rengraziament.
Hinn sortii vari gioeugh cont el Mario protagonista: I pussee famos a hinn quej platform e quej de la serie Mario Kart ma gh'hinn anca di s'ceppacoo compagn de Dr. Mario, GDR compagn de Paper Mario, gioeugh de società compagn de la serie de Mario Party, gioeugh de sport compagn de Mario Power Tennis e de Mario Smash Football o di menadur compagn de Super Smash Bros.. De sòlit 'sti gioeugh gh'hann na 'trama semplis, ma gh'hinn di eccezion compagn de Super Mario Galaxy. Mario l'è anca comparii cont di àlter personagg compagn del Sonic, in di epoch a 8 e 16 bit sò principàl rivàl, in di gioeugh de la serie Mario e Sonic ai Gioeugh Olimpich.
El gh'è anca el personagg de Baby Mario, on Mario fiolin, ch'el compariss per la prima voeulta in Yoshi's Island del 1995 ch'el ciappa importanza soratutt in del gioeugh per el Nintendo DS Mario & Luigi: Fredej in del Temp e 'l compariss despess anca in Mario Kart.
Berberis julianae
La Berberis julianae a l’è ‘na varietà de Berberis semperverda de forma inarcada. La gh’hà di foeuj dur, lanzeolàd, dentàd, coloràa de scarlàtt in autun. La butta di fior giald in del mes de magg e poeu di borlìtt negher. In del giardinagg la pò vegnì doprada isolada, in grupp o anca a fa su di sces
Campos de Sport de El Sardinero
right|300px|thumb|El Sardinero, o' stadi del [[Racing Club]]
El Sardinero o Campos de Sport de El Sardinero l'è ü stàde de fùbal che 'l se tróa 'n de la sità de Santander, in Cantabria 'n Spàgna. Ol prim cap de fùbal i 'l l'à 'naügüràt ol 16 de fevrér del 1913 e pò 'ntùren al cap i à fài sö o' stàde ècc che l'è stài dovràt infìna al 15 de mas del 1988. Del vècc istàde 'l rèsta piö negót fò che öna tàrga a regordàl, menimà o' stàde nöf l'è stài fài sö pròpe tacàt a chèl vècc, 'l n'à ciapàt ol nòm e i 'l l'à dervìt fò 'l 20 de Óst del 1988.
In de stàde i ghe stà 'n 30.000 e 'n del Sardinero la zóga i sò partìde de cà la squàdra piö 'mportànta de la sità che l'è 'l Real Racing Club de Santander o adóma Racing Club.
O' stàde 'l se tróa mia de luntà da la famùza spiàgia de El Sardinero.
Governo Prodi II
L'è restaa in carega per 722 di, dal 17 de magg 2006 al 8 de magg 2008. A l'è staa sostegnuu anca de la Refondazion Comunista e di Radicai Italian: L'è staa el primm governo di temp del governo De Gasperi III a 'vègh el support de tutta la sinistra parlamentara.
El gh'aveva el support esterno di minoranz lenguistegh (SVP), di italian a l'ester e de la sinìstra pussee piscininna.
L'ha vist el nass del Partii Democrategh, che l'ha ciappaa dent la pupart di esponent de 'sto governo.
Großgmain
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Kőszegszerdahely
a l'è un comun del Distret de Kőszeg, cont una popolazzion de abitant.
Bandera del Madagascar
La Bandera del Madagascar a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
18 12
El 18 de dicember a l'è un di de l'ann.
San Marco d'Alunzio
San Marco d'Alunzio l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina. El g'ha presapóch 2.202 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 85 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alcara li Fusi, Capri Leone, Frazzanò, Longi, Militello Rosmarino, Torrenova.
Žíšov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Superstrada S7 (Polonia)
La  a l'è una superstrada de la Polonia longa 704.8 km.
Polom (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Rychnov nad Kněžnou.
Victoria (Australia)
miniatura|El Stat del Victoria in Australia El Victoria a l'è un Stat federad de l'Australia con capitala Melbourne, el segond pussee piscinin de l'Australia cont un'area de 227,444 km² (el prim a l'è la Tasmania), ma anca el segond pussee popolos (dopo del Noeuv Galles del Sud) con pussee de 6.5 milion de persone e quell pussee densament popolad (28 per km²).
Storia
El stat del Victoria l'era in origen cà de tancc tribu de aborigen australian che hann abitad la zona per miara de agn prima di europee.
El Victoria, 'me el Queensland, l'è stad nominad inscì per la Regina Vitoria, che l'haveva regnad sgiamò per 14 agn in del Regn Unid, quand che la colonia l'è stada fondada, in del 1851. El 1 de luj del 1851, inn stad metud foeura i at per l'elezione del prim Cinsili Legislativ del Victoria, e l'assoluda independenza del Victoria del Noeuv Galles del Sud l'è stad proclamad con la noeuva Colony of Victoria. Semper in del 1851 el vegn descovert l'or arent a Ballarat, e poeu a Bendigo. I descoverte inn vegnud in tancc sit in Victoria, quest l'ha fad tacà vun di pussee grande corse a l'or del mond intregh. La colonia l'è clessidra a la svelta in popolazzion e economia. In 10 agn, la popolazzion del Victoria l'è cressuda de 76,000 a 540,000 persone. Tucc i categorie de record inn stad fad, del "sit alluvional in superfis pussee rich in del mond" al toch de or pussee grand. In tra el 1851 e el 1860 el Victoria l'ha produt un terz de la produzzion mondiala.
Geografia
Bagnad a sud-ovest de l'ocean Indian e a sud-est de l'ocean Pacifegh, el gh'ha a sud el strecc de Bass che el separa de la Tasmania. El confina a nord e nord-est cont el Noeuv Galles del Sud, con la linea de confin in tra i du stat marcada per la pupart del fium Murray, a ovest con l'Australia Meridional: el so territori a l'è occupad da la gran pianura del Murray a nord-ovest che la se volza a sud-est in de la part meridionala de la Granda Cadena de Spartizzion che la riva in di Alp australiane (m. Feathertop, 1922 m). I coste inn in sgener basse, al center la se derva la profonda zoca de Port Phillip indova la nass la capitala del Stat, Melbourne.
Bienservida
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Numer de Belfagor
El numer a l'è on numer primm palindrom ciamaa Numer de Belfagor. El gh'ha dent el numer 666, tipicament sociaa al Diavol, e 'l gh'ha per ogni lat 13 zeri, numer sociaa a la sfortuna in la coltura cristiana.
El sò simbol a l'è el pi grech rovesciaa.
Stazzion de Loughborough Junction
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Svaporament
In fisica el svaporament a l’è el passagg dal stat liquid a quèl de gas o vapor che ‘l interèssa domà la superfice del liquid. A la temperadura de buidura el succed inveci el process de buidura che l’interèssa tucc el volùmm del lìquid. Tucc e du i procèss rappresenten el cambiament de stat da liquid a vapor o gas, e vegnen in del’inséma designàa cont el nòmm de vaporizzazion.
Svaporament natural
In natura el svaporamént a l’è fondamental ind el ciclo de l'acqua, de fatt i fiumm, i lagh, i mar e i oceani dànn via part de la sò acqua al'atmosfera terrèstra in forma de vapor, in funzion de la temperadura de l'aria, de l'umidità relativa e de la velocitàa del vent. El vapor che ‘l condensa el se trasforma peou in pioeuva, nev o tempèsta. La sorgent esterna de calor a l’è el sol. . El svaporament a l’è funzion dirètta de la temperadura e funzion invèrsa de la pression parzial del vapor (umidità relativa) del'ambient: come che la temperadura la va su, el va su el fluss svaporant e a la saturazion del'ambient se raggiòng l’equilibri o ben per ògni molecola che la svapora ind on cèrt period de temp ghe n’è in media vun’altra che la torna de noeuv ind la fase liquida in del’istèss temp.
Anca el vent el pò favorì el svaporament. In di salin, per esempi, a se sfrutta el fenòmen del svaporament natural per la produzion del sal.
Svaporament industrial
El svaporament in impiantistica a l’è el nòmm de dò operazion unitari indoe:
In del primm caso l’obbiettiv de l’operazion l’è la separazion, inveci in del segond caso a l’è el scambi de calor.
In tucc e du i casi la pareggiadura che la serviss de realizzàa el procèss unitari a l’è ciamada evaporator.
Descrizion termodinamica
In del procèss de svaporament, che l’è semper on procèsso endo-tèrmich, l'entalpia del liquid che l’è adrée a svaporà la diminuiss, de già che la ghe ven tòlta via l’energia cinetica, de ona quantità specifica ciamada calor sconduu. In di liquid pur (o ben minga in soluzion) quèsta cession chì de energia l’è portada innanz per via d’ona trasformazion iso-tèrmica, o ben senza variazion de temperadura.
A differenza del fenòmen de la buidura, che ‘l succed domàa a tempradur tipich per ògni sostanza (a pression fissada) e l’interèssa la massa de liquid in del sò insèma, el svaporament el succed a quelsessìa temperadura, ma domà in su la superfice libera de on linquid. . In sti condizion chì ona molecola la svapora dal liquid, se la quìsta energia cinetica assée de slontanàss de la superfice libera, e quèste l succed d’ona manera del tutt occasional o ben second i leg de la statistega.
El fenòmen del svaporament el ghe va adrée a la leg di pression parziaj del Dalton
Oppur scrivuda ‘me energia:
Per trasformàa l'equazion d’ona manera de vèss scrivuda ‘me tension de vapor a se po’ fa ‘me prima approssimazion l’ipòtesi de la leg de Boyle-Mariotte per i gas ideaj:
e donca:
Oberhelfenschwil
Oberhelfenschwil a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Toggenburg, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.68 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Storia
Oberhelfenschwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 882 col nom de Helfoltiswilare. In de l'ann 1515 l'eva menziunaa col nom de Oberhelfenschwil.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Luriecq
Luriecq l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-Soleymieux, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Luriecq l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Wii Balance Board
La Wii Balance Board a l'è 'na periferica per el Wii e 'l Wii U, doperada per pesà el giugador e capì el sò baricenter e posizion.
Rothenbrunnen
Rothenbrunnen (Giuvaulta in rumanc) a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 3.11 km², e al se tröva a una altitüden de 625 meter sura al livel del mar.
Wii Balance Board
A l'è progettada 'me 'na balanza classica, alimentada de 4 pil AA che permetten de doperàlla per 60 or. La supporta di pes finna a 150 kg in del misurà, anca se la pò regg finna a 300 kg.
Italia Viva
Italia Viva a l'è on partii politegh italian, fondaa in del settember 2019 del Matteo Renzi.
Rothenbrunnen
El cumün de Rothenbrunnen a l'è tacaa ai cumün de Cazis, Domat/Ems, Feldis/Veulden, Rhäzüns, Scheid, Tomils.
Wii Balance Board
A l'è doperada de tucc i gioeugh de la serie Fit (Wii Fit, Wii Fit Plus e Wii Fit U) e de 'n quaj gioeugh esterno: El primm a l'è staa We Ski.
Italia Viva
Storia
A seguit de 'na crisi de governo in l'agost del 2019, che la mena a la fin del Governo Conte I in tra la Liga e 'l Moviment 5 Stell, el PD, soratutt per volontà del Renzi, el riess a trovà 'n accord cont i Cinch Stell che 'l mena el Governo Conte II a giurà el 5 de settember. Anca se senza 'n post in del governo, el Renzi a l'è retegnuu di analista el ver creator del governo, cont el fin de fermà el Matteo Salvini.
Rothenbrunnen
Storia
Rothenbrunnen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1472 coo nom de Hof Juvalt.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Italia Viva
Storia
El 16 de settember, però, l'anticipa che l'avaria lassaa el Partii Democrategh e 'l 17 el nonzia a la Republega che 'l sò Moviment l'avaria sostegnuu el governo del Giuseppe Conte. La sira a l'è nonziaa el nòmm del Moviment, che, a detta del Renzi, l'avaria poduu cuntà in su 40 parlamentar.
La Selva del Camp
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Italia Viva
Storia
El secretari del PD Nicola Zingaretti l'ha deciaraa ch'a l'è staa 'n "error", menter 'l Dario Franceschini l'ha parlaa de 'n "gross problema". El Beppe Grillo l'ha daa al Renzi del narcisista e l'ha paragonaa al Salvini.
La pupart de la struttura iniziala la s'è fondada in sui Comitaa d'azion civega fondaa del Renzi a la Leopolda del 2018.