cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bad Friedrichshall
Bad Friedrichshall l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Heilbronn. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 24.70 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Stazion de Codola
La Stazion de Codola a l'è 'na stazion de la Circumsalernitana, che la serviss el comun de.
Strada voivodal 773
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 34 km.
Stazion de Codola
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia in contratt de servizzi cont la Region Campania. L'orari a l'è minga cadenzaa.
Verbicaro
Verbicaro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 3.514 abitàncc, 'na superfìce de 32 km² e 'na densità de 110 ab./km². El cunfìna coi cümü de Grisolia, Orsomarso, San Donato di Ninea, Santa Maria del Cedro.
Jérica
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Uncontrolled format string
On utent ostil el pò doperà i opzion  e   per resalì el call stack e leng i sò informazion, e l'opzion   de scriv dent del stack, anca se in la pupart di sistema modern el causaria on segmentation fault.
Anela
Anela l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Sassari. El g'ha presapóch 816 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 23 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bono, Bultei, Nughedu San Nicolò.
Boisset-lès-Montrond
Boisset-lès-Montrond l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Just-Saint-Rambert, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.01 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 337 méter a 'na altèsa màsima de 379 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Boisset-lès-Montrond l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
El Pont de Bar
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
1514
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Belleville (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 2 e 11 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Nyírtét
a l'è un comun del Distret de Kemecse, cont una popolazzion de abitant.
Margorabbia
La Margorabbia (inscí anca in Italian) l'è on torrent in provincia de Vares. La vegn foeura di mont de la Valganna, e la va denter in del Lagh de Ganna, in del Lagh de Ghirla, e la passa in del mezz del paes de Cunard, e li el se scond in di gròtt. La vegn foeura di gròtt a Ferrera de Vares, la borla giò de ventsett meter, e la va drizza per la Valtravaia e la finiss in de la Tresa.
Viehdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Porta Romana (metropolitana de Milan)
Storia
L'è staa inauguraa 'me stazion del capoligna de la gialda del 1990. Originariament saria staa "Medaj d'or" e Porta Romana saria staa Lod TIBB. indova la gh'è la stazion.
Struttura
L'è 'na stazion passanta, con du binari in d'ona tromba.
Servizzi
La stazion la gh'ha: Ascensoeur Scal mobil Biliettaria automatega Videosorvelianza
Interscambi
In di vicinanz gh'è di fermaa de la ATM: Fermada corrier Fermada tram
Brisbane
miniatura|La cità de Brisbane. Brisbane (IPA: ) a l'è la capitala e la cità pussee popolosa del Stat federad australian del Queensland e anca la terza cità pussee popolosa de l'Australia, dop de Sydney e Melbourne. L'area metropolitana de Brisbane, che la se spantega longh la costa orientala del paes, la gh'ha una popolazzion de squas 2 milion e mez de persone.
Territori
Brisbane la se troeuva longh el fium Brisbane e i so periferie orientai a inn longh i coste de Moreton Bay. L'area metropolitana de BriCaboolla se spantega longh la piana de Moreton Bay de Caboolture a nord in fina a Beenleigh a sud, e travers Ipswich in del sud ovest. Tancc cors d'aqua piscinin traversen la cità. La cità l'ha havud tre inondazzion grand di temp de la colonizazzion: in del febrar 1893, in del sgenar 1974 e in del sgenar 2011. Poch delosg de Brisbane El gh'è Cape Byron, el pont pussee oriental d'Australia.
Storia
La cità e el fium Brisbane che el traversa a inn dedicade al Thomas Brisbane, governador del Noeuv Galles del Sud del 1821 al 1825. El prim insediament europee in del Queensland a l'è stada una colonia penal a Redcliffe, 28 km a nord del distret di afar de Brisbane, in del 1824, ma el vegn prest bandonad e trasferid a North Quay in del 1825. L'insediament di europee minga-condanad l'inizia in del 1838. Brisbane la vegn scernida 'me capital quand che el Queensland el vegn proclamad colonia separada del Noeuv Galles del Sud in del 1859.
Strada voivodal 774
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 8.4 km.
Božičany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Karlovy Vary.
Pigna
Pigna l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Île-Rousse, del circondàre (arrondissement) de Calvi e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.21 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 15 méter a 'na altèsa màsima de 521 méter s.l.m.
Pizy
Pizy a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.51 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Pizy al se tröva a una altitüden de 672 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aubonne, Bougy-Villars, Essertines-sur-Rolle, Féchy, Gimel, Montherod, Mont-sur-Rolle.
Baselga di Piné
Baselga di Piné l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 4.427 abitàncc, 'na süperfìce de 40 km², per 'na densità de 111 ab./km². El cunfìna coi cümü de Valfloriana, Segonzano, Lona-Lases, Bedollo, Bedollo, Telve, Palù, Fornace, Sant'Orsola Terme, Pergine Valsugana.
Norcia
Norcia l'è 'n cümü italià de la regiù de l'Umbria, en pruvincia de Perugia, che g'ha presapóch 4.695 abitàncc, 'na superfìce de 274 km² e 'na densità de 17 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accumoli (RI), Arquata del Tronto (AP), Cascia, Castelsantangelo sul Nera (MC), Cerreto di Spoleto, Cittareale (RI), Montemonaco (AP), Preci.
Saint-Sorlin
Saint-Sorlin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Mornant, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.7 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 398 méter a 'na altèsa màsima de 808 méter söl leèl del mar.
Addington Village (Tramlink)
a l'è 'na fermada del Tramlink, el servizzi tranviari del sud de Londra.
Bundesstraße 75
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Brema, Amburgh, Schleswig-Holstein, circondario di Harburg, circondario di Rotenburg e Delmenhorst.
Allons (FR-04)
Allons l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-André-les-Alpes, del circondàre (arrondissement) de Castellane e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 41.71 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 951 méter a 'na altèsa màsima de 1992  méter s.l.m.
Storia de l'ortografia lombarda
La storia de l'ortografia lombarda l'è scominciada sgiamò cont i prim test de la lengua lombarda compagn del Sermon divin e la se poeu compartì in tri modei principai: quell tradizzional, quell fonetegh e quell eterolegh.
Modell tradizzional
Per modell tradizzional se intend quell modell che 'l gh'ha origin direta in la manera de scriver pussee antiga del lombard.
El principi volgar e de koiné
"Li peccaor tristissimi illoga fin pagai Segond le ovre proprie de tug li soi peccai, E de tut lo contrario i fin desconsorai, Azò ke ’l pen respondano a tug li soi peccai"
- Esempi, in De scriptura nigra, de contrapass scrivud in grafia volgar
Compagn de la pupart di volgar latin in principi la gh'era una certa varietà in del scriver a segonda de l'autor: i prim test lombard, che resalissen al secol quell de XIII, gh'haveven di element arent a l'ocitan, compagn del doperà de la "ç", desgià che l'ocitan l'era una lengua assee important in l'Altitalia de l'epoca.
Batalia de la Bicocca
La Batalia de la Bicocca (frances: Bataille de la Bicoque; spagnoeu: Batalla de la Bicoca) l'è stada combattuda arent a Milan el 27 de april del 1522 in tra i Frances e i Spagnoeu. L'era vuna di batali de la Guerra d'Italia del 1521-1526, fada per controllà Milan e 'l sò ducaa. Hann vengiuu i spagnoeu, e i frances hann perduu per semper el controll del Ducaa, ribadii on quai agn pussee tardi in del disaster de la Batalia de Pavia del 1525.
Storia de l'ortografia lombarda
El period de Cort
Intorna al secol quell de XV a Milan gh'è di poeta in la Cort di Duca, el pussee important el Lanzin Curt, che doperen el volgar milanes e tachen a definì di regole noeuve, che inn restade anca in la pupart di grafie che gh'è stade dopo, ma gh'è ancamò di ciar element volgar, compagn del doperà de la "x", per esempi in la parola "amix".
La grafia del Varon e del Magg
La pupart di studios la met la nassida de la grafia milanesa d'incoeu cont el Varon Milanes, che insema al Prissian Milanes el da origin a 'na font de fiducia del scriver milanes. Besognarà però specià el Carlo Maria Magg per rivà a la definizzion de la grafia "oeu" per /ø/, che fina a prima l'era scrivuda despess 'me "û" o 'me "eu" o el participi con la letera dobia.
Evoluzzion de la grafia milanesa
De quell temp la squasi totalità di test in l'area lombarda ocidentala l'era scrivuda con quella grafia chì de tipo milanes. In l'area macromilanesa despess l'era doperad diretament el milanes (ciamad "modell macro-milanes"). Inscambi i dialet sota de Milan, compagn del paves e del lodesan, i ne hann derivad di grafie: quella lodesana l'era pussee compagna de quella milanesa, anca perchè 'l so creator, el Franzesch De Lemene, a l'era un amis personal del Carlo Maria Magg, quella pavesa, inveci, l'era pussee ispirada in general al modell milanes e la gh'haveva di element per i part pussee arente a l'emilian: 'sti grafie inn stade lassade lì poch prima del '900. Un alter dialet che el gh'ha havud una grafia de modell milanes a l'è stad el dialet cremones, anca lu con di modifeghe per la situazzion local, che l'è stada doperada fina al 1970.
Cont i dialet ocidentai che bandonaven el modell milanes, l'estension de la grafia la s'è concentrada in su l'area de Milan e i dialet pussee compagn, tant 'me quei de Vares, Monscia e Com.
Del 1900 però semper pussee dialet hann lassad lì la grafia classega a nivell leterari e donca de la mità del secol quell de XX la grafia milanesa l'ha tacad a pontà al dialet milanes urban e ai so zone arente: in del 1980 el Circol Filologegh Milanes, autorità de facto del dialet milanes, l'ha mitud denter a la grafia milanea la letera "ò" per marcà el son de la o verta.
Anca dopo, però, di autor hann segutad a doperà la grafia classega, anca se de rari: per esempi in di "Canzonett al ciar e al scur", fad a Com in del 1965, e in "Sont content de vess monsciasch", stampad a Monscia in del 1975.
La grafia classega oriental
thumb|Bust del Rugger "Canti la Guera, e 'l General da bé, che de Christ liberè l'Arca Sagrada, e chi fè (com'ass dis) de Mà, e de Pé, per tùla à quela Razza Renegada. Contra Lu tutt l'Inferen no 'l fu assé gne l'Asia insem, e l'Africa meschiada; che 'l Cel dè all'arma sec. In tat à Chà 'l chiamè i Compagn, ch'era de Zà, e de Là"
De la grafia volgar e de koiné de la Lombardia oriental in del 1500 el taca a desvilupàss un modell grafegh con di influenze de la grafia doperada a Milan: un esempi de oeuvera scrivuda inscì a l'è "O vet, o vet, o vet, o Lodovich?" de l'Andrea Maron. Besogna dì però che tut el 1500 l'è assee sconfondud a nivell grafegh, cont di autor che seguten a doperà ancamò di grafie volgare.
L'è del 1600 che la taca a desvilupàss debon la grafia oriental classega, assee compagna de quella de incoeu milanesa, ma senza rivà al so nivell de unità e de standardizzazzion, desgià che gh'è mai stad un pont de riferiment unegh per tut el mond grafegh.
In 'sta grafia inn scrivud una mota de test important de la literadura lombarda, compagn de 'na traduzzion de la Gerusalem liberada del Carlo Assonega, i test del Giusep Roeuda e la Massera da bé del Galeazz di Orz.
Forsi per la mancanza de 'n pont central e anca grazzia a 'n secol scur per la literadura orientala, dopo che 'l 1600 l'ha vist l'Est protagonista de la scritura lombarda, de fin '700 un quai autor l'ha tacad a doperà di grafie foneteghe fondade in su l'italian: el darer autor a doperà di grafie classeghe l'è stad el Peder Ruger de Stabell, i che oeuvere inn stade subit dopo de la soa mort adatade a la grafia fonetega.
Ransgiament modern fondad in su la tradizzion
In del 2020 l'è stada insubida la Noeuva Ortografia Lombarda, che la se fonda in sul filon classegh de la tradizzion grafega lombarda, con di fort comunanze con la tradizzion milanesa sgiontade però cont di important element polinomegh tolt di alter tradizzion classeghe o de inovazzion.
Modell fonetegh
El modell fonetegh, fondad donca in su la manera de parlà in lombard scrivuda in la lengua tecc, l'è doperad circa de fin '700, e el gh'ha havud el so boom dopo del 1850, con l'unità d'Italia e l'alfabetizazzion, quand che anca i dialet senza una tradizzion literaria hann tacad a vesser scrivud e anca quei che in inanz doperava una grafia de tipo classegh ma senza una gran tradizzion hann preferid i grafie foneteghe.
In di agn '90 el Consei Lombard per la Lengua, vuna di prime entità pensada per la tutella e la standardizzazzion del lombard, l'ha insubid una grafia de tipo fonetegh per tuta la lengua lombarda. Per agn in su la Wikipedia in lombard i grafie foneteghe inn stade i pussee doperade, in varie version desvilupade di vari ent (compagn del Ducad de Piazza Pontida o de la Vos de l'Insubria) o de la comunità midema.
Al dì d'incoeu domà i dialet principai gh'hann di grafie foneteghe definide ben e doperade per leteradura o cors in d'una manera pu o manch standardizada, menter la pupart di alter se fiden pussee a 'n modell general fonetegh fondad in su l'italian, despess regolad de asociazzion, grup teatrai o passionad locai.
La koiné tesinesa
L'ortografia ticinesa l'è una grafia principalment fonetega ma cont di element ereditad di grafie classeghe e la gh'è almen del 1907, quand che 'l center de etnologia e dialetologia cantonal l'ha publegad el so dizzionari con quella grafia. A bon cunt, però, el tesines l'è vantagiad in l'havégh una koiné, ciamada "de la ferrovia", e che l'è donca el dialet de bas per i scerne grafeghe.
Modell eterolegh
I modell eterolegh inn fondad inveci in su di lengov diferent del lombard, catade foeura per di reson ideologiche, prateghe o scentifeghe.
Gh'è di alter grafie, despess doperade domà de 'na persona o de 'n grup piscinin, che a ghe vann adree a 'sti principi chì: un esempi l'è quell de la NOZ (Nòrme Ortogràfiche de Zonta), ispirada a la lengua forlana e desvilupada del Michæl Dallera.
Auhausen
Auhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Donau-Ries. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.55 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Auhausen el se tróa a 'na altèsa de 422 méter sura 'l leèl del mar.
Ada
{{Metacaixa {{BERGUN}} {{Infobox fiüm }}
L'Ada l'è ü fiöm Lumbàrt che l' nas in pruìnsa de Sundri, l'traèrsa fò 'l Lach de Cóm e l' se böta dét in del Po in pruìnsa de Lòdi; l'è lónch 313 km.
L'Ada 'n Valtelina
La surtìda l'è a l’Alpizèla a 2.235 méter söl lièl del mar, in di alp rétighe, a sira del zöch del Stelf. L'Ada süperiùr l' cór in de la Altelina per sirca 100 km prima de bötás in del Lach de Cóm. In de la basa Altelina, la portàda del fiöm la é smagrìda dal isbaramènt idroelétrech del ENEL, che l' tìra fò l'àqua dal fiöm e l'la 'nfila dét in d'ü tünel sóta tèra de 'ndóe l'àqua la tùrna al fiöm adóma dòpo 11 km, mia de luntà dal Lach de Cóm.
L'Ada pasàt ol Lach de Còm
L'Ada inferiùr, egnìt fò dal Lach de Còm l'bagna
La al flüviàl de l'Ada
In del sò viàs, apéna egnìt fò dal Lach de Lèch, ol lècc del fiöm l' se tróa apéna piö 'n bas del lièl de la pianüra che l' traèrsa fò, ma de manimà che l' và 'nàcc l' se sbàsa sèmper de piö fina a scaà öna al, per ès precìs öna al flüviàl che, di bànde de Calösch, la rìa a ès fónda piö de 70 méter rispèt a lièl de la pianüra, pò a belazì a belazì ol lièl de la pianüra e chèl del lècc del fiöm i turnà a ès ü compàgn de l'óter e s'pöl dì che l'Ada l' vé fò del töt da la sò al fluviàl di bande de Vàvar.
Idrologéa
drita|200px|miniatura|Ol fiöm Ada L'Ada l'è alimentàt sùra de töt da i àque che i vé da i giasér di Alp e chèste i ghe dà al fiöm ü regìm estìf, con d'öna portàda màsima in zögn-löi. La sò portàda média a l'è stàcia stimàda a 186,85 m³/s. Gh'è de regordà che l'Ada l' ciàpa i àque del Pusciavin de la Svízzera.
I Parch Regiunài
Ol 16 de setèmber del 1983 i è nasìcc dù parch natürài regiunài col propózet de difènt l'Ada e 'l sò teritòre:
L'Ada (nom feminil) a l'è un fiüm lumbard che 'l trasversa el lagh de Com e 'l se geta in del Pò (a la riva mancina). A l'è lunga 313 km.
La surtida a l'è a l’Alpisela a 2235 mt. d'altitüdin, in di Alp retigh, a l'ovest del giögh del Stelv. L'Ada süperiur la parcur la Valtelina ear circa 100 km prima de bütàss in del Lagh de Com, del qual a l'è 'l principal aflüent. In la bassa Valtelina, la purtada del fiüm a l'è fisc redüida a causa d'un sbarament idrueletrigh de l'ENEL, che 'l sposta i aqui in d'un tünel suterani per i dà indree 11 km püssee in bass, da bot al lagh de Com.
Peisey-Nancroix
Peisey-Nancroix l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Aime, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de le Savoia.
Ada
I Parch Regiunài
Lungh el sò curs inferiur el 16 nuvember 1983 hin staa creaa dü parch natürai:
Peisey-Nancroix
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Ada
I Parch Regiunài
In de la storia lumbarda, l'Ada l'è semper stada un fiümpütost impurtant, vist che per un bel poo de temp la faseva da ligna de cunfin a nord tra el Dücaa de Milan e i Grisun e, lungh i sò spund ucidentai e urientai, tra Milan e la Repübliga de Venezia. Anmò al dì d'incö l'è cunsiderada la ligna de spartiziun tra el toch ucidental del Lumbard e quel uriental.
Peisey-Nancroix
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 70.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1100 méter a 'na altèsa màsima de 3779 méter s.l.m.
Ada
Idrulugia
manzína|200px|miniatura|El fiüm Ada La sua alimentaziun principalment d'urigien glaciala la ghe da un regim estiv, cunt una purtada massima in giügn-lüj. La sua purtada media a l'è stada stimada a 186,85 m³/s.
Regurdem che l'Ada la ricev i aqui dal Pus'ciavin da la Svizzera.
Note
}}
Morsasco
Morsasco (en piemontés: Morzasch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 716 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cremolino, Orsara Bormida, Prasco, Strevi, Trisobbio, Visone.
Preci
Preci l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha presapóch 816 abitàncc, 'na superfìce de 82 km² e 'na densità de 10 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelsantangelo sul Nera (MC), Cerreto di Spoleto, Norcia, Visso (MC).
Jungholz
Jungholz l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Reutte e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Kyla King
Micky Konink , cugnusuda cum'é Kyla King (nasüüda a Breda, Ulanda ül 6 da Nuvembar dal 1983) l'è un'ex mudela e attriss porno ulandesa.
Casalserugo
Casalserugo (en vèneto: Casalserugo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 5.517 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 368 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albignasego, Bovolenta, Cartura, Maserà di Padova, Polverara, Ponte San Nicolò.
Batalia de Vaver
La Batalia de Vaver l'è stada combattuda in del november del 1521, in de la Guerra d'Italia del 1521-1525. La reson de la guerra l'era el controll del Ducaa de Milan, che l'era passaa ai Frances in del 1515, despoeu de la Batalia de Meregnan. I soldaa de la Spagna, del Sacher Roman Imperi e del Statt Pontifizzi hann combattuu contra quei de la Francia de Venezzia. I forz di Asburgh hann provaa a passà l'Adda e, grazzie a l'impegn del comandant Gioann delle Bande Nere, ghe l'hann fada. Dopo trii dì hinn rivaa a Milan e l'hann consegnaa ai Sforza, insema a Pavia, Lod e Comm.
Sic semper tyrannis
Sic semper tyrannis (Inscì semper ai tirann) a l'è una fras che per la tradizzion el Marcus Iunius Brutus l'avaria did menter 'l mazzava el Giuli Ceser, anca se l'è pussee probabel che la sibia una storia inventada dòpo.
La fras, portada lilinscì del George Mason, l'è el motto del Commonwealth de la Virginia, de la cità de Allentown e l'è manzonada in l'inn del Maryland.
Jungholz
El sò codes statistegh l'è 70818.
Fourdrain
Fourdrain a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ol sindegh (maire) a l'è Jean-Pierre Marron, con mandaa 2008-2014.
Nìsa
L'è póch delóns de la frontiéra co l'Itàlia e del pónt de vìsta geogràfich la fà part del bacìno idrogràfiche del fiöm Var, cunsideràt part de la regiù fìzica italiàna. Chèsta puzisiù de cunfì la g'ha fat en maniéra che Nìsa la pasès de spès de 'na duminasiù a l'ótra: l'è stàda cità de la Provènsa pò l'è pasàda sóta i Savoia endèl 1388 e piö tàrde al Regn Sardo-Piemontés. Cunquistàda del Napuliù, la tùrna sóta i Savoia dòpo che chèsto el g'ha perdìt le sò guère. La tùrna a deentà franséza ai 14 de zögn del 1860 dòpo de 'n plebiscìto contestàt e boicotàt dei sustignidùr de la permanènsa sóta 'l Regn Sardo-Piemontés. Ai tép dei Savoia l'ìa ciamàda uficialmènt Nizza Marittima per mìa cunfundìla co Nizza Monferrato.
Postàda 'ntra 'l mar e i mucc, Nìsa la pöl sfrötà dele atratìve natürài emportànte. El turìsmo, el comèrcio e l'aministrasù püblica i è le atività econòmiche piö 'mportànte de la cità. Nìsa la g'ha l'è segónda per capacità de ricesiù e ògna an l'è vizitàda de 4 miliù de turìsti.
El sò aeropórt l'è 'l tèrs de töta la Frància dòpo i du de Parìgi (Paris-Orly e Paris-de-Gaulle).
Storia
La cittaa de Nizza la vegn foeura de duu insediament assee important de l'antichitaa, l'empori grecch de Nikaia (latin: Nicæa), fondaa nel 250 A.C. dai abitant de Massalia, e 'l center roman de Cemenelum, assee important per 'vègh i Term e on stadi.
Apos de l'Ann Milla Nizza la fa part de la Contea de Provenza. L'è on port de ona quai importanza ma de sigur manch de Marseja, de Tolon e finna de Antiba. I rivolgiment polìtegh de la Contea de Provenza fann sì che a la fin, nel 1388, i nissard ghe fann att de dedizion al Duca de la Savoia per vess proteggiuu. In quell moment, a stà a ona stima, a Nizza gh'è 4.250 abitant, on terz del 1340 a cunt de la Pesta Negra de quarant'ann innanz.
La cittaa la viv insemma a la Savoia in de l'istessa entitaa polìtega infinna al 1860, anca se per dò volt la farà part de la Francia: la prima cont el Luis XIV, la segonda cont el Napoleon I ch'el annett la Contea de Nizza e la ciama "Departiment di Alp Marìttim". El passagg dal Regn de Sardegna a la Francia in del 1860 l'è preceduu da on referendum, cont el 99% di elettor nizzard (mas'c adult) che scernissen la scheda per l'annession (anca se l'è stada ona votazion dubbia, piena de sospett de broj). La cittaa la resterà on bel poo oggett di rivendicazzion nazzionalistegh italian, ma apos de la Segonda Guerra Mondial de rivendicazzion compagn ghe n'è staa puu. In cambi, gh'è di organizzazzion identitari 'me Nissa Rebela che voeuren l'indipendenza de la Contea de Nissa da la Francia, o almanch ona gran autonomia.
La lengua nizzarda (lou nissart) l'è ona lengua che la somija on bel poo a l'occitan e ai lengu del Nord Ovest de l'Italia, cont ona gran influenza de l'italian letterari e, in di ultemm temp, del francés.
La canzon de Nissa la se ciama "Nissa la bella" e la sò prima strofa la fa inscì: ''O la miéu bella Nissa / Regina de li flou / Li tiéu viehi taulissa / Iéu canterai toujou. / Canterai li mountagna / Lou tiéu tan rique decor / Li tiéu verdi campagna / Lou tiéu gran soulèu d'or...'', che voltaa in lombard voeur dì: "O la mè bella Nissa, regina di fiór, mi cantaroo semper i tò vecc tecc. Cantaroo i montagn, el tò paesagg inscì ricch, i tò campagn (inscì) verd, el tò gran sô de or".
A Nizza gh'è nassuu el Giusepp Garibaldi, vun di pussee important patriotta italian, ma anca di alter patriota minor, compagn de l'Augusto Anfossi.
Muzèi
I muzèi piö 'mportàncc de Nìsa i è:
Cità 'nzemelàde
Nìsa ł'è 'nzemelàda co:
Pieusse
Pieusse l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Limoux, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
Aigio
Aigio a l'è ü cümü da la prefetüra grega de l'Acaia in del Òvest Grecia, Grecia.
Pieusse
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.92 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 147 méter a 'na altèsa màsima de 387 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Pieusse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Benken (SG)
Benken a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de See-Gaster, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.48 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Benken al se tröva a una altitüden de 420 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bilten (GL), Kaltbrunn, Reichenburg (SZ), Schänis, Schübelbach (SZ), Tuggen (SZ), Uznach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Benken l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 741 col nom de Babinchova.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Napoleon III de Francia
thumb|El Napoleon quand che l'era imperador El Carlo Luis Napoleon Bonapart (frances; Charles Louis Napoléon Bonaparte; Paris, 1808 - Chislehurst, 1873) l'è staa imperador di Frances cont el nomm de Napoelon III del 1852 al 1870.
L'era nevod del Napoelon (perchè fioeu del fradell Luis) e la soa mamma l'era l'Ortensia de Beauharnais. In del 1815 l'è scappaa in Svizzera, indove l'è vegnuu grand. In del 1831 l'è staa in Italia, indove l'ha tolt part ai mott de la Carboneria, e l'ann dopo, a la mort del fioeu del Napoleon, el s'è proclamaa capp del partii bonapartista. In del 1836, e poeu in del 1840, l'ha tentaa on'insurrezion contra la monarchia francesa, ma el gh'ha 'vuu de scappà in Gran Bretagna.
L'è tornaa in Francia in del febrar del 1848 e l'è staa eleggiuu a la costituent e, in del mes de dicember, President de la segonda repubblica. La soa politiga reazionaria (soppression del vot per tucc, e spedizion contra la Repubbliga Romana) l'ha portaa poeu al sò colp de Statt del duu de december del 1851. On ann dopo, cont ona votazion general, la repubbliga l'è stada scancellada per fà sù el segond Imperi, e lù el vegniva faa imperador col ciappà el nomm de Napoleon III.
Dopo de l'attentaa a la soa vita de part del Felice Orsini (genar del 1858) e dopo la soa relazion con la contessa Castiglione, l'ha ciappaa a coeur la causa de l'Unità Italiana e in del 1859 l'ha vuttaa el Regn de Sardegna in de la Segonda Guerra de Indipendenza Italiana.
In del 1870 l'ha deciaraa guerra a la Prussia ma l'ha perduu: el sò imperi l'è crodaa giò e lù l'è andaa in esili in Gran Bretagna.
Arancin
L ' arancin (in sicilian arancinu putost che arancina ) a l'è ona specialitaa de la cusina siciliana. A l'è on piatt recognosuu, cont el nòmm de "arancin de ris" in de la lista di prodott agroalimentar tradizionaj italian (P.A.T.) del Minister di Politigh Agricoj, Alimentar e Forestaj.
Origen del nòmm
In de la part occidentala de l'isòla, chesta pitanza chì a l'è cognossuda comè arancina, menter in de la part orientala a l'è ciamada arancino. Segond el scrittor Gaetano Basile, el piatt el dovarïa vess al femminil si come el nòmm el riva dal frutt del naranz, la naranz, che l'è al femminil in italian. Tutavia, in sicilian, l'oransg la se ciama arànciu. Donca in sicilian el nòmm del piatt chì a l'è in origen al maschil (arancinu), comè se pò trovà anca in del dizzionari de palermitan de Giuseppe Biundi che, sotta la paròlla arancinu el scriv: "[...] ona pitanza dolza de ris fada-sù cont la forma d'ona naranz".
Preparazion
Per la preparazion se fa coeus el ris in broeud finn a che 'l broeud el s'è sugaa. Se fa freggià sora on pian de marmor. Faa-sù di disch de chest impast chì, se mett al center d'ognidun la farcia e se saren. Depos se fann passaa in ona pastella liquida de acqua e farina, se impanen in del pan grattaa, pront per vess friggiuu.
A Palermo e a Catania a l'è spantegaa comè l'uso del zaffran per dà on color doraa al ris e per fà deventaa pussee compatt el ris, menter a Mesina se dopera sugh insemma el zaffran.
Comonque, la rizetta originala di arancin la voeur minga che se doperen i oeuf nè in del repien (infatt, gh'è tant amid e donca gh'è minga besògn de mett dent oeuf per legaa) nè in de la panatura.
Tipp
L'arancin pussee spantegaa in Sicilia a l'è chell al ragô de carna (che 'l vegn doperaa al post del normal sugh, che l'è men pratigh), chell al butter (cont de denter mozzarella, giambon e, ona quai voeulta, basciamell) e chell ai spinazz (consciaa anca luu cont la mozzarella). Oltra, in de la provincia de Catania a hinn spantegaa anca l'arancin "a la nòrma" (cont i obersgin de dent) e l'arancin al pistacchi de Bronte. El fatt che a l'è ona pitanza versatila, permett de fà tant speriment: a gh'hinn, infatt, tant rizett che ghe metten dent, oltra al ris, fonsg, luganega, gorgonzoeula, salmon, pollaster, pess spada, frutt de mar, pesto, gamberett e anca el negher de seppia.
A gh'hinn anca di variant dolz: i arancin a vegnen preparaa cont el cacao e quattaa de zuccher (de solet per la festa de Santa Luzia); ne a gh'hinn cont la cavolatt gianduja (sora tutt a Palermo), cont el cicolatt putost che cont l'amarena.
In Campania, l'arancin el se ciama "palla de ris" (pall'e riso) e a l'è pussee rotond e de solet pussee piscinin. A l'è pien de ris al sugh o al ragô cont de dent erbion, carna e mozzarella.
In de la cultura de massa
L'arancin a l'è consideraa di sicilian el prodott de rosticceria pussee caratteristegh de la sò region e squas tucc i cittaa a disen de vess i inventor.
In de la letteratura a gh'hinn varii referiment a chest prodott gastronomigh chì. El personagg di romanz de l'Andrea Camilleri, el comissari Montalban, in de la finzion letteraria el va matt per chesta pitanza chì. Oltra vun di romanz del Camilleri a l'è intestaa propi I arancin de Montalban.
Vaccarizzo Albanese
Vaccarizzo Albanese l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 1.326 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 166 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acri, San Cosmo Albanese, San Giorgio Albanese.
Vulnerabilità (informatega)
In sicurezza informatega ona vulnerabilità a l'è 'na debolezza in del sistema che la pò vèss doperada de 'n attor terz per compì di azion minga autorizzaa in del sistema.
Pompaples
Pompaples a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.45 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Pompaples al se tröva a una altitüden de 490 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arnex-sur-Orbe, Bavois, La Sarraz, Orny.
Lagh de Ganna
El lagh de Ganna (Lago di Ganna in Italian) l'è on laghett de 0,07 km², situaa in del paes de Valganna, in provincia de Vares, a 390 meter d'altezza. L'è profond 3 meter, e'l ghe va dent el torrent Margorabbia che pussee avant el forma anca el visin Lagh de Ghirla. In del 1984 l'è diventaa riserva de la natura.
Castelbaldo
Castelbaldo (en vèneto: Castelbaldo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 1.697 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 113 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Polesine (RO), Masi, Merlara, Terrazzo (VR).
Luis Antoni Enrigh de Borbon-Condé
El Luis Antoni Enrigh de Borbon-Condé, mej conossuu cont el titol de Duca d'Enghien (in frances: Louis Antoine Henri de Bourbon-Condé, duc d'Enghien; Chantilly, 1772 - Vincennes, 1804) l'è staa on nobil frances, l'ultim de la soa dinastia. Ai temp de la Rivoluzion Francesa el s'è s'ceraa cont i nobil che hann segutaa a combatt contra el governa repubblican. Quand l'esercit realista (organizzaa del sò pader e del sò nonno) l'è staa battuu, lù el s'è refugiaa in del Baden, indove 'l s'è sposaa. Quand el Napoleon l'ha sentuu che 'l gh'era on complott monarcigh contra de lù, col pensà che 'l capp el fuss proppi el duca d'Enghien, l'ha faa rapì e fusilà. L'azion l'è stada on grand inscandol per tutta l'opinion pubbliga europea, che l'ha mettuu in cattiva lus el Bonapart.
Port-Vendres
Port-Vendres l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Côte Vermeille, del circondàre (arrondissement) de Céret e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 655 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Port-Vendres l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada voivodal 775
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 30 km.
Kilt
"it's not a skirt, it's a kilt"
- Tradizional mott scozzes per quej che ciamen el kilt "gonnella"
El kilt l'è la gonna tradizional del vestiari mascolin de la Scozia. Se incoeu l'è venduu cusii, antigament l'era on grand tocch de stoffa che 'l serviva anca la nocc a quattàs. El kilt d'incoeu l'è 'n invenzion del Thomas Rawlinson, imprenditor del 1700 che 'l voreva on vestii tradizional ma comod. L'è despess portaa insemma a on sporran, marsupi tradizional e l'è faa tradizionalment de tartan.
Andavías
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Greenford
Greenford a l'è 'na stazion de la, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Sicurezza informatega
La sicurezza informatega a l'è la disciplina che la se occupa de protegg i sistema informategh in termen de disponibilità, confidenzialità, autenticità e integrità di dacc.
Castel Ritaldi
Castel Ritaldi l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha presapóch 3.071 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 140 ab./km². El cunfìna coi cümü de Giano dell'Umbria, Montefalco, Spoleto, Trevi.
Vitis
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Sicurezza informatega
Aspett general
A 'sti trii capisald a hinn giontaa despess àlter du, ligaa a la crittografia:
I principi (1970)
In di agn '70 nassen i primm connession in tra i computer, 'me ARPANET, ma la sicurezza a l'éra no 'na question inscì importanta, degià che i computer che se connetteven eren riservaa ai università e ai grand aziend e i computer piscinitt, 'me la Programma 101 e l'HP 9100A, se podeven mìnga connett.
In di agn '70 el nass però el primm coeur de la comunità hacker, cont i tecnegh telefonich del phreaking.
Morris Worm e malware via dischett (1980-1990)
In di agn '80, cont la diffusion di personal computer cont el DOS nassen i primm virus informategh boni de spantegàss via dischett: El primm, per Apple II, a l'era Elk Cloner del 1983, per DOS el primm a l'è staa Brain, del 1986. In del midemm ann i Stat Unii aproeuven el Computer Fraud and Abuse Act e on cracker, Kevin Poulsen, a l'è in la lista di pussee ricercaa in del Paes.
El web (1990-2000)
Nassen anca i primm tool appòsta per i Denial of Service 'me Trinoo e i primm attacch de phishing ai dagn di utent AOL.
El 2000
In di primm agn 2000 a gh'è staa on mugg de menasc ch'han segnaa la storia de l'informatega 'me Happy99, ILOVEYOU e i primm adware e spyware. Cont el nass di successor de Napster, che permetteven anca el scambi de file eseguibij, el nass el problema di malware in del file sharing.
Nassen anca di malware dedicaa appòsta ai server 'me Code Red, SQL Slammer e Nimda e di menasc assee gramm per i client 'me Blaster e Sasser.
A la fin del decenni a hinn massuu i primm rogueware, di fals antivirus, e Conficker, on worm che l'ha formaa ona botnet assee granda.
El 2010
El 2010 l'ha vist el primm us del malware in di azion de guerra cont Stuxnet, pensaa di Stat Unii e de Israel contra l'Iran e Koobface, rivolt ai appena deventaa famos social network.
In del 2013 a l'è descovert el primm ransomware famos: CryptoLocker e anca el malware Linux.Darlloz, che 'l tacca i dispositiv cont Linux taccaa a Internet.
In del 2014 a l'è descovert Heartbleed, on bug assee gramm in di sistema doperaa per i comunicazion segur del web, che l'ha res'ciaa de mett in perigol la privatezza de la pupart di utent di Internet. In del midemm period anca POODLE, fondaa in su la possibilità de sbassà la forza di ciav doperaa, el colpiss i connession segur e Shellshock el mett a ris'c i computer che doperen la shell Bash.
L'era di ransomware e de l'IoT (2015-Incoeu)
In del 2015 la se conferma la linia di ransomware e di attacch a l'Internet di Robb in del cybercrimen. In del midemm ann a gh'è on massiv attacch al sitt de tradiment Ashley Madison, che 'l mett in gir ona motta de informazion privaa.
Bad Kissingen (circundari)
Bad Kissingen l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèl distret de la Bàsa Francònia, endèla Germània del sud.
Sicurezza informatega
L'era di ransomware e de l'IoT (2015-Incoeu)
In del 2017 WannaCry, de che la diffusion l'era garantida de 'na vulnerabilità descoverta de la NSA, el causa ona noeuva crisi di ransomware e l'è seguii pocch dopo de Petya.
Bad Kissingen (circundari)
Cità e cümü
400px|center|thumb|Cümü del circondàre de Bad Kissingen
(Nömer de abitàncc agiurnàt al )
Sicurezza informatega
L'era di ransomware e de l'IoT (2015-Incoeu)
In tra el 2017 e 'l 2018 el se spantega anca el fenomen di malware che doperen el computer infettaa per minà crittomoneda.
El 2018 a l'è però segnaa di vulnerabilità di processor in la predizion di diramazion, ciamaa Meltdown e Spectre, la che esistenza la permett a di programma de legg di zon de memoria che hinn no autorizzaa a legg.
Attacch Denial of Service
I attacch Denial of Service servissen a impedì ai utent legittim de doperà on servizzi cont l'attacch de on numer enorm de richiest illegittim.
A l'è anca possibil che 'l sia faa cont ona botnet in manera distribuida.
Attacch intern
Cont i malware a l'è possibil attaccà on computer de l'interno. Gh'è i virus, che bisognen de on file de infettà, i worm, che ne fann a men, i spyware, pensaa per spionà on computer e i keylogger, che registren i digitazion de l'utent.
Backdoor
Ona backdoor a l'è 'n metod per superà la sicurezza de 'n sistema o de 'n algoritm. La pò vèss mittuda sia intenzionalment de vergun, per esempi de on amministrator de sistema per controllà l'us di computer aziendai o de 'n governo in di sistema crittografich, sia in conseguenza de 'n programma malevol che 'l derva on sò access.
Eavesdropping
L'eavesdropping a l'è la pratega de intercettà di comunicazion per lengij, decifraj e eventualment modifegaj.
Phishing
El phishing a l'è 'na forma elementara de ingegneria sociala che la proeuva a robà di informazion sensibij, 'me di password o di numer bancari, cont di messagg fals e foeurviant che simulen i messagg autentich.
Hijacking
L'hijacking a l'è l'insemma di tecnegh che devien on contegnuu legittim de l'utent vers de on contegnuu illegittim, 'me on fals sitt.
Clickjacking
El clickjacking a l'è el metod de falsificazion de l'interfaccia utent per dirottà el sò click in apparenza legittim a on sistema illegittim.
Privilege escalation
La privilege escalation a l'è el sistema che 'l permètt de ciappà pussee privilegg rispett a quej legittim che s'i gh'ha in d'on sistema cont di exploit in del codes privilegiaa che 'l permètt a 'n utent men privilegiaa de doperà i sò privilegg.
Social engineering
El social engineering a l'è la tecnega de infiltràss in d'on sistema informativ o de ciappànn di dacc cont el doperà l'element uman del sistema 'me pont debol.
Software antimalware
I software antimalware, 'me i antivirus e i antispyware, se occupen de controllà i file ricevuu del sistema per vedè se dent gh'è di part de codes dannos.
La pupart di antimalware la se fonda in sul principi di firm, ossia di tocchelitt de codes che identifichen assee ben el malware, anca se gh'è di software che doperen di principi euristich per bloccà i software cont di comportament dannos.
Antiransomware
I antiransomware a hinn di software pensaa per identificà i maner de comportàss di ransomware e impedìgh de fà dagn. A segonda de la complessità el pò identificà domà di ransomware che 'l cognoss giamò o anca identificà i azion e bloccà i ransomware presunt.
Protezion de la red
La protezion de la red la gh'ha sia 'na part fisega, per impedì che di apparaa mìnga autorizzaa sien connettuu, sia 'na part logica, per impedì che di utent mìnga autorizzaa pòden andàgh dent e doperànn i resors, per esempi cont i firewall e i DMZ, per quej part di red privaa che deven vèss mittuu in publegh.
Desvilupp segur
El desvilupp segur del software a l'è quell desvilupp miraa a ottegnì di software con men vulnerabilità e pussee provaa in ricerca di bug e possibilità de attacch.
A l'è tipicament dividuu in tra 'na part de desvilupp, indova che i programmator deven seguì di lign guida per la sicurezza, e vuna de penetration test, indova che on professionista apposta el proeuva a sbusà l'applicazion.
Crittografia
La crittografia la permett de protegg vergòtt in manera che 'l sia possibil dervìll domà cont di ciav appòsta. La crittografia asimmetrega la permett anca de scambiàss ciav e messagg sènza scambiàss prima di ciav, util in di situazion indova a gh'è nissun canal de scambi segur.
Defesa fisega
La defesa fisega la revarda tucc quej misur per impedì che i computer con dent i informazion sien danegiaa sia di event de forza maggior, 'me on taramott, 'n inondazion o 'n croll che volontari, 'me on tentativ de robalizzi o de danneggiament.
A l'è fàda cont di mesur de progettazion segura di spazzi, de controll di identità de la gent che la va dent e, in di cas estrem, cont la sorvelianza armada di computer.
Backup
El backup a l'è 'na cobbia de sicurezza de on dacc in su 'n dispositiv different. Tipicament in l'ambient aziendal a l'è doperaa el bindell magnetich, assee resistent ai problema. A l'è consiliaa mett i dispositiv de backup lontan del loeugh indova hinn i dacc per evità che on disaster el destruga sia el dispositiv original sia la cobbia. A gh'è, incoeu, anca la possibilità de doperà el cloud per i backup.
Awareness
In l'ambit de la sicurezza informatega di aziend a l'è important creà awareness ("consapevolezza") in sul tema de sicurezza, per impedì i attacch de ingegneria sociala e fà savè ai utent di ris'c de sicurezza e de l'importanza de valutà i sò azion.
Question legaj
El Consili d'Europa e l'Union Europea han parpognuu di att 'me la Convenzion in sul Cybercrimen e 'l GDPR per miôrà l'azion internazionala contra i cybercriminai e la tutela di dacc.
Al didincoeu, però, el cybercrimen a l'è no in la giurisdizion universala.
Guerra informatega e roeul di governi
La guerra informatega a l'è quèlla forma de attacch informategh che la revarda i impiant strategich de on Stat 'me i impiant militar e i central elettrigh. I governi pussee important han di offizi e di regoll deputaa a la protezion de 'sti infrastruttur.
A l'è ineveci assee contestaa la regolamentazion del governo in del ciberspazzi, retegnuu de tanc 'na sorta de zona franca di intervent del governo.
Batalia de Noara (1513)
La Batalia de Noara l'è stada combattuda el ses de giugn del 1513, in de la Guerra de la Liga de Cambrai. L'è stada combattuda in tra Noara e Tracaa (località de l'Ariotta) in tra i soldaa svizzer e i Frances. I svizzer hinn staa bon de batt i frances e hann tornaa a ciappaa el Ducaa de Milan, e con quell anca el territori de Noara (che l'era staa in di man di Frances per tredes agn).
Boisset-Saint-Priest
Boisset-Saint-Priest l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-Soleymieux, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
San Biàs
thumb|right|170px|San Biás, quáder de Hans Memling, [[1491, Lubecca, Sankt-Annen-Museum.]]
Ferrovia Napoli-Portici
La ferrovia Napoli-Portici l'è stada 'na ferrovia del Regn di Dò Sicili, la prima del territori incoeu italian. L'è verta da l'ottober 1839 e l'era longa 7,25 km e a doppi binari.
Boisset-Saint-Priest
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
San Biàs
Biás de Sebaste l'era un dutùr armén del 3° e 4° sécul. L'é diventái vesc de la só citá.
Boisset-Saint-Priest
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.28 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 399 méter a 'na altèsa màsima de 645 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Boisset-Saint-Priest l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
San Biàs
L'é venerád cume sant de la césa católica e anca de quela utrtudósa.