cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strapòrt a Milan
La red de strapòrt a l'è gestida da vott operator: ATM, Trenord, AirPullman, Autoguidovie (cont i sotta-division Brianza Trasporti e Sudest Trasporti), NET, STAV, PMT, Movibus e LINE.
Stòria
El primm servizzi de strapòrt publegh a Milan a l'è de vess cercaa adree al 1801, operaa da carocc traa da cavaj. Depos el spostament de la capitala del Regn Italian in del 1805, varii servizzi de traspòrt national e internazional a hinn staa pientaa-sù, tucc operaa cont di carocc, per Viena, Marseja e tant alter cittaa italian. I strapòrt sora i navili a eren anca on mezz de strapòrt important a chel temp.
La prima linia de corrier a l'è stada pietada-sù in del 1827 e la conligava Milan a Lòd. La prima ferrovia, per Monscia, a l'è stada inaugurada in del 1840.
Attilio Rillosi
L'Attilio Rillosi (Trivolz, 1871 - 1951) a l'è staa 'n letteraa e poetta italian, cognossuu per la soa oeuvera in dialett paves.
Strapòrt a Milan
Gestor
Comè gemò antizipaa, i gestor del traspòrt publegh milanes a hinn varii.
Attilio Rillosi
Nassuu a Trivolz, l'ha vivuu per la pupart de la soa vitta a Belgioios, el s'era laureaa in letter a Pavia in del 1894, l'ha insegnaa italian in d'on Istitut Tecnegh.
I sò poesij a hinn staa regolt in del liber "lagrim e früstà", indova che 'l doperava la lettera "â" per quell sòn intermedi in tra la "a" e la "e" tipegh del sò dialett. L'ha lassaa anca trii regolt de poesij in italian.
Strapòrt a Milan
Gestor
A hinn staa faa i fondament de l ' Azienda Trasporti Milanesi, in sigla ATM, in del 1931, cont el nomm de Azienda Tranviaria Municipala. El se ocupa de la gestion de la red metropolitana, di tram, di filobus e del spostator de gent MeLA. El gestiss, olter, la red urbana e interurbana di corrier anca ona quaj linia, dividuu in lòtt, a l'è subafittaa a divers gestor: el lòtt 1 a AirPullman, el lòtt 2 a Brianza Trasporti, el lòtt 3 a Nord-Est Trasporti , el lòtt 4 a Milano Sud-Est Trasporti, el lòtt 5 a STAV e PMT e 'l lòtt 6 a Movibus.
Trenord, in origen Trenitalia LeNord, a l'è nassuu in del 2009, sora iniziativa de Trenitalia e di Ferovii Nord. El se ocupa de tutt el strapòrt publegh local ferroviari de l'area milanesa e 'l gestiss, donca, el servizzi ferroviari regional, el servizzi ferroviari suburban e 'l servizzi ferroviari reoportual Malpensa Express.
Chesta azienda, olter, insemma a l ' ATM, el gestiss in on'associazion temporania de impres la linia S5 del servizzi ferroviari suburban.
Metropolitana de Milan
La metropolitana, olter a quattà on bel tocch del territòri del comun de Milan, el se slonga anca in di comum de la cittaa metropolitana, in particolar in de la zona nòrd-est: a hinn, infatt, 22 i chilometer e 19 i stazion foeura i confin del comun de Milan. De sòtta ona tabella che la gh'ha dent tutt i caratteristegh principaj de ògni linia:
MeLA
El MeLA, acronim de Metropolitana Lingera Automatega, a l'è un sistema ettometregh del tipo spostator de gent, faa per conligaa l'ospedaa San Raffaee de Milan cont la red de strapòrt publegh de la cittaa. La linia, dervida el 12 de luj 1999, a l'è longa circa 600 meter e la gh'ha duu stazion: vuna pasmà l'ospedaa, l'altra arent la stazion de la Cassina Goeubba de la linia M2, a cui a l'è conligada. A l'è gestida da l'ATM e a l'è disegnada, anca, sora la mappa ofiziala de la metropolitana.
Red di tram
La red di tram de Milan a l'è stada pientada-sù el 8 de luj 1876, cont l'avertura de la linia interurbana Milan-Monscia; a l'è staa però domà in del 1881 che a l'è staa dervida la prima linia urbana. In del 1893, a s'è passaa da la trazion animal a chella elettrega e, in di agn depos, la red a l'è vegnuda granda, fin a rivà a la massima estension in de la prima mitaa del noeuvecent. In del segond depos-guerra, tutavia, cont anca la nassita di progett per ligne metropolitan noeuv, la red a l'è andada vers ona discesa pedega.
I tram istess a hinn consideraa on simbol de Milan ; intra i tram, i pussee caratteristegh de la red a hinn i inscì ciamaa tipo 1928 (serie 1500) faa-sù enter el 1928 e 'l 1932 in 502 esemplari e, incoeu, in circolasion in 163 unitaa.
Lign urban
La red di tram a l'è componnuda de 17 lign urban:
Strapòrt ferroviari
Milan a l'è on noeud important per el trafegh ferroviari di passegger e di mercanzii. In de la cittaa a gh'è ona quaidona di lign ferroviari principaj d'Italia: la Milan-Turin, la Milan-Venezia, la Milan-Genoa e la Milan-Bologna; a l'è, olter, el pont de partenza di duu lign alpin del Sempion e del Gottard e a l'è anca servida da duu lign a alta velocitaa, la Turin-Milan e la Milan-Bologna. A l'è important anca tutt el trafegh pendolar che 'l gira intorna a la cittaa.
I trii stazion pussee important de la cittaa, Milan Central, Milan Cadòrna e Milan Pòrta Garibaldi, a hinn, rispettivament, la prima, la segonda e la terza stazion pussee trafegaa de la Lombardia e a fann-sù, insiemma, on noeud ferroviari de pussee de 170.000.000 passegger a l'ann.
Servizzi ferroviari suburban
Milan la gh'ha on estes servizzi ferroviari suburban, nassuu el 12 de desember 2004, depos l'avertura de l'oltema stazion che la mancava del passant ferroviari, Pòrta Tosa. Propri el passant chì a l'è el coeur de chest servizzi si tratta, infatti, di una linea ferroviaria sotterranea, lunga 9 km e passante sotto la città da nord-ovest a est, : chì a riven la maggior part di lign del servizzi e, donca, la freguenza di tren denter l'infrastrutura a l'è bassa fin a ses menut.
Ciamaa despess lign S, el servizzi el permett de conligaa i varii center urban de l'area metropolitana milanesa cont el center cittaa, inscì da permett i interscambi cont la red metropolitana e i mezz de la superficia (tram, filobus e corrier).
Saint-Jean-de-Védas
Saint-Jean-de-Védas l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Montpellier-8, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
Strapòrt a Milan
Servizzi ferroviari regionaj
Milan a l'è anca al center d'on compless sistema de lign regionaj che la conlighen cont el rest de la Lombardia. I lign se desferenzien enter: "regionaj", che fermen in tutt i fermaa e 'l sò nomm a l'è cont la sigla R, e "regio express", che fermen domà in ona quaj stazion e 'l sò nomm a l'è cont la sigla RE. A chest duu categorii si gionten, infin, i regionaj svelt, che gh'hann la sigla RV e attiv sora i lign Milan-Bologna, Milan-Genoa e Milan-Turin, che fermen domà in di stazion pussee important.
Saint-Jean-de-Védas
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Strapòrt a Milan
Servizzi ferroviari regionaj
I lign, a ecezzion di regionaj svelt che a hinn operaa da Trenitalia, a hinn gestia, comè i lign S, da Trenord :
Saint-Jean-de-Védas
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 4 méter a 'na altèsa màsima de 65 méter söl leèl del mar.
Strapòrt a Milan
Servizzi ferroviari nazionaj e internazionaj
Milan a l'è conligada ben anca cont el rest de l'Italia e de l'Europa.
Saint-Jean-de-Védas
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Jean-de-Védas l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strapòrt a Milan
Servizzi ferroviari nazionaj e internazionaj
In Italia, Milan a l'è vun di noeud de l'alta velocitaa ferroviaria, si come a l'è servii di Frecciarossa de Trenitalia e da italo. de Nuovo Trasporto Viaggiatori. La principala stazion per l'alta velocitaa a l'è la stazion Centrala, che incoeu a l'è anca la segonda stazion pussee trafegada de l'Italia. Olter, anca in di stazion de Pòrta Garibaldi, Rogored e Rò Fera se fermen i tren a alta velocitaa.
I principaj destin a hinn Turin, Bològna, Firenz, Romma e Napoli, insemma a Genoa, Venezia e Triest.
In camp internazional, i principaj destin a hinn Berna, Lugan, Zenevra, Zurigh, Paris, Marseja, Viena e Monach de Baviera ; chest perchè a gh'hinn di relazion gestii da Thello, che 'l se ocupa di conligament intra l'Italia e la Franza, i Ferovi Federai Svizzer, per i conligament cont Berna, Lugan, Zenevra e Zurigh, i Österreichische Bundesbahnen, per i conligament cont Vienna, e i Deutsche Bahn, per i conligament cont la Germania.
Conligament cont i reopòrt
Milan a l'è conligada al sò principal reopòrt, el reopòrt de la Malpensa, cont on servizzi ferroviari ciamaa Malpensa Express. El servizzi, attivaa in del 1999 e gestii da Trenord, è disponibil in duu relazion: Malpensa-Milan Cadorna putost che Malpensa-Milan Central, chest'ultema cont fermada in mezz pasmà Pòrta Garibaldi; el temp de percorrenza, a segond de la relazion scernida, la va di 30 ai 45 menut.
Reopòrt
La cittaa de Milan a l'è servida da trii reopòrt; a chest el se gionta anca el reopòrt de Bress, che 'l vegn doperaa domà per reson turistegh.
El reopòrt de la Malpensa, che 'l se troeuva in de la provincia de Vares dent el parch natural lombard de la Vall del Ticin, a l'è el scal reoportual pussee grand de la cittaa e de la Lombardia, e anca el segond reopòrt pussee trafegaa de l'Italia. El se troeuva 45 km dal center de cittaa, ma a l'è conligaa da on servizzi ferroviari aposta, ciamaa Malpensa Express, ativ dal 1999, che 'l part di stazion de Milan Cadorna putost che da la Centrala. Anca ona quaj societaa de corrier fann avant e indree intra el reopòrt e 'l center de Milan. La Malpensa la gh'ha duu terminaj: el terminal 2, chell original, e 'l terminal 1, dervii in del 1998 e dotaa de trii satellit.
El reopòrt de Linaa, situaa in del comun de Peschera Borromee, e pussee de precis in de la frazion de Linaa, a l'è 'l segond scal reoportual de la cittaa per numer de passegger e 'l terz de l'Italia. A l'è lontan domà 7 km dal center, e 'l se pò rivaa chì cont on servizzi de corrier e, in futur, da l'stazion cont el nòmm istess de la linia 4 de la metropolitana de Milan. El gh'ha domà on terminal.
L'reoport de Bergom-Ore, che 'l se troeuva in de la provincia de Bergom in del comun de Ore, a l'è 'l scal dedicaa a voj di compagnii aer a bon mercaa, e a l'è anca el quart reopòrt pussee trafegaa de l'Italia. A l'è lontan 50 km dal center de Milan e, infatt, el vegn ciamaa d'ona quaj compagnia reopòrt de Milan-Bergom putost che reopòrt de Milan-Ore. El gh'ha domà on terminal. Chest reopòrt chì a l'è conligaa a Milan con domà di corrier, ma, in futur, el se podarà rivà chì anca con i tren.
Idroscaj
Milan la gh'ha anca on idroscal che 'l se troeuva a est del center cittaa, tacaa al reopòrt de Milan-Linaa, in del comun de Segraa. Faa-sù a la fin di agn '20 e inauguraa in del 1930, inquand l'idrovolant a l'era comè on reoplan de linia che 'l fa i grand distanz, incoeu el vegn doperaa, depos el declin de l'idrovolant, comè post de attivitaa ricreativ e sportiv. L'idroscal ha, infatt, ospitaa pussee d'ova voeulta i campionaa mondiaj, europee e talian de canottagg e canòa/kayak.
Soranomminaa, de spess, el "mar de Milan", in futur, el se poderaa rivaa lì cont la stazion Linaa Reopòrt de la linia 4 de la metropolitana de Milan.
Autostrad
Per la sò posizion, Milan a l'è on important noeud stradal e autostradal, perchè a l'è el pont de raccordi de la granda trasversala padana est-ovest cont la dorsala taliana nòrd-sud. El sistema autostradal de Milan a l'è componnuu da ses autostrad: l'autostrada A1, ciamada anca autostrada del Sô, che la conliga Milan a Napoli passand a travers Bologna, Firenz e Romma. Cont ona longhezza totala de 759,4 km, a l'è l'autostrada taliana pussee longa e l'assa longitudinala principala de la red autostradala taliana; l'autostrada A4, ciamada anca cont el sò soranomm Serenissima, che la traversa da ovest a est tuta la pianura padana, da Turin a Sistiana, visin a Triest; l'autostrada A7, che la conliga Milan cont Genoa; l'autostrada A8, che la conliga Milan cont Vares; l'autostrada A9, che la conliga Milan cont Comm e 'l confin cont la Svizzera e l'autostrada A35, soprannominada BreBeMi, che la conliga Milan cont Bressa senza passà per Bergom, cont on percors che 'l se troeuva pussee a sud respett a l'autostrada A4.
A chest se giunten anca l'autostrada A36, ciamada autostrada Pedemontana Lombarda che a l'è dree a vess fada-sù, e 4 tangenziaj: l'autostrada A50 o tangenzial Ovest de Milan, l'autostrada A51 o tangenzial Est de Milan, l'autostrada A52 o tangenzial Nòrd de Milan e l'autostrada A58 o tangenzial Est Esterna de Milan (cont l'acronim TEEM).
Nonostant la longhezza de la sò red autostradala e stradala, Milan, in del 2015, a l'era la cittaa pussee trafegada in Lombardia e la quinta in Italia, dopo Palerm, Romma, Mesina e Napoli (segond la lista de TomTom), menter a l'è la pussee trafegada in Lombardia e in Italia segond la lista de Inrix. Olter, a l'è staa stimaa che i milanes, semper in del 2015, hann passaa in coa 52 or a l'agn (cinch or de men respett al 2014).
Red di corrier
La red di corrier in de la cittaa metropolitana de Milan a l'è gestida da pussee de vun gestor. Chest, che gestissen divers part del territòri o comun de la cittaa metropolitana, a hinn ATM, AirPullman, Autoguidovie (cont i sotta-division Brianza Trasporti e Sudest Trasporti), NET, STAV, PMT, Movibus e LINE.
In di nòcc, di 10 or de la sira ai 2 or de la nòcc, a l'è attiv on servizzi de 15 lign, ciamaa radiobus de quarter, che 'l serviss divers quarter; i lign di quest servizzi, gestii da l ' ATM a hinn indicaa cont ona lettera Q, che 'l voeur dì quarter, seguida d'on numer. Quest servizzi 'l mett a disposizion per ògni nòcc vuna o pussee vittur, ògniduna che la pò moeuvess domà dent on quarter.
Dal 2011, in di nòcc, tucc i dì, a l'è attiv on alter servizzi componnuu da 17 lign che a fann el percors istess di lign pussee important del dì. Chest lign a hinn indicaa cont ona lettera N seguida d'on numer; a gh'hinn anca trii lign che fann el percors istess di lign M1, M2 e M3 de la metropolitana e che a hinn denominaa NM1, NM2 e NM3.
Red di filobus
La red di filobus milanesa la s'è desviluppada a partì di agn trenta, cont el pientament, in del 1933, de la linia 81 che la conligava piazza Spotorno cont piazza Derghen. In di agn depos la red la s'è desveluppada a la svelta, fin a la prima mitaa di agn 70, inquand, depos vess rivada a la massima longhezza de 140 km, la red a l'è stada, per la maggior part, bandonada e sostituida da corrier normaj.
La red, che a l'è l'unega red di filobus attiva in Lombardia, a l'è componnuda de 4 lign e, cont un'estension totala de 40 km, a l'è vuna di pussee longh in Italia:
Ciclism urban
A Milan a hinn present anca trii servizzi de biciclet condividuu: vun in del comun de Milan, on alter in di comun de Cernusch, Pioltell e Carugaa, e on alter in del comun de Magenta. El primm, ciamaa BikeMi, a l'è gestii da Clear Channel e ATM e a l'è stas attivaa in del 2008; el gh'ha 4.050 biciclet e 216 stazion e 'l vegn doperaa, de media, da 15.890 personn al dì. A l'è attiv di 7 or de la matinna a la mezzanocc, cont di slongament de orari in ocasion de event speciaj. A gh'hinn trii tip de abbonament: giornalier, settimanal putost che mensil; olter, i primm 30 menut de uso a hinn gratis. El segond, invece, a l'è ciamaa MeglioInBici e a l'è gestii di comun de Cernusch, Pioltell e Carugaa, che l'hann creaa insemma a la Fondazion Cariplo; el gh'ha 60 biciclet e 8 stazion. Chel servizzi chì a l'è attiv di 7 or de la matinna a i vundes or de la sira e l'unech abbonament possibel a l'è annua; la prima ora d'uso a l'è gratis. L'ultem servizzi a l'è chell attiv in del comun de Magenta, pientaa-sù in del 2012, e che 'l se ciama C'entro in bici.
Macchin condividuu
A Milan, a hinn attiv anca di servizzi de macchin condividuu gestii da vari gestor comè ACI (GirACI), Eni ("Enjoy"), Car2Go, Share ‘NGO, DriveNow ed FN (E-Vai) ; fin al 17 de november 2015, a l'era attiv anca el servizzi de Twist, incoeu sospeduu. In total, a Milan, a hinn 60 mila i abbonaa e 1.500 i vittur destinaa al servizzi chì. Milan a l'è, donca, la prima cittaa in Lombardia, in Italia e in Europa per la condivision di macchin. El servizzi gestii da l'ACI a l'era prima gestii da l'ATM cont el nòmm de GuidaMi.
Curiositaa
On'"anomalia" la caraterizza i us lenguistigh milanes resguard ai nòmm di mezz publegh. Infatt, el gener gramategal daa ai divers lign a l'è divers per i tram (de gener maschil) e i corrier e filobus (de gener femminil). Chesto uso el torna in sù a quand, prima del 1969, i lign di tram a eran contradestinguu da numer (e donca a eran "maschij": el 15, el 23 ecc.), menter i lign di corrier a eren contradestinguu da letter (e donca "femminij": la A, la N, ecc.). A partì dal 1969 el sistema a l'è staa mudaa e incoeu tucc i lign a hinn ciamaa cont i numer, ma el gener che l'era staa daa ai lign a l'è restaa inguaa anca inquand a l'è staa cambiaa el significant (la A a l'è deventada la 50, la N a l'è deventada la 61, ecc.): inscì a l'è nassuda chesta particolaritaa.
Belbimbre
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Cran-Gevrier
Cran-Gevrier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Seynod, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 396 méter a 'na altèsa màsima de 528 méter s.l.m.
Hlína
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Passaport del Kuwait
El Passaport del Kuwait a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Horrenbach-Buchen
Horrenbach-Buchen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 20.37 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Horrenbach-Buchen al se tröva a una altitüden de 1000 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Beatenberg, Eriz, Homberg, Oberlangenegg, Sigriswil, Teuffenthal, Unterlangenegg.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Facultad de Medicina (metropolitana de Buenos Aires)
Interscambi
Fermada del bus
Brogna (Trezzon)
Brogna (it. Aurogna) l'è ona frazzion de montagna del comun comasch de Trezzon. I sò abitant i se ciamen brognatei.
Campora (Castell San Peder)
Campora (istess in italian) l'è ona frazion del comun tesines de Castell San Peder, in del distrett de Mendris. El paes prima l'era ona frazion del comun de Canegg, ma in del 2004 l'è staa destaccaa de lì e giontaa a quell de Castell San Peder.
Grossdietwil
Grossdietwil a l'è un cumün svizzer del distret (chinsci, e in di quaj olter sit in Sgüissera, ciamaa Amt in tudesch inscambi de Bezirk) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.23 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Grossdietwil al se tröva a una altitüden de 571 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altbüron, Ebersecken, Fischbach, Gondiswil (BE), Melchnau (BE), Ohmstal, Pfaffnau, Reiden, Roggliswil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega. miniatura|manzína|250px|Grossdietwil
Storia
Grossdietwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1194 col nom de Toutwillare.
Schiefling am Wörthersee
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Grossdietwil
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Attacch a la metropolitana de San Pederburgh del 2017
El 3 de april gh'è staa on attacch terroristegh in la Metropolitana de San Pederbuegh in tra i stazion de Sennaya Ploshchad e Tekhnologichesky Institut faa cont ona bomba. Gh'è staa almen 14 mort (12:27 04.04.2017) e 25 ferii.
Reazion
El President Putin l'era in la città, e in d'on mitingh minga corelaa cont el President Alexander Lukashenko l'ha deciaraa de considerà tucc i opzion, terrorism inclus. Poeu el Lukashenko l'ha deciaraa la sò tristezza per l'attentaa.
El governator de la Cecenia Ramzan Kadyrov l'ha parlaa de gramm att de terrorism de punì e condanà.
Kemnath
Kemnath la se tróa a 'na altèsa de 462 méter sura 'l leèl del mar.
Cür
Cür (Curio) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 565 abitant e una süperfiss de 2.84 km², e al se tröva a una altitüden de 569 meter sura al livel del mar.
El cumün de Cür a l'è tacaa ai cumün de Arann, Astan, Bubiöva, Biögg, Negg, Nuvasg, Püra, Sessa, Vernaa.
Beaufort-sur-Gervanne
Beaufort-sur-Gervanne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Crest-Nord, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 280 méter a 'na altèsa màsima de 836  méter söl leèl del mar.
Celanova
Celanova l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Mikulůvka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Strongoli
Strongoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 6.090 abitàncc, 'na superfìce de 85 km² e 'na densità de 72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casabona, Crotone, Melissa, Rocca di Neto.
Ninja Gaiden (NES)
a l'è un relassad per el  e fad su de. A l'è sortid el.
Cumulus humilis
Caratteristich
La se forma sorattutt in del cors di giornàd cald de l’estàa dòpo on fòrt riscaldament del soeul, che ‘l fa levà su di mass de aria calda. In del cors de la salida la temperadura la va giò a la svèlta (10 °C ogni 1000m, ciamàa gradient tèrmico vertical adiabàtegh sècch) e la raggiòng la saturazion del vapor che ‘l  gh’è denter a quòt molto bass (500-1 000m, rarament pussée). El spessor  el po’ andà  de ‘na quaj desèna a ‘na quaj centèna de meter. per via de la scarsa instabilità, che la favorìss nò el sollevàss de bon de l’aria.
De sòlit nassen in del cors de la matina e del podisnà, e se mangen foeura in di or de la sera senza la produzion de precipitazion; per quèlla resón hinn ciàma despèss "cumul del bèll temp". Qualora i condizion di temperadura, umidità e stabilità dell'aria sìen favorevol pòden diventà di cumulus mediocris, poeu di cumulus congestus e a la fin di cumulonemb.
Varietà
Compagn di tutt i sòrt de cùmul, anca i humilis, di vòlt, pòden presentàss ind ona ùnega varietàa, ciamada radiatus. Hinn cumul dispòst  a fa su di fàss, che per via de l’effètt prospèttich el par che tenden a unìss vèrs on pont de l’orizzont.
Kozmice (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Alcolea del Pinar
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Fonfría (Teruel)
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Oskar-Helene-Heim (metropolitana de Berlin)
Oskar-Helene-Heim  a l'è 'na stazion de la Linia U3 de la metropolitana de Berlin.
Gorla (Svizzera)
Gorla (parnonzia local: ['gorla] ; italian: Gorla) l'è ona frazion del comun tesines de Castell San Peder, in del distrett de Mendris.
Oskar-Helene-Heim (metropolitana de Berlin)
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Pécel (Ongaria)
a l'è un comun del Distret de Gödöllő, cont una popolazzion de abitant.
Fumer
Fumer (prononzia local: ['fumer]; italian: Fumero) l'è ona frazzion del comun valtelin de Sondel, in de la provincia de Sondri. I sò abitant a se ciamen fumerasch.
Pont (Lavena Pont)
Pont (nom ufizial: Ponte Tresa) l'è ona frazion del comun varesott de Lavena Pont. El paes el se troeuva a nord-ovest de Lavena, l'alter center del comun. Inoltra el se troeuva arent a la Tresa, in del sit indè che la vegn foeura del lagh de Lugan. A l'è in d'ona posizion particolar, perchè a l'è proppi in sul confin cont el Canton Tesin. El paes che gh'è de l'altra banda del confin el se ciama anca lù Pont in lombard e Ponte Tresa in italian. Poeudom donca dì che quell de Pont a l'è on paes spartii in duu tocch per via del confin.
Bělkovice-Lašťany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Olomouc.
Santa Paolina
Santa Paolina l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 1.431 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 179 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montefusco, Montemiletto, Prata di Principato Ultra, Torrioni, Tufo.
Hildrizhausen
Hildrizhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Böblingen. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 12.17 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
thumb|left|200px|Céza de Nicomede e Municìpio ècc de Hildrizhausen El cümü de Hildrizhausen el se tróa a 'na altèsa de 481 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Castelfranco Emilia
La Stazion de Castelfranco Emilia a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper.
Hluboké Dvory
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Bañuelos de Bureba
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Krhanice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Nümar 3
Al esiist difereent prefiss ch'i significa 3 e i participa in la custrüzziú d'una gran cumpagnía da parole d'üüs da tücc i dí: ter i tri, cuma in terziari e trinitaa.
Rad Racer
a l'è un relassad per el  e fad su de. A l'è sortid el.
Nümar 3
Int un bell puu da cültüre, ul 3 s'al representa par trii puunt u tirett (urizuntaal u verticaal): par esempi, in la nümerazziú rumana (III) e in la nümerazziú cinesa (三).
Obin
Obin (Obino) l'è ona frazion del comun tesines de Castell San Peder, in del distrett de Mendris.
Nümar 3
Ucürenza dal 3:
Heimbuchenthal
Heimbuchenthal l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Anschaffenburg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.15 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Heimbuchenthal el se tróa a 'na altèsa de 234 méter sura 'l leèl del mar.
Problema de la fermada
El problema de la fermada a l'è on problema de l'informatega e de la teoria de la computabilità che 'l domanda:
Saint-Julien (FR-34)
Saint-Julien l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olargues, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Problema de la fermada
In del 1936 l'Alan Turing l'ha provaa che a l'è impossibil avègh on algoritm general per verificà 'sta situazion, e che donca el problema de la fermada a l'è, in su la macchina del Turing, indecidibil.
Saint-Julien (FR-34)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.25 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 148 méter a 'na altèsa màsima de 1090 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Julien l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Problema de la fermada
Definizion formala
Daa on numer de Gödel \varphi de fonzion computabil,
Problema del terminal sconduu
El problema del terminal sconduu a l'è 'n problema di comunicazion wireless che 'l gh'è quand che on noeud a l'è vist de l'Access Point ma minga di alter noeud e 'l mena a di problema cont el controll di access al mezz.
Problema de la fermada
Definizion formala
Cont i Fonzion de copia de Cantor,
Prima Timotee Capitel Düü
Prima Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Problema de la fermada
Definizion formala
L'insemma l'è ciamaa "insemma de fermada"
Prima Timotee Capitel Düü
Capitel Düü
1Dunca, esurti prima de tüsscoss che sien faa süplegh, preghér, petiziún e rengraziamént per tücc i personn, 2per i rè e tücc che hinn in d'auturitaa, perchè passum una vita quieta e quacia in tüta la pietaa e dignitaa. 3Chèst l'è bun e cetabil denanz a Diu, el noster Salvadúr, 4che 'l vör che tücc i personn sien salvaa e vegnen a una cugnussénza de la veritaa.
Problema del terminal sconduu
Per esempi se a l'AP "A" a hinn taccaa "B" e "C" che se veden no in tra de lor a l'è possibel che se "B" e "C" gh'hann de comunicà in del midemm moment con l'AP el faghen degià che veden el canal liber. Per resoeulv a l'è staa inventaa el sistema RTS/CTS che 'l consist in d'on para de pacchett che permetten de verifegà la libertà de la linia.
Fulmin
El fulmin o fulmen (o saètta) a l'è ona scarega elettrega de dimension bei grand in de l'atmosfera. La nass in tra duu corp cont ona diferenza bella volta de potenzial elettregh. I fulmin che se veden mèj hinn quei in tra i nigol e 'l soeul: però gh'è anca di fulmin in tra dò nigol (ciamàa saètt ), o anca denter l'istèssa nigola. Gh'è staa di cas de saett in tra 'na nigola e on reoplan. I pussee rar de tucc hinn quei che nassen del terren fin su ai nigol. El nomm saètta el deriva del latin "sagitta", che 'l voeur dì freccia.
Formazion
In condizion de bèl temp el camp eléttrich a l’è dirètt de bass, de già che la Tèrra la gh’ha la carega elèttrica negativa rispètt al ciél. In condizion del bèl temp el valor del camp elèttrich a l’è E=180 V/m e in su tutta la Tèrra la se forma ona corrent de bel temp de 180 A. La corrent del bèl temp l’è bilanciada di fulmin che succeden in del cors di temporaj.
Tresiv
Tresiv (nom ufizial in talian: Tresivio) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Prima Timotee Capitel Düü
Capitel Düü
5Già che Diu l'è vün,
Problema de la fermada
Definizion formala
El problema de decid se l'insemma de fermada a l'è recorsiv a l'è el problema de la fermada. Vist che l'è recorsivament numerabil, el problema a l'è no resolvibil in di fonzion computabil.
Granscia
Granscia (Grancia) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 0 abitant (dato del ) e una süperfiss de 0.6 km², e al se tröva a una altitüden de 320 meter sura al livel del mar.
El cumün de Granscia a l'è tacaa ai cumün de Collina d'Oro e Lügan.
Santiago Tequixquiac
thumb|200px|Panorama del Vilagg Santiago Tequixquiac, l'è un vilagg piscinin che'l se troeuva a nord de la Cità del Messich.
Tresiv
A l’è tacaa a Muntagna, Piateda, Pendulasch e Punt.
Páty
a l'è un comun del Bia District e Distret de Budakeszi, cont una popolazzion de abitant.
Santiago Tequixquiac
El sò nòmm antigh in lengua otomí l'è Mbije. L'è 'na località del Stat del Messich. El paes l'è divis in cinch quarter (barrios):
Problema de la fermada
Dimostrazion de indecidibilità
Ciappom per assurd on algoritm che, daa on algoritm e on valor finii, el capiss se l'algoritm el termina o el va innanz a l'infinii, ciamaa F(A,B).
Tresiv
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Tresiv l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Problema de la fermada
Dimostrazion de indecidibilità
K(A) inveci a l'è ona fonzion che la va in loop de F(A,A) a l'è vera, e la se ferma se l'è falsa.
Mitterteich
Mitterteich l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 39.35 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Stazion de Grottammare
La Stazion de Grottammare a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Problema de la fermada
Dimostrazion de indecidibilità
Se ciamom K(K) la fonzion resultanta F(K,K) la retorna vera se K cont input K, ma per definizion se F(K,K) l'è vera K(K) la va in loop, e donca a gh'è on paradoss.
Prima Timotee Capitel Düü
Capitel Düü
e vün l'è 'l mediadúr intra Diu e i vèss üman,
Nový Hrozenkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Ponzana
Ponzana (istess in italian) l'è vuna di frazion del comun novares de Casalin. El paes el se troeuva in mezz ai camp, on bell poo a nord respett al center comunal, ma ben arent a la frazion de Camerian.
Fulmin
Formazion
In del cors di temporaj i nivol hinn caregà in manera negativa a la base e positiva de sora. Quand che ‘l ven superàa on cèrt valor limit del camp elèttric infra la part de bass de la nivola e ‘l soeul el succed el fulmen. Se la differenza de carega a l’è infra i nivol arent el pò anca succed de ona nivola a al’altra. La scarega nivola-soeul la succed in du temp: La scia del fulmen la pò vèss vista quand che i dò scàregh se incontren.
Seeboden
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Alban-de-Roche
Saint-Alban-de-Roche l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Bourgoin-Jallieu-Sud, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Reina Elisenda (metropolitana de Barcelona)
Reina Elisenda  l'è vuna di stazion de la Linia 12 de la Metropolitana de Barcelona.
Saint-Alban-de-Roche
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 230 méter a 'na altèsa màsima de 463 méter söl leèl del mar.
Prima Timotee Capitel Düü
Capitel Düü
el vèss üman Gesü Crist,
Reina Elisenda (metropolitana de Barcelona)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria automatega Ascensoeur
Prima Timotee Capitel Düü
Capitel Düü
6che 'l s'è daa cuma un riscatt per tücc,
la testimunianza a i sò propi témp.
Santa Lucia di Serino
Santa Lucia di Serino l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 1.516 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 505 ab./km². El cunfìna coi cümü de San Michele di Serino, Santo Stefano del Sole, Serino.
Stazion de Grottammare
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Onkel Toms Hütte (metropolitana de Berlin)
Onkel Toms Hütte  a l'è 'na stazion de la Linia U3 de la metropolitana de Berlin.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Rygar (NES)
a l'è un relassad per el  e fad su de. A l'è sortid el.
Prima Timotee Capitel Düü
Capitel Düü
7del qual mì sun staa faa arald e apostul--disi la veritaa, busardi no--un insegnant di naziún in de féd e veritaa.
Fulmin
Formazion
Gh’è trii meccanismi de caregà i nivol:
Prima Timotee Capitel Düü
Capitel Düü
8Dunca, vöri che tücc i personn preghen in d'ogni lögh, levand sü mann sant sénza ira e scumbatt.
9In de l'istèssa manéra, i donn duarìen vestìss in de vestii mudèst, cun vergogna e cuntroll de sé medemm, no cun quazz e or, o pèrl o vestiari tant car, 10ma chèll che 'l sta bén per donn che pruclamen reverénza per mèzz di bonn laur. 11Una dona la duarìa imparà cun quiett e tüta sutamissiún. 12A lassi minga che una dona l'insegna né la guerna un omm, ma la sia in de quiett. 13Già che l'Adam l'è staa furmaa prima, alura l'Eva. 14E l'Adam l'è minga staa imbrujaa, ma la dona, despö che l'è stada imbrujaa, l'è vegnüda in de trasgressiún; 15ma la sarà salvada per mèzz de la gravidanza, se resten in de féd, bén e santitaa cun cuntroll de sé medemm.
Fulmin
Meccanismo induttiv
Per via del camp elèttric normal in condizion de bèl temp i gott pussée gròss ch’hinn ‘drée a borlà giò gh’hànn la carega positiva vèrs el soeul e negativa de l’altra part (perché s’hinn elettrizzàa per induzion elettrostatega). Quand che borlen giò incontren i gott e cristaj de giazz piscinìtt che inveci hinn tràa su de la corrent ascendenta. Quan che se incontren la gotta pussée gròssa caregada in manera positiva de bass ghe da la sò carega positiva a quèj piscinìtt e cont el borlà giò se portà adrée ind la part bassa de la nivola la carega negativa, inveci i gottin vann su e se porten adrée la carega positiva. La part de bass de la nivola l’è caregada in manera negativa e la fa caregà el soeul in manera positiva per induzion.
Passaport lussemborghes
El Passaport lussemborghes a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Fulmin
Meccanismo convettiv
El pò succed anca cont el benl temp che di boll d'aria caregà in manera positivà menen su dal soeul la carega elèttrica.
Tipi de fulmin
El tipo de fulmin el dipend de com’è che i caregh elèttrich de segn contrari hinn spartìi de denter e intorna del cumulonemb. - i fùlmen negatìv (che se foeurmen infra la base negativa e ‘l soeul positiv);
- i fùlmen positiv (che se foeurmen infra la sommitàa de la nivola positiva e ‘l soeul negativ) ;
Pericoj
On còrp ciappàa de on fùlmin e ven scaldàa per effètt Joule, e i grand corrent che passen pòden, second i casi, brusàll o fóndell al moment; quand che on fulmin el se scàrega ind l’acqua, la pò vaporizzàla.
Quand che on fulmin el ciapa ‘na persòna, a se parla de ‘l fulminà: ind ona frazion de second on fulmine el pò danneggià el cervèll e fermà el coeur. Dato che l'impùls elèttrich a l’è caratterizzàa anca de alt freguenz, ona part de la corrent la corr via in su la superfice del còrp, de manera de brusà la pèll. Se stima, che in del cors de on ann, pussée de mila persòn vegnen ciapàd de on fulmin.
Anca se on persòna l’è nò caipada direttament, on fulmin el pò tuttamanch provocàgh di dàgn grave. L’onda d’urto la pò ciappà denter i persòn arent, spostàj e stordìj. Se ‘l fulmin el si scarega in su on alber, chèsschì el s’cioppa per via de la vaporizzazion improvvisa de la linfa e ‘l manda foeura di schégg. A vèss ciapà de on fulmin a l’ on avveniment nò tròpp probabil, man nanca rarissìm, s’a se gh’hànn minga i giust precauzion quand che ‘l pò succed. Al fin de diminuìnn i ris’c se duperen i parafulmin. i scaregh elèttregh hinn tràd visìn de la presenza di materiàj conduttor oppur de energia ind i sò vari form, e, anca se el materiàl a l’è l’istèss tenden a concentràss in sui pont. Defàtt, la densità de càrega elèttrica (rappòrt tra la càrega del còrpo e la soa superfice) misurabil ind on material conduttor al’è massima ind i sò pont e ind di sò spigoj indoe tenden a concentrass i partìcol elèttrich liber, de già che come che la carega q a l’è costanta, cont  el diminuì de la superfice S del còrp l’aumenta la densità di carega: a l’è second quèll princippi chì che ‘l funziona el parafulmin.
La ca’, compagn de tucc i loeugh ciùs hinn on ripàr sicur in caso de temporal. Dedenter se consiglia de:
Saint-Alban-de-Roche
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Alban-de-Roche l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Formiche Alto
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Problema de la fermada
Importanza e conseguenz
A l'è important perchè a l'è staa vun di primm problema a vess demostraa indecidibil.
Vuna di conseguenz pussee important de 'sta situazion a l'è che ghe pò no vess on algoritm unich per confermà i affermazion in sui numer naturai.
Per el derivaa Teorema de Rice tucc i affermazion in su on algoritm che hinn no banai a pòden vess no deciduu. Se parla ciarament a nivell de teoria, vist che in pratica, cont di mezz, a l'è possibil fàll in l'implementazion de l'algoritm.
Congreso de Tucumán (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia D de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Mitterteich
Mitterteich la se tróa a 'na altèsa de 519 méter sura 'l leèl del mar.
Cenlle
Cenlle l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Alcolea de las Peñas
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Congreso de Tucumán (metropolitana de Buenos Aires)
Interscambi
Fermada del bus
Cenlle
El sò codes statistegh l'è.
Krňany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Scandale
Scandale l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 3.179 abitàncc, 'na superfìce de 53 km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Crotone, Cutro, Rocca di Neto, San Mauro Marchesato, Santa Severina.
Fulmin
Pericoj
L'otomòbil e i reoplàn hinn quasi sicur perché hinn ona gabbia del Faraday e donca tajen foeura l’ambient dedenter di camp elèttrostatich che gh’è de foeura.
El scultà i fulmin con la radio
Ona part de l'energia del fulmin (circa el 10%) a l'è spanduda 'me ond radio. Ona radioAM in su ona freguenza libera de trasmission la pò rilevà i fulmin fina a 160 Km de distanza in del cors del dì e fin anca a 300-400 km de nòtt. I fulmin pròvochen di scrìzz de 0,2-2 second ciascehdun.
Kienersrüti
Kienersrüti a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 0.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Heroltice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Kienersrüti
El cumün de Kienersrüti al se tröva a una altitüden de 579 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Kirchdorf, Noflen, Uetendorf, Uttigen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Fulmin
El scultà i fulmin con la radio
Di interferenz longh e uniform (che duren 2-3 second) insegnen di scàreg che vegnen domà de l'incuden del cumulonemb, e hinn tipich di temporaj ch'hinn 'drée a mangiàss foeura.
Di interferenz curt e irregolar (che duren 0,2-2 second) insegn di scaregh svèlt tipich di noeuv cèllul de temporal ch'hinn'drèe a fass su.
Tuttamanch domà cont el scultà i fulmin con la radio l'è difficil prevedè el mòto de on temporal de già che l'è difficil de capì qual'è che l'è el temporal de indoe vegnen, anca se per mèzz de quèll sistèma chì a se pò rilevà on temporal innanz che 'l pòda vèss vedùu.
Fulminometro
El fulminometro a l'è 'na rete de antènn de rilevà i fulmin e capìnn anca la sò posizion.
Raffreddament solar
El raffreddament solàr a l’è l’ottegnì del frècc a partì de la radiazion solar. El sistèma el consist in del cobbià i pannèj solár, cont i màcchin a assorbiment. I pannèj solàr riceven l’energìa de sol; i màcchin a assobìment hinn, inveci, di màcchin bon de doperà el calór che ‘l ven de l’energia solàr per fa el lavorà de la pompa de calor, o ben per spostà el calór d’on sit pussée frècc a ‘n sìt pussée cald. Quèll spostamént chì, in del nòster caso fàa per mèzz d'ona pompa de calór a assorbimént, a bon cunt, el pò vèss sfruttà de ottegnì el “frècc” dopràbil per esempi per l’aria condizionada.
Governo
El governo a l'è l'orghen collegial deputaa a fà eseguì i legg in d'on Stat o amministrazion local, o ben el gh'ha el poder esecutiv.
Raffreddament solar
Schèma de l'impiant
I component principàj de l’impiant hinn i pannèj solar e la macchina a assorbimént. I pannèj solàr ricéven el calór de la radiazion solàr che 'l ven miss ind on circùit. L’acqua (o comunque on flùid che ‘l mena el calór) la circola infra i pannèj solàr e la macchina de manera de trasferìgh el calór di pannèj a la macchina (generadór). A gh’è poeu on alter circuìt che ‘l trasferìss el calór di ambiént de infreggià a la macchina a assorbimént (in particolar al sò svaporadór). I ambiént pòden vèss reffreggià in divèrsi manér, per esempi per mèzz di pannèj radiant o con l’aria condizionada.
I sostanz doperad in di macchin a assorbiment
La macchina assorbimént a l’è ‘na macchina fondada in sul princippi del calór che 'l ven fornì per el svaporamént e 'l se lìbera con la condensa d’on solvént ind on soluu a fa su ‘na soluzion.
I soluzión pussée dopràd per i impiànt de raffreddamént solàr hinn:
La scèrna de la cobbia se sostànz de doperà la gh’hà de vèss fada cont el tegnì in cunt i caratteristìch di flùid:
La cobbia acqua-bromur de litio la gh’hà i vantàgg che l’acqua l’è minga tòssica, facilmént reperìbil e la gh’hà on calor sconduu de svaporamént alt. El svantàgg l’è che la pò andà nò sòta i 0°C. Quant al bromùr de litio i vantàgg hinn: che l’è on sal cristallìn, che ‘l gh’hà ‘na granda affinità con l’acqua, on alt pont de buidura, a l’è minga tòssich e pòcch corosìv. El svantàgg l’è che l’è nò del tùtt solùbil e gh’è donca el ris’c che ‘l vaga a fa su di cristàj, per quèst el po’ vèss doperàa ind on camp limitàa de temperadùr de laô. La cobbia amoniaca-acqua la gh’hà inveci el vantàgg de podè anda giò sòta i 0°C,ma cont i svantàgg de vèss pussée volàtil, tòssica e infiammàbil e ancasì la gh’hà besògn de alt pressión de condensa (>10 bar).
Rendiment di macchin a assorbiment
El rendiment di màcchin a assorbimént el varia a segonda di temperadùr de laô e vegnen definìi travèrs el coefficent de rendiment (COP, coefficent of performance) ch’ a l’è el rappòrt infra el calór QE fornìi al svaporadór de la macchina a assorbimént (o ben el frècc fornìi del sistèma) e ‘l calór QG che ‘l ghe ven dàa a la macchina (grazie a l’energia solàr) per fa el sò mestée.
COP=Q_E/Q_G
Ciapèmm adèss, per esempi el ciclo de Carnot, ch’ a l’è on ciclo ideàl, el coefficent de rendiment del quàl el pò vèss nò superà.
Cont el tegnì in cunt el primm princippi de la tèrmodinamica segond el quàl el calór fornì l’è l’istèss del calór manda foeura de la macchina
(con QG calor solàr foernìi del defoeura a la macchina a assorbimént, QE calor surbì del svaporadór (o ben frècc fornìi del la macchina, QC calor mandàa foeura del condensatór, QA calór mandàa foeura del surbitor) e ‘l segónd princippi
(indoe Tamb l'è la temperadura a la quàl el ven cedùu el calór mandàa foeura de la macchina a assorbimént, TE l'è la temperadura foeura del svaporador o ben de l’ambiént che ven reffreggiàa), se otten che ‘l coefficent del servizz i l’è:
Se ved che 'l COP a el rappòrt del rendiment del ciclo del Carnot ( (TG-Tamb)/TG ) infra la temperadura del generadór TG (cioè la temperadura a la quàl el calór solàr el ghe ven dàa a la macchina) e quèlla intorna del surbitor Tamb e 'l rendimént del ciclo del Carnot a l’incontrari TE/(Tamb-TE).