cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Damon Hill
Fioeul d'art del Graham Hill, anca lu campion del mond, l'ha scominciad in del motociclism per passà poeu a l'automobilism e rivà in la massima serie, dopo de 'na longa gaveta, in del 1992. L'ha corrud fina al 1999, dopo vesser stad con la Brabham, la Williams, la Arrows e, infin, la Jordan.
Zimmern unter der Burg
El cümü de Zimmern unter der Burg el se tróa a 'na altèsa de 600 méter sura 'l leèl del mar.
Gyugy
a l'è un comun del Distret de Fonyód, cont una popolazzion de abitant.
Zagarise
Zagarise l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 1.889 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albi, Magisano, Mesoraca (KR), Petronà, Sellia, Sellia Marina, Sersale, Soveria Simeri, Taverna.
Antillo
Antillo l'è 'n cümü de la Pruvincia de Messìna endèla la regiù Italiana de la Sicilia, el se tróa a 35 km a sudòvest de Messina e a 170 km a èst de Palermo. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 1.055 abitàncc e 'na superfìce de 43,4 km².
Antillo el cunfìna cói cümü de Casalvecchio Siculo, Castroreale, Fondachelli-Fantina, Francavilla di Sicilia, Graniti, Limina, Mongiuffi Melia, Motta Camastra, Roccafiorita e Rodì Milici.
Saint-André-Lachamp
Saint-André-Lachamp l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Joyeuse, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.09 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 220 méter a 'na altèsa màsima de 882 méter s.l.m.
Superpermutazion
In matematega combinatoria ona superpermutazion de n simboi a l'è ona stringa che la gh'ha dent tucc i varij permutazion de n 'me sottastringh.
L'è dimostraa che per 1 ≤ n ≤ 5 la superpermutazion pussee bassa a l'è longa ''1! + 2! + … + n!''. I primm cinch superpermutazion a hinn longh 1, 3, 9, 33, e 153 e formen i stringh 1, 121, 123121321, 123412314231243121342132413214321 e 123451234152341253412354123145231425314235142315423124531243 512431524312543121345213425134215342135421324513241532413524 132541321453214352143251432154321.
Per di n ≥ 7 la longhezza pussee bassa dimostrada a l'è longa ''n! + (n-1)! + (n-2)! + (n-3)! + n - 3''.
Heitenried
Heitenried a l'è un cumün svizzer del distret de Sense (in frances: District de la Singine), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.04 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Heitenried al se tröva a una altitüden de 762 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Albligen (BE), Sankt Antoni, Ueberstorf, Wahlern (BE).
Le Rove
Le Rove l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Châteauneuf-Côte-Bleue, del circondàre (arrondissement) de Istres e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 263 méter s.l.m.
Region Centrala
La Region Centrala (in ingles Central Region) l'è vuna di cinch region de Malta. La gh'ha 102380 abitant in d'ona superfis de 23 km2. La soa capital l'è San Gwann e 'l sò codes statistegh l'è CE
Spam
miniatura|drita|Spantegàss del spam El spam l'è 'n messagg mandaa senza el consens del destinatari e massivament. Tipicament hinn mandaa in gir via e-mail e newsgroup, ma al di d'incoeu hinn doperaa anca i software IM, i comment di blog e di social network. Per spantegàj hinn doperaa soratutt di computer zombifegaa, ossia infettaa cont on malware che mett part di resors a disposizion del spammer cont ona botnet, ma hinn anca doperaa di server SMPT configuraa mal per mandà i email de tucc, ciamaa open-relay.
El nomm el vegn da on sketch di Monty Python indova in d'on restorant gh'eren domà piatt de la carna SPAM.
Altötting
Altötting l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Altötting. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 23.38 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Altötting la se tróa a 'na altèsa de 403 méter sura 'l leèl del mar.
Val d'Òssola
La Vall d'Òssola (italian: Val d'Ossola; todesch: Eschental), ciamada anca domà Òssola, l'è ona vall bella granda in de la Provincia del Verban-Cusi-Òssola, che la corespond pù ò manch al lett de la Tos. L'è compòsta de sett vall laterai principai: Vall Anzasca, Vall Antròna, Vall Bugnanch, Vall Dever, Vall Antigòri, Vall Formazza e Vall Vigezz. La Vall Isorn la vegn considerada ona vall minor. El pont d'inconter di vari vallad l'è Dòmm, el paes che l'è anca el "capploeugh" stòregh de la zòna. Alter center important de la vall a hinn Villa d'Òssola e Crevola d'Òssola. In de la Val d'Òssola a gh'è 38 comun e pussee de 67.000 abitant.
Origin del nòmm
La prima voeulta in de la qual el compar el nòmm Òssola l'è a causa del geògraf grech Claudi Tolomee (vivuu in del II secol), che 'l nòmina ona Oskella Lepontíōn (i Leponz l'era la popolazion che la viveva là). In d'on'òpera geografica del VII secol (ciamada Geògraf de Ravenna), el nòmm de la vall l'è Oxilia.
Geografia
La Val d'Òssola l'è traversada del fiumm Tòs, che 'l ciappa aqua di riaa che vegnen giò di vari vall minor e poeu el finiss in del Lagh Maggior. La Val d'Òssola la confina con la Svizzera (canton Tisin e canton Valles) e con la Provincia de Vares.
De nòrma la vall l'è dividuda in Òssola de Sòtta, con capploeugh Vogògna, e Òssola de Sora, con capploeugh Dòm.
L'edà antiga
El capploeugh ossolan, Dòm, l'è ona città molto antiga, giamò capital di Leponz. Cognossuda cont el nòmm che 'l gh'aveva daa el Tolomee, Oscela, l'è stada poeu ciamada Domus-Oscelæ, del nòmm de la Gesa Collegiada del loeugh, denominada "Domus". De chì al nòmm italian, Domodossola, el pass l'è sempliz.
A bon cunt, tutta la vall la presenta i testimonianz de ona civiltà anterior a quella romana, grazie ai necròpol de Ornavass, Margoeuzz e Candòglia.
I invasion di Gaj hinn staa tant: l'influenza di parlad celtich l'è rimasta in di dialett del loeugh, che fann part del Lombard Occidental. Intorna al 100 prima de Crist, fòrsi la zòna l'è stada el teater di battali tra i Roman e la trivù germanica di Cimber, terminaa con la vittòria del Cai Mari a Vercej (ma quella tesi chì l'è molto controversa, e l'è segutada incoeu domà de pòcch specialista). Dòpo quij fatt chì el domini roman in su l'Òssola l'è staa senza contrast; la vall l'è stada nominada Provincia Alpium Lepontiarum e Dòm l'è stada sed del procurador de August. In quell temp l'è stada fada sù la prima straa de collegament con la Vall del Ròdan.
Del Medioev a l'edà de Napoleon
Dòpo de la fin de l'Imperi Roman d'Occident, la zòna l'è stada de noeuv invaduda di barbar (Franch, Borgognon) e a la fin del V secol l'è stada occupada di Longobard che hann costruii la fortezza de Mattarella (i ruvin de la qual se troeuven anmò a Dòm e arent a la qual l'è staa faa sù el Sacro Mont Calvari). Dòpo i Longobard la vall l'è passada sòtta el Sacro Roman Imperi, e dòpo la soa division in trii tòcch, l'è finii in del Regn d'Italia.
In quell period tucc i territòri del novares (donca anca la vall) hinn finii sòtta el comand di duch de Milan. Cont el passagg al domini viscontee, la nobiltà de Dòm l'ha voruu e ottegnuu la costruzion del castell de Vogògna, che l'è diventaa el center de poder in de l'Òssola de Sòtta. Quand che al comand de Milan hinn rivaa i Sfòrza, i vallad hinn staa dividuu in feudi de proppietà nobilar. La dominazion spagnoeula l'ha portaa inveci lòtt civil, carestii e maladii. Gh'è segutaa on brev domini austriach fina a quand, cont el Trattaa de Worms (1743), tutt el Novares Alt l'è finii sòtta el Regn de Sardegna.
El Vòttcent
El Napoleon l'ha daa on svilupp grand a la zòna grazie a la costruzion in del 1805 de la straa che la pòrta de Milan a travers el Sempion per rivà a Briga. Tornaa i Savòia, in del 1818 l'è nassuda la Provincia de l'Òssola, che quand l'è staa faa el Regn d'Italia (1861) l'è stada taccada a quella de Novara.
El Noeuvcent
Anca la costruzion del tunnel del Sempion l'ha segnaa ona svòlta importanta per l'economia de la vallada. I lavorà hinn finii in del 1905 e l'inaugurazion offizial, a la presenza del re Vittòri Emanuel III, la gh'è stada in del 1906.
Ohrenbach
Ohrenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 22.74 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Val d'Òssola
El Noeuvcent
A partì del 1992 l'Òssola la fa pù part de la Provincia de Novara, ma de quella del Verban-Cusi-Òssola.
Ohrenbach
El cümü de Ohrenbach el se tróa a 'na altèsa de 409 méter sura 'l leèl del mar.
Val d'Òssola
Parch
In de la vall hinn staa instituii el Parch Natural de l'Alp Veglia e d l'Alp Dever e 'l Parch Nazional de la Val Granda. El Sacro Mont de Dòm l'è ona riserva natural e on patrimòni mondial de l'UNESCO (del 2003).
El clima
L'Òssola l'è caratterizzada de on clima temperaa, che però l'è pesantement influenzaa di Alp. I fattor che modifichen el clima di vari territòri de la zòna hinn tant. Tra quij chì la gh'è l'altitudin, el temp d'esposizion al Sô duranta el dì, la quantità di pioeuva e de vent. I vent secch e fregg del nòrd hinn frequent in inverna, anca se manchen minga i vent cald compagn del Favòni (Föhn in Todesch). De april a settember longh la vall inveci boffen domà di brev sempliz.
Anca la vesinanza ai lagh prealpin (Lagh Maggior, Lagh d'Òrta e Lagh de Margoeuzz) e a la Pianura Padana contribuissen a modificà 'l clima de la zòna. Infatt, i mass d'aria umida che se formen in quij sitt chì, cont el risalì i fianch di mont ossolan, pròvochen temporai violent: per quella reson chì l'Òssola l'è voeuna di region pussee piovos d'Italia.
El clima del fond de la vall, indove a gh'è i center abitaa principai (Dòm, Crevola d'Òssola, Villa d'Òssola) l'è caratterizzaa de invern fregg ed estaa cald, period longh de siccità segutaa de pioeuv abbondant. I precipitazion ingròssen i fiumm e i riaa, cont el determinà despess di alluvion, come quella che in de l'ottober del 2000 l'ha provocaa la mòrt de tredes persònn in la frazion de Gond.
I lengov
La lengua pussee doperada l'è l'Italian. La parlada stòrica de la zòna l'è 'l dialett ossolan. L'Ossolan l'è on dialett del Lombard Occidental, anca se di vòlt l'è consideraa domà ona variant del Ticines, anca se con di influenz del Piemontes. In de l'Òssola de Sora (in di territòri comunai de Ornavass, Prem, Formazza e Machignaga) se troeuven anca di comunità walser che parlen anmò el sò vegg dialett germanich.
I paes de la vall
Antròna, Anzòla, Bacen, Banni Anzin, Beura, Bugnanch, Calasca-Castion, Cecch Moril, Craveggia, Crevola, Croeu, Dòm, Dravegn, Formazza, Machignaga, Malesch, Masera, Margoeuzz, Moncrestes, Montaschei, Ornavass, Pallanzen, Pedmelera, La Piev, Prem, Premosell, Re, Santa Maria, Sappiana, Trasquera, Trontan, Vanzon, Varz, Viganella, Villa d'Òssola, Villett, Vogògna, Zen.
Viktoria-Luise-Platz (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Bílovec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Nový Jičín.
El gh'ha el status de cità.
Nyon
Nyon (Noviodunum in latin) a l'è una cità de la Svizera in sü la riva del Lach de Ginevra, in del Cantun Vaud, e la capital del distret de Nyon. A l'è a pressapoch 25 chilometer a nord de Ginevra, e la fa part de la sua area metrupulitana. La sua pupulaziun a l'è de 17.661 abitant (2006).
El cumün de Nyon al se tröva a una altitüden de 400 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Crans-près-Céligny, Duillier, Eysins, Grens, Messery (FR-74), Prangins, Signy-Avenex, Trélex.
A Nyon a gh'è la sede centrala de l'UEFA.
Storia
L'hann fundada i ruman intra i agn 50 e 44 aC, e l'era vegnüda vüna di püssee impurtant culoni ruman in Svizera, cunt un forum, una basiliga e un anfiteater.
Caltignaga
Caltignaga (inscì anca in Piemuntes e Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Liz Truss
La Liz Truss (Oxford, 26 de luj 1975) a l'è una politega britanega, prima ministra del Regn Unid del 6 de setember 2022, a sostituì el Boris Johnson, per la che l'è stada ministra di afar forest, e del dì prima leader del Partid Conservator.
Rojas (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Liz Truss
L'è stada nominada prima ministra de la Lisabeta II apena du dì prima de morì, dopo l'ha servid sota el Carlo III.
Caltignaga
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Caltignaga l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Pesco Sannita
Pesco Sannita l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 2.175 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 91 ab./km². El cunfìna coi cümü de Benevento, Fragneto l'Abate, Fragneto Monforte, Pago Veiano, Pietrelcina, Reino, San Marco dei Cavoti.
Jerry O'Connell
thumb|Jerry O'Connell (2013) Jeremiah "Jerry" O'Connell (nasüü a New York, New York in U.S.A. ül 17 Febrar dal 1974) l'é un atur american.
Anger (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Zaorejas
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Premariacco
Premariacco (en furlà: Premariâs) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 4.001 abitàncc, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 103 ab./km². El cunfìna coi cümü de Buttrio, Cividale del Friuli, Corno di Rosazzo, Manzano, Moimacco, Pradamano, Remanzacco.
Mitterfels
Mitterfels l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Straubing-Bogen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 14.23 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Mitterfels el se tróa a 'na altèsa de 322 méter sura 'l leèl del mar.
Valerian el Giovin
El Publi Licini Valerian, conossuu anca 'me Valerian el Giovin (Publius Licinius Valerianus o Valerianus Minor in Latin; fl. 265-268) l'era el fioeu minor de l'imperador roman Valerian e 'l fradell de l'imperador Gallien. Ai volt l'è sconfonduu col nevod, Corneli Valerian, fioeu del Gallien.
La vita
L'Historia Augusta la dis che 'l Valerian l'era on omm puttost bell, modest, ricch de coltura e de virtù: per 'si reson, menter el fradell pussee grand l'eva ciappaa el titol de August, a lù inveci gh'era staa daa quell de Ceser. Ma gh'è minga alter testimonianz de 'sti dò carigh, donca i storigh del dì d'incoeu pensen che 'sta testimonianza la sia minga tanto vera.
De sigur però l'è staa consol in del 265 insema a on certo Luzili. Probabilment l'è mort in del 268, quand che la famiglia del Gallien l'è stada sterminada di sò nemis. L'Historia Augusta la cunta sù che per vorè del Claudi II, el Valerian l'è staa sevellii a Milan, in d'ona tomba che la gh'eva la scritta VALERIANUS AUGUSTUS.
Cort Suprema di Stat Unii
La Cort Suprema di Stat Unii a l'è la massima autorità giuridega di Stat Unii, 'me deciaraa in la Costituzion. L'è faa su de noeuv giudes, nomenaa a vitta del President di Stat Unii e confermaa del Senad. Vun a l'è Giudes Capo, nomenaa in 'sto roeul del President di Stat Unii, i alter vott giudes sociaa.
Istituida de l'articol III de la Costituzion, la gh'ha el poder de revision giudiziala grazia a la sentenza de Marbury v. Madison del 1803.
Region de Gozo
La Region de Gozo (in ingles Gozo Region) l'è vuna di cinch region de Malta. La gh'ha 31007 abitant in d'ona superfis de 69 km2. La soa capital l'è Victoria e 'l sò codes statistegh l'è GO
Enock Barwuah
L'Enock Barwuah (Palermo, 17 de agost 1993) a l'è 'n giugador de folball italian, fradell del Mario Balotelli.
Biografia
Nassuu a Palermo di sgent del Ghana, a differenza del fradell el tegn el cognomm del pader natural perchè l'è nò adottaa de la midemma familia, a differenza del fredell grand che l'è daa in affidament per di reson economegh. L'è, però, despess ciamaa cont el cognomm Balotelli per similituden.
El tacca a giugà a folball giamò de fiolin e 'l entra in del sport professional in del 2011 cont el Rapallobogliasco, l'ann dopo el passa al Salford City ingles, el passa l'ann dopo in la serie A maltesa, cont el Qormi prima e 'l Gudja United dopo, in la serie B.
In l'ottober 2013 el torna in Italia, cont el Vallecamonica de Eccellenza, indova che 'l resta finna al 2015
In la stagion 2015-2016 el torna al Rapallobogliasco, per la stagion dòpo el passa al Foligno Calcio. Del 2017 al 2018 el giuga in del Ciliverghe, per passà poeu al Pavia finna al 2019, quand che 'l passa al Carevasg.
In del 2020 l'è desvincolaa e 'l partecipa al reality show del Gran Fredell VIP.
Rudolec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Bundesautobahn 143
La Bundesautobahn 143 a l'è 'n autostrada de la Germania gestida de Ministeri Federal di Straport e de l'Infrastruttura Digital. Longa 22 km, la conliga Salzatal e Bad Lauchstädt.
Ferrovia rapida urbana de Berlin
El servizzi ferroviari svelt urban de Berlin o S-Bahn de Berlin (in todesch S-Bahn Berlin) a l'è on sistema de strapòrt ferroviari de la capitala todesca.
In del 1930 a l'è staa doperaa, per la prima voeulta a Berlin, el simbol de ona "S" bianca sora on sfond verd e 'l nomm "S-Bahn" (che a l'è el nomm cort de Stadtschnellbahn, che 'l voeur dì "ferrovia svelta urbana"). A Berlin, cont el nomm de S-Bahn a hinn staa ciamaa anca i percors che gh'eren gemò sora la ferrovia urbana (Stadtbahn), sora 'l raccordi circolar ferroviari (Ringbahn) e sora i percors che vann dal center vers i center suburban (Vorortbahn), sora di quaj giraven ancamò i tren a vapor.
Sora ona red ferroviaria de 331,5 km a hinn, incoeu, in servizzi 15 lign de S-Bahn e 166 stazion, di quaj 75 km e 33 stazion a hinn foeura di confin de Berlin, denter el stat federal del Brandeburgh. A partì dal 1995, a l'è gestida da la S-Bahn Berlin GmbH, societaa fada-sù aposta, contrallada da la Deutsche Bahn.
Red
La red di tren svelt urban a l'è componnuda de quides lign:
Origen
Gemò dal 1871, la ferrovia circolara (Ringbahn) la gh'aveva quatter binari, duu per el trafich local, duu al trafich di tren de longa-distanza, perchè, el desvilupp industrial e edilizi de la cittaa ha faa deventaa necessari gemò a chel temp la division di trafich. In del 1882 a l'è stada inaugurada la ferrovia urbana (Stadtbahn), che la conligava i lign ferroviari de l'est cont chej de l'òvest, a travers el center de la capitala. Anca sura chesta linia a l'è staa subet doperaa on servizzi urban sora di binari "dedicaa".
La trazion a vapor a l'era, però, minga bona per on servizzi freguent e cont tant fermaa. A l'inizzi del secol noeuv, donca, a se hinn sperimentaa sistem d'elettrificazion divers, comè a l'era staa faa per la red de Amburgh; chest speriment a hinn staa fermaa da la prima guerra mondiala.
In di agn depos de l'elettrificazion di lign urban e suburban, a hinn staa pientaa-sù, in pocch temp, i servizzi che se pòden vedè chì de sotta, denter la tabella:
Dal 1930 a la segonda guerra mondiala
Dal primm de desember 1930 i servizzi urban e suburban a trazion elettriga a hinn staa indicaa da la sigla S-Bahn. El nòmm, che a l'è el nòmm cort de Stadtschnellbahn ("ferrovia svelta urbana") suggeriva on rapòrt cont la U-Bahn (Untergrundbahn, "ferrovia sotterrania", che a l'è la classega metropolitana). El rapòrt el riva da la freguenza di cors, dal fatt che i fermaa a hinn ona arent a l'altra, da la fazzilitaa de acessià e da la comprensibilitaa del servizzi.
Gemò el 15 de desember 1930 a l'è staa pientaa-sù el slongament da Berlin-Kaulsdorf a Berlin-Mahlsdorf.
In del 1933, anca l'important linia per Potsdam (la Stammbahn, prima ferrovia prussiana) a l'è stada integrada in de la red. In quest cas, a l'è staa elettrificaa minga domà el servizzi suburban, che gh'era gemò sora di binari già esistente su binari dedicaa, ma anca i duu binari a longa-distanza, sora i quaj a l'è staa pientaa-sù on servizzi de S-Bahn dirett. Chest tren, che conligaven l'elegant sobborgh residenzial de Wannsee al center finanziari cittadin (el Potsdamer Platz) a A gh'è staa taccaa-adree la numerada de Bankierzüge, che 'l voer dì "tren di bancher".
Anca la S-Bahn a l'è stada interessada da progett d'ona quaj portada. L'uneca importanta opera fada a l'è staa però la ripresa d'on progett vegg, la galeria Nord-Sud, che avarïa dovuu conligà i lign suburban attestaa in di stazion de coo a Nòrd (Lehrter e Stettiner Bahnhof) cont chej meridionaj (Potsdamer e Anhalter Bahnhof). Ma anca chest'opera a l'è stada fada domà per on tocch, si come mancava el ramm settentrional vers la stazion de Lehrter.
La prima banda de la galeria, da la Stettiner Bahnhof a l ' Unter den Linden, a l'è stada inaugurada el 28 de luj 1936, in ocasion di Olimpiad de Berlin. L'opera a l'è stada a la fin finida in del 1939, cont i duu conligament vers Yorckstraße e Großgörschenstraße. El completament de la galeria ha faa deventaa la stazion de Friedrichstraße el noeud central de la red.
In di agn istess a l'è staa ativaa on quaj slongament periferigh:
Dal 1943, la situazion de guerra ha permettuu minga alter lavô. Progett, comè 'l slongament di S-Bahn espress, la galeria Anhalter Bahnhof - Görlitzer Bahnhof, la segonda Ringbahn, a hinn staa mai faa.
In del 1944 a hinn staa sopress per dagn de guerra (e mai puu reativaa) la Cheruskerkurve, intra la Ringbahn (stazion Berlin Schöneberg e Berlin Papestraße, incoeu Berlin Südkreuz) e la Berlin Potsdamer Ringbahnhof, e la Nordringkurve, intra Berlin Witzleben (incoeu Berlin Messe Nord/ICC) e Berlin-Charlottenburg.
El depos-guerra (1945-1961)
I dagn de la guerra a hinn staa grev e scompartii su tuta la red. Tocch de l'armament e del material a hinn staa sequestraa da l'esercit sovietigh e spedii in URSS comè riparazion de guerra.
La ferrovia Berlin Potsdamer Bahnhof - Berlin Zehlendorf, sora de la qual a correven i Bankierzüge, a l'è stada mai puu recostruida: la banda dòpo, Berlin Zehlendorf - Berlin Düppel-Kleinmachnow (che incoeu la gh'è puu) a l'è stada elettrificada e mettuda dent la red de la ferrovia urbana in del 1948. Al temp istess a l'è staa finii, in trii tapp, el slongament fin a Strausberg, scominciaa prima de la guerra e lassaa imperfett:
In del 1949 a hinn staa pientaa-sù la Republega Federala e la Republega Democrategh. La Germania a l'è dividuda. El status de Berlin la gh'ha ona quaj particolaritaa: el settor sovietegh a l'è staa subet mettuu insemma a la RDT, e ghe è deventada la capitala; el settor occidentaj, invece, se podeva minga mett insemma al rest de la RFT per vari motiv, a partì da la distanza e da la separazion fisega.
La situazion di ferovi la riflett quest particolaritaa chì: tuta la red berlinesa, e donca anca la S-Bahn, la sugutava a vess gestida da la Deutsche Reichsbahn, l'aministrazion ferroviaria che gh'era anca prima de la guerra e che adess a l'era de la Germania Est. Quest el voeureva dì che recostrusion, slongament, mudament a la red, andaven semper a vantagg del settor oriental.
La tabella la fà vedè i slongament de la red in di agn '50:
La ferrovia svelta urbana a Berlin Est
thumb|[[1976-1991. Noeuv quarter e noeuv lign de strapòrt: S-Bahn (in verd), U-Bahn (in bloeu), tram (in ross).]] In del settor oriental, la S-Bahn a l'era el mezz pussee important. La red metropolitana, infatt, a l'era componnuda de domà duu lign (A, incoeu part de la U2, e E, incoeu U5), che pòdeven vess slongaa minga per reson economegh.
On primm slongament de la S-Bahn a l'è staa ativaa in del 1962, per conligà l'Aeropòrt de Schönefeld.
In di agn 70 e 80 a hinn staa dervii noeuv band de S-Bahn per servì i noeuv quarter residenziaj che, in di agn istess, a eren dree a vess desviluppaa a la periferia de la cittaa.
La prima banda, al servizzi del quarter de Marzahn, a l'è stada ativada in trii fas:
El segond quarter faa, Hohenschönhausen, la ferrovia urbana a l'è rivada in duu fas:
La linia per el terz quarter, Hellersdorf, anca lee pensada al principi comè ona linia S-Bahn, a l'è stada invece pientada-sù comè metropolitana (slongament de la linia E, incoeu U5), per mingà concentrà on traffegh tropp pesant sora la banda centrala Berlin Friedrichstraße - Berlin Ostkreuz.
Il quart quarter, Malchow, a l'è staa mai faa. Anca per chest el se pensava de slongà la linia da Wartenberg longh l'Außenring e de fà ona intescambi S-Bahn.
La ferrovia svelta urbana a Berlin Òvest
Depos la costrusion del Mur, a Berlin Ovest a l'è partida a livell offizial ona campagna de boicottagg de la S-Bahn, cont el pientament de lign de corrier parallej e 'l progett de noeuv lign de metropolitana. In pocch temp, el numer di passegger strapòrtaa da la S-Bahn a l'è andaa-giò, fin a deventà trascurabel. La DR ha responduu ridusend el mantegniment e 'l servizzi, comonque gemò curt.
In del 1980 la DR, depos on scioper, ha riduu oltra el servizzi, e ha desmettuu totalment el servizzi sora i lign men doperaa, precisamente:
Dal 9 de sgenee 1984, depos on acord, tuta la red S-Bahn de Berlino Òvest a l'è stada ceduda da la DR all'azienda cittadina de traspòrt, la BVG.
Depos i primm, urgent, lavô de sistemazion, a hinn staa dervii anmò i band chì de sòtta:
A la fin, anca in di settor occidentaj la red S-Bahn a l'è stada integrada cont i red de metropolitana e di corrier.
Re-unificazion
Pocch mes depos la crodada del Mur (9 de november 1989), anca sì prima de la reunificazion (3 de ottober 1990), la BVG ha dervii anmò i "stazion fantasma" de la galeria Nord-Sud, situaa in del settor oriental. I duu part de la Stadtbahn ha hinn staa taccaa anmò insemma comè ona linia. Subet depos a l'è stada pientada-sù ona quaj banda estern, da i ex-settor occidentaj al territòri de l'ex-Germania Est, che a eren staa fermaa cont la costrusion del Mur, el 13 de agost 1961:
El 17 de desembre 1993 a hinn staa dervii i band:
El 1º de sgenee 1994 la Deutsche Bundesbahn e la Deutsche Reichsbahn se a hinn unii per fà-sù la noeuva Deutsche Bahn. In del dì istess, i lign S-Bahn di ex settor occidentaj a hinn passaa da la BVG a la DB. Dal 1º de sgenee 1995 a l'è stada pientada la societaa S-Bahn Berlin GmbH, controllada da la DB.
In di agn depos, se a hinn repientà i band che eren staa bandonaa:
Il 24 febbraio 2005 è stato attivato un prolungamento di nuova costruzione da Berlin Lichterfelde Süd a Teltow Stadt.
Biliett
thumb|Machinetta automatega per comprà i biliett. Al dì d'incoeu, on biliett per la ferrovia svelta urbana el var anca per tuta la red di strapòrt publegh della cittaa, grazie al Verkehrsverbund Berlin-Brandenburg (VBB), che 'l gh'ha denter sia la S-Bahn de Berlin che la BVG (la societaa berlinesa de strapòrt), oltra a DB Regio (division di strapòrt regionaj de la Deutsche Bahn) e a alter aziend minor che operen in del territòri del Brandeburgh. Cont la metropolitana (U-Bahn), i tram, i corrier e i traghett, la ferrovia svelta urbana de Berlin a l'è donca, incoeu, part del sistema integraa di strapòrt publegh berlines.
Orari de avertura
I ferovi svelt urban de Berlin a hinn in servizzi è 21 or al dì, e la resta sarada domà intra la vona e i quatter or de la nocc in di dì de lavô, menter la lavora 24 or su 24 in di sabet e i domenigh e in di dì prima di fest (in via di lign S45 e S85 che de nocc a vann minga).
La linia S85 la cor domà dal lundesdì al vernardì.
Freguenz
I lign a gh'hann de solet ona freguenza de 10 menut. Foeura di or de ponta, el se fa, sora tucc i lign, on servizzi cont ona freguenza de 20 menut.
Tant lign a coren sora i binari istess, in manera che, per ona granda part de la red, la freguenz a l'è de on tren ògni 5 menut. In di band de la red elencaa chì se metten-sora divers lign: la Stadtbahn (quatter lign), la banda meridionala de la Ringbahn (da trii a cinch lign), la banda orientala de la Ringbahn (cinch lign) e la galeria nòrd-sud (trii lign). Chest fà sì che in quest tocch chì i freguenz a hinn de 2-3 menut.
Roy Blunt
El Roy Blunt (Niangua, 10 sginer 1950) a l'è un statunitens, senator del.
Ferrovia rapida urbana de Berlin
Enter-modalitaa
La ferrovia svelta urbana de Berlin la gh'ha anca on ròll important de strapòrt enter-modal, per esempi machina + tren (cont di parchegg de scambi arent di stazion, in particolar foeura del center de la capitala) e spiciula + tren (sia cont el strapòrt de la spiciula sora el tren sia cont di parchegg faa aposta per i spiciul).
Fombuena
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Voyager 1
thumb|250px|right Voyager 1 l'è 'na sonda spasiàla automàtica (sènsa equipàgio) amò 'n funsiù, lanciàda de Cape Canaveral ai 5 de setèmber del 1977 co la misiù de esplorà Giove e Saturno. L'è stàda portàda en òrbita del vetùr Titan III-Centaur e l'è partìda póch dòpo de la sónda sorèla Voyager 2. Aisebé che l'ìes stàda lanciàda quàze 'n més dòpo, l'òrbita sö la qual l'è stàda puzisiunàda la g'ha pirmitìt a la Voyager 1 de rià prìma de le bànde de Giove de la Voyager 2, conden antìcipo de quàter més, ai 5 de mars del 1979 e sö Saturno conden antìcipo de nöf més, ai 12 de noèmber del 1980.
De alùra la sónda l'è dré a slontanàs sèmper de piö de la Tèra e del Sul e la g'harès sorpasàt la zòna de 'nflüènsa magnética del Sul (termination shock, endoche el vent solàr el ralènta 'nfìna a velocità subsòniche) endel 2004, ma dato che i strümèncc de bórdo i è mìa piö a pòst del töt l'è mìa pusìbol stabeléser quan che chèsto l'è sücidìt.
La baterìa de alimentasiù de la sonda l'è progetàda per funsiunà 'nfìna al 2025 ma le cumunicasiù co la Tèra le g'harès de desmèter zà endel 2016 perchè g'harès de desmèter de funsiunà el giroscòpio che permèt de tègner l'orientamènt corèt de l'antèna de trasmisiù. A chèla data la sónda la g'harès de troàs a 110÷114 UA del Sul. egont i càlcoi dei espèrcc, la Voyager 1 la riarà endèl nigol de Oort de ché a 300 agn e la ghe metarà 30.000 agn per streersàla fò töta.
Stazion de Roma Trastevere
La Stazion de Roma Trastevere a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la ferrovia Tirrenica. L'è doperaa del servizzi ferroviari suburban de Roma.
Moviment
La stazion a l'è bivio in tra la linia per l'Aeroport e la Roma-Pisa. I binari, senza scambi, a hinn rigidament assegnaa inscì:
Servizzi
La stazion, gestida de Centostazioni, la gh'ha: Biliettaria automatega Biliettaria a sportell Sala d'attesa Toalett Bar Post de polizia ferroviaria Deposit bagagg
Unità immaginaria
Lunità immaginaria (i) a l'è la soluzion de l'equazion de segond grad x^2+1=0, ossia el numer cont quadratt -1.
Degià che nissun numer real el gh'ha quèsta caratteristega qui, i la se pò doperà per estend el camp di reai a quell di numer compless.
Fozières
Fozières l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lodève, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
Unità immaginaria
I sò potenz a hinn ciclich de quatter, cont n:
Fozières
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.43 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 171 méter a 'na altèsa màsima de 680 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Fozières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ciür
Ciür (nom ufizial in italian: Chiuro) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha 0 abitant (dato del ), 'na superfis de 51 km² e 'na densità de 0 ab./km². A l’è tacaa a Castel, Lanzada, Muntagna, Punt, Tej e cunt i cumün svizer de Brüs e Pus'ciaf.
Ciür al se tröva in del mès de la Valtelina, in sül fiüm Ada l'è sitüaa a 10 Km da Sundri.
Visp
Visp a l'è un cumün svizzer del distret de Visp, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.22 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Visp al se tröva a una altitüden de 658 in de la Vispertal (Val de Visp) meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Baltschieder, Brig-Glis, Bürchen, Lalden, Raron, Visperterminen e Zeneggen.
Josh Hawley
El Josh Hawley (Lexington, 31 dicember 1979) a l'è un statunitens, senator del.
Paupisi
Paupisi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 1.608 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 201 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ponte, San Lorenzo Maggiore, Torrecuso, Vitulano.
Altenmarkt bei Sankt Gallen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Huez
Huez l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Le Bourg-d'Oisans, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Pusc'ciâf
miniatura|250px|drita| Panurama de Pusc'ciâf "Rìid, Pusc'ciâf, perchè te set inscì granda"
Huez
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Pusc'ciâf
- Anonim de la Val Bregaglia
Huez
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.16 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1024 méter a 'na altèsa màsima de 3081 méter söl leèl del mar.
Pusc'ciâf
Pusc'ciâf (Poschiavo in Italian, Puschlev u Puschlav in Rumancc, Puschlav in Tudesch, Pesclavium in Latin) l'è ün cumün svizzer de circa 3.500 abitant in del Cantùn di Grisùn.
Huez
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Huez l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pusc'ciâf
El territori
Pusc'ciâf el se troeuva in d'üna val laterala de la Valtelina (la Val de Pusc'ciâf), che la partiss dal Pass del Bernina e la finiss a Tiràn, in teritori taliàn. El Cumün l'è bagnàa dal fiüm Pusc'ciavìn, ch'el gh'ha la surgent in de la Val Laguné, visìn al Pass de la Fùrcula, e'l va a finì in del fiüm Adda. A süd del paes il fiüm fà sü el lach de Pusc'ciâf, in duvè che ghè la fraziùn Le Prese, famusa per i sò bagn termai.
El Cumün de Pusc'ciâf l'è traversàa da la strada che la và al Pass del Bernina e da la feruvia, gestida da la Feruvia Retica, che la và da Tiràn a St. Moritz.
Da la Preistoira ai Rumàn
In sül territori cumünàal de Pusc'ciâf hin stàa truvà dij repert de l'Età del Fer e del Brunz, ma hin tropp poch per dì che in de la val gh'era giamò üna colonisaziùn fissa del sitt in de la Preistoria.
La val, abitada da pupulaziùn retich, l'è stada conquistada dai Rumàn in del 15 a.C. e l'è stada messa denter in de la Gallia Transpadana.
Tra'l 476 e'l 751 la val l'era sot a l'Imper Rumàn d'Urient.
Età de Mèz
Dopu l'invasiùn dij Barbari la val l'è nada sot i Longubard in de la prima metà de l'VIII secul. A cumandà el territori gh'eren el sculdasc', giüdes militàar e giürisdiziunàal, e i decàn, scelt dij regiù dij vicinij e che gh'aveven üna funziùn aministrativa. El decanàa l'è stàa la furma de guvern de la val per pussee de mill ànn.
Tra'l XII e'XIII secul i diritt de l'abazia de San Diunìs i eren passàa a la famiglia von Matsch-Venosta che, diventàa vassall del vescuv de Coira, in del 1284 hin stàa ricugnusüü di diritt de vôlta giurisdiziùn in de la val. Ma anca Comm l'aveva cresüü el sò pudèr cunt l'esercizi di diritt de bassa giurisdiziùn, esercitàa dij podestà (amò incoeu hin ciamàa inscì i Sindich de Pusc'ciâf).
I guerr tra Milàn e Comm per cumandà in Lumbardia hin finìi in del 1335 e l'ha vingiüü Milàn: inscì, i Pusc'ciavin hin cumandàa dij Viscunt. In del 1406 i Pusc'ciavin se gh'hann ribelàa a la cessiùn del territori a Giuàn Malacrida de Müss e i hann brüsàa el castèll fàa sü dij Milanés.
In del 1408 Pusc'ciâf vànn in de la giurisdiziùn del vescuv de Coira e i entren a fà part de la Lega Caddea, vüna di tre leghi che dopu i furmerànn il Cantùn di Grisùn, che i hann cunquistàa la Valtelina in del 1512.
Dopu l'Età de mèz
Anca travers la predicaziùn di clerich italiàn scapàa da l'Italia dopu la Refurma de Martìn Lutér (in mèz a quist chì, Pier Paolo Vergéri), a Pusc'ciâf la nàss üna cumünità refurmada. La gesa de San Vitùr la vegn duprada da catolich e refurmàa per dì i mèss. Ma in del XVII secul la ghà cuminciàa la persecuziùn dij refurmàa.
Tra'l XVII secul e'l 1753 gh'hin stàa ün frach de prucèss cunter i "strij"; 128 att de 'sti prucess chì hin tegnüü anca incoeu dent i archivi cumünai.
Da Napuleon a incoeu
In del 1797 Napuleon el divid la Valtelina dij Grisùn, menter Pusc'ciâf la resta in del Cantùn. Il bloch del cumerzi l'indebulìss l'ecunumia del sitt, ma la cumincia a svilupàss l'indüstria dij vin, specialment in de la zona visina al cunfìn: inscì, i vin de la Valtelina pudeven vess vendüü anca in sitt al de là dij Alp.
In del 1851 Brüs el diventa ün cumün de per lüü. Cunt ün decret de la Svizzera, la val la se staca dal vescuv de Comm e la và sot quèl de Coira.
Dal XVII secul ün frach de Pusc'ciavin hin nà a l'ester, prima vers la Repüblica de Venèzia e dopu, dal XIX secul, vers laSpagna, la Francia e la Rüssia. In dij primm ànn del XX secul hin nà anca in America ed in Australia.
L'ecunumia lucàal la cumincia a tirà el fiàa tra'l 1842 e'l 1865, quand han fàa sü la strada del Bernina; dopu l'han faà sü la Feruvia Retica Tiràn-Sankt Moritz (1906). In qiuj ànn l'ha cuminciàa a svilupass el türism, quand hann fàa sü l'Albergh di Term de Le Prese. Incoeu Pusc'ciâf l'è visitada da migliaia de persònn a l'ànn.
In de la nocc tra'l 19 e'l 20 lüj 1987 l'è vegnüda giò üna frana dal Munt Varuna, provocada da ün'aluviùn: inscì, Pusc'ciâf e olter fraziùn de la vall hin stàa inundàa dal fiüm Pusc'ciavin. 'Sta aluviùn chì l'ha fàa ün frach de dànn, ma cun el jutt de la Cunfedreaziùn e dij vuluntari Pusc'ciâf l'è stada sistemada.
La parlada e la religiùn
Insèm a Brüs (Brusio), l'olter cumün sgüizzer de la val (che 'l se tröva intra Tiràn e Pusc'ciâf), a Pusc'ciâf la lengua ufisial l'è l'italiàn, ma se parla anca 'l dialet pusc'ciavìn, che l'è cumpagn de quel valtelines.
La religiùn prevalent l'è quèla Catolica, ma ghè anca una cumünitaa de la Gesa Refurmada.
De nà a vedè
Pusc'ciâf, dopu che l'aluviùn del lüj 1987 l'ha fàa ün frach de dann, cumè anca in de la Valtelina, l'è stada tütta metüda a nöf. I palazz di sciur cui tett de pioda, i vicul pavimentàa ciu sass e la piazèta centràal (Plaza dal Cumün) fan sembrà Pusc'ciâf cumè üna cità piscinina.
A nord del paes la ghè la gesa refurmada, fada sü in del 1649.
In de l'oltra part del fiüm Pusc'ciavin el ghè'l Palazz Mengotti, in duvè ghè'l Musée Pusc'ciavin.
Pussee a süd amò ghè la gesa de Santa Maria Assunta (1689-1711), vüna di pussee bej gesi baroch svizzer.
In de la fraziùn San Carl ghè la gesa cunt l'istess nom, fada sü tra'l 1613 e'l 1624.
In di fraziùn a süd de Pusc'ciâf, specialment a Prada e Cantùn, gh'hin di cà cunt i tipich tecc a pussee spiuvent e cunt i mür pituràa.
A 1600 meter de quota, a pich sül lach de Pusc'ciâf, ghè la gesa de San Rumeri, fada sü in del XII secul insemm ad ün spizi, in duvè i pelegrìn che naven in Italia da l'Europa Centràal i eren uspitàa dij fràa.
Persunagg famùs
I persunagg pusee famùs ligàa a la storia de Pusc'ciâf hin:
Tresenda
Tresenda (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun valtellines de Tej. Respett al sò centro comunal, Tresenda la se troeuva in sul fond de la vall, arent a l'Adda e a 400 meter d'altezza. De Tresenda se pò toeu la strada che la va fina a Tiran (e poeu a Bormi e Livign), ma anca quella che la va al Pass de l'Abriga (e donca a la Val Camonega).
Vallefiorita
Vallefiorita l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 2.433 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 187 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amaroni, Cenadi, Centrache, Cortale, Girifalco, Olivadi, Palermiti, Squillace.
Gyékényes
a l'è un comun del Distret de Csurgó, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Apollinaire-de-Rias
Saint-Apollinaire-de-Rias l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Vernoux-en-Vivarais, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 492 méter a 'na altèsa màsima de 834 méter s.l.m.
Region Nord
La Region Nord (in ingles Northern Region) l'è vuna di cinch region de Malta. La gh'ha 85834 abitant in d'ona superfis de 113 km2. La soa capital l'è St. Paul's Bay e 'l sò codes statistegh l'è NO
Bílov (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Nový Jičín.
Strada de segonda class 300
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 38.8 km.
Vionnaz
Vionnaz a l'è un cumün svizzer del distret de Monthey, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 21.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Vionnaz al se tröva a una altitüden de 392 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Châtel (FR-74), Collombey-Muraz, La Chapelle-d'Abondance (FR-74), Vouvry.
Jon Tester
El Jon Tester (Havre, 21 agost 1956) a l'è un statunitens, senator del.
Sóuri
Sovri (Sóuri o Sóri in leventines; Sobrio in italian) a l'è un cumün svizzer del distret de Leventina. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 76 abitant e una süperfiss de 6,4 km², e al se tröva a una altitüden de 1117 meter sura al livel del mar.
El cumün de Sobrio a l'è tacaa ai cumün de Aquarossa, Böit, Cavagnèi, Sgiurnì, Lüdian, Samión.
Yélamos de Arriba
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Ruda (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Region Sud-Est
La Region Sud-Est (in ingles South Eastern Region) l'è vuna di cinch region de Malta. La gh'ha 89974 abitant in d'ona superfis de 77 km2. La soa capital l'è Zabbar e 'l sò codes statistegh l'è SE
Helianthemum nummularium
Helianthemum nummularium (L.) Mill., l'è 'na piànta perène de la famìa botànica de le Cistaceae.
Descrisiù
L'è 'na piànta che la fà sö tacc ram, al pé l'è lignùza e la pöl rià 'nfìna a 50 ghèi de altèsa. Le fòie i è lanùze biànche o grìze, lanceolàde condèle stìpole lanceolàde al pé del gambì. I fiùr i è zalcc con sich pétali de 6÷12 mm. El fröt l'è 'na càpsula che ghe 'nsömèa presapóch a 'n öf, lónga piö o méno compàgn dei sépali, con di nervadüre. La fiorés en primaéra e istàt.
Habitat
In di pòs-cc pridùs e pratìf sö di teré calcàrei.
Distribusiù
Töta Europa, föra che Islànda e Norvégia.
Emmanuel Macron
Emmanuel Macron (Amiens, 21 de dicember del 1977) l'è 'n politegh franes, che l'è staa Ministr de l'Economia, del 'Industria e del Digital dal 2014 al 2016, in del governo de Manuel Valls e president de la Franza elegiuu in di elezion del 2017. L'è 'l leader de En Marche!, e dal 2006 al 2009 l'era socialista.
Idej politegh
El sò atteggiament l'è tipicament liberal, de facc el voeur sbassà i tass, ma primma el voeur investì 50 miliard in del lavorà per sbassà la desoccupazion.
L'è fortement europeista, e 'l sostegn anca 'na regionalizzazion del Stat franzes, cont el dà pussee competenz ai nazion storegh de la Franza.
In del camp di lengov regionai, l'è a favor de ratifegà la Carta Europea e de insegnà 'sti lengov chi in di scoeur.
Trambaix
El Trambaix a l'è 'na metrotranvia che la conliga i comun de la comarca catalana del Baix Llobregat a Barcelona. A l'è in servizzi dal 5 de april del 2004 e incoeu la gh'ha trè lign. L'è longa 32 kilometer e la gh'ha 64 stazion.
Storia
In del 1992 l'Entità Metropolitana del Trasport la fa on concors per fà lilinscì ona tranvia.
El 22 de giugn del 2001 el President de la Generalitat de Catalunya Jordi Pujol el mett la prima preja del progett del Trambaix, dopo circa cinch agn de proeuva.
El 3 de april del 2004 a l'è verta offizialment.
Lign
thumb|El percors intregh El tram el gh'ha trè lign: T1, T2 e T3
T1 e T2
La linia T1 a l'è verta domà i dì de lavorà e la conliga la Stazion de Macià cont la Stazion de Bon Viatge. Inveci la linia T2 a l'è semper verta e la conliga Macià a Llevant - Les Planes.
sinmarco|853x853px sinmarco|853x853px
T3
La linia T3, inveci, la fa on percors different e la se snoeuda de la T1/T2 a Montesa. La conliga Macià a Sant Feliu-Consell Comarcal.
Friburgh (DE-BW)
Friburgo 'n Brisgovia (nòm uficiàl en todèsch: Freiburg im Breisgau; en alemànich: Friburg im Brisgau) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land del Baden-Württemberg, capitàl del distrèt (Regierungsbezirk) omònim. La g'ha 0 abitàncc (dato del ), quàrta cità del Land e l'è übicàda al màrzen de la Forèsta Négra, endèla part sud-ucidentàla del Baden-Württemberg, a 15 km del cunfì co la Frància e 'na sinquantìna del cunfì co la Svìsera.