cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baden (AG)
L'andament istoregh de la pupulaziun de Baden l'è indicaa in de la tabela chi desuta:
Recsk
a l'è un comun del Distret de Pétervására, cont una popolazzion de abitant.
Pisco
El pisco a l'è 'n distillad de vin sudamerican tipegh soratut del Perù, indova che l'è la bevanda nazzional. A l'è 'n poo compagn del brandy, però a diferenza soa a l'è minga lassad lì a deventà vegg.
In la zona l'è protesgiud de 'n para de DOP, che però inn no recognossude depertut.
L'è doperad anca per fà di cocktail, i pussee cognossud inn el Pisco sour e 'l Chalaquito.
Sarzana
Sarzana (en lìgure: Sarzana) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de La Spesia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Ameglia, Arcola, Aulla (MS), Carrara (MS), Castelnuovo Magra, Fosdinovo (MS), Lerici, Ortonovo, Santo Stefano di Magra, Vezzano Ligure.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sarzana l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Stazion de Argenta
La Stazion de Argenta a l'è 'na stazion de la ferrovia Ferrara-Rimini, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Distret de Mezőtúr
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Autovia A-59
La  a l'è 'n autovia spagnoeula longa km. A l'è de acess publegh e a gratis.
Gerbrunn
Gerbrunn l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Würzburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 4.58 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gerbrunn el se tróa a 'na altèsa de 244 méter sura 'l leèl del mar.
Cristiano da Matta
El Cristiano da Matta (Belo Horizonte, el 19 de setember del 1973), l'è un ex pilota de Formula 1 brasilian de urigin italian. L'ha curüü dü agn in de la Formula 1 cun la Toyota ind el 2003 e ind el 2004. L'ha utegnüü 13 punti in de la sua cariera, anca grazie a tri ses posti.
Stazzion de Lucignano-Marciano-Pozzo
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Sinalunga, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trasporto Ferroviario Toscano, in contrat de servizzi cont i region interessade.
Jablonné nad Orlicí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
El gh'ha el status de cità.
Bad Zurzach
Bad Zurzach a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 6.52 km², e al se tröva a una altitüden de 341 meter sura al livel del mar.
Bad Ischl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bad Zurzach
El cumün de Bad Zurzach a l'è tacaa ai cumün de Döttingen, Klingnau, Küssaberg (DE-BW), Rekingen, Rietheim, Tegerfelden.
Pinillos (Spagna)
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Leonid Kravčuk
El Leonid Kravčuk (Velykyj Žytyn, 10 de sginer 1934 - Monegh de Baviera, 10 de masg 2022) l'è stad un politegh ucrain, prim president de l'Ucraina independent del 1991 al 1994, seguid poeu del Leonid Kučma. El se deciarava socialdemocrategh e nazzionalista ucrain de sinistra.
Bug
On bug (bigatt in lengua lombarda) l'è, in del gergh informategh, on error in la scricciura del codes sorgent d'on software o, pussee rarament, di error di progettazion de l'hardware che menen a d'on comportament different da quell vorzuu di progettista. On bug hardware famos l'è staa quell di primm Pentium, che fallaven a fà i cunt pussee volt e cont i decimai. A l'inizzi Intel l'ha faa on software per corregg, ma poeu l'ha sostituii tucc i processor buggaa.
Strada nazzional 8 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
Dalías
a l'è un comun de la provincia de Almería, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Geroldshausen
Geroldshausen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Würzburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 10.40 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Fresno Alhándiga
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Geroldshausen
El cümü de Geroldshausen el se tróa a 'na altèsa de 313 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de San Biagio
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
La Sirenetta
350px|miniatura La Sirenetta a l'è ona cunta de Hans Christian Andersen.
Cunifer
miniatura|Cunifer
Cun la parola cunifer s'intenden i piant che fan minga part di latiföj. La parola a l'è generiga e la gh'ha minga una valenza scentifiga, ma a l'è buna per indicà i piant de la divisiun Pinophyta.
Pély
a l'è un comun del Distret de Heves, cont una popolazzion de abitant.
Latiföj
Se definissen latiföj tücc quij piant, de bosch e a erba, che gh'hann di föj largh, senza vardà la furmà. La parola, che ja spartiss di cunifer, a l'è minga precisa per la scenza, tant che l'è püssee giüst ciamaj Angiospermae.
Stazzion de Ponti di Lucignano
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Sinalunga, che la serviva el comun de.
Distret de Mezőkövesd
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Auw (AG)
Auw a l'è un cumün svizzer del distret de Muri. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 8.61 km², e al se tröva a una altitüden de 489 meter sura al livel del mar.
El cumün de Auw a l'è tacaa ai cumün de Beinwil (Freiamt), Hohenrain (LU), Mühlau, Sins.
Pradejón
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Bad Kreuzen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Medesina nuclear
La medesina nuclear a l'è el ram de la medesina che 'l dopera di sostanze radioative per dignosticà i malatie o curài. A l'è doperada soratut in oncologia, indova che di esam compagn de la Tomografia a Emission de Positron o la scintigrafia permeten de vidé i cellule tumorai, e indova che la radioterapia la po vesser doperada in la cura o in la reduzzion di cancher, ma gh'è anca di forme de medesina nuclear desligade de quell ram lì, per esempi la Roentgenterapia l'è bona anca per di problema ai oss o a la pell, inveci la terapia radiometabolica a l'è doperada anca per problema a la tiroid desligad di malatie tumorai.
Cóbdar
a l'è un comun de la provincia de Almería, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Polevsko
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Johann Wolfgang von Goethe
miniatura|Goethe ind el 1828 El Johann Wolfgang von Goethe (Francufort sül Men, el 28 de agost del 1749 - Weimar, el 22 de marz del 1832) l'è staa un scritur, pueta e dramatürgh tudesch.
Selezzion del folball de la Republega Popolar de Lugansk
La selezzion del folball de la Republega Popolar de Lugansk la representa la Republega Popolar de Lugansk, Stat a recognossiment limitad sit in del Donbass e sostegnud de la Russia. La toeu minga part a la FIFA e a la UEFA ma domà a la CONIFA.
L'ha tolt part domà a la qualificazzion per la copa del mond CONIFA 2018, senza rivàgh denter. El secretari de la CONIFA Sascha Düerkop l'ha did de concordà no politegament con la Republega Popolar, ma che l'era no una reson per lassài no sgiugà.
Poroszló
a l'è un comun del Distret de Füzesabony, cont una popolazzion de abitant.
Economia domestega
miniatura|drita|Cors de economia domestega in d'ona scoeura todesca L'economia domestega l'è la materia de scoeula che la studia la gestion de ona cà. La gh'ha dent di element de gastronomia, igien, sartoria e gestion di fiolitt. Di voeult se parla anca de la gestion del foeugh e de l'educazion al sess. In d'on poo de Stat l'è materia de studi in di scoeur.
Stazion de Lavezzola
La Stazion de Lavezzola a l'è 'na stazion de la ferrovia Ferrara-Rimini, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Economia domestega
Germania
Se pò dì che l'economia domestega l'è nassuda in Germania, in di fatt l'è staa mittuda in di scoeur prussian in del secol quell de 19.
Stazion de Lavezzola
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Economia domestega
Italia
In Italia l'è staa materia de studi paj tosann finna al 1977, quand che l'è nassuda la materia de Educazion Tecnega, unega sia paj omen e paj tosann.
Distret de Mezőkovácsháza
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Economia domestega
Stat Unii
In di Stat Unii l'è materia facoltativa, e squasi 5 milion de student di superior la fann.
Hrádek (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
Economia domestega
Corea del Sud
In Corea del Sud l'è ciamada "scenza familiara" è l'han portada i missionari in vers la fin del secol quell de 19.
Finlandia
In Finlandia l'è ona materia obbligatoria tant paj òmen 'me paj tosann e in di scoeur gh'è di stanz che hinn faa per somejà ai cà.
Fuenteguinaldo
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Gyeongsan
Gyeongsan (Hangul: 경산시; Hanja: 慶山市) a l'è una cità in del süd de la pruvincia de Nord Gyeongsang in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 240,000 abitant. La cità l'è sitüada al est de Daegu.
La cità a l'è un center d'edücaziun üniversitaria.
Aministraziun
La cità l'è dividüda in de sett distret ürban (dong; 동), dò eup (읍) e ses myeon (면).
Cità Gemelaa
I cità de l'amicizia
Distret de Mezőcsát
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Pradillo
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Kvítkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Stazzion de Foiano della Chiana
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Sinalunga, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Žim
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Teplice.
Strada nazzional 9 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
Autovia A-62
La  a l'è 'n autovia spagnoeula longa km. A l'è de acess publegh e a gratis.
Hrušová
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
Vernazza
Vernazza (en lìgure: Vernassa) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de La Spesia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Beverino, Monterosso al Mare, Pignone, Riccò del Golfo di Spezia, Riomaggiore.
Bad Leonfelden
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Vernazza
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Vernazza l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Greußenheim
Greußenheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Würzburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 17.67 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Greußenheim el se tróa a 'na altèsa de 259 méter sura 'l leèl del mar.
Préjano
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Cuevas del Almanzora
a l'è un comun de la provincia de Almería, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Numer
El numer a l'è un oget matemategh doperad per cuntà, mesurà e tichetà. I prim numer eren domà quei naturai, compagn de 1, 2, 3 o 4, poeu la matematega l'ha slargad la definizzion per ciapà dent el numer zero, i numer negativ, i numer razzionai, i numer reai e fina i numer compless.
Paper cut bug
On paper cut bug (bug comé on taj cont on foeuj de carta) l'è on bug piscininn, facil de resolv ma che l'è on bel problema per i utent. El nòmm el vegn di taj faa conti foeuj de palpee: Ciarament minga gramm, ma che fan mal.
Sordera
La sordera, anca sordità, a l'è 'na disfunzion de l'apparaa uditiv che la mena al sentì no i sòn o a sentìj in manera fortementa sbassada. Vun cont la sortidà a l'è ciamaa "storno".
Petőfibánya
a l'è un comun del Distret de Hatvan e Lőrinci, cont una popolazzion de abitant.
Sordera
La sordera la pò vess de trasmission, ossia dovuta a 'n blocch in tra el padijon auricolar e la coclea o de ricezion, quand che el problema a l'è a nivell de la coclea o di nervi che menen i informazion al cervell.
Insula Fulcheria
L'Insula Fulcheria (forsi del latin pulcherra o ben bella) a l'è stada 'n isola, o mej un terren circondad di aque del Lagh Gerond, un lagh che 'l se sa no ben indova che l'era o quand che l'è stad bonifegad, forsi cont un quaj conligament cont i terre de foeura, in la zona de la Gera d'Ada. De quell che sem el lagh el podeva vesser anca domà 'n padum.
Sordera
Per juttà i storni a gh'è i apparecc acustich che volzen el volumm del sonn per fàll rivà o l'impiant coclear che 'l salta tutt per mandà el son direttament al cervell.
Groninga
thumb|La bandera de la città Groninga (inscì anca in Italian, Spagnoeu, Latin e Portoghes; Grunnen in de la parlada local; Groningen in Olandes; Grins in Frison; Grunneng in Bass Todesch; Groningue in Frances) a l'è ona città di Paes Bass del nòrd.
Distret de Martonvásár
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Groninga
La città l'è voeuna di pussee important del nòrd de l'Olanda e l'è 'l capploeugh de la provincia omònima.
Stòria
Groninga l'è stada fondada intorna a l'ann 1000. L'è vegnuda ben prest on member de la Lega Anseatiga.
In del 1614 l'è stada dervida on'università che la gh'è anmò e che la gh'ha portaa a Groninga on certo splendor anca coltural, oltra a quell econòmigh.
Insula Fulcheria
A l'era forsi incentrada in su Palazz, in provincia de Cremona incoeu. Se cunta su che 'l nom el vegn de l'epoca di lombard antigh, che hann dad la zona al capitani de Fulcher. Per la tradizzion i vegg abitant de Palazz hann mollad la cità per quella reson lì e inn andad a fà su la Crema d'incoeu.
Chirivel
a l'è un comun de la provincia de Almería, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Insula Fulcheria
La zona a l'è stada bonifegada intorna al secol quell de noeuv, prima di monegh e poeu di autorità civil, e donca l'isola l'è descomparida.
Güntersleben
Güntersleben l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Würzburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 16.05 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Güntersleben el se tróa a 'na altèsa de 273 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Voltana
La Stazion de Voltana a l'è 'na stazion de la ferrovia Ferrara-Rimini, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Fuenteliante
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Horní Třešňovec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
Parádsasvár
a l'è un comun del Distret de Pétervására, cont una popolazzion de abitant.
2147483647
El numer 2147483647 l'è 'l numer primm de Mersenne quell de vott, reppresentaa cont 2^{31}-1, oltra a vess el numer cont el segn pussee volt che se pò representà con 32 bit e donca, in di computer, ligaa a la condizion de overflow aritmetich.
Luka (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
2147483647
La sò primalitàa l'è stada descoverta da Euler in del 1772, e l'è staa el numer primm pussee volt cognossuu di òmen fina al 1867.
Informatega
L'è on numer assee significativ in l'informatega perchè l'è 'l numer pussee volt cont on segn a 32 bit.
Horní Čermná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
Quel
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Ël sol ëd j'Alp
Ël sol ëd j'Alp l'è öna associassiù de Boriana (Bièla), fundada in del 1991. La g'à com obietiv la valorisassiù e la promossiù de la cultura bielése, piemuntésa e alpina in zeneràl, in relassiù a la stòria, la lengua, la cultura e ol mangià. L'è öna associassiù autònoma e sensa lucro.
Töcc i agn, a i tö part a la Fèsta del Piemùt, a Bièla. In ocasiù di fèste i fà ach di convègn sö la lengua piemuntésa. In di öltem agn, in chèste conferènse, s'parlàa de:
Žalany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Teplice.
Bad Schallerbach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Arezzo Via Chiari
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Sinalunga, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trasporto Ferroviario Toscano, in contrat de servizzi cont i region interessade.
Autovia A-63
La  a l'è 'n autovia spagnoeula longa km. A l'è de acess publegh e a gratis.
Cisà
Cisà (Cisano in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa sö i culine de la Al San Martì. L'è a meza strada 'ntra Bèrghem e Lèch e per Cisà la pasa e la fà fermada la ferovìa Bèrghem - Lèch.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
Stazion de Monticello d'Alba
La Stazion de Monticello d'Alba a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 4 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin, cont cadenzament orari (bioraria in di fest) e gestii de la Trenitalia
Distret de Marcali
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Cisà
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Cisà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
De èt
Cisà che l'è apröf a l'Ada per sècoi l'è stacc söl cunfì tra la Serenisima e 'l Dücàt de Milà. Per pasà a Brivi gh'éra de navigà 'l fiöm e gh'éra pò ü pórt. In del 1917 l'è stacc realisàt l'avenirìstech, per chèl època, put de cemènto che amò 'ncö l'önés i dù paìs.
Stazion de Monticello d'Alba
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Essen
Essen (Esse in Ripuarisch ; Assindia in latin) a l'è ona città todesca. La se troeuva in del Land del Nòrd Reno-Vestfalia, in de la region de la Ruhr. L'è la terza città pussee granda del Land dòpo Colònia e Dortmund.
Notizzi vari
thumb|left|200px|La cattedral de Essen.
Stazzion de Arezzo Pescaiola
La  a l'è una stazzion de la ferrovia Arezzo-Sinalunga, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di servizzi regionai de Trasporto Ferroviario Toscano, in contrat de servizzi cont i region interessade.
Abruzzo
L'Abruzzo i è 'na regiù de l'Italia centràla del pónt de vìsta geogràfich ma meridiunàla del pónt de vìsta statìstich-aministratìf per vìa de la sò stória de regiù sèmper ligàda al rèst del l'Italia del sud. L'è abitàda de piö o méno 1.340.000 abitàncc. L'è colocàda tra i Apenìni e 'l mar Adriàtich e la cunfìna co le Marche (pruvincia de Ascoli Piceno) a nòrt, col Làsio (pruvince de Rieti, Roma e Frosinone) e 'l Molise a sud.
Salle
Salle l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Pescara. El g'ha presapóch 312 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bolognano, Caramanico Terme, Corfinio (AQ), Pratola Peligna (AQ), Roccacasale (AQ), Sulmona (AQ), Tocco da Casauria.
Mařenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Selezzion del folball de la Republega Popolar de Doneck
La selezzion del folball de la Republega Popolar de Doneck la representa la Republega Popolar de Doneck, Stat a recognossiment limitad sit in del Donbass e sostegnud de la Russia. La toeu minga part a la FIFA e a la UEFA ma domà a la CONIFA.
L'ha tolt part domà a la qualificazzion per la copa del mond CONIFA 2018, senza rivàgh denter. El secretari de la CONIFA Sascha Düerkop l'ha did de concordà no politegament con la Republega Popolar, ma che l'era no una reson per lassài no sgiugà.
Bamako
200px|thumb|right|Panurama Bamako a l'è la capital del Mali.
Al gh'ha 1.690.000 abitant (2006).
Strada nazzional 21 (Polonia)
La  a l'è una strada nazzional de la Polonia longa km.
Fuenterroble de Salvatierra
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Popoli
Popoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Pescara. El g'ha presapóch 5.560 abitàncc, 'na superfìce de 34 km² e 'na densità de 164 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bussi sul Tirino, Collepietro (AQ), Corfinio (AQ), San Benedetto in Perillis (AQ), Tocco da Casauria, Vittorito (AQ).
Distret de Makó
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Comball
miniatura|250px|On vegg comball con scià la [[vella.]] "Vi ho detto che il mandrillo el voeuri minga dedree i spall! Giuro che fondi 'sto cazzo de comball..."
- Davide Van de Sfroos, Il Diluvio Universale, 1999
El comball (plural: combai; in italian l'è ciamaa comballo) a l'è ona barca tipega del Lagh de Comm. Cont i sò spond bass, la serviva per portà in su l'aqua i caregh pussee grev (compagn de la sabia). L'omm che 'l fa su i combai el se ciama comballatt.
Parád
a l'è un comun del Distret de Pétervására, cont una popolazzion de abitant.
Auenstein
Auenstein (Gauestei in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Brugg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 5.68 km², e al se tröva a una altitüden de 376 meter sura al livel del mar.
El cumün de Auenstein a l'è tacaa ai cumün de Biberstein, Möriken-Wildegg, Oberflachs, Rohr, Rupperswil, Thalheim, Veltheim.
L'andament storegh de la popolazion de Auenstein l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Vezzano Ligure
Vezzano Ligure (en lìgure: Vessan) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de La Spesia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Arcola, Bolano, Follo, La Spesia, Santo Stefano di Magra, Sarzana.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Vezzano Ligure l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Horní Heřmanice (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
Stazion de Alfonsine
La Stazion de Alfonsine a l'è 'na stazion de la ferrovia Ferrara-Rimini, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Loreto Aprutino
Loreto Aprutino l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Pescara. El g'ha presapóch 7.611 abitàncc, 'na superfìce de 59 km² e 'na densità de 129 ab./km². El cunfìna coi cümü de Catignano, Civitaquana, Civitella Casanova, Collecorvino, Moscufo, Penne, Pianella, Picciano.
Stazion de Alfonsine
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Kamasutra (malware)
Kamasutra, ciamaa anca MyWife (la mè miee), Blackworm o Nymex l'è staa on worm descovert el 20 de genar del 2006 per Windows.
El se spantegava cont di email infettaa, cont di argoment ligaa al Kamasutra e al porno, ma 'l provava anca in di sistema de Red condividuu. Primma de infettà on computer el provava a desattivà el sò antivirus, e quand che 'l se eseguiva el se metteva in di directory de sistema cont di nòmm arent a quej di ver file de sistema del Windows.
El terz dì de tucc i mes el scassava i file del Microsoft Word, Excel, archivi ZIP e RAR e PDF. Se 'l faseva anca in sui dispositiv estern, l'ha poduu minga scassà quej in di resors condividuu de la Red.
Comball
El nomm
La parolla la riva del latin cumba, che 'l voeur dì "barchetta piscinina".
El Niño
El Niño a l’è ona irregolarità de la circolazion atmosferega rispètt a la soa situazion normàl, caosàa del riscaldament superficiàl de l'acqua de l'Oceano Pacifich.L'è ciamaa El Niño perché el riva despèss sòta Natal, e in spagnoeu El Niño el voeur di el Bambin Gesù.
Pikachu (worm)
Pikachu l'è on worm per Windows 9x scrivuu in Visual Basic. L'era specifegh paj fiolitt, e ona voeulta eseguii el metteva in del file autoexec.bat di comand per scancelà i directory pussee important del Windows e 'l se mandava a tucc i contatt email del computer. Anca se l'è staa paragonaa ad ILOVEYOU l'ha faa manch dagn, perchè in del boot el computer el domandava se se voreven scancelà de bon i file.
Rabanera
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Foeugh del sant Elmo
El foeugh del sant Èlmo a l’è ‘na scarega elèttro-sberlusenta provocada de la ionizzazion de l'aria in del cors de on temporal, denter ind on fòrt camp elèttrich.
El Niño
La situazion normal
La situazion normàl del Pacifich sòta i tròpich l’è ciamada circolazion del Walker e l’è tal che adrée a i còst de l’Australia e de l’Indonesia la temperadura superficial de l’acqua del mar l’è maggiora del quèlla di còst de l’America del sud. Per quèlla resón chì a se originen di mòti ascendent e de conseguenza la pression la se sbassa e in corrispondenza di mòti verticaj succeden di precipitazion. Inscambi in sui còst de l’america del sud la temperadura l’è pussée bassa. L’è inscì sia perché lilinscì la corr via la corrent marina de l'Humboldt, sia per via del fenòmen de la salida di acqui profond, sia perché i Alisèi ruzen vèrs òvest el strat superficiàl pussée cald (e tra l’alter fànn alzà el livèll del mar a òvest de 50 cm). La differenza de temperadura l’ingenera ona circolazion convettiva.
Foeugh del sant Elmo
Com’è che l’è el fenòmen
El Benjamin Franklin in del 1749 l’hà osservàa che ‘l se trattava de on fenòmen de natura elèttrica. El sò aspètt a l’era quèll d’on ciasmo sberlusent, bianch-bleou, che ind ona quaj occorrenza el par on foeugh, despèss in gètt doppi e tripli, che ‘l ven foeura di struttùr alt e gùzz. , compagn di alber maester, i gugli e i ciminier.
El Niño
L’irregolarità de El Niño o espòdi cald de ENSO
El Niño l’è ciamà in manera complètta El Niño-oscillazión meridionàl    (e ‘l gh’hà ‘me sigla ENSO, de la lengua inglesa El Niño southern oscillation) perché l’è ona irregolarità caosada de l'oscillazion de la differenza de la pression tra i còst orientàj e occidentaj de l’Oceano Pacifich meridionàl. Defàtt se el càpita che se scalden tròpp i còst del Pacifich oriental (o ben quèj americàn) per via de l’incapacità de l’oceano de desfescià el calor, i corrent verticaj se spòsten pussée a èst e anca i nìvol se foeurmen pussée a èst. A se ingenera poeu la soppression di alisèj che la fa vegnì su ‘na reazion a cadèna che in del cas lìmit l’ingenera di inondazion in America del sud e sècch in Oceania. El Niño el succed tucc i ann a la fin de dicember, ma succeden di episòdi periòdich de El Niño che duren fin a 12-18 mes.
Foeugh del sant Elmo
Com’è che l’è el fenòmen
Siben che el venga ciamàa "foeugh", el foeugh del sant Èlmo a l’è in realtàa ona spece de plasma, caosàa de la massizza differenza de potenzial atmosferegh, insèma al podè disperdent di guzz. El pò anca comparì infra i guzz di còrn del bestiàmm in del cors de on temporal, o infra di oggètt guzz in del mèzz d’on borineri, ma l’è minga l’istèss fenòmen del fulmen globular, nonostant che i du i sìen conligàa.
El Niño
L’irregolarità de La Niña o espòdi frècc de ENSO
La Niña a l’è el fenòmen a l'incontrari de El Niño, e ‘l consist ind ona accentazion de la circolazion del Walker. De conseguenza a ghe sarànn pussée precipitazion in Australia e Indonesia e pussée sècch in Sud America. La Niña la succed de sòlit a la fin de on episodi fòrt de El Niño.
Foeugh del sant Elmo
Stòria
El fenòmen el ciapa el nòmm del sant Erasmo de Formia (dìtt anca sant Elmo), vèscov e màrter, sant difensór di navigadór, che consideraven la soa comparsa ‘me on bon pronòstich. El nòmm a l’è per via del fàtto che despèss el fenòmen el compar in su la scima de l’alber maèster di nav in del cors di temporal in mèzz al mar. ‘Na legenda la cunta su, ancasì, che quand che ‘l Sant l’è stàa brusàa viv, forsi sòta el Diocleziano, in su la scima del falò a s’è vedùu comparì ‘na fiamma bloeu, considerada di persòn che gh’eren là l’ànima del Sant che la levava su in del cièl.
El Niño
Indes de l'oscillazion meridional
Per descriv el fenòmen del El Niño a se doperen di ìndes, in particolar l'indes de l'oscillazion meridional (SOI, de la lengua inglesa Southern Oscillation Index)
Hausen bei Würzburg
Hausen bei Würzburg l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Würzburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 21.97 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El Niño
Indes de l'oscillazion meridional
che l'è la differenza de la pression atmosferega tra Thaiti e Darwin.
Foeugh del sant Elmo
Stòria
Di riferimént al foeugh del sant Èlmo, ciamàa despèss anca "còrpsant", del spagnoeu cuerpos santos, se pòden trovà anca in di laorà del Giulio Cesare, del Plinio il Vecchio, in del diari che l’Antonio Pigafetta lù l’hà scrivùu intanta che ‘l viaggiava cont el Ferdinando Magellano, in Viaggio di un naturalista intorno al mondo (Viagg de on naturalista intórna del mond) del Charles Darwin, in Moby Dick di Herman Melville, in Viaggio al centro della Terra (Viagg in del center de la Tèrra) del Jules Verne, in del’Orlando Furioso del Ludovico Ariosto indo’a l’è ciamàa de sant Ermo, ind La ballata del vecchio marinaio (La ballada del vègg marinar) del Samuel Taylor Coleridge (v. 128) e in del film che ’l gh’ha el stèss nòmm interpretàa del Gregory Peck, in de Il Corsaro Nero (El pirata negher) de l’Emilio Salgari e, pussée de recent, in Mattatoio n. 5 del Kurt Vonnegut o ancamò ind  La collina delle fate (La collina di fat) de la Diana Gabaldon e in Pet Sematary del Stephen King.
Hausen bei Würzburg
El cümü de Hausen bei Würzburg el se tróa a 'na altèsa de 272 méter sura 'l leèl del mar.
El Niño
Indes de l'oscillazion meridional
El Niño ←→ SOI>0
Attelwil
Attelwil a l'è un cumün svizzer del distret de Zofingen. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 2.19 km², e al se tröva a una altitüden de 501 meter sura al livel del mar.
Hettstadt
Hettstadt l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Würzburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 13.92 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Distret de Letenye
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
El Niño
Indes de l'oscillazion meridional
A gh'è anca di alter ìndes come l'indes de ENSO multivariaa
Attelwil
El cumün de Attelwil a l'è tacaa ai cumün de Moosleerau, Reitnau, Staffelbach, Wiliberg.
Hettstadt
El cümü de Hettstadt el se tróa a 'na altèsa de 307 méter sura 'l leèl del mar.
El Niño
Effètt in su la pèsca
Con la suppression di Alisèi el ven pu ras’ciada la superfice di acqui in sui còst del sud America grazie a la quàl la succedeva la salida di acqui profond e donca di sostanz nutrient. I pess gh’hànn pu de mangià e moeuren.
Effètt in sul clima del pianètta
A gh’è di ligamm tra el fenòmen ENSO e di variazion periòdich del clima in di region lontan (Teleconnession climatich). I effètt de El Niño hinn: I effètt de La Niña hinn: In Italia i estaa quand che ‘l càpita El Niño hinn de sòlit pussée cald.
Stadtbahn de Stoccarda
La Stadtbahn de Stoccarda a l'è on servizzi de metrotranvia/metropolitana lingera (Stadtbahn in todesch) che 'l quatta Stoccarda, gestii de la Stuttgarter Straßenbahnen AG.
Storia
In del 1961 el Consili Comunal de Stoccarda el decid de modernizzà la red di straport, cont el trasformà del tram, a scartament metrich, in d'ona metrotranvia a scartament ordinari cont di tratt sotta terra in città, comé ona metropolitana. In del 1976 a l'è refudaa on progett per fà la metropolitana.
Per quest, la pupart de la red a l'è a dobbi scartament, per permett anca ai vegg tram SSB GT4 de circolà.
Material rotabil
A l'è doperaa el Tram SSB DT 8, in 184 unità. A l'è spartii in trè generazion, la prima proprietaria del la SSB, la segonda fada di revamping di precedent e di tram/treni Bombardier e Stadler.
Autovia A-64
La  a l'è 'n autovia spagnoeula longa km. A l'è de acess publegh e a gratis.
Ribafrecha
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Bad Wimsbach-Neydharting
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Blaster
Blaster, o anca MSBlast o Lovsan l'è staa on worm per Windows nassuu lung l'agost del 2003. El doperava ona falla in del RPC del Windows per fà on attacch DDoS al sit  e per spantegàss automaticament in di sistema senza on firewall.
Le due madri
Le due madri l’è on film italian de l’Amleto Palermi del 1938.
Trama
Tirad grand in campagna d’ona paisana compagn che che ‘l fudess sò fioeul de lee, el Salvatore, on pitor sgiovin, el conoss a Napoli la vera mader, on'ex atris de rivista, che de fioeul l'haveva bandondad. Partid volontari per la guerra de Spagna, el Salvatore el torna a cà ferid. El va in spos con la tosa che l'è stada 'dree a speciàll e a ghe varden 'dree a la famija noeuva i dò mader.
La critica
El Cesare Vico Ludovici in Film del 28 de sgener del 1939 " In quell film chì a gh’è, ona scena indimenticabil: la telefonada. Che ‘sta telefonada chì la sia teater al cent per cent, el guasta nò. Che d’on coo al l’alter del fil a ghe sia el De Sica e de l’alter la Bella Starace Sainati, el conferiss. Ma la scena risulta la risulta anca vun di moment che, siben in del so carater ingenov e popolar, a inn de capacità autentica e de viv savor lirich. In italia el film el gh’havarà on sucess de spetacol. D’altra part la profezzia a l’è minga dificil, perché se trata d’on film a carater dialetal, che ghe trionfen i qualità de la sciora Starace, bona de strepà i lagrim e i batude de man. Al passiv del film ghe metarèm tute i scene mondane ".
Noviny pod Ralskem
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Nový Oldřichov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Liberec e del distret de Česká Lípa.
Castro de Filabres
a l'è un comun de la provincia de Almería, in Andalusia, cont una popolazzion de abitant.
Camillo Colli Lanzi
El Camillo Colli Lanzi (Tivoli, 1898 - Cremona, 1969) l'è staa on poetta italian, che l'ha scrivuu anca in lengua lombarda.
Oeuver
El dialett cremones drovaa de lu l'è ciamaa cremones illuster.
I sò oeuver in Lombard pussee famos hinn La Patria e Delusioòn.
Ostoros
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Glorie
La Stazion de Glorie a l'è 'na stazion de la ferrovia Ferrara-Rimini, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Hnátnice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
Holzkirchen (Würzburg)
Holzkirchen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Würzburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 8.42 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ciriaco De Mita
miniatura|El De Mita El Ciriaco De Mita (Nusco, 2 de fevrer 1928 - Avellino, 26 de masg 2022) l'è stad un politegh italian, president del Consili del 1988 al 1989, minister pussee de 'na voeulta, president de la Democrazzia Cristiana del 1989 al 1992 e sindegh de la soa cità del 2014 a la mort.
Stazion de None
La Stazion de None a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 2 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin, cont cadenzament orari (semioraria in di or de pont) e gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Zlín
Zlín (Zlin in todesch stòrigh) a l'è ona città de la Repubbliga Ceca.
L'è 'l capploeugh de la region e del distrett omònim, situaa in de la Moravia. Tra el 1948 e 'l 1990 l'è stada ciamada Gottwaldov, in onor del primm president comunista de la Cecoslovacchia, Klement Gottwald.
La soa economia l'è soratutt industrial.
Mali
thumbnail|drita|160px El Mali a l'è un paes de l'Africa nord-ucidentala.
Penne
Penne l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Pescara. El g'ha presapóch 12.486 abitàncc, 'na superfìce de 90 km² e 'na densità de 139 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arsita (TE), Bisenti (TE), Castiglione Messer Raimondo (TE), Castilenti (TE), Civitella Casanova, Elice, Farindola, Loreto Aprutino, Montebello di Bertona, Picciano.
Mali
A l'è tacaa al Senegal, a la Mauritania, a l'Algeria, al Niger, al Burkina Faso, a la Costa d'Avori e a la Guinea.
La capital a l'è Bamako.
Al gh'ha una süperfiss de 1.240.192 km² e una pupulaziun de pressapoch 19.553.397 abitant.
300px|centro
Storia muderna
El Mali a l'è staa un pussediment de la Francia, cunt el nom de Sudan Frances, fina al 1960, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga
El Mali (nom ufizial: République du Mali) a l'è una repübliga. L'è apena surtii föra d'un culp de stat, ma l'urdin l'è staa repurtaa, anca per via de l'intervent de la Francia. El president a l'è Assimi Goïta (del 2021).
Logega
La logega (anca logica, cont un italianism) a l'è el studi del resonà e de l'argomentà, ligad soratut a la corretezza di process inferenziai del penser.
Mali
Urganizaziun pulitiga
El prim minister a l'è Choguel Kokalla Maïga (del 2021).
Logega
El termen el deriva del gregh antigh logos, e in l'antighità e in l'età de Mez a l'era la filosofia che la studiava la logega, menter incoeu l'è pussee ligada a discipline scentifeghe e numereghe, compagne de la matematega, de la semantega e de l'informatega.
Zignago
Zignago (en lìgure: Zignego) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de La Spesia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Brugnato, Rocchetta di Vara, Sesta Godano, Zeri (MS).
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Zignago l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Montebello di Bertona
Montebello di Bertona (Mundubbellë 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Pescara. El g'ha presapóch 1.120 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Civitella Casanova, Farindola, Penne, Villa Celiera.
Dakar
right|140px Dakar a l’è la capital del Senegal.
A l'è anca la prima cità del Senegal per impurtanza ecunomiga e cultürala e per pupulaziun, cun 1.030.594 abitant (2005), che vegnen 2 miliun e mez se cuntum tüta l'area metrupulitana.
Geugrafia
Dakar a l'è la cità püssee a ovest de tüta l'Africa. A l'è in sül penisula de Cap Verd e a l'è un important port in sü l'Ucean Atlantich.
LGBT
LGBT a l'è ona sigla dovrada 'me termen colettiv per referiss ai personn Lesbigh, Gay, Bisessuai e Transgender. Dovraa fin di agn novanta, el termen a l'è on adattament de l'acronem LGB, che aveva scominciaa a sostituì el termen gay per desegnà la comunitaa LGBT da la fin di agn vottanta, si come in tant pensaven che 'l termem comunitaa gay el rapresentava nò tucc. L'acronem a l'è deventaa on'auto-desegnazion prestabilida e a l'è staa adottaa da la maggior part di center sociai e media basaa su sessualitaa e identitaa de gener.
L'acronem LGBT el gh'ha el fin de mett in evidenza la diversitaa di cultur basaa su sessualitaa e identitaa de gener e a l'è, a voeult, dovraa per riferiss a tucc quij ch'a hinn minga-eterosessuai e minga-cisgender, putost che ai gent ch'a hinn domà lesbigh, gay, bisessuai o transgender. Per recognoss quest'inclusion chì, se gionta la lettera Q per quij che se desferenzien comè queer o per quij ch'a hinn dree a interogass circa la soeu identitaa: a l'è stada creada inscì, nel 1996, la sigla LGBTQ. A gh'hinn personn intersessuai che voeuren vess inclus dent i grupp LGBT e domanden de dovraa l'acronem estes LGBTI. A gh'hinn alter che metten-insemma i duu acronem e dovren el termen LGBTQI.
Rorè
Las trova in val Mesolcina e el fa part del disctret Moesa. In più l'era el capoluogo del Circol de Rorè.
Rorè el gh'ha 2531 abitant second i ultim censiment, e una superficie de 38.78 km², las trova a una altèza de 298 metri sora al livel del mar. L'è el comun del Canton Grisun pissee a sud.
El comun de Rorè l'è tacò ai comun de S.Vitor e Gron. A Rorè eg pasa du fium la Moesa e la Traversagna, ma e gh'è anga el riaa de Trii, chèl de Lemora e altri che romai ie stacc metù sota tera. La Val Traversagna l'as ciama anga Val Rorè la ga tanti val e valèt laterai bagnee de riaa come per esempi el Riaa de Marc o chel de Rescignaga. Rorè el ga tanti mont e sentee indoche es po' faa tanti bei pasegiat e rampigaat. Sui montagn ie stacc facc fora tanti rifugi avert a tucc, basta che prima de na via i lasiga tut pulito e che i lasiga miga lì el ruut.
Geografia
Chesto comun el sa trova in font a la val Mesolcina e el confina a es'ct con l'Italia (Val Ciavèna), a sud con el Canton Tisin e a ovesc't con la Val Calanca. in mez al paes de Rorè dal 1907 eg pasava la ferovia che nel 1943 l'é stacia ritirada dala Ferovia Retica, ma nel 1972 o poc dopo l'è pe stacia tolta via del tut. Ormai ia pé facc l'autostrada N13. Chesta autosc'trada la smezzò in duu el paés da quasi quarant'an. Nel 2008 i è scomincee i lavor per la circonvalazion de Rorè, difati l'autosc'trada ades (novembre 2016) la pasa dent per no galeria tuta sperlusenta. Fra poc temp es deciderà pe come giustaa i dagn facc tanti ann fa ma romai torna in dré es po più perché tanti bei ca vecc, come chela di Cont, la ca Mazio e altri, ie stacc tiré giù per fa su banc e palazzin. Nel fratemp la votazion per el proget de la ricucitura l'é pasada per el 65% (15 de genar del 2017). Nii pé a vedee in del sito del Comun se a volii saven pisee.
I frazion de Rorè ie tanti, i principai i sa ciama: Sant Antoni, Vera, Befen, Piàza, Carasoo, Piazzèta, Sot ai Nos, Toveda, Belecc, S.Fedee, Prau, Pianez, Guera, Maron, Neer, Rugn, S.Giuli, Cornaa, Campagna, Stazion, Rogg, Mondan, anga se storicament miga tucc iera di veri e propri frazione. Una volta e gh'era tre degagn (frazion vecc) e dopo e ghé tanti nom de post che es sa pé miga begn e ie sparpaiéé un po departut. Es po' vedei sui cart topografic del Canton sul sito GeoGr nii pé voialtri a catai, eco domà quai esempi, se però v'an vegn in menta a mo metii su chilé: Bola, Moron, Cazep, Lemora, Mota, Caldana, Bel, Trii, Valasc, Gardelina, pont di sospiir, ai Mulin, al Torc, Badeisc, Mot, Val, Gana,
Edifizi e manufatti storic .
A Roré e ghe tant de cui gees! Om quai esempi l'é: E ghe resto un canton con una teca dela geseta de S.Giorg tra Caldana e San Fedee. Anga chela de San Fedee la ghè amò e l'é diventada om laboratori de restauro indoche eg lavora i student de la SUPSI guidee dal professor Marco Somaini. Tanti altri capèl e capèlètt ie sparpaiee sul teritori: come chela del Paltan, chela de Pianez, chela de Bel, chela de March, chela de S.Carlo,....
Lingua
Chesta part la dovrisa vès svilupada pisee e magari con tanti person perché i informazioni generai i sa trova su altri siti.
El dialèt di nost vecc el va scumpariì. Come tucc i dialett di nost paes e val, ma anga come tucc i ling del mond, el sa traforma col temp. Dal dialet de la ferovìa ades in paes es sent tanto parlaa talian, ma om talian un po' tartasò de spes con la cantilena de Roré o con quai parol strupiée. Se es vo naa a vede come l'era no volta es po' na sul sito indoche ia digitalizzò tanti publicazion vecc, per esempi el vocabolari del maestro Pio Raveglia o la gramatica del profesor Arnoldo Marcelliano Zendralli ; el sito el sa ciama e periodica. In Tisin al nost dialet iag dis dialet d'in su, propri perché nung (o nun?) om dis miga sü come lo ma su. Iam tira in gir col detto " a Roré tuc in un mucc" ma el giust el saria pé "a Roré tucc in om mucc". A so pé miga se a scrivi tutt giust, se quaidung ian sa pisee: dhai coregg!! l'é facilisim.
Quai espresion che iam piaas o che e gh'é miga nel vocavolari del mestro Pio: Ma cioooo! Ma cuie rop! romai (oramai)! listess pé! la bat i turli inchéé la Lina! l'em poro famei! ...poc bèla laa vo vess se om continua a sta manera! naa de repetocc! cuie grengenada! fa pé miga malegn né, matasc d'om matasc! spondal (appoggio del bastone).... inché am senti maltransc (non mi sento molto bene)...cuie mentèca! (é molliccia..) eg vanza giù pien de filopen (fili)...."au au" (non credo) oppure "ab" ...
Inseris anga i to!!!!
Sport
In paés a gh'è diversi società sportif, sa va dal fotbal al schi, dala ginasctiga al bal. Eco i principai società o organisazzion sportif che gh'è per Rorè:
Scòla
A Rorè, come nel rèst del Canton Grisun i an de scòla obligatoria iè néf: sés an de scòla elementàr, più trì de scòla secondaria. In paés es trova du sedi de l'asilo comunal. Prest eg sarà una sede neva giù visin al camp de fotbal. E pe e ghé el centro scolastich elementàr in Riva, indoche eg va i pup dala prima a la sesta class e. Dent ai Mondan, e ghé el centro regional dela scola secondaria o Real. In chela scola i va tucc i maton e matàn dai trèdes ai quindes an, domicilié nel Circol de Rorè e in val Calanca.
Storia
Se volii savee la storia l'é mei che a nii sui siti specialisti ma per esempi nel sito in talian de Roveredo, sempro in wikipedia, e gh'é già di bei sintesi.
A disi domà che Roré el sa svilupò tanto specialment dal 1850 inanz. Nel 1773 second i libri di Status animarum Roré el ghéra 691 abitant e Mesoch invece 921. Chèsto l'al dis el ricercadoo Cesare Santi in diversi so publicazion. El paes l'era dividu in quatro degagn che i sa ciamava: San Sebastian, Sant’Antoni, San Fedee e San Giuli, ognuna con la so gesa. Ogni degagna l'era governada da un Console e dai so giurati. Ogni ann i votava. Insema i Consoli i comadava la Vicinanza, che l'era l’asemblea di Vicini (Patrizi). Se i doveva metes d'acordi per l'uso dei bosch, di alp o altro Roré el sa meteva con cui de S.Vitor nel Comun Grande o comune generale. L'assemblea del Comun general la sa faseva in Pasquédo, che inchéé l'as ciama Piaza di Nos.
L'asemblea l'era tignida insema a turno da vung di quattro consoli de Roré o da chel de S.Vitor.
Fuentes de Béjar
a l'è un comun de la provincia de Salamanca, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Lenti
La  a l'è un distret de l'Ongaria de la.
Zabrušany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Teplice.
Welchia
Welchia l'è staa on worm che 'l doperava la midemma vulnerabilitàa del Blaster in del Remote Procedure Call ma a fin di ben, per toeu via Blaster e installà i patch per defend el sistema. La Microsoft l'ha dii che Welchia l'era bon de cavà via Blaster, ma 'l metteva minga semper i patch. L'era faa in manéra de scancellàss dopo 120 dì de l'installazion o el 1 de genar del 2004.
Rincón de Soto
a l'è un comun de la Rioja, cont una popolazzion de abitant.
Helvíkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Ústí nad Orlicí.
Stazion de Classe
La Stazion de Classe a l'è 'na stazion de la ferrovia Ferrara-Rimini, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Novaj
a l'è un comun del Distret de Eger, cont una popolazzion de abitant.
Bad Zell
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Arni (AG)
Arni a l'è un cumün svizzer del distret de Bremgarten. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 3.37 km², e al se tröva a una altitüden de 568 meter sura al livel del mar.
El cumün de Arni a l'è tacaa ai cumün de Aesch bei Birmensdorf (ZH), Hedingen (ZH), Islisberg, Jonen, Oberlunkhofen, Oberwil-Lieli, Unterlunkhofen.
Storia
Arni l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1184 col nom de Arne.