cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cumulus mediocris
Caratteristich
Compagn che in tutt i cùmul, la soa origin l’è in del sollevàss de l’aria calda e ùmeda; quèll procèss chì el gh’ha de vèss assèe fòrt e che ‘l dura per fà cress on cumulus humilis a fàll diventà mediocris. Di conseguenza el spessor de quèsta specie chì l’è maggior, e ‘l varia de pòch centèn de meter fin a du chilometri circa. . Denter ind on cumulus mediocris i corrent che vànn su pòden andà pussée a la svèlta de 5 m/s. . La base a l’è spiattarada e misa a on’altèzza eguàl de quèlla de alter cumul che pòden vèssegh là visìn. La parte de sora di mediòcris a l’è fada su de gottin de acqua sora-fundùd.
A l’è ona nivola tipica de la matina inoltrada e del princippi de podisnà, e lee la generà nò di precipitazion. In condizion de instabilità atmosferega moderada o fòrt la pò trasformàss in di Cumulus congestus o di cumulonemb, anca a la svèlta.
Lengua rumagnöla
Dialet de Faenza
Nostar bab, che 't sì 'n zil, ch'e seia santificä 'e tu nom, ch'e vegna 'e tu regn, ch'la seia fata la tu vuluntä, tant in zil, acsè in tera. Dass 'e nostar pän tot i dé, scanzela i nostar debit, cum nó a fasé cun i nostar debitur. No fäss cascä in tentazion, e täss luntän da tot i mäl, amen.
Pruverbi
it.wikiquote dialettando.com
I leter de l'abecee
I leter che gh'ha minga spiegaziun se prunüncien cumpagn del curispundent lumbard.
I sustantiv e i sò plürai
De norma al singular i nom maschil finissen per cunsunant e quei feminil cun la letera a. Per el plüral i rob hin püssee cumplicaa.
Saint-Nazaire-de-Pézan
Saint-Nazaire-de-Pézan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lunel, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.66 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 5 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Nazaire-de-Pézan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Avellanosa de Muñó
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Autostrada A12 (Italia)
La  a l'è un'autostrada italiana longa 477.2 km.
Růžďka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Autostrada A12 (Italia)
Al dì d'incoeu a l'è ativ domà la trata in tra Genoa e San Pietro in Palazzi e in tra Roma e Tarquinia.
Mrač
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Castrician
miniatura|El El  (I secol - Milan, II secol) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
Scartament metrich
El scartament metrich a l'è quell scartament de 1'000 mm. In del mond a l'è doperaa soratutt per i lign de montagna e per i tram: In Italia e Franza gh'han avuu gran success anca per i lign secondari, tipicament cont el scartament "metrich italian" de 950 mm, dovuu a la manera de misurà. La ferrovia del Bernina, patrimoni UNESCO, a l'è a scartament metrich.
Italia
La pupart di ferrovij a scartament metrich real in Italia a hinn in del Nord, faa su per compatibilità Internazionala con l'Isvizzera o in l'Imperi Austro-Ungarich.
Palanzén
Palanzen (nom ufizial in italian: Pallanzeno) a l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Beura, Calasca-Castiun, Pedmelera, Sapiana, Vila d'Ossula e Vugogna.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Palanzén l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Caroeu
Caroeu (localment: [ka'røl]; italian: Carolo) a l'è ona frazzion del comun valtelin de Pont, in de la Provincia de Sondri. I sò abitant se ciamen carolatt.
Konnersreuth
Konnersreuth l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 23.32 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Konnersreuth el se tróa a 'na altèsa de 573 méter sura 'l leèl del mar.
Alan Rizzi
L'Alan Rizzi (Londra, 30 de avril 1973) a l'è un politegh e giornalista italian.
Biografia
Fioeul de l'Enrico Rizzi, el toeu part a la fondazzion de Forza Italia e l'è giornalista del 2001, in tra el 1997 e 'l 2016 l'è stad consejer comunal a Milan cont el center-destra e, in tra el 2009. 'l 2011 l'è stad assessor al sport e al temp liber.
In del 2017 l'è nomnad assessor al sport a Legnan, roeull che 'l molla quand che, in del 2018, l'è nomnad sota-secretari regional de l'Attilio Fontana con deleghe ai raport cont i delegazzion internazzionai.
Del luj 2019 l'è anca consejer regional, semper con Forza Italia.
Weissach
Weissach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Böblingen. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 22.14 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Weissach el se tróa a 'na altèsa de 375 méter sura 'l leèl del mar.
Scossal
El scossal (o anca scossaa, bigaroeu/bigaroeula ) l'è on indument che 'l se dopera per quattà su e protegg la part denanz del corp. On scossal a l'è doperaa de tanti categorii de lavorador, soratutt per reson igienegh o per minga fà streppà o sbordegà i vestii. In tra i personn che doperen el scossal a gh'è i coeugh, i becchee, i dotor, i ferree, i legnamee, i camerer. In certi scoeul anca i student gh'hann de portàll tant 'me divisa. El scossal a l'è anca vun di simboi de la massoneria. El scossaa 'l po anca vess on simbol d'ona comunidaa, o d'ona etnia, o, in olter paroll, on simbol d'orgoeuj etnegh, coma per esempi 'l sciurzin bloeu di omen südtiroles. L'inscì ciamaa blauer Schurz l'era staa proibii di fascista in di agn in tra i do guerr ma al didincoeu l'è ancamò pussee popolar d'ona voeulta e l'è devegnuu vun di moeud de mostrà 'l proppi orgoeuj Tiroles, tant che, in di paes del Südtirol, l'è dura trovagghen vun de omm che 'l ghe n'abbia minga su vun. El moeud de dì südtiroles "ein Mann ohne Schurz ist nur halb angezogen" (ciovè On omm senza sciurzin l'è dumà vestii a mitaa) 'l da 'n ideja de la popolaridaa che chell indument de protezion chi 'l gh'ha in del tocch de Tirol de chi di Alp.
Tradizion Popolar
El Cecco Ferrari l'ha scrivuu ona poesia, che la fà riferiment al scossalin, che la se ciama "La lavandera":
La me morosa cara
San Benedét
San Benedét l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Scossal
Tradizion Popolar
La fa la lavandera,
San Benedét
El cunfìna coi cümü de San Vito Bagnöl, Borchfòrt, Mòia, Munticiàna, Pegügnàga, Quistèl e Sustinént.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Sab Benedét l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Scossal
Tradizion Popolar
La ven a ca' la sera
Col scossalin bagnato:
La s'assugava j'occhi
Veder quei giovinotti
La Bégude-de-Mazenc
La Bégude-de-Mazenc l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Dieulefit, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
Scossal
Tradizion Popolar
Vederli andar soldàa,
Vederli andar soldato
La Bégude-de-Mazenc
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Scossal
Tradizion Popolar
Vederli andar 'la guerra
La Bégude-de-Mazenc
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.62 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 158 méter a 'na altèsa màsima de 481  méter söl leèl del mar.
Secol
On secol l'è on period de temp che 'l corespond a cent agn de fila. In d'on secol a gh'è des desenni e vint luster. Des secoi fann su 'n millenni. In del lenguagg religios cristian el pò vess doperaa anca per indicà el mond laich e mondan ("secolar"): quell secol chì l'è in oposizion al secol che 'l vegnarà, cioè quell despoeu el Giudizzi Universal e la fin del mond. La parolla secol l'è on prestit colt ciappaa del latin saeculum per mezz de l'italian "secolo". La parolla l'esista in tutt i lengov romanz (frances siècle, spagnoeu siglo, aragones sieglo, catalan segle, ocitan sègle, portoghes século, romen secol, sicilian sèculu)
Scossal
Tradizion Popolar
Veder cascar per terra
Con la ferita 'l cor.
Con la ferita 'l core,
Con la ferita 'l dito:
Pilisborosjenő
a l'è un comun del Distret de Pilisvörösvár, cont una popolazzion de abitant.
Scossal
Tradizion Popolar
Ohimè che son tradito
Tradito nell'amor.
Treffen am Ossiacher See
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Scossal
Tradizion Popolar
L'è ancassì famosa la canzon "Dove te vett o Mariettina":
Saint-Pargoire
Saint-Pargoire l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gignac, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
Büdua
right|160px Büdua (Budua in italian; Budva in muntenegrin e in tüt i alter lenguf jüguslav) a l'è una cità del Muntnegher.
Scossal
Tradizion Popolar
Dove te vett o Mariettina
Saint-Pargoire
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Büdua
La gh'ha pressapoch 100.000 abitant (2001) e l'è un impurtant center turistich.
Salza Irpina
Salza Irpina l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 797 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 199 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiusano di San Domenico, Parolise, San Potito Ultra, Sorbo Serpico, Volturara Irpina.
Büdua
Geugrafia
Budva a l'è in sü la costa adriatica, al center de la Budvanska rivijera, una zona turistica rinumada per i sò cost de sabia.
Saint-Pargoire
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 18 méter a 'na altèsa màsima de 221 méter söl leèl del mar.
Galve
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Puerto de San Vicente
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Scossal
Tradizion Popolar
'nsci bon ora 'n mezz' al praa
Sgrif
I sgrif a inn di lavorà che a se troeuven a l'estremità di sciampe de la pupart di mamifer, usei e un quai retil.
Inn di fanere a forma de rampinera. La parolla sgrif la poeul anca vesser doperada per i invertebrad, un quajcoss de compagn el poeul vesser de fad trovad in di artropod coma i bordoch o i ragn, che a gh'hann una strutura rampinada conligada in manera direta a la sciampa o al tars in manera de podé ciapà mej i robe o per podé andà in su una qualsessia superfis. I sgrif a poeuden vesser doperad per ciapà e tegnì franca una ciapada, sgarlà o rampegàss in su i piante. I sgrif a inn componid de una proteina resistenta ciamada cheratina. Esisten apendis compagn che però a inn minga rampinade e guzz e donca ciapen el nom de onge. In passad, i sgrif de leon, tigher e ors vegniven doperad in de la costruzzion de ornament, collane e fermaj. Incoeu la produzzion a l'è vegnuda illegala perchè part de animai protesgiud.
In di tetrapod
In di tetrapod, i sgrif a inn de cheratina spartid in du strad. L'ongia (unguis) a l'è la part de foeura e pussee dura, formada de fiber de cheratina metude in perpendicolar a la direzzion de cressida e stratifegade in obliquo.
In di mamifer
Inn element a la fin di did di sciampe che serven per sgarlà, ciapà su e a defendess. Inn de longhezza variabila a segonda di speci e inn formade de alfa cheratina. In de l'om l'equivalent inn i ongie. Un'ongia assee granda de podé tegnì un bell pes a l'è ciamada zocor. I sgrif a poeuden vesser protratel (scondud e tirad foeura de l'animal), semi-protratel, minga protratel né retratel, semi-retratel o retratel (tirad foeura normalment e scondud de l'animal). Di voeulte la cressida di sgrif la se ferma e la repart, coma el vegn in di pel. L'unega diferenza a l'è che i pel borlen sgiò per poeu vesser sostituid an'mò, in di sgrif, inscambi, el vegg segment el vegn perdud. El process de sostituzzion de l'ongia del mazza-pioeugg de l'om el ciama devers mes. Tant animai vegnen despess vedud in de l'at de "molàss i ongie" sora un toch de legn o olter material, quei selvategh ghe n'hann minga besogn desgià che i so a se consumen indeperlor al contat cont el terren. I animai domestegh coma (cavai, asen e mul) despess a gh'hann besogn de una spuntada ai zocoi cont un maniscalch, a causa del so poch moviment in su terren dur.
In di artropod
I sgrif a inn di espansion de chitina in su i segment terminai di (tars) di art. A inn minga equivalent de un pont de vista filogenegh ai sgrif di tetrapod.
Scossal
Tradizion Popolar
'nsci bon ora 'n mezz' al praa.
Büdua
Cità gemelaa
thumb|right|200px|La cità vegia Budva a l'è gemelada cun:
Scossal
Tradizion Popolar
Mi me ne vado in campagnola
campagnola a laorà.
Se la rosada la s'è alza
la te bagnerà 'l scossaa.
El scossalin l'ho già bagnato
stamattina in mezz' al praa
stamattina in mezz' al praa.
1989
El 1989 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Melissa (KR)
Melissa l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 3.253 abitàncc, 'na superfìce de 50 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carfizzi, Casabona, Cirò, Cirò Marina, San Nicola dell'Alto, Strongoli.
Passaport del Madagascar
El Passaport del Madagascar a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Leeds
Leeds (Loidis in Latin) l'è ona città inglesa del Regn Unii. Ghe viven 760.000 abitant.
Geografia
La se troeuva in de l'Inghilterra del nord, in la region del Yorkshire e Humber (distrett de la Città de Leeds, in del qual se troeuven anca Wetherby e Ottley). L'è traversada del fiumm Aire e la partegn a la veggia contea del West Yorkshire.
Storia
El primm riferiment a Leeds se troeuva in di stori del monegh Beda el Venerabil (731), che 'l cunta sù de ona regione quæ vocatur Loidis. Quella chì l'è ona radis etimologica che la se troeuva anca in di nomm di città là arent 'me Ledston e Ledsham. In del Domesday Book (1086) l'è ciamada Ledes: ai temp l'era on paesott, che poeu col temp l'è cressuu semper pussee, fina a ciappà in del 1893 el status de città (la primma università inveci l'è del 1904). A Leeds hinn nassuu l'attor Malcolm McDowell e la cantanta Melanie Brown.
Bratčice (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Medalla Milagrosa (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia E de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Mond
Soratutt in d'un contest metafisich, el poeu anca vess drovaa in riferement a tucc quel che l'è real, o a l'univers.
La parola mond la se droeuva per indicà tutt el pianeta complet o la popolazion de qualsìa pais o region. La parola Terra, inscambi, la se riferiss al pianeta intenduu come un'entità fisega, e per fà distinzion da i alter pianet e oggett fisegh o metafisegh.
Spungàrda
La spungàrda (an italià: la spongarda) l'è 'na tùrta che sa prepàra a Crèma e ' dal cremàsch.
Stòria
Ad an lèbre dal stòrech Piéro Tèrni sa pàrla da 'la preparasìù da 'na torta biancha che la sümèa a la spungàrda, uffrìda 'n da 'na séna al capità da la fantèria 'enesiàna Malatesta Baglione Perusino an dal 1526. La risèta cumè la cunósem ancó la sa però cunsulidàda an dal mélasètcent, cume sa tróa 'n da na bóla dal 1755.
Al fàt che gh'è déte le spésie, comunque, al fa pensà che l'è nasìda an dal Renasimént. Al nóm dal ledì spongia, spögna. Gh'è da le tùrte che le g'a sümèa 'n da 'l nóm e 'n da i ingrediént: la spongata da Bresèl (Régio an da l'Émilia) e la spungata da Sarźàna (La Spèsia).
Ingrediént
Gh'è argü che dróa po' al mustasì e la marmelàda da brügnàghe
Cumè lè facia
L'è 'n tùrta bàsa, spèsa, spisigàda da bànda e da sùra; la g'a 'na preparasiù laburiùźa e per preparàla i sa mèt ansèma i ingrediént an da stignàt da tèra còta e i la sa làsa lé per du dé.
Gomesende
Gomesende l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Spungàrda
Cumè lè facia
La sa cünsöma specialmént an invèrne.
Gomesende
El sò codes statistegh l'è.
Dialett vigezzin
Variant
Del pont de vista fonetegh a poeudom trovà tre variant principai:
Pronomm personai
I pronomm hinn i istess del rest del lombard: Per quell che 'l resguarda i pronomm clitegh verbai, a gh'emm: Inoltra gh'è ona distinzion tra voiacc, doperaa 'me persona verbal, e voi, doperaa 'me forma de cortesia.
I verb
La coniugazion di verb la ghe va dree ai stess regol di alter dialett lombard. In ogni cas, gh'è di particolarità che meriten de vess regordaa:
El taron de rusca
La Val Vigezz, in passaa, l'era cognossuda per vess la vall di spazzacamitt, perchè i sò abitant d'inverna andaven foeura de la vall a fà 'sto mestee. Compagn de tanti alter comunità de lavorador stagionai, anca i spazzacamitt de la Val Vigezz aveven faa su ona manera de parlà in codes soa de lor, per fàss minga capì di alter. Ona quai parolla del taron de rusca vigezzin l'è passada anca in de la parlada "normal" de tucc i dì.
Žákovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Ypres
Ypres (Ieper in olandes; Yper in fiammingh occidental; Ypern in todesch; Ipro in Italian storigh) l'è ona città del Belgi fiammingh cont ona popolazion de 34.000 personn. El se troeuva in di Fiander Occidentai.
Storia
L'è stada fada sù in del X secol e l'è vegnuda vun di centri pussee gross de la produzion di tissuu: el Lakenhal (cioè mercaa di tissuu) l'è 'l monument pussee important de la città medieval. Tra el 1559 e 'l 1801 l'è stada anca sede vescovil. In de la Prima Guerra Mondial l'è stada teater de ona serie de battali che l'hann fada vegnì famosa (purtropp) in tutt el mond: de fatt l'è staa el loeugh indove per la prima voeulta (1915) hinn staa doperaa i gas chimigh 'me armi. Inoltra duranta la guerra l'è stada trada giò quasi del tutt, anca se poeu l'è stada recostruida.
Seninka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Demi-Quartier
Demi-Quartier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Sallanches, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1037 méter a 'na altèsa màsima de 1780 méter s.l.m.
Pilis
a l'è un comun del Distret de Monor, cont una popolazzion de abitant.
Passaport del Malawi
El Passaport del Malawi a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Velden am Wörther See
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Anatalon
miniatura|El El  (... - Brèsa, ...) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
L'è Sant e l'è venerad el 25 09.
Fium Jald
Ol fium Jald, in cines 黄河 (Huáng Hé) o 黃河 (Huang Ho), l'è ol principal fium de la Cina setentrionala, de spess ciamad la cuna de la civiltaa cinesa.
1585
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Fium Jald
Cond i so 5,464 km de lungeza l'è vun dei fium plussee long a'l mond e ol segond de la Cina. Ol so bacin idrografeg inscambe al g'ha una superfix de circa 750,000 km², la terza plu granda del stat asiateg.
Ol fium al nass ind la provinça del Qinghai, in sul voltpian del Tibet (a 4,500 m sora ol nivell del mar), e al passa a travers ses province e do rejon autonome fin a'l Mar de Bohai (golf de Chihli), qe al fa part del Mar Jald. Ind el so cors inferior de spess al va fœra dei arjen, e per qell motiv qé l'è stait sovernominad anca ol Dolor de la Cina e 'l  Miga Governabel.
Ol termen huang (tr. jald) al veng dei sediments de lœss qe ol fium al porta fina a'l mar. Ol so bacin al g'ha denter tante dei plussee antige citaa de la Cina: Lanzhou, Baotou, Xi'an (Sian), Taiyuan, Luoyang, Zhengzhou, Kaifeng e Jinan.
Pulgar (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Braníškov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Orient Median
L'Orient Median (in ingles Middle East; in arab الشرق الأوسط, Al-Sharq al-awsat; in persian خاور ميانه; in turc Orta Doğu ou Orta Şark, in curd Rojhilata Navîn, in ebraeg  המזרח התיכון) a l'è una rejon jeografega qe la g'ha dent i bande de l'Asia plussee arente a l'Europa (in oposizion a l'Orient Estrem).
L'è componid de l'Orient Aprœv (Turqia, Iraq, Siria, Liban, Jordania, Israel) plu Cipro, l'Arabia, l'Iran e l'Ejit.
Scova
- Proverbi lombard.
Ona scova (alter sinonim: (s)granera, sbrindera, ramazza) l'è on arnes che 'l serviss per spazzà via la polver (o anca alter) e per nettà per terra. L'è fada su de on manegh bell longh e poeu de tant fij mettuu bei taccaa vun con l'alter. A l'è on istrument bell antigh: a gh'è scov de fosg e materiai diferent, che s'hinn sviluppaa soratutt al dì d'incoeu. In del Medioev, se credeva che i strii dovrassen i scov per sgolà via, e anca 'dess la scova a l'è 'l simbol pussee cognossuu (insemma al capell a ponta) per parlà di strii. El termen "scova" el vegn giò del latin scopæ (el singolar, scopa, el gh'ha el significaa de brocch, ramett) e l'è doperaa anca in alter lengov neolatinn (cat. escombra, sp. escoba, sic. scupa, for. scove). In de l'Italia central inveci se dopera despess el termen granata (abruzzes: granàrë/ranèrë; emilian: granäda; toscan: granata; ladin granara; ma anca bressan granera o sgranera ).
Reutigen
Reutigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.3 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Reutigen al se tröva a una altitüden de 622 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Erlenbach im Simmental, Hofen, Niederstocken, Spiez, Wimmis, Zwieselberg.
Storia
Reutigen is first mentioned around 1300 col nom de Rötingen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Lengua emiliana
L'Emilian (nom nativ: Emijan, Emilian, Emiglian) l'è ona lengua romanza gall-italega. Formad a soa voeulta di variant, l'è parlad ind la region storega de l'Emilia, che la comprend i province de Piasenza, Parma, Resg, Modena, Ferrara e una quai part de la provincia de Bologna (con denter el sò cap-loeugh, e fin al fium Siller, perchè de poeu la scomenza la Romagna). L'emilian l'è parlad anca in d'una quai part de la provincia de Rovigh, e precisament in quel'area ciamada la Transpadana Ferraresa, che fina al 1815 la fasiva part del Istat de la Gesa e in de la provincia de Mantua, foeura che per el Volt Mantoan, e anca ind la provincia de Cremona (Casalasch) e ind i comun de la provincia de Lod tacad a Piasenza (San Roch, Caseli Landi e Guardame i)
L'Emilian l'è anca parlad in Toscana, in tuta la Provincia de Massa-Carrara (indoa a gh'è fort influenze del ligurin) e in vari frazzion del comun de Sambuca Pistojesa.
'Na koiné emiliana l'è no esistida par secoi, donca tute i variant i gh'han di tradizzion in de per lor, ma di prim proget de koiné e ortografia unifegada inn stad fad a la fin di an 2010 (Koiné Emijana).
Anna Rita Del Piano
Anna Rita Del Piano, (nasüda a Cassano delle Murge el 26 de lüi 1966) l'è un' atùra e cantanta, italiana.
Stazion de Silvi
La Stazion de Silvi a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Isola di Capo Rizzuto
Isola di Capo Rizzuto l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 14.233 abitàncc, 'na superfìce de 125 km² e 'na densità de 113 ab./km². El cunfìna coi cümü de Crotone, Cutro.
Gargallo (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Buenos Aires (metropolitana de Madrid)
Buenos Aires  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Rotondi
Rotondi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 3.346 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 478 ab./km². El cunfìna coi cümü de Airola (BN), Avella, Bonea (BN), Cervinara, Montesarchio (BN), Paolisi (BN), Roccarainola (NA).
Verv
Verv (nom ufizial in talian: Vervio) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Grosut, Lùar, Mazz, Sèran, Tiran, Tuv e cunt el cumün svizer de Brüs.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Verv l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Jujuy (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia E de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Passaport males
El Passaport males a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Želatovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Eracli
thumb|right|200px|Eracli Eracli (Ἠράκλειον/Hērákleion in grech antich; Ηράκλειο in grech, trasliteraa Ērákleio u Iráklio; Candia in Italian e Venezian; Heracleum in Latin; Kandiye in türch) a l'è una cità greca de 142.112 abitant.
A l'è 'l caplögh e la cità püssee impurtanta de l'isula de Creta.
Cità gemelaa
Eracli a l'è gemelaa cun:
Nespeky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Spasell
El Spasell a l'era on zergh doperaa di comerciant de la Vallassina, in de la Provincia de Comm.
El Pader Noster in spasell
"Masett che stanziê in la creuggia di salvestri, ch'el vost oden s'ingalmissa, ch'el stanzia el nost bosin piatt, che se rusca quel che vu tubè, sora i masett de la luscia, quant in quella di sciatt. Refilên el sbêg de stobold, e che no va stanzien nippa in del scimêe i nost lenarii, come anch'el nost'oden szabolda ai olter ghielma; Fêen taruscia la schigna che ne rusca el Naja de Tameu. Per tagiorala no lassên sciobigà in nient de loffi. Amen."
Bellecombe-Tarendol
Bellecombe-Tarendol l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Buis-les-Baronnies, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 474 méter a 'na altèsa màsima de 1312 méter söl leèl del mar.
Seravàl
Seravàl (nòm uficiàl en italià: Serravalle a Po) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
Saint-Paul-et-Valmalle
Saint-Paul-et-Valmalle l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aniane, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
Seravàl
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Saint-Paul-et-Valmalle
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Seravàl
El cunfìna coi cümü de Gazzo Veronese (VR), Ustìlia, Péf, Quingèntuli, Réar e Sustinént.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Seravàl l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Branišovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Saint-André-le-Gaz
Saint-André-le-Gaz l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de du Pont-de-Beauvoisin, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
Saint-Paul-et-Valmalle
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Paul-et-Valmalle l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Saint-André-le-Gaz
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 356 méter a 'na altèsa màsima de 488 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-André-le-Gaz l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Cavree
El cavree a l'è 'l pastor che ghe va adree ai caver.
Macrian Maggior
thumb|Macrian Maggior El Fulvi Macrian o anca Macrian Magior (Titus Fulvius Macrianus ò Macrianus Maior in Latin; ...-261) l'è staa on offizial roman che 'l s'è rebelaa a l'imperador Gallien.
Biografia
Se conossen minga i sò origin ma semm che l'era on eques. L'ha sposaa ona donna che forsi la se ciamava Giunia, de la qual el gh'ha avuu duu bagai, Macrian Minor e Quiee. L'è staa el responsabil de la persecuzion di Cristian in Egitt sotta el regn del Valerian.
El Macrian l'ha seguii l'imperador Valerian in de la soa spedizion contra i Persan, in del 260, cont el titol de procurator arcæ et præpositus annonæ in expeditione Persica, var a dì che 'l controlava i danee de l'esercit. Dopo che però el Valerian l'è staa ciappaa di Persan, el Macrian, con l'aiutt del prefett del pretori Ballista, l'ha faa elegg i sò duu fioeu imperador. Se i provinz orientai e l'Egitt eren con lù, inveci l'Occident l'è restaa cont el ver imperador, el Gallien. El Macrian Maggior e 'l Minor allora hann lassaa in orient Quiee e Ballista e hinn andaa contra el rest de l'Imperi, ma hinn staa batuu de l'Aureol (o mej, del sò general Domizian) tra la Tracia e l'Ilìria e mazzaa di proppi soldaa.
Arraya de Oca
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Contrappass
miniatura|drita|On contrappass dantesch El contrappass l'è on principi che 'l castigh daa per on pecaa l'è o l'invers del pecaa o vergòtt in analogia. L'è present in tanc liber de religion antiga, comé el Liber di Tre Scricciur e la Divina Commedia.
In Seneca
El Seneca, in del sò Apokolokyntosis, el mostra on contrappass per l'Imperator Claudi, che l'è affidaa, in l'oltretomba, a vun di sò liberti e l'è condanaa a giugà ai dadi cont on bussolott sbusaa. El Claudi a l'éra famos per giugà ai dadi e barà despess per vincc.
In Bonvesin
"respondano a tug li soi peccai"
In di oeuver del Bonvesin de la Riva a l'è present el contrappass.
Střelná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
1987
El 1987 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Contrappass
In Dante
Per Dante el contrappass el pò vèss faa in dò maner:
Autostrada A1 var
La  (ciamada anca Variante di Valico) a l'è un'autostrada italiana longa 32.5 km de proprietà de Autostrade per l'Italia, verta del 23 de dicember 2015.
La conliga Marzabotto a Barberino di Mugello a travers di Pennin e la sbassa i temp de percorrenza rispet a la trata originaria, incoeu ciamada panoramega, del 30%.
Perőcsény
a l'è un comun del Distret de Szob, cont una popolazzion de abitant.
Mähring
Mähring l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 72.94 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Mähring el se tróa a 'na altèsa de 652 méter sura 'l leèl del mar al cunfì co la Repüblica Céca.
Alümìnio
250px|thumb|right
L ' alümìnio (alümini en ucidental) l'è ün elemènt chìmich che 'l g'hà 'l 13 come nömer atòmech. Ol sò sìmbol l'è Al.
Noeuva Ortografia Lombarda
La Noeuva Ortografia Lombarda (NOL, anca Noeuva Grafia Lombarda) a l'è una grafia derivada de la tradizzion grafega de diverse variant lombarde e pensada per la totalità de la lengua lombarda.
Storia
La NOL la nass del lavorà di studios de la lengua lombarda, compagn del Peder Cociancich e del Jacopo Dovico, con l'obietiv de trovà una grafia che, in del respet de la tradizzion e de la specialità di vari dialet, la fonziona ben per el lombard. El lavorà l'è scominciad a fevrer del 2020 e l'è fornid in del otober del istess agn, ma l'era fondad in su 'n lavorà pussee longh del Cociancich de evoluzzion del modell classegh lombard, sgiamò vist in del Dylan lombard del 2016.
Carateristeghe
La NOL la nass 'me grafia polinomica, o ben con la possibilità de scriver in de la istessa manera per tucc, cont el fin specifegh de ciapà dent tute i variant locai, e a l'istess temp de tegnì e mostrà i diferenze locai. Quell ultim pont chì l'è otegnud grazzia a una gran flessibilità de la grafia: defad, l'è possibil scriver in d'una manera pussee standard o local a segonda de la necessità de la persona che la dopera.
I scerne ortografeghe inn stade ciapade in bas ai proposte ortografeghe passade e ai grafie locai del lombard, cont el tentativ de fài pussee coerente in tra de lore e de slontanàss minga trop di grafie tradizzionai.
Derivazzion
In di parolle derivade se cerca de tegnì la forma de la radis de la parolla de partenza (vegg > veggia, ann > anniversari, carr > carretin, ...), foeura che in d'un quai cas de fenomen de vocalism ( oeu gg > o ggiada).
Alümìnio
L'è ü metàl che 'l se piéga e 'l làsa laurà facilmènt, culùr arzènt, che 'l vé caàt sùra de töt de i minerài de bauxite.
Noeuva Ortografia Lombarda
Composizzion
Per le parolle composte se dovra el tratin in tra i do parolle che fann su el compost (mazza-pioeugg).
Villach
a l'è un comun de la Carinzia, cont una popolazzion de abitant.
Noeuva Ortografia Lombarda
Infinit
Gh'è di verb che i gh'hann una desinenza iregolara a l’infinit che i vann mìa 'dree ai regole chì de sora (es: prodù, toeu, …).
Villach
A l'è una cità statutaria.
Noeuva Ortografia Lombarda
Infinit
I verb a l'infinit de la 1°, 2° e 4° coniugazzion dovrad cont un enclitich i tegnen l'acent grafegh, inscambi a la 3° perden la -r. Anca i verb con desinenza iregolar a l'infinit i tegnen la istessa desinenza (e in cas anca l'acent grafegh).
Alümìnio
L'è 'mportànt e dovràt pròpe tat, dezà che 'l fà mia la rözèn, l'è bèl mòl e lizimbrì.
Stazzion de Chiozzola
La Stazzion de Chiozzola a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Gea de Albarracín
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Quero (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Chiozzola
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Pedmelera
Pedmelera (nòm uficiàl in italian: Piedimulera) a l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
Noeuva Ortografia Lombarda
Participi
El sufissi del participi l'è fiss a livell ortografegh: Per i verb de domà una sillaba de la prima coniugazzion e del verb vesser e andà gh'è la possibilità de do sortide:
Pedmelera
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes l'è sitüaa in la bassa Val d'Ossula (per la precisiun in la Val Anzasca) e 'l gh'ha vari fraziun, trai quai a trövum Cimilera (cumün autonum fina al 1928). L'è tacaa ai cumün de Calasca-Castiun, Palanzén, La Pieu e Vugogna.
SebastiAn
El SebastiAn (nom ver Sebastian Akchoté) a l'è un müsicista frances de müsega electro. Del 2005 a incö l'ha faa un poo de singul e EP per la cà discugrafiga Ed Banger Records. L'ha faa di remix per gent 'me Annie, Daft Punk, Cut Copy, Kavinsky, Justice e Uffie. Propi un sò remix de Testarossa Autodrive del Kavinsky l'è dent in del giöch GTA IV. El SebastiAn a l'è nassüü a Boulogne, in Francia ma i sò gent eren de la Yugoslavia. L'ha tacaa a fà müsega giamò quand che'l gh'aveva 15 agn, per un grüp rap che'l se ciamava Cercle Vicieux. In del 2007 l'ha lauraa anca cunt el Mr. Oizo e'l Sebastien Tellier a la culona sunora del film Steak del Quentin Dupieux (Mr. Oizo). A l'è staa in tour anca cunt i Daft Punk: insema al Kavinsky el derviva i cuncert del Daft Punk's Alive Tour.
Pedmelera
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Pedmelera l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Noeuva Ortografia Lombarda
Imperativ
I forme de l'imperativ monosillabegh a la segonda persona singolara se scriven semper con l'acent grafegh (esempi: fà, dà, stà, scrìv, bév, ...).
SebastiAn
Ligam de föra
El MySpace
Pfaffnau
Pfaffnau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.57 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Piev de Sant Ambroeus de Linaa
La Piev de Sant Ambroeus de Linaa a l'è stada una Piev de l'Arcidiocesi de Milan in pè del 1938, quand che la gesa de Sant Ambroeus a l'è elevada a sed plebana inveci de Mezaa, al 1969, quand che el Giovanni Colombo el toeu via la piev e la met i parochie de Mezaa, Mirazzan e San Boeuv in del vicariad forani de San Donaa, menter la gesa de Sant Ambroeus a l'è mituda in la prima porta de Milan.
Pfaffnau
El cumün de Pfaffnau al se tröva a una altitüden de 507 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altbüron, Brittnau (AG), Grossdietwil, Melchnau (BE), Murgenthal (AG), Reiden, Roggliswil, Roggwil (BE), Untersteckholz (BE). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
A Gudiña
A Gudiña l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Pfaffnau
Storia
Pfaffnau l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 924 col nom de Fafanhaa/Fafana. In del 1173 inscambi l'è staa menziunaa col nom de Phafena.
A Gudiña
El sò codes statistegh l'è.
Borovník
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Loket (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Passaport di Maldive
El Passaport di Maldive a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Roccabascerana
Roccabascerana l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 2.335 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 195 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arpaise (BN), Ceppaloni (BN), Montesarchio (BN), Pannarano (BN), Pietrastornina, San Martino Valle Caudina.
Reiden
a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 27.12 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de al se tröva a una altitüden de 457 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altishofen, Brittnau (AG), Dagmersellen, Ebersecken, Grossdietwil, Pfaffnau, Reitnau (AG), Wikon, Wiliberg (AG), Winikon. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Cutro
Cutro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 10.859 abitàncc, 'na superfìce de 131 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belcastro (CZ), Crotone, Isola di Capo Rizzuto, Mesoraca, Roccabernarda, San Mauro Marchesato, Scandale.
Desingy
Desingy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Canton de Seyssel, del circondàre (arrondissement) de Saint-Julien-en-Genevois e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 260 méter a 'na altèsa màsima de 661 méter s.l.m.
Neualbenreuth
Neualbenreuth l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 50.13 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neualbenreuth el se tróa a 'na altèsa de 558 méter sura 'l leèl del mar al cunfì co la Repüblica Céca.
Treno acceleraa
El treno acceleraa a l'è 'na categorìa de servizzi di treni italian, al dì d'incoeu doperada domà de l'Ente Autonomo Volturno per la Circumvesuviana.
El treno acceleraa indicava on treno de composizion domà passeggee che 'l fermava in tucc i stazion, a differenza del treno omnibus che 'l era messedaa passeggee-merci e 'l gh'eva di temp de manovra.
Cont el temp i FS han deciduu de cavà via el nomm, oramài anacronistich degià che l'éra el treno pussee lent, e de ciamàll treno local.
Lengua siciliana
250px|miniatura El sicilian (nomm nativ: sicilianu) l'è ona lengua neolatina oriental.
Difusion e variant
El sicilian a l'è parlaa in de la Sicilia, in de la bassa Calabria e in del Salent. On quaivun el pensa che anca i dialett del Cilento de sotta (Campania) poeuden vess classificaa 'me sicilian. Quell grupp de parlà chì a l'è ciamaa, in de la lenguistega italiana, meridionale estremo. On'altra scoeula de penser la dis che 'l sicilian a l'è domà la lengua romanza che l'è parlada in Sicilia. A resta el fatt che i parlà del Salent e de la Calabria hinn bei compagn de quei de la Sicilia, per reson fonetegh, morfologegh e lessicai. Oltra a quei che parla sicilian in Italia, besogna regordà tucc i discendent di emigraa in paes comè i Statt Unii, la Germania e l'Australia, che in d'on quai cas hann conservaa la lengua di sò av (magara messedada con l'Italian e alter lengov del paes).
El Pader Noster
Patri nostru cca si 'n celu, Sia santificatu 'u nomi teu; Venga 'u to rregnu, Sia fatta 'a tò voluntati, Comu 'n celu accussì 'n terra. Dani oggi 'u nostru pani quotidianu, Rimeti a niàutri i nostri debiti, Comu niàutri li rimettemu ai nostri debitori E nun ni lassàri cadiri 'nta'a tentazziuni E libèrani d'u mali Amen.
Bellegarde-en-Diois
Bellegarde-en-Diois l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Motte-Chalancon, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 797 méter a 'na altèsa màsima de 1406  méter söl leèl del mar.
Rocca San Felice
Rocca San Felice l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 903 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Frigento, Guardia Lombardi, Sant'Angelo dei Lombardi, Sturno, Villamaina.
Špičky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Střítež nad Bečvou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Enrico Dandolo (patriòta)
L'Enrico Dandolo (Vares, 26 giugn 1827-Roma, 3 giugn 1849) l'è staa on patriòta italian, conossuu per avè tòlt part a on quaj avveniment trai pussee important del Risorgiment.
Biografia
L'era fradell de l'Emilio Dandolo, cont el qual l'ha combattuu duranta i Cinqu Giornad de Milan, insema ai amis Luciano Manara ed Emilio Morosini.
Vist che in quella esperienza chì l'aveva ottegnuu ona certa conossenza di tattich de guerriglia, l'ha tòlt part, insema ai volontari lombard de la Legion Manara, a la campagna in del Bressan e in del Trentin duranta la Prima Guerra de Indipendenza, e l'ha participaa a la costituzion de la Repubblica Romana, in del 1849. Quand la giovin repubblica l'è stada taccada di Frances, el Dandolo, insema ai sò amis lombard, l'era lì a difendela, sòtta el comand pròppi del Manara.
La Gavia (metropolitana de Madrid)
La Gavia  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Perbál
a l'è un comun del Bia District e Distret de Budakeszi, cont una popolazzion de abitant.
Schwendibach
Schwendibach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.49 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Bufrànch
Bufrànch (nòm uficiàl en italià: Borgofranco sul Po) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
Schwendibach
El cumün de Schwendibach al se tröva a una altitüden de 880 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Homberg, Steffisburg, Thun.
Bufrànch
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bergantino (RO), Carbunèra, Magnacavàl, Melara (RO), Ustìlia, Réar.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Bufrànch l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Passaport malian
El Passaport malian a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Saint-Antoine-l'Abbaye
Saint-Antoine-l'Abbaye l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Marcellin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.21 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 274 méter a 'na altèsa màsima de 578 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Antoine-l'Abbaye l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Calendare
El calendàre l'è 'n sistéma convensiunàl adotàt de l'òm per cöntà el tép che pàsa e organizà le atività rürài, econòmiche, sociài e religiùze endel trascórer de le stagiù e de l'an astronòmich. El strümènt — de sòlet en bloch de fòi de càrta con segnàt i dé, i més e l'an — che se dopèra per tègner cönt del tép che pàsa e de chèl che g'ha de ègner l'è ciamàt lönàre.
Urìgin
En sostànsa, töcc i calendàre de töte le cültüre, i s'è bazàcc sö l'oservasiù dei fenòmeni periòdich del ambiènt natüràl endoche i vivìa — compagn del spostamènt de le ómbre, el ripitìs de le stagiù o el müimènt aparènt del sul o de la lüna — e 'n pó per töcc l'unità mìnima fondamentàl l'è 'l dé. Difàti en töte le civilizasiù, l'alternàs del ciàr (dé) e del scür (nòt) el par véser stat l'unità sö la quàl i s'è bazàcc per reconóser el trascórer del tép.
En óter fenòmeno che i òm i g'ha dopràt per stabeléser en ünità de tép en po piö grànda del dé, l'è stat el ripitìs de la fàzi de la lüna. El fat de éser fàcii de oservà e bastànsa regolàr l'è stat decizìf per fà che i òm i la adotès. En cìclo de la lüna el düra, a segont de la situasiù astronòmica, de 29 dé e 6 ùre a 29 dé e 20 ùre. Chèsto el g'ha portàt a stabeléser 'n ünità de tép che variàa 'ntra i 29 e i 30 dé, e l'è l'ünità che g'ha pò fat nàser chèl che apò a nóter ciamóm més, parola che la vé del latì mensis e a sò ólta de l'indoeuropèo "*mḗh₁n̥s" («lüna» e/o amò «més»).