cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marsgnà
Marsgnà (nom ufizial: Marcignago) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Marsgnà l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Stetten (AG)
Stetten (Schtette in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 4.41 km², e al se tröva a una altitüden de 383 meter sura al livel del mar.
El cumün de Stetten a l'è tacaa ai cumün de Künten, Mellingen, Niederrohrdorf, Niederwil, Remetschwil, Tägerig.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Stazion de Favazzina
La Stazion de Favazzina a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Leysin
Leysin (Lêsin in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Aigle, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 18.54 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Leysin al se tröva a una altitüden de 1260 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ormont-Dessous, Aigle, Yvorne, Corbeyrier.
Galičica
El Galičica (albanes: Mali i Thatë) a l'è ona scima de la penisola balcanega. A l'è volt 2.254 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in sul confin in tra la Macedonia e l'Albania.
Cinto Gambiràs
Ol Cinto Gambiràs (In italià Giacinto Gambirasio) (1896 - 1971) l’è nassìd a Seriàt, gròss paìs tecàd a Bèrghem, in del 1896. A sédes agn l’gh’ìa zamò ‘n scarsèla ‘l diplòma de ragiunàt, col laurà prèst per la Banca Comerciàl. Intàt che gh’éra la prima guèra mondiàl l’à ‘mparàd ol esperànt, issé de tègn rapórcc con tace stödiùs in del mónd, e ach riàga a fà afare con d’öna dita giapunésa.
Tecàd a la sò famèa e a la sò tèra, l’à sèmper facc ol possìbel per i ‘nterèss de la póera zét e di laurécc ai dipendènse di banche e dite ‘ndo che l’fàa ‘l contàbel o ‘l aministradùr.
In de éta a l’s’è metìd dét ach co la polìdega; de formassiù catòlega, l’è stacc ol sìndech de la sò sità quand a l’gh’ìa apéna vintetrì agn (e piö tarde ach del paìs de Trescùr).
Picàd di fasséscc e minassàt de mórt l’à piantàd lé ‘l sò incàregh de sìndech in del 1924.
Edlitz
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Cinto Gambiràs
Diretùr del setimanàl del Dücàt de Piassa Püntida, Ol Giopì, i fassést i gh’à facc serà fò la redassiù del giornàl dò ólte per propaganda cóntra ‘l fascism; tat che ‘n del 1943 l’è stacc adritüra metìd in presù co l’acüsa de cospirà cóntra de lur. Ma óna ólta fenida ach la segónda guèra mondiàl l’à facc in manéra de dösmentegà ‘l passàd per impegnàs a turnà a viv töcc insèma e ‘n pass.
L’è mórt in del 1971 e l' gh'à lasàt a la sò zét öndes librècc de poesée in Bergamàsch.
I sò òpere
L’è stacc ü di tri poéte lombàrcc (insèma ai milanés Tèssa e Guicciardi) che Pasolini e Dall’Arco i à metìd dét in de la sò antologéa del 1952 "Poesia dialettale del Novecento".
In del 2002 Ümbèrto Zanèt, per la pruinsa de Bèrghem, l’à cüràd ü bèl lìber, co i piö bèle poesée del Gambiràs in lèngua lombarda (variànt bergamasca) ‘ndo s’vèd töt ol valùr siìl, cristià e lìrech del onèst e sàe òm de cultüra bergamàsch.
Pròpe ‘l poéta Ümbèrto Zanèt a l’pórta amò inàcc al dé de ‘ncö ol prémio de poeséa lombarda “La penna d’oro”, snissàd del Cinto Gambiràs; ü di concórs piö antìgh in di lèngue de cà in töta Itaglia, e che l’cönta sinquanta edissiù.
I sò alievi
Tra i sò alievi piö 'mportàncc gh'è de regordà
125
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Castell de l'Areny
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Philip Glass
El Philip Glass (Baltimora, 31 sginee 1937) a l'è 'n compositor statunitens.
Capiagh
Capiagh (Capiago) l'è voeuna di dò frazion principai del comun brianzoeu de Capiagh e Intimian, in de la Provincia de Comm. Capiagh, che 'l se troeuva pussee a nord de Intimian (in direzion de Comm), l'è dent a la diocesi de Comm, menter Intimian l'è sotta l'Arcidiocesi de Milan. El paes l'è staa on comun indipendent fina al 1928 e al temp di piev el partegniva a quella de Zezi de Sotta.
Philip Glass
Autor de musega contemporanea, a l'è de solit considerad in tra i rejor del minimalism musegal cont el Terry Riley, el Steve Reich, el Monte Young, el John Adams. Finid el temp de massima produzion minimalista, deversament di autor citads de sora, asca forsi l'Adams, al s'è progressivament emancipad e l'ha cernid un stil de plussee facil plaxer, postminimalista, manc sever, e mirad a la tradizion sinfonega americana. De i agn votanta l'ha preferid slontanar-ss del termen, ind el mantener una forma iterativa ind el so stil, ma cont un slargament massim di possibilitaa espressive inxubide de la tonalitaa, e l'ha acœlt semper plussee sujestion di culture musegai extraeuropee, interess jemò manifestad a l'inizi de la carera cont la colaborazion insema al musicista indian e compositor Ravi Shankar. In tra i so œvre figura numeros componiments musegai de vari jener, cont una certa predilizion per i forme scenige (teater, danza, performance) e i bande sonore de devirs film e documentari. Celeber, in qell ultema categoria qì, la serie de film faits su del Godfrey Reggio in tra el 1983 e 'l 2003 e fondads in su profezie di indian Hopi, cognossuda 'me Trilogia Quatsi: l'istess Glass l'ha portad in tournée anca in Italia concerts live indovè el so ensemble al sona i musige diretament in su imajin di film (prima performance intrega: Torin, Settembre Musica, Auditorium "Giovanni Agnelli" del Lingotto, setember 2005). L'ha lavorad insema a vari artista de la scena ambient (come el Brian Eno e pop-rock (comprendud el David Bowie: de qest qì l'ha ciapad i tema de Heroes per componer l'ononima sinfonia). El Philip Glass a l'è stad anca piazzad al numer 9 de la Top 100 jeni vivents scrivuda ind el 2007 de la rivista inglesa "The Telegraph".
Jovinezza e studi
El Philip Glass al nass a Baltimora, ind el Maryland, fiœl de imigrads judee qe vegniven de l'Ucraina. El pader al g'ha una botega de disc de la vasta oferta de lavorar - de spess miga venduds - de compositor de musega moderna (Paul Hindemith, Béla Bartók, Dmitrij Šostakovič) e musega classega (i quartets per arc de Ludwig van Beethoven e i du trii per pianofort del Franz Schubert) qe el joven Glass rivaraa a cognosser debon prest. De bagai, al studia penfer al Peabody Conservatory of Music e a 16 agn al se iscriv a la Univeristy of Chicago, indovè qe'l studia matematega e filosofia. Apos al frequenta la Juilliard School infovè al studia soratut tastere; in tra i so profesor de composizion figuren el Vincent Prsichetti e 'l William Bergsma. Ind l'estad del 1960 al studia cont el Darius Milhaud e al compon un concert per violin per una compagna de studi, la Dorothy Pixley-Rothschild. A Paris al studia composizion cont la Nadia Boulanger del 1963 al 1965: qiqinsì analiza i spartids del Johann Sebastian Bach ("El clavicembol ben temperad"), Wolfgang Amadeus Mozart (i concerts per pianofort) e Beethoven. Ind el far menzion a qii agn lì ind la so autobiografia – Music by Philip Glass, (1987) – el Glass al cunta su qe la musega sonada ai concerts del "Domaines Musicale" del Pierre Boulez le passionava miga (fœra qe per i lavorar del John Cage e Morton Feldman), in tant qe l'era de bon impressionad di spetacoi miss in scena del Jean-Louis Barrault al teater OdéOn e di film de la nouvelle vague franzesa, de rejista compagn del Jean-Luc Godard e François Truffaut. Apos de ver-g lavorad in Franza cont el Ravi Shankar a la banda sonora del film Chappaqua, el Glass ind el 1966 al viaja a travers del nord de l'India, indovè al g'ha mœd de cognosser la comunitaa di refujads tibetan. Al deventa buddhista e l'incontra el quatordicesim Dalai Lama, el Tenzin Gyatso, ind el 1972. Del lavorar cont el Ravi Shankar e de la percezion di proprietaa ipnotige di ritmi indian al nass el stil compositiv del Philip Glass. Tornad in cà, refuda i so lavorar de prima, scrivuds cont un stil moderatament modern simil a qell del Darius Milhaud, Aaron Copland e Samuel Barber, e al taca su a scriver bindei auster fondads in su ritmi compulsiv. In tra qii prim lavorar de tai minimalista a figuren i musege per una comedia del Samuel Beckett (Comédie, 1963) e un quartet d'arc (No.1, 1966).
El minimalism
Per el fait qe l'ha tolt poca tenzion di esecutor e di spazi de esecuzion tradizionai, el Glass al fa su un grupp ind i tards agn sessanta a New York cont i so ex compagn de studi, indovè g'è anca el Steve Reich e 'l Jon Gibson, e l'ha tacad su a exibir-ss denter i gallerie d'art. Qeste gallerie qì figuraven l'efetiv pont de contat in tra minimalism musegal e minimalism ind i arts visiv – oltra ai ligamm personai in tra i artista qe, ind el ver-g interess artisteg simil, i ghe soportava dree a l'ativitaa musegal del Glass e del Reich e de spess preparaven i poster per i so concerts. El prim concert de la "nœva" musega de Philip Glass a l'è una serada a la Jonas Mekas's Film-Makers Cinematheque ind el 1968. In qest concert a vegnen metuds denter Music in the shape of a square for two flutes (un omagg a l'Erik Satie, sonad del Glass e Gibson) e Strung Out for amplified solo violin, sonad de la violinista Pixley-Rothschild. I spartids inn tacads sui mur e i musicista i g'ha de mœver-ss in tant de l'esecuzion. La risposta a l'è piena de entusiasm, anca se el publeg a l'è fait su domaa de artista e passionads de arts visiv e performance art, jemò de bon pronts a l'aproç reduzionista del Glass. Oltra al sonar la so musega, el Glass al lavora come tassista, al se cura insema al Steve Reich de una compagnia de sanmartin e l'è vutant de lo scoltor Richard Serra. In qell temp qì al cognoss e al strenj amicizie cont olter artista de la scena de New York, compagn del Sol LeWitt, Nancy Graves, Laurie Anderson e Chuck Close. Apos de una quai deverjenza cont el Steve Reich al fonda el so Philip Glass Ensemble (in tant qe'l Reich al fonda el grupp "Steve Reich and Musicians") indovè ven dent i tastere, i fiads (sassofon e penfer) e una voç de sopran.
Strada voivodal 426
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 34 km.
Stazion de Calolz e Curt-Olginaa
La Stazion de Calóls e Cùrt-Olginaa l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia, doperada anca del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Catalão
Catalão a l'è una cità brasiliana del stat de Goiás. La sò pupulaziun a l'è de 75.623 (2007). La sò süperfis a l'è de 3.779,5 km².
Autostrada A26 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Età preliteraria latina
Cunt l'espressiun età preliteraria latina a s'vör indicà cumünement el temp de la storia de la literadüra latina che la va de la fundaziun de Roma al rivà de la fas literaria, che de solet al se fà partì de la representaziun in del 240 a.C del prim drama teatral scrivüü in lengua latina, per övra del Livio Andronico.
Dürant de 'sto temp chì, istess mument de l'età regia de Roma e de la prima età de la repüblega, Roma, induve el cör uriginal l'era furmaa de abitancc de sort latina e i grich imigraa de la Magna Grecia. Donca, l'è pudüda nass una granda prudüziun de test suratüt uraj, senza fin literari.
La scritüra
La riva in del VII secul
Vers saturnio
A l'è el vers uriginal latin, furmaa de dü cola, vön püssee fort de l'olter, spartii de una dieresi. L'è anca el vers druvaa del Gneo Nevio in la so övra Odusia, var a dì la tradüziun in lengua latina de l'Odissea de l'Omer.
∪ — ∪ — ∪ — X | — ∪ — ∪ — ∪
I carmina
El carmen a l'è una forma in vers, via de mezz in tra puesia e prösa, caraterizada de ripetiziun funetich.
Kuppenheim
Kuppenheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rastatt. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 18.08 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Kuppenheim la se tróa a 'na altèsa de 127 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Pierre-de-Bressieux
Saint-Pierre-de-Bressieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Étienne-de-Saint-Geoirs, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.08 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 378 méter a 'na altèsa màsima de 723 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Pierre-de-Bressieux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
126
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Stazion de La Torr
La Stazion de La Torr a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Strada voivodal 427
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 7 km.
Marsän
Marsan (nom ufizial: Marzano) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Lengwil
Lengwil a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Marsän
Al cunfìna coi comün de Siranöva, Lardirà, Runcar, Tur d'Ares, Tur Vegia, Valera Fratta (LO), Vidigülf e Vistarén.
Lengwil
El cumün de Lengwil al se tröva a una altitüden de 470 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Berg, Birwinken, Bottighofen, Kemmental, Kreuzlingen, Langrickenbach, Münsterlingen.
Marsän
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Marsan l'è mustraa in de la tabela chi de sota:
Lengwil
L'è staa menziunaa la prima volta in de l'ann 1159 col nom de Leingewillare.
El cumün de Lengwil l'è staa istitüii in del 1998 de la fusion de Illighausen e Oberhofen bei Kreuzlingen.
127
Necrulogi
- |Un an indrée / |Un an dapress
Eggenburg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Campagna-de-Sault
Campagna-de-Sault l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Belcaire, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.4 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 735 méter a 'na altèsa màsima de 1965 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Campagna-de-Sault l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada voivodal 429
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 19.5 km.
Tagliacozzo
Tagliacozzo l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 6.464 abitàncc, 'na superfìce de 89 km² e 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capistrello, Cappadocia, Carsoli, Castellafiume, Magliano de' Marsi, Pereto, Sante Marie, Scurcola Marsicana.
Ollon
Ollon (Oulon in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Aigle, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 59.59 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Ollon al se tröva a una altitüden de 479 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aigle, Bex, Collombey-Muraz (VS), Gryon, Monthey (VS), Ormont-Dessous, Ormont-Dessus.
128
Necrulogi
- |Un an indrée / |Un an dapress
Argegn
Argegn (nom ufizial in italian: Argegno) l'è on comun de la Provincia de Còmm de, 'na superfiss de 4,3 km² e 'na densità de 0 ab./km²..
L'è situaa in su la sponda occidental del Lagh de Còmm e 'l dista del capploeugh circa 18 km. Se pò rivàgh in auto cont el percorr la S.S. 340 in direzion Còmm-Menagg, in pullman cont i bus de la SPT e in battell cont el doprà i linei de la Navegazion Lagh de Còmm. De Argegn, a travers de ona funivia, se riva agevolment in circa 5 minut l'abitaa de Pigra a 850 meter d'altitudin.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Argegn l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Intimian
Intimian (Intimiano) l'è ona frazion del comun brianza de Capiagh e Intimian, in Provincia de Comm. El paes el se troeuva a sud respett a Capiagh. Per on bell poo de temp Intimian l'è staa dividuu de Capiagh, tant che partegnen anca a duu diocesi different: Capiagh l'era de la Diocesi de Comm, Intimian inveci de quella de Milan (dent a la Piev de Gallian). A Intimian l'è anca nassuu vun di [arcivescov de Milan]] pussee important, l'Aribert. L'union con Capiagh a l'è del 1928. El sant patronn a l'è San Leonard.
Kraiburg am Inn
Kraiburg am Inn l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.56 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Kraiburg am Inn la se tróa a 'na altèsa de 462 méter sura 'l leèl del mar.
Genar
right|thumb|Genar, illustrazion de Très riches heures du duc de Berry Genar (in manera arcaega sgenee) l'è 'l primm mes de l'ann del Lunari Gregorian e 'l gh'ha 31 dì. El vegn de la divinidà romana Giano (Ianus; aggetiv: Ianuarius), el protettor di port e di poncc. Quei che hinn nassuu a genar se ciamen genee.
Carlasc
Carlazz ò anca Carlasc (nom ufizial in italian: Carlazzo) l'è on comun de la Provincia de Còmm con, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km². Se troeuva intela Val Menagg. L'è nassuu intel 1928 de l'union de trì comun.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Carlasc l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Castellamonte
Castellamonte (en piemontés: Castlamont) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 8.999 abitàncc, 'na superfìce de 38 km² e 'na densità de 237 ab./km². El cunfìna coi cümü de Trausella, Meugliano, Rueglio, Cintano, Issiglio, Colleretto Castelnuovo, Lugnacco, Borgiallo, Castelnuovo Nigra, Vidracco, Parella, Quagliuzzo, Cuorgnè, Baldissero Canavese, San Martino Canavese, Torre Canavese, Bairo, Valperga, Salassa, Ozegna, Rivarolo Canavese.
Saint-Pierre-de-Chartreuse
Saint-Pierre-de-Chartreuse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Laurent-du-Pont, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Lichtenau (DE-BW)
Lichtenau la se tróa a 'na altèsa de 127 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Pierre-de-Chartreuse
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Pierre-de-Chartreuse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Eggendorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Ormont-Dessus
Ormont-Dessus a l'è un cumün svizzer del distret de Aigle, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 61.44 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
129
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Langrickenbach
Langrickenbach a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfis del teritori del cumün l'è de 10.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Pier Luigi Bersani
Pier Luigi Bersani (Bétula (PC), 29 de setèmber del 1951) l'è 'n òm pulìtich italià, segretàre del Partìt Democràtich en càrica dal 2009 al 2013.
Castagnole Piemonte
Castagnole Piemonte (en piemontés: Castagnòle) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.875 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 110 ab./km². El cunfìna coi cümü de None, Piobesi Torinese, Scalenghe, Osasio, Virle Piemonte, Cercenasco, Carignano.
Pier Luigi Bersani
Endèi agn del 1996 al 2001, el g'ha ricuprìt la càrica de Minìster de l'Indüstria, del Comèrcio, del Artigianàt e del Turìsmo endèl Goèrno Prodi I, amò de Minìster de l'Indüstria, del Comèrcio e del Artigianàt endèl goèrno D'Alema e de minìster dei Traspórcc e Navigasiù endèi goèrni D'Alema II e Amato II.
Langrickenbach
L'Istoria del Paes
Numenaa la prima völta in di ducüment ufiziaj in del 889, el cumün de Langrickenbach del didincö l'è nassüü in del 1998 cunt el trà 'nsema i cumün de Dünnershaus, Herrenhof, Langrickenbach, Zuben e Schönenbaumgarten.
Pier Luigi Bersani
Col goèrno Prodi II, del màgio del 2006 al màgio del 2008, l'è stat Minìster del Svilùppo Econòmich.
Autostrada A27 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Pier Luigi Bersani
Ai 25 de utùer del 2009 Bersani 'l vèns le ilisiù primàrie del Partìt Democràtich, e 'l vé iligìt segretàre del partìt.
Ol 2 de dezèmber del 2012 ol Pierluigi Bersani, al balotàgio di primàrie, 'l vèns cóntra 'l Matteo Renzi con piö del 60% di vóti e 'l diènta isé 'l candidàt del cèntro sinìstra a i elesiù del 2013. I elesiù però i va mìa bé per el sò partìt, che l'è mìa bù de riàga a la magiorànsa di ségi al Senàt. El Bersani 'l próa a fà 'n goèrno col Movimento 5 Stelle, ma i cunsultasiù i finés condèn falimènt. Chèsto, ensèma al falimènt del Partìt Democràtech endèi elesiù del Prezidènt de la Repüblica, el pórta el Bersani a rasegnàga i dimisiù de la càrica de segretàre. El sò sucesùr l'è stàt 'l Guglielmo Epifani.
Langrickenbach
L'Istoria del Paes
L'insediament pü vegg l'è cunt tüta prubabiledaa quel che 'l se tröva al didincö in su la frassiun de Dünnershaus e l'è ciamaa Lenzwil.
Strengelbach
Strengelbach a l'è un cumün svizzer del distret de Zofingen. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 6.03 km², e al se tröva a una altitüden de 445 meter sura al livel del mar.
El cumün de Strengelbach a l'è tacaa ai cumün de Brittnau, Oftringen, Rothrist, Vordemwald, Zofingen.
miniatura|manzína|285px|Strengelbach
Abu Dhabi
Abu Dhabi a l'è vün di set emiraa che furmen i Emiraa Arab Ünii.
La capital a l'è Abu Dhabi. Al gh'ha una süperfiss de 67.340 km² e una pupulaziun de pressapoch 1.400.000 abitant.
L'emiraa d'Abu Dhabi a l'è quel culuraa in giald.
Těně
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Ampfing
Ampfing l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 31.14 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ampfing el se tróa a 'na altèsa de 416 méter sura 'l leèl del mar.
Febrar
right|thumb|Febrér, ilustrasiù de Très riches heures du duc de Berry Febrér l'è 'l segónt més del an del calendàre Gregorià e 'l g'ha 28 dé (o 29 endèi agn bisestìi). El més prima l'è zenér e chèl che vé dòpo l'è mars.
130
Necrulogi
- |Un an indrée / |Un an dapress
Rennaz
Rennaz a l'è un cumün svizzer del distret de Aigle, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.21 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Rennaz al se tröva a una altitüden de 375 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Noville, Roche, Villeneuve.
Alzira (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Ajman
thumb|right|160px Ajman (in arab: عجمان; traslitteraa anca ‘Ağmān o ‘Uğmān) a l'è el püssee piscinin di set emiraa che furmen i Emiraa Arab Ünii.
Lotzorai
Lotzorai l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, endèla Pruvìncia de l'Ogliastra. El g'ha presapóch 2.150 (Istat 2003) abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 132 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baunei, Girasole, Talana, Tortolì, Triei, Villagrande Strisaili.
Ajman
La capital a l'è Ajman.
Al gh'ha una süperfiss de 460 km² e una pupulaziun de pressapoch 248.000 abitant.
right|300px|center
L'emiraa d'Ajman a l'è quel culuraa de purpura.
Vegg cumün del Cantun Grisun
La storia ministrativa de la Svizzera l'ha cunussüü anca la supressiun de vari cumün ritegnüü trop pinit e ünii in cumün püssee grand. Quela chì l'è una lista di vegg cumün del Cantun Grisun.
Eggern
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Dinara
El Dinara a l'è ona scima di Alp Dinaregh, inscì importanta che ghe da el nomm. A l'è volt 1.831 meter sora el nivell del mar, e l'è la montagna pussee volta de la Croazzia. Poch delongg a gh'è on olter pizz, el Troglav, che 'l se troeuva in de la Bosnia.
Saint-Pierre-de-Chérennes
Saint-Pierre-de-Chérennes l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Canton de Pont en Royans, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 170 méter a 'na altèsa màsima de 1400 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Pierre-de-Chérennes l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
131
Necrulogi
- |Un an indrée / |Un an dapress
Carsoli
Carsoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 5.085 abitàncc, 'na superfìce de 95 km² e 'na densità de 54 ab./km². El cunfìna coi cümü de Collalto Sabino (RI), Nespolo (RI), Oricola, Pereto, Pescorocchiano (RI), Sante Marie, Tagliacozzo, Turania (RI), Vivaro Romano (RM).
Med
Med (nom ufizial: Mede) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Frascarö, Gambaräna, Lümé, La Piev, Sartiräna, Semiäna, La Tur e La Vila.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Med l'è mustraa in de la tabela chi de sota:
Dubai
Dubai o anca Dubay (arab: دبيّ, trasliteraa anca Dubaī) a l'è vün di set emiraa che furmen i Emiraa Arab Ünii.
La capital a l'è Dubai.
Al gh'ha una süperfiss de 3.885 km² e una pupulaziun de pressapoch 1.200.000 abitant.
Rastatt
Rastatt l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rastatt. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 59.02 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Rastatt la se tróa a 'na altèsa de 123 méter sura 'l leèl del mar.
Strada voivodal 430
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 25 km.
Grandola
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Grandola l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Campagne-sur-Aude
Campagne-sur-Aude l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Quillan, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Campagne-sur-Aude l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Castagneto Po
Castagneto Po (en piemontés: Casgné) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.425 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 130 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chivasso, San Sebastiano da Po, San Raffaele Cimena, Casalborgone, Rivalba.
Stazion de Reggio Calabria Catona
La Stazion de Reggio Calabria Catona a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Kreuzlingen
Kreuzlingen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.5 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant. L'è la segonda citaa püsee granda del canton dopu de Frauenfeld.
Dialett lecches
El dialett lecches l'è voeuna di variant del Lombard insubrigh.
A l'è staa despess ligaa al dialett comasch anca se, per di reson geografigh, storigh e colturai, l'è semper staa pussee vesin al milanes e al brianzoeu oriental: de fatt Lecch la partegn a la diocesi milanesa e a la veggia provincia ducal, menter Comm la se trovava in d'ona altra diocesi e contad.
Diffusion
El dialett lecches spetasciaa l'è parlaa domà a Lecch e in di comun de la zona, in sui spond orientai del Lagh de Comm fina al Pian de Spagna. I alter parlad de la provincia lecchesa gh'hann influss comasch, brianzoeu o bergamasch, menter in de la Valsassina el dialett l'è puttòst particolar.
Ona quai caratteristiga
El dialett lecches (soratutt quell del centro) el se slontana minga tant del Milanes, e quella vesinanza chì l'è cressuda anmò col passà di agn. A bon cunt, in di rioni de Lecch, che per on bell poo de temp hinn staa comun indeperlor, gh'è despess di differenz respett a la parlada del centro comunal. El Lecches, per la osa posizion de confin cont el Lombard oriental, el gh'ha di influenz bergamasch. Insomma, se femm on confront cont el Milanes, a troeuvom quei caratteristigh chì:
Tra i robb che inveci el fann vegnì different del Comasch, a troeuvom:
Inoltra gh'è di paroll che se vesinen pussee al bergamasch che al rest di alter parlà insubrigh:
La formazion del plural
Chì vegnen marcaa quei robb che differissen del modell milanes:
Ona novella del Vottcent
Disi donca che in di temp del primm re de Cipri, dopo che la Terra Santa l'è stada conquistada da Gottifred de Buglion, l'è succeduu che ona donna nobila de Guascogna l'è andada come pellegrina al Sepolcher e, tornand indree, arrivada a Cipri, l'è stada maltrattada da certi baloss. E per quest, rabbiada foeura de moeud, l'ha pensaa de presentà i sò quarell al re; quaighedun gh'hann ditt de minga trà via el fiaa, perchè 'sto re l'era inscì on cojon che minga domà l'era gnanch bon de fà vendetta per i olter ma, de ciolla, el taseva anca quand l'era insultaa lù stess, e se quaighedun gh'aveva on quai dispiasè, el se sfogava addoss a lù. La sciora, sentuu 'sta storia, disperand de vendicàss, la s'è determinada de fà capì el sò debol a 'sto re e, piangend, la s'è presentada a lù e la gh'ha ditt: "Maestà, mé vegni minga ché per vess vendicada di ingiuri che m'è staa faa; ma almen desideri de savè come te feet a supportà inscì pacificament i tort che, come hoo sentuu a dì, té te ricevet, perchè almen poda imparà a dàmm pas dei mè dispiasè, che Dio lo sa se mé i regaleress volontera, dal moment che te seet faa inscì polid a supportài". El re, che fin allora l'era semper staa pigher e poltron, come 'l se foeuss dessedaa, cominciand dai tort faa a 'sta sciora, el s'è miss a vendicà semper tutt i ingiuri che se foeuss faa a la soa dignità. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n210/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pagg. 186-187]
La Parabola del Fioeu Trason (el bagai spendascion)
On omm el gh’era duu bagai. E chell pussee gioven el gh'ha dii al sò pà: "Oh, pà, damm la part che me pertocca!" e 'l pà l'ha spartii la soa robba in tra i sò duu bagai. On quai dé dopo, mettuu insemm i sò robb, el bagai pussee gioven l'è partii per andà in d'on sitt lontan. Là l'ha majaa foeu toeutt i sò danee cont ona vita de baldoria. Quand che 'l gh'ha avuu pioeu gnà cinch ghei, gh'è ruvaa ona gran carestia in del paes indove che l'era e allora el bagai l'ha taccaa a paté la famm. L'è naa a lavorà in de vun de chell paes e 'l sò padron l'ha mandaa in di sò camp a stàggh adree ai porscei. El bagai el voreva impiendes el venter cont i giand che mangiaven i porscei, ma nissun gh'ja dava. Allora, in tra de lù, l'ha pensaa: "Quanti operari in cà del mè pà i gh’ha pan fina ch'i voeuren, e mé inveci chechiscé moeuri de famm! Levaroo soeu, naroo in del mè pà e ghe disaroo: Oh, pà, hoo faa peccaa contra el Signor e contra de tè! Me meriti pioeu de vess ciamaa el tò bagai, trattem come vun di tò operari." L'è levaa soeu e l'è 'ndaa in del sò pà. Prima anmò de ruvà a cà, el sò pà l'ha veduu, el s'è ciappaa compassion, el gh'è corruu incontra, el gh'ha traa i brasc al coll e l'ha basaa. Allora el bagai el gh'ha dii: "Oh pà, hoo faa peccaa contra el Signor e contra de té, me meriti pioeu de vess ciamaa el tò bagai". Ma el pà el gh'ha déi ai sò servidor: "Soeu, soeu, portii el vestii pussee bell e mettìghel soeu, mettìgh on anell al dii e i scarp ai pee; portee scià el vedell chell grass, coppìll e dopo mangemm e femm festa! Perchè chell bagai l'era mort e l'è tornaa in vita, el s'era perduu e l'emm trovaa anmò". E i hann taccaa a fà festa. Ma el sò bagai pussee grand l'era in del loeugh e quand che l'è tornaa a cà l'ha sentuu a sonà e cantà. Allora l'ha ciamaa vun di servidor per savè 'se l'era succeduu cossè. El servidor el gh'ha dii: "L'è ruvaa el tò fradell e 'l tò pà l'ha mazzaa el vedell chell grass perchè l'ha ritrovaa san e salv". Allora el fradell el s'è inrabbii e 'l voreva mia 'ndà dent in cà. El sò pà l'è andaa de foeu e 'l s'è mettuu a pregàll. Ma el bagai el gh'ha responduu inscé al sò pà: "L'è tanti ann che te servissi e hoo semper faa toeutt chell che t'heet voruu, ma té te m'heet mai daa on cavrett de mangià cont i mè amis. Ma 'dess che 'l mè fradell l'ha mangiaa foeu toeutt cont i puttann, té t'heet mazzaa per lù el vedell chell grass". Ma el pà el gh'ha dii: "Car el mè bagai, té te seet semper insemm a mé, e toeutt chell che l'è mè l'è anca tò; l’era de giusta de fà festa perchè 'l tò fradell l'era mort e l'è tornaa in vita, el s'era perduu e l'emm trovaa ancamò". (Vocabolario Italiano-Lecchese e Lecchese-Italiano, 2001)
132
Necrulogi
- |Un an indrée / |Un an dapress
Fujairah
Fujairah (in arab: لفجيرة/al-Fujayraa) l'è vün di set emiraa che furmen i Emiraa Arab Ünii.
La capital a l'è Fujairah. Al gh'ha una süperfiss de 1.166 km² e una pupulaziun de pressapoch 117.000 abitant.
L'emiraa de Fujairah a l'è quel culuraa de rösa.
Casserres
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Collarmele
Collarmele l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.055 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 46 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aielli, Celano, Cerchio, Pescina, San Benedetto dei Marsi.
Minchinigh
Minchinigh (nom ufizial: Menconico) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Saint-Pierre-de-Méaroz
Saint-Pierre-de-Méaroz l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Corps, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Minchinigh
Al cunfìna coi comün de Bobbio (PC), Rumagnes, Santa Margarita, Vars e Zavataré.
Saint-Pierre-de-Méaroz
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Minchinigh
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Minchinigh l'è mustraa in de la tabela chi de sota:
Saint-Pierre-de-Méaroz
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 508 méter a 'na altèsa màsima de 868 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Pierre-de-Méaroz l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stefania Prestigiacomo
right|250px|thumb| La Stefania Prestigiàcomo ensèma al presidènt de la Repüblica [[Giorgio Napolitano|Napolitano ]]
Stefania Prestigiacomo (Siracusa, 16 de dezèmber del 1966) l'è 'na pulìtica e 'na 'mprendidùra italiàna. L'è 'n mèmber del Pòpol de la Libertà.
La sò cariéra al lièl nasiunàl la àmbia 'ndèl 1994, quan che la s'è candidàda a le ilisiù pulìtiche 'ndèle fìle de Fórsa Itàlia e la vé iligìda 'ndèla Càmera dei Deputàcc.
Endèl 1996 la tùrna a éser iligìda a la Càmera dei Deputàcc e la vé numinàda vicepresidènt del grùpo parlamentàr de Fórsa Itàlia.
Dòpo le ilisiù del 2001, endóche la vé ricunfermàda amò 'na ólta a la Càmera dei Deputàcc, la vé apò numinàda Minìster de le Pàri Oportunità 'ndèl goèrno Berlusconi II, e riconfermàda al stès encàrech apò a 'ndèl goèrno Berlusconi III.
Dòpo de 'n pér d'agn de upuzisiù, e dòpo le ilisiù pulìtiche del 2008, l'8 de màgio la vé numinàda Minìster de l'Ambiente e de la Tütela del Teretóre e del Mar, endèl goèrno Berlusconi IV.
April
thumb|right|Bril, Les Très Riches Heures du duc de Berry Bril (brél ó abrél in lombardia orientala), l'è 'l quart més de l'an segónt el calendàre Gregorià, e giü dei quàter més che g'ha 30 dé. Prima che 'l rè Nùma Pompilio 'l enventàes Zenér e Febrér endèl 700 prìma de Crìsto, per i Romàni Bril l'éra segónt més. L'è dientàt el quart més del calendàre al tép dei decemvìri – entùren al 450 BC – e a chèl tép là 'l gh'ìa apéna 29 dé. La derivasiù del nòm (Latì Aprilis) l'è mìa sügüra. L'etimulugìa tradisiunàl la dis che 'l vegnarès del Latì aperire, (dèrver) perchè l'ìa la stagiù che se dirvìa i fiùr e bötàa le piànte e la sarès cunfermàda apò del confrónt cól Gréco modèrno che 'l dopèra ἁνοιξις (apertüra) per dì primaéra. Sicóme che i Romàni de sòlit i ghe dàa i nòm ai més en unùr de 'n quac divinità, e sicóme che Bril l'éra consacràt a Vènere, e la Festum Veneris et Fortunae Virilis la se tignìa al prim de Bril, vergü i g'ha a prupunìt la spiegasiù che 'l nòm 'l éres en cunesiù cól nòm gréco de Vènere, cioè Aphrodite (Aphros). Dei óter i spiegàa 'l nòm col Etrùsco Apru e Jacob Grimm el sügirìa el nòm d'en eròe o de 'na divinità Aper o Aprus.
Pico (montagna)
El Pico (portoghes: Montanha do Pico) a l'è on volcan in de l'isola de Pico, in di Azorr. Cont i sò 2.351 meter sora el nivell del mar, a l'è la montagna pussee volta de tutt el Portogall. L'ultema voeulta che l'ha buttaa foeura el foeugh a l'è staa in del XVIII secol.
Sari-Solenzara
Sari-Solenzara l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Porto-Vecchio, del circondàre (arrondissement) de Sartène e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 73.85 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 1087 méter s.l.m.
Andilla
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Suhr
Suhr a l'è un cumün svizzer del distret de Aarau. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 10.93 km², e al se tröva a una altitüden de 397 meter sura al livel del mar.
El cumün de Suhr a l'è tacaa ai cumün de Aarau, Buchs, Gränichen, Hunzenschwil, Oberentfelden, Rupperswil, Unterentfelden.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Eichgraben
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Caselle Torinese
Caselle Torinese (en piemontés: Caseli) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 15.437 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 551 ab./km². El cunfìna coi cümü de San Maurizio Canavese, Leinì, Robassomero, Venaria Reale, Settimo Torinese, Borgaro Torinese.
Carme (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
TOP 09
TOP 09 (in cecch: Tradice Odpovědnost Prosperita 09, in lombard: Tradizion Responsabilità Prosperità 09) a l'è on partii politegh cecch fondaa in del 2009, de matris conservatris e europeista. L'è member del Partii Popolar Europee
Storia
El partii el nass el 11 de giugn del 2009 de 'na scission de l'Union Cristiana e Democratica - Partii Popolar Cecoslovacch voruda del Karel Schwarzenberg, giamò minister di ester e candidaa ai presidenziai del 2013, indova che 'l perd dedree al Zeman.
Sharjah
Sharjah a l'è vün di set emiraa che furmen i Emiraa Arab Ünii.
La capital a l'è Sharjah. Al gh'ha una süperfiss de 2.590 km² e una pupulaziun de pressapoch 640.000 abitant.
L'emiraa de Sharjah a l'è quel culuraa de verd.
Gallargues-le-Montueux
Gallargues-le-Montueux l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Rhôny-Vidourle, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 8 méter a 'na altèsa màsima de 65 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Gallargues-le-Montueux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Magg
thumb|right|Màgio, Les Très Riches Heures du duc de Berry
Màgg o Màs l'è 'l quint més del an endèl calendàre Gregorià e giü dei sèt més che g'ha 31 dé. Endèl emisféro nort l'è 'n més de primaéra, endèl emisféro sud l'è 'n més de l'autùno.
Se pènsa che 'l nòm el vègne de la divinità gréca Maia, che la vé identificàda có la dèa romàna de la fertilità Bona Dea, che la vignìa festegiàda 'ndel més de màgio. 'N ótra ipòtezi che 'l nòm el vègne de la paròla latìna majores che la vülìa dì persùna ansiàna perchè a quanto par el més l'éra dedicàt ai vèci.
Stazion de Reggio Calabria Gallico
La Stazion de Reggio Calabria Gallico a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Roche (VD)
Roche a l'è un cumün svizzer del distret de Aigle, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.45 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Roche al se tröva a una altitüden de 384 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Chessel, Corbeyrier, Noville, Rennaz, Villeneuve, Yvorne.
La Gaude
La Gaude l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Canton de Vence, del circondàre (arrondissement) de Grasse e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 24 méter a 'na altèsa màsima de 349 méter s.l.m.
Limed (CO)
Limid (nom ufizial in italian: Limido Comasco) l'è on comun de la Provincia de Còmm che'l cunta, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km². El confina con la Provincia de Vares (Comun de Cislagh).
Altlußheim
Altlußheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Limed (CO)
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Limid l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Altlußheim
El cümü de Altlußheim el se tróa a 'na altèsa de 103 méter sura 'l leèl del mar.
Chignö (PV)
Chignö (nom ufizial: Chignolo Po) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Casél, Miradò, Muntsé, Vòri (LO), Rottofreno (PC), San Culumban al Lamber (MI), Santa Cristina.
'L gh'ha tre frazion: Lambrina, Alberon e Busch. Chignö l'è int la zona indè che 'l Lamber 'l va denter int 'l Po e l'è pü o men a trenta chilometer dai cità de Pavia, Lod e Piasenza. La parlada de Chignö l'è cunsiderada una variant del Ludesan, ma la gh'ha ancasì di carateristegh Paves.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Chignö l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Eisgarn
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Ras al-Khaimah
thumb|right|160px|El drap de Ras al-Khaimah Ras al-Khaimah a l'è vün di set emiraa che furmen i Emiraa Arab Ünii.
La capital a l'è Ras al-Khaimah.
Al gh'ha una süperfiss de 1.683 km² e una pupulaziun de pressapoch 190.000 abitant.
300px|thumb|center|
L'emiraa de Ras al-Khaimah a l'é quel culuraa de naranz.
Kradolf-Schönenberg
Kradolf-Schönenberg a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Kradolf-Schönenberg al se tröva a una altitüden de 455 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bischofszell, Bürglen, Hohentannen, Niederhelfenschwil (SG), Schönholzerswilen, Sulgen, Wuppenau.
miniatura|A ruin in [[Buhwil.]] El cumün l'è staa istitüii in del ann 1996 de la fusion de Buhwil, Kradolf, Neukirch an der Thur e Schönenberg an der Thur.
135
Necrulogi
- |Un an indrée / |Un an dapress
Lenn
miniatura|350px|Lenn in su la riva del Lagh. Lenn (Lenno) l'è ona frazion del comun larian de la Tremezzina, in de la Provincia de Comm. El paes el gh'ha ona popolazion de 1.831 abitant e l'è strengiuu in tra i paes de Ossusc e Mezzegra. A l'è de origin romana, anca se gh'è chi che dis che 'l ciappa el sò nomm de l'isola greca de Lenn (Lêmnos). L'è staa comun indipendent fina al 2014: in del period in tra el 1928 e 'l 1947 però l'eva giamò staa vuna di frazion de la Tremezzina. In del vegg territori comunal de Lenn gh'era i frazion de Camp, Cà Noeuva, Lavee, Lera, Masnaa, Molgis, Roncaa, Salen, Tregola, Villa, Sant Andrea.
Lenn l'è cognossuu anca per i sò vill de sciori.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del vegg comun de Lenn l'è mostraa in de la tabella chì de sotta
Val Ciavenna
thumb|Vista de Ciavenna La Val Ciavenna (Valchiavenna in Italian) l'è ona vall de la Lombardia del nord, situada in de la Provincia de Sondri e traversada del Lir e de la Mera. La val la ciappa el nomm de quell che l'è 'l sò centro pussee important, var a dì Ciavenna.
Geografia
La forma de la Val Ciavenna la someja on poo a ona Y:
La Val Ciavenna la confina a nord e a ovest cont i Grison, a est con la Valtellina, a sud cont i provincc de Comm e de Lecch. L'è parallela a la Val Mesolcina in Svizzera.
La bassa Val Ciavenna la part cont el pian de Ciavenna, ona zona in pianura che on temp l'era occupada del Lagh de Comm fina a Samolach; al dì d'incoeu el resta domà el Lagh de Mezzoeula, formaa de l'ultima part de la Mera.
I montagn
La Val Ciavenna la se troeuva in mezz al confin tra i Alp Lepontinn e i Alp Retigh: in quell moeud chì, la se troeuva anca in mezz a la division convenzional de la cadena alpina, cioè tra i Alp Occidentai e quei Orientai. In de la Val Bregaja el se troeuva ona val minor anmò, la Val de Lei. In de la bassa Valciavenna inveci se troeuven vall compagn de la Val Codera (del nomm del riaa omonim) e de la Val di Ratt.
I montagn pussee important a hinn tutt oltra i 3000 meter, e tra quei chì a troeuvom:
Storia
Per la soa posizion strategiga per i pass alpin che portaven in Rezia ("Ciavenna" el ven de clavis, perchè l'era la ciav per i passagg oltra i Alp vers la Germania) la Val Ciavenna l'è stada combattuda de tanti nazion; a partì del Renassiment l'ha faa part di Grison, fina a quand che l'è rivaa el Napoleon. De quell moment chì l'è andada dree a tutt i vicend de la Lombardia.
Duranta la Segonda Guerra Mondial, hinn passaa per la Val Ciavenna on fracch de personn che voreven scappà in Svizzera.