cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castelnovo ne' Monti
El g'ha presapóch 10.053 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 96 km², per 'na densità de 105 ab./km². El cunfìna coi cümü de Busana, Carpineti, Casina, Canossa, Ramiseto, Vetto, Villa Minozzo.
Giuliano Razzoli
A Castelnovo ne' Monti l'è nasìt ol sciadùr Giuliano Razzoli, medàia d'ór 'n slalom speciàl a i Ulimpìadi d'Invèren de Vancuver del 2010.
Villars-Bramard
Villars-Bramard a l'eva un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 3.20 km² e in del 2010 al gh'eva una popolazion de 116 abitant.
In del mes de giügn del 2010 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Cerniaz, Combremont-le-Grand, Combremont-le-Petit, Granges-près-Marnand, Marnand, Sassel, Seigneux et Villars-Bramard han acetaa de fundiss per furmà un cumün ünegh ciamaa Valbroye. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
L'abitaa de Villars-Bramard al se tröva a una altitüden de 734 meter sura al livel del mar e quand che l'eva desperlü, l'eva tacaa ai cumün de Cerniaz, Dompierre, Romont (FR), Rossens, Sédeilles, Seigneux e Villarzel.
Mitrajatris
La mitrajatris a l'è 'n arma automatega pensada per sbarà on gran numer de ball in d'on brev period de temp, de calibro relativament piscininn - sedenò sarien consideraa artilieria - e minga per us individual 'me el fusil d'assalt o el mitra.
Seneghe
Seneghe l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 1.972 abitàncc, 'na superfìce de 57 km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bonarcado, Cuglieri, Milis, Narbolia, San Vero Milis, Santu Lussurgiu.
Bibost
Bibost l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de l'Arbresle, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 279 méter a 'na altèsa màsima de 584 méter söl leèl del mar.
Douzens
Douzens l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Capendu, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 53 méter a 'na altèsa màsima de 587 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Douzens l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Conzieu
Conzieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Belley, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.2 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 311 méter a 'na altèsa màsima de 1120 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Conzieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
San Paolo di Civitate
San Paolo di Civitate l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 6.120 abitàncc, 'na superfìce de 90 km² e 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apricena, Lesina, Poggio Imperiale, San Severo, Serracapriola, Torremaggiore.
Betton-Bettonet
Betton-Bettonet l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Chamoux-sur-Gelon, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.41 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 287 méter a 'na altèsa màsima de 571 méter s.l.m.
Břasy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Stazion de Villasor
La Stazion de Villasor a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Festival de Sanrem 2001
El Festival de Sanrem 2001 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Walt Dohrn
El Walter "Walt" Dohrn (5 de dicember del 1970) l'è on attor comegh american.
Cymbalaria
Cymbalaria l'è 'n zèner furmàt de presapóch 10 spéci de piànte perèni e erbàcee, uriginàre de l'Europa Meridiunàla.
200px|left|thumb|Fiùr de Cymbalaria muralis.Segont i métodi de clasificasiù tradisiunài, chèsto zèner l'ìa 'nserìt endèla famìa botànica de le Scrophulariaceae, ma i stüde piö modèrni bazàcc sö la filogenética i g'ha dimustràt che 'l fà part de la famìa de le Plantaginaceae. L'è 'mparentàt strèt coi zèner Linaria e Antirrhinum, dei quài el se destàca per el portamènt prostràt e i fiùr che crès sùi e mìa 'n enfiurescènse a spìga spèsa e drìta.
Le spéci de chèsto zèner le se diferènsia per la fùrma de le fòie e i culùr dei fiùr.
La spéce piö cunusìda del zèner l'è la Cymbalaria muralis,
Dialet frignanes
El Frignanes a l'è un dialet de l'Emilian, parlaa in de l'Apenin mudenes.
Difüsiun
'Stu dialet a l'è parlaa in di desdot cumün di cumünità muntann del Frignano, de l'Appennino Ovest e de l'Appennino Est.
Carateristigh
"Il Frignanese è chiaramente distinto fra gli emiliani per alcune proprietà che lo assimilano ai dialetti lombardi. Ivi infatti troviamo i suoni ü e ž mancanti nella màssima parte degli emiliani. Meno frequente vi è l'elisione delle vocali, e tra queste solo alcune vèngono pronunciate aperte e prolungate in fine di parola. Ivi non troviamo èi, àu, òu propri del gruppo principale, nè molto meno il nasale èn, che il Modenese ed il Reggiano sògliono sostituire all'italiana desinenza ino; ed in vece vi troviamo in alla foggia lombarda"
Gattolin
Gattolin (parnonzia local: [ga'tuli] ; in Italian: Gattolino) l'è ona frazion del comun cremasch de Bagnoeu. El paes el se troeuva a sud-est del centro comunal, in mezz ai camp.
Dialet frignanes
Carateristigh
- Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, pag. 203
Al dì d'incö, cumpagn de tanti alter zonn emiliann, el son ü a l'esist pü, però. Inultra gh'è de savè che una quai parlada del Frignan, già che l'è vesina a la Tuscana, la gh'ha una quai inflüenza del pistuies.
El dialet de Fiumalbo
El cumün de Fiumalbo el gh'ha un dialet propi particular, perchè, vista la sua vesinanza cun la Pruvincia de Pistoia, el gh'ha di fort inflüenz tuscann. Anzi, se pò quasi dì che 'l sia un dialet tuscan, o un dialet emilian de transiziun o cunt una mota de trat cunservativ, che le fan vegnì quasi cumpagn del Venezian.
Cetyně
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Saus, Camallera i Llampaies
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Dialet frignanes
La parabula del Fiö Trasun (dialet de Sestola)
Al gh'era un om ch'l'ava dü fió. E al piü sgiovn 'd lor diss a sò padr: "Papà, dam la part dla roba che 'm toca!" e lü 'gh divis la sò roba. E da lì a quaich dì, al fiól piü sgiovn, quando l'hai amüciaa tüt al sò, 's n'andò fura dla patria int un paes luntan; e quì al strüsciò tüt quel ch'l'ava, vivend int i bagord. E dop ch'l'aì consümaa 'gni cosa, as fè una gran carestia in quel paes; e lü principiò a sentir la miseria. Alora l'andò e s'ès miss con un citadin 'd quel paes, ch'al mandò int 'na sò vila, perchè al dass da mangiar ai porch. E al desiderava d'ampirs la panza 'd quela gianda ch'i porcè mangiavn; e ngün gh'in dava. Alora al tornò in sì e 's diss: "Quant garzon hen in cà 'd mè padr, ch'abondan 'd pan, e mì m'in stagh qui a mürir 'd fam!" Torò sü e 's tornarò da mè padr es gh'dirò: Papà, i ho ofes Dii, e v'ho ofes vü; Già en son più degn d'esser ciamaa vostr fiol; ma tolim cmud un di vostr garzon"; E al toss sü, es s'in vins da sò padr. E mentr ch'l'era ancamò da la lontana, sò padr al vist, es s'moss a misericordia, e corendgh incontra, al se 'gh bütò al col es al basò. Al fiol agh diss: "Papà, i ho fat pcaa contr'al ciel e a la vostra presenza; e 'n son più degn d'esser ciamaa vostr fiol". Al padr ciamò i servitor e al 'gh diss: "Prest, portà 'l piü bel abit, e vestìl; mtìgh un anel al did e 'l scarp in pee; Condusì un vdel grass, amazzàl, mangien e fen invid; Perchè 'st fiol l'era mort, e l'è tornaa in vita; al s'era pers, e l'è staa 'rcataa". E i den principi al banchet. Al fiol piü grand l'era 'mò in campagna e, int al tornar a cà e avsinandas, al sintì di son e di bal. E al ciamò un servitor e 'gh dmandò cosa gh'era 'd nuv. E lü 'gh respos: ""L'è tornaa vostr fradel e vostr padr l'ha mazzaa un videl grass perch'l'è tornaa a cà san e svelt". Al s'istizzì alora, es 'n vreva gnanch andar dentr'in cà; bsognò ch'vegnissa fura sò padr e ch'al prgassa. Ma quel al 'gh respos es 'gh diss: "I hen tant an che 'v serv, e mai e v'ho dsübidii; e vü mai e m'hii daa un caurezz da mangiar con i mè amigh. Ma 'dess ch'è vegnüü a cà 'st vostr fiol, ch'ha divoraa tüt al sò con del donn 'd mala vita, hii mazzaa un videl grass!" Ma lü 'gh respos: "Fiol mè, vü e sii sempr con mì, e tüt quel ch'è mè l'è anch vostr; L'era pò necessari star alegr e far banchet, perchè 'st vostr fradel l'era mort e l'è arsüscitaa; al s'era smarii e i l'han artrovaa". [http://books.google.it/books?id=oVoNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 235]
Oetz
Oetz l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Imst e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Dialet frignanes
Una nuvela de Bucasc
[http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n310/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875; de pag. 291 in pö]
Oetz
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70214.
Carpenédol
Carpenédol (en Italià: Carpenedolo), l'è 'n cümü de de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna orientàla a 26 km a sudèst de la cità de Brèsa, söla spónda mansìna del Cés. L'è 'l paés piö orientàl de la Bàsa Bresàna e 'l cunfìna con la Pruvìncia de Màntoa.
Na segür e dò spàde de bróns ensèma 'n quac rèst de ceràmiche le testemògna de la prezènsa de l'òm endèl teretóre de Carpenédol zamò 'ndel'età del Bróns. Póc se sà 'nvéce de la prezènsa dei Gài Cenòmani en chèsta zòna. Se pènsa che i romàni i gh'ìes stabilìt en castrum per difènder el teretore de le invaziù de le popolasiù bàrbare. Gh'è stat ritroàt dèle làpidi comemoratìve e vutìve con dèle iscrisiù 'nsìma, datàde entùren al sècol II prìma de Crìsto.
Dialett del Yorkshire
Parnonzia
'Sto dialett chi el compartiss la pupart di sò caratteristegh con l'Ingles del Nord.
Carpenédol
Endèl alt mèdioevo el cèntro abitàt l'ìa 'na piéf endèla zòna 'ndoche adès gh'è la frasiù de Tèse. La custrusiù uriginària l'è del sècol V-VI dòpo de Crìsto.
Le prìme nutìsie del paés söi docümèncc i è del sècol XI e de alùra a ègner a adès el paés el g'ha ìt le stèse vicènde che g'ha pasàt apò a Brèsa a la qual l'è stàt sèmper ligàt.
Jarjayes
Jarjayes l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tallard, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.67 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 586 méter a 'na altèsa màsima de 1310 méter s.l.m.
John Lithgow
El Jonathan Arthur "John" Lithgow (Rochester, 19 de otober del 1945) l'è on attor comegh american, vincitor de l'Emmy Award.
.in
.in a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Séranon
Séranon l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Canton de Saint-Auban, del circondàre (arrondissement) de Grasse e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.28 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1018 méter a 'na altèsa màsima de 1712 méter s.l.m.
Casinos
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Lesquielles-Saint-Germain
Lesquielles-Saint-Germain a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da de Guise, Franza. Ul sindigh a l'è Thérèse Beaufort, con mandaa 2001-2008.
Fossar de les Moreres
El Fossar de les Moreres (Foppon di moron bianch in lombard) l'è on sitt istoregh de la Catalogna, la piazza indova ch'hinn mittuu via i mort che han defenduu Barcellona durant de la Guerra de Succession Spagnoeula.
In del Dì Nazional de Catalogna la gent, soratutt i independentista, van a onorà i mort per defend el paes.
Cavriago
Cavriago (endèla parlàda locàl: Queriêgh) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Reggio Emilia. El g'ha presapóch 8.965 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 16 km², per 'na densità de 560 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bibbiano, Reggio Emilia.
Stazzona (Villa de Tiran)
Stazzona (parnonzia in stazzonasch: [sta'tsuna] ; italian: Stazzona) l'è ona frazion del comun valtolin de Villa de Tiran, in de la Provincia de Sondri. El paes el se troeuva a sud del center comunal, in su l'altra riva de l'Adda. De Stazzona la partiss ona strada che la se gionta a la Statal che la riva al pass de la Briga.
Aster (botànica)
Aster l'è 'l nòm de 'n zèner de piànte de la famìa de le Asteraceae. El töl dét presapóch 600 spéci de piànte. Aster (ἀστήρ) l'è 'na paròla de la lèngua gréca che öl dì "stèla". Divèrse spéci del zèner Aster i è dopràde come ornamentài per vìa dei fiùr vistùs e culuràcc.
Turaa
Turaa (nom ufizial in italian: Turate in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm de, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Scirimid, Cislagh (VA), Fenegrò, Gerenzan (VA), Limid, Lomazz, Rovell.
Storia
L'è citaa per la prima voeulta 'me Thurao in del 712, quand che 'l ghe vegn donaa del re Liutprand al monastee de San Peder a Pavia. La storia del borgh medieval e moderno l'è ligada con quella de la fameja di Caimm. L'è deventaa on comun autonom del tutt con l'età napoleonega. In del 1802 el vegna spostaa de la Provincia de Milan a quella de Comm. El primm timber ofizzial del comun de Turaa l'è del 1827.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Turaa l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Reamm del Commonwealth
Per Reamm del Commonwealth se intenden quindes Stat del Commonwealth di Nazion che compartissen el midemm monarca, cioè el sovran del Regn Unii. In 'sti paes, foeura del Regn Unii, el monarca el nomina on Governator General, capo de Stat de facto, e, in di federazion, anca on Governator per ogni Stat federaa.
Castelvecchio Calvisio
Castelvecchio Calvisio l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 197 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barisciano, Calascio, Capestrano, Carapelle Calvisio, Castelli (TE), Isola del Gran Sasso d'Italia (TE), Navelli, Ofena, San Pio delle Camere, Santo Stefano di Sessanio.
250
Chi l'è mòrt
|Un an indrée / |Un an dapress
Milan
"Tutt el mond a l'è paes, a semm d'accòrd, ma Milan, l'è on gran Milan."
- Gioann D'Anzi
Autostrada A75 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Milan
Right|thumb|250px|El Dòmm de Milan 300px|thumb|right|Milan - el Cenacol de Leonard right|300px|thumb|La basilica de San Lorenz a l'invern Right|thumb|300px|El coeur de Milan in del 1158, ai temp de Federigh Barbarossa thumb|right|250px|El Cimiteri monumental Milan (Milà in Lombard oriental; Milano in Italian; Mailand in Todesch; Mediolanum in Latin; Mediólanon in Grech Antich; Milão in Portoghes) l'è la segonda cittaa pussee granda de l'Itàlia dòpo Roma, e la se troeuva in de la pianura de la Lombardia, la region pussee desviluppada e pussee popolada d'Italia, oltra che vun di Quater Motor d'Europa. I sò abitant se ciamen milanes, ma ghe disen anca "meneghitt" del nomm de la mascara de carnoval Meneghin.
Milan l'è capital de la Cittàa Metropolitana de Milan e de la Region Lombardia.
La cittaa la gh'ha 1,3 milion de abitant, ma la soa area metropolitana la riva a 7,3 milion e donca a l'è la pussee granda de l'Italia, depos de Roma e Nàpol. El nòmm de Milan el vegn de Mediolanum o Mediolanium, ona parolla che l'è la manera latinna de scriv el nomm celtich de la cittaa (i Gaj hann minga lassaa scritt el nomm in de la sò lengua, ma l'è probabil che l'era minga tropp different).
In tra i monument e i palazz famos de Milan se regorden el Domm, el Castell Sforzesch cont i sò musee e el teater a la Scala.
A Milan se troven anca dò squader de balon; el Milan e l'Inter, che insemma han vinciuu ventinoeuv scudett, noeuv Copp di campion, e cinq copp intercontinentai. El sò stadi l'è 'l San Siro, e gh'hann daa anca el nòmm de "Giusepp Meazza" perchè el Peppin Meazza l'è staa vun di pussée grand giugador de balon italian, ca g'ha giugà ne l'Inter e ne 'l Milan.
Al dí d'incoeu, el sindich de Milan l'è 'l scior Giuseppe Sala, de la coalizion de center-sinistra a guida Partii Democrategh.
Mossos d'Esquadra
La Polizia de la Generalità de Catalogna - Mossos d'Esquadra, in catalan Policia de la Generalitat de Catalunya - Mossos d'Esquadra, hinn i polee de la Catalògna. L'è la forza de polizia pussee vegia in Europa.
Milan
In del 2015 a Milàn el gh'ha avuu sit l'Esposizion Mondiala (dita anca Expo).
Mossos d'Esquadra
El comandant l'è el President de la Catalògna, el direttor l'è el scior Pere Soler. El maggior del corp a l'è l'Andreu Joan Martínez i Hernández.
Storia
miniatura|manzína|On Mosso con l'uniform de gala I Mossos d'Esquadra nassen in di ann 1700, 'me forza militara. A hinn abolii dal franchism in del 1939, ma in l'ann 1950 a l'è fondada ona forza de polizia a Barcelona, ovviament sota 'l regim.
Milan
Milan l'è faa giò in noeuv Municipi, cont on poo de autonomia e cont di President scernii suu di gent. Al dì d'incoeu cinq hinn amministraa da la coalizion de center-destra e quater da quella de center-sinistra.
Mossos d'Esquadra
Storia
Despoeu del franchism, in l'ann 1980, la devegn ona polizia ad ordinament civil e democrategh.
Dal 1994l' ha scominciaa a sostituì el Corp nazional de polizia spagnoeu, in del 2005 l'ha ciappaa i poder per Barcelona e in del 2008 l'è la forza de polizia de tutta la Catalògna.
Milan
Geografia
La cittaa la se trova in mezz a ona pianura in la banda occidentala de la Lombardia. Gh'è trii fiumm che ghe passen in mezz: l'Olona, el Lamber e el Seves. Gh'è anca di canaj e navili che on temp formaven ona red finna in center, anca se a la fin de la guerra la "sercia di navili" l'è stada interrada. Hinn restaa: el Navili de Gagian (Navili Grand), el Navili Paves, la Martesana, la Vettabbia e el Redefoss (che el toeu l'acqua del Seves e de la Martesana). Milan l'è a 25 km a est del fiumm Tesin, a 25 km a ovest de l'Adda, a 35 km a nord del Po e a 50 km a sud del lagh de Comm e del confin con la Sguizzera.
Oberschleißheim
Oberschleißheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mònaco. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 30.60 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Mossos d'Esquadra
Storia
El primm paes indove ha ciappaa servizzi l'è staa Osona, i ultim Terra de l'Erbe e Camp de Tarragona.
Milan
Geografia
A Milan s'incontren on sacch de strad e ferrovij important: gh'è di collegament con Turin, con Genova, con Piacenza e donca con tutta l'Emilia-Romagna, con Bressa e de là cont el Venet, con Berghem e cont i Val Orobich, cont i montagn de la Valtellina (per andà in Val Venosta, Engadina e i vallad del Ren), cont el Canton Tesin (San Bernardin, Lucomagn e San Gottard) cont el Passo del Sempion per andà in Francia. Questa sò posizion strategica, insemma alla fertilitaa del sò territori, l'ha influenzaa la storia de la cittaa e la part che el gh'ha avuu con l'Italia e cont i paes de là di Alp.
Mossos d'Esquadra
Organizzazion
La se occopa principalment de polizia amministradiva, patujament, servizzi giudiziari e sicurezza de la cità.
Oberschleißheim
El cümü de Oberschleißheim el se tróa a 'na altèsa de 483 méter sura 'l leèl del mar.
Milan
L'antichità
I origin de la città a hinn celtegh, compagn de tant alter loeugh del nord de l'Italia. La leggenda de fatt la voeur che Milan el sia staa fondaa del Belloves, capp di Celta Insuber. Giamò al temp, per la soa posizion strategica in del mezz de la Pianura Padana (de chì el nòmm Mediolanum), Milan el gh'aveva avuu ona quaj importanza.
Eau Claire, Wisconsin
right|thumb|250px|Eau Claire in de la mapa del Wisconsin Eau Claire a l'è una cità del Wisconsin, Stat Ünì d'America. Al se tröa in di cuntei de Eau Claire. La sua pupulaziun a l'è de 61.704 abitant (2000).
Milan
L'antichità
Ma la glòria per la città a l'è vegnuda soratutt dòpo de la conquista romana (222 prima del Crist): tant che intorna al IV secol, in de l'epoca de la tetrarchia, vuna di quatter capitaj de l'Imperi Roman l'era pròppi Milan. In quell'epoca chì Milan l'è staa anca vunn di loeugh de svilupp de la religion cristianna cattòlica: a l'è de fatt l'epoca del Sant Ambroeus e del Sant Agostin (che anca se l'era on african, el s'è convertii al cristianesim pròppi chì). Quand che poeu i invasion barbaregh hinn diventaa on pericol bel e bon per la cort imperial, la capital l'è stada spostada a Ravenna.
Buochs
Buochs a l'è un cumün svizzer del Canton Nidwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Milan
El Medioev
"O Milan, o gran città, daquada del sacher sangu di sant marter, o Milan, 'me leon, te gh'avevet la gloria suprema de fortezza in tra tucc i città de Lombardia, perchè adess te se seet lì, opressa, in d'una s'ciavituu inscì grama?"
- I grandoeur de Milan, Bonvesin de la Riva, 1288
Compagn de la maggior part de l'Italia, anca Milan l'è finii primma sòtta aj man di Eruj de Odoacher, poeu sòtta el règn di Visigòtt e, pussee tard, di Longobard e di Franch.
Buochs
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Milan
El Medioev
Duranta el Sacro Roman Imperi, Milan e tanti alter comun de la Lombardia hinn diventaa ricch per i commerz (grazie a la posizion de favor in de la Pianura Padana, comè semper), tant che hann cercaa de avègh semper pussee de autonomia in di confront de l'autorità imperial. I contrast a hinn diventaa guerra ver la fin del XII secol, quand che Milan e alter cittaa s'hinn mettuu a sostegnì el Papa contra l'Imperador. Quest chì, che l'era el Federich I de Hohenstaufen, l'è discenduu in Italia e l'ha traa giò Milan. Ma Milan l'ha poduu vess prest recostruii, grazie aj sfòrz di città leaa. Dòpo che hann formaa ona lega, ciamada Lega Lombarda, i comun italian s'hinn scontraa on'altra voeulta con l'imperador e l'hann battuu a Legnan.
Bušovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Milan
El Medioev
Dòpo questa vittòria i comun del nòrd Italia hann poduu conquistà ona autonomia semper maggior (anca se minga semper l'è staa inscì, soratutt quand che al tròn imperial el saliva on quajdun deciduu a toeu via la cris de l'Imperi) e Milan l'ha on poo ottegnii l'egemonia de la region. Ma, cont on fenòmen tipich di cittaa italiann del XIV secol, anca Milan l'è diventada pian pianin ona Signoria, primma sòtta i De la Torr, poeu sòtta i Viscont, che primma hann governaa pròppi 'me viscont, poeu han cominciaa a fass ciamà ducch, anca primma de fass dà el permess de l'Imperador.
Sedilo
Sedilo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 2.445 abitàncc, 'na superfìce de 68 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aidomaggiore, Bidonì, Dualchi (NU), Ghilarza, Noragugume (NU), Olzai (NU), Ottana (NU), Sorradile.
Milan
El Medioev
thumb|right|El [[Gian Galeazz Viscont|Gian Galeazz, primm duca de Milan]] Sòtta i Viscont, Milan el gh'ha avuu on ròl de primm pian in de la scena politega italianna. El duca Gian Galeazz I l'ha estenduu i domini milanes a tutta la Lombardia, el Piemont oriental, el Venet occidental e anca a ona bona part del center Italia. La soa mòrt premadura l'ha impedii che 'l podess creà on embrion de Stat nazional italian (còssa che intrattant l'era dree a nass in tutta Euròpa). Per tutt el XIV e 'l XV secol, Milan l'ha luttaa contra Venezia, Napoli, Firenz, i Savòia, e 'l Papaa per avègh l'egemonia in su la penisola. L'è staa duranta el XV secol che la Signoria l'è passada de la dinastia di Viscont a quella di Sfòrza, a causa del matrimòni del condottier Francesch I Sfòrza con la Bianca Maria Viscont, unega tosa del Filipp Maria Viscont. El period sforzesch a l'è quell contemporani al Renassiment, che l'ha vist Milan ancamò ona voeulta al center de la situazion, in quant loeugh de coltura e mecenatismo de cort. Duranta 'sto period hinn vegnuu a Milan personagg come 'l Petrarca (lù però quand che gh'eren ancamò i Viscont), Leonard de Vinci e 'l Bramant.
Sainz de Baranda (metropolitana de Madrid)
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria automatica
Milan
L'età di dominazion forest
Donca, per circa dusent ann el Ducaa de Milan (che formalment l'esisteva ancamò, e che formalment a l'era ancamò sòtta el Sacro Roman Imperi) a l'è staa governaa de la Spagna, anca se quell period a l'è cognossuu de nòrma come vun de decadenza e malgoverno: de fatt, la Lombardia a l'era diventada domà ona provincia piscininna de on grand imperi, che tra l'alter l'era dree a 'ndà in crisi. Tuttavia, Milan l'ha poduu almanch vess ancamò important per el ròl che la soa diòcesi la gh'ha avuu in de l'età de la Contrariforma, grazie a òmen come i duu arcivescov Carl Borromee e Federigh Borromee e 'l Sant'Antòni Maria Zaccaria.
Frasseto
Frasseto l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Santa-Maria-Siché, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.61 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 529 méter a 'na altèsa màsima de 1680 méter s.l.m.
Milan
L'età di dominazion forest
Duranta l'età napoleòniga, l'è finii primma in de la Repubblica Cisalpina, poeu l'è diventaa capital del Regn d'Italia: l'è staa pròppi chì che 'l Napoleon I el s'è incoronaa (e l'è de quell period el Palazz Real arent al Dòmm).
El Resorgiment
Cont el Congress de Vienna, Milan l'è retornaa a l'Imperi d'Austria, però questa vòlta inglobaa in del noeuv Regn Lombardo-Venet. In di moti del 1848, Milan l'è staa vun di loeugh-simbol del Risorgiment (anca grazie a la litteratura romantiga del Carl Pòrta e del Lissander Manzon, per la musega del Giusepp Verdi o per el suciàl de Sandrina Ravizza), cont i famos Cinch Giornad ma el Regn de Sardegna, che l'aveva ciappaa i part di insort italian contra l'Austria, l'è staa battuu, e donca Milan el gh'ha avuu de tornà ancamò ona voeulta sòtta l'Austria, e cont el pagà ona feros repression. Per divegnì part del Regn de Sardegna (e donca del Regn d'Italia), Milan el gh'ha avuu de spettà el 1859. De chì in poeu, la stòria politica de Milan la seguta quell del rest de l'Italia.
San Nicandro Garganico
San Nicandro Garganico l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 17.537 abitàncc, 'na superfìce de 172 km² e 'na densità de 102 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apricena, Cagnano Varano, Lesina, Poggio Imperiale, San Marco in Lamis.
Milan
Del Resorgiment al dì d'incoeu
Dòpo l'Unità d'Italia, Milan el s'è avviaa a diventà vun di pont cruciaj de l'economia del noeuv Stat. Ma minga per quest tutta la popolazion milanesa a l'era ricca, anzi, per tutta la fin del Vòttcent gh'hinn staa revòlt popolar e sciòper per ottegnì di condizion de vita mejor. El re del temp, l'Umbert I, l'ha voruu minga scoltà i protest e l'ha mandaa l'esercit a reprim i revòlt.
A bon cunt Milan l'è diventaa voeuna di città pussee ricch de l'Italia, e per quest l'è diventaa on center de attrazion per l'immigrazion interna, ma anca per la coltura e l'industria. Tra l'alter, se pò regordà che 'l Benito Mussolini, primma de la guerra el lavorava a Milan, e che anca el moviment futurista el gh'ha avuu chì vun di sò center colturaj.
Dòpo la Primma Guerra Mondial, in del clima de insoddisfazion per i noeuv condizion econòmich e politich (per esempi, tutta la stòria de la vittoria mutilata) l'ha portaa a la nassida a Milan del partii nazional fascista.
Ma Milan l'è staa anca vun di loeugh simbol de la Resistenza, e l'è staa chì che hinn staa appenduu i còrp del Mussolini e de alter gerarca fascista dòpo ch'eren staa coppaa.
A partì del Dòpoguerra finna al dì d'incoeu, Milan a l'è segutada a cress, cont el diventà voeuna di maggior representazion del miracol econòmich, ma anca de la contestazion giovenil, del terrorismo di agn '60 e '70, del cabaret, del teater, de la canzon e de la mòda.
Ultimament, Milan l'è staa protagonista de la proclamazion de part del Silvio Berlusconi de la nassida del partii del Pòpol de la Libertà, el pussee grand e important partii de destra de la stòria de l'Italia repubblicanna.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Milan l'è mostraa in de la tabela chi de sotta:
Cità gemelaa
Milan a l’è gemelaa con:
Termen
Termen a l'è un cumün svizzer del distret de Brig, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 18.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Milan
Sport
Milan el gh'ha 'na granda tradizion del folber. I squader de folber puseee cognossuu a hinn l'Associazione Calcio Milan e el Football Club Internazionale Milano, i unegh duu squader de folber europee da la stèssa cittaa ch'hann vingiuu la Coppa di Campion/Champions League. Tucc e do i squader gioghen in del Stadi San Siro, vun di símbol padron de la cittaa.
Termen
El cumün de Termen al se tröva a una altitüden de 927 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bister, Bitsch, Brig-Glis, Mörel-Filet, Grengiols, Naters, Ried-Brig, Riederalp.
Festival de Sanrem 2002
El Festival de Sanrem 2002 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Gesa di Sant Nazar e Cels (Baregg)
Storia
Una gesa parochial, probabel in stil romanegh, in la zona a l'è manzonada sgiamò in di secoi quei de XII e XIII, ma i raport di visite pastorai di prim del '600 fann vidé una gesa in grame condizzion, che la ris'cia de borlà sgiò. Donca, se scomincia a fà su 'na gesa noeuva, in d'un stil pussee moderno, che l'è scominciada in del 1680 e fornida in del 1727, in stil rococò.
La faciada a l'è sbatuda sgiò in del 1800 e al so post l'è fada su 'na faciada noeuva, che la regorda quella di gese del midem period.
Götzendorf an der Leitha
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Blacé
Blacé l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Gleizé, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 218 méter a 'na altèsa màsima de 732 méter söl leèl del mar.
Quater Motor per l'Europa
Le se definess i Quater motor per l'Europa (in italiàn Quattro motori dell'Europa, in tudesc Vier Motoren für Europa, in françés Quatre moteurs pour l'Europe, in spagnœl Cuatro Motores para Europa, in catalàn Quatre Motors per a Europa, in inglés Four Motors for Europe) i quater rejon considerade economicament qelle qe le tira per intrega l'Union Europea: el Baden-Württemberg, la Catalogna, la Lombardia e el Roden-Alp.
Embres-et-Castelmaure
Embres-et-Castelmaure l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Durban-Corbières, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
Quater Motor per l'Europa
El 9 de setember 1988 i presidents dei quater rejon i g'ha firmad a Stocarda un acordi de cooperazion; i vertix istituzionai dei quater ents i tegn con cadenza quasi anual un inconter de coordinament per dei iniziative cumun.
Embres-et-Castelmaure
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Quater Motor per l'Europa
A volte i se met, tra i "quater motor per l'Europa", la Provenza in lœg del Roden-Alp, o anc l'intrega Gran Bretagna (a volte domà l'Inghilterra); i gh'è minga però inconter periodic fra i esponents de qei ents territoriai.
Embres-et-Castelmaure
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 32.2 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 138 méter a 'na altèsa màsima de 709 méter söl leèl del mar.
Quater Motor per l'Europa
La "Conferenza Social dei Rejon dei Quater Motor per l'Europa", çelebrada a Milàn de dent del 30 de Maj e el 1 de Jugn 2007 la g'à puntad a favorir i scambi e i conoscenze fra i organizzazion dei "quater motor" con l'Ungheria, la Romania e i republighe de la ex-Jugoslavia al fín de far promozion a projets de grup e vegner a contat coi finanziaments de la UE. A la Conferenza Social i aderess come member asociads el Galles (Regn Unid), i Fiandre (Belj) e el Voivodat de la Piçina Polonia (Polonia).
Embres-et-Castelmaure
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Embres-et-Castelmaure l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Chotilsko
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Szalánta
a l'è un comun del Distret de Pécs, cont una popolazzion de abitant.
.io
.io a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Corbonod
Corbonod l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Seyssel, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 31.59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 253 méter a 'na altèsa màsima de 1367 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Corbonod l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Villars-le-Comte
El cumün de Villars-le-Comte al se tröva a una altitüden de 765 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Denezy, Forel-sur-Lucens, Neyruz-sur-Moudon, Oulens-sur-Lucens, Prévondavaux (FR).
251
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Billième
Billième l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Yenne, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.98 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 320 méter a 'na altèsa màsima de 1161 méter s.l.m.
Stazion de Serramanna-Nuraminis
La Stazion de Serramanna-Nuraminis a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Curt de Curtes
Cort di Cortes (nom ufizial in italian Corte de' Cortesi con Cignone) l'è on comun de la Provincia de Cremona situaa visin al fiumm Òli e al confin con la Provincia de Bressa (Quinzan e Veroeula Veggia). El gh'ha, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Bordolano, Casalbuttano ed Uniti, Urmenida, Quinsà (BS), Robecco d'Oglio e Erölaècia (BS)
Evoluzion demografega
L'andament del nomer de abitant del comun de l'è mostraa in de la tabela chi de sota:
Castelvecchio Subequo
Castelvecchio Subequo l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.242 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castel di Ieri, Celano, Cocullo, Gagliano Aterno, Molina Aterno, Ortona dei Marsi, Pescina, Raiano, Secinaro.
Mandagout
Mandagout l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Vigan, del circondàre (arrondissement) de Le Vigan e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.12 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 236 méter a 'na altèsa màsima de 1253 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Mandagout l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
San Marco la Catola
San Marco la Catola l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 1.515 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 54 ab./km². El cunfìna coi cümü de Celenza Valfortore, San Bartolomeo in Galdo (BN), Tufara (CB), Volturara Appula.
Bassenges (metropolitana de Losanna)
Bassenges  a l'è 'na stazion de la metropolitana de Losanna, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
.iq
.iq a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Porto-Novo
thumb|right|250px|Porto-Novo in del 1887
Porto-Novo a l'è la capital del Benin.
A l'è, cun 242.187 abitant (2007), la segunda cità del Benin per pupulaziun, dopu de Cotonou.
Rietz
Rietz l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Imst e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70215.
Sigale
Sigale l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Roquestéron, del circondàre (arrondissement) de Nìsa e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.62 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 327 méter a 'na altèsa màsima de 1108 méter s.l.m.
Castellonet de la Conquesta
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Serinyà
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Semons
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 388 méter a 'na altèsa màsima de 564 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Semons l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Collagna
Collagna (endèla parlàda locàl: Culâgna) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Reggio Emilia. El g'ha presapóch 1.005 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 67 km², per 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Busana, Comano (MS), Fivizzano (MS), Ligonchio, Ramiseto, Sillano (LU).
Festival de Sanrem 2003
El Festival de Sanrem 2003 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Vila Guardia
Vila Guardia (nom ufizial in italian: Villa Guardia) a l'è un cumün de la Pruvincia de Com de, 'na süperfis de 7,7 km² e 'na densità de 0 ab./km².. Vila Guardia la nass in del 1928 da l'üniun di cumün de Macc e de Civel. Ultra a quei dü sit chì, el paes el cünta alter tre fraziun, ciuè Brügh, Masan e Musin.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vila Guardia l'è mustraa in de la tabela chi de suta
Bujesily
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Montevideo
550px|center
right|140px Montevideo a l'è la capital del Uruguay.
El gh'ha quas 1.350.000 abitant.
Cità gemelaa
Montevideo a l'è gemelaa cun:
Sport
I squader de folber principal de Montevideo sòn el Club Atlético Peñarol e 'l Club Nacional de Football.
Absit iniuria verbo
Absit iniuria verbo l’è öna manéra de dì latìna che s'pöl tradüzela con la òia de ofènt la stàghe de luntà dal (mé) parlà. Chèsta manéra de dì la é zó da ön ótra manéra de dì che s’tróa ‘n del lìber IX, capìtul 19 del Ab urbe condita del Tito Livio, ‘ndo che s’lès absit invidia verbo che ‘l völ dì l’invìdia, la catiéria la stàghe de luntà dal (mé) parlà. Absit iniuria verbo l’è dovràda de spès ach al plüràl ‘ndo che la diènta absit iniuria verbis e de sólet chèste dò manére de dì si a dóvra quando s'völ parlà ciàr e nèt de ergóta, ma s'gh'à pùra che a parlà fò di décc chèl che ghe scólta 'l pöde restàga mal.
Terz Reich
La conquista del poder
Ol 30 jenar del 1933 l'Hitler el g'ha havud del president Hindenburg la carega de Cancellier de la Republega de Weimar, ind un govern de minoranza guidad del partid nazionalsoçalist, qe ind i elezion del 1932 l'hiva ciapad la majoranza relativa. Subet al s'è dait de far per conquistar ol poder, e 'l bruxament del Reichstag l'è stait ol pretest perfet per tirar vià i libertaa civil. I länder e tuts i olter poder autonom i è stait piegads a la volontaa del govern central.
Con la mort de l'uneg ostacol restait, l'istess Hindenburg, l'Hitler l'ha ciapad anc la carega de president e ol comand suprem dei Forze Armade).
Ol rejim
Tirad vià ol sindacalism liber, ol rejim l'ha inviad l'instaurazion de un controll total de la societaa, a travers de la jerarqizazion dei fabrege e dei lavorador, la propaganda capillara (organizada del Joseph Goebbels) e la persecuzion dei oposidor.
L'espansion territoriala
Despò de l'ocupazion del Saarland ind el 1935, l'Hitler ind el 1938 l'ha completad l'Anschluss e la conquista dei Sudeti e del rest de la Cecoslovaqia. Con l'invasion de la Polonia (come prima part del projet de espansion a est) ind el 1939 l'è començada la Segonda Guerra Mondiala.
I persecuzion e la politega razista
Ol rejim l'è stait caraterizad de la persecuzion dei nemix politeg e dei raze inferior, çoè miga part de la raza ariana, sovertut i slav e i ebree. I so proprietaa i era confiscade, e i era deportads ind i camp de concentrament, per lavorar come s'ciav e despò vesser sterminads. Tut al faxiva part del projet de un nœv orden europee, basad in su i raze e guidad de la Jermania.
La fin
Cond el rivar dei trupe sovietege a Berlin, l'Hitler l'ha cernid de suicidar-s ind el so bunker ind la citaa, per vesser miga ciapad dei so nemix. Ol Terz Reich l'ha firmad ofiçalment la resa incondizionada ol 8 de maj del 1945.
Cotonou
thumb|right|200px|Una straa de Cotonou arent al port
Cotonou a l’è la capital ecunomiga e cumerciala del Benin, ma la capital pulitiga a l'è Porto-Novo.
A l'è anca la prima cità del Benin per pupulaziun, cun pressapoch 800.000 abitant, e un impurtant port in sül Gulf de Guinea.
Cità gemelaa
Cotonou a l'è gemelaa cun:
Chraštice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Benin
El Benin (Bénin in frances, parnunzia Bénèn) a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'è tacaa al Togo, a la Nigeria, al Burkina Faso e al Niger, e 'l'a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'è Porto-Novo, ma la cità püssee impurtanta a l'è la capital vegia Cotonou.
Al gh'ha una süperfiss de 112.622 km² e una pupulaziun de pressapoch 8.500.000 abitant.
300px|center
Storia muderna
El Benin a l'è staa un pussediment de la Francia, cunt el nom de Dahomey, del 1899 fina al 1960, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
In del 1975 a l'è staa müdà in Benin.
Urganizaziun pulitiga
El Benin (nom ufizial: République du Bénin) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Patrice Talon (del 2016).
Ottobrunn
Ottobrunn l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Mònaco. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 5.23 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ottobrunn el se tróa a 'na altèsa de 557 méter sura 'l leèl del mar.
Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes
Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saillagouse, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
San Marco in Lamis
San Marco in Lamis l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Foggia. El g'ha presapóch 15.725 abitàncc, 'na superfìce de 232 km² e 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apricena, Cagnano Varano, Foggia, Manfredonia, Monte Sant'Angelo, Rignano Garganico, San Giovanni Rotondo, San Severo, San Nicandro Garganico.
Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 87.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1235 méter a 'na altèsa màsima de ( méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Diferenze in tra el cech e 'l slovach
Storia
Durant de la Cecoslovachia in di mez de informazzion i dò lengov conviveven, e el facc che la ministrazzion la vedeva tranquillament cech e slovach lavorà insema el permeteva ai cech d’havégh 'na competenza del slovach, precis i slovach cont i cech. Despoeu de la dissoluzzion de la Cecoslovachia i dò popoi gh'han havud men contat e i sgioven, soratut in Cechia, han mocad de intender l'oltra lengua.
Abecee
L'abecee cech el gh'ha i letere ř, ě, ů che inn no in del slovach che, inscambi, el gh'ha ä, ĺ, ľ, ô, ŕ.
Gramatega
In teoria sia el cech che 'l slovach i gh’han 7 cas, ma in del oltem el vocativ a l'è doprad domà in d'on quai cas particolar ('me pane, otče, bože), menter in cech a l'è comun, tant de fà despess ciamà el slovach 'me lengua a ses cas.
Autostrada A77 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Manduel
Manduel l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Marguerittes, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Manduel l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Le Bois-d'Oingt
Le Bois-d'Oingt l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Bois-d'Oingt, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
.ir
.ir a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Le Bois-d'Oingt
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.13 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 250 méter a 'na altèsa màsima de 466 méter söl leèl del mar.
Serra de Daró
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Andrea Orsini
L'Andrea Orsini (Milan, 23 de settember 1959) a l'è 'n politegh italian. In origin iscritt al Partii Liberal Italian, in del 1994 el aderiss a Forza Italia e l'è deputaa dal 2001 al 2006, dal 2008 al 2013 e poeu anmò dal 2018.
Scano di Montiferro
Scano di Montiferro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 1.725 abitàncc, 'na superfìce de 60 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borore (NU), Cuglieri, Flussio (NU), Macomer (NU), Sagama (NU), Santu Lussurgiu, Sennariolo, Sindia (NU).
Cerchio
Cerchio l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.668 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aielli, Celano, Collarmele, San Benedetto dei Marsi.
Festival de Sanrem 2004
El Festival de Sanrem 2004 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Escales (FR-11)
Escales l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lézignan-Corbières, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.