cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Riegel am Kaiserstuhl
Riegel am Kaiserstuhl l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Emmendingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.34 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ḥadīth
I Ḥadīth inn di cunt in su la vita del Maomet, profeta de l'Islam, che per la pupart del mond islamegh - foeura domà che per i Coranista, inn part integrala de la Sunna e donca de la lesg religiosa islamega.
Vad Vuc
I Vad Vuc hinn on grupp musigal svizzer che 'l canta canzon in Lombard ticines e, ona quai volta, anca in Italian.
Biografia
I Vad Vuc nassen a Coldree (Canton Tisin), in del 2000. Poden vantà d'avè venduu 25.000 album, e inscì hinn vun di grupp folk-rock pussee cognossuu in Svizzera. Lor hinn tra quei che sostegnen l'autoproduzion s'hinn faa cognoss prima in de l'underground svizzer e poeu, ann dopo ann, anca la notorietà in television. Col passà di ann i Vad Vuc hinn staa invidaa anca foeura de la Svizzera e hann tolt part a diversi festival. Hann collaboraa cont on mucc de star internazionai, compagn de Steve Wickham (The Waterboys), Marino Severini (The Gang), GnuQuartet, Yo Yo Mundi, e hann spartii el palco con Simone Cristicchi, Frankie HI-NRG MC, Misfits, No Use For a Name, e poeu anmò coi SKA-P e i Modena City Ramblers, con Massimo Bubola, i Gotthard, Davide Van de Sfroos e tant alter. Anca se gh'hann tucc 'sti impegn, hinn minga on grupp de professionista.
Suncheon, Jeollanam-do
thumb|right|300px|La cità de Suncheon
Suncheon (Hangul: 순천시; Hanja: 順天市) a l'è una cità in de la pruvincia de Süd Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 270,000 abitant.
Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 33 distret (dong; 동), vün eup (읍) e 10 myeon (면).
Sol
El Sol o Sô (simbul astronomico: ) a l'è la stela che sta al center del nost Sistema Solar. El sol però el poeu stà a significà una stela qualchessia, o ben un corp celest compat, e de forma pressapoch sferega che la manda foeura ciar indeperlee. El nost Sol el sgira i pianet, i asteroid, i comet e tut un monton de oget de dimension pussee piscinine e de natura varia.
Hettenshausen
Hettenshausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Pfaffenhofen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.59 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Cabestany
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.42 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 53 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cabestany l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Hettenshausen
El cümü de Hettenshausen el se tróa a 'na altèsa de 435 méter sura 'l leèl del mar.
Sol
La strutura del Sol
Ad andar vers el defœra, el nivel qe al va de le 0,2 a le 0,7 vœlte el ragio del sol al se ciama zona radioativa. E as andar insì in su se trova la zona convetiva, la fotosfera e l'atmosfera qe la forma la corona solar.
El Sol indeperluu el fa su el 99,8% de la massa de tut el Sistema Solar.
Nucli
El nucli del sol che el gh'ha un ragg de 150.000 km a l'è fad su de idrogen e elio; in del nucli la pression e la temperadura elevade i permeten i reazzion nuclear de fusion de l'idrogen a fa su l'elio ch'inn responsabil de l'emission de lus e calor. In del nucli la temperadura a l'è de circa 15 million de °C, la densità de 100 tonellade al meter cubi e la pression de 200 miliard de atmosfera.
Zona radiativa
Foeura del nucli a gh'è la zona radiativa che la mena el calor de foeura traver di mecanism de l'emission e de l'assorbiment. A l'è fada su de un gas de nucli de elio, proton e eletron. El so spessor el va del bord de foeura del nucli fina a 130.000 km sota la superfiss. Chichinscì a gh'è una temperadura de 500.000°C e una densità de 10 kg/m3.
Zona convetiva
In la zona convetiva inscambi el calor el se tra intorna per convezzion, che l'è possibil in quella zona chì desgià che la pression a l'è inferiora. Per via de la convezion el calor de la zona radiativa el vegn menad de sora e poeu quand che el sarà andad foeura i materai tornen sgiò. Quand che la convezzion la se tra sgiò per via del fort camp magnetich, se formen i magg solar in su la superfiss de foeura.
Radiazzion solare
El speter de la radazzion del sol a l'è quell d'un corp negher che el gh'ha una temperadura de 5700 °C (che a l'è la temperadura de la fotosfera). I radiazzion mandad foeura inn soratut quei del visibel, de l'infraross e de l'ultraviolet.
153
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Delebi
Al gh'ha, cont ona superfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Andel, Colegh (LC), Dubin, Pagnona (LC), Piantee, Promana (LC) e Rogol.
La gh'ha anca 'na frazion: i Tavan.
Geografia
Delebi a l'è on center important de la bassa Valtolina, che 'l se troeuva al princippi de la Val Lesna, che l'è traversada del riaa (localment: avall) con l'istess nomm. El sò confin meridional a l'è contornaa de la cresta principal di Orobi (localment a ghe disen el fil), e i sò scimm principai hinn: In del territori comunal a troeuvom vari alp e caser: in tra i pussee important a gh'è Nogheree, la Poncina, Osigg, Canargh e Torrascia.
Storia
La presenza de l'omm in de la zona de Delebi l'è atestada anca in di temp antigh. El nomm antigh Alebium el compariss per la prima voeulta in d'on diploma del 724, indè che 'l re di longobard Liutprand el ghe da a la basilega de San Carpofen de Comm ona quai terra in de la bassa Valtolina, tant 'me Alebium, Roncalia (Roncaja), Mosergia (Morbegn) e Colione (Colegh). El diploma l'è squasi sicurament on apocrif, e frutt de 'na rielaborazzion pussee moderna: ma la soa atendibilità l'è confermada del fatt che 'l patron de Delebi l'è proppin el san Carpofen, e che in del 1159 l'imperador Barbarossa el gh'ha confermaa a la basilega comasca i sò vegg possediment, anca a Alebium e a Morcintia (on olter nomm antighd de Morbegn). El 18 de agost del 1204, per concession de l'abaa de Aquafreggia, l'è nassuu el comun liber de Delebi, che l'è staa unii a Rogol (cont Andel) fina al 1616. I raport con la badia de Aquafreggia (fondada in del XII secol a Roncal, frazzion de Lenn) hinn staa ben strecc per tanti secoi. La badia la gh'era di possediment anca a Andel, Rogol, a Soregh e a Gera. I monegh hann miss in pee anca on monasteroeu e ona gesetta in del territori de Delebi, che incoeu hinn descomparii, ma gh'hann lassaa el nomm al rion ciamaa Badia. La dominazzion de la badia comasca l'è durada fina al 1504. In tra el 26 e 'l 27 de november del 1423 a Delebi gh'è staa ona bataja tra Milanes e Venezzian: i primm, comandaa del Piccinino, insemma ai leaa valtolitt, hinn staa bon de batt i Venezian, che aveven traversaa el Pass San March e voreven provà a ciappà la Valtolina.
Popolazzion
I delebiatt hinn staa spartii per secoi in tra quei che viveven in del paes e quei che viveven in di alp de la vall. La division la reguardava anca i mestee. Ogni grupp el gh'aveva anca on sò soranomm: La cambiava anca la lengua doperada: i primm duu grupp conservaven el dialett pussee sbottasciaa e tipegh, intant che i "sciori" parlaven ona variant pussee vesina a quella doperada in su la riva del Lagh de Comm, e donca pussee sensibela al modell lengusitegh milanes. Quella division chì l'è durada almeno fina a la Prima Guerra Mondial.
El dialett delebiatt
El delebiatt el se deslontana minga del rest di dialett de la bassa Valtolina. Te 'l chì on quai confront cont el milanes:
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Delebi l'è mustraa in de la tabela chi de sota
San Mobon
San Mobon, nassuu Mobon Tusengh (cognossuu in de la Bergamasca 'me Sant Imbon; italian: Omobono Tucenghi; Cremona, XII secol- Cremona, 13 de november del 1197) l'è staa on mercant lombard, che per la soa vita pia e de carità l'è veneraa sant de la Gesa Catolega (canonizaa giamò in del 1199). A partì del 1643 l'è el sant patronn de Cremona. L'è veneraa 'me patron anca in del comun de Sant Imbon, in vall Imagna.
Bargen (BE)
Bargen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Seeland, in de la region aministrativa omònima, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.86 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Ferrovia Galaraa-Lavem
La  a l'è 'na ferrovia italiana a  longa  km.
Bargen (BE)
El cumün de Bargen al se tröva a una altitüden de 448 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Niederried bei Kallnach, Kallnach, Siselen, Walperswil, Kappelen, Aarberg, Radelfingen..
Estubeny
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Aghione
Aghione l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Vezzani, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 33.88 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 17 méter a 'na altèsa màsima de 459 méter s.l.m.
Elsendorf
Elsendorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kelheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.66 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Palazz Comunal (Crema)
Oltra a la sed del comun el gh'ha havud dent, in la soa storia, un teater piscinin, l'armaria civega, un boteghin di letere (compagn de 'n ofizzi de la posta), un cafè per la nobiltà - che l'è stad bordegad in di prim dì de la revoluzzion franzesa, el tribunal de la cità, la pretura e in di prim agn del segond dopoguerra anca i sed del partid socialista e comunista.
Ferrovia Dòmm-Milan
La  a l'è 'na ferrovia italiana a  longa  km.
Verta del, la serviss i regionn e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Inzì
Inzì, (en Italià: Inzino) l'è 'na frasiù del cümü de Gardù, en Val Trompia, pruvìncia de Brèsa. L'è streersàda de la Mèla e 'n mès al paés vècc gh'è amò 'n put a schéna de àzen de ùrìgin romàna.
Vilanöva (PV)
Vilanöva (nom ufizial: Villanova d'Ardenghi) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Carbunèra, Grüpél, Zèrplò, Zinasch.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Vilanöva l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Inzì
L'ìa séde de giöna de le quàter piéf antìche de la Val Trompia (le ótre i éra Böegn, Lemezàne e Consés). Endèi docümèncc antìch l'è atestàda come "Plebs Sancti Georgii de Incino" e la aministràa en teretóre che de Prègn el riàa 'nfìna a Brós, e che 'l tülìa dét apò a le valète laterài de Ludrì, Gómbio e Lemezàne; la gh'ìa entràde sò custìtüìde de foncc rürài, cèns, décime e prestasiù. Ai tép de le piéf Inzì l'ìa 'n cèntro de prìma 'mportànsa per la média àl, en bèl tòch piö 'mportànta del sò capolöch del dé d'encö, Gardù, che a chèi tép là l'ìa 'na capelanìa endóche, per concesiù de l'auturità pievàna, en prét nàa a dì mèsa ai dé de fèsta e l'aministràa i sacramèncc.
Křenovice (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Písek.
Aiti
Aiti l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Bustanico, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.17 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 240 méter a 'na altèsa màsima de 1120 méter s.l.m.
Manuel de Falla (metropolitana de Madrid)
Manuel de Falla  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria automatica
Oberperfuss
Oberperfuss l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70337.
Hausen (Kelheim)
Hausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kelheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 34.68 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Hausen el se tróa a 'na altèsa de 384 méter sura 'l leèl del mar.
Gwangyang
Gwangyang (Hangul: 광양시; Hanja: 光陽市) a l'è una cità in del südest la pruvincia de Süd Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 140,000 abitant.
Aministraziun
La cità l'è dividüda in de cinch distret (dong; 동), vün eup (읍) e ses myeon (면).
Cità Gemelaa
Cità de Amicizia
Debden (metropolitana de Londra)
Debden  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Llagostera
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Kučeř
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Písek.
Malá Hraštice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Venditur ambulant
Ül Venditur ambulant l'é v'un di mestee püsé antich dal mund e l'é in vigur ancamò adess.
Villars-Tiercelin
In del mes de lüi del 2011 i cumün de Villars-Tiercelin, Montaubion-Chardonney, Sottens, Villars-Mendraz e Peney-le-Jorat s'hinn ünii per furmà un cumün ünegh ciamaa Jorat-Menthue.
L'abitaa de Villars-Tiercelin al se tröva a una altitüden de 813 meter sura al livel del mar e quand che l'eva cumün desperlü, l'eva tacaa ai cumün de Corcelles-le-Jorat, Dommartin, Froideville, Montaubion-Chardonney, Peney-le-Jorat e Poliez-Pittet.
Autostrada A16 (Portogall)
La  a l'è 'n autostrada del Portogall.
Ergisch
Ergisch a l'è un cumün svizzer del distret de Leuk, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 29.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Ergisch al se tröva a una altitüden de 1090 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Eischoll, Embd, Oberems, Sankt Niklaus, Turtmann, Unterbäch, Unterems.
.ma
.ma a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Tréminis
Tréminis l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Mens, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
365
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Tréminis
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Schwurhand
La Schwurhand a l'è 'n gest faa con la man per marcà on giurament, assee spantegaa in del mond germanich, indova che se volzen trii dicc in segn de la Trinità.
Tréminis
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 49 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 792 méter a 'na altèsa màsima de 2755 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Tréminis l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sasbach am Kaiserstuhl
Sasbach am Kaiserstuhl l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Emmendingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.78 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Schwurhand
L'è doperaa soratutt in del giurament di politegh svizzer e anca de la Guardia Svizzera Pontificia, oltra che in di ambient militar de 'n quaj Pajes compagn de la Finlandia e de la Polonia. L'è anca tradizion quand che l'è sonaa l'inn del Liechtenstein de fà la Schwurhand quand che se canta "longa vitta al Prenzip de la Terra", ma 'n quajvun el fa no perchè el regorda el salud nazista.
L'è anca 'n element araldegh doperaa assee in Isvizzera e anca in Austria e Finlandia.
Milín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Preistòria
L'agetìv Préhistorique l'è stàcc dovràt la prima ólta in di agn trènta de l'Otsènt da Paul Tournal, fondatùr de la Commission Archéologique e del müséo de Narbonne.
Loughton (metropolitana de Londra)
Loughton  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Preistòria
Datassiù
Per ol prensépe l' se dóvra l'aparissiù di prim arnés de préda lauràcc dai australopitéch in Africa, sirca 2,5 miliù de agn fa.
Per la fì l'è dovràda l'invensiù de la scritüra in del Vesì Oriènt, sirca in del mès del IV milèn a.C. In di ótre zòne del mónd però, la scritüra la ga sarà mia ach per di milègn: chèl perìodo chè de transissiù l'è ciamàt protostòria.
Divisiù
La preistòria l'è dividìda in: In de la protostòria, ma mia in de la preistòria in del significàt piö strécc:
Sárok
a l'è un comun del Distret de Mohács, cont una popolazzion de abitant.
Hauteville-Lompnès
Hauteville-Lompnès l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Hauteville-Lompnès, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
Loughton (metropolitana de Londra)
Interscambi
Fermada del bus
Fernando J. Corbató
El Fernando J. Corbató (Oakland, 1 de luj 1926 - Newburyport, 12 de luj 2019) a l'è staa on informatich statunitens, vun di pioniee pussee important di sistema operativ time-sharing e retegnuu generalment el pader di password. L'ha vinciuu el Premi Turing in del 1990 e l'è famos anca per avè enonziaa 'na soa legg che la dis che "el numer di lign de codes che 'n programmator el pò scriv in d'on period fiss de temp a l'è 'l midemm, independentement del lenguagg che 'l dopera".
Les Preses
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Hauteville-Lompnès
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 50.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 455 méter a 'na altèsa màsima de 1240 méter söl leèl del mar.
Civrieux-d'Azergues
Civrieux-d'Azergues l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Limonest, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
155
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Spazzi de mèzz
El spazzi de mèzz, in edilizia, a l’è ‘n spazzi voeuj, comprés intra du elemènt verticàj (mur) o orizzontàj (tècc) d’on edifizzi, nò assèe grand de vèss abitàbil e doperàa per di fin tècnich o strutturàj.
Weißenburg-Gunzenhausen
El Circondàre de Weißenburg-Gunzenhausen l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèla Media Francònia (en todèsch: Mittelfranken). El circondàre 'l töl dét en teretóre de 970,83 km² e ghe vìf 'na popolasiù de abitàncc.
Cità e cümü
400px|center|thumb|Cümü del circondàre de Weißenburg-Gunzenhausen
Cabras
Cabras l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 8.703 abitàncc, 'na superfìce de 102 km² e 'na densità de 85 ab./km². El cunfìna coi cümü de Nurachi, Oristano, Riola Sardo.
Chiroubles (FR-69)
Chiroubles l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Beaujeu, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 290 méter a 'na altèsa màsima de 454 méter söl leèl del mar.
Szűr
a l'è un comun del Distret de Mohács, cont una popolazzion de abitant.
.mc
.mc a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Villar del Buey
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Ingenbohl
Ingenbohl a l'è un cumün svizzer del distret de Svit, in del Canton Svit. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.20 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Trept
Trept l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Crémieu, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 219 méter a 'na altèsa màsima de 360 méter söl leèl del mar.
Ingenbohl
miniatura|manzína|El [[Lagh de Lucerna a Ingenbohl]] El cumün de Ingenbohl al se tröva a una altitüden de 439 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Emmetten (NW), Gersau, Lauerz, Morschach, Seelisberg (UR), Svit.
Trept
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Trept l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ingenbohl
Storia
Ingenbohl l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1387 col nom de uff Ingenbol.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Dialet regian
El dialet regian (nom nativ: arzan) l'è una variant de l'Emilian parlada a Reggio Emilia e in la püpart de la sua pruvincia.
Home computer
On home computer l'è ona generazion de microcomputer nassuu in del 1977 e spantegàss in di agn 1980.
Dialet regian
Zona quatada e diferenz in di parlà de la pruvincia
L'è parlaa in d'una zona che pü o manch l'è cumpagna a quela che incö l'è la pruvincia de Reggio Emilia. Però se pò minga parlà d'un sul dialet regian per tüt el teritori pruvicial. Se pensa che fin a la Segunda Guera Mundiala, in del sul centru de Reggio eren parlaa ben quater dialet diferent: quel del centru, quel de San Peder, quel de San Steven e quel de Santa Crus, duve l'era parlaa anca un segund dialet ciamaa regian arsavè. In del ghetu, faa fà sü in del centru storigh de la cità de la Laura Martinozzi (veduva de Alfuns d'Este) in del 1669, el vegniva parlaa di Giüdee un dialet che l'era un mistürun de Ebraigh e Regian, ma quand l'è staa saraa sü (in del periud napuleonigh), cunt el temp l'è staa bandunaa e quasi scurdaa ai prim del '900. In pruvincia, a part un bel poo de cumün e paes del circundari, el regian püssee 'l se sluntana del centru de Reggio e püsseee se messeda cunt i alter dialet. In la bassa regiana, i che hin in sü la riva del Pò senten in manera pü o manch marcada (a segunda del sit) el pes del Mantuvan. L'è inscì a Boretto e Gualtieri, duve se mantegnen i son ö/ü duperaa in Lumbardia, e inscì el süced anca a Guastala, Lüzzera e Regiö, duve l'è parlaa, cun poch sfumadür de paes in paes, el guastales, sotagrüp del Mantuvan e un bel poo diferent del Regian. In de la zona de Correggio el dialet l'è quasi cumpagn del dialet carpesan, menter in de la zona de Montecchio e in general in de la Val d'Enza l'è forta l'impurtanza del dialet parmesan. Diferent a l'è 'l cas in de l'Apenin regian, in möd particular de la ligna Vetto-Baiso vers el crinal, duve hin parlaa un insema de dialet che se vesinen anca al lumbard ucidental (e anca chì presenten carateristigh diferent de paes a paes). El civaghin parlaa a Civago l'è un cas a part perchè 'l paesin l'è restaa isulaa dal rest de la Pruvincia fina ai an '50 del Növcent (quand l'è stada finida la strada che l'üniva el paes a la Val d'Asta e a Villa Minozzo). Per quel che 'l riguarda 'stu dialet se pò dì che a gh'è un bun ligam cunt i parol e i prunüncc duperaa in Tuscana. Civagh, vista la sua pusiziun de cunfin in sü l'Apenin, l'è semper staa ligaa 'me üs e 'me scambi d'ogni gener, püssee cun la Tuscana (Garfagnana) che cun l'Emilia. Se andem a fà di cunfrunt tra i parol del dialet a vedum che un bel poo de quei del civaghin vegnen minga duperaa in di dialet di paes inturna, anca s'hin luntan dumà poch chilometer. Se pensa che circa la metà de la gent de la Pruvincia de Reggio la sia bona de capì el dialet parlaa.
Vilantè
Vilantè (nom ufizial: Villanterio) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Dialet regian
El Pader Noster
Päder noster, che t'é int al cel, ch'al sia santificä al tó nom, ch'al vegna al tó regn, ch'la sia fata la tó volontä, cme in cel, acsé anch in tera. Dass incó al noster pan, e scanzela i noster debit cmé nuäter e 'j scanzlom ai noster debitor, e an lassär mia ch'e cascom in tentasioun, e lebres dal mäl. Amen.
Home computer
Eren desviluppaa per i utent comun, minga per i tecnegh o i professionista, che droeuvaven di olter soluzion comé i microcomputer e 'l PC IBM: Manch costos di 'sti soluzion, inscambi, gh'aveven men memoria e eren manch espandibij.
Dialet regian
La parabula del Fiö Strasun
Un zért òm avì dù fió. Al più pznén 'd 'sti dù diss a sò päder: "Papà, däm la mé purzión dla ròba che 'm sta a mé!" e al 'gh dividè al sò. E 'n passò miga tant dé che, muciä sù tut, al fiól più cich andò int un paés luntàn luntàn, e là 'l strussiò la sò ròba, vivènd ind i vìzzi. E quànd l'èb consumä tut, a véns in cól paés una gran caristìa, e lù cminzipiò a patìr la fam. E l'andò e 'l s'afermò con un zitadén 'd cól paés, ch'el mandò a una sò pussësión a pasclär i nimä. E l'avìva vòja d'impìrs la pànza 'd chèl giànd ch'a magnäva i pòrch: e nsun gh'i 'n däva. Alóra, turnànd in sé, al diss: "Quànt servitór in cà 'd mè päder e sguazzn int al pan, e mé ché m'in mór 'd neclénza! E 'm turò sù, es j'andarò da mé päder es egh dirò: Papà, mé i hò pecä dnanz al zél e dnanz a vó E 'n son ormäi più dègn d'èsser ciamä vóster fiól; tgnìm cóme un di vóster servitór". E, tuléndes sù, al véns da sò päder. Mò quànd incòra l'éra luntàn, sò päder le vdì e 'l 's mòss a cumpassión e, sbalzàndegh incóntra, a 'gh trò i brazz al còl e al le basò. E 'l fiól gh'diss: "Papà, mé i hò pecä cóntr'al zél e cóntra 'd vó; mé 'n són più dègn d'èsser ciamä vóster fiól". Alóra 'l päder dsì ai servitór: "Prèsti, cavègh fóra 'l più bèl àbit e vestìl, metìgh un anèl in dii e del scärp in pee; E mnè ché un vidèl apastä e mazzèl, e che magnèm e fèm un prans; Perché 'st mè fiól éra mòrt e l'è risussitä; al s'éra pèrs e l'è stä catä!" es prinzipiòrën a fär prans. A 's da mò che sò fiól più grand éra pr'i camp e, vëgnénd in zà, al sintì l'orchèsta e 'l bal. E 'l ciamò un servitór e 'l ghe dmandò còsa vrìva dir 'st täl còss. Al quäl gh'rispós: "L'è rivä vóster fradèl, e vóster päder ha mazzä un vidèl apastä in gràzia d'avérel turnä san e sälev". E ló s'instizzò e 'l ne vrìva brìsa andär dénter. Dònca sò päder, sènd vgnuu fóra, al 's fò a pergärel. Ma ló in rispòsta 'l diss a sò päder: "Èco, tant an ch'e 'v sèrev e mäi i hò mancä d'ubdìrev, e mäi che m'issi dä un cavrèt da magnär con i mè amìgh; Mò da dòp che 'st vóster fiól, che ha magnä tut al sò con del zamàr, è vgnuu, j'avii mazzä per ló un vidèl apastä". Ma ló 'gh diss: "Al mé fiól, té t'iè sèmper mégh, e tut quèl ch'i hò mé l'è anch tò; Mgnäva bén fär un prans e fär alegrìa, perché 'st tò fradèl éra mòrt e l'è risussitä; al s'éra pèrs e l'è stä catä". Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag.234
Home computer
Inpunemanch gh'aveven ona bona grafega, e in di facc hinn staa doperaa fiss per i videogioeugh, anca se podeven vess doperaa per tutt.
Dialet regian
Dialet de Brescello
A degh donca che in chegli epochi dal prom re ad Sipri, dop l'aquist ch'i han fat dla Sante Tere da Gotifré ad Buglion, una volte una sgnore ch'la 'gnive ad Guascogne, e a l'andäve al Sepolcher Sant, e intant ch'la tornäva, dop ch'l'è 'gnude a Sipri, da di omass cativ e brut l'è städa insultäda. Intant che 'sta sgnore la gh'eve 'st gran dispiaser, l'ha pensä d'andär dal re. Ma a gh'è stä quälch d'on ch'al g'ha det acsè: ch'la gh'andarè sensa otgner gnent, perchè col re l'era molt indiferent par 'stel cose, ansi al n'en lassäva andär tant ch'a gh'even fat a ló; e a 'sta manere, ché a gh'eve dla rabie contre quälch d'on, al sa sfogäva e al gh'feva di li ofesi e a l'oltragiäva. Cla sgnore, quand la senté acsè, tute arabide parché la 'n posseve mighe fär al sò vendet, intant ch'la podess tores vie da doss cla noie ch'la gh'aveve, a gh'è 'gnû in ment ad morder la miserie da col re; e l'andè davanti al re e la gh'ha det: "Cär al mè sgnor, mé an vegn meghe da té par fär quälch vendete parchè i m'ha ingiuriäde, ma parchè a posse sopurtärle, at dmand par piaser ch'at m'insegn la manere ch'a la posse sopurtär; che al Sgnor al sa quant vlontere, s'a potess, at la darè a té, ch'at ja sofr acsé ben". Al re, che fin d'alora l'ere stä longh e pigher, come s'al s'fuss dessdä da une bone dormide, comensand de l'ofesa ch'even fata a 'sta dona, ch'la 's vendiché, l'è 'gnû rigorosissim persecutor ad coi che, contra l'onor dla sacra corone, al fäss quälch cose ad mäl. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n404/mode/2up Giovanni Papanti, I Parlari Italiani in Certaldo, 1875, pag. 381]
Home computer
I pussee famos a hinn staa el Sinclair ZX Spectrum, el Commodore 64 e l'Apple II.
Dialet regian
Dialet de Correggio
A digh donca che int i temp dal prim re 'd Cipro, dop la ciapäda fata ed Terasanta da Gufredo Bujoun, a suzzess che una sgnureina ed Guascogna l'andé in pelegrinagg al Sepolcher, e int al turnär indrei, ariväda a Cipro, la fu da zert baloss d'om sgarbedament strapazzäda. E lê, lamentandes senza cunsulazioun de 'sta birbunäda, la pensé d'andärsen a ricorer dal re; ma 'gh fu dit da quälch d'oun ch'la perdré la fadiga, perchè ló l'era 'd 'na vita acsé sbiossa, e acsé poch boun, che ló inveiz ch'al vendicass con giustizia ägli ufeis di äter, a l'in tuleräva coun 'na vigliacheria imperdunabil del più grossi fati a ló; intant che quî ch'i aviven quälch dispiaseir, i al sfugäven fazenden i coren a ló. Sintend 'sta cossa la dona, despräda ed vendicäres, per cunsulärs dal só magoun, la 's miss in meint ed vleir pzigär la balurdagin ed 'ste re; e, andäda da ló pianzend, la 'gh diss: "Al mé sgnour, mé an vegn miga dednaz a vó per vendeta ch'a m'aspeta dl'ingiuria ch'i m'han fata, ma per cumpeins ed quela, mé av preigh che vó a m'insignädi cuma fê a sufrir quili ch'i 'm disen ch'i 'v fan, perché imparand da vó, mé a possa purtär pazintiment la mia; zaché Dio al sa (e al psissia pur fär), vlunteira 'v la dunarev, tant siv boun mincioun a purtärli". Al re, che fin aloura l'era stä lungagnan e pigher, cmé s'al 's desdäss da la son, prinzipiand da l'ingiuria fata a 'sta dona, che ló al vendiché teribilmeint, al dvinté severissem castigadour ed quî che, countr'a l'unour dla só curona, i fässen quälch mäl andand inanz. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n406/mode/2up ibidem, pag. 382]
Marte (pianeta)
Marte l'è 'l quart pianeta del sistema solar en ùrden de distànsa del Sul e l'öltem dei pianeti de tipo terestre dòpo de Mercurio, Vènere e la Tèra. L'è ale ólte ciamàt el Pianeta Rós per vìa del sò culùr tìpich che l'è cauzàt de la gran quantità de òsido de fèr (rözen) che gh'è sö la sò superfìce.
Dialet regian
Dialet de Novellara
A digh donca che int i temp dal prim re 'd Cipro, dop la conquista dla Tera Santa fata da Goffredo 'd Buglione, avens ch'na sgnora 'd Guascogna l'andì 'n pelegrinagg al Sepolcher 'd Gerusalem. E tornäda de 'd là e ariväda a Cipro, zert omera da forca i 'gh finn un brut tir, s'a s'intendem. Tuta despräda per quest e zó com il cros di pozz, la pensì d'andär dal re a dären querela. Ma un quelchidun al ghe dsì ch'l'era temp pers, perchè al re l'era tant martuf e acsé bon da gnint, che non solament lù al 'n s'in toleva per i äter, ma, vigliach e senza riputazion, al se vbeva tut il mil birbonädi ch'i 'gh fevn a lù; e acsé chi 'gh l'aveva segh, al se sfogäva con färegh tut i improperi ch'al vreva. La dona, sentend acsé e vdend ch'an gh'era speranza d'arfärsen, pr'aver se non äter la consolazion di adanä, la pensì ed tor un po' in gir la mlensonera ed col re. E mocland la gh'andì dednanz e la ghe dsì: "Al mé sgnor, mé a 'n t'vegn miga davanti per la speranza d'aver giustizia dla figura ch'i m'han fat; ma, pr'aver un po' 'd dolz in boca, at pregh a insgnärm com t'fê tì a ingognär tut quili ch'a sent a dir ch'i 't fan; intant ch'imparand da tì, a possa anca mé mandär zó al mé magon; e Dio al sa lù s'an t'al zedrê lontera, zà che 't gh'ê un sì bon stomegh". Al re, che fina a col moment l'era stä acsé incojonî, desdands alora cmé da un insoni, al prinzipì da la disgrazia 'd cla povra dona, medgand benben chî melnät, e al dventì un flagellum Dei ed tut quî ch'i s'atentissn a fär anch sol un cvlin contr'a l'onor dla só corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n406/mode/2up ibidem, pag. 383-384]
Klein-Neusiedl
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Vilantè
Al cunfìna coi comün de Giransà, Invèrän, Maghernu, Marudo (LO), Sant'Angelo Lodigiano (LO), Tur d'Ares, Valera Fratta (LO).
Dialett visentin
El Visentin (la parnonzia local a l'è istessa) a l'è on dialett venet central.
Dialet regian
Dialet de Regg
Ä digh donca ch'ai temp del prim re 'd Zipri, dop l'aquist dla Tera Santa fat da Gotifrè 'd Bujon, una nobil dona 'd Guascogna l'andò in pelegrinagg al Sepolcher; d'indov tornand, ariväda a Zipri, la fu da zert bricon senza legg nè fed infamement oltragiäda. Dla quäl cosa lé, adolorandes senza mai därs päs, la pensò 'd ricorer al re. Ma 'gh fu dit da quelcun ch'la srev 'na fadiga butäda, perchè l'era d'un'indol acsì flossa e tant da poch, che ben luntan dal vendicär cun giustizia i tort di äter, a in soportäva anzi cun una viltä da ebrei, di fat a lù un'infinitä. Tant che chi l'iva un po' cun lù, al se sfugäva cun al färgh quälch afront o vergogna. E la dona, sentend quest smiss la speranza dla vendeta. Per consolärs in quälch manera dla sò aflizion, la 's propos de vler där una scartazzäda a la vigliacaria 'd col re. E, andäda davanti a lù pianzend, la diss: "Sacra Curona, än vegn miga a la tò presenza asptand vendeta dl'ingiuria ch'm'è städa fata; ma pr'un po' 'd sodisfazion ät pregh che 't m'insegn comé 't soport té queli ch'ä sent dir che t'hin fati, perché, imparand da té, ä possa cun pazinzia soportär la mia; che Dio sa come 't la donarev luntera, (s'a fuss possibil), post che té 't li port acsì ben". Al re, ch'era stä fin alora una gata 'd piomb, come s'al s'desdäss da durmir, al s'miss (prinzipiand da l'ingiuria fata a cla dona, ch'al vendicò severissimament) a perseguitär a späda trata tut quî che da col dì inanz cometessen quälch cosa contra l'unor dla sò curona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n410/mode/2up ibidem, pag. 386]
Brüttelen
Brüttelen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Seeland, in de la region aministrativa omònima, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.06 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Saint-Pierre-lès-Franqueville
Saint-Pierre-lès-Franqueville a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindich a l'è Jean-Luc Lefebvre, con mandaa 2001-2008.
Vilantè
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Vilantè l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Patsch
Patsch l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70338.
Vistarén
Vistarén (nom ufizial: Vistarino) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Dialett visentin
Diffusion e variant
El Visentin l'è parlaa in la provincia de Vicenza, cont ona quai influenza veronesa al confin occidental. L'è puttost compagn del dialett padovan e de quell polesan. El dialett de città l'è bell condizionaa del dialett venezian, intant che i parlà de foeura hann conservaa di tratt pussee "pur" (per esempi, el plural metafonetegh). Ona variant del visentin a l'è 'l valsuganott, parlaa in del Trentin.
Brüttelen
El cumün de Brüttelen al se tröva a una altitüden de 449 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Finsterhennen, Ins, Lüscherz, Müntschemier, Treiten, Vinelz.
Vistarén
Al cunfìna coi comün de Albüssan, Cupian, Cüra, Frighera, Maghernu, Marsan, Runcar, Tur d'Ares.
Dialett visentin
Dialett de Bassano sul Grappa
Bassano el se troeuva a nord-est de Vicenza, ai pee di montagn.
Vistarén
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Vistarén l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Dialett visentin
Dialett de Bassano sul Grappa
Digo adunque che al tempo del primo re de Sipro, dopo che Gofredo de Buglion el ga conquistà la Tera Santa, xe nato che una zentildona de Guascogna la xe andà in pelegrinagio al Santo Sepolcro; e tornando indrio, arivà che la xe a Sipro, la xe stà vilanamente insultà da alquanti omeni birboni. Né podendo ela darsene pase, la ga pensà de andar dire le sò rason dal re. Ma la zente ghe disea che la gavaria butà via el sò fià, perchè 'l re no 'l se savaria de gnente, e 'l gera tanto poco da ben che non solo no 'l vendicava i afronti che riseveva i altri, ma el tolea su quante malagrazie i ghe fasea; tanto che quei che la gaveva su con lu, i se sfogava fasendoghe non so quante insolenze. La dona, che ga sentìo 'sta cossa, desperà de non poderse vendicar, per sfogarse la ga pensà de ponzere la sò mincioneria. E la xe andà pianzendo davanti a lu e la ga dito: "Sior mio, mi no vegno miga davanti de ti perchè te vendichi le cativerie che go risevùo; ma te domando almanco che te m'insegni come te fè a portar quele che i altri te fa, perchè anche mi impari a portar con rassegnasion la mia. Idio sa che, se mi podesse, quanto volentiera te faria regalo anca de la mia, perchè vedo che te ghè bone spale da scorlarle zò". El re, che fin d'alora el gera stà come insensà, come 'l se gavesse svegià dal sono, scomensando da l'insolenza fata a la dona, che la ga vendicà da bon, da quel dì in qua el ga fato pagar el fio senza misericordia a quanti i gavette tocà l'onor de la sò corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n580/mode/2up Giovanni Papanti, I parlari italiani in Certaldo, 1875, pagg. 561-562]
Brüttelen
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Strada voivodal 500
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 5.5 km.
Dialett visentin
Dialett de Meledo
Meledo l'è ona frazion de Sarego, a sud-ovest de Vicenza. Donche, come ca ve disea, ai tempi del primo re de Zipro, daspò che i ghea ciapà Terasanta, xe nato che 'na zentildona de Guascogna la xe andà in pelegrinagio al Santo Sepolcro; e 'ntel tornare indrio, rivà che la xe in Zipro, da dei birbanti ghe xe stà fato de le vilanade. 'Sta cosa la ga tanto dispiasesto, che no la gera bona de lassarsela passare, sin che pò la ga pensà de narghelo contare al re. Ma i ga dito che 'l saria stà fià trato via, parchè 'l gera un omo da gnente e poco de bon, che se no basta che no 'l fesse giustizia par le ofese dei altri: i ghe ne fasea a elo d'ogni colore, e 'l se le tolea su da cogion; tanto che chi ghesse bù rabia con qualchedun, el se sfogava 'dosso de elo fasendoghe qualche tiro. Co la ga sentìo 'sta cosa, la siora, vedando che no la podea vendicarse, parchè ghe passasse una s'cianta, la ga pensà de darghe 'na bota a la miseria del re. La va donche da lu tuta piandando e la ghe dise: "Sior mio, no vegno da elo par la speranza che 'l castiga chi m'ha fato vilania; ma in aconto lo prego de dirme come 'l fa lu a scorlar 'dosso quele che a sento che i ghe fa parchè, col sò esempio, possa incomportarme anca mi de la mia; el lo sa el Signore quanto volentiera ghe la daria da portare a elo, che 'l gh'in porta tante". El re, che fin alora el gera stà pegro e duro, el se ga dismissià fora, e scomenzando col darghe la salata a chi ghea svilanegià quela dona, el s'ha messo a farghela pagar a quanti daspò i se tolesse de la libertà con descapito de l'onor de la sò corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n582/mode/2up ibidem, pag. 563]
Dialett de Schio
Schio el se troeuva a nord-ovest de Vicenza, a l'inizzi de la Val Leogra, ai pee di montagn. Mi ve digo dunque che fin da quando ghe n'è stà el primo re ne l'isola de Cipro, dopo la conquista che ga fato de la Tera Santa Gofredo de Buglione, una naboldona de Guascogna s'ha pensà de farse pelegrina e de andar al Santo Sepolcro. Quando pò la xe tornada indrio, la xe tornà per Cipro e quando che la xe stà là, la ga trovà de le canagie che ghe n'ha fato de ela de tuta la sorte. E no savendo ela come far ad aver una sodisfazion, la ga pensà de voler andar adiritura a reclamar al re. Ma ghe xe stà de quei che ga dito che la perdaria via la fadiga, perchè 'l re gera cussì de una vita libertina e cussì omo da poco gnente, che lu non solo no 'l gera bon de far giustizia de le ofese che i ghe fasea ai altri, ma no 'l gera gnanca bon de far giustizia de quele ofese infinite e porcele che i ghe fasea a lu; tanto che chi gera tormentà dal rabiezzo contro de qualchedun, el cercava de farghela a chi ghe l'avesse fata, e de svergognarlo più che 'l podeva, e cossì el se sfogava da lu. Quando la dona la ga sentìo 'sta s'gnesola, la ga perso ogni speranza de poder aver sodisfazion per parte del re; e per aver in qualche modo el sò sfogo anca ela, la ga pensà de ponzer quel poro cosso de re; e la xe andà davanti de lu pianzendu, e la ga dito: "Mi no vegno avanti de ti perchè me speta che ti te me vendichi de l'ofesa che m'è stà fata, ma solamente te prego de insegnarme come te fé ti a portar in pase le ofese, ché sento che i te ne fa tante; perchè cussì impararò anca mi la maniera de tirar drito e de no badarghe. Mentre el Signor solo lo sa che, se podesse farlo, lo faria proprio, vedendo che ti te sé tanto de stomego da portar tuto come 'l mulo". El re, che fin alora el gera stà tanto infingardo, el s'ha svegià fora e, comenzando da la ingiuria fata a la dona, che 'l l'ha castigà coi fiochi, l'è diventà el più gran persecutor de tuti quei che da quel zorno s'ha permesso qualcossa contro la sò corona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n582/mode/2up ibidem, pagg. 563-564]
Květov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Písek.
Stazion de Trecaa
La Stazion de Trecaa l'è 'na stazion ferroviaria regionala del Piemont, doperada del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Utelle
Utelle l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lantosque, del circondàre (arrondissement) de Nìsa e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 67.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 126 méter a 'na altèsa màsima de 2  méter s.l.m.
Schwa
Ul tèrmin schwa (parnunziaa ), che l'è la trascrizion d'ona parola ebràica (שווא) (significaant « zero », « nient »), l'è impiegaa in linguística e in fonología con dò significaa:
.nu
.nu a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Milešov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Sámod
a l'è un comun del Distret de Sellye, cont una popolazzion de abitant.
362
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Schwa
Chesta vucala la sa trœva da spess in pusizziun atònica in di lengui rumànich, cuma ul rumantsch, ul català di varietaa piemuntees, purtughees da Lisbona, ul rumeen, ul napuletan evi. La sa pöö truvá anca in pusizziun tònica in di varietaa da la lengua lumbarda, particülarmeent inti dialett da la pruvenza da Pavía e Varees. La esisteva anca in francees, però la s'è trasfurmada in « e caduc (français) » (ou « e müta »), che la sa parnunzia [ö] u la sa fa sentí par nieent; in la resgjun da la lenguadoc però, a l'è ancamò ben preseent in francees, suratütt in pusizziun finala.
Lladó
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Pierre-Aigle
Saint-Pierre-Aigle a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ol sindegh (maire) a l'è Didier Bazin, con mandaa 2001-2008.
Servizzi ferroviari suburban de la Moravia-Slesia
El servizzi ferroviari suburban de la Moravia-Slesia a l'è el servizzi ferroviari suburban de la region de la Moravia-Slesia, cont center Ostrava.
Hostiaz
Hostiaz l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Rambert-en-Bugey, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
Dialett trentin ocidental
El dialett trentin ocidental a l'è on insemma de dialett de la lengua lombarda.
Servizzi ferroviari suburban de la Moravia-Slesia
A l'è faa su de 21 lign a caratter local, classificaa osobní vlak, ossia treno regional e de 3 lign a servizzi espress classificaa 'me spěšný vlak (treno dirett) oppura rychlík (treno espress).
Tucc i lign, foeura de la S17 che l'è gestida de GW Train Regio, a hinn gestii de la České dráhy e hinn a scartament standard. La fa eccezion la linia S16, a scartament bosniach. La linia S22, cont capolinia a Čadca in Slovacchia, la fa servizzi internazional.
Storia
El 14 de dicember 2008 a l'è vert el servizzi cont cinch lign locai e dò espress e in del 2012 a l'è estenduu.
Le Pin (FR-30)
Le Pin l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bagnols-sur-Cèze, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
Servizzi ferroviari suburban de la Moravia-Slesia
Storia
Dal 14 de dicember 2014 la comprend tutta la linia regionala de la Moravia-Slesia, senza attenzion a la soa frequenza. Dal 2015 anca l'Aeroport de Ostrava a l'è conligaa al servizzi.
Ilmmünster
Ilmmünster l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Pfaffenhofen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 13.89 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Dialett trentin ocidental
Posizion e variant
In del Trentin el passa el confin lenguistegh in tra el lombard e la lengua veneta. Per 'sta reson, a gh'è on bell poo zonn de transizion, e l'è minga semper ciar capii polido indè che 'l scomincia ona lengua e la finiss on'altra (anca perchè semm dree a parlà d'on continuum lenguistegh che 'l gh'ha mai avuu on istandard precis). I studios e i lenguista hinn d'acordi, poeu, che on temp l'area inscì-ciamada "lombarda" l'eva ben pussee granda, e la tirava denter anca el territori de Trent, menter al dì d'incoeu l'influenza veneta la restringiuu quell'area lenguistega chì. Incoeu poeudom mett denter al lombard domà la zona pussee ocidentala de la provincia de Trent, cioè la Val de Leder, i Giudicari de Dent e la Val del Ces fin su a Tion e poeu la Val Rendena. On quaidun el pensa che anca el Nones e, soratutt, el Solander poeuden vess consideraa di dialett lombard, del grupp alpin. A bon cunt, tutta quella zona chì l'è dree a ciappà semper pussee i caratteristegh del trentin comun, e donca de la lengua veneta.
Hostiaz
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 680 méter a 'na altèsa màsima de 1086 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Hostiaz l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada voivodal 501
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 60 km.
Klausen-Leopoldsdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Králova Lhota (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Písek.
Dialet ferares
El dialet ferares (nom nativ: frares) a l'è un dialet emilian parlaa a Ferara, in la püpart de la sua pruvincia e in d'un quai paes de la Pruvincia de Ruvigh (la inscì ciamada Transpadana Feraresa).
Ilmmünster
El cümü de Ilmmünster el se tróa a 'na altèsa de 451 méter sura 'l leèl del mar.
Le Pin (FR-30)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Sasbach am Kaiserstuhl
El cümü de Sasbach am Kaiserstuhl el se tróa a 'na altèsa de 181 méter sura 'l leèl del mar, de le bànde de la Forèsta Négra, sö la spónda orientàl del Reno che 'n chèl tòch lé 'l sègna 'l cunfì co la Francia.
Civrieux-d'Azergues
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.