cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azzano d'Asti
Azzano d'Asti (en piemontés: Asan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 371 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 62 ab./km². El cunfìna coi cümü de Asti, Rocca d'Arazzo.
Colliers Wood (metropolitana de Londra)
Colliers Wood  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Lisignago
Lisignago (Lisgnàch endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 463 abitàncc, 'na süperfìce de 7 km², per 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Giovo, Cembra, Albiano.
Vilanova de Bellpuig
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Informatega medical
L'Informatega medical l'è la disciplina che la applica i metod de l'informatega a la medesina.
Rohrbach an der Gölsen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Casalvieri
Casalvieri l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 3.187 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 118 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alvito, Arpino, Atina, Casalattico, Fontechiari, Vicalvi.
Strada statal 8 (Lussemborgh)
La  a l'è 'na strada statal del Lussemborgh.
Ferrovia Lamezia Terme-Catanzaro Lido
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Lamezia Terme e longa 43 km.
Verta del 1894, l'è in Pruvìncia de Catanzaro e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Jesenice (Rakovník)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
El gh'ha el status de cità.
Sciatt (mangià)
I sciatt hinn on mangià tipegh de la cusina lombarda, per la precision de la Valtolina (zona de Tej). Hinn di frittei crocant de forma redonda, con denter del formagg fonduu, e che de norma hinn servii in su 'n lecc de zuccoria.
Preparazzion
Se messeda su con la birra 'na mes'cia de farina bianca e de formenturch. Dopo de 'vè faa on impast minga tropp liqued, se ghe gionta el formagg tajaa a daditt, el pan grattad, on zicch de levaa e, eventualment, la grappa. Dopo de 'vè scoldaa l'oeuli a la temperadura de fà frigg, in d'ona pignatta grossa assee, l'impast el ven pocciaa a tocch a tocch in de l'oeuli cont on cugiaron, cont el fàggh atenzion a regoeuj on cubett de formai per ogni "sciatt". Quand che hinn ben doraa, i vann servii direttament in del piatt, in su 'n lecc de zuccoria cruda, tajada a tocchellitt e condida con l'oeuli, l'asee e la saa; i gh'hann de vess mangiaa quand che hinn ancamò cold.
Ingredient
Per quatter personn:
Dialet piasentin
El dialet piasentin (dialët piasintëin) l'è el dialet parlaa int la pruincia de Piasenza e el fa part de la familia di lenguv gallo-italich. L'è una parlada de cunfin tra la lengua emilian rumagnöla e el lumbard insübrich, e l'è quindi dificil de classificà. Seconda el Biondelli el fa part de l'emilian-rumagnöl.
Difüsion e variant
El piasentin ver e propi, cont una quai diversità lesicala o legada a la parnunzia di vucai, l'è parlaa int la cità de Piasensa, in Val Nür fina pü o men al Punt de l'Oli, in Val Trebia fina a Trau, int i cumün de Carpanee e Cadé, int la Val Tidon, int la Val Lüreta, indue se registra un quai müdament vucaligh. Un temp, int la sula Piasenza esisteven ben quater variant diferent, menter int i frazion l'era difüsa la parnunzia vucaliga de la campagna, che i piasentin a ciamen dialët ariùs.
Int'la Val d'Arda (zonn de Castél Arquà e Fiurenzöla), cume incasì int un quai cumün de la Pruvincia de Parma cumpagn de Fidenza e Sàls, el dialet el pò vess anmò cunsideraa piasentin, anca se 'l gh'ha di particularità che 'l socien al parmesan.
Int la zona de la pianüra nord-ucidentala, quela de Muntsei e Castelveder, la parlada la diventa asquas cremunesa.
Cesar Marchi
Cesar Marchi, (Vilafranca de Veruna, 1922 - idem 1992) l'è stai un giurnalista e persunagg de la television italián.
Dialet piasentin
Difüsion e variant
I parlad lumbard de un quai paes de la Pruvincia de Lod (San Roch, Caseli Landi e Guardamei) el gh'ha giamò carateristich piasentin.
Cesar Marchi
Biugrafia
Nasüd a Vilafranca de Veruna in del 1922, dópu la Laurea in Léter, a l'Üniversitá de Pádua, l'ha semper vurìd restá «... in de la pruìncia...», cume ghe piaseva dì, anca quand el g'aveva el másim del sücess in RAI e cun Il Giornale del sò amìs Indro Montanelli.
L'è ricurdái, principalment, per la rubrica «Impariamo l'Italiano - (Imparémm l'Italian)» in de la trasmisión RAI «Almanacc del dì dópu - (Almanacco del Giorno dopo)», e per el liber «Semm tütt latinista - (Siamo tutti latinisti)».
Premi venciüd
Cesare Marchi l'ha venciüd chi premi chi:
Dialet piasentin
El Penin
I dialet del Penin piasentin (int l'alta Val Nür, Val Cen, Val Trebia e Val d'Avet) resülten despess intelegibil per i abitant di coi e de la pianüra, perchè la parlada la se vesina a la lengua ligür, a 'na sua variant o a bun cünt a 'na furma de transizion tra piasentin e genues. Per esempi, a Piasenza "malaa" se dis malä, int el cumün di Farin inveci marottu.
Int i paes del Penin indue i frazion hen semper püssee distant dai caplögh cumünai o se tröven al cunfin cun la Ligüria, i cadenz genues hin semper püssee fort. Per esempi la parola piasentina al gat la diventa u gat al Ferèr e u gattu int i sò frazion. A Uton se pò dì che 'l dialet el sia propi ligür.
A Bobi, infin, se parla un dialet un poo diferent dal piasentin, perchè Bobi l'è semper staa un center de scambi sitüaa longh la Via de la Saa, al cunfin tra l'Ultrepò, la Ligüria e 'l Piemont: l'è la zona di Quater Pruinc.
Carateristich
Un fenomen lenguistich tipich del Piasentin l'è la prostesi de la a, e per quest un poo de parol giunten questa vucala a la furma tradiziunala, per esempi:
Un alter trat del piasentin, cumün a tüt i parlad emiliann (ma chì un poo men marcaa) l'è la sincup di vucai minga acentad, specialment la e, per esempi:
Una terza specificità del Piasentin, questa volta rispet ai alter dialet emilian, l'è la presenza di vucai türbaa ö e ü: la prima l'è presenta suratüt föra de Piasenza, la seconda inveci la se tröva depertüt.
Fenomen funetich se 'stu tipu poden vess truaa incasì in del Piemuntes e in del Lumbard meridiunal (cumpagn del dialet paves, alter dialet de dificil classificazion lenguistiga).
Funetica
Int un impurtant diziunari piasentin-italian s'è decidüü de met i cunsunant dubi, in analugia con l'Italian (ma anca con l'urtugrafia classica milanesa), anca se in realtà hen parnunziaa cume sempliz: decision che l'è stada ciapada in bas ai cumpuniment di dü pueta dialetai püssee impurtant.
Esempi de piasentin
Deciarazion üniversala di dirit de l'om, articul n. 1:
''Tüt i om e il don i nàsan lìbar e cumpagn in dignitä e dirit. Tüt i g'han la ragion e la cusciinsa e i g'han da cumpurtäs voin cun l'ätar cmé sa fìsan fradei''.
Un quai pruerbi:
La parabula del Fiö Trasun
'''Atezion: prubabilment i norm urtugrafigh i hen minga quei marcaa püssee sura. Inultra a gh'è anmò el passaa remot, che al dì d'incö l'è sparii'''
Un òm al gh’ava dü fiö.
E ‘l pö gióvan al diss a só pädar: "Papä, dèm la porziòn di mè bèin ch’a ‘m tócan!" E ‘l pädar al ga fé la pärt a tüt dü.
E dä lé a poch dé al pö gióvan, miss insöm tüt al só, al ‘s n’andé via ind un pais lontàn, e lamò al dsüpé tüt al só in stravizzi.
E dop d’avìl consümä tüt, vèins una gran calastrìa ind cól pais e lü al prinsipié a troväss ins la süta.
E l’andé e ‘l s’ha miss con vöin ad cól pais ch’a la mandé ind una só campägna a mnä föra i animäl.
E lü l’ariss vorì leimpass la pansa dil giänd ch’ mangiävan i grèin; ma nsöin gh’in däva.
Finalmèint, mtèind zä testa, al diss: "Quanta sarvitór in cà ‘d mè pädar i gh’han dal pän da trassen adree, e mé son ché ch’a mör ad fäm!
Ma mé a ‘m todrò süsa e andrò da mé pädar e ‘gh dirò: Papä, mé vöd ch’a i ho falä contra Dio e dnänz a vó.
Mé zä a ‘n son pö degn d’iess ciämä voss fiö; tgnìm cmé vöin di vòstar sarvitór."
E ‘l s‘ toss sö, e ‘l vèins da só pädar; e l’era ancamò da lontàn, che só pädar el l’ha vist, e ‘l s’ha gomi, el gh’ha cors incontra, e ‘l ga tré i brass al col e ‘l la basé.
E ‘l fiö al ga diss: "Papä, a i ho falä incontra la Signór e incontra ‘d vó; e ‘n son pö degn d’iess ciämä voss fiö".
Ma al pädar al diss ai sarvitór: "Svelti, tiree föra al vistii pö bèl e mitìgal sö, e dègh l’anèl in man, e mtìgh il scärp in pè!
E todi un vidél grass e mazzél, ch’a vöi ‘ch mangióm e ‘ch fóm altolè.
Parché al mé fiö ‘ch l’era mort l’è risüssitä; n’a ‘s sava dova ‘l fiss, e ‘l s’è trovä". E i prinsipièn a sganassà.
Ma ‘l fiö pö grand l’era pr’i camp; e cm’al vèins indree, quand al fé arand a cà, al sintì ch’i sonavän e i cantavän.
E ‘l ciamé vöin di só òm e ‘l ga dmandé coss l’era.
E cóst al ga rispondé ch’era gnii só fradél e só pädar l’ava mazzä un vidél grass, parché al fiö l’era tornä a cà san e sälav.
E lü al vèins nech, e ‘l n’a vriva pö andä in cà; e ‘l pädar gnì föra lü e ‘l cminsé a imbonìl.
Ma al fiö a rispondé a só pädar: "Tól, l’è tanta n ch’a ‘v sèrav e ch’a fagh tüt a vòstar möd e ‘n m’hii mäi dat gnan un cravöt tant ch’a podiss gódal coi mé compàgn,
Ma ‘pena ch’è gnii ‘st vòstar fiö ch’al s’è mangiä tüt al só con dil varän, hii bèin mazzä par lü un vidél grass!"
Ma ‘l pädar al ga diss: "Al mè fiö, tè ta stee sèimpar con mé, e cól ch’è mé l’è anca tó;
Donca l’era bèin giüst ch’ fassam festa e stèssam alégar, parché ‘st tó fradél ch’ l’era mort, l’è risüssitä, al s’era pers e ‘l s’è catä".
Dialet de Fiurenzöla
Fiurenzöla (Fiurinsöla) l'è un paes de la Val d'Arda, minga luntan de la Pruvincia de Parma. Donca a digh che ind i temp dal prim re ad Cipro, dop che Gutifrè 'd Büglion l'ha tot la Tera Santa, è sücess che üna bela siura 'd Guascogna l'è andaa in pelegrinagg al Sepulcar e, in dal turnà indree, di baloss ad vilan i l'ha insültaa fandgan ad mil generasion; e lee, in colra par na pudèss miga sfugà, l'ha pensaa bin d'andà dal re; ma i gh'han dit ch'l'era timp pers e rev cunsüm, parché al l'era ün umera e tant sinsa caratar, ch'al lassava cur tant s'i 'gh pardivan al rispet a lü, cmè s'i favan üna quaich asion ai sò südit; ansi, se a quaich d'on i 'gh favan dil munadi, al sa sfugava adoss a lü. Lee, quand l'ha sintii csì, rabiusa d'an pudèss vendicà, gh'è 'gnii in mint d'andà dal re a tucàgh al timp e stüssigàl; e la 's gh'è missa dadnans a caragnà ind asta manera: "Ch'al diga: mì 'n vegn miga da lü cun la speransa ch'al la faga pagà a quii baloss ch'i m'han insültaa; ma, tant pr'avè üna sudisfasion, vurev ch'al m'insegnes cm'al fa a passà sovar a tüt cul ch'i 'gh fan e ch'i 'gh disan, parché csì impararò anca mì a supurtà cun pasinsa la birichinada ch'i m'han fat; e 'l sa 'l Signur sa 'gh la matrev ad cör ind al sò spali, post ch'al gh'iva csì boni". Al re, che fin alora l'ava durmii dla grossa, quasi ch'al sa fiss dassdaa d'ün sogn, l'ha prinsipiaa, a quii ch'han fat la truiada a cla siura, a fàgla pagà agra e salaa; dop pò al la tota ins al seri da bon, e a quii ch'n'astavan miga in regula tant cun lü, cmè cun i atar, a dàgl'adoss sinsa tant ciaciar. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n376/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 356-357]
Dialet de Muntisei
Muntisei (Muntsé) l'è un paes de la bassa piasentina, minga luntan del Pò e de la cità lumbarda de Cremona. Dighi donca che ind i temp dal prim re ad Cipri, dop che Gotifrè ad Büglion l'ha cunquistaa la Tera Santa, è 'gnii che üna gran sciöra 'd Guascogna l'è andata in pelegrinagg al Sepulcar e, ind al turnà indree dal Sepulcar e rivada in Cipri, l'ha cataa di sciancon ch'i agh n'han fat üna carta 'd tüt i giögh; lee, dasprada e ciarida dal dulor, l'ha pensaa ben da ricur al re; ma da cui i gh'han dit ch'l'era tüt fiaa trat via, parchè lü l'era acsè stüpid e imbecile che al s'na tudiva poch par lü, e men par i atar; e pò av dirò fin tant che tüt cui a gh'andava mal i sò intaress, an savend miga con chi sfugàss i sa sfugavan cuntra 'd lü. La dona, sentend acsè dandas persa d'an pudìss vendicà, par sgüràss almen ün dent, la s'è missa in testa d'andàgh'n a dì ad tüt li sort, e lee la gh'è andata dadnans ch'la cridava, e la gh'ha dit: "Cara 'l mè sciör, mé vegni miga chì da lü par fà ch'al ma faga fà vendeta ad tüt i insült ch'i m'han fat a mé; ma, par 'vìggh almen üna qualch sudisfasion, al preghi che lü al m'insegna cm'al fa a purtà pasiensa ad tüt col che mé senti ch'i fan a lü; parchè acsè impararò da lü a purtà con pasiensa tüt col ch'i m'ha fat a mé; ma 'l Signor a la sa lü, sa pudiss, cma vuluntera a gh'al dariss a lü da purtà, parchè a ved ch'al gh'ha li boni spali". El re, che fin a col dé l'era acsè imbecile, cmè vön ch'a 's dasdess alora alora, cuminciand dal tort fat fat a cla dona, ch'a l'ha vendicä ben, ma ben dò volte, l'è 'gnii rigurus contra tüti cui che contra l'unur dla sò curona i avissan fat quaicoss da col de lee andand avanti. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n376/mode/2up ibidem, pag. 356-357]
Dialet de Piasenza
A digh donca che al tëimp dal prim re 'd Cipri, dop la presa 'd Tera Santa fata da Gufred ad Bulion, vëins che üna siora 'd Guascogna l'andé in piligrinagg al Sipolcar e, ind al turnä indree, rivä che la fé in Cipri, di balusson infam i 'gh fen üna figüra; tant che lee, lamintandas sëinsa pudéss dà pas, agh vëins in mëint d'andä a fà riport al re; ma quarcdöi agh diss ch'la saré stä fadiga trata via, parché l'era tant ün lasagnon e csè 'd poch spirit, che miga almà 'l fava giüstisia ad quii ch'i favan a lü; al pont che chi gh'ava un quarch magon al s'la sfugava con lü, fandagh quarch daspet o vargogna. Sintëind acsé la siora, an cüntand mai pö d'avé sudisfasion, tant par fäss passä la maga, la 's miss in testa 'd vuré trägh ind i ogg a 'stu re la sò miseria: e, fatas inans a lü pianzëind, la 'gh diss: "Al mè sior, me 'n vegn miga dadnans a té parché m'aspeta vindöta dla figüra ch'm'è stä fata ma, tant pr'ün bris ad cunsulasion, at pregh ch'at m'insegn com'at fee a purtät via quili ch'i 'm disan ch'i 't fan, che csé imparand da té, mé pössa purtä cun pasinsa la mia: che (al Signor al sa) s'a pudiss, at la dunarev bëin vluntera, zà ch'at ja port acsé bëin". Al re, che fëina alora l'era stä ün liscon, un pissafröd, cmé s'al sa dasdass, prinsipiand da la figüra fata a 'sta siora, ch'al la fé pagä bëin salä, al n'in lassé pö passä vüna a chissisia, ch'n'in fäss par l'avegn contra l'unor dla sò curona. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n376/mode/2up ibidem, pagg. 357-358]
Saint-Paulet-de-Caisson
Saint-Paulet-de-Caisson l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pont-Saint-Esprit, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 50 méter a 'na altèsa màsima de 293 méter söl leèl del mar.
Ceglie Messapica
Ceglie Messapica l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Brindisi. El g'ha presapóch 20.555 abitàncc, 'na superfìce de 130 km² e 'na densità de 158 ab./km². El cunfìna coi cümü de Francavilla Fontana, Martina Franca (TA), Ostuni, San Michele Salentino, Villa Castelli.
Saint-Paulet-de-Caisson
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Paulet-de-Caisson l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Trescléoux
Trescléoux l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Orpierre, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 584 méter a 'na altèsa màsima de 1375 méter s.l.m.
Habří
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Morales de Valverde
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Montpreveyres
Montpreveyres a l'è un cumün svizzer del distret de Lavaux-Oron, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.11 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Montpreveyres al se tröva a una altitüden de 797 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Corcelles-le-Jorat, Ropraz, Carrouge (VD), Mézières, Les Cullayes, Savigny, Losanna, Froideville.
Pont-diga de Melid
El pont-diga de Melid a l'è 'n infrastrutura che la conliga i do sponde del Lagh de Lugan in tra Melid e Bisson, fad su in principi in tra el 1844 e 'l 1847 del Pasquale Lucchini per la Strada principal 2 e doperad del 1874 de la ferrovia del Gotard e del 1970 de l'Autostrada A2.
Saint-Jean-de-Niost
Saint-Jean-de-Niost l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Meximieux, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.19 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 193 méter a 'na altèsa màsima de 242 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Jean-de-Niost l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Poncin
Poncin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Poncin, del circondàre (arrondissement) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 240 méter a 'na altèsa màsima de 540 méter söl leèl del mar.
Mazzola
Mazzola l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Bustanico, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.59 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 673 méter a 'na altèsa màsima de 1692 méter s.l.m.
Diocesi de Cum
La Diocesi de Cum (Dioecesis Comensis in Latin) l'è una circuscrisiòn d'la cesa catòlica italiana, che la dipènd da la pruìncia d'la Lumbardia, da la diocesi metrupulitana de Milan e la fa part d'la Cunferensa Episcupàl Italiana.
Teritòri
La diocesi l'è grand a sè, vüna dle püsé grande d'Italia.
Qausi tüta la diocesi l'è in pruìncia de Cum e de Sundri ma gh'è un qual cumün in Milan, de Lecc e de Vares.
La g'ha 338 paròchie.
Rohrendorf bei Krems
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Cortasc
El Cortasc o Cordasc (parnonzia local: [kor'taʃ] o [kor'daʃ] (in italian scrivuu anca Cortaccio) l'è ona frazion del comun tesines de Cugnasch-Gerra, in del distrett de Locarn. El paes el se troeuva dent a la Val Verzasca, a nord del Lorentin e de la Gerra, in su la strada che la va su a Frasch. L'è traversaa de la Verzasca.
South Wimbledon (metropolitana de Londra)
South Wimbledon  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Létra
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Sellent
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Niederglatt
Niederglatt a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Dielsdorf, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.62 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Niederglatt al se tröva a una altitüden de 411 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Höri, Neerach, Niederhasli, Oberglatt, Steinmaur. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca. miniatura|manzína|250px|Niederglatt
Storia
Niederglatt l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1149 col nom de Niderunglatto. Intra 'l 1153 e 'l 1155 l'eva menzionaa col nom de Nidrunglate. Infina al 1840 l'eva part del cumün de Niederhasli.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Transpòrt
Niederglatt al è na fermada da la Zürich S-Bahn sü la ligna S5. La sò stazion da camin da fer a l'è a 20 minütt da Zürich Hauptbahnhof.
Grésy-sur-Isère
Grésy-sur-Isère l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Grésy-sur-Isère, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.02 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 292 méter a 'na altèsa màsima de 2071 méter s.l.m.
Eperjeske
a l'è un comun del Distret de Záhony, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 676
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 54 km.
Casalattico
Casalattico l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 675 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arpino, Atina, Casalvieri, Colle San Magno, Santopadre, Terelle.
Kohlberg (DE-BW)
Kohlberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Esslingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 4.39 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Kohlberg el se tróa a 'na altèsa de 476 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Borgonaa-Ader
La Stazion de Borgonaa-Adro a l'è 'na stazion de la ferrovia Bressa-Isee-Edol, ramm Bornaa-Rovaa, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord in l'ambit del contratt de servizzi con Region Lombardia.
Janov (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
Dříteň
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Ravena
Ravenna (endèla parlàda locàl: Ravêna; en todèsch stòrich: Raben; en fransés: Ravenne; en spagnöl: Rávena) l'è'na cità italiàna capolöch de la pruvìncia omònima, endèl'Emìlia Romàgna. La g'ha 0 abitàncc (dàto del ), 'na superfìce de 652 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km². El teretóre del cümü de Ravenna 'l cunfìna con chèl de Alfonsine, Argenta (FE), Bagnacavallo, Bertinoro (FC), Cervia, Cesena (FC), Comacchio (FE), Forlì (FC), Russi.
Montredon-des-Corbières
Montredon-des-Corbières l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Narbonne-Ouest, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
Morales de Toro
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Edling
Edling l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rosenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.04 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Montredon-des-Corbières
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Grins
Grins l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Landeck e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Montredon-des-Corbières
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 28 méter a 'na altèsa màsima de 176 méter söl leèl del mar.
Joch
Joch l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Vinça, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
Ravena
Ravenna l'è stàda la tèrsa cità a ìga i unùr de éser la capitàla de l'Impér Romano de Ucidènt (402-476), dòpo de Roma e Milà (286-402). A Ravenna vegnarà detrunizàt l'öltem imperadùr romàno, Romolo Augusto, per mà de Odoacre, che 'l l'ha ümiliàt deànti a töt el pòpol, al ubligàl a sfilà, istìt de cuntadì, prìma de urdenà la sò ezecusiù a Roma.
Tersa guèra servil
La Tersa guèra servil, nöta anca cum'é rivölta o guera da Spartacus, l'é stada v'una guèra cumbatuda tra la Republica rumana e un esercit da s'ciavi ribell tra ül 73 e ül 71 A.C. in Italia; la guèra l'é terminada cun la vitòria da l'esercit ruman, cumandò da Marcus Licinius Crassus.
Grins
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Ravena
Ravenna l'è restàda 'na cità de 'mportànsa primària amò per divèrsi sècoi. Carlo Magno el vignìa a polsà 'n chèsta cità quan che l'ìa 'n campàgna de guèra 'n Itàlia. El stès rè dei Franch, el g'ha urdinàt la custrusiù de 'na catedràl, bazàda söndèn giöna che izistìa zamò e 'l consacrarà la cità col tìtol de capìtal pulìtica del sò impér prìm de nà a stabilìs co la sò córt a Aquisgràna.
Joch
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 292 méter a 'na altèsa màsima de 920 méter söl leèl del mar.
Grins
El sò codes statistegh l'è 70607.
Pizz Cazzoeula
El Pizz Cazzoeula (parnonzia local in del dialett de Cavergn: [pits ka'tsɔla] ; in italian: Pizzo Cazzola) l'è ona montagna di Alp Lepontinn. A l'è volt 2.330 meter e 'l se troeuva al confin in tra la Svizzera (Canton Tesin) e l'Italia (Piemont). Per vess pussee precis, el se troeuva a cavall in tra la Val Bavona (Val Maggia, comun de Cevi) e la Val Formazza (Val d'Ossola, comun de Formazza). Lì arent a se troeuva anca el Pass Cazzoeula, che 'l mena de ona banda a l'altra del confin.
Joch
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Joch l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Carovigno
Carovigno l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Brindisi. El g'ha presapóch 15.098 abitàncc, 'na superfìce de 105 km² e 'na densità de 144 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brindisi, Ostuni, San Vito dei Normanni.
Campoli Appennino
Campoli Appennino l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1.804 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 55 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alvito, Broccostella, Pescasseroli (AQ), Pescosolido, Posta Fibreno, Sora, Villavallelonga (AQ).
Rosenburg-Mold
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Pollieu
Pollieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Belley, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.71 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 225 méter a 'na altèsa màsima de 480 méter söl leèl del mar.
Strada voivodal 677
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 43 km.
Dialett cusian
Con dialett cusian intendom quei variant de la lengua lombarda che vegnen parlaa in de la zona del Lagh d'Orta, in tra l'olta provincia de Noara e quella de Verbania. Compagn del noares, cont el qual i fann on continuum, i dialett cusian a g'hann di pont in comun e de transizzion cont el piemontes.
Difusion e variant
I dialett che ciappom in considerazzion hinn quei parlaa intorna al Lagh d'Orta (Orta, Omegna, Miasin, Pettenasch, Gnun, Pella, San Maurizzi, Gozan, Bolee, Pogn, Bolzan, Amen, Armagn, Cesara e Arola), cont on oeugg de resguard anca ai paes de la Valstrona (Germagn, Loreja, Mascioeula e i paes de Luzzogn e Forn) e i comun de Casal de la Cort Cerra e Gravellona. In tucc 'sti paes se parla pu o manch l'istess dialett, che a sud, invers a Gargall e Soris, el se vesina a l'olt noares, e a nord de Gravellona el deventa ormai verbanes. I dialett de Quarna de Sora e de Quarna de Sotta, inscambi, g'hann di caratteristegh tropp particolar per vess trattaa insemma ai olter variant lombard.
Strada statal 10 (Lussemborgh)
La  a l'è 'na strada statal del Lussemborgh.
Upaix
Upaix l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Laragne-Montéglin, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 494 méter a 'na altèsa màsima de 757 méter s.l.m.
Fábiánháza
a l'è un comun del Distret de Mátészalka, cont una popolazzion de abitant.
Ora de polizzia
Per ora de polizzia se intenden di regolamentazzion che limiten i dirizz di citadin de spostàss o quell di atività comerciai de restà vert. Inn de solit un element de la lesg marziala, doperad in cas de emergenza o de rebellot in del cas di persone, inveci l'è possibel che la ghe sia un'ora de polizzia per i boteghe anca in di situazzion normai, magara in di zone centrai de una cità i negozzi che venden l'alcol gh'hann de sarrà dopo de 'na certa ora per sbassà el ris'c che ghe sien di bordegament.
Etimologia
El termen l'è stad tolt del romanc "ura da polizia", cont el significad de orari indova che i negozzi gh'hann de sarrà su in di situazzion de ecezzion, de la pagina "Impariamo la lingua lombarda" che l'ha respondud a la domanda de Lombardia Incoeu su comè voltà la parolla italiana "coprifuoco" in lombard.
.გე
.გე a l'è el domini de prim nivell nazzional internazzionalizzad de la
Bagno di Romagna
Bagno di Romagna (endèla parlàda locàl: Bagne ed Romàgna; en rumagnöl: Bagn d’Rumàgna) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Forlì-Cesena. El g'ha presapóch 6.090 abitàncc, 'na superfìce de 233 km² e 'na densità de 26 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bibbiena (AR), Chiusi della Verna (AR), Mercato Saraceno, Poppi (AR), Pratovecchio (AR), Santa Sofia, Sarsina, Verghereto.
Dívčice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Liergues
Liergues l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Anse, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.32 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 201 méter a 'na altèsa màsima de 308 méter söl leèl del mar.
Meria
Meria l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Capobianco, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.43 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 604 méter s.l.m.
Levico Terme
Levico Terme (Levego 'ndèla parlada locàl; Löweneck en todèsch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 7.305 abitàncc (dato del febrér del 2009). El g'ha 'na superfìce de 62 km², per 'na densità de 102 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Frassilongo, Vignola-Falesina, Borgo Valsugana, Pergine Valsugana, Novaledo, Tenna, Asiago (VI), Caldonazzo, Luserna, Rotzo (VI).
Etaa del Bronz
Datazion
In Europa l'Etaa del Bronz la dura dal 2300 al 700 p.d.S.; l'è dividida in:
Kulmbach (circundari)
El Circondàre de Kulmbach l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèla Alta Francònia.
Cità e cümü
400px|center|thumb|Cümü del circondàre de Kulmbach
(Nömer de abitàncc agiurnàt al )
Oron-la-Ville
Oron-la-Ville (Ôron-la-Vela in arpitan) a l'è un cumün svizzer del distret de Lavaux-Oron, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.11 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Oron-la-Ville al se tröva a una altitüden de 631 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Auboranges (FR), Chapelle (FR), Châtillens, Les Tavernes, Oron-le-Châtel, Palézieux, Rue (FR), Vuibroye.
Suceava
Suceava (Szucsáva in üngheres; Szuczawa in pulach; Сучава/Sučava in ücrain; שאַץ/Shats in yiddish) l'è una cità de la Rumania cun püssee de 105.000 abitant.
Geugrafia
Suceava la se tröva in del distret umonim, in la regiun storiga de la Bücovina.
Asintot
miniatura|drita| L'asintot l'è, in matematica, la retta, o rarament la curva, che la se svesina indefinitament a 'na fonzion dada senza mai tocàlla.
Suceava
Storia
La presenza de insediament üman in del'area de la cità l'è multu antiga, cume testimonien un frach de retruvament archeulogigh che vegnen dal Paleulitigh; pö la gh'è vivüda una tribü de Dach che l'è mai finida sota i Ruman, anca se gh'è staa un fort inflüss cultüral latin. Düranta el Mediuev la cità l'ha cunussüü el sò splendur massim quand che Peder I de Muldavia l'ha fada vegnì la capital del sò regn, un rol mantegnüü fina al 1565. In quel ann, Alexandru Lăpuşneanu l'ha spustaa la capital a Iaşi. In del periud de la gloria de vess capital, el mument püssee bel l'è staa quel de regn del Steven III el Grand (Ştefan III cel Mare in rumen): a quel temp hin staa faa sü i dò citadel furtifigaa che se veden anca incö. Al temp Suceava l'ha patii anca l'assedi di Türch, sota al cumand del Maumet II (1476): ma l'è riessida a resist. Suceava l'è mai stada cunquistada cui arma. El 21 de magg 1600, düranta la sua opera la riünifigaziun del paes, Michee 'l Bravu l'è 'gnüü denter a Suceava senza cumbat, vist che l'è staa acolt cun favur e unuraa 'me signur del lögh. E l'è staa chì che cinch dì dopu el Michee 'l s'è pruclamaa Signur de la Tera de Rumania, de l'Ardeal e de la Tera de Muldavia. In del 1775, insema a tüta a la Bücovina, Suceava l'è finida sota el dumini di Austriegh. E l'è staa inscì fina al 1918, quand che 'l teritori l'è entraa a fà part de la Rumania. Da quel mument la cità l'è andada dedree ai sort del sò növ paes.
Asintot
I asintot
La definizion de asintot l'è ligada fiss a la definizion de limit.
Suceava
Cumpusiziun etniga
Cumpagna de tanti cità de la Miteleuropa, anca Suceava la gh'ha di minuranz etnigh storigh. Al dì d'incö però. la cità l'è abitada suratüt da Rumen. In del 2002 un censiment el feva vedè questa sitüaziun: La püpart de la pupulaziun l'è de religiun urtudossa.
Asintot
Asintot vertical
La retta de equazion x=a l'è asintot vertical de la fonzion y = f(x), se la var almen voeuna di 'sti relazion:
Rossatz-Arnsdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Asintot
Asintot obliquo
Di voeult a gh'è on asintot obliquo, ossia la fonzion la tend vers 'na retta de tipo y = m x + q. El succed quand che: e istess per el limit vers −∞.
Vilanova de Segrià
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Sempere
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Moraleja del Vino
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Ferrovia Turin-Fossan-Savona
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Turin e Savona e longa 153 km.
Strada voivodal 679
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 30 km.
Genocidi lenguistegh
L'imposizion o la proibizion de ona lengua da part de ona autorità statala l'è vun di meccanism del genocidi lenguistegh.
L'è ona forma particolara de etnocidi. On esempi de genocidi lenguistegh l'è la politica de Vergonha del Stat Frances in di confront di lengov minoritari. (Catalan, Occitan, Basch, Cors ecc.)
Hředle (Rakovník)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
Stazion de Rovaa FN
La Stazion de Rovaa FN (finna al 2019 Rovaa Borgh) a l'era 'na stazion de la ferrovia Bressa-Isee-Edol, ramm Bornaa-Rovaa, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'era servida di treni regionai de la Trenord in l'ambit del contratt de servizzi con Region Lombardia. Dal 2018 a l'è soppressa e doperada domà di treni storich turistegh.
Saint-Just (FR-01)
Saint-Just l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Péronnas, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 235 méter a 'na altèsa màsima de 268 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Just l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Dynín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de České Budějovice.
Bèpi & The Prismas
Ol Bèpi l’è öna creadüra dol Tiziano Incani, (Lùer, 2 de Zögn 1974) de Ruèta (Bèrghem).
L’è ü cantànt che l’ canta quase sèmper ‘n Bergamàsch insèma ala sò band The Prismas, ma 'l ga tace cansù pò a in italià.
Fina al 2008 al gh’éra öna peröca bionda. Dal 2009 a 'ndà 'nnàcc l'è turnàt ai sò caèi uriginài.
Ol Bepi e Tiziano Incani, co l'indà dei agn, i è dientàcc sèmper de piö la stèsa persuna.
Ol Bepi l’è stacc ligàt tant al mónt del fübal e ‘n particolàr a l'Atalanta, ma de 'mpó de agn a 'sta banda la preferìt stànne sèmper piö fò.
Dal 2011 al presènta ü zöch sö Bergamo TV che 'l sa ciama "Bepi Quiss" e che 'l ga üt ü grant sücéss sia a Bèrghem che fò.
Fényeslitke
a l'è un comun del Distret de Kisvárda, cont una popolazzion de abitant.
Elephant & Castle (metropolitana de Londra)
Elephant & Castle  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Belàn
Belàn (nom ufizial in italian Bellano in Italian) a l'è un cumün da la Pruvincia da Lecch cun, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Belàn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Strada statal 11 (Lussemborgh)
La  a l'è 'na strada statal del Lussemborgh.
Ruprechtshofen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Read Only Memory
La Read Only Memory (breviaa ROM) a l'è 'na memoria che la pò vess no scrivuda e l'è domà de legg.
Tipicament hinn doperaa in quej situazion indova on dacc el gh'ha no de mudà, 'me in d'on BIOS o in di cassett di vegg videogioeugh.
Strada voivodal 680
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 2.824 km.
Read Only Memory
A gh'è anca di ROM che pòden vess scrivuu, cont di procedur longh e particolar che ghe lassen donca quell titol.
Bertinoro
Bertinoro (endèla parlàda locàl: Bartnòra) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Forlì-Cesena. El g'ha presapóch 9.308 abitàncc, 'na superfìce de 56 km² e 'na densità de 166 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cesena, Forlì, Forlimpopoli, Meldola, Ravenna (RA).
.рф
.рф a l'è el domini de prim nivell nazzional internazzionalizzad de
Senyera (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Eggstätt
Eggstätt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rosenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.29 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Hřebečníky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Rakovník.
Grignon (FR-73)
Grignon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Albertville-Sud, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de le Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Dielsdorf
Dielsdorf a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Dielsdorf, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.86 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Giùf Gardéna
thumb|right|300px|Ol giùf Gardéna ést da la Al Badìa, a mansìna del giùf se èt ol Sèla e a la drécia gh’è ‘l Cir, in prim pià ol Col Alt thumb|right|300px|La cezìna de [[Pass (montagna)|giùf Gardéna e de dré ol Saslónch]]
Ol giùf Gardéna ciamàt Ju de Frara in ladì badiòt, Jëuf de Frea in ladì gardenés e Grödner Joch in todèsch l’è ü giùf che ‘l se tróa in di Dolomìcc in pruìnsa de Bulsà a 2.121 méter söl mar. Ol giùf ‘l se tróa tra la Al Gardéna e la Al Badìa e ‘l sepàra ol Sèla a mesdé e ‘l Cir a mut.
Dielsdorf
Storia
Dielsdorf l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 861 col nom de Theolvesthoruf.
Italo-Nuovo Trasporto Viaggiatori
Italo-Nuovo Trasporto Viaggiatori, finna al 18 de genar 2018 domà Nuovo Trasporto Viaggiatori, a l'è 'n azienda italiana de straport fondada el 11 de dicember 2006 a Roma dal Luca Cordero di Montezemolo.
Dielsdorf
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Giùf Gardéna
Ol giùf Gardéna, insèma a i giùf Sèla, Pordòi e al Campolongo l’è ü di quàter giuf che i se tróa töt intùren al Sèla e che i è ligàcc tra de lùr da di impiàcc de sci e töcc insèma i è cosgnusìcc col nòm de Sellaronda o Gir di Quàter Giùf in del comprensòre del Dolomiti Superski.
Italo-Nuovo Trasporto Viaggiatori
Principalment la se occupa di treni a volta velocità, servizzi faa cont di AGV de la Alstom. La gh'ha anca di conligament cont el pullman in tra i stazion e i alter città important. El sò marchio a l'è .Italo.
Dielsdorf
Transpòrt
Dielsdorf al è una fermada de la Zürich S-Bahn sü i lign S5 e S55. La sò stazion de feruvia a l'è à 23 minütt da Zürich Hauptbahnhof.
Giùf Gardéna
Da Sèlva de Al Gardéna se rià sö al giùf co l’ovovìa Dantercepies e dal giùf s’tùrna zó ‘n paìs co la pista che la gh’à l’istès nòm, menimà da la Al Badìa gh’è de ciapà da Colfosc l’ovovìa Plans-Frara e pò la segiovìa del Cir. Sö al giùf Gardéna s’tróa trì rifùgi, i ‘mpiancc per scià, l’hotel Cir, ü tabachì e öna cezìna.
Italo-Nuovo Trasporto Viaggiatori
I sò officin hinn in la zona de Nola e oltra ai treni AV la gh'ha dò locomotiv Vossloh in nolegg.
Attività
Italo el fa concorrenza a Trenitalia in sul servizzi alta velocità in su la Red Ferroviaria Italiana. El servizzi l'è faa de 56 viagg ògni dì che quatten 13 città e 18 stazion.
Italobus
Dal dicember 2015 a l'è attiv Italobus, servizzi che 'l integra el strapòrt AV cont el strapòrt su gomma e che 'l conliga di località importànt cont i stazion AV. A hinn quattaa Mantova, Parma, Cremona, Modena, Berghem, Capriaa, Orio al Serio, Rovereto, Trent, Picerno, Potenza, Ferrandina, Matera, Taranto, Sala Consilina, Lauria, Frascineto (Castrovillari) e Cosenza.
Storia
El 19 de ottober 2011 a l'è daa el permess per doperà l'AV e i lign arent de la Agenzia Nazionale per la Sicurezza delle Ferrovie. El 28 de april 2012 scomincia el servizzi commercial in tra Milan Porta Garibaldi e Napoli Centrala.
Material rotabil
La flotta de Italo a l'è assee standardizzada e l'è fada di treni de la Alstom. El primm treno de la società a l'è el AGV 575, in del 2015 a l'è giontaa l'Elettrotreno NTV ETR.675.
Moraleja de Sayago
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Val-des-Prés
Val-des-Prés l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Briançon-Nord, del circondàre (arrondissement) de Briançon e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 44.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1338 méter a 'na altèsa màsima de 2761 méter s.l.m.
Ceser de Sest
El Ceser de Sest (italian: Cesare da Sesto; Sest Calend, 1477 - Milan, 27 de luj del 1523) l'è staa on pitor lombard. A l'è staa vun di aliev lombard del Leonardo da Vinci, e l'è miss denter al grupp di leonardesch. L'ha lavoraa in del Ducaa de Milan, ma anca a Roma, in Sicilia e a Napoli, per poeu tornà a Milan in di ultem agn de la soa vita.
Limas
Limas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Gleizé, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 168 méter a 'na altèsa màsima de 332 méter söl leèl del mar.
Juglans nigra
Ol Juglans nigra (in Bergamàsch Nus americà o Nus nìgher ), specie de la famèa di Juglandaceae, lè öna pianta ólta fina a 30 e piö méter, che la é da l'Americadel nòrd e l'è stacia portada 'n Euròpa e l'è cultiada per ol sò lègn e per ornamènt.
Fòie
De sólet i gh'à da 10 fina a 21 foiuline (de sólet però i è 'n nömer pari: 10, 12, ... 20) i è a furma de öf 'mpó a pónta, ma piö strécie de chèle del Nus e i gh'à l'òrlo capetàt; la fòia compòsta l'è lónga fina a 60 ghèi e l'è érda.
Fiùr
Ol Nus l'è monòico, cioè 'l gh'à di fiùr dóma maschìi e di fiùr dóma feminìi sö la stèsa pianta. Piö che de fiùr maschìl gh'è de parlà de 'nfiurescènsa maschìl, ön insèma de tace fiùr maschìi. L'infiurescenza del nùs l'è ü gèner particulàr de spiga, l'è öna spiga che la pènt in zó 'nvèce de sta sö drécia come 'n del formét e l'è ciamada amènto. L'è töta érda, lónga da sés a dés ghèi, la böta prima o 'nsèma a i fòie.
I fiùr feminìi i crès invéce desperlùr o 'n dù o trì e pò a lur i è töi vércc.
Fröcc
I fröcc i si maia mia, i è grancc 4 -6 ghèi, i è tóncc, i è de culùr prima ért e pò sèmper piö scùr de manimà che i marüda.
Ol Nus
Ol Nus americà l'è mia de confónt col Nus, ol Juglans regia, che l'è ün ótra spéce ach se 'mpó la ghe sömèa al Nus americà.
Montséret
Montséret l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lézignan-Corbières, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 55 méter a 'na altèsa màsima de 240 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montséret l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vilanova de l'Aguda
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 681
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 59 km.
Brindisi
Brìndisi (endèla parlàda locàl: Brinnisi; en latì Brundisium; en gréco Brentèsion o Vrindhision; en mesàpich Brention) l'è 'na cità italiàna de la regiù de la Puglia, capolöch de la pruvìncia omònima.
.бел
.бел a l'è el domini de prim nivell nazzional internazzionalizzad de
Stazion de Rovaa Center
La Stazion de Rovaa Center (finna al 2019 Rovaa Cità) a l'era 'na stazion de la ferrovia Bressa-Isee-Edol, ramm Bornaa-Rovaa, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'era servida di treni regionai de la Trenord in l'ambit del contratt de servizzi con Region Lombardia. Dal 2018 a l'è soppressa e doperada domà di treni storich.