cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Licee in Italia
Storia
La sarà la reforma Gelmini, fada in del 2008 ma aplicada in del 2010, a meter in ciar la strutura liceal italiana: i licee lenguistegh, musegai e coreutegh e artistegh deventen ofizzialment di licee, a l'è fad su el licee di scenze umane cont anca l'opzzion economega-social, che la gh'ha no el latin ma la slarga i materie de dirit e economia, menter el licee tecnologegh el deventa 'n opzzion del licee scentifegh, senza latin, al so post gh'è informatega, e cont un programa pussee orientad ai laboratori e al lat scentifegh di discipline.
De l'ann scolastegh 2018/2019 a l'è ativada 'na sperimentazzion che la permet de ciapà el diploma in quater agn inveci che in cinch, che l'è ativada in poch pussee de 140 licee, che gh'hann però pussee ore rispet ai licee de cinch agn, con la possibilità di scoeule de definì un so programa, con l'aprovazzion del ministeri. In del 2022 a l'è fad su el licee sperimental per la transizzion ecologega e digital, de quater agn, che 'l permet de ciapà la matura scentifega aplicada.
In del 2023 el governo Meloni el nonzia el Licee del Made in Italy, che 'l ciaparà dent quell economegh-social, e 'l sarà ativ del 2025.
Tipologie
Incoeu gh'è noeuve tipologie de licee in Italia:
Zaccanopoli
Zaccanopoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Vibo Valentia. El g'ha presapóch 892 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 149 ab./km². El cunfìna coi cümü de Briatico, Drapia, Parghelia, Zambrone, Zungri.
Gäu (distret)
El distret de Gäu l'è giü dei dés distrecc del Canton Suleta en Svìsera, sitüàt endèl cèntro del cantù. Ensèma col distret de Thal, el fùrma lAmtei (distret eleturàl) de Thal-Gäu'. El g'ha 'na popolasiù de.
L'è furmàt dei cümü elencàcc ché sota:
Újezd u Brna
a l'è una cità de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Velká Polom
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Ostrava-město.
Indemen
right|100px Indemini a l'è un ex-cumün svizzer del distret de Locarno. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 38 abitant e una süperfiss de 11.3 km², e al se tröva a una altitüden de 950 meter sura al livel del mar.
Policija (Slovenia)
La Policija l'è la Forza de Polizia de la Slovenia. L'è sotta 'l Ministeri d'Intern e l'è dividuda in vott distett.
Indemen
thumb|left|300px|Indemini vest dal Monte Tamaro Insema coi cumün de Contone, Gerra, Cavian, Magadign, Piazzögna, San Nazzaro, Sant'Abbondio e Vira Gambarogno el s'è fundüü in del növ cumün de Gambarögn.
Policija (Slovenia)
In del mond, la collabora cont i polizii d'Europa e anca con l'FBI, per l'addestrament.
Organizzazzion
L'è dividuda in 8 distrett, ch'i controllen 111 stazzion de polizia, cont el quarter general a Lubiana.
Gh'è anca la Specialna Enota Policije, che l'è ona forza speciala che la serviss in de la lotta al terrorism.
La gh'ha 7842 polee.
Arm e veicoi
La Polizia slovena la dopera:
Strada de segonda class 584 (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 72 km.
Arcole
Arcole l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 5.274 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 18,81 km², per 'na densità de 293 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belfiore, Lonigo (VI), San Bonifacio, Veronella, Zimella.
Wangen-Brüttisellen
Wangen-Brüttisellen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Uster, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.90 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Wangen-Brüttisellen al se tröva a una altitüden de 465 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bassersdorf, Dietlikon, Dübendorf, Lindau, Volketswil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Le Passage (FR-38)
Le Passage l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Virieu, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.68 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 365 méter a 'na altèsa màsima de 521 méter söl leèl del mar.
Bezměrov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Kroměříž.
Bernex (FR-74)
Bernex l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Évian-les-Bains, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 820 méter a 'na altèsa màsima de 2222 méter s.l.m.
Interlaken
Interlaken a l'è un cumün svizzer, capolöch del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.4 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
miniatura|manzína|250px|Victoria-Jungfrau, Interlaken miniatura|250px|manzína|Öna di stràde pricipài El cumün de Interlaken al se tröva a una altitüden de 568 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bönigen, Därligen, Matten bei Interlaken, Ringgenberg, Unterseen.
Storia
Fina al 1891 Interlaken l'eva cognussüü col nom de Aarmühle.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Giagum Capitel Vün
Giagum
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR> <BR>
Capitel Vün
2Cunsideré ogni letizia, mè fradèj, quand incuntrii vari tentaziún, 3savend che la pröva de la vostra féd la prudüss perseveranza. 4E che la perseveranza la gh'ha una ovra perfèta, perchè vialter siuv perfètt e cumplètt, mancand de nagott.
5Ma se quajdün de vialter el manca de la sapiénza, che 'l dumanda a Diu che 'l da a tücc generusament e senza remenà, e la ghe sarà dada. 6Ma che 'l dumanda cun féd, senza dübità, degià chè chi 'l dübita el sumeja a l'unda del mar, bütunaa e traa del vént. 7Defàtt, che chèla persona la pensa minga che 'l ricevarà quajcossa del Signúr--8un òmm de anema dupia, instàbil in de tücc i so vii.
12Beàtt l'omm che 'l persevera in de la tentaziún, perchè quand el divegn pruaa el ricevarà la curona de la vita che 'l Diu l'ha prumetüü a quij che ghe vören bén. 13Che nigün el disa, quand l'è tentaa: «Mì sun tentaa de Diu»; degia chè Diu el po minga tentà del mal, e Lü el tenta nigün. 14Ma ognidün l'è tentaa, essend traa via e sedott, di so propi desidéri--15pöö el desidéri, quand el s'ha ingravidaa , el genera 'l pecaa, e quand el pecaa l'è cumpletaa , el genera la mort.
16Vialter vi imbrujé no, mè fradèj predilètt. 17Ogni regall bun e perfètt el ven giò de l'alt del Pader di Lüs, cun el qual gh'è minga cambi o umbrìa de vultà. 18Avend vurüü, el m'ha generaa per la parola de veritaa, perchè nümm sium cuma l'ufèrta de la primizia di so creatür.
19Vialter ghe savii, mè fradèj predilètt; ma che ogni persona la sia svèlt a scultà, tard a parlà, tard a l'ira, 20degià che l'ira de un omm la pruduss minga la giüstizia de Diu. 21Per chest, metend via ogni cossa spurscelénta e 'l rèst de la malizia, in de l'ümiltaa riceví vialter la parola che l'è pientaa, che la po salvà i voster anemm.
22Ma divegní vialter quij che fann la parola e no dumà scultadúr, imbrujand vialter medemm. 23Perchè se quajdün l'è scultadúr de la parola e l'è minga vün che 'l ghe fa, lü el sumeja un omm che 'l varda la sua fàcia natürala in d'un spègg; 24despö de vardass, el va via, e sübit el desmentega cuma l'era. 25Ma chi 'l varda aténtament a la lég perfèta, la lég de la libertaa, e 'l resta, devegnend minga un scultadúr de la desmenteganza ma vün che 'l ghe fa l'ovra, Lü el sarà beàtt in de chell che 'l fa.
26E se quajdün el se cred de vèss religiús, metend minga la brija a la sua lengua, ma 'l imbröja 'l so cör, la sua religiún l'è inütila. 27La religiún püra e senza s'màgia denanz a Diu e Pader a l'è chesta: visità i òrfen e i vèduv in di so tribüleri, tegnendus senza s'màgia del mund.
Pont de impassiment
El pont de impassimént o coefficént de frustadùra l’è el contegnùu de acqua in del soeul sòta el quàl i piant nò riessen pù a trà foeura assée acqua e donca passìssen.
Phu Quoc
drita|250px|miniatura|Phú Quốc 250px|miniatura|Phú Quốc Phu Quoc (Phú Quốc) a l'è vüna di Isul piscininn de la Indochina; a l'è a est de la Cambogia, a ovest del Vietnam e a süd de la pruvincia cambogiana del Sihanoukville.
Puliticament la fa part del Vietnam.
La gh'ha una süperfiss de 754 km² e una pupulaziun de pressapoch 100.000 abitant.
La cità püssee impurtanta a l'è Duong Dong.
La Vid y Barrios
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Utebo
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Congrés (metropolitana de Barcelona)
Congrés  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria automatega Ascensoeur
Neunkirchen am Sand
Neunkirchen am Sand l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) del Nürnberger Land. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 14.14 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neunkirchen am Sand el se tróa a 'na altèsa de 331 méter sura 'l leèl del mar.
Fiesch (CH-VS)
Fiesch a l'è un cumün svizzer del distret de Goms, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.3 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Fiesch al se tröva a una altitüden de 1049 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bellwald, Betten, Ernen, Fieschertal, Lax.
Noia
Noia l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Hérens (distret)
El Distret de Hérens  l'è giü dei quatórdes distrècc de Canton Vales, endèla Svizzera meridiunàla. Endèl el gh'ìa 'na popolasiù totàl de. El capolöch del distrèt l'è la citadìna de Evolène
Diviziù aministratìva
I cümü del distrèt de Hérens i è:
Incö
Incö (variant: ancoo, encoo, incoo; in urtugrafia milanesa scrivüü incoeu e in SL incœ) a l'è una parola lumbarda che la indica el dì in curs, o Friday 1 de de l'ann 2023.
Incö el vegn despö de jer e prima de duman. A l'è el temp ch'al va de la mizanocc de ier a chela de duman. L'è el present.
El termen "incö" a l'è despess druaa per fà menziun a una dürada de temp relativament arenta, la mudernità, i temp mudern ("i sgiuven d'incö, i cà d'incö, i scör d'incö, ecc.").
Urigin
Incö la vegn dal latin "Hinc Hodie". In olter lengov gh'hinn di paroll arent a Incö, ad esempi in piemontes (Ancheuj), in veneto (Ancò) e in emilian (Incò).
Püchersreuth
Püchersreuth l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neustadt an der Waldnaab. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.21 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Püchersreuth el se tróa a 'na altèsa de 499 méter sura 'l leèl del mar.
Cessalto
Cessalto (en vèneto: Cesalto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 3.137 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 112 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ceggia (VE), Chiarano, Motta di Livenza, Salgareda, San Donà di Piave (VE), Santo Stino di Livenza (VE), Torre di Mosto (VE).
Siller (fium)
El Siller (Sillaro in italian, Sèlar in romagnoeul, Séller in emilian) a l'è un fium italian che 'l scomenza in sul Monte Tre Poggioli, in la cità metropolitana de Fiorenza, e dopo quater chilometer el riva in quella de Bologna, per poeu finì in del Ren in provincia de Ferrara, dopo 'n chilometer in la zona de Ravena. A l'è considerad, insema al bass cors del Ren, el confin geografegh in tra l'Emilia e la Romagna.
Wörterberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Strada de segonda class 584A (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 1,5 km.
Hita (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Bénye
a l'è un comun del Distret de Monor, cont una popolazzion de abitant.
Frederiksberg (metropolitana de Copenhagen)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Copenhagen.
Oscillazion quasi biennal
L'oscillazion quasi biennal (in inglés: "Quasi-biennial oscillation"), ciamada anca indes QBO, a l’è 'n'oscillazion quasi periòdica di vent de la stratosfera equatorial; ògni 28-29 mes quèj chì invèrsen la direzion de indoe vegnen, con l’alternà di fasi occidentaj che i vent gh’hànn proveninenza in media occidentàl (indes QBO positiv) e orientaj, quand che dòmineni vent de direzion orientàl (ìndes QBO negativ).
L'alternàss di fasi di vent la succed ind la part alta de la stratosfera e i vent i se propaghen de bass a la velocità de circa 1 km al mes fin tant a stralattàss in de la tropopausa tropical. Quèlla propagazion chì vèrs el bass di corrent orientaj a l’è de sòlit pussée irregolar de quèlla di vent occidentaj. L'ampièzza de la fase oriental a l’è circa dò vòlt de quèlla de la fase occidentàl.
Aspètt teòrich
La QBO a l’è stada desquattada in del 1950 di ricercador de l'Offizi meteorològich britannich (Graystone 1959), ma la resòn chè la succed l’è restada minga conossudà per on poo de temp. I radio-sondagg hann dimostràa che l'andana a periodi l’era nò ligada cont el ciclo annuàl, a l’incontrari de tanti alter fenòmen de circolazion stratosferica. In del 1970 l’è stàa misa giò del Richard Lindzen e del James Holton la teoria che l’inversadura periòdica del vent l’è menada di ond atmosferegh che vegnen de la troposfera tropicàl, viaggen vèrs l’alt, e vann a starlattà ind la stratosfera per via de on raffreddament radiativ. La natura precisa di ond responsàbil de quèsto effett chì l’è stada tant dibattuda; in di ultim ann, tuttamanch, i ond de gravità hinn consideràa ona impotanta contribuzion e la QBO l’è adèss simulada de semper pussée tanti modèj matematich.
Effètt
Tra i effètt de la QBO gh’hinn la mes’ciada de l’ozòno stratosferico, el cambiament di precipitazion caosàd di monson, e, in invèrna, on'influenza in su la circolazion stratosferega in del'emisfero nòrd. I fas orientaj (negativ) de la QBO despèss vànn insèma a di riscaldament stratosferich a l’imprevista, ‘na corrènt a gètt atlantica débol e di invèrni frècc in del ‘Europa setterntrional e in di Stat Unii orientaj, inscambi i fasi che gh’hànn on vèrs occidental (positiv) de la QBO compagnen despèss di invèrna minga frègg in di Stat Unii orientaj e ‘na forta corrent a gètt atlantica con di invèrni pioveràsg e minga frègg e ind l'Europa settentrional e ‘l domini de l'anticiclon di Azzòrre ind l'Europa meridional e in sul Mediterraneo occidental.
Osservazion del fenòmen
L'Università de Berlino la forniss on insèma di dati relativ a la QBO ottegnùu per mèzz di slanz di balón sonda in di vari zòn tropicaj. A l’è misa chichiscì on’immagin de l’andadura di osservazion in del decènni 1980-1990. centro|miniatura|L'andadura tipica per ògni mes (in su i asciss gh’è el [[temp, in su i ordinàd gh’è l’altèzza) del vent zonàl equatorial (u) in m / s intra circa 20 e 35 km de altèzza sora el livèll del mar. I valor positiv indichen  i venti occidentaj e quèj negativ i orientaj. A se ved el scambiass, cont ona freguenza periòdica biennàl de cinch inversadùr al decènni.]]
Stazion de Casalecchio Garibaldi
La Stazion de Casalecchio Garibaldi a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de Casalecchio di Reno. L'è verta dal 2002 e l'è in su la ferrovia Porrettana e ferrovia Casalecchio-Vignola.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Carrefour Pleyel (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Stará Ves nad Ondřejnicí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Ostrava-město.
Vivant
Vivant a l'è on partii socioliberal del Belgi, fondaa in del 1997 del milionari Roland Duchâtelet. Vivant a l'è 'n acronim de Voor Individuele Vrijheid en Arbeid in een Nieuwe toekomst, ossia Per la libertà individuala e l'impegn per on noeuv futur.
El partii el sostegn fortement i politegh de multilenguism, e de facc el gh'ha on bon support in la comunità de lengua todesca. L'insubiss anca on reddit de bas per tucc, part del stipendi minin, el spostà di tass del lavorà in sul consumator final, la democrazia diretta e 'n sistema fiscal fondaa in su la flat tax ogni mes di salari, cont ona no tax area sotta i 1'350€ e 'l 50% di tass per i quott sora e l'è moderatament euroscettich.
In la pupart di cas a l'è liaa di Liberai e Democrategh Fiammingh Vert, de che 'l condivid la pupart di mesur.
Zálesná Zhoř
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
La Vid de Bureba
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Larry Storch
El Lawrence Samuel "Larry" Storch (New York City, 8 de genar del 1923) l'è on comegh e ator american.
Fraine (Pisogne)
Fraìne (nòm uficiàl en italià: Fraine) l'è 'na frasiù del cümü de Pisogne, en pruvìncia de Brèsa. L'abitàt el se tróa a 860 méter söl leèl del mar, dré a la stràda che coléga la part setentriunàla del lach d'Izé a la Val Trompia (Pezàze, per el pas del Col de San Zé). L'è abitàda de presapóch 200 persùne e la fà paròchia de per sò cönt. La céza parochiàla l'è dedicàda a San Lorèns. Póch föra del paés gh'è 'n santöàre, edificàt endèl Sècol XVI e dedicàt a la Vizitasiù de la Madóna a Elizabèta, che 'l vé ciamàt "Madóna de le Longhe".
Piazzögna
right|200px|thumb right|200px|thumb|Posizion de Piazzögna in del so distret
In del mes de ginee del 2010, insema cunt i cumün de Cavian, Contone, Gerra, Indemini, Magadino, San Nazzaro, Sant'Abbondio e Vira Gambarogno l'haa furmaa el cumün növ de Gambarögn.
Vibo Valentia
Vibo Valentia l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Calabria, capolöch de la pruvìncia omònima.
Bařice-Velké Těšany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Kroměříž.
Vibo Valentia
El cümü de Vibo Valentia 'l g'ha presapóch 35.124 abitàncc, 'na superfìce de 46 km² e 'na densità de 764 ab./km². El cunfìna coi cümü de Briatico, Cessaniti, Filandari, Francica, Jonadi, Pizzo, San Gregorio d'Ippona, Sant'Onofrio, Stefanaconi.
Plaissan
Plaissan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gignac, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.79 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 35 méter a 'na altèsa màsima de 165 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Plaissan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada de segonda class 585 (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 29.67 km.
Val de San Martín
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Stammham (Eichstätt)
El cümü de Stammham el se tróa a 'na altèsa de 483 méter sura 'l leèl del mar.
Savas
Savas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Serrières, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 448 méter a 'na altèsa màsima de 738 méter s.l.m.
Ceglédbercel
a l'è un comun del Distret de Cegléd, cont una popolazzion de abitant.
Zagersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Offenhausen (DE-BY)
Offenhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) del Nürnberger Land. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 22.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Carloman I
thumb|200px|right|Carloman come l'è reprezentàt sö la sò tómba a St. Denis Carloman I (28 de zögn del 751 – 4 de dezember del 771) l'è stat rè dei Franch del 768 'nfìna a la sò mort endèl 771. L'ìa el segont dei fiöi de Pipino el Breve e de Bertrada de Laon e 'l fredèl de Carlo Magn. Se sà póch de lü föra de chèl che g'ha a che fà con sò pàder e sò fredèl.
Söl pónt de mörer, Pipino el Breve el g'ha lasàt de testamét de spartéser el régn 'ntra Carloman e Carlo Magn. La part che gh'è tocàt a Carloman l'ìa la part centràl del Regn dei Franch, co la capitàl a Soissons, e l'ìa custitüìda de la piàna de Parìgi, el Masìf Central, la Languedoca, la Proènsa, la Borgògna, l'Austrasia meridiunàla, l'Alsàsia e l'Alamania; chèsti teretóre i èra póch integràcc e circundàcc de chèi ereditàcc de sò fredèl Carlo Magn, e, aisebé che le regiù del Carloman i födès piö fàcii de difènde, i éra però piö poarècc e i rindìa de méno. Dòpo la mort de Pipino, endel stès momènt che sò fredèl Carlo Magn el vignìa consacràt rè dei Franch à Noyon, lü el vé consacràt el stès dé (9 de utùer del 768 a Soissons, che la deentarà la capitàl del sò régn.
L'è upiniù cundividìda dei stòrich che Carloman e Carlo Magn i se ösmàes mìa tat de giü con l'óter, ma la rizù de chèsta rivalità l'è mìa cunusìda: quach stòrich i dis che ognü dei du fredèi el cunsideràa sè stès come l'erede legìtim dei teretóre e dei tìtoi del pàder – Carlo Magna come prim fiöl, Carloman come fiöl legìtim (quach stòrich i pènsa che Carlo Magn el sàpe nasìt prìma del matremóne de Pipino co Bertrada, ma l'è 'na teurìa mìa acetàda de töcc).
thumb|left|Denér sóta Carloman I Fatostà che, endel més de mars del 769, Carloman el làsa che sò fredèl el se la ède deperlü a placà 'na ribeliù s•ciopàda en Aquitania cùtra i Franch e guidàda de Hunaldo, fiöl de Waifer. Carloman el speràa de mèter isé 'n dificoltà el fredèl ma chèst'öltem el rìa a bàter i riultùs sènsa tròp problémi e Carloman envéce el và a finì de ìga fat 'na bröta impresiù ai feüdatàre Franch.
Carloman el mör a la 'mprüìza ai 4 de dezèmber del 711 a Samoussy. Aisebé che 'l gh'ìes dei eredi, en particolàr el föl mas•cc piö grant de nom Pipino, la part del régn che l'ìa sò de Carloman, dòpo de 'na reüniù dei nòbii piö potènti, l'è stàda asegnàda a Carlo che isé 'l g'ha finìt per duminà sö töt el régn sènsa spargimènt de sanch.
El corp de Carloman l'è stat sotràt endèla céza abasiàl de Saint-Remi, à Reims ma endèl sècol XIII l'è stat trasportàt a Parìgi, endèla Bazìlica de Saint-Denis.
Offenhausen (DE-BY)
El cümü de Offenhausen el se tróa a 'na altèsa de 387 méter sura 'l leèl del mar.
La Sequera de Haza
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Badia Całavena
Badia Całavena (Abato 'n cìmbro) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.382 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 26,85 km², per 'na densità de 92 ab./km². El cunfìna coi cümü de San Mauro di Saline, Selva di Progno, Tregnago, Velo Veronese, Vestenanova.
Bordeaux
140px|right Bordeaux (Bordèu in ucitan; Burdigala in latin; Burdeos in spagnö; Bordeus in aragunes e catalan; Bordele in basch; Bordéus in purtughes) a l'è una cità francesa, el caplögh de la Regiun Növa-Aquitania e del dipartiment Girunda.
Al gh'ha 229.500 abitant.
Geugrafia
In cità el passa el fiüm Garona prima che la diventa la Girunda. Bordeaux a l'è un impurtant port de fiüm.
Aministraziun
thumb|right|200px|La tur Pey Berlan El sindich a l'è l'Pierre Hurmic (del 2020).
Cità gemelaa
Bordeaux a l'è gemelaa cun:
Reddit minim garantii
El reddit minim garantii a l'è 'na misura de assistenza che la consist in d'ona somma de danee dada a quej che hinn sotta a 'na determinada soeuja per rivàgh: Se per esempi el reddit minim l'è de 700€ e vun el gh'ha on sò reddit de 500€ el riceverà 200€ per eguajà la soeuja.
L'è mìnga de sconfond cont el reddit de bas, che l'è 'na somma fissa e mìnga ligada al reddit.
Passins
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Strada de segonda class 587 (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 36 km.
Forum (metropolitana de Copenhagen)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Copenhagen.
Passins
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Passins l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada europea E762
La Strada europea E762 a l'è 'na strada europea in Bosnia e Erzegovina, Muntnegher e Albania verta dal 1983. La conliga Sarajevo e Tirana e l'è longa 382 km.
Guardia del Consiglio Grande e Generale
miniatura|drita|Ona guardia che la saluda el drapon de San Marin La Guardia del Consiglio Grande e Generale l'è ona forza de polizia d'elite de la Republega de San Marin. La protegg i politegh pussee important de la Republega.
Fonzion
A la Guardia, primm corp sammarines con di compit speciaj, a l'è daa el compit de protegg i Capitani Reggenti e i consiliee del Consiglio Grande e Generale durant i sò fonzion. L'è anca la scorta di politegh e minister forest quand che hinn in de la Republega.
La fa anca la guardia d'onor ai Scagn di Reggent e 'l volza bandéra in di cerimoni offiziai.
Storia
A l'è fondada in del 1740, quand el Staa Pontifizzi ha provaa a ciappaa el San Marin, e donca i Sammarines han voruu ona guardia per i istituzzion republegan pussee important. All'inizzi la gh'aveva 12 soldaa e 2 caporai, nominaa direttament di Reggent.
Incoeu tucc i sammarines in tra i 18 e i 35 agn pòden fà part de la guardia.
Iseltwald
Iseltwald a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 21.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Brochant (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 13 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Iseltwald
miniatura|manzína|Iseltwalt söl lagh de Brienz El cumün de Iseltwald al se tröva a una altitüden de 566 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bönigen, Brienz, Grindelwald, Gündlischwand, Lütschental, Niederried bei Interlaken, Oberried am Brienzersee.
Storia
Iseltwald l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1146 col nom de Iseltwalt.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Schirmitz
Schirmitz l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neustadt an der Waldnaab. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 4.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schirmitz el se tróa a 'na altèsa de 393 méter sura 'l leèl del mar.
Le Biot
Le Biot l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Biot, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.18 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 660 méter a 'na altèsa màsima de 1870 méter s.l.m.
Colleon (treno)
El Colleon (classifegad ATR.803) a l'è un autotreno a trazzion eletriga con generator e baterie desvilupad de Stadler Rail per Trenord.
Storia
L'è stad comissionad di Ferrovie Nord Milan in del november 2018, cont un numer de 30 convoeuj, con opzzion per toeunn fina 50. El gh'ha su ERTMS grazzia a un finanziament a fond perdud de l'Union europea e l'è previst che sien consegnad tucc per fina 2021.
In del november 2019 l'è stad presentad al publegh el "mock up" a la fera de Rò e l'è stad confermad che anca l'Ente Autonomo Volturno l'ha crompad cinch convoeuj compagn per la soa red.
Descrizzion
A l'è fondad in su piataforma FLIRT e l'è fad su de 3 casse passeger a pian singol e tacade insema de carrej Jackobs: el treno el po vesser alimentad de 'n generator o di baterie, che inn in su 'na cassa pussee, in d'una strutura doperabel anca per di treni cont el pantograf compagn del BTR.813.
Bon de rivà fina a 140 km/h, el podarà fà fina a 9 km cont i baterie, degià che inn no pensade per fà di longh period ma domà per doperà no el generator in stazzion e per permeter de havégh un caregh per ass pussee bass, inscì de vesser compatibel con la red lombarda.
Hijes
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Dax
Dax (Dacs in gascun, aragunes e catalan; Akize in basch; Civitas Aquensium in latin) a l'è una cità francesa del dipartiment di Landes, in de la regiun Aquitania, cun pressapoch 20.000 abitant.
Strada europea E852
La Strada europea E852 a l'è 'na strada europea in Macedonia del Nord e Albania. La conliga Ocrida e Tirana e l'è longa 134 km.
Dax
Sport
A Dax la gh'è una sucietà del rugby rinumada, l'US Dax.
Cità gemelaa
Dax a l'è gemelaa cun:
Ottensoos
Ottensoos l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) del Nürnberger Land. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.01 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ottensoos el se tróa a 'na altèsa de 336 méter sura 'l leèl del mar.
Chiarano
Chiarano (en vèneto: Ciaran) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 3.114 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 164 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cessalto, Gorgo al Monticano, Motta di Livenza, Oderzo, Ponte di Piave, Salgareda.
Maragall (metropolitana de Barcelona)
Maragall  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Bulava del President de l'Ucraina
La Bulava del President de l'Ucraina a l'è vun di simboi ofizzial del capo del Stat ucrain, che la representa la continuità de la tradizzion storega de guida de l'Ucraina, del temp di hetman cosach. A l'è una mazza d'arsgent quatada d'or con 64 preje prezziose, e gh'è dent una lama con scrivud sora "Omnia revertitur", o ben "tusscoss el retorna", che la po vesser tirada foeura de la mazza. In total, la pesa 750 gram.
A l'è tegnuda in d'una cassa de mogan con sora el stema de l'Ucraina, quatada dent con del vellud vioeula.
Egerkingen
Egerkingen a l'è un cumün svizzer del distret de Gäu. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 6.93 km², e al se tröva a una altitüden de 440 meter sura al livel del mar.
El cumün de Egerkingen a l'è tacaa ai cumün de Gunzgen, Hägendorf, Härkingen, Holderbank, Langenbruck (BL), Neuendorf, Oberbuchsiten.
Mö
A Mù gh'è dò céze:
La Revilla y Ahedo
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
1551
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Vazzano
Vazzano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Vibo Valentia. El g'ha presapóch 1.229 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Filogaso, Pizzoni, Sant'Onofrio, Simbario, Stefanaconi, Vallelonga.
Oliver Paasch
Oliver Paasch (Malmedy, 21 ottober 1971) a l'è 'n politegh belga, fondator in del 2008 de ProDG e dal 2014 Minister President de la Comunità Germanofona del Belgi. L'è member del Parlament dal 1997 e del Governo dal 2004.
Sindrome del Asperger
miniatura|Un tos Asperger che l’è ’dree a sgiugà cont di modellin molecolar. La sindrome del Asperger (despess breviada anch ’me SA) l’è un disturb pervasiv del desvilup, mitud in tra i disturb de l’ispeter autistegh. El comporta mia di ritard in de l’aquisizzion di capacità lenguisteghe ni disabilità inteletive, donca l’è per la pupart di studios considerada un disturb de l’ispeter autistegh «a volt fonzionament». Del 2013, cont l'introduzzion del DSM-5 e del 2022 cont cola del ICD-11, "Sindrome del Asperger" l’è pu doprad, e donca l’è denter di disturb de l’ispeter autistegh.
La locuzzion l’è stada per la prœuma vœulta doprada de la psichiatra britanega Lorna Wing in d'una rivista medega del 1981 in onor de l'Hans Asperger, psichiatra e pediatra austrìegh, che el sò lavorà l’è mia stad in tut e per tut recognossud fina i agn novanta.
Strada de segonda class 588 (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 40 km.
Stralusc
El stralusc (ciamaa anca stranusc, loeusna, lusnada, dalfin, sumelegh ) a l'è on lusor improvis in de l'atmosfera. Despess el vegn sconfonduu con la saetta.
Caratteristegh
On stralusc che se pò notà in del cors d'on temporal l'è faa su de tancc event lusnent separaa vun de l'alter: quei chì a nassen de ona serie de process elettregh, cont i quai la ven trasferida la carega elettrega in tra i center dotaa de carega oposta dent ona nigola, tra ona nigola e 'l soeul, in tra dò nigoi, in tra ona nigola e l'ari. Quei process chì riven vun dopo l'alter in meno d'on segond: el stralusc el riva prima del tron, perchè 'l sò son el viaggia a ona velocitaa ben pussee inferior. Donca parlom del lusor ligaa a la formazion de pussee d'ona saetta, che despess se poeuden minga distingh vun de l'alter.
El nomm
Bona part di nomm doperaa in lombard per el stralusc hinn ligaa al concett de lus. Stralusc e variant l'è doperaa in del Milanes e in del Tesin, insemma a loeusna e lusnada. Sumelegh e variant l'è doperaa in de la Bergamasca e in del Bressan. Dalfin l'è ona parolla bressana e trentina ocidental.
Cimadolmo
Cimadolmo (en vèneto: Çimadolmo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 3.327 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 196 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mareno di Piave, Maserada sul Piave, Ormelle, San Polo di Piave, Santa Lucia di Piave, Spresiano, Vazzola.
Hiendelaencina
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Zbýšov
a l'è una cità de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Filàch
Filàch l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l'se tróa a 15 km de la sità e a 190 méter söl lièl del mar.
Ol paìs l' se tróa 'n de l'Ízola bergamàsca e l'è 'n de la mèza pianüra bergamàsca sö la rìa a drécia del Brèmb. Per Filàch l' pàsa 'l Durt. El cunfìna coi cümü de Bunàt Sóta, Botanüch, Brembàt, Cavriàt, Dàlmen, Madù, Ös de Sura e Ös de Sóta.
De èt
left|280px|thumb|'l abside romànech de la [[Cesa de san Batulumé (Màren)|San Bartolomé a Màren]]
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Filàch l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Olbramice (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Ostrava-město.
Csemő
a l'è un comun del Distret de Cegléd, cont una popolazzion de abitant.
Bardolin
Bardolin (Bardolino in italià)l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 6.315 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 54,82 km², per 'na densità de 117 ab./km². El cunfìna coi cümü de Affi, Cavaion Veronese, Costermano, Garda, Lazise, Manèrba (BS), Munìga (BS), Padènghe (BS), Pastrengo.
Falmènte
Falmenta (inscì anca in Italian e Piemuntes; Falmènte in Verbanes) a l'è un ex cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el se tröva in de la Val Canubina e 'l gh'ha una fraziun, ciamada Creala (cunt dumà 25 abitant). L'è tacaa ai cumün de Vran, Canöbi, Cavaj, Gür, Misgina e Trarich.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Falmènte l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Martyn Poliakoff
Biografia
Fioeu de l'Alexander Poliakoff, russ, e de la Ina Montgau, tucc e duu giudee, sò fredell Stephen a l'è 'n regista e 'l sò nóno Joseph a l'è staa 'n prolifegh inventor elettrigh.
L'è laureaa e dottoraa a Cambridge, prima insegnant a la Newcastle University in del 1979 el se sposta a Nottingham, indova che del 1991 a l'è nomenaa professor. A l'è retegnuu in tra i pussee grand espert di fluid supercritegh applicaa a la chimega verda.
In del 2008 a l'è nomenaa Commendator de l'Orden de l'Imperi Britannegh e in del 2015 l'è nomenaa Knight Bachelor.
Ilex aquifolium
L'Ilex aquifolium (en bresà: scanfòi, in milanes àgher, in comasch brüscòn ), l'è 'n arbùsto o 'n àlber pesèn, che pöl rià a 6 o 7 méter de altèsa col trónc drit, 'na chiòma a fùrma piramidàl, che 'l tra fò i ràm fin de tèra e che 'l pöl rià a scampà 'nfìna a 500 agn, aisebé che de sòlit el rìa mìa a 100 agn.
Descrisiù
El g'ha la scórsa lisa per töta la vìta. En prensépe l'è d'en culùr che tìra al vért e del segónt o 'l tèrs an el ciàpa 'na tonalità grìza scüra che dòpo 'l manté per töta la vìta.
Fòie
Le sò fòie i è sèmper vérde e d'envéren le cröda mìa. I è sèmpe, le g'ha 'l gambì, i è alternàde, e le g'ha 'na fùrma a öf. Le g'ha la caraterìstica de ìga l'òrlo spinùs endèi ezemplàr zùegn e 'ndèi ràm piö bas de le piànte madüre. Le fòie dei ràm piö alcc de le piànte madüre 'nvéce le g'ha l'òrlo lis. Le scàmpa piö o méno sic agn e i è d'en bèl culùr vért löster ensìma e d'en vért che tìra piötòst al zaldì de la bànda de sóta. I è lise, löstre, sténche e scorzégne.
Fiùr
L'è 'na piànta diòica e 'ndèi ezemplàr mascc, i fiùr i vé fö a la sèa 'n grüpècc de culùr zaldì. Endèi ezemplàr fèmina, i ve fò izolàcc a en gröpècc de tré, i è picinì e i g'ha 'n culur biànc o apéna apéna ròza. I è furmàcc de quàter pétali e quàter sépali, mès tacàcc ensèma a la bàze.
Fröcc
I ezemplàr fèmina i fa sö 'n fröt carnùs (drùpa), de 'n culùr bèl rós löster o zalt vif. El madüra tàrde, envèrs utùer o noèmber, e 'l rèsta sö la piànta per en bèl pó, de spès per töt l'envéren. Déter gh'è 4 o 5 giandì de somésa.
Distribusiù
El scanfòi se pöl catàl endèl'Asia ucidentàl e 'n Euròpa. Ezemplar sparnegàcc se i tróa 'n particulàr endèi sotabósc de rùer o de fó. De rar el pöl rià a furmà dei boscài spès come spéce dominànta.
El g'ha bezògn de ambièncc ömecc e a l'ombréa, e per chèsta rizù se 'l tróa de sòlit endèi bósc al vac. El rìa a crèser 'nfìna a 1800 méter e sèmper en teré frèsc e mìa 'mpacàcc, mèi se silícei.
Üzo
El scanfòi el g'ha 'n lègn bèl dür e spès. El g'ha bùne qualità per véser dopràt endèi mestér de maringù. El ciàpa bé i culùr, e per chèsto se oté de le bèle imitasiù del ébano.
Se 'l dopèra per tradisiù come ornamènt sóta Nedàl, perché en chèl perìodo lé 'l g'ha sö le balìne róse che i è i sò fröcc e perché le fòie le rèsta bèle érde e löstre per en bèl pó. Chèsto particolàr però l'è stat en dan per la spéce perché se 'n catàa de piö de chèl che 'n riàa a fas, al pónt che en sèrte zòne l'è a rés•cio de sparéser. Al dé d'encö l'è 'na spéce sóta protesiù en divèrse zòne de l'Euròpa.
El fat de ìga sö i fröcc per töt l'envéren el ghe da 'na mportànsa ecològica particolàr a chèsta piànta, perché la reprezènta 'na fónt de alimentasiù per divèrse bès•ciulìne, suratöt ozèi, che 'ndèla stagiü invernàl le g'ha póche ótre pusibilità de maià.
Per l'òm envéce i fröcc i è tòsec, perché i fa nì 'l cagòt e i fa nì de bötà sö.
Marchi
Marchi, de Marchi:
Bad Krozingen
Bad Krozingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Breisgau-Hochschwarzwald. El teretóre aministràt de la cità l'è de 35.66 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Krozingen el se tróa de le bànde de la Forèsta Négra, a 'na altèsa de 233 méter sura 'l leèl del mar.
Sceautres
Sceautres l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Rochemaure, del circondàre (arrondissement) de Privas e del dipartimènt de l'Ardèche.
Valdehorna
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Sceautres
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 292 méter a 'na altèsa màsima de 703 méter s.l.m.
Oleiros
Oleiros l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Les Plans (FR-34)
Les Plans l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lodève, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.12 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 186 méter a 'na altèsa màsima de 845 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Les Plans l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Elezion primari de Italia Bene Comune del 2012
El 25 de november e 'l 2 de dicember del 2012 gh'è staa i elezion primari de la coalizion Italia. Bene Comune, che la rappresentava el Partii Democrategh, Sinistra Ecologia Libertà e 'l Partii Socialista Italian. I candidaa eren el Pier Luigi Bersani, el Matteo Renzi, la Laura Puppato, el Nichi Vendola e 'l Bruno Tabacci.
Vist che al prim turn nissun l'ha superaa el 50%+1, gh'è staa on ballottagg, vengiuu dal Bersani.
1552
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Strada europea E611
La Strada europea E611 a l'è 'na strada europea in Frància. La conliga Liun e Pont-d'Ain e l'è longa 58 km.
Tron
El tron o tronada, ton, tonada l'è 'l frecass provocaa de l'onda d'urto de on fulmin. A segonda de la natura del fulmin e de la distanza de chi che 'l varda, o che 'l se manifesta tant 'me on colp secch e fort o comè on romb bass e longh.
El nomm
La parolla tron o ton l'è on'evoluzion del latin tonus, e l'è comuna a quasi tutt i lengov neolatinn (italian tuono, catalan tro, spagnoeu trueno, frances tonnerre, galizian trono, romen tunet, sicilian tronu). L'è comuna anca a la radis germanega *thunraz (varda l'ingles thunder, el todesch donner, l'olandes donder...), che la regorda anca el dio Thor, che l'era proppi el Signor di tron. Di paroll compagn je troeuvom anca in di lengov celtegh (irlandes toirneach, scozzes tàirneach, manx taarnagh, galles trystau, breton taran). La variant tron l'è doperada in de la Lombardia ocidental, in Piemont, in Liguria, in Emilia, in di March, in Umbria, in del Lazzi, in Campania, Calabria, Sicilia, Basilicada e Sardegna. L'era doperaa anca in de l'italian antigh. La variant ton inveci l'è tipega de la Lombardia oriental, del Venet, del Friul, de la Romagna, de la Toscana e de Roma, oltra che di Grison (Rumantsch Grischun Tun).
Stazion de Riale
La Stazion de Riale a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S2A del servizzi ferroviari metropolitan de Bologna de la Trenitalia Tper.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Walting
Walting l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Eichstätt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 39.77 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Walting el se tróa a 'na altèsa de 395 méter sura 'l leèl del mar.
Chamois
thumb|200px|left|La pusisiòn geugrafica de Chamois
Chamois (prun. Sciamuá; Camosio dal 1939 al 1946; Chamouès u Tsamoué in arpitàn) l'è un cumün de la Val d’Aosta, püsée precisamente de la Valtournenche, Italia cun abitant.
Pro Lombardia Indipendenza
Pro Lombardia Indipendenza, cognossuu anca cont el nomm de Pro Lombardia, l'è on partii politegh italian che 'l voeur l'indipendenza de la Lombardia de l'Italia, cont di mezz democrategh e nonviolent, in de la forma federala, per respettà la tradizion comunala de la Lombardia.
Chamois
Storia
El fa part di Cumünitá del Cervìn e l’è l’ünic paés d’Italia che se pod minga rivágh in machina, ma apéna a pée, in elicòter o cun la funivia; praticamént l'è in més a le muntagne.
Pro Lombardia Indipendenza
Al di d'incoeu el moviment l'insubiss domà l'indipendenza de la Region Lombardia, ma el spera anca che i territori de la Lombardia storega (de lor identificaa 'me la Lombardia, l'Emilia, El Tortones, la Lombardia svizzera e i provincc de Noara e 'l VCO) poeudan giontass in del devegnì.
Schlammersdorf
Schlammersdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neustadt an der Waldnaab. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.35 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Pro Lombardia Indipendenza
A l'è member de la European Free Aliance, l'allianza di moviment independentista de tutta l'Europa intrega.
Storia
El moviment el nass in del 2011 per regoeuj i reppresentant de l'independentism lombard. In del 2015 el moviment el se socia a la Lianza Libera Europea, de che l'è osservator.
Schlammersdorf
El cümü de Schlammersdorf el se tróa a 'na altèsa de 449 méter sura 'l leèl del mar.
Pro Lombardia Indipendenza
Storia
In del 2017 el collettiv autogovernista Avanti Lombardia el nonzia, el dì de la Festa de la Lombardia, de sgiontàss in Pro Lombardia, che al contemp la accetta de parlà pu domà de independenza ma anca di àlter formi de autogoverno.
Surman
Surman (nom ufizial in italian: Sormano in talian) l'è un comün del nord de l'Italia situat ne la pruvincia de Com.
Surman 'l gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Asso, Barni, Bellas, Caglio, Lasnigh, Magrèj, Ness e Gelbi.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Surman l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Pro Lombardia Indipendenza
Representant
President:
Portavos:
Belfiore
Belfiore (Belfior en vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.610 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 26,47 km², per 'na densità de 100 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albaredo d'Adige, Arcole, Caldiero, Colognola ai Colli, Ronco all'Adige, San Bonifacio, Soave, Veronella, Zevio.
Balon (aeromòbil)
El'balón a l'è on particolar aeromòbil senza motór che 'l vola perchè l'è sostentà de l'aria o del gas che 'l gh'hà denter che 'l tend a 'dà su perchè l'è pussée legger de l'aria che la gh'è intorna (second el famós princippi de l'Archimede).
Nørreport (metropolitana de Copenhagen)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Copenhagen.
La Puebla de Arganzón
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Zillingtal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.