cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stazion de Milan Centrala
A l'è verta dal 1931 per sostituì la veggia Stazion Centrala, voramai inadatta e piscininna. A l'è gestida de la RFI e l'è classifegada in categoria Platinum.
Dal 2010 a l'è dedicada a santa Francesca Cabrini.
Storia
La prima stazion centrala de Milan a l'è stada verta in del 1864 in l'odierna Piazza de la Republica e l'è stada sostituida in del 1931, cont la vertura de l'odierna Centrala. El Re Vittori Emanuel III l'ha posaa la prima preja in del 1906 ma la costruzion reala a l'è cominciada in del 1912. Per la crisi de la prima guerra mondial el lavorà el va a rilent e domà cont el governà del Mussolini, intenzionaa a mostrà la soa grandezza, el lavor el torna a bon regimm.
El 1 de luj del 1931 la stazion a l'è offizialment verta a la presenza del minister de l'Ester Galeazzo Ciano.
El sò Binari 21 a l'è deventaa tristement famos perchè doperaa di nazista per deportà i giudee italian catturaa de la Republica Sociala Italiana in di camp de stermini lungh de l'Olocaust. Incoeu el binari a l'è on memorial.
Struttura
La stazion la gh'ha 24 binari, tucc tronch: i binari 1, 2, 3, 22, 23 e 24 a hinn pussee cort e doperaa per i servizzi cont di treni piscininn.
L'edifizzi a l'è in stil Liberty e Art Déco, coniugaa a l'imponenza de l'architettura fassista. La tettoia che la quatta i binari, longa 341 meter, a l'è progettada de l'Alberto Fava.
I grand piazzai de la stazion a hinn ispiraa a l'architettura romana ma faa in economia di mezz, cont del cement che 'l ricorda el marmo.
Al binari 21 a gh'è la Sala Reale che l'éra doperada de la familia real italiana e de la cort.
Melizzano
Melizzano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 1.865 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 110 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amorosi, Castel Campagnano (CE), Dugenta, Frasso Telesino, Solopaca, Telese Terme.
Stazion de Milan Centrala
Moviment
La stazion a l'è servida di treni statai e internazionai de la Trenitalia e da NTV, anca a volta velocità. Gh'è anca i treni regionai de la Trenord e 'l treno Malpensa Express che 'l conliga la stazion a l'aeroport de Malpensa.
Servizzi
Biliettaria automatega Biliettaria a sportell Post de polizia ferroviaria Deposit bagagg cont personal Restorant Toalett Sala d'attesa Bar
Interscambi
La stazion a l'è servida de on mugg de lign urban e interurban, e di navett per i aeroport lombard. Stazion de la metropolitana (Centrala FS ) Fermada del tram (Stazione Centrale M2 M3, lign 5, 9 e 10) Fermada del bus
Resia
Resia (en furlà: Resie) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 1.285 abitàncc, 'na superfìce de 118 km² e 'na densità de 11 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiusaforte, Lusevera, Resiutta, Venzone.
Bianca (scima)
La Bianca (dialett bregnon: ra Bianca; italian: Cima della Bianca) l'è ona scima di Alp Lepontinn. A l'è volta 2.893 meter sora el nivell del mar. La se troeuva in de la Svizzera, in sul confin in tra el Canton Tesin (comun de Bregn, in de la vall con l'istess nomm) e i Grison (comun de Medel, in de la Surselva).
Frisia
La Frisia (olandes Friesland, frison Fryslân) l'è 'na provincia di Pais Bass. La sò capital l'è Leeuwarden.
Colognöla (Bèrghem)
Colognöla l’è ü quartér de Bèrghem che l’ se tróa a mesdé de la sità basa al cunfì co i cümü de Sà e de Stezà.
Tra la sità basa e Colognöla la pasa, al dè de ‘ncö, la circonvalasiù, menimà a sìra (òest) del bórgh la cór la Roggia Morlana.
Infìna al 1927 Colognöla l'à fai cümü desperlé, pò l’è pasàda sóta Bèrghem ‘nséma a Reduna, Valtès e Grömèl al Pià.
Caronella
La Caronella (istess in italian) l'è on riaa lombard. La traversa e la ghe da el nomm a la Val Caronella, che la se troeuva in del comun valtolin de Tej. Dopo d'avè traversaa la vall, la ghe va dent a l'Adda.
Strada de segonda class 316
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 13.8 km.
Artesan
Un artesan l'è un lavuradur espert che'l dröva arnes, machinari e materi prim per fà sü o trasfurmà rob vari.
Unterschwaningen
Unterschwaningen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.57 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Unterschwaningen el se tróa a 'na altèsa de 442 méter sura 'l leèl del mar.
Homokszentgyörgy
a l'è un comun del Distret de Barcs, cont una popolazzion de abitant.
Luzzano
Luzzano l'é 'na frasiù del cümü de Moiano, en pruvincia de Benevento. La se tróa a presapóch 60 km de Nàpoli.
Cornelia Supera
La Cornelia Supera (inscì anca in Latin; fl. 253) l'è stada la miee de l'imperador roman Emilian. Se dis che la gh'eva origin africann. Quand che lee e 'l sò marì hinn mort, dopo che 'l Valerian l'è vegnuu imperador, hinn staa colpii de la damnatio memoriæ.
Autostrada M05 (Ucraina)
L' a l'è 'n autostrada internazzional de l'Ucraina, longa km.
Part de la, la conliga Kyiv a Odessa.
Dnestr
El Nister (polacch: Dniestr; ucraines: Dnister; rumen: Nistru; russ: Dnestr; latin e Grech Antich: Tyras) l'è on fiumm longh 1370 km che se troeuva in de l'Euròpa oriental. Del 1918 al 1940 l'è staa 'l confin tra 'l Regn de Romania e l'Union Sovietega.
El nass in dij Carpazz. in Ucraina, vesin al confin polacch e'l vers el Mar Negher. El fa de confin fra l'Ucraina e la Moldavia, poeu l'entra derent'a quèst ultim paes, indoe el forma la region de la Transnistria, abitada dij Russ, che al dì d'incoeu voeuren vess indipendent de la Moldavia. Poeu el lassa la Moldavia e'l torna indré in de l'Ucraina, e l'è de noeuv el confin nazional.
El finiss el sò cors in del Mar Negher, a sud-òvest de la cittaa de Odessa.
Garrigues (FR-34)
Garrigues l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Claret, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.92 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 58 méter a 'na altèsa màsima de 221 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Garrigues l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de Bari Torre a Mare
La Stazion de Bari Torre a Mare a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la ferrovia Adriatica. L'è doperaa del servizzi ferroviari metropolitan de Bari de Trenitalia.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni metropolitan de Bari gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Leutkirch im Allgäu
Leutkirch im Allgäu l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondàre rüràl (Landkreis) de Ravensburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 174.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc. thumb|200px|left|El palàs del municìpio (Rathaus) El cümü de Leutkirch im Allgäu el se tróa a 'na altèsa de 654 méter sura 'l leèl del mar.
Moregall
El Moregall (Moregallo) l'è ona montagna di Prealp Luganes. El gh'ha on'altezza de 1.276 meter sora el nivell del mar. El se troeuva in del canton pussee oriental del Triangol Larian, in Lombardia (incoeu provincia de Lecch). L'è spartii in tra el comun de Valmadrera e quell de Mandell.
Saint-Christol (FR-07)
Saint-Christol l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Cheylard, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 550 méter a 'na altèsa màsima de 1201 méter s.l.m.
Piöda (cüsina)
Chest articul l'è sö l'arnes da cüsina, se te seet dree a sercà un olter significaa, varda chì.
La piöda l'è un arnes che se dröva per cüsinà var alimencc, suratüt carna, pess e verdür. L'è tipegh de la cüsina lumbarda, e'l so üs l'è spantegaa suratüt in sö l'arch alpin, in grand möd in Valtolina, induve l'è druvaa anca el lavegg.
La piöda la gh'ha di urigin devera antich: n'hemm cataa föra trass fin al Mediuev.
L'üs de la piöda in cüsina al ven cunsideraa salütar, per el fatt che a fà sö el majà gh'è no besogn de druvà oli o büter per fà no tacà giò l'aliment a la piöda. Oltra carateristega impurtanta de la piöda l'è la distribüziun del calur in manera üniforma.
La cüsina a la piöda la ved un grand nümer de robb ch'i se pöden fà sö cunt lee: custulett e olter carn, verdür, cumè i pomm de tera tajaa a tocch, var pess, cumè i tröt, induve a la fin de solet se fà giò del büter fundüü. La piöda la ven de solet fada föra de steatite, un mineral ch'al tö part in del grupp di rogg metamorfegh, ma la pö vess anca fada de Ardesia.
Stazzion de Baranello
La  a l'è 'na stazzion de la ferrovia Campobasso-Isernia, che la serviss el comun de.
Crenna
"A Crenna ona cà e ona sciesa e 'l campanil denanz de la gesa"
Stazzion de Baranello
Moviment
La linia a l'è sospenuda del sginer 2020 per lavorà de eletrifegazzion.
Crenna
- Proverbi local
Crenna (inscì anca in Italian) a l'è voeuna di frazion del comun varesòtt de Galaraa. El paes el ciappa el nòmm del còll indove 'l se troeuva. Crenna l'è situada a nòrd-òvest del center comunal, al confin cont i comun de Besnaa e Arsagh.
Crenna l'è stada a longh on comun indipendent (fina al 1923) e al temp di piev la faseva part de la Piev de Galaraa.
El gh'è 'n vegg castell di Viscont de Crema.
Velké Bílovice
a l'è una cità de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Břeclav.
Haibach (Straubing-Bogen)
Haibach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Straubing-Bogen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.36 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Haibach el se tróa a 'na altèsa de 449 méter sura 'l leèl del mar.
LC-3
LC-3, breviazion de Little Computer-3, a l'è 'n microprocessor teòrich pensaa per l'istruzion. El sò assembly a l'è pussee semplificaa di assembly di ver processor, ma a l'è bon de fà di programma complett e de vess doperaa 'me bersaj de 'n compilator per el C. L'è staa desviluppaa de Yale N. Patt de l'Università del Texas a Austin e Sanjay J. Patel a l'Università de l'Illinois a Urbana–Champaign.
Teoria
El processor LC-3 el dopera di word de 16 bit, che l'è la misura de tucc i sò register.
I numer a hinn doperaa in complement a du: A l'è donca possibil reppresenta numer de −32'768 a 32'767. I istruzion, inveci, a hinn partii in quatter bit per l'opcode e dodes per i operand.
Memoria
La memoria del sistema a l'è fàda de 64K cell de memoria: Degià che sett bit a hinn occupaa di istruzion in la memoria, domà noeuv a hinn reservaa per la locazion de memoria, e donca i primm sett a hinn tolt del program counter.
I cell a hinn spartii inscì
Sintassi generala
El lenguagg assembly el mett, in la soa sintassi, el register de destinazion prima de quej che hinn i register de partenza. El supporta trè maner de addressament: Quèlla immediada, quèlla diretta e quèlla indiretta.
AND
AND el implementa l'AND logich e l'è possibil doperàll sia in manera diretta, ossia cont el fà l'AND in tra du register, sia in manera immediada, cont el fà l'AND in tra on register e ona costanda a 5 bit.
AND RD,RS,RS ;Manera diretta AND RD,RS,#N ;Manera immediada
ADD
L'ADD l'implementa la somma e l'è possibil doperàll per sommà sia du register sia on register e ona costanta a cinch bit.
ADD RD,RS,RS ;Manera diretta ADD RD,RS,#N ;Manera immediada
NOT
L'istruzion NOT la implementa la porta NOT e la gh'ha dònca domà du operand: El register de destinazion e quell de negà.
NOT RD,RS
LEA
L'operazion LEA (Load Effective Address) la permett de salvà in d'on register daa on'adressa de memoria, dent de la pagina de memoria, cont on offset de 9 bit, per permettegh de lavorà sora dopo.
.orig x3000 LEA R0,x00A; el mett x300B in R0
Dirett
L'adressament dirett, ciamaa anca "PC-relative", el dopera 'me adressa per caregà i primm sett bit del program counter e i darree noeuv che hinn mittuu del programmator. .orig x3000 LD R2,x9 ;carega in R2 de 0011 0000 0000 1010 (x300A) ST R3,x8 ;carega R3 in x300A
Indirett
L'adressament indirett el dopera per formà l'adressa el midemm sistema de l'adressament dirett, ma inveci de caregà direttament quella cella el troeuva in la cella on'adressa de memoria e 'l carega de quella. A l'è donca possibil, inscì, caregà de tutta la memoria intrega. LDI R0,LABEL ;carega in R0 la cella de memoria contegnuda in LABEL STI R0,x001 ;salva R0 in la cella de memoria indicada LABEL .fill x1000
Branch
Branch (BR) el permett de implementà i salt, condizionaa e incondizionaa. A nivell interno a hinn doperaa trii bit per permett la scerna in tra la condizion NZP (negativ, zero, positiv) e 'l lassa i 9 bit per l'adressa de memoria de rivà, ma l'assembler el permett anca de scernì direttament la condizion (per esempi BRN el salta domà in negativ, BRNZP el salta semper) e de mett ona label 'me adressa de salt.
JSR
A l'è doperabil anca 'me istruzion de jump JMP, ossia de salt incondizionaa, che la salva no el PC in del register R7.
Elide Suligoj
L'Elide Suligoj (Carimaa, 4 de agost 1936 - Milan, 3 de november 2015) a l'è stada 'na cantautris e compositora italiana.
LC-3
JSSR
JSSR el permètt de saltà per on sottaprogramma foeura de la pagina, cont on register daa 'me operand e che 'l gh'ha dent l'adressa a che saltà.
Elide Suligoj
Nassuda de pader jugoslav e mamma pavesa, l'è descoverta a 14 agn del Nunzio Filogamo e la va a studià al Conservatori Giusepp Verdi, per ottegnì in del 1959 on contratt editorial.
In del 1978 la publega "il mio Porta", indova che la interpreta di poesij del Carlo Porta in musega.
La soa carrera, assee prolifega e che l'ha vist collaborazion con tancc autor compagn de Milva, Fausto Leali, Domenico Modugno e i Nomadi, la forniss in del 2015 quand che la moeur dòpo de 'n longh malann: l'è missa sotta a Garda, indova che la viveva de 'n poo.
LC-3
JSSR
JSSR BR,#N a 6 bit
Radňovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Rychvald
El gh'ha el status de cità.
Villares de Jadraque
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
1809
El 1809 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
LC-3
RET
RET el mett in del program counter el valor de R7, salvaa prima del salt in del sottaprogramma.
RTI
RTI a l'è el el retorn de on interrupt, che 'l ripristina anca i CC prima de l'interrupt, salvaa in del Processor Status Word.
TRAP
I TRAP permetten de ciamà di fonzion del sistema operativ che permetten de fà vari ròbb, 'me legg di caratter, fermà el programma e inscì via.
Pseudo-operand
L'assembler LC-3 el supporta di pseudo-operand che permetten al programmator de fà di robb mej o in manera pussee svelta e hinn:
Urquinaona (metropolitana de Barcelona)
Urquinaona  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria Ascensoeur
San Juan del Monte
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
John Hoeven
El John Hoeven (Bismarck, North Dakota, 13 marz 1957) a l'è un statunitens, senator del.
Praa-Sornigh
Praa-Sornigh (parnonzia in del dialett de la Val Maggia: ['praw sur'niː]; Prato-Sornico in Italian) l'è ona frazion del comun valmaggin de Lavizzara, in del Canton Tesin. El paes el se troeuva dent a la val Lavizzara, e l'è traversaa del riaa che 'l gh'ha 'sto nomm. El confina coi paes de Pescia, Fus, Broeuj e Menzoni. Oltra i montagn se troeuven la val Bavona (ovest), la Leventina (nord-est) e la val Verzasca (sud-est). L'è staa on comun indipendent fina al 2004. L'era nassuu de l'union di duu paes de Praa e de Sornigh in del 1864.
Luser
El luser l'è, in del gergh de internet, on utent fastidios, inespert e irritant per i sistemista o i utent pussee espert. L'è 'na parolla macedonia in tra "loser" (perdent) e "user" (utent).
L'è doperaa soratutt in quij contest indova gh'è 'na presenza insemma de espert e utent medi. Tra l'alter gh'è anca, ciappaa de la saga BOFH, el LART, ossia Luser Attitude Readjustment Tool, on quajsevoeur oggett dur e bon de fà del mal al luser per rieducàll.
Umidità assoluda
Tuttamach di vòlt a se dopra el tèrmen umidità assoluda de insegnà el rappòrt de mes'cianza.
Relazion tra umidità assoluta e umidità specifega
con
q umidità specifega
{\rho} densità de l’aria [kg/m3]
T temperadura in °C
P pression atmosferega in hPa
Jair Bolsonaro
Jair Messias Bolsonaro (Glicério, 21 marz 1955) l'è 'n politegh e militar brasilian, elegiuu el 28 ottober 2018 'me President del Brasil cont el Partii Social Liberal, contra del Fernando Haddad del Partii di Lavorent e President dal 1 de genar 2019 al 1 de genar 2023.
Candidaa cont el Partii Social Liberal, l'ha poeu s'ceppaa con lor, e l'ha provaa a fà su la Lianza per el Brasil, de lu ciamaa "on partii conservator che 'l gh'ha respett per tucc i religion, el tegn de cunt i valor de la familia, el difend la legittima defesa, el possess e 'l port di armi cont di requisitt e 'l liber scambi con tutt el mond, senza 'na connotazion ideologica" con vari partii vesin, ma l'è rivada a nagot.
In del 2022 el se recandida, ma a l'è battuu del Lula.
Gotor
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Janneyrias
Janneyrias l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Pont-de-Chéruy, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
Strada de segonda class 317
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 30 km.
Janneyrias
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 213 méter a 'na altèsa màsima de 287 méter söl leèl del mar.
Kienberg (Gärten der Welt) (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Castelmola
Castelmola l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Messìna, endèla la regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 40 km a sudòvest de Messina e a 170 km a èst de Palermo. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'ìa 'na popolasiù de 1.107 abitàncc e 'na superfìce de 16,4 km².
Resiutta
Resiutta (en furlà: Resiute) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 354 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiusaforte, Moggio Udinese, Resia, Venzone.
Emilian (imperador)
El March Emilio Emilian, mej conossuu cont el nomm de Emilian (Marcus Æmilius Æmilianus in Latin; Gerba, 207/213 - Spolee, settember del 253) l'è staa imperador roman in del 253. L'è staa on tipigh esponent de la crisi del III secol.
L'ascensa al trono
L'Emilian l'è nassuu a Gerba (isola de la Tunisia) e l'era de origin africana. L'ha sposaa la Cornelia Supera, anca lee africana.
Per quella vittoria chì, i legion de l'Emilian l'hann proclamaa imperador, contra el Trebonian Gall che l'era minga staa bon né de batt i Gott, né de batt i Persian, né de batt la peste a Roma. L'Emilian donca l'ha scernii de partì per l'Italia coi sò soldaa prima che ghe rivass anca el Valerian, on general fedee a l'imperador. Per 'sta reson el Senad l'ha deciaraa l'Emilian hostis, cioè nemis del Statt. A bon cunt, l'Emilian l'ha vingiuu la battaglia contra l'imperador arent a Terni. El Trebonian Gall l'ha provaa a scappà e l'è rivaa fina a Folign, ma lì i sò soldaa l'hann tradii e ghe l'hann portaa mort a l'Emilian per avèggh ona recompensa. A l'era el luj del 253.
La fin
Vist che 'l Senad al princippi gh'eva minga tanta voeuja de deciaràll imperador, l'Emilian gh'ha promiss che 'l sò obbiettiv l'era domà batt Gott e Persian e che poeu el saria tornaa domà on general. Inscì l'è riessii a vegnì imperador e a nominà augusta la soa miee Cornelia Supera. I storigh disen che 'l sò governo l'è minga staa tropp violent.
Ma intrattant el Valerian l'era rivaa giò in Italia e 'l gh'aveva intenzion de vess lù el noeuv imperador. A la fin de l'estaa i duu rivai s'hinn scontraa, ma poeu i soldaa de l'Emilian l'hann tradii e l'hann coppaa tra Narni e Spolee. Forsi el gh'è staa on sò general ciamaa Silbannach che l'ha provaa a resist a Roma contra el Valerian, ma l'è staa battuu anca lù.
Quand che 'l Valerian l'è diventaa imperador l'ha daa a l'Emilian e a la soa miee la damnatio memoriæ.
Pregassona
Pregassona (parnonzia local: [prega'sona]; istess in Italian) l'è on quarter de Lugan, in del Canton Tesin. L'è traversada del Cassaraa e la se troeuva a nord del centro comunal. La confina coi paes de Brè-Aldesagh, Curesgia, Davesch, Molin Noeuv, Viganell. A l'è stada on comun deperlee proppi fina al 2004.
Marktl
Marktl (ciamàt de spès apò Marktl am Inn, ma l'è mìa 'l nòm uficiàl) l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera.
left|200px|thumb El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Altötting. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.84 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Marktl el se tróa a 'na altèsa de 364 méter sura 'l leèl del mar.
L'è 'l paés endoche gh'è nasìt Joseph Ratzinger, dientàt papa col nòm de Benedèt XVI.
San Martin (Trecaa)
San Martin (prononzia local: [mar'tik]; italian: San Martino di Trecate) l'è ona frazzion del comun noares de Trecaa. El paes el se troeuva a est del center comunal, arent a la sponda del Tesin, in su la strada statal che la mena a Magenta. In de la zona de San Martin a gh'è anca on sit industrial bell important.
1808
El 1808 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Prusiasch
Prusiasch o Prusasch (Prugiasco) l'è ona frazion del comun tisines de Aquarossa, in de la Val de Bregn. L'è staa on comun independent fina al 2004. Fina al 1798 l'era sotta el controll del comun de Chironegh, che 'l se troeuva de l'altra part di montagn (in Leventina).
Casalvlun
Casalvlun o Casavlun (nom ufizial in italian: Casalvolone) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el cunfina cun la Pruvincia de Vercej. L'è tacaa ai cumün de Borgo Vercelli (VC), Casalbaltram, Casalin, La Badia e Villata (VC).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Casalvlun l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Kevin Cramer
El Kevin Cramer (Rolette e Rolla, Dakota dël Nòrd, 21 sginer 1961) a l'è un statunitens, senator del.
Valaa
El Valaa (Vallate) l'è on riaa lombard. El scorr in de la bassa Valtolina, per esempi arent al comun de Dubin. A l'è vun di afluent de l'Adda.
Saint-Estève-Janson
Saint-Estève-Janson l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lambesc, del circondàre (arrondissement) de Aix-en-Provence e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 154 méter a 'na altèsa màsima de 415 méter s.l.m.
Valtice
a l'è una cità de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Břeclav.
Scima de Bedoletta
La Scima de Bedoletta (Cima di Bedoleta) l'è ona montagna di Alp Lepontinn. La gh'ha on'altezza de 2.627 meter sora el nivell del mar. La se troeuva in di Grison (Svizzera), al confin in tra la Val Mesolcina (Mesocch) e la Val Calanca (Rossa).
Simeri Crichi
Simeri Crichi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 3.838 abitàncc, 'na superfìce de 46 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Catanzaro, Sellia, Sellia Marina, Soveria Simeri.
Sankt Ursen
El cumün de St. Ursen al se tröva a una altitüden de 713 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alterswil, Brünisried, Friburgo, Pierrafortscha, Rechthalten, Tafers, Tentlingen.
Strada de segonda class 318
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 20 km.
Andraa Val Mulén
Andraa Val Mulén (Andrate-Valle Mulini 'n italiàn) a l'è 'na frazión dal cumün brianzö da Fin, in Pruvincia da Cóm. Ul paés a l'è traersaa dal fiüm Séves e 'l cünta circa mila abitànt. Ul sant patròn dal paés a l'è ul San Bòrtul.
Porta AND
La porta AND a l'è 'na porta logica che la implementa la congiunzion logica, ossia la sortida a l'è vun domà cont tucc i entraa a 1.
Albunegh
Albunegh (Albonico) a l'è una fraziun del cumün cumasch de Sörich. El se trata de un burgh piscinin che in di ültim an el s'è spupulaa quasi del tüt. El paes a l'è sitüaa a una quota media de 395 meter sura el nivel del mar, in sül versant uriental del munt Berlinghera. L'è la fraziun püssee setentriunal de tüta la Pruvincia de Com. El sant patron de Albunegh a l'è 'l San Bastian.
Haselbach (DE-BY)
Haselbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Straubing-Bogen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.45 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Weihenzell
Weihenzell l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ansbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 45.18 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Weihenzell el se tróa a 'na altèsa de 387 méter sura 'l leèl del mar.
Villanueva de la Torre
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Radňoves
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
San Mamés de Burgos
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Corbetta
"Corbetta, Corbetta l'è bella, l'è bella da tutti i cantoni, arance e limoni, arance e limoni."
- Livio Aina
Corbetta (in corbettin: [kur'beta]; Corbetta anca in Italian; Curia Pincta in Latin) l'è on comun de la Provincia de Milan con 0 abitant.
Geografia fisica
La cittaa da Corbetta l'è caratterizzaa da on ambient in pian tipich da la Pianura padana, prevalentement adatt a bosch o coltivazion, che òccupan quasi i 3/4 dal territòri comunal, pussee compatt par la soa forma che la richiama on quadrilater. L'aspett orografich del pòst l'è nò caratterizzaa da riliev rilevant, dal moment che al sò pont pussee bass l'è da 127 metar e quel pussee vòlt l'è da 147 metar.
Idrograficament l'è notevol la presenza da ona gran quantità da fontanitt e risorgiv che a costituissan vun di aspett principai da Corbetta; quisti, che una voeulta aveva on'ampia rilevanza ecnòmica par l'agricoltura, incoeu a costituissan ona di attrazion principai dal Parch Agricol Sud Milan.
Corbetta la fa part, inoltre, par la soa vicinanza al Niviri Grand, dal Polo dai Niviri istituii da la Provincia da Milan.
Petřvald
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Karviná.
Corbetta
Clima
Corbetta la gh'ha on clima caratteristich di pianur settentrionai italian cont inverna fregg e abbastanza rigid e estat che a risentan da temperadur elevaa; la piovosità l'è concentraa principalment in autunn e in primavera. Al paes l'è part da la zòna climatica E.
Petřvald
El gh'ha el status de cità.
Corbetta
Clima
Fenòmen estrem s'hinn verificaa durant la famusa nevicada dal 1956 che l'aveva investii la Pianura Padana ma anca in occasion di ondadi dal còld di ultim ann.
Geografia politica
Al territòri da Corbetta al confina a òvest e a sud-òvest con Magenta e Robecch sul Niviri, a sud con Cassinetta da Lugagnan e Albairaa, a sud-est cont Cislian, a es-nord-est con Vittuòn e infin a nòrd cunt Sastevan e Arlun.
Górel
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Górel l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Albert Camus
miniatura||250px| Albert Camus Albert Camus ( Mondovi, Algerìa 1913 - Villeblevin, Frància 1960 ) l'è stat en scritùr e filòzofo fransés, decoràt col prémio Nòbel per le Leteradüra endèl 1957. L'è cunsideràt ensèma a Jean-Paul Sartre giü dei esponèncc principài del ezistensialìsmo.
Corbetta
Geografia politica
Dent i sò confin sa troeuvan divers località e quattar frazion: Scorian, Castillasc (de' Stampi), Sciarell e Battuel; chii ultim chì a voeult hinn denuminaa come ona sola frazion cont al nòmm da Sciarell-Battuel, derivaa dal fatto ch'hinn duu pòst visin.
Albert Camus
Biografìa
L'è nasìt ai 7 de noèmber del 1913 endèla cità de Mondovi, encö ciamàda Dréan, en Algerìa, alùra sóta l'ucupasiù franséza. De bubà fransés, che 'l mörarà quan che Albert el gh'ìa 'n àn, e de màder (Catherine Sintes) fiöla de emigràncc de Minòrca, el vegnarà edücàt de la nóna matèrna (Catalina Cardona) a Algéri, endóche 'l starà 'nfìna al 1940. El stüdiarà filuzufìa a l' Üniversità de Algerìa endóche 'l se laureerà endèl 1935.
Corbetta
Geografia politica
Milan l'è al centar pussee visin, dal qual dista ona ventina da chilòmeter anca se par importanza e disponibilità da servizzi al centar pussee visin al pò vess consideraa la confinanta Magenta.
Albert Camus
Biografìa
Dòpo ìga militàt endèl partit Comunìsta, el g'harà problémi col Goèrno Generàl de Algerìa e 'ndèl 1940 'l narà a stà a Parìgi, endóche 'l farà 'l segretàre de redasiù del giornàl Paris-Soir. Ai tép de la Segónda Guèra Mondiàl el colaborarà col giornàl Le Monde Libertaire 'l sarà mèmber de la Federasiù Anàrchica Francòfona, e 'l cuminciarà la sò colaborasiù co Jean-Paul Sartre.
Corbetta
L'epoca romana
In dal IV secol a.C. a Corbetta gh'eva on primm insediament gall-celtic, sostituii poeu da ona tribù da celt-ligur e, atorna al II secol, da ona colònia romana (e chì s'hinn trovaa altar votiv dedicaa ai dei Mani, a Gioeuv e ai matròn sacre, divinità tutelar da la famiglia). La vicinanza da Milan, che poeu l'è divenuu sed imperial, e l'ubicazion su vie romann a podevan nò cert favorì al svilupp civil da Curia Picta (ò Curia Pincta), in da la qual la gh'eva la sed fòrsi on magistrat pubblich (Curia=senaa).
Albert Camus
Biografìa
Camus el mörarà ai 4 de zenér del 1960 endèla cità de Villeblevin, endèl dipartimènt de la Yonne, endèn incidènte stradàl. El sarà sotràt a Lourmarin, paizì 'ndèl dipartimènt de Vaucluse regiù de la Provènsa-Alpi-Còsta Azùra.
Ravensburg
Ravensburg l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. L'è 'l capolöch del circondàre rüràl (Landkreis) omònim. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 92.04 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
thumb|200px|left|PanoràmaEl cümü de Ravensburg el se tróa a 'na altèsa de 450 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Bari Torre Quetta
Moviment
La stazion a l'è servida di treni metropolitan de Bari gestii de la Trenitalia.
Adromischus cooperi
Adromischus cooperi l'è 'na spéce de piànta suculènta che fà part de la famìa botànica de le Crassulaceae. Se la tróa a ólte cultiàda come ornamentàl perchè la cuarcia zó 'n frèsa el teré che la g'ha a dispuzisiù e la fa sö dei fiùr pesenècc e ròza a fùrma de campanèla, portacc sö dei gambì bei lónch. thumb|240px|Enfiurescènsa
Descrisiù
L'è 'na piànta suculènta che scàmpa divèrsi agn (perène) che g'ha furma de boscài picinì e che pöl rià en natüra a 10÷35 ghèi de altèsa. La crès spontànea en Sudafrica 'ìntra i 700 e i 1500 méter söl leèl del mar.
Stazion de Bari Torre Quetta
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Limatola
Limatola l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 3.619 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 201 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caiazzo (CE), Caserta (CE), Castel Campagnano (CE), Castel Morrone (CE), Dugenta, Piana di Monte Verna (CE), Sant'Agata de' Goti.
Vucal
Una vucal l'è un son articulaa fasenda sunà l'aria cun i vibrazion di cord vucal, senza giuntà alter ustacul al so passag. I diversi vucal i henn creaa cambianda vün o püssee de quater parameter:
Albert Camus
Opera leterària
miniatura|drita|Albert Camus De quan che l'è nat a stà a Parìgi, Alber Camus 'l g'ha cuminciàt a colaborà col Jean-Paul Sartre, e 'nsèma a lü 'l g'ha svelöpàt la sò carièra de scritùr e filòzofo. I rapòrcc col Sartre i fenesarà 'ndèl 1952 per vìa de 'n artìcol de Francis Jeanson püblicàt sö la rivìsta Les Temps Modernes, endóche Sartre el se lamentàa de Camus pechè 'l dizìa che la sò riólta l'ìa "deliberatamènt estética".
Endèle sò òpere l'elabora 'na riflesiù sùra la cundisiù ümàna. El rüfüda la furmulasiù de 'n at de féde en Dio, endèla stória o 'ndèla rizù, e isé 'l sè metarà 'n upuzisiù al stès tép al cristianèzimo, al marxismo a l'ezistensialìsmo. El desmetarà mài de lotà cùtra a töte le ideulugìe e le astrasiù che le slontàna l'òm de la sò cundisiù e che Albert Camus 'l ciamarà Filosofìa de l'asùrdo.
Endèl 1957 el ciaparà 'l Premio Nobel de Leteradüra «per la sò prudusiù leterària 'mportànte, che con sincerità la ilümina i problémi de la coscènsa ümàna de la nòsta época».
1807
El 1807 a l'è 'n ann del secol quell dedesnoeuv.
Grisel
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Corbetta
Dai Longobard a Carlo Magno
Dòpo al cròll de l'impero roman e l'assedi da Milan ad òpera da Uraia, nevod da Vitis, capp di Gòtt, in dal 539 d.C., la cittaa l'ha conossuu on aument da la popolaziòn, accogliend i esul provenient dal capploeugh.
L'è da cal period chì la diffusiòn in dal nòrd Italia dal cristianesim, al qual l'eva rivaa anca a Corbetta, coma l'è dimostraa anca dal ritruoament in dal 1971 da la basilica paleocristiana sòtta al paviment da la gesa da San Vittor.
In dal 569 d.C., l'arirv di longobard segnaa da ona miglior legislaziòn e da la comparsa di primm document che parlan espressament da la presenza dal borgh. On document dal 1162 l'è la prima voeulta in cui Curia Picta la vegn ufficialment indicaa cont al nòmm da Corbetta: la vegn definii Curbitum dal stòrich Vippon, Corio-picta dal stòrich Landolfo e ancamò Curia-pincta.
El medioev
thumb|right|300 px|Enrich al Leon al sa sottomett a [[Federico Barbarossa, 1181.]] In dal IX secol la borgada e al castell da Corbetta a passevan sòtta la signoria da l'Arcivescuo da Milan e in di att pubblich da l'epoca fin al XII secol hinn denominaa Curia Picta Sanctii Ambrosii ò anca Castrum Sanctii Ambrosii. In d'ona bolla dal 1162, papa Alessandar III conferma a l'arcivescov Umbert I da Pirovano e a la soa gesa tucc i diritt e possess, senza tuttavia menzionà al pòst ed al castell da Corbetta, che sa pensa fussan giamò perduu a favor da l'Impero. In dal 1037 l'ardeva fiera la lòtta tra l'Arcivescouv Aribert d'Intimian e l'Imperador Corrad II al qual, vedendo ca l'eva inutil l'assedi da Milan par la tròppa presenza da difensor, al 28 magg al s'è dirigiuu vers Corbetta e chì l'ha òccupaa al castell cont i pròppi trupp. Corbetta l'è ristaa cont i ann fedel ai Milanes cuntra i Imperadur e in dal 1100 la borgada l'ha acquisii noeuva importanza come pòst principal da la Burgaria, vun di quattar contad milanes, la qual la sa diseva divisa in dô part con capoloeugh rispettivament Rosaa e Corbetta. On secol dòpo la visita dal Corrad, in dal 1154, ecco on òltar imperador ch'al vegn a Corbetta: l'è Federico Barbarossa che, in lòtta cont i coalizzaa comun lombard, al mett a ferr e fògh la borgada. Ona sòrt inscì trista la gh'è toccaa anca a Rosaa, a Biegrass, a Magenta e a bòna part dal milanes. I corbettes evan present in di trupp da l'esercit milanes in dal 1239 contra Federich II in da la famosa Battaglia da Legnan. Federich, sconfiggiuu a Rosaa, al s'è riversaa ancamò cont i pròppi trupp a Corbetta, passando poeu al Pò e spustandoss in Toscana.
L'epoca viscontea
thumb|left|200 px|[[Galeazz I Viscont]] A seguì i sòrt da Milan, Corbetta in dal 1270 l'eva passà sòtta la dominazion viscontea, ca l'è staa quasi on ritornà a la signoria arcivescovil, parchè Otton Viscont elegiuu arcivescov in dal 1262, con la famosa battaglia da Des in dal 1277, l'eva divignuu effettivament arbiter da Milan, sebbene fussan mantegnuu i prerogativ comunai.
Scarsio (ò Squarcin) da Lanfranch dai Borri, capitan general di nòbili esul milanes, par i servizzi dai a Matee I Viscont, l'eva ottignuu in dal 1275 ricompensa cont on bell poo da fond in dal borgh da Corbetta, così che i Borri na divegnevan i proppietari principai. In dal luj dal 1289 a Corbetta convegnevan i rappresentant da la Repubblica Milanesa e al Marches Guglielm VII dal Monferaa al fin da conclud on'alleanza in funzion anti-viscontea. In dal 1292, riottignuu al poder a Milan, mòrt Guglielm dal Monferraa e trovandos al fioeu da quindas ann a la corta da Carl II da Napoli, dòpo vess faa preced dal Podestà da Milan a Barnaa, a Corbetta l'eva raggruppaa al gròss dal sò esercit par poeu passà in vera a Novara al fin da conquistàlla. Cont al success da l'impresa al fioeu dal Viscont, Galeazz, l'è stai nominaa dal pà podestà ò vicari a Novara; ma chì, in dal 1299 s'è compii la congiura di sostenidor dal Monferraa che hann conquistaa la cittaa: Galeazz Viscont al gh'ha 'vuu appena 'l temp da scappà e da rifugiàss in dal castell da Corbetta. Al 4 genar dal 1363 Magenta e Corbetta hinn vignuu conquistaa da ona part da la compagnia da ingles pagaa dal Marches dal Monferraa ma domà al fin da robà: par cal motiv chì, Gian Galeass Viscunt, Cont da Virtù, l'è stai mandaa dal pà Galeazz II in dal 1376 contra l'esercit dal Monferraa in d'ona sfortunada campagna che l'ha costringiuu al Viscont a ritiràss cont al pròppi antenaa a Corbetta indovè l'ha dovuu sopportà on assedi. Gian Galeazz, divegnuu primm Duca da Milan in dal 1385 par prima ròbba l'ha tiraa via al paes da la giurisdizion da la Burgaria, ponendol sòtta quela dal Podestà da Milan insema a Cislian, Sidrian, Baregg, San Vit, Bestass e San Pedar da Bestass. I gran progett politich dal Gian Galeazz minaccevan da crollà inveci sòtta al rovinos govern dal fioeu Giovann Maria che l'ha finii i sò dì mazzaa di congiuraa, su la sòglia da la gesa da San Gottard a Milan, al 16 magg dal 1412: in dal 1407 lù l'eva pagaa on poo d'avventurer spagnò par la difesa dal Tisin e j'eva mituu in dal castell da Corbetta. In dal XIV secol da quattar contad sa n'evan formaa domà duu, a nòmm abbinaa: Sever-Burgaria e Martesana-Barzana, poeu cambiaa (sòtta al govern da Carl V) in Sever e Martesana.
Al govern di Sfòrza
thumb|right|150 px|Lodovich al Mòro Con la salida al poter dal Francesch Sfòrza, Corbetta l'eva cambiaa signoria e l'è stai fedel anca ai princip noeuv. La politica estera dal Lodovich al Mòro l'eva nò tròppa filisa quant quella interna: in dal 1499 i trupp frances dal Luis XII invadevan al territòri milanes e al territòri da Corbetta, trovando debol difesa in di mercenari svizzar assoldaa dal Mòro par la difesa dal Ducaa. Par quest al Sfòrza al s'eva rifugiaa in d'on primm moment in Germania e poeu, in dal febrari dal 1500, con l'autt di imperial, l'è riussii a riottegnì al governo dal ducaa mantignendal domà par duu mes: quand i frances hann sconfiggiuu i trupp milanes a Novara l'hann mandaa prisonee in Francia, dove l'è mòrt. Al Luis XII l'eva tornaa inscì padron da Milan ma par pòch temp. In dal 1513 al cumandant di trupp svizzar Mateo Schiner, Vescov da Sion e cardinal, assoldaa da Massimilian Sfòrza, primm fioeu da Lodovich al Mòro, l'ha riconquistaa al ducaa e l'ha ciduu ai sforzesch. Duu ann dòpo, Francesch I da Francia al ciappeva anmò Milan, cedendo al governa dal Carlo da Borbon a l'Odett da Foix, Con da Lautrec. Par l'ultima voeulta Milan la vigneva restituida par opera dal Carl V e dal Leon X ad on òltar fioeu dal Mòro, al Francesch II, a la mòrt dal qual i territòri dal ducaa milanes hinn passaa definitivament sòtta al domini imperial.
Al domini spagnoeu
Carl V l'eva unii al Milanes ai domini spagnò inaugurand vun di period pussee brutt par la cittaa da Milan e al sò territòri. Anca se i spagnò hinn stai di cattiv governant e peggior amministrador, par arginà l'influenza spagnòla dominant hann dai grand impols duu grand arcivescov, al Carlo e al Federico Boromeo. Al 17 april 1555 l'è la data dal famos event dal prim miracol. Al 22 novembar 1577 al Carlo Boromeo, in occasion da ona soa visita, l'ha consacraa sollenement la noeuva campana maggior da la gesa da Corbetta e l'ha aministraa la cresima sul sagraa da la gesa. Quattar ann dòpo, in dal 1581, al 17 giugn, sa rigòrda un'òltra visita dal cardinal. In dal 1582 la popolazion corbettes la s'è rivoltaa contra al domini spagnò, andando 'dòss ai spagnò in di lor quarter e mettendas a robà anca la gesa che l'è stai riconsacraa al 29 luj dal stess ann. In dal 1631 i milizzi todesch, da riturna da l'assedi da Mantova, hann sfogaa l'ingordigia soa de lor cont al sacchegg dal paes e in dal 1650 al castell, giamò in part dranaa di assalt sostignuu, l'è stai quasi totalment smantillaa e i pòcch avanz hinn stai adibii ad abitazion privaa. A cal period chì la risal anca l'edificazion da certi cà stòrich da l'attual cors Garibaldi definii "Quartere Spagnolo" o "degli Umiliati" in quanto chii proprietà lì a risultevan inscrivuu come proppietà da la compagnia di fraa Umiliaa da Brera.
Rigolato
Rigolato (en furlà: Rigulât) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 640 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 21 ab./km². El cunfìna coi cümü de Comeglians, Forni Avoltri, Paluzza, Prato Carnico.
Corbetta
Dal period austriach a la conquista napoleònica
thumb|left|200 px|Maria Teresa d'Asburg Al primm period da la dominazion austriaca sòtta Giusepp I (1711) e Carlo VI a l'è stai nò tròpp filis rispetto al precedent e manch pussee pacifich: par i mir espansiunistic dal Filipp V da Spagna e da l'alleaa Carlo Emanuel III da Savòia, al ducaa da Milan l'è vignuu occupaa novament di Spagnò ma, con la pas da Vienna (1736) al statt da Milan al tornava a l'Austria da Maria Teresa d'Asburgh. In cal period chì Corbetta la s'abbelliss di sò villl e palazzi pussee bei e la ritroeuva al splendor perduu. Al 15 magg dal 1796, però, al General Napoleon Bonaparte l'andava dent a Milan, vincitor di austriach, succedend al governo da la I^ e da la II^ Republica Cisalpina, da la Republica Italiana e infin dal Regn d'Italia cont al qual Milan el gh'ha 'vuu on noeuv period da preminenza politica e civil. A Corbetta al vegn soppress al Capitol e la vegn eretta l'attual gesa parrocchial.
Da la battalia da Magenta a l'Unità d'Italia
Al 3 giugn dal 1859, a la vigilia da la Battalia da Magenta, Corbetta l'eva quarter general dal Feldmaresciall austriach Ferencs Gyulaj (situaa allora dentar la Villa Massari), arretraa poeu a Biegrass al 5 giugn dòpo che i bersaglier piemontes e i soldaa frances avevan sconfiggiuu la sigonda armada austriaca, permettendo al Vittòri Emanuel II e al Napoleon III da andà dent trionfant a Milan al 8 giugn dal stess ann. Ona division da cavaleria austro-ungarica, la Lilia dal 7° corp, l'eva de stanza in di stall dal Castell, mentar in da la frazion da Sciarell al sosteva al reggiment da riserva da cavaleria dal Cont Alexander von Mensdorff che però l'è mai stai adoperaa in operazion militar.
La stòria contemporanea da la Prima guera mondial
In dal 1891 la vegn inauguraa la noeuva gesa, ma 'l rovinos cròll dal campanin dovuu all'altezza da 81 metar e al pes di noeuv campann (2 giugn dal 1902) n'eva ritardaa 'l completament fina al 1908. Duranta la Prima Guerra Mondial Corbetta la gh'ha 'vuu 160 mòrt. In dal 1921 al comun al gh'eva 7.689 abitant e in cal period lì la struttura urbanistica dal paes la subiss cambiament radicai. La fòrza dal lavorà l'eva principalment occupaa in di industri in sul terittòri da moeud da fa cress inscì al comun rispett a quei confinant in di quai l'industria l'eva pòcca sviluppaa; malgrado quest grand part di lavorador evan impiegaa in l'agricoltura.
A Corbetta in l'agost dal 1944, hinn stai fusilaa par ordin dal capitan todesch Theodor Saevecke, responsabil da la Strag da Piazzal Loret a Milan, vòtt civil, trai quai al partigian local Pierino Beretta, ritegnuu al responsabil insema ai sò compagn da on attacch a dò trupp todesch.
Da la fin da la sigonda guerra mondial al paes al viv in d'on stat da benessar cume tucc i cittaa italiann a cusa dal Boom econòmich e da la conseguent introduzion da noeuv tecnologii. Cont al passà di ann al paes al ved svilupass la pròppia importanza diventando vun di maggior center naturalistich e colturai da la provincia da Milan, specie in di ann 80. A dimostrazion da quest in dal 1981 Corbetta la s'è dervuu a l'Euròpa gemellando la cittadinanza cunt al cumun frances da Corbas, in dal liones. Par celebrà l'event ona piazza da la cittaa l'è stai intitolaa pròppi alla cittaa gemella. Finalment in dal 1988 a Corbetta la vegn conferida al titol da città dal president da la repubblica italiana Francesco Cossiga.
In dal 2002 l'è stai fai on noeuv gemelagg, questa voulta con Târgovişte, on'importanta cittaa romena da novantamila abitant, centar econòmich e industrial.
Incò Corbetta l'è 'dree a consolidàss sempar pù come on centar coltural e naturalistich, e a rend ancamò pussee realisti chii prerogativ chì in dal 2007 l'ha ciappaa al via al progett "ecosostenibilità" che al sa propònn da riussì a rend al comun ecosostenibil e a bass impatt ambiental.
Evoluzion demografica
In da la soa stària, la cittaa la gh'ha sempar 'vuu on'evoluzion demografica a cress, in da la qual sa registra un picch inizial dal 1881 al 1911 par via da l'industrializzazion dal paes che l'aveva portaa noeuv abitant e noeuv pòst dal laurà, tra i dò guerr al s'è vist on period da ferma che al finirà cont al Boom econòmich, dove la popolazion l'andarà a cress de tremila abitant dal 1951 al 1971.
Forn (mont)
El Forn o Foren, ciamaa anca Mont Ross (Monte del Forno) l'è ona montagna di Alp Retegh. El gh'ha on'altezza de 3.214 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva al confin in tra l'Italia (Lombardia) e la Svizzera (Grison), in tra l'alta Val Malench e la Val Bregaja.
Corbetta
Evoluzion demografica
I ultim duu censiment hann registra on poo d'aument da 500 resident circa, menter dal 2001 fin a incò hinn lievità fin a 15.500, dato giustificaa da la costruzion da noeuv compless residenziai, in particolar in di frazion.