cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bahá'í
La fé bahá’í la spiega el raport in tra de l’omen e Dio, cont el sò storegh ligam vidal, a travers del concet de relatività e progressività de la religion, ’mè cont la scenza, cont la che a gh’ha de vesser in fertil armonia, cont la conciliazzion e’l recognossiment del contest prospedegh de l’evoluzzion spirituala de l’umanità, de i prime confession monoteisteghe, prima d’Abram e Adam fin al dì d’incoeu, tucc che’l fa part de’n Pian Divin per fà conscent i omen di sò mez e talencc potenziai, e de la grandezza inarivabil de l’amabil realtà del Creador, l’umanità istessa.
Lombardia
In la Region Lombardia gh'è di comunità a Milan, Alban, Curen, Seriad, Trevì, Bressa, Desenzan, Montciar, Rezzad, Cremona, Lech, Margn, Osnagh, Sondri, Salaran, Besana, Cavenagh, Cologn, Monscia, Seregn, Vimercad, Ares, Cassina de Pecci, Cernusch, Lentad, Masgenta, Masad, Misan, Pessan cont Bornagh, Segrad, Sest San Sgioan, Vilasanta, Castelbelfort, Castelus, Goit, Gonzaga, Marmirœu, Rovarbella, San Jacom, San Sgiorsg, Sustinent, Viadana, Pavia, Rognan, Trivolz, Voghera, Laven, Monbell, Saronn e Tradad.
Zselickisfalud
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Aleksandar Trajkovski
L'Aleksandar Trajkovski (Skopje, 5 de setember 1992) a l'è un sgiugador de folball macedon, centr-atacant de l'Al-Fayha e de la selezzion del folball de la Macedonia del Nord.
Club
L'ha scominciad in del 2008 cont el FK Cementarnica 55, in del 2010 el sgiuga una partida cont el Chelsea e 'l fa el goal che 'l mena in semifinal contra el Botafogo in la Copa Amsterdam U-19.
In l'estad del 2010 el firma con l'Inter Zaprešić, indova che 'l sgiuga ben e l'atira l'interess de varie squadre: el scerniss, in del 2011, i belga del Zulte Waregem.
In l'estad del 2015 el fa san Martin al Palermo e l'è anca nomnad "sgiugador de folball macedon de l'ann", ma cont el falliment de la squadra el torna liber e 'l se sgionta al RCD Mallorca e, in del 2021, el se spòsta a l'AaB Fodbold. In del 2022 el và a sgiugà in Arabia Saudita cont el Al-Fayha.
Selezzion
In del 2012 la selezzion macedon U-21 la bat quella olandesa, cont un sò goal.
A l'è selezzionad per la Macedonia del Nord a EURO 2020, prim tornee volt de la selezzion. In di qualifegazzion al mondial del 2022 la Macedonia del Nord la va ai sparegg contra l'Italia, propi al stadi del Palermo, e un so goal, in di darrer menut de la partida, el met fin a la campagna de qualifegazzion italiana.
Jet Propulsion Laboratory
El Jet Propulsion Laboratory (JPL segónt la sìgla en inglés, Laboratorio de Prupulsiù a Gèt), übicàt a La Cañada Flintridge (arènt a Los Angeles) e a Pasadena, California, Stati Ünìcc, l'è 'n laboratóre endóche se fà sö e se contròla sónde spasiàle sènsa equipàgio per cönt de la NASA.
El JPL l'è 'n cèntro de resérca e svelöp finansiàt a leèl federàl, aministràt e gestìt del California Institute of Technology sóta contràt co la NASA. 'Ntra i progècc del JPL, i piö cunisìcc i è la misiù Galileo söl pianeta Giove e i rovers che gh'è dré a esplorà Marte, come el Pathfinder (1997) e la misiù Mars Exploration Rovers (custitüìda dei du rovers Opportunity e Spirit) del 2003.
El JPL el g'ha mandàt misiù sènsa equipàgio envers töcc i pianeti de Sistema Solar. En piö, el JPL el g'ha efetuàt operasiù de cartografìa de la Tèra, e 'l gestés la Rét de Spàsio Profónt, co impiàncc endel deserto de Mojave (California), o en Spagna col Madrid Deep Space Communications Complex, o en Australia, arènt a Canberra.
Mostar
Mostar (Martarita in latin) a l'è una cità de la Bosnia e Erzegovina, la capital minga ufiziala de l'Erzegovina. Al gh'ha 125.448 abitant (2004).
Mostar a l'è vün di simbul di guer che han devastaa l'ex Juguslavia a la fin del XX secul: el punt che 'l culega i dò spund de la Narenta a l'è staa traa giò de l'esercit cruat e l'è staa recustrüii dumà de recent grazie a l'intervent de l'UNESCO.
Geugrafia
A Mostar al passa el fiüm Narenta.
Supercoppa italiana
thumb|left| El logo ofiçal de la Supercoppa italiana
La Supercoppa italiana, ofiçalment ciamada Supercoppa di Lega o anca Coca-Cola Supercup in rexon de sponsorizazion, l'è vœuna competizion de folber italiana per club. A l'è jestida de la Lega Nazionale Professionisti Serie A, vun braç de la FIGC.
In la Supercoppa, annualment se sfiden el vinjidor de la Serie A (Campion d'Italia) e el vinjidor de la Coppa Italia; se ne la istessa stagion vœuna squadra ciapa tuts doi i titoi, la competizion se disputa in tra qesta e la finalista che gh'ha perdud in la Coppa Italia.
La prima edizion del titol l'è staita ind el 1988. La squadra cont pussee titoi a l'è la Juventus.
Casamarciano
Casamarciano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Napoli. El g'ha presapóch 3.283 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 547 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avella (AV), Cimitile, Comiziano, Nola, Tufino, Visciano.
Miranda de Ebro
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
GSM
El Global System for Mobile communications (in urigin el GSM el vegniva de Groupe Spécial Mobile) a l'è el standard püssee pupular per i telefun mobil in del mund.
Principad de Monegh
El Principad de Monegh (Principatu de Múnegu in monegasch, Principauté de Monaco in frances, Principato di Monaco in talian), cugnussud anca domà cuma Monegh, a l'è una monarchia piscinina de l'Europa, confinanta domà con la Franza e bagnada del Mar Mediterrani.
El so sit pussee cognossud a l'è Mont Carl, o ben el quarter pussee central de la cità-Stad, indova i strade formen el famos circuit automobilistegh de Formula 1, vun di pussee malfà al mond per via de la so tortuosità e varietà de percors.
Geografia fisega
El Principad de Monegh cont i so quadrad a l'è, despoeu de la Cità del Vatican, el segond stad sovran pussee piscinin al mond.
Holčovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Bruntál.
Plaisance (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 13 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Tauste
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Blansko
a l'è una cità de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
La Yunta
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Cefalà Diana
Cefalà Diana l'è un cumün de la Pruvincia de Palermo (PA).
Pardailhan
Pardailhan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Pons-de-Thomières, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 41.18 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 275 méter a 'na altèsa màsima de 820 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Pardailhan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stasi
La Stasi (breviazion de Ministerium für Staatssicherheit, ciovè Ministeri per la Sicurezza del Stat, parnonziad [ˈʃtaːziː]) a l'éra la principàl organizzazion de sicurezza e spionagg de la Republega Democratega Todesca, assee cognossuda per i sò istrument de repression, passaa de la tortura fisega di agn '50 a la tortura psicologega fàda dopo per rend grama la vita di oppositor, l'è stada voeuna di polizii secrett pussee invasiv, cont on mugg de informator: 1 ògni 83 abitant.
Fàda su del 1950, l'è fiss rinforzada dòpo di mott operari del 1953 e l'è sarada su in del 1990, con la reunificazion todesca. Al dì d'incoeu i sò archivi hinn publegh, anca se on mugg de ròbb hinn staa destrugaa in del caos che l'è seguii del borlà del Mur de Berlin.
Kostelany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Kroměříž.
Trinitat Nova (metropolitana de Barcelona)
Trinitat Nova  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona, scambi in tra i lign pesant 3 e 4 e la linia lingera 11.
Strada statal 629 del Lagh de Monad
La  a l'è 'na strada statal d'Italia de proprietà de ANAS che la costegia el Lagh Magior, a passà de Vergiaa, indova che la se dirama de l'A8/A26 e la riva a Gimon, a tocà el Lagh de Monad e 'l Lagh de Comabi.
Trinitat Nova (metropolitana de Barcelona)
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria automatega Ascensoeur
Stazion de Kaiserstuhl OW
La Stazion de Kaiserstuhl OW a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de Lungern.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Zentralbahn.
Strada de segonda class 548 (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 48 km.
Weisslingen
Weisslingen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Pfäffikon, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.81 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Weisslingen al se tröva a una altitüden de 576 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Illnau-Effretikon, Kyburg, Russikon, Wildberg, Zell. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Flare
miniatura|drita|On reoplan che 'l sbara di flare El flare l'è on razz doperà asquas semper dai reoplan, ma in d'on quaj cas anca di veicol de terra e de mar, che 'l serviss a ingannà i sensor IR di quej missij ch'i cerchen el calor. Inveci, per i missij a guida radar, a hinn doperaa i chaff.
Unterschächen
Unterschächen a l'è un cumün svizzer del Canton Üri. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 80.22 km², e al se tröva a una altitüden de 995 meter sura al livel del mar.
miniatura|manzína|El pass de Klausen vest de la frazion de Urigen El cumün de Unterschächen a l'è tacaa ai cumün de Bürglen, Muotathal (SZ), Schattdorf, Silenen, Spiringen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Strada statal 629 de Angera
La  a l'è 'na strada statal d'Italia de proprietà de ANAS.
Milagros (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Adelschlag
Adelschlag l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Eichstätt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 51.98 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Adelschlag el se tróa a 'na altèsa de 435 méter sura 'l leèl del mar.
Allersberg
Allersberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Roth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 59.64 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Allersberg el se tróa a 'na altèsa de 385 méter sura 'l leèl del mar.
Pruvincia de Bèrghem
La Provincia de Bergom (Pruìnsa de Bèrghem in Bergamasch) l'è mettuda in del center de la Lombardia; la confina cont i provinz de Lecch, de Monscia e Brianza e de Milan a òvest, con quèlla de Sondri a nòrd, quella de Brèssa a est e quella de Cremona a sud.
El sò territòri l'è spartii fra la montagna, la colina e la pianura.
La part de montagna l'è la pussee granda (pussee del 60% del total) e l'è occupada di Alp Oròbi, tajaa da tré gròss valad profond: la Val Brembana, la Val Seriana e la Val Cavalina, con tutt i sò valètt lateraj (Val Talegg, Val Brembila, Val Serina, Val de Scalf).
Tra la pianura e la montagna gh'è ona zenta de ronch, cont i Coll de Bergom e el Parch di Coll de Bergom, la Val Calepi e la Val San Martin; tutta la part meridional l'è inveci pianura, de origin alluvional e compresa trai fiumm Ada e Òli. Tutta la part bassa la gh'ha on ambient oramai antropizzaa, anca se in d'on quaj sitt gh'è ammò dii paesagg minga tròpp ruinaa; a bon cunt, la densitaa l'è minor de quella de la provinza de Monscia ò Milan.
L'ambient de la montagna l'è inveci puttòst ben tegnuu: se regòrden a quèll propòset chì tutt i zòn protett (bell grand a l'è el Parch di Oròbi Bergamasch, al confin settentrional).
L'economia de la provincia l'è dominada de l'industria, fada per el gròss (comè in del rest de la Lombardia) de aziendi medi e piscinitt; i settor pussee in forma a hinn el tessil, la mecaniga, la siderurgìa (se regòrda la Dalmen).
L'agricoltura l'è oramai marginal, anca se in pianura l'è eficent e la consent di produzion elevaa; in montagna l'è inveci trascurabil, vist el fenòmen de l'abbandon de part de la popolazion.
Ona risorsa di montagn a l'è el turismo.
In de la Provincia de Bergom gh'è vun di pussee important aeropòrt in Itàlia: quell de Oeuri, che l'è diventaa el 4° in Itàlia per i persònn e adiritura ul 3° per i merci.
La lengua
Compagn de tutt el rest de la Lombardia, anca in de la Bergamasca la lengua ofizzial l'è l'italian. In ogni cas, l'è ancamò putost conservaa el lombard, in de la soa variant oriental. El bergamasch l'è vun di dialett pussee important del lombard, e l'è parlaa pu o manch in tutta la region, cont ona quai variazzion: i dialett de la Bassa (soratutt quella ocidental: Casiraa, Trevij, Pontiroeu...) e di vai (per esempi la Val Gandin) poeuden avèggh di caratter divergent respett a quell de la città. In ogni cas, el bergamasch l'è putost omogeni in di sò caratter fondamentai.
Strada europea E531
La Strada europea E531 a l'è 'na strada europea in Germania. La conliga Offenburg e Donaueschingen e l'è longa 89 km.
Zselickislak
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Terrer
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Giáni Cavina
Giáni Cavina, (Bulogna, 9 de dicémber 1940) l'è un atur e un regista italián de cinema e teater.
In del 1997 l’ha venciüd el Naster d’argent cume atur non protagonista püssée bun cul film Festival de Pupi Avati.
Sipplingen
Sipplingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bodenseekreis. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 4.28 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ludovico Fremont
Ol Ludovico Fremont (Roma, 26 de Setember del 1982), l'è un ator italian.
Sipplingen
thumb|left|200px|Panoràma de Sipplingen El cümü de Sipplingen el se tróa a 'na altèsa de 406 méter sura 'l leèl del mar.
Berngau
Berngau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neumarkt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.13 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Berngau el se tróa a 'na altèsa de 436 méter sura 'l leèl del mar.
Koryčany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Kroměříž.
Ornon
Ornon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Bourg-d'Oisans, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Strada de segonda class 549 (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 30 km.
Ornon
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Ornon l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Republega Socialista Sovietega Ucraina
La Republega Socialista Sovietega Ucraina (Українська Радянська Соціалістична Республіка in russ e Українська Соціялістична Радянська Республіка in ucrain) a l'è stada una republega socialista sovietega part de l'URSS, in pee del al.
I lengove ofizziai eren l'ucrain e 'l russ e la capital a l'era. Incoeu l'è sostituida de l'Ucraina, anca se la Crimea la resta contesa in tra lee e la Russia.
La Toba
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Pernety (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 13 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Därligen
Därligen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Därligen al se tröva a una altitüden de 567 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Interlaken, Matten bei Interlaken, Wilderswil, Saxeten e Leissigen.
Storia
Därligen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1244 col nom de Tedningen.
Strada europea E603
La Strada europea E603 a l'è 'na strada europea in Frància. La conliga Saintes e Limoges e l'è longa 180 km.
Stazion de Sasso Marconi
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S1A del servizzi ferroviari metropolitan de Bologna de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Trausdorf an der Wulka
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Lungern
La Stazion de Lungern a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de Lungern.
Rugby (cità)
thumb|right|200px|La Rugby School Rugby a l'è una cità de l'Inghiltera (Regn Ünì) de pressapoch 62.000 abitant.
Stazion de Lungern
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Zentralbahn.
Augustin Pyrame de Candolle
thumb|upright=2| Ritràt de Augustin Pyrame de Candolle
Rugby (cità)
Geugrafia
Rugby a l'è in de la cuntea del Warwickshire, 21 km a est de Coventry.
Augustin Pyrame de Candolle
Augustin Pyrame de Candolle (Ginevra, 4 de Febrér del 1778 – 9 de Setèmber del 1841) l'è stat en botànic e micòlogo svìser.
Rugby (cità)
Sport
La cità a l'è cugnussüda in tüt el mund perchè 'l se cünta sü che'l sport del rugby a l'è staa inventaa propi chì, in del 1823, de William Webb Ellis, un stüdent de la Rugby School.
Cità gemelaa
Rugby a l'è gemelaa cun:
Augustin Pyrame de Candolle
Candolle l'è nasìt a Ginevra de giöna de le famìe piö antìche de la Proènsa, che però ghìa tocàt scapà de la Frància, a le metà del sècol XVI, per vìa de le persecusiù cùtra i calvinìsti.
Quan che l'ìa s•cèt, el Candolle dàa zà a éder de éser portàt per stüdià e a scöla l'ìa 'nteresàt suratöt a la leteradüra, generàl e clàsica, e amò de piö el s'ìa mitìt en móstra per la braüra e l'elegànsa a scrìer vèrs poétic.
El g'ha cuminciàt i sò stüde scentìfic al colégio de Ginévra, endóche 'l sò profesùr J. P. E. Vaucher el l'ha 'nderesàt a catà fò la botànica come ucupasiù principàl de la sò vìta.
Endèl 1796 l'è nat a sta a Parigi. Le sò prime prudusiù, Historia Plantarum Succulentarum (4 völöm, 1799) e Astragalogia (1802) le l'ha fat conóser al Georges Cuvier, che pò 'l söstetöarà come depütàt al College de France endèl 1802, e al Jean-Baptiste de Lamarck, che piö tàrde 'l ghe darà 'n mà la püblicasiù de la tèrsa edisiù del Flore française (1803-1815). Principes élémentaires de botanique, stampàt come 'ntrudusiù a chèsta òpera, el gh'ìa dét la prìma espuzisiù del sò método de clasificasiù natüràl, en upuzisiù a chèl del Linèo o método artificiàl.
Endèl 1804 ghe stàt dat la làurea de dutùr de la facoltà de midizìna de Parigi, e 'l g'ha püblicàt el Synopsis plantarum in flora Gallica descriptarum. Sö domànda del goèrno fransés, el g'ha pasàt le istàcc dei sés àgn che gh'è ingìt dòpo a minà n'indàgine sö la gricültüra e la botànica de töt el régn de Frància. I rezültàcc de chèsta 'ndàgine i è stàcc püblicàcc endèl 1813.
De Montpellier, endóche 'l g'ha püblicàt la Théorie élémentaire de la botanique, (Teurìa Elementàr de la Botànica) (1813), l'è pò nat a stà a Ginevra endèl 1816, e l'an dòpo, i l'ha 'nvidàt a ciapà la càtedra de stória natüràl, apéna creàda, e al stès tép l'è stat numinàt diretùr de l'Órt botànic de la cità.
El rèst de la sò vìta el l'ha pasàt a sercà de elaburà e completà 'l sò sistéma natüràl de clasificasiù botànica. I rezültàcc del sò laurà en chèsto setùr i è stàcc püblicàcc endèl Regni vegetabilis systema naturale, del qual però gh'è stat completàt apéna du völöm, perchè, 'ndèl (1821), dòpo che 'l s'è rindìt cönt de la dificoltà de mèter ensèma 'n òpera isé cumplicàda e de isé làrga scàla, el g'ha 'mpientàt lé la püblicasiù per pasà, 'ndèl 1824, a 'n òpera del stès tìpo ma de estensiù piö pesèna, el Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis.
Aisebé che l'ìes piö pesèn, pò a 'l Prodromus l'è mai riàt del töt a la fì. Gh'è stat püblicàt sèt völöm, cioè i du tèrs de l'òpera che 'l gh'ìa 'n progèt.
Pastùr bergamàsch
miniatura|drita|El Pastùr bergamàsch El  pastùr bergamàsch l' è una rassa de can uriginaria di alp orobich, arent a Berghem, indue el le vegniva duperaa cumè can de pastur.
Augustin Pyrame de Candolle
Dòpo divèrsi agn che 'l nàa mìa tat bé co la salùte, l'è pò mórt endèl 1841, endèla stèsa Ginevra endóche l'ìa nasìt.
Pastùr bergamàsch
Storia
El ne vé gió de chel schepp de can rüaa de l' Urient al seguet de pastur, bergamin e di sò rusciat de bestiam. Deggià che la pasturizzia l' heva praticada un poo despertött in di lögh de muntagna, l' è proppi ché che i avi del pastur bergamasch hann truaa   el teritori adatt per fà saltà fö el sò carater al mej. Fin del 1300 l' è franca la presenza de 'sti can 'dré a i rosc de pegur e caver de rassa orobica e per quatercent agn l' haa rassaa gió 'me 'l dunall perchè i alevament de pegur sagütaven a spantegass fö; nonostant che dopu el 1700 hinn calaa gió meneman, dunca anca el pastur bergamasch l' haa ris' ciaa de nà in estinziun, specialment in di agn tra Guera Granda e la Segunda Guera. La prima selezziun l' è chela inviada là del marches Paul Curnagia in vers al 1890 e a chèl temp ghe se faseva amò el nomm de can de muntagna; ma l' è indel 1949 che la vé fundada la  Suzità di amadur del pastur bergamasch e dopu un quaj an vegnen definii i carateristich che 'l gh ' haa de vegh el can.
Descrizziun
La cua la resta tacada a l' ültem ters de la gropa, grossa e forta a la radis, la se fà püssee fina in pünta. L' è cuattada de pel de cavra a unda lingerina. I culur che vegnen tegnüü bun in di espusizziun hinn töcc i gradazziun dal negher (ma minga lüster) al grìs, ma minga smagiaa. El culur val vardaa a la radis del pel perchè l' impatunameent de la lana el fà saltà fö in di fioch sfümadür de alter culur, perfina d' un marunasc in di can de pel grìs. El pel l'è féss tant, lungh e svariaa fö, scarus cumè chèl d' üna cavra in sö la metà denanz, lanus cumè chèl de la bera in sö la metà dedree; pocch raspent in sö la crapa. I öcc hinn grand e de culur marun cunt la rima di palpèr un zichetin uvala. I urecc partissen del volt, hinn faa a triangul e dunden gió. La crapa l' è grossa, bumbada in mezz a i urecc e squadrada indel cumpless. I scianf hinn a furma de öf cunt i dii a mezz cerc seraa sö strenc.
Augustin Pyrame de Candolle
Le sò edèe i è pò stàde portàde 'n nacc de sò fiöl, Alphonse De Candolle, che, dòpo ìga ambiàt a stüdià de aocàt, el s'è 'nteresàt sèmper de piö pò a lü a la botànica, 'nfìna a ciapà 'n mà la càtedra üniversitària de sò pàder.
Pastùr bergamàsch
Carater
Bun, übidient e sensibel, l' è un can in cas de imprend e decid, 'bitüaa a purtà passensia ghe pias tegné la fameja regundüda proppi cumpagn d' un rosc de pegur e fagh la guardia a i bagai piscinin che 'l cunsidera cumè s' i fudessen la sò niada. Anca indel fagh la guardia a la cà el pöö cascià stremizzi a i gent furest senza però deventà tropp periculus.
Augustin Pyrame de Candolle
Le piànte discriìde de l'Agustin Pyrame de Candolle le pórta la sìgla DC.
Pastùr bergamàsch
Cür
L' è un animal rüstegh, dunca el sò padrun gh' haa mia tropp de fagh adree. L' ünica roba, quand che se fann i fiocch, desfà fö el pel cunt i man per vütaj a nà insemm deperlur.
Parer
Se de pastur bergamasch ghe n' è minga in gir tropp l' è per culpa de la quantitaa de pel che la fa pagüra per la spüzza. Ce che se n' intend el dis iscee che el begoolc se furma se l' animal vé seraa de dent in d' un quaj sgabiott senza pudè möves liberament; dunca besugna vegh a dispusizziun un tuchelin de verd. Al pastur bergamasch se pöö fagh el bagn töcc i volt che se vör  però gh' è de resental gió e sügal pulitu, e ghe se mett un bel poo de temp. El pel del femen che l' è püssee lanus fà sö mej i fiocch, specialment se 'l vé minga tusaa almanch una volta a l' an. El le và pecenaa de spess specialment in di part intim per evità la furmazziun de patüsciament tanegh. L' è mej pelà gió el can quand che i fiocch invien a fass sö tacaa a la pell se de no se furmen di gropp dificil de desfà gió e dulurus. Atenziun a müs e öcc ch' hinn fèss delicaa.
Mazzament de Mont Sol
El mazzament de Mont Sol, o anca mazzament de Marzabot (del pussee grand in tra i comun colpid), l’è stad un insema de strage fade dei soldad nazifascista per el Volt Ren, in provincia de Bologna in tra 'l 29 de setember e el 5 de ociover del 1944. I comun colpid inn stad Marzabot, Grizzana e Monzun, tucc arent ai pè del Mont Sol.
A gh’è stade 1'830 persone copade.
Fad
Despoeu del mazzament de Sant’Ana de Stazzema, in del 12 de avost del 1944, i todesch hann tacad la "marcia de la mort", on’operazzion de represaja de civii in di sit de la Versilia e de la Lunesana, in de la Toscana emilianofona, fin ai zone del Volt Ren, in Emilia, par desfà i formazzion de resistenza partesana de sti sit chì, ’me la brigada "Strella Rossa", che l’era 'dree a combater lilinscì.
Cefalù
Cefalù (Cifalù in sicilian; Cephalœdium o Cephalœdis in latin; Κεφαλοίδιον/Kefaloídion o Κεφαλοιδίς/Kefaloidís in grech antigh; Κεφαλούδιον/Kefaloúdion in grech bizantin) l'è un cumün de la Pruvincia de Palermo (PA).
Frazion: Sant'Ambrogio e Gibilmanna.
Wila
Wila a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Pfäffikon, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.21 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
miniatura|manzína|Wila El cumün de Wila l'è sitüaa in de la alta val del fiüm Töss e al se tröva a una altitüden de 566 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bauma, Fischingen (TG), Sternenberg, Turbenthal, Wildberg. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Mesía
Mesía l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Ay
Ay a l'è un cumün de la Francia del dipartiment de la Marna (in de la Regiun francesa de Sciampagna-Ardenn).
A conta 4.315 abitant.
Cità gemelaa
Ay a l'é gemelaa cun:
Strada de segonda class 550 (Slovachia)
La  a l'è una strada de segonda class de la Slovachia longa 10 km.
Salah Abdeslam
miniatura|drita|El Salah Abdeslam El Salah Abdeslam (Bruxelles, 15 de settember del 1989) l'è on terrorista frances naturalizzaa belga, de origin marocchina. Jihadista de l'ISIS, l'ha organizzaa i atentaa a Paris del 13 de november del 2015.
Biografia
L'è nassuu a Bruxelles da di gent con la cittadinanza francesa, ma de origin marocchina. El gh'ha dò fradej: Brahim, che l'è mort suicida in di attentaa, e 'l Mohammed, impegaa del comun de Molenbeek.
In del 2009 el vegn ciappaa a lavoraa a la STIB, per poeu vegnì licenziaa in del 2011, per i sò assenz.
Attentaa a Paris
In di attentaa del 15 de november 2015, el Abdeslam l'era in del teater, e l'è scappaa in vetura despoeu.
Vegn menaa via el 18 de marz del 2016 da la Polizia belga in d'on appartament insema a di olter terrorista.
Imper Bizantin
L'Imper Bizantin (nom dovrad dai storeg modern per indicar l'Imper Roman d'Orient ind ol period medieval) l'è stait la continuazion de l'Imper Roman ind la zona orientala, con capital Costantinopel, a partir da la Tarda Antigitaa e in tut ol Medioev. L'Imper l'ha resistid ai invasion del V secol e a la fin de la part ocidentala, e l'è durad circa milla agn, fin a la conquista otomana de la capital ind el 1453.
Bobi
thumb|300px|right|Panuràma de Bobi
Bobi (insì anca in emilian, Bobbio in talian, Bobium in latin, Bêubbi in ligür) l'è un cumün italian de 3.724 abitant in pruincia de Piasenza. Insema a Piasenza el furma la sede del vesch de la Diocesi de Piasenza-Bobi.
L'è una cità d'urigin medioeval e la se tröva int la zona di Quater Pruinc, ai pé del Penes (1.460 m.), ins la sponda manzina del Trebia.
Can Cuiàs (metropolitana de Barcelona)
Can Cuiàs  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria automatega Ascensoeur
Merindad de Valdivielso
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Armoy
Armoy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Thonon-les-Bains-Est, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.95 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 415 méter a 'na altèsa màsima de 674 méter s.l.m.
Schwanstetten
Schwanstetten l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Roth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.40 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schwanstetten el se tróa a 'na altèsa de 350 méter sura 'l leèl del mar.
San Maurizzi
San Maurizzi (latin: Mauritius; Tebe, ... - Agaunum, 287 circa) a l'è staa on soldaa roman. A l'è veneraa 'me sant de la Gesa Catolega.
Agiografia
Per i agiografii, el saria staa on general de l'Imperi roman, el capp de la famosa Legion tebana (fada de soldaa egizzian), che la combatteva in Mesopotamia in tra el III e 'l IV secol, e che intorna al 300 l'è stada spostada in de l'Europa central, despoeu che l'aveva refudaa de fà di spedizzion per perzepità i cristian. Donca el San Maurizzi el saria staa martirizaa intorna al 287 a Agaunum (incoeu Saint-Maurice), duranta i persecuzzion del Dioclezzian.
Patron
A l'è 'l patron di Alpin e l'è veneraa el 22 de settember. El sò culto l'era ben spantegaa in del Medioev (soratutt in de la zona alpina, francesa, svizzera e germanega), e l'era devegnuu adrittura el sant patron del Sacher Roman Imperi. In de la zona lombarda, San Maurizzi a l'è patron de:
Saint-Vincent-de-Barrès
Saint-Vincent-de-Barrès l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Rochemaure, del circondàre (arrondissement) de Privas e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 153 méter a 'na altèsa màsima de 560 méter s.l.m.
Istruzzion e Formazzion Professional
L'Istruzzion e Formazzion Professional (Istruzione e Formazione Professionale in italian, breviad IeFP) a l'è un sistema scolastegh professional italian la che competenza, in bas a la Costituzzion, a l'è in man di Region. A diferenza di istitut professionai de Stat, che cont el so diploma de cinch agn permeten de andà a l'università, el cors di IeFP el dura trii agn e 'l dà una qualifega, con despess la possibilità de fà un quart ann e ciapà un diploma professional de tecnegh, ma i do sistema, del 2017, inn conligad e gh'è una corrispondenza in tra i vari percors, oltra a la possibilità de spostàss in tra el sistema professional e quell di IeFP e vice-versa.
De solet, per quei che insegnen in di IeFP valen no i requisit per quei che insegnen in di scoeule statai e i Region dann minga un programa ofizzial de seguì ma domà di obietiv didategh per varie competenze, cont un mont ore minim per ogni competenza. Despess, i IeFP inn fad su de ent locai, consorzi de lavorent o de aziende, ma ghe n'è anca dent di scoeule statai.
Storia
Di forme de istruzzion professional gh'eren in Italia sgiamò del dopo-guerra, in d'un sistema partid de quell scolastegh classegh e reservad domà a l'entrà in del mond del lavorà. Con la lesg costituzzional n. 3/2001 se meten i bas per l'evoluzzion de 'sto sistema, a passà la competenza de l'istruzzion professional ai Region, e in del 2003 la reforma Moratti la met in pè, 'me sperimentazzion, el sistema di IeFP, che gh'hann in comun con la scoeula un nivell fondamental coltural e donca l'è pu domà un sistema de formazzion professional, ma anca de istruzzion sgeneral. In del 2011 deventen part del sistema scolastegh ordinari e finissen 'me sperimentazzion.
Organizazzion
I IeFP inn de competenza esclusiva di Region, donca el Stat el se limita a meter di Nivei Essenziai de Prestazzion che gh'hann de vesser respetad, ma el met no bech in la gestion. La Conferenza Stat-Region, di voeulte, la se acorda inscì de uniformà el fonzionament di varie part del sistema o de coordenàll con quell del Stat.
A ofrì l'istruzzion e formazzion professional inn do entità:
In d'una quaj Region i Istitut professionai poden, d'intesa cont i istituzzion, relassà la qualifega professionala per i so student che passen el terz ann, in quella che la se ciama oferta integrativa.
L'esam che 'l da la qualifega el val per el nivell europee EQF-3, menter quell de diploma el val 'me EQF-4, compagn del diploma de matura nazzional. El decret del 11 de november 2011 el stabiliss un standard nazzional con 22 qualifeghe de trii agn e 21 diploma de quater agn. In del 2019 la Conferenza Stat-Region l'ha aprovad el noeuv repertori con di qualifeghe e diploma professionai pussee e un conligament diferent cont i Istitut Professionai de Stat, che però el gh'ha de vesser aplicad ancamò de tute i Region.
Competenze
I competenze de bas che se imprenden in del sistema IeFP de trii ann inn:
Per el quart ann, inveci, i competenze se slarghen:
L'aplicazzion efetiva de 'sti competenze la cambia de Region a Region, inscì i ore minime e massime de dedicà a ogni competenza e anca comè se afronten i materie che gh'è dent. Se sgionten poeu i competenze tecneghe e tecnologeghe che gh'è de besogn per fà el mester che se imprend.
Abruzz
In Abruzz i IeFP fann su circa el 8% del sistema scolastegh, con la qualifega che la po vesser dada sia di ent acreditad de la Region che di Istitut professionai in oferta integrativa e 'l diploma che l'è inveci riservad ai ent acreditad in via ordenaria. La programazzion l'è overa de la Region, sentid l'Ofizzi Scolastegh Regional, cont un tavol de do dirigent regionai e cinch dirigent scolastegh nomnad. Poden entrà in del sistema domà i sgioven con men de sedes agn quand che fann domanda.
Basilicada
In Basilicada el sistema a l'è in man ai istitut professionai de Stat che fann oferta integrativa, cont i docent classegh dad de la scoeula e quei de lavorà dad de 'n agenzia de la Region. El quart ann a l'è in la lesg, ma l'è stad no aplicad ancamò.
Provincia autonoma de Bolzan
In la Provincia autonoma de Bolzan la formazzion professional (in todesch Berufs- und Fachschulen) la permet de fà, oltra ai classegh cors de 3 o 4 agn, anca 'n aprendistad fina a quater agn e gh'è anca di cors de 2+2 agn, oltra a 'na quaj scoeula che la gh'ha el quint ann, che 'l permet la matura. In la provincia gh'è 29 ent de formazzion recognossud e inn partid in 19 percors formativ.
A gh'è no la possibilità de ciapà un diploma o una qualifega IeFP de la scoeula de Stat, e 'l 25% di sgioven lilinscì, cont i dacc del 2017, el va in 'sti scoeule, vist che per la component todesca de la popolazzion a gh'è pu i Istitut professionai de Stat ma domà Licee e Istitut tecnegh, e donca l'unega opzzion professional a l'è quella provincial, partida in d'una formazzion professionala e 'n aprendistad.
I scoeule professionai inn de proprietà publega, donca inn finanziade diretament de la provincia.
Calabria
In Calabria el sistema IeFP a l'è partid in tra oferta integral dada di entità recognossude de la Region, che dann acess anca al quart ann, e in tra quella integrativa di Istitut professionai. In di agn scolastegh 2014/15, 2015/16 e 2016/17, per via del calà di daner, hann no fad partì i cors del prim ann, menter in di agn dopo inn stad boni de fà partì un quaj cors. I docent gh'hann de vesser abilitad e 'l cost per ann medi per student a l'è de 7'500€.
Campania
In teoria in Campania a gh'è l'oferta integral de 1 o 3 agn e quella integrativa de 3 agn, ma fina al 2017 l'era disponibel domà quella integrativa. Domà de l'ann scolastegh 2017/2018 a l'è possibel dervì 'sti cors in regim integral, cont i prime iscrizzion verte per l'ann scolastegh 2018/2019, ma gh'è nissun dacc in sui ativazzion efetive e in su la frequentazzion.
Emilia-Romagna
In Emilia-Romagna i percors IeFP vann adree ai necessità lavorative di varie province e se fa el prim ann in d'un istitut professional e i alter du in d'un ent de formazzion. De l'ann scolastegh 2016/2017 a l'è partida la sperimentazzion del quart ann.
Gh'è sia oferta integrativa che integral, anca se domà del segond ann, e 'l quart per adess se po fà domà in d'un ent de formazzion integral. Circa el 18% di sgioven a l'è in del sistema, cont el 5% in l'oferta integral e 'l rest in quella integrativa.
Friul-Venezzia Giulia
In Friul-Venezzia Giulia a gh'è la formazzion integral, integrativa e sussidiaria, con circa el 12% di student in di IeFP, squasi tucc in l'oferta formativa e no in di Istitut professionai de Stat. Programad de la Region in acord cont i ent formativ, per adess el gh'è no el quart ann.
Lazzi
In del Lazzi gh'è l'oferta integral e integrativa, cont el quart ann che l'è dad domà de quella integral. Circa el 8% di student inn in del sistema IeFP, cont el 55% in la formazzion e 'l 45% in l'istruzzion. Hann tacad a sperimentà sgiamò de l'ann scolastegh 2002/2003, quand che la reforma Moratti a l'era in discussion, e in tra el 2007 e 'l 2015 gh'è stada anca una sperimentazzion de cors de du agn. Del 2015 tucc i cors duren almen 3 agn, che deventen quater se gh'è no un cors equivalent in di Istitut professionai de Stat.
Liguria
In Liguria i diploma di IeFP inn regolad de 'n repertori regional del 2019 e poden vesser dad di ent acreditad, in regim ordinari, o di istitut professionai, in regim sussidiari, cont el quart ann che 'l po vesser fad domà in d'un ent integral. Gh'è anca el sistema dual che, a travers de 'n aprendistad rinforzad, el permet de ciapà el diploma professional. Circa el 10% di student l'è in del sistema, ma domà circa el 4% l'è propi dent di IeFP.
Lombardia
In Lombardia i IeFP formen circa 13'000 student ogni ann e gh'è el stage obligatori del 2010. Dopo del quart ann o cont el diploma de matura se po ciapà el certifegad IFTS, cont un cors de un ann, che 'l recognoss un nivell pussee volt de competenza rispet al diploma de bas. Opura, se po andà in di Istitut Tecnegh Superior, per un cors pussee prategh de du agn. Circa el 17% di student a l'è in del sistema, cont el 14% che l'è propi in di IeFP e 'l rest in l'oferta integrativa.
Se poden ciapà 26 qualifeghe e 29 diploma. I qualifeghe de trii agn inn:
Menter i diploma de quater inn:
La Region l'è stada la prima a meter in pè el sistema SIUF, che 'l met in correlazzion i diploma e i qualifeghe professionai cont i besogn del mercad del lavorà. A gh'è 'n bon des'centrament de la soa ministrazzion, cont i province che 'l programen e che ciapen part a 'na tavola de governo insema ai comun, ai comunità montane e a Unioncamere de la Lombardia.
La dota a l'è pagada a tucc i student de la Region e anca ai minor che inn afidad a una familia lombarda, e anca ai forester che gh'hann no la licenza media, se autorizad de la soa scoeula. Poden no ciapà la dota quei che gh'hann sgiamò una qualifega o una dota e la prima dota la po vesser dada domà a quei che gh'hann men de 18 agn a l'iscrizzion. Inn no ametud i percors dobi, donca ogni cors el gh'ha de relassà domà un diploma.
Marche
In di Marche gh'è l'oferta integral, che l'è frequentada apena del 6% di student del sistema IeFP, e quella integrativa, che la gh'ha dent el rest. I percors doperen anca el sistema dual. I band de la Region inn indirizad inscì de favorì l'oferta scolastega sora quella di center de formazzion.
Molis
In Molis gh'è sia l'oferta integral che quella integrativa: la pupart di student del sistema IeFP, circa 3/4, a l'è in del sistema integrativ, menter el rest, circa el 3% di student de la Region, l'è in l'oferta integral.
Ombria
In Ombria gh'è l'oferta integral e integrativa: i IeFP integral quaten propi poch di student de la Region, circa el 3%, menter in total, a cuntà anca i professionai de Stat, inn el 17% di student. La lesg regional la gh'ha dent anca el quart ann, ma gh'hann no di cors ativad.
Piemont
In Piemont gh'è 22 qualifeghe de trè agn e 21 diploma de quater, 'me de indicazzion nazzional. El sistema el gh'ha dent sia oferta integral che integrativa che sussidiaria, cont el quart ann che 'l se po fà domà in di ent interai. Gh'è no di percors in man de Region, Province o Comun.
Sardegna
In Sardegna el setor di IeFP a l'è no desvilupad fiss e poch men del 3% di sgioven el scerniss una scoeula del gener, che l'è oferta domà in del sistema ordenari, che 'l permet el quart ann, e in quell integrativ, che representen la pupart di student IeFP de la Region. El programa l'è regolad de 'n tavol paritetich in tra la Region e l'Ofizzi Scolastegh Regional, menter prima gh'era dent anca i representant del mond del lavorà.
Sicilia
In Sicilia a dà l'istruzzion professional inn sia di istituzzion aposta che i CPIA, o ben i scoeule per i adult, e a partì del 2020 inn recognossud de bona qualità, in tra i pussee che gh'è in Italia e sora de quei di alter region de la Bassitalia, e in del 2019 gh'eren circa 14'000 iscrit ogni ann in età de oblegh scolastegh, intorna al 20% di student.
In la Region gh'è sia percors integrai che integrativ che sussidiari e, foeura che per l'oferta integrativa, tucc poden menà al quart ann. In del modell sussidiari i docent vegnen domà di scoeule e no di ent de formazzion.
Sardegna
In Sardegna el percors a l'è pagad per intregh de la Region, con dent anca i spostament del student, i liber, i strument e i sistema informategh. Cont el sistema ordinari gh'è domà i qualifeghe de trii agn, poeu se po tornà in del sistema scolastegh statal senza problema, ma gh'è in via sperimental el cors per el diploma de quater agn, che incoeu el gh'ha 18 cors per cinch setor professionai.
Provincia autonoma de Trent
In la provincia autonoma de Trent el sistema l'è considerad de pari nivell rispet ai scoeule statai e l'è partid in 3 setor, 12 adresse, 10 articolazzion e 15 opzzion, che dann 27 qualifeghe e 29 diploma. A l'è poeu possibel, cont un esam, passà a la scoeula de Stat per dà la matura.
Domà di entità provinciai, publeghe o paritarie, poden dà el servizzi IeFP, donca gh'è no di scoeule de Stat, e i docent o inn di dependent de la Provincia o inn dependent di scoeule paritarie, con contrat colletiv provincial. Inn circa el 30% del sistema, desgià che in tuta la provincia intrega gh'è domà un Istitut Professional de Stat a Roveree, de profession sanitarie.
Toscana
In Toscana i ent acreditad de la Region e i Istitut Professionai poden fà i cors de trii agn, menter i ent acreditad poden anca fà di cors pussee de du agn reservad a quei che hann sgiamò finid la scoeula de l'oblegh. Domà i Istitut Professionai poden fà, inveci, el quart ann per otegnì el diploma professional. I midem istitut poden lavorà inscì che i so student poden ciapàss una qualifega professional cont el so studi.
Vall d'Aosta
In Vall d'Aosta gh'è cinch ent autorizad, che inn el CNOS FAP, la Fondazzion per la formazzion professional turistega, SCRL, Istitut Agricol Regional e l'ITPR Corrado Gex. Del 2015, a l'è in pè el sistema dual, indova che el 40% del programa l'è fad in sul lavorà e de l'ann scolastegh 2020/2021 l'è partida la sperimentazzion del quart ann, in tecnegh de la perucheria e in tecnegh di tratament de bellezza.
Veneto
In Veneto a gh'è 410 center de formazzion acreditad e 25 istitut professionai che fann servizzi complementar. I IeFP, insema ai istitut professionai, fann su el 21% del sistema scolastegh de la Region. Sia i scoeule che fann IeFP in via ordenaria che in via complementar poden havégh el quart ann. El programa l'è scernid de 'n tavol in tra la Region e i representant di lavorator e di ent formativ.
Resultad e problema
Segond varie analisi el fà su di IeFP l'è stad bon de sbassà la despersion scolastega e, di voeulte, a fà tornà di sgiovin in del sistema scolastegh ordinari, dopo de havé fornid el so percors dent di Istitut de Formazzion, e l'è stad anca bon de volzà l'ocupazzion.
De 'n oltra banda, però, l'è stada mostrada 'na gran diferenza a nivell regional, con Region compagne de la Lombardia che gh'hann anca el quint ann che 'l permet de andà in di ITS e altre che inn stade nanca bone de fà partì i cors ordinari de trii agn. In general, el par propi che in l'Altitalia 'sti cors sibien stad boni de conligàss al mond del lavorà, menter in Bassitalia vann inanz cont el sostegn di istituzzion scolasteghe.
Anca a nivell de cost standard, a ghe n'è no de ben definid, donca el capita che ghe sia di Region che i finanzien trop poch, perchè gh'è no un nivell ben acetad de giust finanziament.
Deining
Deining l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neumarkt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 71.37 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Deining el se tróa a 'na altèsa de 471 méter sura 'l leèl del mar.
Zselicszentpál
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.