cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leverano
Leverano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 13.725 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 286 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arnesano, Carmiano, Copertino, Nardò, Veglie.
Uperari
250px|thumb|right|Un uperari che l'è 'dree laurà cunt una [[machina a vapur]] Un uperari (operare in Lumbàrt Orientàl) a l'è vün che'l fa un mistee cunt i man, de solit sota un padrun e in d'una fabrega. La diferenza cun l'impiegaa a l'è che quest chì 'l fa un laurà, generalment inteletual, in de l'ufizzi.
Calonge
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Septvaux
Septvaux a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindich a l'è Christophe Lautout, con mandaa 2001-2008.
Denicé
Denicé l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Gleizé, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Gesa de San Peder in Gessaa
"Campanin de San Peder in Gessaa tì, dent per dent, quand tucc coccaven via, là in de'l silenzi, al scur, tiraa tiraa, te me fasevet bonna compagnìa quand quel batacc di tò campann gelaa je tormentava cont malinconia, e la scighêra ghe smorzava i ôr cont ona vôs de frècc, de raffredôr."
Roth (circundari)
El Circondàre de Roth l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèl distret de la Média Francònia. El circondàre 'l töl dét en teretóre de 895,18 km² e ghe vìf 'na popolasiù de abitàncc.
Gesa de San Peder in Gessaa
La gesa de San Peder in Gessaa (italian: Chiesa di San Pietro in Gessate) a l'è ona gesa catolega de Milan. La se troeuva in sul cors de Porta Vitoria, proppi denanz al Tribunal e arent a la contrada del Ciossett. A l'è on bell esempi de architettura del Quattercent lombard. In de la gesa a troeuvom di afresch del Donaa de Montorfen, del Bernardin Butinon, del Bernardin Zenal e del Bergognon.
Roth (circundari)
Cità e cümü
400px|center|thumb|Cümü del circondàre de Roth
(Nömer de abitàncc agiurnàt al )
Jeongeup
thumb|right|250px|Jeongeup, vedüda dal Munt Seonghwang
Gesa de San Peder in Gessaa
Storia
I primm testimonianz de la gesa a riven al secol XIII, quand che se parla de ona gesa dedicada ai Sant Peder e Paol, e tegnuda de l'orden di Umiliaa. La gesa che gh'è adess però l'è stada fada su intorna al 1460, e l'è stada voruda di fradei Portinar, bancher fiorentin che viveven a Milan (e che g'hann daa i danee anca per la famosa capella de la Gesa de Sant Ustorg). El progett de la gesa a l'è de l'architett Guinifort Soree, che in quei agn el curava anca i lavorà de la Cà Granda e de la Gesa di Grazzi. In del Cincent a gh'è staa slargaa l'absida e poeu gh'è staa giontaa di decorazzion barocch. In del Vottcent hann traa via el stil barocch e hann cercaa de reportà la gesa a l'aspett che la gh'aveva in del Medioev. In del 1943 l'è stada bombardada: i bomb hann traa giò tutta la navada de dritta, e anca el convent che gh'era lì arent (gh'è restaa domà el cioster, che adess l'è dent al cortil del licee Leonardo). Dopo de la guerra gh'è staa faa di olter restavor. Al dì d'incoeu la gesa la se troeuva sotta la parocchia de la Passion.
Jeongeup
Jeongeup (Hangul: 정읍시; Hanja: 井邑市) a l'è una cità in de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 140,000 abitant.
Aministraziun
La cità l'è dividüda in de vott distret (dong; 동), vün eup (읍) e 14 myeon (면).
Saint-André-de-Valborgne
Saint-André-de-Valborgne l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-André-de-Valborgne , del circondàre (arrondissement) de Le Vigan e del dipartimènt del Gard.
Flussio
Flussio l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 497 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Magomadas, Modolo, Sagama, Scano di Montiferro (OR), Sennariolo (OR), Suni, Tinnura, Tresnuraghes (OR).
Saint-André-de-Valborgne
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 48.71 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 339 méter a 'na altèsa màsima de 1200 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-André-de-Valborgne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Casanova (FR-2B)
Casanova l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Venaco, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.89 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 537 méter a 'na altèsa màsima de 2378 méter s.l.m.
Marchamp
Marchamp l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Lhuis, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Serole
Serole (en piemontés: Seiròle) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 163 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cortemilia (CN), Merana (AL), Olmo Gentile, Perletto (CN), Pezzolo Valle Uzzone (CN), Piana Crixia (SV), Roccaverano, Spigno Monferrato (AL).
Marchamp
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Marchamp l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Holborn (metropolitana de Londra)
Interscambi
Fermada del bus
L'Abbaye
El cumün de L'Abbaye al se tröva a una altitüden de 1014 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Le Chenit, Le Lieu, L'Isle, Mont-la-Ville, Montricher, Vallorbe, Vaulion.
Ribiers
Ribiers l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Ribiers, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 36.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 464 méter a 'na altèsa màsima de 1480 méter s.l.m.
.sl
.sl a l'è el domini de prim nivell nazzional de
Strada voivodal 584
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 25.8 km.
Torcegno
Torcegno (Traozegn endèla parlàda locàl; Türtchein en todèsch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 677 abitàncc, 'na süperfìce de 15 km², per 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Palù, Telve di Sopra, Fierozzo, Ronchi Valsugana, Roncegno, Borgo Valsugana.
Markt Piesting
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Kostelec nad Černými lesy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
El gh'ha el status de cità.
Stazion de Ciass
La stazion de Ciass l'è 'na stazion ferroviaria svizzera, collegada ai red ferroviari italian e svizzer, in sui lign de Milan e del Gottard, a pocch meter del confin italian.
A l'è assee ligada a la storia de l'emigrazion italiana, vist che l'era la prima stazion vista di italian quand che andaven a lavorà in Isvizzera.
Struttur
La stazion, comé noeud internazional, a l'è spartida in dò: El primm tocch a l'è destinaa ai treni de la Svizzera, inveci el segond ai treni de l'Italia, cont i sò sistema de alimentazion.
A divid i zon a gh'è i offizi de la dovana, faa cont el sistema del canal verd e ross e attrezzaa sia per i deciarazion svizzer che per quej italian.
La separazion però a l'è no netta, visto che i treni EuroCity per Milan parten di binari svizzer, comé despess i TiLo.
447
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Stazion de Ciass
Moviment
La stazion a l'è servida di normai treni svizzer e di treni del servizzi ferroviari suburban de Milan de la Trenord e di treni svizzer di red celer del Canton Tesin, che riven anca in Italia. A gh'è anca i TiLo, treni regionai che conlighen la Lombardia, soratutt l'Aeroport de la Malpensa, al Tesin.
Scurzolengo
Scurzolengo (en piemontés: Scurslengh) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 637 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 127 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calliano, Castagnole Monferrato, Portacomaro.
Vysoká u Příbramě
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Resega
thumb|300px|right|Una resega da [[legn.]] La rèsega (anca resga/rasga o rèssia) l'è un arnes druvaa per tajà un material, cume presempi legn o fer, in manera da separà un toch de material in part püssee piscinínn. La resega l'è faja da una lama dentaa che la pö vess drita, circular o a naster, francada in sima d'un süport. Int el cas di resegh a man 'stu süport el fà da manegh, e per i resegh autumategh el fà da culegament al mutur.
La resega la pö anca vess druvaaa cume strüment müsical (varda resega da müsegh).
Strada voivodal 585
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 2 km.
Monzuno
Monzuno (endèla parlàda locàl: Munzón) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 4.945 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 64 km², per 'na densità de 77 ab./km². El cunfìna coi cümü de Grizzana Morandi, Loiano, Marzabotto, Monghidoro, Pianoro, San Benedetto Val di Sambro, Sasso Marconi.
Monteveglio
Monteveglio (endèla parlàda locàl: Måntvî) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 4.475 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 32 km², per 'na densità de 140 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bazzano, Castello di Serravalle, Crespellano, Monte San Pietro, Savignano sul Panaro (MO).
Autostrada A20 (Svizzera)
La  a l'è no autostrada de la Svizzera che la passa in mez ai Canton Neuchâtel.
Lequile
Lequile l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 7.851 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 218 ab./km². El cunfìna coi cümü de Copertino, Galatina, Lecce, Monteroni di Lecce, San Cesario di Lecce, San Donato di Lecce, San Pietro in Lama, Soleto.
Tulfes
Tulfes l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70360.
Stazzion de Malpensa Reoport
La Stazzion de Malpensa Reoport l'è 'na stazzion ferroviaria de la Lombardia, dovrada del tren svelt Malpensa Express, sita in la cità de. L'è in la ligna e l'è conligada ai stazzion de. Gh'ha 4 binari.
Saint-Bauzély
Saint-Bauzély l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Mamert-du-Gard, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 92 méter a 'na altèsa màsima de 215 méter söl leèl del mar.
Tonadico
Tonadico (Tonadich endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 1.413 abitàncc, 'na süperfìce de 89 km², per 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Falcade (BL), Moena, Canale d'Agordo (BL), Canale d'Agordo (BL), Taibon Agordino (BL), Predazzo, Siror, Voltago Agordino (BL), Gosaldo (BL), Sagron Mis, Transacqua, Fiera di Primiero.
450
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Strada voivodal 586
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 0.45 km.
Claira
Claira l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Laurent-de-la-Salanque, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
Russell Square (metropolitana de Londra)
Russell Square  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Stazion de Fiorano
La Stazion de Fiorano a l'è 'na stazion de la ferrovia Modena-Sassuolo che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Russell Square (metropolitana de Londra)
Interscambi
Fermada del bus
Claira
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 5 méter a 'na altèsa màsima de 20 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Claira l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sequehart
Sequehart a l'è un cumün frances (commune) dal departament da Aisne, in de la regiun da Picardie, Franza. Ul sindich a l'è Philippe Rémy, cun mandaa 2001-2008.
Dième
Dième l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Tarare, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.05 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 396 méter a 'na altèsa màsima de 866 méter söl leèl del mar.
Namwon
thumb|right|300px|La cità de Namwon
Namwon (Hangul: 남원시; Hanja: 南原市) a l'è una cità in del südest de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 105,000 abitant.
Aministraziun
La cità l'è dividüda in de sett distret (dong; 동), vün eup (읍) e 15 myeon (면).
Leucate
Leucate l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sigean, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 70 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Leucate l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Caldes de Malavella
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Vysoký Chlumec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
452
Mòrt
|Un an indrée / |Un an dapress
Mordano
Mordano (endèla parlàda locàl: Murdàn) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 4.248 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 21 km², per 'na densità de 202 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnara di Romagna (RA), Imola, Lugo (RA), Massa Lombarda (RA).
Marlieux
Marlieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Villars-les-Dombes, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.85 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 263 méter a 'na altèsa màsima de 282 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Marlieux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
L'Abergement
L'Abergement a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.74 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de L'Abergement al se tröva a una altitüden de 653 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Baulmes, Rances, Sergey, Les Clées, Lignerolle.
Casevecchie
Casevecchie l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Vezzani, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.06 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 106 méter a 'na altèsa màsima de 729 méter s.l.m.
Risoul
Risoul l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Guillestre, del circondàre (arrondissement) de Briançon e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 30.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 872 méter a 'na altèsa màsima de 2573 méter s.l.m.
453
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
L'Avana
right|140px L'Avana (La Habana in spagnöl) a l'è la capital de Cuba.
La gh'ha 2.328.000 abitant (2005).
Cità gemelaa
200px|thumb|right|El Memorial José Marti in de la Piazza de la Revulüziun L'Avana a l'è gemelada cun:
Pan de mej
El pan de mej a l'è 'n dolz tipegh lombard, soratutt de l'ovest, che 'l vegn del tipegh pan salaa che 'l se mangiava finna al secol quell de XVII, faa apont cont el mej, ma faa a bon cunt cont la melga.
L'éra mangiaa per la tradizion el dì de San Giorg, se dis perchè l'éra el dì che el Luchin Vescont l'eva battuu i brigant del milanes e l'ha zibii 'sti dolz chì a la popolazion.
Per fàj gh'è de besogn de la farina gialda messedada a la farina bianca, oeuv, lacc, panna, butter, zuccher e fior de sambuch. L'impast l'è poeu miss in presten dòpo che gh'è dada la forma classega.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
miniatura|Castelao
Stazion de Ferno-Lonaa
La Stazion de Ferno-Lonaa l'è 'na stazion ferroviaria de la Lombardia, doperada del treno svelt Malpensa Express, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, cunusüd apena cùme Castelao, (Rianxo, Galissia, Spagna, 30 de genàr 1886 - Buenos Aires, 7 de genàr 1950) l'è stài un dutùr, scritùr e pulìtic spagnöl, ch'èl pöd vèss cunsideràd el pàder dl'indipendènsa galissiana.
Mnichovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
El gh'ha el status de cità.
Ton (TN)
Ton (Thun en todèsch stòrich) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 1.198 abitàncc, 'na süperfìce de 26 km², per 'na densità de 46 ab./km². El cunfìna coi cümü de Taio, Cortaccia sulla Strada del Vino (BZ), Vervò, Denno, Roverè della Luna, Campodenno, Mezzocorona, Sporminore, Spormaggiore, Mezzolombardo.
Saint-Bénézet
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.3 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 109 méter a 'na altèsa màsima de 221 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Bénézet l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Casperia
Casperia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 1.080 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cantalupo in Sabina, Contigliano, Montasola, Rieti, Roccantica, Torri in Sabina.
Odolena Voda
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
El gh'ha el status de cità.
Matzen-Raggendorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Mont Ubion
El Mont Ubion a l'è un mont di prealp bergamasche volt 895 meter che, a dispet de la soa altezza, el permet de havégh 'na gran bella vista de la pianura padana, l'è anca in su la partizzion in tra la bassa Vall Brembana e la Vall Imagna e l'è retegnuda 'na salida facil de fà.
Strada voivodal 589
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 4 km.
Autostrada A21 (Svizzera)
La  a l'è no autostrada de la Svizzera che la fa de circonvallazzion per Martigny, in del Canton Vales.
Holloway Road (metropolitana de Londra)
Holloway Road  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Orghen (strümènt)
L'Orghen (del Grech όργανον – organon, "orghen, istrüment, ütènsil") a l'è un istrüment müsical de la fameja di aerofen che l'è sunaa cunt vüna o püssee taster, ciamaa manuaj e una pedalera. El sò sun al vegn föra di cann, de metal o de legn, ch'a hinn lungh, grand e faa in manera diferenta a segunda dela nota e del timber. L'orghen a l'è fundamental per la müsega sacra e per la litürgia religiusa. A gh'è di istrüment, cume l'harmonium e l'orghen Hammond, ch'a hinn derivaziun de l'orghen ch'en ocupen de men de spazi e custen de men.
Vázsnok
a l'è un comun del Distret de Hegyhát, cont una popolazzion de abitant.
Genserico
Genserico (cunusìt apò col nòm de Gaisarīks; presapóch 389 - 25 de zenér del 477) l'è stat en rè dei Vàndali e dei Alani 'ntra 'l 428 e 'l 477. L'è stat 'na figüra fondamentàla endel perìot de türbulènse e guère del sècol V endel Imper romano de Ocidènt. Endei omènti sinquant'àgn che 'l g'ha regnàt el g'ha trasfurmàt 'na tribù germànica de póca 'mportànsa come i éra i Vandali alùra endena potènsa de prìm ùrden endel Mediteràneo ucidentàl.
Stória
Fiöl ilegìtim del rè vàndalo Godigisel, se pènsa che 'l sàpe nasìt de le bànde del Lach Balaton entùren a l'an 389. L'è stat iligìt rè endel 428 dòpo la mórt del sò mès fredèl Gunderico. Desedàt e portàt per la cariéra militàr, el g'ha sercàt sübit el sistéma de fà crèser el potére e la prosperità del sò pòpol, che en chèl momènt là l'ìa stansiàt endela pruvìncia de la Hispania Baetica (al dé d'encö Andaluzìa) e che 'l gh'ìa patìt i atàch dei Vizigòti, piö nömerùs de lùr. Isé, dòpo mìa tat de éser deentàt rè, Genserico el g'ha dicidìt de lasàga i teretóre spagnöi ai sò riài, e co la flòta de naf che 'l sò predecesùr el gh'ìa fat fà sö, el g'ha portàt el sò pòpol endel Nordafrica.
El s'è 'nprufitàt de le béghe 'ntra Bonifacio — goernadùr romano de l'Africa del Nort — e l'imperadùr Valentinano III e Flavio Esio, per portà 80000 vàndali —15000 de chèsti òm de àrma —de Tarifa e Iulia Traducta a Ceuta, sö la còsta africana. Dòpo 'na quach vitòria cùtra i defensùr romàni fiàch e 'ndebulìcc de le sò béghe intèrne, i Vandali i è riàcc a ciapà 'l contròl de 'n teretóre che ciapàa dét el Maròco e 'l nòrt de l'Algeria del dé d'encö, e i g'ha mitìt sóta asédio la cità de Hipona, che la cedarà dòpo quatórdes més de combatimèncc. L'an dòpo, l'imperadùr Valentiniano III el reconós Genserico come sovrà de töcc chèsti teretóre.
Endel 435 Genserico el farà 'n acórde co l'Impér romàno, segónt el quàl i Vandali i deentàa foederati de Roma co la concesiù de la Numidia. Gnemò contét però, endel 439 Genserico el g'ha — a quanto par sènsa troà rezistènsa — ciapàt el contròl de la cità de Cartagine, e 'l g'ga catüràt la flota imperiala che l'ìa atracàda endel sò pórt. Con chèsta asiù i Vandali i s'è 'mpadrunìcc de Mediteràneo Ucidental, e de menemà i g'ha ciapàt a giöna a giöna 'na bràca de bazi marìtime de gran valùr stratégich e comerciàl: le Baleari, la Còrsica, la Sicilia e la Sardegna. Roma isé la perdarà le sò bàzi de apruvigiunamènt de cereài e la se troarà a ìga de crumpài dei Vandali.
Endel 455, l'imperdùr romano Valentiniano III l'è stat copàt, e al sò pòst gh'è nat sö Petronio Máximo. Genserico, el s'è sintìt lìber de cunsiderà scadìt l'acórde de pàce che 'l gh'ìa fat col con Valentiniano endel 442, e l'à partìt col sò ezèrcit 'nvers l'Italia. A Roma la popolasiù la s'ìa riultàda cùtra l'imperadùr nöf e la l'ha mitìt a mórt. Tré dé dòpo — ai 22 de bril del 455 — i Vàndali i g'ha ciapàt la cità sènsa rezistènsa i l'ha mitìda a sach.
El papa Leone Magn l'è mìa riàt a 'mpedéser che i Vàndali de Genserico i sachegiàes la cità ma co 'l sò at de prezentàs dezarmàt ensèma al sò cléro l'è alméno riàt a schià che Roma la vignìes mitìda a föch e che le Bazìliche de San Pietro, de San Paol föra dei Mür e de San Gioàn en Lateràno le vignìes risparmiàde.
Genserico el s'è portàt vià come ostàgio Licinia Eudoxia, la védova de Valentiniano, e le sò dò fiöle, Placidia e Eudoxia; chest'öltema la narà 'n spùza al fiöl de Genserico e sò söcesùr, Hunerico.
Endel 468, el régn de Genserico el s'è duzìt difènder de l'öltem sfórs militàr de le dò metà de l?impér romàno ünide ensèma, ma i Vandali i è riàcc a scunfìger, en mìa al capo Bon, 'na flòta comandàda de chèl che piö tàrde el deentarà l'emperadùr bizantì Basilisco. Endel istàt del 474 se firmarà la pàce perpetua con Constantinopoli, co la quàla se recunusìa la sovranità vàndala sö le pruvìnce nordafricàne, Balear, Sicilia, Còrsica e Sardegna.
Genserico el mör ai 25 de zenér del 477 e 'l sò pòst el sarà ciapàt de so fiöl Hunerico.
Bagno a Ripoli
Bagno a Ripoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Firense. El g'ha presapóch 25.228 abitàncc, 'na superfìce de 74 km² e 'na densità de 341 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fiesole, Firense, Greve in Chianti, Impruneta, Pontassieve, Rignano sull'Arno.
San Marzano Oliveto
San Marzano Oliveto (en piemontés: San Marsan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 1.012 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 112 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calamandrana, Canelli, Castelnuovo Calcea, Moasca, Nizza Monferrato.
Lassee fà
Lassee fà (in frances Laissez-faire) a l'è el principi del liberism favorevol al non-intervent del Stat in di affar economich.
Reichenbach
en Germània:
Věšín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
454
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Serain
Serain a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ol sindegh (maire) a l'è Désiré Maillard, con mandaa 2001-2008.
Dommartin (FR-69)
Dommartin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de L'Arbresle, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
Unterperfuss
Unterperfuss l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Innsbruck-Land e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Dommartin (FR-69)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.22 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 235 méter a 'na altèsa màsima de 350 méter söl leèl del mar.
La Praz
La Praz a l'è un cumün svizzer del distret de Jura-Nord Vaudois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.13 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de La Praz al se tröva a una altitüden de 871 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Juriens, Moiry, Mont-la-Ville.
Unterperfuss
El sò codes statistegh l'è 70361.
La Pobla del Duc
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Cabanes (Girona)
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Strada voivodal 590
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 61 km.
Stazion de Malpensa T2
La Stazion de Malpensa T2 l'è 'na stazion ferroviaria de la Lombardia, doperada del treno svelt Malpensa Express, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Ferrovia Ozieri Chilivani-Porto Torres Marittima
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Stazion de Ozieri-Chilivani e stazione di Porto Torres Marittima e longa 66 km.
Verta del 1872, l'è in Sardegna e l'è de proprietà de.
Apucaliss Capitel Dudes
Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Dudes
1E un gran sègn l'è staa vedüü in del cél, una dona vestida [cunt] el suu, e la lüna [l'era] suta i sò pee, e sül sò suu [la gh'era] una curona de dudes stèll, 2e avendugh in de venter e la cria, sentend i dulúr del part e turmentada per parturì. 3E l'è staa vedüü un alter sègn in del cél, e varda, un gran dragh, ross de fögh, avendugh sètt cuu e dès corn e sü i sò sètt cuu [gh'eren] sètt diadém, 4e la sua cua la strapena 'l tèrz di stèll del cél e la i ha bütaa in de la tèra, e 'l dragh l'è staa in pee denanz a la dona che la stava per parturì, perchè quand l'avèss parturii el mangiàss el sò bagaj. 5E l'ha parturii un fiöö mas'c, che 'l sta per guernà tücc i naziún cunt una vèrga de fèrr, e 'l sò bagaj l'è staa brancaa a Diu e al sò tronu. 6E la dona l'ha filaa via in del desèrt, due la gh'ha là un lögh preparaa de Diu, perchè la nütren là mila düsént sessanta dì.
«Adèss l'è devegnüda la salvéza e la puténza
e 'l règn del noster Diu
e l'auturitaa del sò Crist,
perchè l'acüsadúr di noster fradèj l'è bütaa,
lü che 'l i acüsa denanz al noster Diu
dì e nocc.
11E lur l'hann süperaa per mèzz del sangh del berìn
Matzendorf-Hölles
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Apucaliss Capitel Dudes
Capitel Dudes
e quij che 'n stann de cà.
Guai, la tèra e 'l mar,
perchè 'l diàul l'è naa giò a vialter
avendugh granda ira,
perchè 'l sa che 'l gh'ha puu témp».
13E quand el dragh l'ha vedüü che l'è bütaa in de la tèra, l'ha persegütaa la dona che l'ha parturii 'l mas'c. 14E hinn daa a la dona i dò al de la granda àquila, perchè la gula al desèrt al sò lögh, due l'è nütrii là un témp e témp e un mèzz d'un témp de la fàcia del serpént. 15E 'l serpént l'ha bütaa de la sua buca, dedree a la dona, aqua cuma un fiümm, perchè 'l la fasèss purtada via del fiümm. 16E la tèra l'ha jütaa la dona e la tèra l'ha dervii la sua buca e l'ha bevüü<> 'l fiümm che 'l dragh l'ha bütaa de la sua buca. 17E 'l dragh l'è staa rabiús sü la dona, e l'è naa föra per fà guèra cunt el rèst de la sua suménza che usserven i cumandamént de Diu e gh'hann la testimunianza de Gesü. E hinn staa in pee sü la sàbia del mar.
Ozzano dell'Emilia
Ozzano dell'Emilia (endèla parlàda locàl: Uzàn) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 10.399 (2001) abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 64 km², per 'na densità de 162 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castenaso, San Lazzaro di Savena, Budrio, Granarolo dell'Emilia, Castel San Pietro Terme, Monterenzio, Bologna, Pianoro, Medicina, Minerbio, Castel Maggiore, Dozza, Bentivoglio, Fontanelice, Borgo Tossignano, Castel Guelfo di Bologna, Casalecchio di Reno, Casalfiumanese, Baricella, San Giorgio di Piano.
Guagnano
Guagnano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 6.193 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 167 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campi Salentina, Cellino San Marco (BR), Salice Salentino, San Donaci (BR), San Pancrazio Salentino (BR).
455
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Castellare-di-Casinca
Castellare-di-Casinca l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Vescovato, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.88 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 320 méter s.l.m.
Stazion de Modena Policlinich
La Stazion de Modena Policlinich a l'è 'na stazion de la ferrovia Modena-Sassuolo che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è doperada del servizzi ferroviari regional de l'Emilia-Romagna gestii de Trenitalia Tper. L'è a frequenza semioraria in di or de ponta e oraria in di or de morbida.
Vševily
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Příbram.
Popolism de destra
Pratica politega
Tipicament el popolism de destra el refuda l'eguajanza sociala, el multiculturalism e l'è assee critich vers l'immigrazion, despess sociaa a di pratich comunicativ de strumentalizzazion di sentiment popolar, al cospirazionism, al trovà on capro espiatori (despess i forestee o i istituzion internazionai, che menen despess 'sti partii a l'euroscetticism) e a la manipolazion de l'informazion.
'Sti partii nassen sia de zero sia di scission/trasformazion di partii conservator o liberaj e hinn mìnga unii a nivell europee o internazional.
Classificazion
Di studios, 'me Herbert Kitschelt e Pierre-André Taguief, han dividuu i popolism de destra in:
Castel Sant'Angelo
Castel Sant'Angelo l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 1.287 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 42 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo Velino, Cittaducale, Micigliano, Rieti.
Barberino Val d'Elsa
Barberino Val d'Elsa l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Firense. El g'ha presapóch 3.864 abitàncc, 'na superfìce de 65 km² e 'na densità de 59 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellina in Chianti (SI), Certaldo, Montespertoli, Poggibonsi (SI), San Gimignano (SI), Tavarnelle Val di Pesa.
Dryocosmus kuriphilus
Ol Dryocosmus kuriphilus Yasumatsu o besbìna de la castègna l’è ün insèt de l’ùrden di imenòter de la famèa di cinipìdi e l’è uriginàre de la Cina. L’è ün insèt specìfech del zèner Castanea, cioè me l’ tróa ‘ndóma sö i piànte de chèsto zèner, sö i Castanea sativa ‘n Eüròpa e sö i Castanea crenata ‘n Giapù.
Come l’è facc
manzína|200px|miniatura L’insèt l’è lónch 0,25 ghèi, l’è nìgher, ‘l somèa a öna besbìna e 'l gh'à co i zanfìne maròn. I cagnòcc prima i è trasparèncc, po’ i diènta biànch, menimà i galète i pàsa dal biànch al nìgher, quàndo i è marüde. Ricognòsel l'è pròpe malfà, dezà che l'è pròpe picin,ì menimà l'è mia complicàt ricognòs i gàle.
Indóe se ‘l tróa
Chèsto ‘nsèt da la Cina l’è stàcc ispandìt da l’òm impó ‘n töt ol mónt, de fati l’è stài troàt in Giapù in del 1941, in Coréa del Süd in del 1963, in di Stacc Ünìcc in del 1974 e ‘n del 2002 l’è riàt in Eüròpa, in Piemùt e de lé l’ s’è spandìt ‘n quàse töte i regiù de la repüblica italiàna, ‘n Frànsa, ‘n Sguìsera, ‘n Sloénia, ‘n Croàsia e pò ‘n Olànda e ‘n Üngherìa, ach se ‘n chès-ce dò paìs i aütorità i dis che l’è stacc eradicàt.
Biologìa
Ol Dryocosmus kuriphilus ‘l gh’à dóma öna generasiù a l’an e ‘l se riprodùs per partenogènezi telitòca, cioè da i öf i nàs adóma di fèmne e de mas-cc ghe n’è mia. La fèmna la sbüza col sò öfposidùr i böcc e la mèt in di tesücc de la piànta i sò öf e quàndo l'àn dòpo 'l cagnòt 'l tàca a crès i crès pò ach i tesücc de la piànta isé tat de fà di gàle e pròpe dèt in chèste gàle i crès i cagnòcc e i pupe de la besbìna de la castègna. I fèmne i gùla da la fì de Zögn al 20 de Löi e i mèt i sò i öf dét in di böcc, ma adóma in chèi che ‘n chèl an lé i s’è mia dervìcc; in média öna fèmna la gh’à fìna a 150 öf e de chès-ce la ghe rìa a mèten 20 – 30 in d’ògne gala. De lé 30 dé s’ tróa i prim cagnòcc che però i crès póch ‘nfina a l’otörno, i rèsta in di böcc che i s’è mia dervìcc e lé i pàsa l’invèren sènsa che dal de fò se ède negót, menimà i gàle i crès adóma in de la primaéra de l'an dòpo, apéna che i böcc i à tacàt a dèrves, i gàle prima i è érde pò i diènta róse, grànde da mès ghèl a 3 ghèi e dét gh’è da 1 a 7 istansète per i cagnòcc che i è dré a crès, fina che i gùla fò i fèmne.
I dagn
Quando la gàla la crès sö la nervadüra de la fòia i dagn i méno ‘mportàncc, i è limitàcc a la fòia che la crès de méno, menimà se i gàle i è tàte e i è sö i infiurescènse, la pianta la pöl desmèt de crès, i ‘nfiurescènse i se dèrf mia fò e i castègne i diènta méno de la metà (‘nfìna a – 80%) e se la castègna l’è de lègna e mia de fröta, pò la quantità de la lègna che s’ghe rià a portà fò dal bósch de castègne la càla.
Ol contròl
Ol prim laùr de fà per controlà ‘l insèt l’è chèl de mèt in comèrcio di piantìne che i sìes mia malàde e gh'è de stà pròpe atèncc, dezà che i piànte i pöl ès malàde, ma iga gnà ü sègn, de fati la besbìna la spons i böcc ma i cagnòcc e i gàle i cres adóma l'an dòpo. Pròpe i astù malàcc i è stacc ol fatùr piö ‘mportànt che l'à spandìt 'n póch agn 'l insèt 'n tace paìs de l'Eüròpa, dezà che desperlü 'l se sluntanerès mia de piö de 10 km a l’àn.
De inseticidi registràcc cóntra chèsto 'nsèt ghe n'è mia, fò sùra töi chèi che i è stai proàcc i è servìcc a negót e 'n töte i manére 'l sarès impusìbel fà di tratamèncc sö di bósch intréch, bàste pensà che 'n Lumbardéa gh’è 1.200.000 pèrteghe bergamàsche de bósch de castègne e adiritüra 3.000.000 de pèrteghe bergamàsche 'n Piemùt.
Adóma co la lòta biològica, stödiàda e metìda 'n pràtica dal Divapra de l’Üniersità di Stöde de Türì, mandàt inàcc dal profesùr Alberto Alma, s' ghe rìa a controlà la besbìna de la castègna; se tràta de dovrà l’imenòter Torymus sinesis Kamijo che l’è ün óter insèt cinés che 'n Cina 'l té a bàda la besbìna. De fati la fèmna del Torymus la mèt i sò öf in de la gàla de la besbìna e i sò cagnù i màia chèi de la besbìna; ol Torymus de fati l'è ü parasìta de la besbìna de la castègna. Fò sùra ol Torymus l'è ü parasìta spéce - specìfech, cioè l'mèt i sò öf adóma in di gàle del Dryocosmus kuriphilus, ma mia 'n chèle di óter cinipìdi, isè 'l gh'àvrès mia de böta a l'ària di óter equilìbri tra spéce de 'nsècc, ma adóma tègn a bàda la besbìna de la castègna. Gh’è però de dì che prima de riàga a tègn a bàda la besbìna al Torymus ghe öl tra i 5 e i 10 agn, isé che 'l pöde crès de nömer; fò sùra l'è malfà riàga a fà crès in laboratòre tace Torymus de spant in di bósch per controlà la besbìna.
Tra i insècc di nòste bànde ghe n'è ü, ol Megastigmus dorsalis, che 'l sömèa che 'l sìes dientàt pò a lü ü parasìta del Dryocosmus kuriphilus, però la percentüàl de gàle parasitizàde l’è del 3% cóntra ol 70% del Torymus.
De regordà pò i insècc del zèner Eupelmus che pò a lur i sömèa che i sìes di parasìti de la besbìna, ma che i è ach di parasìti del Torymus e per chèsto i è piö ü mal che ü bé; chès-ce insècc, dezà che i’è parasìti d'ü parasìta, i è lüminàt iperparasìti.
I cültivar che i se màla mia
Tra i tàte cültivar de castègna ghe n'è dò che a töt ol 2011 i é mai stàce 'nfestàde da la besbìna de la castègna:
Tiarno di Sotto
Tiarno di Sotto l'è 'na frasiù del cümü de Léder, en Pruvincia de Trent. La g'ha presapóch 689 abitàncc e 'nfìna al prim de zenér del 2010 la fàa cümü de per sò cönt.
Tió
Tió (nom uficiàl en italià: Tione di Trento) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 3.426 abitàncc, 'na süperfìce de 33 km², per 'na densità de 104 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ragoi, Vila Rendena, Praor, Bleggio Inferiore, Bleggio Superiore, Bónt, Bolbeno, Bolbeno, Bregucc, Zucol, Runcù, Lardér, Concei, Pieve di Bono.
Suej
Suej (nom ufizial in italian Sueglio) l'è on comun de la Provincia de Lecch che 'l cunta, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km². El se troeuva in la Val Varron.
Lecce
Lecce (Lècce 'ndèla parlàda locàl; Lupiæ 'n latì; Sybar en messàpech; Luppìu 'n griko) l'è 'na cità italiàna de la regiù de la Puglia, capolöch de la pruvincia omònima e cità principàl de la penìzola salent'na. La cönta presapóch 95.907 abitàncc. El teretóre del cümü 'l g'ha 'na superfìce de 238 km² per 'na densità de 350 ab./km².
1460
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Lecce
El cunfìna coi cümü de Arnesano, Cavallino, Lequile, Lizzanello, Monteroni di Lecce, Novoli, San Cesario di Lecce, Squinzano, Surbo, Torchiarolo (BR), Trepuzzi e Vernole.
Suej
L'è tacaa ai comun de Derf, Dòr, Intròzz e Vestren.
Per i sò dimension, l'è staa recentement propòst on corpament cont alter trii comun piscinitt de la vall, var a dì Intròzz, Vestren e Tremenich.
Bosa
Bosa l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Oristano. El g'ha presapóch 7.573 abitàncc, 'na superfìce de 135 km² e 'na densità de 56 ab./km². El cunfìna coi cümü de Magomadas, Modolo, Montresta, Pozzomaggiore (SS), Suni, Villanova Monteleone (SS).
Tasen
Tasen (nom ufizial in italian: Taceno) l'è on comun valsassines de la Provincia de Lecch.
Baltram
El Baltram a l'è una maschera del teater milanes originaria del secol quell de derset, che per tradizzion l'è de Gaggian. Inventada forsi del Niccolò Barbieri, che de sigur gh'ha dad tanta gloria in del mond de l'art, a l'è stada a longh el simbol de Milan in la comedia, per poeu vesser sostituida del Meneghin.
Tasen
El paes l'è abitaa de, e el gh'ha ona superfiss de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Tasen l'è mustraa in de la tabela chi de sota:
Ristolas
Ristolas l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aiguilles, del circondàre (arrondissement) de Briançon e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 82.18 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1571 méter a 'na altèsa màsima de 3294 méter s.l.m.
Arsenal (metropolitana de Londra)
Arsenal  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
456
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Suej
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Suej l'è mustraa in de la tabela chi de sota
San Martino Alfieri
San Martino Alfieri (en piemontés: San Martin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Asti. El g'ha presapóch 704 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 101 ab./km². El cunfìna coi cümü de Antignano, Costigliole d'Asti, Govone (CN), San Damiano d'Asti.
La Yesa
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Říčany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
El gh'ha el status de cità.
Liberism
El liberism (anca liberalism economich) a l'è la dottrina econòmica a favor de la libera iniziativa e del liber marcaa cont l'intervent del Stat limitaa a la costruzion di infrastruttur a sostegn de la società e de l'impresa. A l'è considerada l'applicazion del pensee liberal a l'economia.
Saint-Bonnet-de-Salendrinque
Saint-Bonnet-de-Salendrinque l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lasalle, del circondàre (arrondissement) de Vigan e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.59 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 208 méter a 'na altèsa màsima de 460 méter söl leèl del mar.
Strada voivodal 591
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 64 km.
Saint-Bonnet-de-Salendrinque
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Bonnet-de-Salendrinque l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pieve di Cento
Pieve di Cento (endèla parlàda locàl: Pîv ed Zänt) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Bològna. El g'ha presapóch 6.653 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 15 km², per 'na densità de 444 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castello d'Argile, Cento (FE), Galliera, San Pietro in Casale, Sant'Agostino (FE).
Vega de Tera
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Castellare-di-Mercurio
Castellare-di-Mercurio l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Bustanico, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.12 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 331 méter a 'na altèsa màsima de 1416 méter s.l.m.
Dracé
Dracé l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Belleville, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Giuggianello
Giuggianello l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 1.284 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 128 ab./km². El cunfìna coi cümü de Giurdignano, Minervino di Lecce, Muro Leccese, Palmariggi, Poggiardo, Sanarica.
Ferrovia Palermo-Agrigento-Porto Empedocle
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Stazion de Palermo Centrale e Stazion de Agrigento Centrale e longa 144 km.
Verta del 1863, l'è in Sicilia e l'è de proprietà de Red Ferroviaria Italiana.
Giurdignano
Giurdignano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Puglia, en Pruvìncia de Lecce. El g'ha presapóch 1.790 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 138 ab./km². El cunfìna coi cümü de Giuggianello, Minervino di Lecce, Otranto, Palmariggi, Uggiano la Chiesa.
Rüti bei Büren
Rüti bei Büren a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Seeland, in de la region aministrativa omònima, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.5 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Seraucourt-le-Grand
Seraucourt-le-Grand a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindich a l'è ul Paul Remy, con mandaa 2001-2008.
Barberino di Mugello
Barberino di Mugello l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Firense. El g'ha presapóch 9.515 abitàncc, 'na superfìce de 133 km² e 'na densità de 72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calenzano, Cantagallo (PO), Castiglione dei Pepoli (BO), Firenzuola, San Piero a Sieve, Scarperia, Vaiano (PO), Vernio (PO).
Metropolitan in Lombardia
In del diritt italian, la metropolitana a l'è on'infrastruttura de strapòrt publigh che 'l gh'ha de respond ai requisitt de la nòrma UNI 8379; in Lombardia domà la cittaa de Milan la gh'ha di lign faa-sù comè se dis inde la legg chì.
Alter cittaa lombard e i cittaa citaa de sora gh'hann, o gh'hann in progett de fà-sù, lign de strapòrt ferroviari a carater metropolitan putost che metrotranviari, pu o men simij ai metropolitan. On esempi a l'è 'l tram Bergom-Albin.
Stòria
miniatura|Inaugurazion de la linia M1 in del [[1964.]] In del 1964, depos i cittaa de Romma e de Napoli, anca Milan la ved nass la sò prima linia metropolitana, la rossa, e, subet depos, indel 1969, anca la segonda linia, la verda.
In del 1990, l'ann inquand in Italia a hinn staa gioeugaa i mondiaj de calz la vegn inaugurada la linia gialda de Milan.
In del 2013, a Milan la vegn inaugurada la linia M5 (intra i stazion de la via Bignami e del vial Zara . A Bressa, la metropolitana a l'è stada inaugurada el 2 marz.
Milan
La metropolitana de Milan ha scominciaa i sò servizzi in del 1964 e incoeu, cont quatter lign ciamaa M1, M2, M3 e M5 (anca se la M5, la lilla, a l'è ona metropolitana lingera), a l'è la pussee longa de la Lombardia e de l'Italia.
La longhezza de la red di metropolitan "pesant" a l'è de pussee de 80 km la maggior part diquaj a hinn sota-terra. El rest a hinn sora-elevaa, in trincera putost che in su la superficia. El numer total di stazion a l'è 94, 19 diquaj a hinn foeura del comun de Milan.
Castelnuovo di Farfa
Castelnuovo di Farfa l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 920 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 102 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fara in Sabina, Mompeo, Montopoli di Sabina, Poggio Nativo, Salisano, Toffia.
Metropolitan in Lombardia
Milan
I trii lign a hinn comunement ciamaa cont i color che i identifichen: "rossa" (M1), "verda" (M2) e "gialda" (M3). El color a l'è doperaa in di mapp, in di treni e denter i stazion.
In del sistema de la metropolitana di Milano la linia 5 a l'è ona linia metropolitana lingera dervida per on tocch de 4,1 km in del 2013. In del 2014 la vegn inaugurada on'altra banda per ona longhezza totala de 6,1 km, menter la banda de la linia M5 da Garibaldi a San Sir Stadi a l'è stada finida in del 2015, inscì che l'è rivada a avegh ona longhezza 12,9 km.
Bressa
A Bressa, el 2 de marz 2013, a l'è intrada in lavô ona metropolitana lingera che la va a-travers tota la cittaa da sud-est a nòrd.