cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Val Sessera
Geografia
La val la se troeuva in del nòrd-est de la Provincia de Biella arent ai scimm del grupp del Mont Roeusa e la gh'ha 'me montagna pussee alta el Mont Bo (2556 meter). La confina a nòrd e a est con la Valsesia, a òvest con la Val del Cerv e sud con la Val Mòss. La banda pussee a mont de la val l'è minga abitada, anca se d'estaa ghe vegnen i pastor per fà mangià i vacch in di praa; la banda pussee a vall, inveci, ciovè quella arent a Còggiola, l'è fess abitada, e l'è anca sede de industri.
Ross Ulbricht
El Ross William Ulbricht (Austin, 27 de marz 1984) a l'è un informategh statunitens, cognossud per havé fondad el sit in sul dark web Silk Road, un mercad online de roba proibida. In del 2015, per vari riat, a l'è stad condanad a l'ergastol senza possibilità de sortì in libertà condizzionada.
1612
El 1612 a l'è 'n ann del secol quell de derset.
Coni Zugna
El Coni Zugna a l'è un mont de 1'865 meter in del bass Trentin, al confin con la provincia de Vicenza. A l'è regordad soratut perchè, in del mez de la prima guerra mondial, gh'è stade varie bataje in tra l'Armada de l'Imperi Austro-Ongaregh e quella del Regn d'Italia e sora gh'è anca l'osservatori astronomegh del musee civegh de Rovereto.
Frank Pallone
El Frank Pallone (Long Branch, 30 otober 1951) a l'è un statunitens, representant del.
Elduain
a l'è un comun de la provincia basca de Gipuzkoa, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Camerada
La  a l'è stada una stazzion de la ferrovia de la Vall Brembana, che la serviva el comun de. L'era tacada ai stazzion de.
Superstrada S35 (Austria)
La  a l'è 'na superstrada austriega longa km.
Morašice (Chrudim)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Chrudim.
Villamantilla
a l'è un comun de la comunità autonoma de Madrid, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Ospizzi Bernina
La Stazion de Ospizzi Bernina a l'è 'na stazion ferroviaria in su la ferrovia del Bernina, gestida de la ferrovia Retica, che la serviss Pos'ciav. L'è verta dal. L'è taccada ai stazion de.
Kálló
a l'è un comun del Distret de Pásztó, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Ospizzi Bernina
L'è el pont pussee in alt de la ferrovia del Bernina.
Saint-Agnan-en-Vercors
Saint-Agnan-en-Vercors l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Chapelle-en-Vercors, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
1611
El 1611 a l'è 'n ann del secol quell de derset.
Distret de Rokycany
El gh'ha dent i cumun de.
Saint-Agnan-en-Vercors
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 84.21 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 727 méter a 'na altèsa màsima de 1734  méter söl leèl del mar.
Cheyenne (Wyoming)
Cheyenne a l'è ona citaa di Statt Unii de quasi 60.000 abitant. A l'è la capital (e la citaa pussee abitada) del statt del Wyoming. La se troeuva in del canton sud-oriental del statt, dent in de la Conteja de Laramie. A l'è stada fondada in del 1867 del general american Greenville M. Dodge, che l'era dree a esplorà el territori per dervì la strada a la ferrovia in del Wyoming. La ciappa el sò nomm de la tribù indiana di Cheyenne, che on temp passaven via anca de quell territori.
Cittaa gemellaa
Cheyenne a l'è gemellaa con:
Križevci (Slovenia)
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Elgeta
a l'è un comun de la provincia basca de Gipuzkoa, cont una popolazzion de abitant.
Kořenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Kolín.
Libochovany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Litoměřice.
Leidersbach
El cümü de Leidersbach el se tróa a 'na altèsa de 196 méter sura 'l leèl del mar.
Distret de Plzeň-město
Ol ''' (' in cech) a l'è un distret de la Region de Plzeň, con capital.
El gh'ha dent i cumun de.
Stazion de Resana
La Stazion de Resana a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia.
Stazzion de Salsmaggior
La Stazzion de Salsmaggior a l'è una stazzion de la, che la serviss ol comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper.
Villy-le-Pelloux
Villy-le-Pelloux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Annecy-le-Vieux, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 562 méter a 'na altèsa màsima de 754 méter s.l.m.
Stazzion de Lena
La  a l'è stada una stazzion de la ferrovia de la Vall Brembana, che la serviva el comun de. L'era tacada ai stazzion de.
Conclav
El Conclav (che 'l voeur dì (saraa) con la ciav) l'è l'assemblea indova i cardinai catten foeura el noeuv Papa. El nòmm el vegn da l'Elezzion del Papa del 1268-71, quand che i cittadin de Viterbo han deciduu de sarà i cardinai in d'ona stanza sarada a ciav e hann cavaa via on tocch de tecc.
Lenta
Lenta (inscì anca in Italian e Piemuntes) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el cunfina cun la Pruvincia de Nuvara (cumün de Carpignan e de Ghem).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Lenta l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Campo Ligure
Campo Ligure (en lìgure: Campo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Gènova.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bosio (AL), Masone, Rossiglione, Tiglieto.
Sindacaa giald
Per sindacaa giald (anca sindacaa de comod) se intend on sindacaa che l'è gestii o comunque influenzaa fiss del padron e che per quella reson chì a l'è proibii in d'on quaj Pajes. El nomm el deriva de 'n union sindacala contraria al socialismo fondada in del 1902 in Franza del Pierre Biétry, che 'l cercava 'na collaborazion in tra el capital e 'l lavorà.
Campo Ligure
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Campo Ligure l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
1610
El 1610 a l'è 'n ann del secol quell de derset.
Gnan-a
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Cröva, Dsan-a, Runsëch, Salasch, Sali e Vercèj.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Gnan-a l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Villanueva de Perales
a l'è un comun de la comunità autonoma de Madrid, cont una popolazzion de abitant.
Parque de las Avenidas (metropolitana de Madrid)
Parque de las Avenidas  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Kranjska Gora (comun)
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Parque de las Avenidas (metropolitana de Madrid)
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Dittingen
Dittingen a l'è un cumün svizzer del distret de Laufen, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.75 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Dittingen al se tröva a una altitüden de 404 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Blauen, Laufen, Metzerlen-Mariastein (SO), Röschenz, Zwingen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Stazion de Privilasch
La Stazion de Privilasch a l'è 'na stazion ferroviaria in su la ferrovia del Bernina, gestida de la ferrovia Retica, che la serviss Pos'ciav. L'è verta dal. L'è taccada ai stazion de. Dal 2017 a l'è sarada
Kutasó
a l'è un comun del Distret de Pásztó, cont una popolazzion de abitant.
Libkovice pod Řípem
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Litoměřice.
Puntìc
Puntìc (en Italià: Pontevico), l'è 'n cümü de de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna Centràl a 32 km a Sud de la cità de Brèsa al confì có la pruvìncia de Cremùna.
El teretóre l'è töt pià e l'è streersàt del fiöm Òi. I abitàncc de Puntìc i vif suratöt de atività agrìcole, ma 'na part emportànta de l'economìa del paés l'è reprezentàda apò de la prudusiù de vistìcc e calsècc.
El nòm el vé del latì Pons Vici, cioè del put (pons) del paizì (vicus). Puntìc l'è abitàt zamò de l'antichità e l'è postàt endèna puzisiù stratégica söl Òi, che 'l costetöés el cunfì natüràl co la pruvìncia de Cremùna. Se pènsa che Puntìc l'ìes el portus brixianus, cioè el pòst endóche riàa le mercansìe che vignìa trasportàde dré al Pò, per pò descargàde söla tèra férma e dòpo fàle rià a Brèsa.
Malé
|center|400px
Nümar trascendeent
Un nümar trascendeent  al è chel ch’ al è mia ariis da vargü pulinomi intreegh. Cada nümar trascendeent al è da plüü irazziunaal, però la prupusizziú inversa al è mia vera: mia töcc i irazziunaj i è trascendeent. I irazziunaj che i è mia trascendeent s'i nòmina algebràich. Al 1873 sa al demustrava che ’’’e’’’ al è trascendeent, e al 1882 che π apó al è. In scambi sa l saa mia si ee al è trascendeent u simplismeent irazziunaal. Da fatt, la pröva che π al è trascendeent la demustra la impussibilitaa dal famuus prublema da la quadradüra dal círcul.
Saint-Andéol (FR-26)
Saint-Andéol l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Die, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Campomorone
El cunfìna coi cümü de Bosio (AL), Ceranesi, Fraconalto (AL), Genova, Mignanego, Voltaggio (AL).
Stadler Rail
miniatura|Logo de la Stadler La Stadler Rail a l'è ona ditta svizzera che la fa su di vettur ferroviari, verta in del 1942 a Bussnang.
Campomorone
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Campomorone l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Stadler Rail
La gh'ha circa 3'000 dependent e l'è specializzada in prodott specifich per i ferrovia a cremaliera.
Storia
Stadler a l'è stada fondada a Zurigh in del 1942 da Ernst Stadler, e i sò primm locomotiv a hinn sortii in del 1945.
Diepflingen
Diepflingen a l'è un cumün svizzer del distret de Sissach, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.44 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Claude Debussy
El Claude-Achille Debussy (Saint-Germain-en-Laye, 22 agost 1862 –Pariji, 25 marz 1918) a l'è stait un composidor e pianista frances. A l'è considerad in França e ind el mond vun dei plussee importants composidor frances de semper e vun dei massim protagonista del simbolism musegal.
Stadler Rail
Elettrotreni e autotreni
miniatura|Regio Shuttle La Stadler a l'è assee specializzada in di elettrotreni e autotreni per el servizzi regional, comé per esempi el Stadler GTW, classificaa poeu per el numer di ass, el Stadler FLIRT e 'l Stadler KISS. A Diesel gh'è el Stadler Regio-Shuttle, doperaa in Germania.
Mömlingen
Mömlingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Miltenberg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.45 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Claude Debussy
Musicista stimad, intra i plussee grand autor de la musega francesa intra la fin del IXX sec. e i prim agn del XX sec., period qe al se spartiss in tri:
Stadler Rail
Elettrotreni e autotreni
L'ha desviluppaa anca on treno a volta velocità, el Stadler EC250.
Mömlingen
El cümü de Mömlingen el se tróa a 'na altèsa de 148 méter sura 'l leèl del mar.
Stadler Rail
Elettrotreni e autotreni
Faa inveci su misura per la ferrovia franzesa l'è el treno Z 150.
Claude Debussy
Biografia
Nassud ind una familia de umei condizion de commerciants de porcellane, el Claude-Achille Debussy al g'haa i prim lezion de musega de la Antoinette Mauté, sorella del poeta Paul Verlaine e discreta pianista qe a la sussis pœ per far-l entrar al Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris (1872-1884). Qì el jovin Debussy al studia pianofort cont el Antoine Marmontel e composizion cont el Ernest Guiraud. Despœ de la vittoria del prestijos Prix de Rome ind el 1884 cont la Cantata su L'enfant prodigue del Édouard Guinaud, al viv a Roma, a Villa Medici, intra el 1885 e el 1887, indovè qe al g'haa la manera de cognosser el Franz Liszt e al va in contat cont la musega del Giovanni Pierluigi da Palestrina e l'Orlando di Lasso, del qual al resta subit delbon entusiasta. Tornad indree a Paris, al frequenta Paul Dukas qe al heva cognossud agn prima e al principia la composizion dei Cinq poèmes de Baudelaire. Ind el 1888 al va a Bayreuth indovè al scolta Parsifal, Tristano e Isotta e I maestri cantori di Norimberga. Probabilment el so stil de composidor al riva a affinar-s propi a'l scoltar de œvre del Wagner e anca grazia a la cognossenza del Gamelan giavanes, scoltad a l'Esposizion universala de Paris (1889).
L'influenza del Wagner, e soratut del Parsifal, a l'è evidenta ind la cantada La damoiselle élue scrivuda intra el 1887 e el 1888 e ind i Cinq poèmes de Baudelaire terminads ind el 1889, intratant qe dei olter so bran de l'istess temp, soratut l'impostazion dei arie scrivude in sul test de poesie de l'amix Verlaine (Ariettes oubliées, Trois mélodies, Fêtes galantes), inn ind un stil plussee volubel, 'me se i fudessen part del quartet per arc in Sol minor (op. 10) ind el stil del César Franck (1893); in qella œvra qì a l'è present minga domà el drovar del modo frigio ma anca qell de oltre manere anc'mo pussee drovade, in particolar el mœd tonal intreg, per crear un'armonia qe la donda, qe luu a l'heva descovrid travers i œvre dei contemporani: el Mallarmé ind el Prélude à l'après-midi d'un faune, œvra per orqestra eseguida per la prima vœlta ind el 1894 e drovada pœ ind el 1912 per la produzion del ballet con l'istess nom del Nižinskij, e del Maeterlinck ind l'œvra Pelléas et Mélisande, scrivuda in larga manera intorna al 1893-1895, amalastant completada ind el 1902. Qei œvre qì i menen una fluiditaa ind el ritm e un color nœv per la musega ocidentala.
Stadler Rail
Elettrotreni e autotreni
L'ha faa anca i treni a scartament metrich per i ferrovij locali svizzer compagn de l'Allegra, ADLER e 'l SPATZ.
Claude Debussy
Biografia
El 1890 a l'è una data importanta per el musicista; el so desideri de rinovament a l'è sotalignad del cambiament de la grafia de la firma e soratut del pientar lì del nom Claude-Achille qe luu al g'heva mai vorsud ben, al preferiva domà Claude. Al lassa la cà dei jenitor cont la decision, a la fin de l'ann, de andar a viver in cà de un amix e semper in qei mes qì al fa la cognossenza del Mallarmé qe al influenzeraa fess la soa concezion de l'art e la soa musega. Al principia in qell period qì la composizion de un quai dei soe œvre plussee importante, el Prélude à l'après-midi d'un faune e la suite bergamasque; inoltra al principia la soa prima vera relazion franca (stabela) cont la Gabrielle Dupont.
Stadler Rail
Locomotiv
La Stadler la fa la locomotiva FFS Ee 922, locomotiva de manovra di Ferrovij Federai Svizzer, e anca la locomotiva ibrida FFS Eem 923.
Claude Debussy
Vida privada
El Debussy al g'haa una vida movimentada fess, soratut sentimentalment. A l'etaa de 18 agn al principia una relazion clandestina cont la Marie-Blanche Vasnier, mier de un ric funzionari staital parijin. La relazion la va innanz vot agn e la entra in crisi despœ de la vitoria del Debussy a'l Prix de Rome rivada el 28 jugn 1884; el prestijos concors al prevedeva la permanenza obligatoria ind la capitala italiana per duu agn; el musicista al viv a Villa Medici del 27 jenar 1885 a'l 2 marz 1887 e al va innanz a studiar e compor a l' Academia de França.
Stadler Rail
Tram
miniatura|Tram Tango La Stadler la fa anca di tram, comé el Variobahn, el Tramlink e 'l Stadler Tango.
Claude Debussy
Vida privada
El Debussy ind la soa permanenza a Roma al visita anca tants sit arent a la capitala: diverse vœlte al visita Fiumicino e a l'è stait ospit del cont Primoli intorna a'l 1885. Al g'haa lassad una descrizion del so sojorn:
“''A sont stait a Fiumicino, el Primoli, vist qe a l'era a Pariji, al me haa offert la soa villa qe a l'è deliziosament sistemada. Fiumicino a l'è un sit affascinant indov i romani i vegnen a far-s i bagn a'l mar, indov a hoo jamò havud un piacevolissim sojorn. Lì a hoo havud una compleda solitudin: a l'è ciò qe a vœli per adess''“.
Tornad a Pariji ind el 1887, al principia una tempestosa relazion de nœv (9) agn cont la Gabrielle Dupont ciamada Gaby, fiœla de un sart de Lisieux, cont cui al viv in Rue Gustave Doré, ind el XVII arrondissement; contemporaneament al se lega per un brev period a la cantant Thérèse Roger.
La storia cont la Dupont la va in crisi per l'infedeltaa del musicista e per la mancanza de danee, tant qe al g'è stait un tentativ de suicidi de part de la fomna; Gaby a l'era ind una quai manera anc'mo present ind la vida del Debussy quand luu al cognoss e al se invagiss de un'amixa de lee, Rosalie Texier, ciamada Lily, un'indossatrix de sartoria. Gaby la lassa definitivament el musicista e la intreccia una nœva relazion cont un banqier. El composidor al tœva 'me mier Lily ind el 1899 cont una cerimonia assee semplex a la qual i partecipen gnanc i jenitor dei duu. Nonostant la Lily la fudess una persona innamorada, pratega, direta e benvoluda de amix e collegi del marid, Debussy cont el temp al sviluppa una irritazion qe la cress ind i confronti de soa mier per via dei soe limitazion intellettual e de la soa mancanza de sensibilitaa e cultura musegala. Ind el 1903 el Debussy al cognoss la Emma Bardac grazia a'l so fiœl Raoul, qe a l'era alliev del musicista; la Emma a l'era mier del banqier Sigismond Bardac e, a'l contrari de la Lily, a l'era una fomna istruida, raffinada, brillanta ind la conversazion, musicista dilettanta e anca stimada cantanta. Ben prest el Debussy al se vicina a la Emma, per la qual al scriv el bran per pianofort L'isle joyeuse, e al abbandona la Texier, la qual disperada la tenta, 'me la Dupont, el suicidi, la se è sparada ind el pett in Place de la Concorde ind l'otober del 1904; la sopraviv, ma el proiettil al riman incastrad ind una vertebra per el resto de la vida.
El Debussy al g'haa havud de subir la riprovazion de la societaa civila de l'epoca e tants soi amix i se allontanen. El scandal provocad de qesta azion qì, al costrinj el Debussy e la Bardac (jamò incinta de luu) a recar-s segretament ind Ingiltera su l'isola de Jersey ind l'avril del 1905. La coppia la se sistema ind el Grand Hotel de Eastbourne, indov el Debussy al completa la suite sinfonega La Mer e al divorzia de la Lily el 2 agost. A jugn la vegn finalment pubblegada la Suite bergamasque cont el celeber Claire de lune. El Debussy e la Emma tornen a Pariji a fin settember, in temp per la nassita de la lor s'cieta Claude-Emma (l'unega fiœla avuda del compositor) el 30 otober. Ciamada affettuosament Chou-chou, la Claude-Emma a l'era la dedicataria del famos Children's Corner, una raccolta de ses bram per pianofort composta ind el 1908, ann ind el qual i soi jenitor finalment i se sposen.
I ultem agn
Ind el febrar 1909 el musicista al g'haa i primi sintomi de la malatia qe al 'l porta a la fin. Al torna ind Ingiltera, ma al g'haa de annullar un quai concerts jamò fissads e al se sent gnanc de assister a la rapresentazion del Pelléas et Mélisande al Covent Garden. Ind el 1910 al mœr el pader, el Manuel Debussy, e el composidor a n'è sincerament addolorad, anca se in realtaa i haveven mai scompartir tant su l'art e sui idee. Ind el istess ann el musicista al scriv el ballett Khamma e al tœva accords cont Gabriele D'Annunzio per la musega de scena de Le martyre de Saint Sébastien. Ind el maj 1912 al assist a'l ballett in sul so Prélude à l'après-midi d'un faune qe al crea scandalo e qe a l'è minga piaxud a l'autor. Successivament el Debussy al firma un contratt cont el Djagilev per un nœv ballett, Jeux, qe a l'è rappresentad el 15 maj 1913 dei Balletti russi. Durant l'estad al compon La boîte à joujoux ispirad de la fiœla Chou-chou. Semper afflit de problemi economegi, el Debussy al accetta de diriger concerts in Russia, a Roma, a L'Aja e a Amsterdam.
A'l s'ciopar de la Prima guerra mondiala el Debussy al se trasferiss cont la familia a Angers perqè al temeva l'avanzada dei todesc; ind el marz 1915 el composidor al perd la mader e poc despœ la suocera. Al se trasferiss pœ a Dieppe ind Normandia e donca a Pourville ind una villa metuda a disposizion de amix, al g'haa qì l'ultem period seren. A'l rientrar a Pariji, la malattia, qe la s'era aggravada, ge provoca tante sofferenzd e ind el mes de dexember 1915 el composidor al subiss un intervent qe al serv domà a ritardar i effett del mal; al vegn sotopost a radioterapia e trattad con morfina per el dolor. Ind el 1917 el Debussy al riess anc'mo a tegnir concerts per beneficenza, l'ultem a Biarritz el 14 setember.
La mort
Claude Debussy al mœr a Pariji el 25 marz del 1918 ai 22 e 15 per el canqer del qual a l'era afflit de diversi agn, menter l'esercit todesc al bombardava la cittaa cont el cannon a longa gittada Parisgeschütz. A l'era domà vot mes prima qe la vittoria la vegniss deqiarada, in França. Ind qell moment la situazion militara francesa a l'era considerada de tants critega, e qesta circostanza la permet no qe ge fudess dait l'onor dei funerali de Stait, o de cerimoniose orazion a'l moment de la sepoltura, o celebrazioni dei soe œvre.
La França la haa, fin del principi, recognossud e celebrad el geni musegal del Debussy, cont onorificenze 'me vun dei soi plusse stimad fiœi. Del 1980 fin a l'introduzion de l'euro ind el 2002, el so volt al haa campeggiad in su la banconota de 20 franqi.
La mort del Debussy, 'me anca l'intrega prima guerra mondiala, i han coincis cont el period denominad Belle Époque qe la testimonia el sbocciar a Pariji de innovazioni, nœvi stili de vida e de nœve esperienze artistege.
El stil
La musega del Debussy la presenta influenze sia nazionale (el Charles Gounod, el César Franck, el Jules Massenet, el Gabriel Fauré), sia internazionale (el Fryderyk Chopin per el pianofort, el Modest Petrovič Musorgskij per l'antiaccademism e 'l Giovanni Pierluigi da Palestrina per l'arabesc). El Debussy, anca se al aprezava la musega del Wagner, a l'è stait, soratut per la soa avversion a'l titanism, un antiwagnerian comè la major part dei soi connazionali. Soratut despœ del so segond sojorn a Bayreuth al se slontana de la concezion wagneriana, perqè al dixeva qe de qella musega al podeva nasser no un ver rinnovament. Implunemanc a l'è arent a la soa musega per qell qe la riguarda la concezion del discors musegal avert e continuo; qest ind el Wagner al se volta cont la insì ciamada "melodia infinita", qe a l'è implunemanc vincolada a l'armonia tonala, menter ind el Debussy el descors musegal a l'è costruid cont imajini picinine balenants ind un continuo rinnovament, ma indipendenti intra de lor grazia a l'appogg a un linguagg armoneg minga vincolant e fait de espedients extratonali tendents a l'ambiguitaa, comè la scala esatonala (per toni intregi) ind la qual i rapports tensiodistensionali, per l'alternanza de tono e semitono, i vegnen manc, (perqè a l'è composta de intervalli inguali).
El stil del Debussy al oscilla al principi intra el neoclassicism (notevoli in qest sens i influenze del Rameau, del Couperin, del Frescobaldi, del Scarlatti e del Bach) e el romanticism in manera eclettega. La soa vera cifra la appar despœ dei frequentazion de l'ambient artisteg simbolista qe per luu a l'è stait verament una scœla. El simbolism, se a l'è fondamental per comprender l'evoluzion de la soa art, a l'è minga però sufficient a delinear completament la musega del Debussy. El composidor al scriveva i soe œvre per una soa intema necessitaa, grazia a'l rinnœvament del linguagg musegal a'l de là de ogne scœla o suggestion predefinida. La soa musega a l'è stringada, minga pomposa e colossala, al ponta a la manera dei impressionisti e dei simbolisti: comè lor el Debussy al ricerca l'innovazion ind l'esotism. El neoclassicism del Debussy al compie donca una sintesi intra estetega classega e modernism, grazia a un contrappont innovativ e a dinamege tant curade. Al privileja el color timbreg in su la linea melodega, al dovra preferibilment sonoritaa lievi e luminose (volte), al elabora una scritura ritmega estremament complessa, ma de l'andament fluttuos e sospes qe al reinventa la manera de sonar el pianofort.
Tante œvre del Debussy i se basen in sui proporzion de la sezion aurea, çoè in sul rapport a:b=(a+b):a, rintracciabel ind i astrat principi de simmetria musegala e aritmetega su la qual el composidor uxava basar i soe composizion. L'esempi plussee tipeg de qest rigor compositiv inn La Mer e Nuages.
Composizion per pianofort
Debussy al scriv tanta musega per pianofort e al s’impegna a sfruttar tute i potenzialitaa timbrige e espressive del strument. I bran plussee importants cont cui principiar-n l'ascolt inn œvre qe, a a moda de Verlaine, i guarden a'l decor rococò cont modern cinism e perplessitaa (Suite bergamasque, 1890-1905; Pour le piano, 1901).
El Debussy al principia a associar la soa musega con impression visual de l'Orient, Spagna, paesagg, e olter, ind una sequenza de messe in scena de brevi bran. Al pœl vesser ascoltad ind el volum de bran cognossud 'me Estampes, compost ind el 1903 e qe al raggruppa bran opportunament intitolads, per esempi Pagodes qe la evoca una sensazion d'Orient e de magnifege pagode cont i lor solenn torrett. El segond bran in Estampes del titol La soirée dans Grenade al rammenta un'atmosfera spagnœla.
Anca ind la soa famosa Children's Corner per pianofort, qe al scriv per la soa amada fiœla qe ciamava Chou-chou, se suggeriscon suggestion de l'Orient cont una nœva ondata de influenza jazz ind el so bran Golliwogg's Cake-walk, menter Debussy al se divert ai spall de Richard Wagner cont una citazion de un tema del Tristano e Isotta.
Uguçon da Laodho
Uguçon da Laodho l'è stait un poeta lombard del XIII secol.
Claude Debussy
Composizion per pianofort
L'ultem volum dei Études (1915) similment interpreta varietaa de stil e trame, 'me esercizi pianisteg, e al comprend bran qe sviluppen a l'estrem, forme irregolare 'me anca oltri influenzad dei lavorar del jovin Igor' Fëdorovič Stravinskij (presenza anca ind la suite En blanc et noir per duu pianoforts, 1915). La rarefazion de qei lavorar qì a l'è present anca ind l'ultem grupp de musege, i Trois poèmes de Mallarmé (1913), e ind la Sonata per flaut, viola e arpa (1915), nonostant la sonata e i bran simil, ricatturin anca el classegism inquisitiv de Verlaine. El grupp ds ses sonate a l'è bruscament interrott de la mort del composidor.
Superstrada S36 (Austria)
La  a l'è 'na superstrada austriega longa km.
Uguçon da Laodho
Biografia
La so identitaa l'è anc'mò incerta, segond vergun al saress stait de Lod, ma l'è plussee probabel qe 'l fœss de una fameia nobela de Cremona (ciamada da Lod).
Claude Debussy
Balletts
El ballett Jeux (1912-1913) al g'haa un quai dei plussee bizzarr armonie e trame ind una forma qe la se mœv liberament a'l de sora del so spazio de union 'me motiv musegal.
Oltri successiv lavorar teatral, inclus i balletts Khamma (1911-1912) e La boîte à joujoux (1913), i seren staits totalment orqestrads de Debussy; Le martyre de Saint Sébastien (1911), musege de scena su test del Gabriele D'Annunzio, a l'è de ricordar per el sostegn a un'antiga atmosfera modala qe a l'era altriment sfiorada domà in brev bran per piano (per esempi La cathédrale engloutie).
Riferiments ind la cultura de massa
Grazia a la soa granda fama, el nom del Claude Debussy e in particolar el bran per pianofort Clair de Lune a l'è cognossud anca a qi a l'è minga appassionad de musega classega e a l'è despess present ind œvre de narrativa e cultura popolara. A'l triangol sentimental Texier-Debussy-Bardac, qe al g'haa fait calpor, a l'è ispirad el dramma teatral de Henry Bataille La Femme nue del 1908, qe al vegn pœ mess in musega de Henry Février.
1609
El 1609 a l'è 'n ann del secol quell de derset.
Claude Debussy
Riferiments ind la cultura de massa
A ge è stait intitolad el crater Debussy sul pianeta Mercurio.
Uguçon da Laodho
Œvre
L'è stait autor de un poemet dedascaleg de 702 vers, ciamad (ind el codex indove l'è stait retrovad) Lo libro de Uguçon de Laodho. Qest'œvra la parla de la creazion del mond, dei pene de l'infern e dei oltre lavor morai (ind una manera qe l'ha fait pensar a dei studios qe 'l fœss de idee patarine). Ol componiment l'è anterior al 1265.
Dispostism inluminad
"Tuscoss per el popol, nagot del popol"
- Isep II del Sacher Roman Imperi
El dispotism inluminad a l'è un sistema de governo assolutista indova che però el monarca a l'è influenzad di idee de l'inluminism in del so governà. Per tancc a l'epoca, compagn del John Stuart Mill, a l'era la manera pussee bona de governà i barbar e de fàj sortì del so status bass.
Mladoňovice (Pardubice)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Pardubice e del distret de Chrudim.
Klášterní Skalice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Kolín.
Carrión de los Condes
a l'è un comun de la provincia de Palencia, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Tábor
Ol ''' (' in cech) a l'è un distret de la Boemia de Sot, con capital.
El gh'ha dent i cumun de.
Maldive
I isul Maldive a hinn un paes de l'Asia.
A hinn furmaa d'un frach de isul in de l'Ucean Indian, a süd de l'India e a süd-ovest del Sri Lanka.
La capital a l'è Malé.
I gh'hann una süperfiss de 298 km² e una pupulaziun de pressapoch 300.000 abitant.
Lista civega
Caratteristegh
Normalment i caratteristegh de ona lista civega hinn:
Maldive
Urganizaziun pulitiga
Illas Maldivas|drita|miniatura I Maldive (nom ufizial: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ = Repübliga di Maldive in maldivian) a hinn una repübliga.
El president a l'è el Mohammed Wahid Hassan Manik (del 2012).
Tom Malinowski
El Tom Malinowski (Princeton, New Jersey, 15 setember 1965) a l'è un statunitens, representant del.
Pi gregh
In matemàtica, π a l'è la custanta d'Archimede, una custanta ch’a la relaziuna ul diàmetar da la circunferenza cun la lunghezza dal sò perímetar.
Ul símbol π sa l parnúnzia [pi] e a l'è la letra di 7 dal alfabet grech.
π a l'è un nümar iraziunal, i.e., la suva part fraziunaria la gh’a un nümar da scifer infinii, e sa l pöö mia stabilí un criteri ch’al determini quala síes-la la scifra sigütanta a una otra. a. Par calcülá in pràtega, sa tö ul sò valur aprussimaa: 3,1416.
Ul nümar π asca parí in la fórmüla da la lunghezza da la circunferenza, al pariss in tüt i equazziú matemàtegh derivaa da chesta: süperfis e vulüm dal círcul, da la sfera... e apó in nümerus equaziun da la física.
Piev de la Valsasna
La Piev de la Valsasna l'è stada vuna di piev ministrativ e religios del Milanes. I sò patronn a eren i sant Peder e Paol. La gh'aveva duu capopiev: Introeubi (sede civil) e Premaluna (sede religiosa). La confinava a nord e a est con la Diocesi de Bergom, a sud con la Piev de Lecch, a ovest con quei de Mandell, Varenna e Belan. Compagn de tutt i olter piev, l'ha perduu i sò fonzion civil in del 1797, e quei religios in del 1972, quand che l'è stada sostituida del Distrett de Introeubi. A la fin del XVIII secol la gh'aveva denter i comun de Introeubi, Premaluna, Barcon, Cortabbi, Gerr, Pessina, Vimogn, Barz, Casargh, Cornoeuva, Cremen, Cassina, Conzenee, Margn, Crandola (cont Indoeuver), Pagnona, Pastur, Bajee, Promana, Tasen, Bind, Perlasch, Vendrogn, Perlee, Isen de Sora e Isen de Sotta.
Pi gregh
Anàlisi
π al gh’a da le carine representaziú in fraziú cuntínuv:
Kranj (comun)
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Kozárd
a l'è un comun del Distret de Pásztó, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Piombino Dese
La Stazion de Piombino Dese a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia.
Vinzier
Vinzier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Évian-les-Bains, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 536 méter a 'na altèsa màsima de 920 méter s.l.m.
Stjepan Filipovic
El Stjepan Filipović (27 sgenee 1916 – 22 maj 1942) l'è staa un member de l'Armada de Liberassiun Jüguslava che l'è staa assassinaa düranta la Segunda Guera Mundiala a Valjevo, Serbia, e l'è famus per la foto tolta un para de mument inans de vess metüü a la furca di Nazista.
La Vida
El Filipović l'è nassüü 'l 27 de sgenee del 1916 a Opuzen, in Dalmassia, al didincö Cruassia), dürant ij ültem di de l' Imper Austrüngaregh. Inans del s'ciop de la segunda guera mundiala a l'eva vivüü a Mostar, in Bosnia Herzegovina, e a Kragujevac, in Serbia, a quij temp tücc e düü toch del Regn de Jüguslavia. In del 1937 el s'è giuntaa al muiment di lauradur e in del 1939 l'è staa arestaa e cundanaa a un an de presun. Püssee tard, in del 1940, 'l s'è giuntaa anch al Partii Cumünista Jüguslaf.
Del 1941 el Filipović l'è staa cumandant de l'ünidaa di partisan ciamada Tamnavsko-Kolubarski a Valjevo, Serbia. El 24 de Fevree del 1942 l'è staa cataa sü di Nazifascista e 'l 27 de Maj del medém an l'è staa metüü a la furca. In pee in sül patibul el Filipovic in del moment che gh'han metüü la corda al col cunt un grand curagg e desprezz per la mort e per i so agüzzin a l'ha traa i brasc sü in l'aira a la criaa föra a gran vus: "Smrt fašizmu, sloboda narodu!" che 'l vör dì "Mort al fascism, libertaa per la gent!". A l'ha sprunaa 'l popul jüguslaf a resist contra i nazifascista e i ha impluraa de mai desmet de resist. Propi in quell bat d'ögg un suldaa tudesch el gh'ha faa la famusa foto che pö l'ha inspiraa una staua a lü dedicada.
El Filipović l'è staa deciaraa Eroe Nassiunal de la Jüguslavia 'l 14 de Dezember del 1949. El cumün de Valjevo 'l gh'ha 'na statua dedicada a lü in del mezz del paes. Un munüment l'era staa traa sü anch in del so paes nedal, Opuzen, in del 1968, ma l'è staa sbatüü sgiò di fascista cruat düranta la guera serbu-cruata in del 1991; el Minister de la Cultüra cruat el fa cünt de fal sü ancamò de nöf un bel dì in d'un devegnì minga inscì delunsg. In de la segunda guera mundiala hin andaa al fupun anca i so düü fradej Nikola and Šimun Filipović.
Satèllit meteorològich
drita|miniatura|300x300px|[[GOES|GOES-8, on Satèllit meteorològich di Stat Unìi del servizzi meteorològich satellitàr]] El satèllit meteorològich a l’è on tipo de satèllit ch’a l’è doperàa primma de tutt de controllà el temp meteorològich e ‘l clima de la Tèrra. I satèllit pòden 'vègh ‘na òrbita polar, in su tutt el pianètta Tèrra in manera asincrona, oppùr vèss geostazionari, semper ind la stèssa posizion sora l’equator.
I satèllit meteorològich veden minga domà i nivol ma anca i lus di città, i foeugh, i effèct de l’inquinament atmosferegh, i auròr, i tempèst de sabbia e polvere, la copertura de nev e di giazzee, i corrent di oceani, i fluss ed energia etc. Di alter informazion su l’ambient hinn catàa su per mèzz di satèllit meteorològich. Per esempi, I immagin del satèllit meteorològich hànn ajùtàa in del control dii nivol fàa de scendra volcanica del Mont Sant’Elena e del Mont Etna. Hinn stàa rilevàa anca i fumèri di incendi boschiv in di Stat Unìi compagn, per esempi, de quèj ch’hinn succedùu in di Stat American de l’Utah e del Colorado.
El Niño e i sò effètt in sul temp meteorològich hinn controllàa tucc i dì per via di immàgin satellitar. El bus de l’ozòno in su l’Antartide a l’è rilevàa per mèzz di immàgin satellitar. Tucc insèma, i satèllit meteorològich miss in òrbita di Stat Unìi, de l’Europa, l’India, la Cina, la Russia e ‘l Giappon i fornissen di osservazion continuv del temp meteorològich terrèster.
Stòria
drita|miniatura|La primma immagin a la television de la [[Terra|Tèrravista dal spazzi del satèllit meteorològich TIROS-1 in del 1960]] link=Special:FilePath/ESSA-9_satellite_photo_mosaic.PNG|miniatura|On mosaich de fotografij di [[Stat Unìi del satèllit meteorològich ESSA-9, fàd el 26 de giugn del 1969]]
Fin del 1946, a gh’era giamò l’idea di cineprés in òrbita de vardà el temp meteorològich, de già che la quattadura di osservazion a l’era scarsa e ‘l'uso di cinepres i sui razzi per vardàa i nivol a l’era costós. In del 1928 a l’è stàa creàa i primm esemplàr del TIROS e del Vanguard (sviluppàa del còrp de l’armada statunitèns che ‘l se occupava di segnàj). El primm satèllit meteorològich, el Vanguard 2, al'è stàa slnzàa el 17 de frbbrar del 1959. A l’era stàa progettàa per misuràa la quattadura e ‘l spessor, di nivol, ma per via del sò ass de girament minga bon e la soa òrbita ellittica l’è riessìi minga a catà su ona gròssa quantità de dati ùtil. I satèllit Explorer VI e VII contegniven anca di esperiment meteorològich.
El primm satèllit meteorològich ch ’el gh’hà avùu succèss a l’è stàa el TIROS-1, mandà in òrbita de la NASA el 1 de l’April del 1960. El TIROS l’hà fàa el sò mestée per 78 dì e ‘l ne gh’hà avùu pussée de succèss del Vanguard 2. El TIROS l’hà dervìi la strada al programa nimbus, che la soa tecnologia a l’è on'ereditàa de la pupàrt di satèllit de la NASA e de la NOAA per el telerilevament de la Tèrra  slanzàa fin a quèj temp là. A comenzà cont el satèllit Nimbus 3 in del 1969, i informazion de la temperadura travèrs la troposfera de l’Atlantich occidentàl e la pupàrt de l’Oceano Pacifich hànn comenzà a vèss catàa su di satèllit, e quèst l’hà concedùu on significatìv miglioramént in di prevision meteorològich.
I satèllit polar in òrbita ESSA e NOAA gh’hinn andàa adrée a quèll’esempi in di ultim ann 1960 e in di ann adrée. Hinn vegnùu poeu i satèllit geostazionari, che i primm de lor hinn stàa quèj de la i serie ATS e SMS in di ùltimm ann 1960 e in di  primm ann 1970, e peou dòpo quèj di serie GOES di ann 1970 e i ann adrée. I satèllit polar in òrbita QuikScat e TRMM hànn comenzàa a fornìi di informazion sui vent in su la superfice di oceani del 1970 a ‘ndà innanz, per mèzz de imagin fàd cont i microond compagn di quèj che s’ottegnen cont i Radar, e quèst l’hà miglioràa in manera significativa la stima de la fòrza di uragan, el sò infolcìss e 'l rilevament de la sò posizion in del cors di ann 2000 e 2010.
Osservazion
I osservazion hinn tipicament fàd per mèzz de vari 'canàa del spèttro elèttromagnetich, in particolar, quèj in del spèttro visibel e in quèll infraross.
Sti chì hinn i canàa pussée doprà:
Spèttro visìbel (0,6-0,8 μm)
I immagin fàd su di satèllit meteorològich cont la lus visìbel in del cors di or del dì hinn facil de vèss intepretàd anca de ona persòna comùn; i nivol, i sistèma de nivol ‘me front, i uragan, i lagh,i  bosch, i montagn, i giazzee, i foeugh se veden sùbit. A se pòden capì anca i vent de com’è che se spòsten i nìvol in divèrsi fòtografìj vuna adrée a l’altra.
Ind el spèttro visìbel in nivol hinn bianch oppur gris ciar, quèj pussée bianch hinn i pussée spèss, i superfici quàttàa de acqua hinn negher.
Spèttro infraross (1-30 μm)
I immagin tèrmica (o infraross), rilevàa di sensor ciamàa radiometer a scansión, hinn util per on analìsta pratìch del mestée in del determinà l’altèzza e ‘l tipo di nivol, in del calcolà la temperadura de la superfice de la Tèrra e de l’acqua e in del reconóss di alter caratteristich di oceani. I immagin di satèllit a l’infraross a pòden vèss dopràa per i uragan cont on oeugg visìbel, ind la tècnica Dvorak, indoe la differenza intra la temperadura de l’oeugg e quèlla de la sommitàa frèggia di nìvol che gh’è intorna pòden vèss doprà per stimànn la soa intensità (la sommitàa frèggia di nìvol, de sòlit l’insegna ona potenza maggiora de l’uragan). I immagin a l’infraross fànn vedè i vòrtes in di oceani e i corrent di oceani compagn de la corrent del gòlfo ch’a l’è impotanta per la navigazion. I pescador e i agricoltor hinn voeuren conoss i temperadur de l’aria e de l’acqua al fin de protég i sò cultùr de la brina o catà pussée pess catà su de mar. El pò vèss controllàa anca el fenòmen de El Niño. Cont el doperà di tècnich di color digitàl, i immagin tèrmich gris de la camera tèrmografica pòden vèss traformàa in di color de indoe a l'è pussée facil comprend i informazion ch’interèssen.
Ind l'infraross i nivol de giazz hinn molto scur, quèj de acqua bianch o gris ciar, la nev al soeul l'è scura.
Ind la banda de assorbiment del vapor de acqua i zòn de alta umidità relativa paren bianch, quèj de bassa hinn scur; i corrent ascedent hinn ciar, quèj discendent hinn scur.
Tipi
miniatura|La primma immagin PNG con i color vèr del satèllit geostazionari [[Himawari 8 ]] Ògni satèllit meteorològich a l’è stàa designàa per vèss dopràa in dò different tipi de òrbita: òrbita geostazionaria e òrbita polar.
Geostazionaria
I òrbit di satèllit meteorològich geostazionari hinn sora l’equator a on’altèzza de 35,880 km. Per via de sti òrbit chì, lor rèsten stazionari rispètt al girament terrèster e donca pòden trasmètt e registràa i immagin de tutta l’atmosfera terrèstra de continuv per mèzz de lus visibel e cont i sensor di ragg infraross. I media ind la presentazion di notizzi del meteo mètten denter i fofografìi o i sequènz de immagin di satèllit geostazionari. Quèj chiì hinn anca disponìbil in sul sito di prevision del temp de l’agenzia statuniténsa NOAA.
A ghe n’è divèrsi de satèllit meteorològich geostazionari. La serie GOES ghe n’hà trii che laoren: el GOES-15, el GOES-16 e ‘l GOES-17. El GOES-16 e ‘l -17 rèsten stazionari sora i oceani Atlantich e Pacifich. GOES-15 will be retired in early July 2019.
Quèj che gh’hànn 'n'órbita polàr
drita|miniatura|242x242px|Antèna parabòlica controllada cia [[compiuter de andàgh adrèe al mòto di satèllit meteorològich LEO ]] I satèllit che gh’hann on’ òrbita polar giren intorna de la Tèrra a ona altèzza tipica de 850 km adrée a on tragìtt de nòrd a sud o vicevèrsa girand semper sora i pòlo. I satèllit che gh’hann ona òrbita polar giren in manera sincrona cont el mòto del sol, e donca a hinn bònn de osservàa ògni sit in su la Tèrra e veden l’istèss pòst do vòlt ògni dì cont i stèss condizion de inluminazion de già che ghe passen semper a l’istèssa ora solar. I satèllit meteorològich che gh’hann on’ òrbita polàr gh’hann ‘na risoluzion maggiora de quèj geostazionari perchè góren pussée arent a la Tèrra.
I Stat Unii gh’hann la serie NOAA de satèllit polar in òrbita, al moment el NOAA-15, el NOAA-18 e ‘l NOAA-19 (POES) e ’l NOAA-20 (JPSS). L’Euròpa la gh’ha ‘me satèllit el Metop-A e ‘lMetop-B esercìd de l’EUMETSAT. La Russia la gh’ha el Meteor e la serie de satèllit RESURS. La China la gh’ha i FY-3A, 3B e ‘l 3C. Anca l’India la gh’ha i so.
DMSP
manzína|miniatura|[[Antèna a dipòl incrusaa de ricev la freguenza di 137 MHz LEO trasmìss di satèllit meteorològich]] El satèllit del Dipertiment de la Difesa di Stat Unii d’America (DMSP) l’è bon de vedè di oggètt al soel che gh’hann almanc la misura de na petroliéra. De sorapù, infra tucc i satèllit meteorològich in òrbita, domà el DMSP al’è bon de vedè de nòtt. I fòto pussée grandios hinn pròppi quèj fàd cont el sensor de vedè de nòtt; se veden i lus di città, i vulcani, i foeugh, i fulmen, i meteor, i depòsit de petròli che brusen, insci come i auròra boreàl e quèj austràl.
In del’istèss temp, l’utilzzazion de l’energia e la crescita di città la pò vèss controllada sia per i città grand che per quèj piscinìtt, pòden vèss controllà anca i luss di autostràd. I astrònom pòden conóss l’inquinament sberlusent. Del' Oscurament de New York del 1977 n'è stada fada ‘na fotografia di satèllit del DMPS. De là del contròl di lus de la città, quèj fotogtrafij chì hinn important in del salvà di vit umàn per via de la rilevazion e del controll di foeugh. I satèllit veden minga domà i foeugh in del cors del dì e de la nòtt, ma i scanner tèrmich e a ragg infraross che gh’è in sui satèllit meteorològich rileven i sorgent potenziaj de foeugh in su la superfice terrèstra quand che el foeugh l'è 'drèe a bramà. Quand che el foeugh el ven rilevàa, el satèllit meteorològich medèmm dà di imformazion important sui vent che pòden spantegàll. De sorapù i immagin di nivul hinn util de savè qund’è che ‘l pioverà.
Socialism giald
El socialism giald a l'è staa 'na variant del socialism parpognuu 'me alternativa al "socialism ross" del Pierre Biétry, in opposizion al socialism marxista revoluzionari. El sostegniva on sistema corporativista indova che i padron e i lavorent avarien collaboraa cont i sò organizzazion per dà pussee ai lavorent e sotta la guida de 'n Stat autoritari.
Satèllit meteorològich
DMSP
Vuna infra i foto pussèe drammatich a l'è qulla che la fa vedè l’incendi del petròli del Kuwait che l’Armada de l’Iraq che l’era ‘drèe a scapà l’hà comenzà el 23 del frbbrar del 1991. I fotografij de nòtt del foeugh in Kuwait hànn fà vesè di grand ciasmi, pussèe de quèj di grand area di città. El foeugh l’hà mangia foeura di million de gallon de petròli; l’ultìmm l’è stàa smorzàa el 6 del november del 1991.
Alter utilizzazion
miniatura|immagin a l’infroross de temporaj sora el center di [[Stat Unii d’America vist del satèllit GOES-17 ]] El rilevament de la quattadura de nev, e po’ vèss util per i idròlogh, de controllà el mant nevos per el fluss minim vitàl ai bascì idrografich. I infornazion sul mant de nev pòden anca vèss catà su di astronàv.
A sepò rilevà anca la posizion de l’inquinament atmosferic naturàl o caousàa di òmen. I immagin in del spèttro visibel e quèll infraross fànn vedè i àerj indoe gh'è i effètt de l’inquinament in su la Terra. pòden vèss rilevàa anca l’inquinament caosàa di reoplan e di razzi e i scij de condensa. I informazion sui corrent di oceani e sui i vent di strat de bass catà su per mèzz di fòto spaziàj pòden ajutà in del prevedè i pèrdit de petròli e i sò spostament. Quasi ògni estàa, la sabbia e la polver del Desèrt del Sahara intravèrsen i region arent a l’equator de l’Oceano Atlantich. I fotografij del satèllit GOES-EAST ghe fànn vedè, traccià e prevedè ai meteoròlogh quèj tempest de sabbia chì. De sorapù, de là de la sbassada de la visibilità e di problema caosàa a la respirazion, i tempèst de sabbia pòden inibì la formazion di uragan de già che cambien el bilanc de la radiazion solar in sui tròpich. Di alter tempèst de sabbia in Asia e che soratutt in Cina succeden despèss, hinn fàcil de vèss reconossùu e osservàa.
In àrej solitari del mond con domà pòch osservator del sit, i foeugh pòden andà foeura del contròl per divèrsi dì o anca settiman e mangià foeura million de èttari inannz che i autoritàa i sìen avvertìi. I satèllit meteorològich pòden donca vèss assosènn ùtil in quèj situazion chì. In del cors de la nòtt pòden anca vèss vedùu i foeugh de gas e de petròli. El profil de temperadura de l’atmosfera a l’è stàa rilevà di satèllit meteorològich fin del 1969.
Stazzion de Vaj-Ospedal
La Stazzion de Vaj-Ospedal a l'è una stazzion de la, che la serviss ol comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper.