cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leonard da Vinci
I sò oeuver pussee famos a hinn staa la Gioconda, l'Omm Vitruvian e la Darrera Cena.
La Tranclière
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.75 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 248 méter a 'na altèsa màsima de 302 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Tranclière l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Campolongo Tapogliano
Campolongo Tapogliano (en furlà: Cjamplunc e Tapoian) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha 0 abitàncc (dàto del ), 'na superfìce de 4,63 km² e 'na densità de 0 ab./km².. El cunfìna coi cümü de Aiello del Friuli, Ruda, San Vito al Torre, Villesse (GO) e Romans d'Isonzo (GO).
05 04
El 05 de avril a l'è un di de l'ann.
Campolongo Tapogliano
L'è stat istitüìt endèl 2009 co la fuziù dei ex-cümü de Campolongo al Torre e Tapogliano.
Mels
Mels a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Sarganserland, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 139.16 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Mels al se tröva a una altitüden de 500 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bad Ragaz, Elm (GL), Fläsch (GR), Flums, Matt (GL), Pfäfers, Sargans, Vilters-Wangs, Wartau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Mels l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de Maile.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
La Ravoire
La Ravoire l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de La Ravoire, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.82 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 285 méter a 'na altèsa màsima de 423 méter s.l.m.
Bellmunt d'Urgell
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Michelangelo Alessandro Colli-Marchini
El Michee Lissander Colli-Marchini (Vigeven, 1738 - Fiorenza, 1808) l'è staa on general italian. L'è staa al servizzi de l'Austria (perchè al temp la Lomellina la faseva anmò part del Ducaa de Milan) e l'ha combattuu in d'ona motta de guerr de l'Imperi. In del 1792 l'Austria el gh'ha regalaa el Colli al Regn de Sardegna, vun di primm statt a vess taccaa de la Francia revoluzionaria. Però l'è staa battuu a Ceva e a Mondovì; a bon cunt l'è riessii a tegnì insema i sò soldaa per rivà a firmà l'armistizzi de Cherasch, che l'è staa ona sconfitta, ma minga on disaster. L'ha anca comandaa alter esercit (semper in fonzion anti-francesa) e l'ha finii la soa carrera 'me ambassador austriegh in del Regn d'Etruria.
Privilege escalation
La privilege escalation a l'è 'n attacch informategh che 'l permètt, cont di vulnerabilità, de ciappà pussee privilegg de quej che s'i gh'ha legittimament cont el doperà di privilegg de 'n software pussee privilegiaa.
Strada voivodal 821
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 13.68 km.
Helleborus niger
L'Helleborus niger (en bresà: bucanéve o röza de nedàl, ma apò a campùren ) l'è 'na piànta de la famìa botànica de le Ranunculaceae, uriginària de l'Europa centràl e de l'Àzia Minur. La crès en regiù muntagnùze, Àlpi, Apenìni, Carpàsi, endèle radüre e 'ndèi bósch mìa tròp spès, sö teré calcárei.
L'è 'na piànta rizomatùza, perène che la pöl rià 'nfìna a 50 cm de altèsa del teré.
Le fòie, che part de la bàze, i è palmàde condèn gamp lónch. I è grànde con 7-9 segmèncc, scorzégne e de culùr vért scür.
left|thumb|200px|Fiùr de Helleborus niger I fiùr, portàcc ensìma a 'n gamp sènsa fòie e bèl gaiàrt, i è quàze sèmper ünich (de rar i è du), i g'ha 5÷8 tépali biànch, i ciàpa 'na tìnta ròza quan che i vé ècc, condèn lèmbo ovàt-oblanceolàt e divèrsi stam.
El fröt l'è furmàt de 6÷7 folìcoi sgiónf, lónch presapóch 2 ghèi con dét divèrsi granì de somésa de fùrma bislonga. El fiorés en envéren, o al prensépe de la primaéra — a segónda de l'altitùdine — apéna che se delégua la néf.
Nòm popolàr
L'Helleborus niger el vé de spès ciamàt eroneamènte bucanéve, ma chèsto nòm l'è doperàt apò per el Leucojum vernum e (e piö coretamènte) per el Galanthus nivalis.
Nevicad per effètt del lagh
I nevicàd per effètt del lagh hinn on fenòmen atomosferegh che ‘l succed arént a grand destés de acqua dolza o salada come che vegnen intraversàd de ona massa d’aria frèccia. L’acqua la evàpora a la va a fa su la nube quand la condensa, donca la ven giò ‘me nev in su on soeul pussée frècc. El fenòmen l’è tipich di Statt Unii visin a i Grand Lagh, con di nevicàad ch’i succeden in bind strècc ma vigorós.
Olocau del Rey
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
30 04
El 30 de avril a l'è un di de l'ann.
Wieselburg-Land
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Pernumia
Pernumia (en vèneto: Pernumia) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 3.707 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 285 ab./km². El cunfìna coi cümü de Battaglia Terme, Cartura, Due Carrare, Monselice, San Pietro Viminario.
San Martino di Finita
San Martino di Finita l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 1.280 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 56 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cerzeto, Lattarico, Rota Greca, Torano Castello.
Ranunculus ficaria
Ranunculus ficaria l'è 'na piànta erbàcea perène de dimensiù bastànsa pesène, che fà part de la famìa botànica de le Ranunculaceae.
Descrisiù
La g'ha raìs tüberùze cilìndriche che se 'ngròsa arènt a la superfìce del teré. Le fòie i è grànde de piö de 'n ghèl de fùrma ovada-cordada, entréch o crenàt, de culùr vért scür e löster, e conden gambì bel lónch. thumb|200px|left|Fiur. thumb|200px|particolàr de la fòia I fiùr i è sùi, ermafrudìcc, atinomòrf, grancc de 1,5 a 4 ghèi. El pereànse l'è de tré sépali, con 7 pétali o pò a de piö (el pöl vìghen enfìna a 20) de culùr zalt bèl löster. En mès al fiùr gh'è divèrsi stam dispunìcc a sércol entùren a 'n quach "granèl" endèla zòna centràl e che i deentarà 'l fröt de la piànta (poli-achéni). El vé a fiurì 'n envéren a cumincià de le metà febrér 'nfìna a la Primaéra en zòne ömede, pàscoi, rìe e bósch frèsch.
Se 'l tróa 'n töta Europa e 'ndel'Asia ucidentàla.
Tasonomìa
El Ranunculus ficaria l'è stat discriìt de Linèo e püblicat endèl Species Plantarum 1: 550. 1753.
Al-Ghazali
Al-Ghazali (nom complet Abū Ḥāmid Muḥammad Ibn Muḥammad Aṭ-ṭūsī al-Ghazālī: Tus, 1058 - Tus, 19 de dicember 1111) a l'è stad un teolegh, filosof, mistegh e giurista persian, considerad in tra i teolegh pussee important de l'Islam, desgià che l'è stad bon de meter insema l'ortodossia de la Sharia cont el Sufism.
Persona de gran coltura, l'ha scrivud circa 50 oeuvere, de la filosofia neoplatonega a la teologia islamega, del misticism sufi a la giurisprudenza: vun di so liber, Iḥyāʾ ʿulūm al-dīn e Maqāṣid al-falāsifah, el gh'ha havud anca sucess in Europa e l'è stad in tra i prim liber a vesser tradot de l'arab al latin.
Stazzion de St Pancras
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Montagna de San Sir
"'Me te seet bella in controlus, stasera: te vardi e te me paret vera! Te seet costada lagrim e sospir, tomba di noster cà, montagna de San Sir!"
- Nino Rossi, Montagna de San Sir, 1976
Storia e descrizion
L'è ona collina che l'è stada fada sù cont i maceri di cà traa giò di bomb di Leaa duranta la Segonda Guerra Mondial e con quèi de tòcch di Bastion, traa giò dòpo de la guèrra. El progètt a l'è de l'architètt Piero Bottoni, che le gh'ha dedicaa a la soa miee Stella. L'è alta quarantacinch meter, anca se in del progètt originari la gh'aveva de vèss alta el doppi; oltra ai vari maceri e rovinn, gh'è staa giontaa de la tèrra e del cement, e poeu gh'hann faa crèss sora l'erba e i piant. Al dì d'incoeu el giardin el gh'ha ona superfis de 370.000 meter quadraa, con bosch e di gradoni che fann andà sù la gent fina in scima al montesèll, indove che se pò vedè tutt Milan e 'l sò circondari. Poeu, se 'l temp a l'è bèll, se poden anca vedè i Alp e i Penin. El mont e la soa origin hinn descritt in la canzon del Nino Rossi Montagna de San Sir, del 1976 (album La bèlla Milan). In del 2007 a la Bicocca gh'è stada fada ona noeuva montagnètta, ciamada Collina dei Ciliegi (collina di scires).
La flora
Foeura che on boschett selvadigh, la Montagna de San Sir la gh'ha di piant compagn a quei di alter parch de Milan, con rosc de alber insemma a praa e arei de sosta. Tra i alber che gh'è, a regordom: el zerb (de tanti speci), l'olma, la rogora, el foo, la beola, el tej, el platen, el zeder, la pescia, el pin, la robinia, el carpen, la pobbia e l'ailant.
Königsbronn
Königsbronn l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Heidenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 45.46 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Königsbronn el se tróa a 'na altèsa de 498 méter sura 'l leèl del mar.
O Vicedo
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Vallo di Nera
Vallo di Nera l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha presapóch 427 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 12 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campello sul Clitunno, Cerreto di Spoleto, Poggiodomo, Sant'Anatolia di Narco, Spoleto.
Strada voivodal 822
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 11.5 km.
Lag Chagan
Ol lag Chagan (o lag di Balapan), in Kazakistan, l'è un lag cread dal test nuclear Chagan, fait detonar ol 15 de jener del 1965 da l'Union sovietiga. Ciamad de spess anc lag Atomig, ol volœm del cratere l'è de circa 100.000 m³, e l'è anc'mò radioativ, anc se la radioativitaa l'è decaduda al pont qe i persone i pœl nodar ind i aque. Come indel sit de Trinity, la corna superficiala l'ha subid un process de fusion, donca ol fond del lag l'è una superfix vederosa.
Farmacoqinetega
La farmacoqinetega (del grec pharmacon "farmeg" e kinetikos "movement") l'è qella part della farmacolojia qe la studia de on pont de vista quantitativ 'l assorbiment, la distribuzion, la bio-strasformazion e 'l escrezion de on xenobioteg o on prencepe ativ de ona medexina; despess qei quater passaj qé i se indega cond la sigla ADME. De on pont de vista jeneral donca la farmacoqinetega la studia i process qe i condiziona el rivar e mantegner ona quantità adeguada de prencepe ativ ind i vare compartements del organism: perqè ge sagess ona risposta jœsta al medicament, g'è la necessità de hver-gel ind ona concentrazion soficienta (miga trop volta, miga trop bassa) a levell del sit d'azion; de qella manera qe se g'ha de calcolar el rejimen de dosaj perqè la concentrazion al sit la sapes adeguada, ma al istess temp senza qe la sapes trop tanta, sedenò la se porta adree di efets colaterai.
I tampei de la farmacoqinetega
I quater tampei de la farmacoqinetega i è 'l assorbiment, la distribuzion, la bio-strasformazion e 'l escrezion de on prencepe ativ, ona volta qe el prencepe ativ l'è stait liberad de la medexina indov qe l'è. Istess qe i se presenta come separads e con qell orden qé, bœgna tegner semper a ment qe i sœced all'istess temp e miga de manera ordenada.
Liberazion del prencepe ativ
El prencepe ativ de ona medexina el pœl rivar al recetor domà despœs de vesser stait liberad dalla medexina istessa; el quantitativ e la velocità de liberazion del farmeg la pœl vesser regolada, presempe col far de manera qe la sapes plœ agil, plœ lenta, intermitenta, etc. La regolazion de la liberazion del prencepe ativ da part de la medexina, ona volta soministrada, l'è competenza del stude dela tecnolojia farmaceutega, e mia de la farmacolojia, ma l'è ona part importanta fes per i trataments farmaceuteg.
Assorbiment
L'assorbiment l'è el prim process a vesser analizad, perqè l'è qe qe permet a tœts i olter de scomençar. Se definex 'me assorbiment el passaj de ona sostanza dal sit de soministrazion al sang, e el g'ha besogn de on cert temp per sœceder; quase mai se riva a on assorbiment del 100%, fœra qe cond la soministrazion via endovenosa, indov qe se considera l'assorbiment inmediat e al 100%, vist qe la sostanza la ven inietada diretament ind el sang. Per tœte le oltre vie de soministrazion qe le sapes miga la endovenosa, l'asorbiment el dipend de el superament de barrere fisiolojige, qe i è representade prencepalment de le membrane celular, çoè el strat dope de fosfolipids. El assorbiment el pœl vesser portad inanç de manera passiva (senza qe sa spendes energia) o ativa (cond spesa de ATP). On farmeg qe el sapes stait asorbid del so sit de sonministrazion, el se trœva ind el sang e de qé el pœl hver-g diverse destinazion: el pœl restar ind el sang, se qest qé l'è el so sit bersai, vesser distribuid in jir per l'organism, o vesser eliminad.
Distribuzion
La distribuzion l'è definida com on insema de passaj plœ o manc reversiboi intra compartiments diferents del organism; segond la natura qimega de la molecola, se g'havrà on afinità diferenta per i diferents orgen e tessuds del organism, e la se mœv dal sang second el gradient de concentrazion, l'afinità qimega e el trasport ativ. Presempe ona molecola lipofila fes la se mœv inversa i tessuds plusse lipofil, come el fideg, el tessud adipos e el cervell, e inveci giœna idrofila la restarà ind el sang.
Bio-strasformazion
Ona volta qe on xenobioteg l'è denter on organism vivent, qest qé el sœgetarà a modifegal cond i so enzima; jeneralment el obietiv de le bio-strasformazion l'è qell de trasformar on tosseg ind ona sostanza qe la g'ha miga de atività, e qe la sapes facilment eliminabola a travers di rognon o del fideg. De tœte le manere, le bio-strasformazion le pœl dis-ativar on compost ativ farmacolojicament, i la pœl trasformar ind on compost ativ qimegamet diferent, o an'mo le pœl dis-ativar on compost toseg. A vœlte sa dopera i enzima de bio-strasformazion per ativar ona molecola qe la g'ha miga de atività, com ind el cas dei profarmeg. Ind el passad, a qei process qé se ge dixeva metabolism, ma al dé d'incœ s'è squase tœts de acorde qe l'è on termen miga corret e qe el pœl dar ona idea sbaliada.
Escrezion
L'escrezion l'è l'insema di mecanism e process qe el organism el met in pee per eliminar i xenobioteg o i so metabolita; de spess qell process qé el ve ciamad eliminazion, ma de manera plœ jœsta se ge dix escrezion, perqè l'eliminazion la part jamò de le bio-strasformazion. G'è do modalità principai de escrezion dei xenobioteg:
Bellcaire d'Urgell
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Informatega forense
L'informatega forense a l'è la branca de del digital forensics che la se occupa de gestì i proeuv trovaa in sui computer, in sui red o in sui sistema de memorizzazion. Anca se l'è tipicament sociada a la lotta contra el crimen informategh a l'è doperada anca in di procediment civil, 'me i caus de divorzi o de violazion de brevett.
Stazion de Sluderno
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai cadenzaa ogni ora de la SAD, in contratt de servizzi cont la provincia autonoma de Bolzan.
Mayflower
El Mayflower (en lombàrt el corespondarès a fiùr de màgio) l'è la naf co la quàla i pàder piligrì, partìcc ai 6 de setèmber del 1620 de Plymouth en Inghiltèra, i è riàcc endèl teretóre che al dé d'encö i è i Stati Ünìcc a Cape Cod (encö l'è 'ndèl stat del Massachussets) du més dòpo, ai 11 de noèmber. I pasegér e l'equipàgio de la Mayflower i éra dei pürità che gh'ìa dicidìt de scapà de l'Inghiltèra e nà a fondà 'na colònia endel Nöf Mónt, l'Amèrica. La colònia che i g'ha fondàt l'è stàda batezàda ach Plymouth e l'ìa la segónda dòpo la fondasiù de Jamestown, en Virginia, endel 1607, e al dé d'encö l'è l'insediamènt abitàt piö antìch dei Stati Ünìcc.
06 04
El 06 de avril a l'è un di de l'ann.
Domm de San Cristóbal de La Laguna
Ol Domm de San Cristóbal de La Laguna l'è una cattedral la se tróa a San Cristóbal de La Laguna, a Tenerife, en Spagna). L'è stàcia fàcia sö tra 'l 1904 e 'l 1915.
Linea de temporaj
Ona linea de temporaj la se forma adrée o denanz de on front frècc. La prodùs di fòrt precipitazion, la tempèsta, frequént fulmin freguént, del vent fòrt e di possibil borinéri o tromb d'aria anca in sul mar. I vent poden vèss pussée fòrt se la linea de temporaj la gh’ha la forma d' on eco incarcaa. I tromb d'aria pussée fòrt poden succed soratùtt in presenza d'ona linea d'arch multipli, indoe gh’hinn di arej de bassa pression a la media-scala. Tanti arch, che se sviluppen in del cors de l’estàa hinn conossùu come derecho e se moven abbastanza a la svèlta travèrs grand territòri. In di zòn de drée ai bind de precipitazion di linej de temporaj madùr, la pò vèss presenta ona zòna de bassa pressión, di vòlt con anca el rar fenòmen di rebùff cald.
Teoria
La teorìa di front polàr l’è stada sviluppada del Jacob Bjerknes, grazie a 'na red de sit d’osservazion meteorològich in Scandinavia in del cors de la seconda guèrra mondiàl. Quèsta teorìa chì la propònn ch' i fluss principal che van dent ind on ciclon sìen concentràa in dò linej che se vegnen incontra e se ciappen denter voeuna arenta a l'altra, voeuna denanz del center de bassa pression e l’altra de drée. La zòna indoe se ciappen denter l’è linea de temporaj, indoe i nivol e i precipitazion hinn concentràa. El concètt de zòna frontal l'è ligàa insèma al concètt de massa d’aria. Com’è che l’è fàa on ciclon l’è stà capìi dòpo el svilupp de la red mondiál de osservazion de l’alta atmosfera (per via de i radio-sondagg) in di agn 1940.
Origin
Despèss i cèllul convéttiv de temporaj se formen quand che el passa on front frècc. Al princippi del sò ciclo de vita i cèllul hinn organizzàa 'me bind strècc e vigorós che poeu vegnen pussée làrgh e dèbol.
Di alter vòlt, inveci, zòn de temporàj organizzàa despèss se formen grazie a l’influenza de front pre-esistent, e poden formàss denanz de lor fin anca a 300 chilòmetri de distanza; in chèl caso chi se pò parlà de linea de instabilitàa pre-frontal. Tuttamànch el se sa nananmò ben perché el succed, ona teoria la suggerìss che ‘l front ‘l fà formà di sistema convettìv che se sfojen e poe ghe se formen ancamò denanz.
Svilupp
La linea de temporaj la se sviluppa in su la linea de separazion fra l’aria calda e ùmeda che la gh’è al soeul e quèlla pussée frèccia e pesanta menada de on front frècc distant generalment tra i 100 e i 300 chilometri. L'aria frèccia e sècca che la procéd al soeul la ruza su l'aria calda e ùmeda, inscì de fa formà 'na serie de cumulonemb in linea e paralléll al frònt frècc che’l ghe va adrée. .
La linea de temporaj, intanta che la se moeùv vèrs èst (o vèrs òvest sòta l’equator), la manda feoura, innanz de lee, di fòrt corrent discendent, che fànn su el fluss in sortida del temporal, che ‘l detèrmina la formazion di pìccol cèllul de alta pression,  20-30 chilometri largh. Intanta che la procéd, l’aria frèccia e pussée densa, la tira su dal soeul l’aria calda e ùmeda. La salida dell’aria la fa pizzà i temporaj. I céllul de temporai arént se salden ind ona linea fada de gròss temporaj miss in fila segond la direzion del vent che ’l dòmina. La salida dell’aria la libera ona granda quantitàa de calor sconduu e de umiditaa bòna de ingenerà on ciclon a la media-scala a coeur cald che ’l pò durà divèrsi dì. .
Kienberg (DE-BY)
Kienberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 22.83 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Linea de temporaj
Svilupp
Tutt quèst el succéd quand che el cuni d' aria frèccia a l’è ben definìi e assée giovin, inveci in del caso che el front frècc el sia adrée a smorzàss o che’ l sia on front frècc segondari, i cumolonemb i podarìssen anca piazzàss second  ona linea men nètta. .
Kienberg (DE-BY)
El cümü de Kienberg el se tróa a 'na altèsa de 558 méter sura 'l leèl del mar.
Linea de temporaj
Svilupp
De sòlit ind ona linea de temporaj, la corrént che la va giò (corrent discendenta), l’è collocada sùbit de drée a quèlla che la va su (corrent ascendenta) ; a l’è per quèst che despèss, se ved ind la zòna de contàtt tra i dò corrent, ona nivola a mensola imponenta, soratùtt in di mes del’estàa, e in chèla zòna chì la se condensa 'na part del vapor d'acqua contegnùu in la corrént ascendenta. La nivola a mensola la restarà arenta a la part de bass del cumolonemb e la se moeuverà insèma a lu. El passagg d'ona linea de temporaj l’è subit seguìi de 'n aumént de la pression atmosferega, oltra che da un bon aument de la visibilitàa e de 'n consistent cal de la temperadura.
Corrent ascendenta
La zòna pussée importanta l’è fada su de divèrsi corrent ascendént, oppùr de 'n' ùnega corrent, che vann su dal soeul fin al livèll pussée alt de la troposfera; l’acqua che la condensa la crea ona nìvula scura e minacciósa cont ona cùpola evidenta e 'n' incùdin in su la soa scima. Per via de la natura turborenta di corrent verticaj in di temporaj, i variazion de la pression hinn important.
Perturbazion de la pression
I perturbazion de la pression in di ditorni di temporaj poden vèss notevòl. Per via de fòrt spint de galleggiament ind la part bassa e media de on temporal madùr, i corrent ascendent e discendent creén di distint center de pression. Come che i temporaj se metten insèma a fa su 'na linea, la part pussée a nord de la linea  l’è ciclonica, inveci la part a sud la gira d’ona manera anticiclònica (in del emisfero nòrd, al contrari in quèl sud). Per via de la fòrza del Coriolis, la part pussée a nòrd la pò créss anmò a fa su ona zòna de bassa pression pussée grossa, oppur andàa adrée domàa come 'na linea de temporaj. La corrent ascendenta denanz de la linea la crea ona zòna de bassa pression, inveci quèlla discendenta apéna de dree a la linea la prodùs ona zona de alta pression.
Fòrbes del vent
La fòrbes del vent a l’è on aspètt important de ona linea de temporaj. Se la fórbes del vent a l’è bassa o media, in temporaj madùr, la contribuirà in manera modesta a la corrént discendenta, assée de creà  el front di rebùff. In di ambient indoe el fluss di vent in di bass livèj l’è oppòst de quèl di vent pussée in alt (ch'a hinn quèj de la circolazion general de l’atmosfera), la fòrbes del vent l’è pussée alta, e de conseguenza i corrent ascendenta e discendenta poden vèss pussée vigorós, condizion tipica di super-cèllul. L’aria frèccia del fluss in sortida, la ven ciamada in del fluss central e indoe la ghe torna de noeuv (la situazión l’è tipica de la super-cèllula), e iscì anca la discesa de la corrent discendenta l’è renforzada.
Effètt
Quand che 'na linea de temporaj la passa, al prencippi gh’hinn di vent molto fòrt che vegnen prima del bòrd attiv del sistèma fa su de acquéri de pioeuva e tempesta (i precipitazion pussée vigorós càpiten de dre a la corrent ascendenta), ona  àmpia àrea de nivuol  a  forma de strati, di quaj la pò vegnì giò ona pioeuva leggera la ghe va adrée ai acquéri pussée fòrt.
Quand che 'na linea de temporaj la passa via in del cors di or del dì, la par ‘me on mur de nivol che vegnen innanz inséma a cirri e fals cirri piazzàa denanz di cumulonemb. El svilupp di cèllul de temporaj el capita a l’estremitàa sud de la linea (o nòrd sòta l’equatór); ind la part centràl di cèllul a gh’è ‘na gròssa incùdin che la se slarga denanz di còrp verticaj di cumolonemb, inveci i cèllul se dissòlven in di estremitàa nòrd.
Ona linea de temporaj la pò generà anca tempèsta, borineri, di inondazion ràpid in del cas che i cèll di temporaj che la fànn su sìen stazionari o comunque se moeuven adàsi e i rebùff discendent se formen ind on ambient con vent fòrt a di quòt medi. El pò succed che on rebùff discendent molt fòrt el faga andà pussée a la svèlta on tòcc de la linea rispètt al rèst; a se produsarà donca on eco inarcaa (cioè 'na linea de temporaj che, quand la se ved cont el radar meteorològich a l’è inarcada de foeura compagn de on arch.
I vent pussée fòrt, generalment, succéden in del center del’echo ad arch e in sul sò front nòrd ( o sud sòta l’equatór), e a podarien addirittura formass di tromb d'aria .
Anca i cèllul pussée fòrt, piazzàa in del sud o sud-òvest de la linea de temporaj, podarìen ingenerà borineri, perché hinn de solit zòn indoe l’aria al soeul l’è pussée calda e ùmeda, che donca i cèllul crèssen a la svèlta e de bon fin a ‘vègh i caratteristich de ona super-cèllula .
Villiers (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 2 e 3 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Krajková
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
Villiers (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Bundesstraße 93
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez a Sasonia e Türingia.
Benjamin Franklin
El Benjamin Franklin (Boston, 17 de genar del 1706 - Filadelfia, 17 de april del 1790) l'è staa on scienziaa e politegh american.
Inventor e studios, l'è lu che l'ha inventaa el parafulmen, l'è staa anca giornalista e scrittor, e l'è consideraa vun di pader fondador di Statt Unii.
Agostino Gemelli
miniatura|300px|Ona foto del Gemelli. L'Agostino Gemelli, nassuu Edoardo Gemelli (Milan, 18 de genar del 1878 - Milan, 15 de luj del 1959) l'è staa on religios, dotor, rettor e psicolegh italian. A l'era on francescan e l'ha fondaa l'Università Catolega del Sacher Coeur a Milan.
Onda (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Gremiasch
Gremiascho Gremiascu (en piemontés: Gremiasch; en italià: Gremiasco) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 361 abitàncc, 'na superfìce de 17,38 km² e 'na densità de 21 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnèra (PV), Bërgnàu e Frascà, Sésma (PV), Puncròu, Muntèigu, Pont Niza (PV), San Bastian, Varzi (PV).
Bayons
Bayons l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Turriers, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 125.75 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 749 méter a 'na altèsa màsima de 2111  méter s.l.m.
Arzenc-de-Randon
Arzenc-de-Randon l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Châteauneuf-de-Randon, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 69.2 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1146 méter a 'na altèsa màsima de 1542 méter söl leèl del mar.
Camp Sciragh
Camp Sciragh (Campsirago) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Coll Brianza, in Provincia de Lecch. A l'è proppi on paes piscinin, che 'l se troeuva a est del centro comunal (Nava), e minga lontan del vegg comun de Cajan.
Battaja de Mondovì
La battaja de Mondovì l'è stada voeuna de quei de la Campagna d'Italia.
Dopo d'avè vinciuu a Cairo Montenotte a Dego, el Napoleon l'era 'dree a cercà la battaja final cont i Piemontes, comandaa del general Colli. El 21 de april del 1796 l'è riessii a trovài a Mondovì. L'ha taccaa cont ona forza de 17.500 omen contra i 13.000 di nemis. El primm assalt di Frances l'è staa respingiuu, ma el segond el gh'ha 'vuu success e 'l Colli l'ha dovuu retiràss anmò 'na voeulta. Duu dì dopo i Piemontes hann ciamaa l'armistizzi, firmaa la settemana adree a Cherasch.
San Marco Argentano
San Marco Argentano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 7.646 abitàncc, 'na superfìce de 78 km² e 'na densità de 98 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bisignano, Cervicati, Fagnano Castello, Mongrassano, Roggiano Gravina, Santa Caterina Albanese, Tarsia.
Vorderhornbach
Vorderhornbach l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Reutte e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70834.
Strada voivodal 823
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 4.4 km.
1201
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Wiesmath
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Didier-sous-Riverie
Saint-Didier-sous-Riverie l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Mornant, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 340 méter a 'na altèsa màsima de 750 méter söl leèl del mar.
Cezay
Cezay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Boën, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 419 méter a 'na altèsa màsima de 714 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cezay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Cruas
Cruas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Rochemaure, del circondàre (arrondissement) de Privas e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.45 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 72 méter a 'na altèsa màsima de 480 méter s.l.m.
Mönchsdeggingen
El cümü de Mönchsdeggingen el se tróa a 'na altèsa de 435 méter sura 'l leèl del mar.
Raissac-d'Aude
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 17 méter a 'na altèsa màsima de 27 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Raissac-d'Aude l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Erna
L'Erna (Pizzo d'Erna) l'è ona montagna di Prealp lombard. L'è volt 1.375 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva minga delongg de la città de Lecch e al Resegon. Se pensa che Erna el vegna del latin vernus (cioè "primaveril"), perchè lì gh'era di praa indè che i besti naven a pascolà de primavera; on'altra ipotesi la pensa che la parolla la sia de origin celtega, e la se riferissa a on bosch de anisc. A l'è on sit bell cognossuu per i escursion.
Petya
Petya l'è 'na fameja de ransomware nassuda in del 2016 ma vegnuda ai onor de la cronega in del 2017 per on fort attach de malware faa a giugn per attaccà principalment l'Ucraina ma che 'l s'è spantegaa in tutt el mond, anca grazia a la falla descoverta de la NSA EternalBlue droeuvada prima da WannaCry. KasperskyLAB la ciama la noeuva variante "NotPetya" per destinguela de la varianta 2016.
07 04
El 07 de avril a l'è un di de l'ann.
Piacenza d'Adige
Piacenza d'Adige (en vèneto: Piacenza d'Adese) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 1.419 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 79 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Polesine (RO), Casale di Scodosia, Lendinara (RO), Masi, Megliadino San Vitale, Merlara, Ponso, Sant'Urbano, Santa Margherita d'Adige, Vighizzolo d'Este.
561
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Sergio Marchionne
El Sergio Marchionne (Chieti, 17 de giugn 1957 - Zurigh, 25 de luj 2018) a l'è staa on dirigent d'impresa italian e canades, famos per avè guidaa la Fiat prima e la FCA dopo dal 2004 finna a la soa mort in del 2018, per on cancher.
Aurel (FR-84)
Aurel l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sault, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 615 méter a 'na altèsa màsima de 1600 méter s.l.m.
Cassan Magnagh
Casan Magnagh (Talian: Cassano Magnago) l'è un cumün da la Pruvincia da Varees che'l gh'hà, cont ona süperfis de 12,2 km² e 'na densità de 0 ab./km².. Chì a inn nassüü ul Ivan Basso, che l'hà vinciüü el Giro d'Italia intel 2006, e l'Umberto Bossi, che l'è ul fundatur dal partii pulitich ciamaa "Lega Nord".
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cassan Magnagh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
O Valadouro
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Bellaguarda
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Szabolcsveresmart
a l'è un comun del contea di Szabolcs-Szatmár-Bereg e Distret de Kisvárda, cont una popolazzion de abitant.
Villanova Tulo
Villanova Tulo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 1.209 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gadoni, Isili, Laconi, Nurri, Sadali, Seulo.
Nattheim
Nattheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Heidenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 44.99 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Nattheim el se tróa a 'na altèsa de 560 méter sura 'l leèl del mar.
Strada voivodal 824
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 82.2 km.
Giarole
Giarole (en piemontés: Giaròli) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 690 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 138 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mirabello Monferrato, Occimiano, Pomaro Monferrato, Valenza.
Rapale
Rapale l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Haut-Nebbio, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.16 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 16 méter a 'na altèsa màsima de 687 méter s.l.m.
Oropesa del Mar
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Togo
thumbnail|drita|160px El Togo (Togo in frances) a l'è un paes de l'Africa ucidentala.
A l'è tacaa al Benin, al Ghana e al Burkina Faso e 'l a bagna l'Ucean Atlantich (Gulf de Guinea).
La capital a l'è Lomé.
Al gh'ha una süperfiss de 56.785 km² e una pupulaziun de pressapoch 6.500.000 abitant.
300px|centro
Storia muderna
El Togo a l'è staa un pussediment de la Germania del 1884 al 1919 e de la Francia fina al 1960, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
Kaceřov (Karlovy Vary)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
Togo
Urganizaziun pulitiga
El Togo (nòm ofissial: République Togolaise) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Faure Gnassingbé (del 2005).
El Prim Minister a l'é el Victoire Tomegah Dogbé (del 2020).
1202
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Sagnin
Sagnin (Sagnino) l'è una fraziun del cumün de Comm. L'è pusiziunada in de la zona nord-ovest del cumün, visin a la frontiera cun la Svizzera. L'è cunfinant cun i fraziun de Punt Ciass, Tavernula e Muntulimpin.
08 04
El 08 de avril a l'è un di de l'ann.
Wildendürnbach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Réal (FR-66)
Réal l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Mont-Louis, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.45 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1379 méter a 'na altèsa màsima de 2340 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Réal l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
San Lucido
San Lucido l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 5.589 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 207 ab./km². El cunfìna coi cümü de Falconara Albanese, Marano Principato, Paola, Rende, San Fili.
Advezion
In fisica, soratùtt in del studi di fenòmen de traspòrt, la paròla advezión - dal latin advectío-ōnis - el designa el traspòrt orizzontàl de ona quantitàa o ona proprietàa fisica fàa de on flùid per via del sò mòto complessìv.
Stazion de Malles Venosta
La Stazion de Malles Venosta a l'è 'na stazion de la ferrovia de la Val Venosta, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai cadenzaa ogni ora de la SAD, in contratt de servizzi cont la provincia autonoma de Bolzan.
Rochefort (FR-73)
Rochefort l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Genix-sur-Guiers, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 298 méter a 'na altèsa màsima de 700 méter s.l.m.
Grecia Central
La Grecia Central (Στερεά Ελλάδα/Stereá Elláda in grech) l'è voeuna di periferii de la Repubblica Greca. La se troeuva in la Grecia continental (se se cunta minga l'isola de l'Eubea) e 'l sò capploeugh l'è Lamia. La confina cont i region de la Grecia Occidental, de l'Attica e de la Tessaglia.
Amministrazion
La Grecia Central l'è dividuda in cinqu prefettur, che deriven de region stòrich de la Grecia Antiga. De fatt, in la Grecia Central se trovaven on grand numer de città important, de Tebe a Platea, de Delf a Orcomen e Cheronea.
562
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Tépal
thumbnail|left|250 px|tépali culuràcc (petalòidei) d'en fiùr de [[Lilium bulbiferum L.]]
thumbnail|right|200 px|tepali virdizì (sepalòidei) d'en fiùr de [[Helleborus viridis L.]] Endèl fiùr de le Angiospermae, se ghe dà nòm de tépali ai antofìi mìa distinguìbii en sépali e pétali. El fiùr del giglio l'ezebés en càzo evidènt endóche l'è mìa fàcil individuà a 'na prìma öciàda, la prezènsa de sépali, perchè i tré antofìi che i fùrma 'l càles del fiùr e i tré che i fùrma la coròla i g'ha 'l stès aspèt de pétali.
Salud nazista
miniatura|Folla che la saluda El salud nazista a l'è 'na variànt del salud roman desviluppaa di nazista todesch 'me segn de fedeltà a l'Adolf Hitler.
Tépal
Endèla realtà, apò a 'n chèsto fiùr l'è pusìbil distìnguer anatomicamènt en vertezèl inferiùr furmàt de tré sépali e giü superiùr furmàt de tré pétali véri e pròpe, però se preferés ciamà töcc e sés i antofìi col nòm de tépali, isé de 'nfatizà la 'nsomeànsa morfològica e funsiunàla.
1203
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Tépal
L'ensèma dei tépali la ciàpa 'l nòm de peregóne, 'na tipologìa de pereànse 'ndèla quàla i sépali e i pétali i se 'nsomèa al pùnto de fà fadìga a distinguìi. La prezènsa de tépali l'è 'n fàto cümü 'ndèle Monocotilédone (es. tülipà, gìgli…)
I tépali i pöl véser indicàcc come petalòidei semài che i è culuràcc e quindi i se 'nsomèa a dei pétali o sepaloidèi semài che i è de culùr che tìra al vért e i vé a 'nsomeàs a dèi sépali.
Salud nazista
L'éra faa cont el brasc alzaa a 'n angol de circa 90 gradi e compagnaa de la fras "Heil Hitler" o, in di manifestazion, "Sieg Heil".
Al dì d'incoeu a l'è proibii fàll in Germania e in Austria menter l'Italia la proibiss nomà i att che pòden recostituì el Partii Nazional Fassista.
Szakoly
a l'è un comun del Distret de Nagykálló, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de London Bridge
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
White hat
On white hat a l'è on security hacker che 'l dopera el sò savè in manera legala e etega, per esempi per fà di penetration test per juttà i proprietari a vèss no taccaa di criminaj. A l'è l'oppost del Black hat, ciamaa anca cracker.
Matteo Messina Denaro
El Matteo Messina Denaro (Castelvetrano, 26 de avril 1962) a l'è un malavitos italian, boss de la mafia in tra i pussee ricercad in Italia del principi de la soa latitanza in del 1993 a quand che l'è stad ciapad, el 16 de sginer 2023, in d'una clinica de Palermo indova che l'era dree a curàss del cancher. L'ha scominciad a fà el criminal a desdot agn, quand che la cantanta Elena Zagorskaya l'ha fad svesinà a la familia D'Alì, e l'è deventad vun di noeuv boss quand che hann ciapad el Bernardo Provenzano in del 2006 e 'l Salvatore Lo Piccolo. L'è deventad famos in Italia quand che el 12 d'avril 2001 L'Espresso l'ha mitud in su la covertina 'me "el noeuv boss de la mafia".
A l'è stad el protagonista de la campagna terrorista contra el Stat italian dopo che hann ciapad el Totò Riina e per la preson dura de l'articol 41 bis e l'ha fad di atentad a Milan, Roma e Fiorenza, ch'hann lassad 10 mort e 93 ferid, oltra a fà di dagn al patrimoni de l'art e l'ha ordenad anca 'n atentad al Maurizio Costanzo. L'è andad a scondés dopo de 'sti atentad, e in del 2002 a l'è condanad in contumacia a la galera a vita per i so roeull in di bombe.
Anca el so paa, el Francesco, a l'era un mafios, che l'è mort 'me latitant, e quand che l'è andad l'ha ciapad 'me figura paterna el Riina.
Aumont-Aubrac
Aumont-Aubrac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aumont-Aubrac , del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
Bicocca (metropolitana de Milan)
Bicocca l'è ona stazion de la ligna M5 de la metropolitana de Milan. La sortìss in via Luigi Pulci e vial Fulvio Testi.
Aumont-Aubrac
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Bicocca (metropolitana de Milan)
La struttura
Han scominciaa a fàlla su in del 2007, comé part del primm tocch de la M5. L'è verta dal 10 de febrar del 2013.
Pfäfers
Pfäfers a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Sarganserland, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 128.53 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Bicocca (metropolitana de Milan)
La struttura
L'è ona stazion passanta, con duu binari in d'ona tromba. Donca, a differenza de la pupart di stazion de la M5, la gh'ha no la banchina a isola.
Pfäfers
El cumün de Pfäfers al se tröva a una altitüden de 840 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bad Ragaz, Elm (GL), Felsberg (GR), Flims (GR), Haldenstein (GR), Mastrils (GR), Mels, Tamins (GR), Trin (GR), Untervaz (GR). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Aumont-Aubrac
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 970 méter a 'na altèsa màsima de 1092  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aumont-Aubrac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pfäfers
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Bicocca (metropolitana de Milan)
Interscambi
La stazion a l'è servida da divers lign de tram e de corrier gestii da l'ATM. Fermada di corrier Fermada tram (Bicocca M5, lign 7 e 31)
Torpè
Torpè l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Nuoro. El g'ha presapóch 2.680 abitàncc, 'na superfìce de 92 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Budoni, Lodè, Padru (SS), Posada, San Teodoro, Siniscola.
Meneghin Balestree
"No l'è minga on majester destinaa Per dottorà ai Lombard Taccand el sò lenguagg, i sò cittaa E dovaremm avè tutt el resguard Per on omm de sta sort?"
- Spassatemp del Tizziroeu e del Mennpass, M. Balestree
El Meneghin Balestree (Milan, 16 d'Avril 1714 – 11 de Magg 1780) l'è staa on poetta insubrich.
Biografia
Nassuu a Milan del Giusepp Balestree e l'Isabella Maganza, l'ha faa el cors de filosofia ai scoeul de Brera e poeu, in de l'andà dree ai desideri del so pader, l'ha studiaa legg al Collegio Calchi per poeu fà el mestee de canceller.
I Oeuver
I oeuver del Balestree hinn staa pubblegaa asquas per intregh del Francesco Cherubini in del 1816 in quatter volumm ; l'è staa pubblegaa domà on tocch del Ferdinando Fontana ai primm del '900, menter on edizion moderna la gh'è gnancamò.
Interprogèt
commons:File:Collezionedellemiglioriopere07.pdf </i> <Gallery>
File:Collezionedellemiglioriopere06.pdf|page=7|Vol.2 File:Collezionedellemiglioriopere06.pdf|page=9|Ottave File:Collezionedellemiglioriopere06.pdf|page=187|Sonetti
File:Collezionedellemiglioriopere07.pdf|page=7|Vol.3 File:Collezionedellemiglioriopere07.pdf|page=8|La Gerusalemme liberata File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=8|Vol.4 File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=10|Prose File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=54|Intermezzi File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=164|Traduzione di Anacreonte File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=182|Poesie varie File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=272|Brandana
File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=280|La badia di Meneghitt File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=344|El canceler de la Badia File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=370|Spassatemp del Mennapas
File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=388|La cameretta di Meneghitt File:Collezionedellemiglioriopere08.pdf|page=436|El Sgarzellon di Meneghitt
Tratàt de Luneville
drita|300px|miniatura|
Ol Tratàt de Lunéville l'è stacc firmàt a Lunéville ol 9 fevrér del 1801 (20 pluviôse an IX) tra 'l Joseph Bonaparte, rapresentànt de la Frànsa, e 'l cónt Johann Ludwig von Cobenzl, rapresentànt de l'Aüstria.
Chèsto tratàt l'è stài firmàt dòpo la batàia de Marèngh enzìda dal Napoleù ol 18 de zögn del 1801 e dòpo la batàia de Hohenlinden enzìda dal Jean Victor Marie Moreau ol 3 de dezèmber sèmper del 1801 e l'à segnàt la fì de la segónda coalisiù anti fransèza.
Ol tratàt l'à confermàt chèl che s'éra zamò decidìt col Tratàt de Campoformio e 'l confermàt che i restàa di Fransés töcc i teritòre sö la rìa a mansìna del Reno, l'l'Aüstria la gh'éra de ricognòs la Repüblica Sguìsera, la Repüblica Ligüra, la Repüblica Batava, lasà che la Repüblica Cizalpina la se slarghès e la ciapès Modena e i Legasiù e che 'l Grandücàt de Toscàna 'l pasès da Ferdinand de Habsbourg a Louis I de Bourbon, però la pödìa tègnes i teritòre de la Serenisima.
Kirchanschöring
Kirchanschöring l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.23 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Kirchanschöring el se tróa a 'na altèsa de 417 méter sura 'l leèl del mar.
09 04
El 09 de avril a l'è un di de l'ann.
Josefov (Karlovy Vary)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
Lenguagg a bass nivell
On lenguagg de programmazion de bass nivell l'è o el lenguagg maghina, dii de primma generazion, o on lenguagg de segonda generazion, ciovè 'n basell pussee volt del lenguagg maghina.