cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sociazzion di Nazzion del Sud-est Asiategh
La Sociazzion di Nazzion del Sud-est Asiategh (in ingles Association of South-East Asian Nations, brevias ASEAN, che 'l se parnonzia 'me asian, o ben asiategh) a l'è un'organizazzion politega, economega e coltural fada su de vari Stat del Sud-est asiategh, che la gh'ha anca un'area del liber scambi conligada. I member originari inn i Filipine, l'Indonesia, la Malesia, el Singapor e la Tailandia, poeu s'inn sgiontad Brunei, Vietnam, Birmania, Laos e Cambogia, menter el Timor Est e la Papua Noeuva Guinea inn di osservator.
Prima Timotee Capitel Ses
Capitel Ses
17Cumanda i sciúr de chèsta etaa de vèss no urgujús, né de sperà in de l'insegüréza de la richéza ma in del Diu, che 'l me furn tüsscoss sciuramént per el gudimént, 18per fà el bén, de vèss sciúr in di bonn laur, de vèss largh e prunt a dà, 19muciand via un tesòr per sé medemm un bon fundamént per chèll che l'è a vegnì, per brancà la vita vera.
20O Timotee, varda 'l deposit, girand via di discüssiún svöj e prufann e argumént de chèla che l'è ciamada falsamént la cugnussénza, 21la qual quij hann pruclamaa e dunca hann svirgulaa sü la féd.
Che la grazia la sia cun vialter.
Metropolitana de Madrid
La metropolitana de Madrid a l'è l'insemma di lign de metropolitana e metropolitana lingera de la capital spagnoeula. L'è la terza metropolitana europea dopo quella de Londra e quella de Mosca, e quella de vott in Europa.
A l'è longa 294 km e gh'è 276 stazion, de che 235 servissen domà ona linia. 21 stazion hinn de interscambi cont i Cercanías de Madrid e gh'è 12 lign principai, ona linia de interconnession e tre lign de metropolitana lingera.
A l'è verta dai 6:00 del mattin ai 1:30 de la sira.
Pereànse
El pereànse (paròla che vé del gréco e furmàda de perí, che völ dì entùren e anthós, fiùr) l'è 'na strütüra del fiùr che la corespónt a la part che stà entùren ai òrgani sesuài; l'è la part mìa reprodutìva dal fiùr.
L'è furmàda de du tìpi de elemèncc:
Malatia de Huntington
La malatia de Huntington, ciamada anca chorea major, a l'è una malatia genetiga neurodegenerativa che la mena a 'n perder de coordinazzion di muscoi e a 'n declin cognitiv con problema psichiatregh. La scomincia de solit in la meza età e l'è la causa di moviment involontari strani, quella che in medesina la se ciama corea.
Pussee comuna in di popolazzion europee, l'è dovuda a 'n gen mutad che 'l esprim la proteina huntingtina, che 'l va inanz in manera autosomega dominanta, o ben l'è assee havégh un cromosoma cont el gen mutad per vesser malad. Donca, se vun l'è fioeul de vun con la malatia el gh'ha el 50% de probabilità de havéghela anca lu. 'Sta bas genetica chi l'è stada descoverta in del 1993 grazzia a 'n studi de la Hereditary Disease Foundation.
A gh'è nissuna cura per la malatia, ma varie medesine poden jutà almen cont un quaj sintom. 'Sti sintom chi varien de persona a persona, ma de solit la soa evoluzzion la po vesser preveduda. De solet l'agravament di condizzion e i complicanze, la pussee comuna la polmonita, menen a 'n aspetativa de vita de massim vint agn del principi di sintom. Comunque, in di darrer mes o agn gh'è besogn de 'n assistenza costant.
Saint-Sériès
Saint-Sériès l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lunel, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.56 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 14 méter a 'na altèsa màsima de 68 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Sériès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pesar
Pesaro (Pésre in Gal-Italich Marchigian; Pisaurum in latin) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. La g'ha presapóch 94.431 abitàncc (dàto ISTAT del 2009), 'na superfìce de 126 km² e 'na densità de 746 ab./km².
Geronz de Milan
miniatura|El El  (... - Milan, 5 magg 465) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
Pesar
L'è la segónda cità piö pupulùza de la regiù dòpo de Ancona e, 'nsèma co Urbino, l'è la capital de la pruvincia de Pesaro e Urbino.
Geronz de Milan
L'è sant catolegh e l'è venerad el 05 05.
1969
El 1969 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Shoah
La shoah a l'è stad el stermini fad di autorità de la Germania nazista e di so liad contra di giudee d'Europa ma anca di alter categorie retegnude "inferior" di regim.
Mondondon
Mondondon (it. Mondondone) a l'è ona frazzion del comun paves de Coo de Villa.
Almdudler
L'Almdudler a l'è una bevanda ai erbe frizanta austriega, vesina 'me savor a la zedrada o al ginger ale. L'è la segonda bevanda pussee popolar in del Pajes mitteleuropee, dopo de la Coca Cola.
Inventada in del 1957 de l'Erwin Klein 'me alternativa ai bevande alcoleghe, la dev el so nom a la fras "auf der Alm dudeln", o ben "candà jodel in sui prad alpin". Disponibel frizzanta, senza gas, diluida e senza zucher, in di region indova che se fa el vin l'è despess mis'ciada col vin local, e l'è disponibel anca in version radler.
L'è venduda anca in Germania e Svizzera.
YouTube
drita|senza_cornice YouTube (parzonzia ) l'è on servizzi web indoa che 'l se pòden caregà di video.
Quej ch'hinn iscrivuu a YouTube hinn ciamaa "YouTubista" o, in ingles, "YouTuber". El youtuber che 'l gh'ha puusse iscritt l'è el Felix Arvid Ulf Kjellberg, pussee cognosuu 'me PewDiePie. Tra l'alter, la youtuber italiana con pussee iscritt l'è la soa morosa, Marzia Bisognin, cont el nòm utent de Marzia, prima CutiePieMarzia, anca se la parla in ingles.
Thierachern
Thierachern a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.5 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Thierachern al se tröva a una altitüden de 610 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amsoldingen, Längenbühl, Thun, Uebeschi, Uetendorf.
Stazion de Ortona
La Stazion de Ortona a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica e ferrovia Sangritana, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Stazion de San Pietro in Casale
La Stazion de San Pietro in Casale a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de San Pietro in Casale in su la ferrovia Padova-Bologna.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S4A del servizzi ferroviari metropolitan de Bologna gestii la Trenitalia Tper.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Petruro Irpino
Petruro Irpino l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 400 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 133 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altavilla Irpina, Chianche, San Nicola Manfredi (BN), Torrioni, Tufo.
Wikon
Wikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.28 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Márianosztra
a l'è un comun del Distret de Szob, cont una popolazzion de abitant.
Zell (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Autostrada Catania-Siracusa
La  a l'è un'autostrada italiana longa 25.2 km che la conliga Catania a Augusta, a circa 25 km de Siracusa.
Vidče
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Keke Rosberg
El Keke Rosberg (Solna, 6 de dicember 1948) a l'è un ex pilota d'auto finlandes, che l'ha corrud in Formula 1 del 1978 al 1986, a vincer el campionad mondial pilota in del.
L'è 'l pader del Nico Rosberg, anca lu campion del mond de Formula 1.
Řehenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Immenreuth
Immenreuth l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.34 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Dario Greggio
El Dario Greggio (Turin, 5 de marz 1967) a l'è un informategh, scritor e personagg de l'Internet italian, cognossud soratut per i so video de opinion e vlog, indova che despess a l'è inrabid.
Biografia
Nassud a Turin in del 1967, el se diploma al licee scientifegh Marie Curie de Grugliasco in del 1985, el va per du agn a fà ingegneria eletronega, senza laureàss. Sgiamò de sgioven l'era ativ in del mond de la tecnologia, a 19 agn l'ha vensgiud un premi e l'ha cracad vari software per el Commodore 64.
El taca poeu a lavorà in del camp de l'informatega e de la domotega, insema a di so amis cont i che 'l fonda la società ADPM Synthesis in del 1992, che per di dissidi interni la se desliga in del 2009.
In del 2013 a l'è condanad per eror per trufa del tribunal de Pisa, anca se l'éra stad lu vitima de furt de identità, e l'ha podud no dà su recors per di reson tecneghe, roba che 'l mena a andà poeu via de l'Italia e a desvilupà 'n oeudi per el Pajes e la zona de la Val Sangone, tant de vesser ricoverad per do setimane in del masg 2014 per havé menasciad de fà soltà per ari l'asili de Trana. In del midem ann l'ha deciarad de sentìss dona, cont el nom "Cinzia".
In del 2017 l'ha desvilupad "ForgetIvrea", una scheda eletronega alternativa a Arduino e dual core e in del 2020 l'ha fad un emulator de l'Amico2000, vun di prim home computer italian.
Notorietà in su l'Internet
Dopo del rebellot con la giustizzia el taca a fà di video pussee inrabid, pien de insult vers i Carabiner, la giudes che l'ha condanad, i dotor de l'ospedal psichiatregh, i so vesin - che 'l ciamaven malad perchè 'l se vestiva de dona e ghe rideven adree - e in general contra di italian, pien de auguri de mort, de cancher, de malann vari e inscì via, che tachen a spantegàss soratut in del 2020, quand che 'l publega un video in su la pandemia de COVID-19 per esultà del virus e rengrazziàll per mazzà i omen.
In del 2016 l'ha tolt part a 'n podcast in su la politega e l'atualità.
Battaja de Caporett
La battaja de Caporett (al dì d'incoeu in Slovenia), a la fin de ottober del 1917, l'è stada la sconfitta pussee pesanta de l'esercit italian in de la Prima Guerra Mondial.
1968
El 1968 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Jabaloyas
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Thibéry
Saint-Thibéry l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pézenas, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 80 méter söl leèl del mar.
Ledamm
El ledamm (o ludamm o liamm ), ciamaa anca (rud, ruff, grassa, rugh, lamp) l'è 'l prodott de la fermentazion di escrement di besti, messedaa al material dur doperaa tant 'me lettera (paja, sabbia, resegadusc...). Quand che i escrement vegnen messedaa con di liquid vegnen ciamaa liquamm. El ledamm el ven doperaa per ingrassà i camp, o anca tant 'me combustibel.
El nomm
La parolla ledamm la riva del latin volgar laetamen, derivaa del verb laetare, "grassà" (colegaa anca a la parolla laetus, de la qual el riva anca el termen italian "lieto", cioè content). La parolla la troeuvom soratutt in Italia del Nord (piemontes liam, ligur liamme, venet leame o loame, forlan ledan, emilian aldam), arent a alter sinonem, e in Toscana. El termen grassa el se liga al verb "grassà" e l'è doperaa soratutt in Valtolina, anca per la vesinanza cont el romanc (indove che se dis grassa).
Euskadi Ta Askatasuna
De la sò nassita in del 1951 l'ha coppaa 817 personn, ma dal 2011 l'ha nonziaa de disarmàss, e 'l 8 de april del 2017 el consegna i arm a la polizia franzesa a Bayonne.
Comun a facilitazion lenguistega
In Belgi, i Comun a facilitazion lenguistega a hinn di comun indova che la ministrazion a l'è monolengua, e la gh'ha de esprimes in la lengua de la region, ma i servizzi per i cittadin a hinn bilengov cont la segonda lengua de la zona.
Periferia de Bruxelles
(prima lengua: olandes, segonda lengua: frances.
Comuni al confin franco/fiammingh
(prima lengua: frances, segonda lengua: olandes)
Comun de Malmedy
(prima lengua: frances, segonda lengua: todesch)
Logaritm
El logaritm de un numer in d'una dada bas a l'è l'esponent al che el numer el gh'ha de vesser elevad per otegnì el numer midem, cioè se b=a^c, alora c a l'è el logaritm in bas a de b.
Pogradec
Geografia
La città la se troeuva in del distrett omonim, in de la Prefettura de Coriza. A l'è al confin con la Macedonia, arent al lagh d'Ocrida, che 'l partegn per on terz a l'Albania e per i alter duu terz al paes slav.
Storia
I cost del lagh de Ocrida hinn abitaa giamò de almanch quattermilla ann; chì ghe viveven i Illir de la tribù di Enchelee. Chì gh'è passaa tucc i dominator di Balcan: Macedon, Roman, Bizantin, Slav, Turch, Italian (1939-1943). El nomm de la città l'è de ciara origin slava, tant per dìnn voeuna. Ai temp de la Segonda Guerra Mondial, el front italian-grech l'era rivaa fina a Pogradec. Sotta la dittadura comunista de l'Enver Hoxha, la città l'era on sitt de vacanza per i dirigent del partii.
Veneri de Milan
miniatura|El El  (Milan - Milan, 4 magg 408) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
L'è Sant e l'è venerad el 06 05.
Stazzion de Gualtieri
La Stazzion de Gualtieri a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Gianfranco Fini
right|250px|thumb| Gianfranco Fini Gianfranco Fini (Bologna, 3 de zenér del 1952) l'è 'n òm pulìtic italià. L'è stat presidènt de Lianza Nazionala per quindez'àgn, a pàrter de la fondasiù 'ndèl 1993 'nfìna al 2008.
Del 30 de bril del 2008 l'è Presidènt de la Càmera dei deputàcc.
Bouchet (FR-26)
Bouchet l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Paul-Trois-Châteaux, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 85 méter a 'na altèsa màsima de 135  méter söl leèl del mar.
Gesa del San Gotard in Cort
La Gesa del San Gotard in Cort a l'è una gesa de Milan, fada su in tra el 1330 e 'l 1336 per orden de l'Azzon Vescont 'me Capella Ducal, sita propi in del center storegh, tant che la fa part del Gran Musee del Dom de Milan.
Stefano Candiani
El Stefano Candiani (Bust Grand, 11 de dicember del 1971) l'è 'n politegh italian, senator in la legislatura XVII per la Lega Nord.
Doussard
Doussard' l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Faverges, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.14 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 442 méter a 'na altèsa màsima de 1804 méter s.l.m.
Palazz Rò (Borghett)
El Palazz Rò a l'è 'n palazz del secol quell de 15 de Borghett, in stil renassimental e incoeu doperaa 'me municipi.
Storia
L'è staa faa sù di Rò, familia feudataria de Borghett e di zonn arent, dòpo de l'investitura del 1481 del Gian Galeazz Sforza al sò consiliee Lissander Rò.
Per la soa posizion el se pènsa che 'l sibia staa faa sù in sui fondamenta de 'n vegg castell del secol quell de 11, citaa in del testament de l'Aribert de Intimian, che l'eva concess a l'Anselmo Rò. L'è restaa de proprietà di Rò finna al secol quell de 19, quand che l'è deventaa del comun che l'ha doperaa 'me municipi del 1913.
Struttura
Edifizzi domenant de la zona, a l'è 'n edifizzi a dò pian e a pianta unega. I pared a hinn a matton a vista, che regorden di vill milanes compàgn de la Bicocca di Arcimbold o la Villa Mirabell.
Circondari de Monza
I comun in del 1863
In grassett i comun che esisten anca al dì d'incoeu, e in corsiv quei che incoeu fann minga part de la provincia brianzoeula.
Casabona
Casabona l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 3.161 abitàncc, 'na superfìce de 68 km² e 'na densità de 46 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belvedere di Spinello, Castelsilano, Melissa, Pallagorio, Rocca di Neto, San Nicola dell'Alto, Strongoli, Verzino.
Lobios
Lobios l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Willisau
Willisau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 41.69 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Willisau al se tröva a una altitüden de 557 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alberswil, Ettiswil, Gettnau, Grosswangen, Hergiswil bei Willisau, Luthern, Menznau, Ufhusen, Zell. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Benign de Milan
El  (Milan, ... - Milan, 472) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
L'è Sant e l'è venerad el 22 11.
Petroupim
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Vigantice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Ferrovia Circumvesuviana
La ferrovia Circumvesuviana a l'è 'na red ferroviaria a scartament metrich italian de 950 mm a servizzi de la zona Est e Sud de l'area metropolitana de Napoli che la se estend per circa 142 km, partii in ses lign e 97 stazion.
De proprietà de la Region Campania, l'è gestida de l'Ente Autonomo Volturno, che 'l oeuvra sia 'me gestor de l'infrastruttura che 'me che impresa ferroviaria.
I origin
In del 1884 a l'è verta, de la Chemin de fer Naples-Nola-Baiano et extensions 'na linia che la conligava Napoli, Nola e Baiano e in del 1890 a l'è verta la prima linia circumvesuviana, la linia in tra San Giuseppe Vesuviano e Napoli, longa 23 kilometer e a binari unich.
In del 1901 la Società Anonima Strade Ferrate Secondarie Meridionali la ciappa la gestion del servizzi e in pocch agn la slonga la linia principala per Sarno e la fa su 'na noeuva linia in su la costa per conligà Portici, Ercolano, Torre del Greco, Torre Annunziata e Pompei, per poeu taccàss a la veggia linia, a l'altezza de Poggiomarino, che la fa su donca l'anell ideal intorna al Vesuvi, cont on bacin de circa 300'000 personn e 3 milion de viaggiator l'ann.
In del 1905 a l'è attivada l'elettrificazion in la tratta Napoli-Pompei-Poggiomarino e in del 1913 a l'è attivada 'na stazion in comun cont la ferrovia Pugliano-Vesuvi.
I dopoguerra
Dopo de la fin de la prima guerra mondiala l'elettrificazion de la linia a l'è completada e in del 1926 i utent riven a 6 milion.
In tra el 1928 e 'l 1933 a l'è mittuu, in tucc i stazion, el sistema di Apparati Centrali Elettrici e la Dirigenza Unica, e la tension de la cadenaria a l'è volzada finna a 1200 Volt.
In tra el 1934 e 'l '37 a hinn mittuu di noeuv lign per 12 km e ona linia a l'è giontada in di lign SFSM.
Dòpo de l'eruzion del Vesuvi del 1944 la linia a l'è restada dannegiada. In del 1948 a hinn faa su noeuv 13,6 km de linia da Castellamare a Sorrento, cont on ligamm dirett de 47 km in tra Napoli e Sorrento.
Agn '70-'90
Intorna ai agn '70 la red intrega a l'è modernizzada e tucc i marciapee di stazion a hinn rialzaa per permette de andàgh su a ras in sui treni noeuv. Semper in del midemm period la tension a l'è volzada a 1500 V e di stazion a hinn faa su de noeuv.
In del 1974 a l'è completada l'officina de Ponticelli, per la manutenzion de tutt el material rotabil. In del 1977 scomincen el lavorà per el binari dobbi in su la linia Poggioreale-Pomigliano d'Arco.
In del 1985 la red a l'è riscattada del Stat e mittuda sotta gestion governativa e la Region la finanzia el raddobbi Pomigliano d'Arco - Scisciano, vert dal 1997.
In di agn '90 a hinn crompaa di àlter treni, a hinn reddobbiaa di tratt e hinn staa faa sù di noeuv fermaa e stazion.
Agn 2000
Pocch prima del 2000 i competenz in del trasport regional a hinn ceduu ai Region, dònca in del 2001 a hinn tolt via i commissari del governo e l'è fada su la società Circumvesuviana Srl, che in del 2003 la passa a l'Ente Autonomo Volturno. In del midemm period a hinn faa su alter 3 km de linia e l'è verta la Ferrovia Botteghelle-San Giorgio a Cremano, incoeu ciamada Linia 3 del Servizzi ferroviari metropolitan de Napoli.
A la fin del 2008 a hinn faa su di raddobbi in di lign e hinn mittuu in servizzi i noeuv ETR 200, e in del 2009 a hinn reddobbiaa di alter lign.
In del 2010 on treno el deralia intorna a Gianturco e 'l fa on mort e 'n poo de ferii.
El 27 de dicember 2012 la Circumvesuviana a l'è giontada a la gestion de l'Ente Autonomo Volturno dopo de 'n importanta crisi economega in di società controlaa de l'EAV che i ha faa squasi fallì e l'ha menaa a di disservizzi che gh'è anca incoeu.
Caratteristigh
La red intera a l'è armada a 950 mm e elettriticada a 1500 V in correnta continua.
'Na voeulta dismettuda la Dirigenza Unica, dal 2000 a l'è staa mittuu el sistema de Controllo Centralizzato del Traffico e ogni stazion a l'è stada donca adattada con i Apparati Centrali Elettrici a Itinerari.
El servizzi de la Circumvesuviana a l'è faa de l'Ente Autonomo Volturno cont contratt de la Region Campania in su 'sti tratt chì:
La Circumvesuviana a l'è vuna di ultim red, tucc de proprietà EAV, a doperà i classificazion de treno acceleraa, dirett e direttissim.
Material rotabil
Al dì d'incoeu a hinn doperaa i Elettrotreni ETR 200 "Metrostar" e SFSM ETR 001-118. In principi, del 1904, eren doperaa di treni a vapor e in di agn '20 e '40 hinn miss in servizzi di noeuv elettrotreni, i SFSM faa su de la Solfer de Pozzuoli e de la Asgen de Genoa e faa su de trii cass bloccaa in su dò carrej, che hinn ordenaa ancamò in del 1990 con di mijorament.
Monorierdő
a l'è un comun del Monor e Distret de Monor, cont una popolazzion de abitant.
Boedo (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia E de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Paternopoli
Paternopoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 2.716 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 151 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelfranci, Castelvetere sul Calore, Fontanarosa, Gesualdo, Luogosano, Montemarano, San Mango sul Calore, Torella dei Lombardi, Villamaina.
Quarna de Sot
Quarna de Sota (Quarna de Sot in del dialet del lögh; Quarnà ëd Sota in Piemuntes; Quarna Sotto in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes, de la zona dell Cüsi, a l'è ciamaa paes de la müsica per la sua prudüziun secular de strüment a fiaa. Quarna la cunfina cun la Pruvincia de Vercei (cumün de Varal).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Quarna de Sot l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Castèl
Castèl (nòm uficiàl en italià: Castel Goffredo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha 0 abitàncc (dàto del ), 'na superfìce de 42,2  km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquafrèda (BS), Àsula, Carpenédol (BS), Casalmòr, Casalòlt, Castiù, Ceresàra, Médule.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Castèl l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Všechovice (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Stazion de Galliera
La Stazion de Galliera a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de Galliera in su la ferrovia Padova-Bologna.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S4A del servizzi ferroviari metropolitan de Bologna gestii la Trenitalia Tper.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
San Martín de Pusa
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Jarque de la Val
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Galaksija
El Galaksija l'è staa un home cumpiüter jugoslav. I so progettista hinn i Jova Regasek e el Voja Antonić. El cumpiüter druvava el processur Zilog Z80, el gh'avea dumà dai dò ai 6 KB de RAM e dai 4 ai 8 KB de ROM e l'era vednüü in kit, dunca tücc i cumpiüter i eren divers.
File Sharing
Radio Belgrad, cun quest cumpiüter chì, l'e stada una pioniera della divisiun di file. I gh'han condividüü quasi 150 prugramadura via radio, prugramadura desvilupaa da quej che scultaven la radio.
Paolo Arrigoni
El Paolo Arrigoni (Lecch, 14 de giugn del 1964) l'è 'n politegh italian, senator in la legislatura XVII per la Lega Nord.
Aranda de Duero
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Deciarazzion de independenza de la Padania
Pussee inanz gh'è stad anca un referendum consultiv in sul tema e l'è stad convocad un Parlament de la Padania.
Sgiamò intorna al 2000 el partid l'ha mollad de bon la lota independentista, a svesinàss a di posizzion conservatris in del center-destra italian.
PlayStation 3
La PlayStation 3 a l'è stada la terza console di videogioeugh de la Sony Interactive Entertainment, venduda del 2006. Part de la generazion quèlla de sett, la gh'ha avuu 'me concorrenza la Xbox 360 e 'l Wii.
A l'era parzialment retrocompatibel con la PlayStation e la PlayStation 2 a segonda del modell.
La doperava on processor CELL de tipo PowerPC e la soa architettura a l'è semper stada retegnuda grama de sviluppàgh sora, perchè la pupart de la potenza a l'éra in di chip secondari ch'eren longh de imprend.
Sostituida in del 2013 de la PlayStation 4, l'è desmettuda in del 2017.
Uebeschi
Uebeschi a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.4 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Thun al se tröva a una altitüden de 685 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Amsoldingen, Blumenstein, Hofen, Längenbühl, Pohlern, Thierachern.
Vigentin
El Vigentin (Vigentino in italian) l'è on quarter de Milan, situaa in del sud de la città, in del Municipi 5 e la soa via principal l'è la via Giuseppe Ripamonti.
Stòria
L'è on antigh centro rural. L'è staa ciamaa Vigentin perchè l'era lontan vint (viginta in latin) miglia de Pavia.
L'è staa on comun indipendent per molto temp, foeura de la zòna milanesa e che 'l partegniva a la Piev de San Donaa. Voeuna di pòrt di Bastion de Milan la se ciamava Pòrta Vigentina, situada longh la strada per Pavia, che la passava anca per Vigentin.
Come tant alter paesitt l'è staa unii a Milan sòtta Napoleon, per poeu tornà indipendent al temp di Austriach.
In del 1869 Vigentin l'è vegnuu pussee gròss perchè gh'hinn staa taccaa i comun de Quint Sô e Vaian. Grazzie a la vesinanza con Milan, in del cors del XIX secol el comun l'ha vist vengì pussee grand la soa popolazion e la soa importanza. In del 1923 l'è staa unii al capploeugh lombard insema a alter des comun.
Ústí nad Orlicí
Ústí nad Orlicí (Wildenschwert in tudesch; Uście nad Orlicą in pulach) a l'è un cumün de la Repüblica Ceca de 15.151 abitant.
Cità gemelaa
Ústí nad Orlicí a l'è gemelaa cun:
Saint-Barthélemy (FR-38)
Saint-Barthélemy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Beaurepaire, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.98 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 258 méter a 'na altèsa màsima de 326 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Barthélemy l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Kastl (Tirschenreuth)
Kastl l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.74 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Kastl el se tróa a 'na altèsa de 460 méter sura 'l leèl del mar.
1965
El 1965 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Santin
Santin o San Bernardin (San Bernardino Verbano in italian, San Bernardin Verban in piemontes) a l'è un comun de la Provincia del Verban-Cusi-Ossola cont una popolazzion de 1262 abitant.
El paes, che l'è in la in la Vall Granda, el gh'ha dò frazzion: Rovegher e Bienn. L'è part de l'Union di Comun de la Vall Granda e del Lagh de Mergozz.
Alikovo
Alikovo (in russ: Аликово; en ciuvasc: Элӗк, Ėlek) a l'è un paes (scunda l'aministrassion rüssa un selo), ma anca el center d'amministrassion dal distret de Alikovo de la Repüblica 'utonoma de la Ciuvascia, en Rüssia, che'l se tröva a 67 chilometer suta a Čeboksary.
La magiuransa de la pupulassion de 2.500 persune l'è ciuvascia. In dal paes gh'è un center cultüral, un teatr, 'na bibliuteca, 'na clinica medica e un qual negossi.
El fiüm Abašyrma el passa arent ad Alikovo, menter el burgh püssè visin l'è Siner.
El clima l'è mudestament cuntinental, cu envern fregg e longh ed estat colde. La temperadüra media de genar l'è de 12,9 °C, menter quela de lüj l'è de 18,3 °C. La temperadüra minima registrada l'è de - 44 °C e la massima de 37 °C. La piöva media anual l'è de 552 milimeter.
Vsetín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Ibn Battuta
thumb|Ibn Battuta Abū ʿAbd Allāh Muḥammad ibn ʿAbd Allāh al-Lawātī al-Ṭanǧī ibn Baṭṭūṭa, o pussee not come Ibn Baṭṭūṭa (arab: محمد بن عبد الله بن محمد اللواتي الطنجي‎, Tanger, 25 fevree 1304 – Fès, 1368 o 1369), l'è stata on viaggiator e storegh marocchin.
I sò viagg han revardaa soratutt l'Asia e l'Africa e la soa oeuvera principala la tratta el sò viagg duraa circa 30 agn.
Saint-Vincent-d'Olargues
Saint-Vincent-d'Olargues l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olargues, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.84 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 180 méter a 'na altèsa màsima de 1085 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Vincent-d'Olargues l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de San Vito-Lanciano
La Stazion de San Vito-Lanciano a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Stazzion de Guastalla
La Stazzion de Guastalla a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Věžky (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Boulc
Boulc l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chatillon-en-Diois, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 57.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 623 méter a 'na altèsa màsima de 1854  méter söl leèl del mar.
Angela Cavagna
Angela Cavagna, (nasüda a Genua el 6 de giügn 1966) l'è una cantanta, balerina, e atùra italiana.
Monor (Ongaria)
a l'è un comun del Distret de Monor, cont una popolazzion de abitant.
Malaria
thumb|On protozoo La Malaria l'è ona malattija de parassitt, determinada di protozoi del genar Plasmodium, che se tacchen ai globul ross e se moltiplichen dent finna a fàj s'cioppà. A l'è 'na malattija assee gramma.
Senator de Setara
miniatura|El El  (Settara, ... - Milan, 29 magg 475) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
Belgrano (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia E de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
1964
El 1964 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Autostrada Sistiana-Rabuiese
La  a l'è un'autostrada italiana longa 8 km e de proprietà de l'ANAS. La conliga, senza continuità e a travers de la strada statal 202 Triestina, el racord autostradal 13 al confin de Stat de Rabuiese e donca a la superstrada H5 slovena. Classifegada per intregh 'me autostrada de l'ANAS, i segnai in su la segonda trata a inn bloeu, inveci che verd.
Arsàch
Arsàgh (Arzago d'Adda 'n italià) l'è ü cümù de la pruìnsa de Bèrghem che 'l se tróa 'n de la bàsa pianüra bergamàsca söl cunfì co la pruìnsa de Cremùna e mia de luntà dal Ada e da la pruìnsa de Milà.
El g'ha, 'na superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km² Arsàch, 'nsèma a töta la Géra d'Ada, l'è mia stacc sóta Venésia, ma 'l à fai pàrt del Dücàt dè Milà 'nfìna al 1797.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Arsàch l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Crimeja
La Crimeja a l'è una penisola che la se facia in sul Mar Negher, conligada naturalment a l'Ucraina a travers de l'Istmo de Perekop e a la Russia grazzia al pont de Crimeja. El so status a l'è controvers: el territori a l'è a magioranza etnega russa, ma a l'è stad dad via a l'Ucraina del Nikita Krusciov, in del 2014 l'è stada invasa de la Russia dopo de 'na crisi e i citadin hann votad per deventà una republega russa, menter Sevastopol l'è deventada una cità federala russa. Al dì d'incoeu la pupart de la comunità internazzionala la recognoss la Crimeja 'me republega autonoma de l'Ucraina, menter domà una minoranza la recognoss i posizzion russ.
Parolise
Parolise l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 653 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 218 ab./km². El cunfìna coi cümü de Candida, Chiusano di San Domenico, Lapio, Montefalcione, Salza Irpina, San Potito Ultra.
Jatiel
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Anguix
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Peregóne
El peregóne l'è 'n càzo particolàr de pereànse che l'è caraterìstica de chèi fiùr endóche i pétali e i sépali i è mìa diversificàcc.
Zell (LU)
Zell a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.87 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Maceda
Maceda l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Baselega (Giussaa)
La Baselega (Baselica Bologna in italian) a l'è 'na frazion de Giussaa, in Provincia de Pavia, de 380 abitant.
L'éra in antichità on cénter de 'na Piev importànta, infeudada ai Sfòrza de Carevasg, ch'eren cont de La Ciarella. In del 1841 ghe tacchen el Ronchett, menter in del 1928 l'è taccaa a Giussaa.
In la frazion la gh'è la Gesa de Sant Ambroeus ad Nemus, che la gh'ha dent el corp del beaa Baldassarre Ravaschieri.
Zell (LU)
El cumün de Zell al se tröva a una altitüden de 589 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ebersecken, Fischbach, Gettnau, Ohmstal, Ufhusen, Willisau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Peregóne
En sèrte fiùr l'è mal fà a diversificà i elemèncc del càles e chèi de la coròla cioè l'è mìa isé fàcil catà fò quai che i è i pétali (che i fùrma la coròla) e quai che i è i sépali (che i fùrma 'l càles). L'ensèma de chèsti elemèncc mìa diversificàcc el vé ciamàt peregóne (paròla che vé del gréco: peri = entùren, gonio = strütüre de reprudusiù) e i elemèncc che i la fùrma i vé ciamàcc töcc tépali. Quan che i tépali i è culuràcc e i g'ha aspèt de pétali, el peregóne el vé ciamàt peregóne curulì, (che g'ha aspèt de coròla), semài che 'nvéce i g'ha aspèt de sépali el vé ciamàt peregóne calisì (che g'ha aspèt de càles). thumb|Peregóne (de culùr créma) e paraperegóne (zalt) endèn [[Narcissus]] thumb|left|150px| [[Fiùr de Hymenocallis speciosa, se pöl véder el paraperegóne che l'önés i filamèncc dei sés stam ]]
Paraperegóne
Ogna pétalo o tépalo che 'l fùrma la coròla l'è furmàt de 'na «öngia» che 'l la té tacàt al resetàcol e de 'na part piö grànda e vistùza. En sèrte zèner — el (Narcissus) per ezèmpe — endèla part alta de l'öngia gh'è 'na apendìs ligulàra che la vé a furmà 'na cópa a l'intèrno del sércol de tépali. Chèsta curùna la vé ciamàda «paraperegóne» o «fàlsa coròla». En sèrte óter càzi —Hymenocallis— el paraperegóne l'è custitüìt de 'na membràna che la önés entra de lur i filamèncc dei stam. En chèsto càzo el peregóne el vé ciamàt apò «curùna staminàla».
Boff al coeur
miniatura|drita|I boff pussee comun e i sò origin El boff al coeur l'è on rumor anormal sentuu in l'auscoltazion cont el stetoscopio, dovuu soratutt ad on retorn de sangu in di valvol cardiach o in di struttur del coeur. In la pupart di cas el boff l'è innocent, ossia minga pericolos per la personna, ma gh'è di situazion indova el pò vess sintom de 'na patologia pussee gramma, comé la stenosi aortega o l'insufficenza aortega, de controllà cont i alter strument diagnostegh comé l'ecografia.
Macrian Minor
El Tito Fulvi Giuni Macrian, pussee conossuu cont el nomm de Macrian Minor (Titus Fulvius Iunius Macrianus o Macrianus Minor in Latin; ...-261) l'è staa on usurpator de l'Imperi Roman contra l'imperador Gallien, insema al fradell Quiee.
Biografia
A l'era el fioeu del Macrian Maggior e de ona nobil romana che forsi la se ciamava Giunia (Iunia). Segond l'Historia Augusta a l'era on tribun militar de l'imperador Valerian. Come 'l pader e 'l fradell, l'ha seguii el Valerian in Mesopotamia in de la guerra contra i Persian. Ma quand che l'imperador l'è staa ciappaa del nemis, lù e Quiee, cont el sostegn del pader e del prefett del pretori Ballista, l'è staa elegiuu noeuv monarca de part l'esercit.
Ma el ver imperador el gh'aveva de vessel el Gallien, che 'l gh'aveva el favor di provinz ocidentai, mentra i usurpator gh'aveven de la lor part l'Egitt e i region de l'est. Per combatt contra el Galieni, i duu Macrian hinn andaa vers l'ovest, ma hinn staa battuu in Tracia e mazzaa di sò istess soldaa.
Pétalo
L'è l'evulusiù de 'na fòia che 'ndèl cors del tép la s'è trasfurmàda e che, ensèma ai óter elemèncc la fùrma la coròla de 'n fiùr.
Caraterìstiche
La part piö strèta del pétalo – chèla che se 'nserés endèl resetàcol — l'è ciamàda öngia, envéce la part piö làrga, che se dèrf envèrs l'estèrno, la g'ha nòm de làmina o lèmbo. A la bàze del pétalo se tróa de spès el netàre, 'na ghiàndola che la böta fò 'l nètare.
El pétalo el pöl vìga divèse fùrme e culùr (chèi che tìra al vért i è ciamàcc pétali sepalòidi); a tocàl el par vülüdàt (per vìa de la prezènsa de la papìla) e sitìl; pöl capetà però che 'n sèrte zèner el sàpe carnùs o sedenò fì fì.
L'ensèma dei pétali el g'ha la funsiù de protèger i stam e i pestéi (le parcc fèrtii del fiùr) e i è per vìa del sò culùr, 'na atrasiù per i insècc che i rènt pusìbol l'impolinasiù per la reprudusiù de la spéce.
Pass del Coca
El Pass del Coca a l'è un pass de montagna che 'l conliga la Val Seriana con la Valtolina e donca i province de Sondri e de Bergom.
De solet se partiss de Valbondion e se riva in dò ore e meza al rifugio Coca e in d'un altra mez'oreta al Lagh Coca per poeu rivà, dopo de 'n total de circa quater or, al pass. De la Valtolina, inveci, che voeulen quater or e mezza.
Passaport de la Mauritania
El Passaport de la Mauritania a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Ürbin
Urbino (Urbìn en Gal-Italich Marchigian; Urbinum en latì; Urbin en fransés) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 15.128 abitàncc, 'na superfìce de 228 km² e 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acqualagna, Auditore, Colbordolo, Fermignano, Fossombrone, Isola del Piano, Lunano, Mondaino (RN), Montecalvo in Foglia, Monteciccardo, Montefelcino, Montelabbate, Peglio, Petriano, Piandimeleto, Sant'Angelo in Vado, Sassocorvaro, Tavoleto, Urbania.
Ensèma a Pesaro l'è la capital de la pruvincia de Pesaro e Urbino.
Teodor I de Milan
miniatura|El El  (Milan, ... - Milan, 490) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
L'è Sant e l'è venerad el 27 de luj.
Ürbin
El centro stòrich de Urbino, duminàt del Palàs Dücàl e de la Catedràl, l'è 'nserìt, a pàrter del 1998, endèl Patremóne Mondiàl da l'Umanità de l'UNESCO.
Krummennaab
Krummennaab l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.72 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ürbin
En chèst acità gh'è nasìt 'ntra i óter: el Papa Clemente XI, el pilòta de moto Valentino Rossi e 'l pitùr rinascimentàl Raffaello Sanzio.
Krummennaab
El cümü de Krummennaab el se tróa a 'na altèsa de 480 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Fossacesia-Torino di Sangro
La Stazion de Fossacesia-Torino di Sangro a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Zašová
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Massimo D'Alema
drita|250px|miniatura| Massimo D'Alema '''
Massimo D'Alema (Roma, 20 de bril del 1949) l'è 'n òm pulìtic italià. L'è stat Presidènt del Consiglio dei Minìster del 21 de utùer del 1998 al 25 de bril del 2000, prim e ünic mèmber del oramài sciuglìt Partito Comunista Italiano a ricuprì chèst encàric.
L'è stat apò minìster dei Èsteri e vicepresidènt del Consiglio del goèrno Prodi II.
Casoesso
Casorezz (pernonzia local: [kazu'esu]; Casorezzo in italian) l'è on comun cont 4628 abitant de la Provincia de Milan.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Casoesso l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Massimo D'Alema
L'è stat segretàre nasiunàl del Partii Democrategh de la Sinistra del 1994 al 1998 e presidènt dei Democrategh de Sinistra del 2000 al 2007. L'è 'l vicepresidènt de la Internasiunal Socialista e deputàt iligìt endèl grupo de l'Ulivo. Del 2007 l'è 'n mèmber del Partìt Democràtic.
Del 13 de mars del 1991 l'è iscriìt a l'Albo dei giornalisti prufesiunìsti.
Lampugnan
Lampugnan (Lampugnano in italian) l'è on quarter de Milan, che 'l fa part del Municipi 8 (Milan).
L'è situaa a òvest del centro stòrigh, in direzion de la Fera. Al dì d'incoeu el quarter l'è famos perchè ghe se troeuva el PalaSharp.
Stòria
La prima vòlta che se sent parlà de Lampugnan l'è 'l 1276. Comun indeperlù, el faseva part de la Piev de Trenn. La scormagna di sò abitant a l'eva scigollatt, perchè lì intorna gh'era ona motta de camp de scigoll. In del 1841 Lampugnan l'è staa unii a Trenn, che poeu l'è vegnuu part de Milan in del 1923. Domà dòpo la fin de la segonda guerra mondial Lampugnan l'ha perduu la soa forma de centro agricol pien de cassinn, per vegnì vun di centri de l'espansion edilizzia milanesa. In del 1980 l'è stada fada ona fermada del metrò (ligna M1).
Poříčí nad Sázavou
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Edgar Lee Masters
L' Edgar Lee Masters (Garnett, 23 de agost 1868 – Melrose, 5 marz 1950) l'è staa un pueta statünitens. El Masters l'è cugnussüü suratüt cume autur de l'Antulugia de Spoon River.
Biugrafia
L'Edgar Lee Masters l'è fjöö del Wallace Masters ed de l'Emma J. Dexter e l'è nassüü el 23 agost 1868 a Garnett in Kansas, aunde el pader al s'era trasferii per fà l'avucaa. La fameja l'è turnada poch apus ind el rancc de i av del pader, in Illinois.
Douvaine
Douvaine l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Douvaine, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 421 méter a 'na altèsa màsima de 520 méter s.l.m.
Emilia
L'Emilia (Emeja, Emélia, Emégglia in emilian, a segonda de la grafia, Emilia in italian) a l'è una region de l'Altitalia, per la pupart storegament lombarda, che incoeu a l'è part, insema a la Romagna, de la region ministrativa de l'Emilia-Romagna.
Storia
Del rivà di lombard antigh in la Vall Padana al 1859 l'Emilia a l'è stada la part meridional, ciamada anca "Inferior" o "Cispadana", de la Lombardia, partida in vari Stat independent o territori dependent, e quei che ghe viveven eren ciamad lombard, tant 'me eren ciamade lombarde i so cità.
I cità de la zona hann tolt part a la Liga Lombarda e el Ducad de Milan, in la soa massima estension, el gh'aveva dent tuta quella che incoeu ciamom Emilia, foeura che per Modena e Ferrara, che eren sota i Estens, a l'epoca familia sciora de la zona, che l'è poeu deventada familia ducal de Modena e Resg in del 1452 e de Ferrara in del 1471: Ferrara la tornarà al Papa per di reson dinasteghe in del 1598, e donca el domini estens, de quell period li, el resta tut a ovest del Paner.
In del 1545 inveci i Farnes ciapen del Papa el Ducad de Parma e Piasenza, in principi partid in varie entità infeudade in tra de lor, in del 1731 i Farnes resten senza ered e gh'è donca un bell rebellot, cont el Ducad che 'l passa prima ai Borbon, che 'l dann ai Asborgh per un quaj ann e che, infin, el torna ai Borbon in del 1748, che fann su la cà di Borbon de Parma.
Cont el rivà del Napoleon a fin '700 i ducad de Modena, Massa e 'l territori del Stat Pontifizzi, con dent anca la Romagna, fann su la Republega Cispadana, che poeu l'è sgiontada a la Republega Cisalpina, che la gh'haveva dent la pupart de l'Altitalia.