cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irradiazion
Grandèzz associàd con l’energia de la radiazion
Con chèst bilanc de energia chì pòdom stabilìi che per on còrp negher i coefficient de riflession e de trasparenza hinn nagòtt, r = t = 0 e donca a = 1. Per di còrp gris ògni coeffficient l’è compres infra 0 e 1. Per i corpi opàcch t = 0 e donca    a + r = 1.
Per analizzàa in manera complètta ona sorgent de energia mandada foeura per irradiazion gh’hèmm de decid trè grandèzz: la prima che la caratterizza la irradiazion in del sò insèma ciamada emittanza complessiva, la segonda che la tegna cunt de la lunghèzza d'onda \lambda dètta emittanza mònocromatica e la terza che la descriva la destribuzion spazial de la radiazion, ciamada emittanza angolar spettral.
Sti coefficient chì dipenden donca de la Temperadura T, de la lunghèzza d'onda e di àngol de incidènza de la radiazion, in particolar el coefficient di assorbiment spettràl angolàr el sarà scrivùu per via de chèla relazion chì, el coefficient de assorbiment spettral chichinscì , e ‘l coefficient de assorbimento chichinscì a=f(T).
Princippi del Kirchhoff
‘Na vòlta ch’hèmm dìtt che la trasmission per irradiazion a l’è ‘l risultàa de on bilanc tra l’energia mandada fooeura e quèlla surbida, pòdom dì che el rappòrt tra l’emittanza monocromatica e ‘l coefficient de assorbiment de on còrp a l’è indipendent del còrp istèss e funzion domà de la lunghèzza d'onda e de la temperadura:
miss a = 1 per el còrp negher el var:
Còrp negher
De nòrma el còrp a temperadura pussée alta el gh’en dà pussée de energia per radiazion a quèll a temperadura minora rispètto all’energia che ‘l surbìss, fint tan che gh’è nò la situazion de equilibri, indoe tucc e du i còrp gh’hann l’istèssa temperadura. In quèl caso chì l’energia mandada foeura per irradiazion e quèlla surbida hinn eguàl.
On còrp negher el surbiss tutta la radiazion che la ghe ven adòss e donca el sò coefficient de assorbiment a l’è a = 1. De già che on còrp negher l’è nò dipendent de la lunghèzza de la radiazion e de l’angol de incidènza de l’energia che la ghe riva addòss per radazion, la soa emittanza monocromatica l’è stabilida per mèzz de la leg del Planck:
Gaggin
Gaggin (Gaggino) l'è vuna di dò frazion del comun comasch de Falopp. El paes el se troeuva a nord del centro comunal, in direzion de Uggiaa-Treven e del confin cont el Canton Tesin. A l'è staa on comun indipendent fina al 1928.
Irradiazion
Còrp negher
indoe C1 e C2 hinn dò costant tràd foeura per via sperimental.
Leg del Stefan-Boltzmann
Dai proprietàa di còrp negher giamò descrìtt, pòdom definì l’emittanza complessiva de on còrp negher ‘me:
indoe σ l’è la costant del Stefan-Boltzmann.
Regalian
P. C. Regalian (Latin: Regalianus; ?-260) l'è staa on usurpador contra l'imperador roman Gallien.
La vita
Per l'Historia Augusta l'è vun di Trenta Tirann. I alter font a hinn l'Eutròpi (che 'l ciama Trebellian), e l'Aureli Vittor (del qual inveci a l'è ciamaa Regillian). L'Historia la dis che l'era on erede de la familia del Decebal, l'ultim re de la Tracia; ma pussee segur hinn i sò origin senatoriai, anca perchè la soa probabil miee, la Sulpicia Driantilla l'era nòbil.
Dòpo che l'imperador Valerian l'era staa sconfigiuu di Sasanid, l'Imperi Roman l'è staa tacaa a Occident de on gran numer de popolazion germanegh. I abitant di loeugh donca hann elegiuu di capp che podessen diféndei intanta che 'l ver imperador, el Gallien, a l'era a combatt in di alter part. Vun di 'sti capp l'è staa l'Ingenuo, che però l'è staa vingiuu del Gallien. Alora el noeuv capp de la rebellion l'è diventaa el Regalian, fòrsi per el sò nòmm inscì regal. L'Historia ghe dis che l'ha combatuu e vingiuu i Sarmata, ma che poeu l'è staa massaa di sò òmen. I provinz che l'aveven sostegnuu (che hinn quij arent a la citaa de Carnunt, in Austria) hann poeu sostegnuu anca la rivoeulta di duu Macrian, pròpri perchè eren restaa senza protezion di invasion che vegniven de oltra el Danubi.
Nagyrákos
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Crèma
Stòria
Par che Crèma la sìes nasìda 'n da i témp di Lungubard, 'n dal 600 dòpo Gesö. Al sò nóm 'l vègn pròpi da 'na paròla lungubarda, "crèm" che la 'ól dì "dòs". 'Na tradisiù la disarès che la cità l'è nasìda al 15 d'agóst dal 570, quand le persune che le stàa sö l'isola Mòsa (o Isola Fulcheria) i è scapade so 'n dòs vizì 'l Sère. 'L capo da chèste persune 'l sa ciamàa Creméte, cunt da Palàs. Gh'è pò 'n ipotesi che la parla dala fundasiù che l'e stacia 'n dal 400, quand Milà l'era la capitàl da l'Impero Rumà ucidental. Gh'è po' 'n ótre stüde che 'l dìs che ché i stàa i cèlti, o magari i etruschi.
La pröma carta che la parla da Crèma però l'è dal méla e la dis che Crèma l'è 'na tèra che la partenìa ai Cunt da Camisà. Dòpo gh'è ignìt Bunifas da Tuscana e la sò fióla Matilda. 'N dal 1098 Matilda regala Crèma al Vèscof da Cremuna.
'N dal 1159, dopo che Crèma la sa aleàda con Milà e mia con Cremuna, la cità l'è stacia sbatìda zó dal Barbarósa, che 'l g'ha pò tacat fóch. L'asédio l'è stacc própe bröt: i tudèsch i g'ha pò tacat via dèle persune cremasche a le sò machine e tante persune i è mòrte.
'N dal 1185 gh'è ignìt la Pace da Custansa e la cità l'è stacia trada sö amò. Crèma la dienta 'n Libero Cümü e i gh'a facc da nóf le müra, i fòs e l pòrte (1199). 'N dal 1200 i gh'a tirat sö po' al Dòm e al palàs cümünal.
Quanta Crèma l'è dientada 'na pruincia da la Repüblica da Venesia l'ecunumia l'è fiurida e i gh'a facc sü da nóf le müra, al palas cümünal e'l Palas di Nudar, che adès l'è dientat al Palas dal Vescof. 'N dal 1490 i ga tirat sö 'l Santüre da Santa Maréa e 'n dal 1580 i gh'a facc pò la Diocesi.
'N dal 1797 la finès la Repüblica da Venesia e 'n cità i vé i francés. 'N dal 1814 'l finés l'impero da Napuliù Bunapàrt e i ria i striaci e la vè facia la pruincia da Crèma e Lód.
'N dal 1861 Crèma la diènta italiana.
San Isidro (Alacant)
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Crèma
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc l'è mustràt in de la tabela ché sóta:
Rodná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Crèma
Fére e fèste
Al 2 da febràr gh'è la Madòna da la Serióla 'n du i sa benedés le candéle. Sö la fine da mars visì al santüare da Santa Maréa gh'è la féra. Al 10 da giögn sa fà la fèsta a San Pantigliù, co la procesiù. 'N da la metà d'agost gh'è la "turtelada", 'n du sa mangia i turtèi. A setémbre gh'è la sagra da la bertulina. La sera dal 12 da dicémbre gh'è la féra da Santa Lüséa, cò le bancarèle 'n Piasa dal Dòm. Dala metà da dicémbre a la fine da genàr gh'è 'l presepio di Sabiù.
La cüsina
Töcc i cunós i turtèi: i ga 'l ripié duls e per fai i dróa i amarècc, le üghète, i mentì e 'l mustasì. Gh'è pò 'l salva, che l'è 'n furmài che l'è facc da chèste bande che. Sa parla pò da la spongarda e dala bertulina, che l'è facia co l'öa mericana. Quand gh'è 'l carneàl sa fa i chisói (o chisulì), fai sö co 'l limù, 'l póm e 'l strüt.
752
El 752 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Falset
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Redortiers
Redortiers l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Banon, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 45.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 810 méter a 'na altèsa màsima de 1430 méter s.l.m.
Lod Veg
Lod Vèg (Lodi Vecchio in Italian, Laus Pompeia in Latin) l'è un cumün del Ludesan cun 0 abitant (dàto del ).
Storia
L'é stai el prim insediament de l'antica citá de Lod.
Sül só teritori la ghé la Basilica di 12 Apóstui (o de San Basán).
Hayingen
Hayingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Reutlingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 63.31 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Lod Veg
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Lod Vegg l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Hayingen
Hayingen la se tróa a 'na altèsa de 661 méter sura 'l leèl del mar.
Eclissi
L'ecliss l'è un fenomen c'al sa verifica quand un corpu celèst al sa mett in mezz tra dü olter.
Certosa de Milan
La Certosa de Milan a l'è una certosa sita in del quarter milanes de Garegnan, che un temp a l'era in la campagna pussee verta. Al dì d'incoeu, grazzia a la collaborazzion del Touring Club Italian, se po visitàlla liberament e a gratis.
L'ha perdud cont el temp el cioster grand, che l'è stad sbatud sgiò di frances, e di alter toch, e ghe passa propi arent el cavalcavia che 'l conliga i autostrade di Lagh a la Turin-Milan, ma la resta comunque un pont de interess turistegh e coltural.
Stazion de Bruce Grove
Bruce Grove a l'è 'na stazion de la, che la serviss.
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Interscambi
Fermada del bus
Rò (scima)
El Rò (prononzia local: [ro]; in italian: Monte Rho di Arcisate) a l'è ona scima di Prealp Luganes, dent in de la Val di Scires. A l'è volt 938 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva arent al Crosin, in tra i comun de Arcisaa e de Bisus'c.
Cagliari
La popolasiù l'è de 158.351 abitàncc, la superfìce del teretóre cumünàl l'è de de 85 km² e la densità l'è de 1863 ab./km².
El cunfìna cümü de Cagliari 'l cunfìna coi cümü de Assemini, Capoterra, Elmas, Monserrato, Quartu Sant'Elena, Quartucciu, Selargius, Sestu.
Stória
Cagliari ('na ólta ciamàda Karalis) l'ìa zà abitàda de tribù locài quan che piö tàrde i Fenìci i g'ha colonizàt la Sardegna. Endèl sècol V prìma del signùr l'è pasàda sóta 'l contròl dei cartaginés e 'n chèl perìodo lé la cità la g'ha ìt en svelöp piötòst ràpido. Endèl an 238 a.C. l'è pasàda sóta l'impéro Romano (ensèma a töt el rèst de la Sardegna e pò a de la Corsica). A metà del sècol V dòpo del signùr l'è stàda ocupàda dei Vandali ma piö tàrde l'è stàda riconquistàda de Giustiniano.
Bandera del Ruanda
La Bandera del Ruanda a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Satèlite natüral
En satélite natüral l'è 'n còrp celèst che gìra entùren a 'n óter còrp (pianéta, pianéta nàno o asteròide). L'è de sòlet piö pesèn del còrp al quàl el ghe gìra entùren e 'l la compàgna endèl sò percórs orbitàl entùren a la stèla de riferimènt. L'agetìf "natüràl" l'è dopràt per tignìi separàcc de la categurìa dei satèliti artificiài che i è ogècc facc sö de l'òm che pò a lur i gìra entùren a dei òter còrp celèscc (perlopiö a la Tèra). I satèliti natürài i vé ciamàcc de spès pò a col nòm de "lüne" (co la 'l' peséna).
Stazion de Bussoleno
La Stazion de Bussoleno a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 3 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin, cont cadenzament semiorari gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Colleferro
Colleferro l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 20.025 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 742 ab./km². El cunfìna coi cümü de Artena, Genazzano, Paliano (FR), Rocca Massima (LT), Segni, Valmontone.
757
El 757 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Petriano
Petriano (Petriän en Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 2.448 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 223 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colbordolo, Montefelcino, Urbino.
Albrechtice nad Orlicí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Rychnov nad Kněžnou.
Ticinn Canntal
Ticinn Canntal l'è un grüp müsical paves che el sona müsica folk cuntempuranea. La so müsica l'è basaa ins un impronta tradiziunal e d'ispirazion celtega ma anca cun una quaj inuvazion prugressiva. Del 2006, j'han vinciüü el cuncurs "Note Radici", a Lido di Schiranna, (Vares).
Mercugnan
Mercugnan a l'è 'na frazion del comun de Medija vers Pantijaa.
Storia
Vegg comun de la Piev de San Giulian, l'è taccaa a Bustighera in del 1809 e a Medija in del 1811. In del 1816, tornaa i austriegh, a hinn tucc ripristinaa, ma in del 1841, in del tentativ de razionalizzà i ministrazion, ghe tacchen Canobbi, Gavazz e Viglian. Rivaa i Savoja, el comun l'era rivaa a 983 abitant, e l'è taccaa in del 1869 a Medija.
Villarembert
Villarembert l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Maurienne, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1089 méter a 'na altèsa màsima de 2265 méter s.l.m.
Ratibořské Hory
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
S-Bahn del Reno-Neckar
La  a l'è una S-Bahn al servizzi de la zona todesca de
Burcei
Burcei l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 2.978 abitàncc, 'na superfìce de 94 km² e 'na densità de 32 ab./km². El cunfìna coi cümü de San Vito, Sinnai, Villasalto.
Ventenac-en-Minervois
Ventenac-en-Minervois l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Ginestas, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.2 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 18 méter a 'na altèsa màsima de 100 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Ventenac-en-Minervois l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Markt Rettenbach
Markt Rettenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 51.45 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Hallstadt
Hallstadt l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Franconia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 14.54 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Hallstadt el se tróa a 'na altèsa de 239 méter sura 'l leèl del mar.
Trisella
Tresela (Trecella) a l'è ona frazion de Pozzoeu, comun de la Provincia de Milan. El paes el cunta circa 2500 abitant. Come tant alter paes de la Lombardia, anca Trisella l'è stada on comun indipendent per longh temp (fina al 1869). Al temp di piev la faseva part de la Piev de Gorgonzoeula.
Trissino
Trissino (en vèneto: Trìsino) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 7.808 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 372 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arzignano, Brogliano, Castelgomberto, Montecchio Maggiore, Nogarole Vicentino.
Grolley
Grolley a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.32 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Grolley al se tröva a una altitüden de 625 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Autafond, Belfaux, Léchelles, Misery-Courtion, Ponthaux.
San Miguel de Salinas
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Benevello
Benevello (en piemontés: Benevel) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 448 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 90 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alba, Borgomale, Diano d'Alba, Lequio Berria, Rodello.
Casti-Wergenstein
Casti-Wergenstein (in Rumanc: Casti-Vargistagn) l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein, in del Canton Grisun. El gh’ha pü u manch abitant e una süperfis de 25.62 km², e 'l se tröa a una altitüden de 1489 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de Casti-Wergenstein l'è tacaa ai cumün de Andeer, Donat, Mathon, Safien, Sufers.
Storia
Casti l'è menziunaa la prima völta in de l'ann 1204 cunt el nom de ad Castellum. . Wergenstein l'è menziunaa pö in de l'ann 1219 cunt el nom de Vergasteno.
Situazion linguistega
Storicament la lengua parlada in del pais l'è el Rumanc Sutsilvan. In dei ültim temp però la percentual dei parlant l'è calada en favur del Tudesch. La tabela chi desutta la mustra l'andament registraa in dei ültim ann:
Mas-Saint-Chély
Mas-Saint-Chély l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sainte-Enimie, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Superstrada S61 (Polonia)
La  a l'è una superstrada de la Polonia longa 214 km.
Mas-Saint-Chély
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 56.81 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 450 méter a 'na altèsa màsima de 1156 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Mas-Saint-Chély l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Giordan (fium)
El Giordan a l'è un fium longh 320 km che 'l scorr del Mont Hermon, in tra Israell, Siria e Liban, e 'l Mar Mort. El definiss per la pupart del so cors el confin in tra l'Israell, e la Cis'giordania, e la Giordania. El so afluent pussee important a l'è el Yarmuk.
Per la tradizzion cristiana a l'è el fium che el Giovann Batista l'ha batezad Gesù: la soa aqua l'è despess doperada per batezà i reai.
Bandera de la Republega del Congh
La Bandera de la Republega del Congh a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Viereth-Trunstadt
Viereth-Trunstadt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.78 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Viereth-Trunstadt el se tróa a 'na altèsa de 249 méter sura 'l leèl del mar.
Velmee
Velmee (prononzia local: [vɛl'me] ; in italian Velmaio) a l'è vuna di dò frazzion del comun de Arcisaa, in de la Provincia de Vares. El paes el se troeuva a sud del center comunal: fina al 1968 a l'era ona frazzion de Cantell.
Metzingen
Metzingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Reutlingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 34.61 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Metzingen la se tróa a 'na altèsa de 350 méter sura 'l leèl del mar.
Anjou (FR-38)
Anjou l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Roussillon, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 218 méter a 'na altèsa màsima de 383 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Anjou l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Oppède
Oppède l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bonnieux, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 103 méter a 'na altèsa màsima de 733 méter s.l.m.
Civitella San Paolo
Civitella San Paolo l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 1.437 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capena, Fiano Romano, Nazzano, Ponzano Romano, Rignano Flaminio, Sant'Oreste.
Funes
Funes (Villnöß) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 2379 abitàncc, 'na superfìce de 80 km² e 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bressanone, Chiusa, Laion, Ortisei, San Martino in Badia, Santa Cristina Valgardena, Velturno.
Reillanne
Reillanne l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Reillanne, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 38.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 387 méter a 'na altèsa màsima de 805 méter s.l.m.
Altfraunhofen
Altfraunhofen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.28 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Altfraunhofen el se tróa a 'na altèsa de 466 méter sura 'l leèl del mar.
Valdagno
Valdagno (en vèneto: Valdagno) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 27.000 abitàncc, 'na superfìce de 50 km² e 'na densità de 521 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altissimo, Brogliano, Cornedo Vicentino, Crespadoro, Monte di Malo, Recoaro Terme, Schio, Torrebelvicino.
Montverdun
Montverdun l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Boën, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 340 méter a 'na altèsa màsima de 531 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Montverdun l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
764
El 764 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Piu XII
miniatura|Pio XII Pio XII, (Roma, 1875-1958) nasü me Eugenio Pacelli a l'è stàa el 260° Papa de la Cesa Catolica. L'era nasü a Roma subit dòp l'ario di Piemontes, a la creasiun de l'Italia. An t'el 1939 a l'è stàa elesù coma Papa dop che l'è stàa prima Arcivèsc de Monaco d'Baviera e pòi Segretari de Stat sota el sò predecesor Pio XI. In de la II guera mondial a l'ha salvà tanti Ebrej e l'ha cercà d'riportàa la pas en in del mond. Dop la guera l'è schierase contra i comunisti in dela guera freda. Mör el 8 d'otober a Castel Gandolfo.
Bene Vagienna
Bene Vagienna (en piemontés: Bene) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 3.294 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 69 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carrù, Fossano, Lequio Tanaro, Magliano Alpi, Narzole, Piozzo, Salmour, Trinità.
Valdepeñas
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Piagge
Piagge (Lë Piage 'n Gal-Italich Marchigian) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Pesaro e Urbino. El g'ha presapóch 971 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 121 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cartoceto, Fano, Mondavio, Montemaggiore al Metauro, San Costanzo, San Giorgio di Pesaro.
Rataje (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Regio-S-Bahn de Brema-Bassa Sassonia
La  a l'è una S-Bahn al servizzi de la zona todesca de
Camisà
Evulusiù demogràfica
'L andamènt dal nömer da abitànt 'l è mustràt an da la tabela ché sóta:
San Vicente del Raspeig
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Els Guiamets
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Buggerru
Buggerru l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Carbonia-Iglesias. El g'ha, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fluminimaggiore, Iglesias.
Geröla
Geroeula o Sgeröla (Gerola Alta in italiàn) l'è ün cumün de la Pruvincja de Sundri, a 1050 meter sül nivel del mar.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
El Cumün
Geroeula se troeuva in fund a la Vall del Bitt de Geroeula, üna vall lateràl de la Valtelina che la part da Murbègn e la va vers süd, in di Alp Urobich.
El paes l'è traversàa dal rial Bitt, che dà'l nom al furmàg che vegn fàa in 'sti zoni chì. In del paes ghè la gesa de San Bartulumè.
I fraziùn
In del teritori cumünàal gh'hin divers fraziun, ch'hin pussee che olter di piscinìn aglumeràa di baiti che vegnen abitàa dumà dürant l'estàa: Vall, Nasunc, Caa de Sura, Ravizz, Foppa, Castèll, Laveggiöö, Fenìil, Pescegàl.
La fraziùn de Pescegàl, che se troeuva a m. 1350 d'altezza a cinch chilometer de Geroeula, l'è la pussee impurtant; l'è üna impurtant sit per i sport invernai (sci e snowboard), atrezada cunt di segiuvìi che riven fin al Pass de Salmuràn.
I fest
La festa pussee impurtant de Geroeula l'è la "Sagra del Bitt", che l'è a la terza dumenega de setember. In 'sta sagra chì i furmagiàt del sitt i mustren i lur furmi de furmagg Bitt, che l'è fàa cun lat de vaca e de cavra mesculadi insemm, ch'el vegn dupràa per fàa di mangiàa tipich de tütta la Valtelina, cumè i pizzoccher e i sciatt.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Geröla l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Valli del Pasubio
Valli del Pasubio (en vèneto: Vałi del Paxubio) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 3.242 abitàncc, 'na superfìce de 49 km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Posina, Recoaro Terme, Schio, Torrebelvicino, Trambileno (TN), Vallarsa (TN).
765
El 765 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Castell de Maconagh
Struttura
Tipich castell a struttura quadrada, el gh'ha di torr de avvistament e di camminament merlaa e l'è desviluppaa in su trè pian, e domà el seminteraa a l'è originari del 1300.
Villargondran
Villargondran l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Maurienne, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.12 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 544 méter a 'na altèsa màsima de 1454 méter s.l.m.
Curcc
Curcc (Curcio) l'è ona frazion del comun lecches de Colegh. El paes el se troeuva a est del centro comunal. A Curcc a gh'è ona font d'aqua naturala bella importanta. El vegg center rural de Curcc l'è ancamò ben conservaa, e poeudom trovà ancamò adess el lavatoi che l'era drovaa in del passaa. Curcc l'è staa menzonaa per la prima voeulta in del 1585, in su 'na lastra che l'è ancamò taccada a la fontana del lavatoi. Giamò al temp i patron del paes a eren i Sant Angioi Custod: a bon cunt, la parocchia de Curcc l'è stada l'itessa de Colegh e de Villadegh fina al 1914. La gesa de la noeuva parocchia l'è stada scominciada in del 1934 e fenida in del 1957.
El dialett de Curcc
Segond i dati de l'AIS, el dialett de Curcc l'è pussee conservativ de quell de Colegh, che inscambi l'è staa pussee influenzaa de la koinè milanesa. In definitiva, la parlada de Curcc la se vesina (o vesinava) pussee ai modell del ciavennasch rustegh, soratutt per quell che 'l reguarda la prononzia di paroll. Chì de sotta, on quai esempi:
Scheßlitz
Scheßlitz l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Franconia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 94.88 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Scheßlitz el se tróa a 'na altèsa de 310 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de White Hart Lane
White Hart Lane a l'è 'na stazion de la, che la serviss.
Moviment
Ghe corren i servizzi.
Interscambi
Fermada del bus
Markt Wald
Markt Wald l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 30.82 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Markt Wald el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 635 méter sura 'l leèl del mar.
Primula glaucescens
Primula glaucescens l'è 'na spéce de piànta piötòst ràra de la famìa botànica de le Primulaceae che se tróa apéna sö le Prealpi e Alpi lombàrde e del Trentì.
Descrisiù
Fùrma Biològica: H ros - Emicriptòfite rosulàde. left|200px|thumb|Primula glaucescens L'è 'na piànta perène, erbàcea cespitùza, condèn rizòma cürt e spès, el gambì del fiùr l'è piö lónch de le fòie e 'l pöl rià 'nfìna a 5÷12 ghèi.
Le fòie le fùrma 'na rözèta bazàl, le g'ha mìa 'l gambì o se pròpe l'è cürt cürt. Le g'ha 'na fùrma lanceolàda-spatolàda, 'ntréghe e 'ndèla part apicàl le fenés a àngol gös. De cunsistènsa coriàcea, i è sènsa nesöna pelüria e i è löstre. L'òrlo l'è cartilaginùs e apéna apéna capetàt, el pöl véser piö o méno ultàt endré.
Ensìma al gambì del fiùr se fùrma 'na bèla umbrilìna de fiùr (de sòlet dei 2 ai 5 elemèncc) bèla spèsa. I fiùr, portàcc söndèn pedùncol, i g'ha 'l càles tubulùs-campanulàt coi dintì gös, lónch compàgn del tübizì; la coròla l'è a fùrma de turtaröl, de culùr ròza che tìra al viòla e la fàuce biànca. El tübizì de la coròla l'è lónch dei 12 ai 13 mm. El fiùr l'è furmàt de 5 lòbi ale ólte capetàcc en maniéra iregolàr, bilobàcc separàcc 'nfìna a 1/3 de la longhèsa. Le bràtee i è lineàre-lanceolàde, de spès le tìra al rós e i è piö cürte dei pedùncoi.
Sistemàtica
Le popolasiù de P. glaucescens de la Al de Cadì e del Pas del Crocedòmini (Pruvìncia de Brèsa) e chèle del Rezegù e dei Córegn de Canz, le g'ha 'n càles piö cürt e 'na coròla piö pesèna; le vé recunusìde come variànt "longobarda".
Lesley-Ann Brandt
Lesley-Ann Brandt l'é un attris südafricana naturalisada neuzelandesa nassüda a Cità dal Cap, Sudafrica. L'é stada co-prutagunista da la serie televisiva da Spartacus: Blood and Sand e Spartacus: Gods of the Arena in dal ròl da la s'ciava Naevia. In Spartacus: Vengeance la vegn scambiada cun Cynthia Addai-Robinson.
Stazion de Meana
La Stazion de Meana a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni SFM de la linia 3 del servizzi ferroviari metropolitan de Turin per Bardonecchia (Modane in di dì de festa), cont cadenzament orari gestii de la Trenitalia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Véraza (FR-11)
Véraza l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Limoux, del circondàre (arrondissement) de  Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.66 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 308 méter a 'na altèsa màsima de 781 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Véraza l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Baierbach
Baierbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Landshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.76 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Baierbach el se tróa a 'na altèsa de 418 méter sura 'l leèl del mar.
Cassina Trivolza
Storia
Citada in d'on quaj ducument del 1346, la partegniva a la piev de Trenn. In l'età napoleonega el gh'eva 48 abitant, e l'è dònca taccaa a Vialba in del 1809 e a Bollaa in del 1811. La recuvera la soa autonomia in del 1816 cont i Austriegh.
In del 1869 a l'è taccaa a Musocch, che l'è taccaa a Milan in del 1923.
Rasor de sigurezza
El rasor de sigurezza a l'è un rasor che l'è pensad per sbassà el ris'c de tajàss, o comunque de irrità la pell, quand che vun el se rasa, roba che l'ha permitud de sbassà el dipender di barber anca per fàss la barba. Sgiamò a partì del 1700 gh'eren di arnes che serviven a protesger la lama, ma l'è stad a partì del 1900 che grazzia a la Gillette a inn deventad pussee popolar. Di agn 1970 hann tacad a spantegàss i rasor con la cartoccia, che incoeu inn i pussee popolar, ma el modell vegg indova che la lameta la se met dent a man a l'è tornad popolar in di agn 2010, inscì de sbassà el trasà de materiai per ecologia.
S-Bahn de Amborgh
La  a l'è una S-Bahn al servizzi de la zona todesca de
Radětice (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Albert Einstein
thumb|right|222px|Albert Einstein, futugrafaa da l'Oren J. Turner in del [[1947.]] L'Albert Einstein l'è staa vün di püssee grand scienziaa dela storia. L'era un fisich, e in de la sò vita l'ha faa un bel poo de scuvert che han cambiaa tüt in del mund de la fisica.
L'è staa però minga dumà un fisich, ma el s'è ucupaa anca de filusufia e, in di sò ültim ann in America, anca de pulitica (eren i ann dela segunda guera mundial).
La giuventü
Propi per quest, Einstein l'era un bagain cunt i sò prublemi (forsi al gh'era anca la dislessia), e al nava minga begn a scöra (adiritüra sa dis che l'era un asen in matematica).
In tüt i modi, l'è andaa inanz cunt i scör e l'ha ciapaa ul diploma ad Aarau, semper in Svizzera, in del 1896.
In del 1898 l'ha cugnussüü una tusa serba che la se ciamava Mileva Maric; quatr'ann dopu gh'han avüü una tuseta, Lieserl (ca però l'è morta amò piscinina). Intant, Albert l'era riüssii a utegnì la citadinanza svizzera e a entrà in del Pulitecnich de Zürich (Eidgenössische Technische Hochschule).
766
El 766 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Albert Einstein
Einstein cumè scienziaa
thumb|left|250px|La placa in sel palass [[Olivazzi in Via Bigli a Milan]] In del 1905, intant che 'l lavurava a l'üfizi di brevet a Berna, Einstein l'ha püblicss un articul de fisica, ciamaa in tudesch "Zur Elektrodynamik bewegter Körper ("L'eletrudinamica di rob in muviment"), induve che se parla de l'interaziun di rob carich (vör dì cunt una carica eletrica) cunt ul camp eletrumagnetich, e de cume tüta 'sta roba la cambia a segunda che la persuna che la varda l'è ferma o la se möv. Da chi la sa svilüparà, in di ann, la teuria de la Relatività ristreta.
Semper del 1905 l'è un alter articul che parla de l'efet fotueletrich; da quel articul chì, dopu un quai ann, la nassarà la broca dela Fisica ciamada mecanica quantistica. Per finì quel'ann triunfal, l'à anca metüü in pee la teuria del motu brownian.
Ma Einstein l'ha sugütaa a cercà de validàla, e 'l gh'è riüssii in del 1919, ann che gh'è stà un eclissi de Sù; han faa dü misüraziun e 'l s'è vist che la massa del Sù ghe faseva cambià la traietoria a la lüs di stel.
Per ul sò lavurà a pruposit del'efet fotueletrich gh'han daa, in del 1921, ul Nobel per la Fisica.
In del 1933, intant che l'era diretur de l'istitüt de fisica a Berlin, ul guvernu de Hitler l'ha faa una legg aposta per cascià via tütt i prufesur giüdee; a quel temp lì Einstein l'era anca prufesur a l'üniversità de Princeton, in America, e alura l'à ciapaa sü e l'è scapaa da la Germania. In del 1940 l'ha ciapaa la citadinanza americana.
In di sò ann in America, Einstein l'ha lavuraa per truvà una teuria per met insema la gravità e la forza eletrumagnetica. Lü l'era minga amò a cunuscenza di alter dò forz fundamentai: la forza nüclear forta e la forza nüclear debul, che hin staa scuvert dopu che lü l'è mort. La teuria che l'è vegnüda fö l'era minga però tüta giüsta.
Einstein l'è mort a Princeton, ul 18 de april del 1955.
In del mund dela scienza, Einstein l'è stà verament rivulüziunari, instess de Isaac Newton ai sò temp. L'è stà però anca un scienziaa unest, che l'ha minga negaa i rob che ghe piaseven nò (ad esempi cume l'ha faa cun la mecanica quantistica).
Casàl e Idulàsch
Casàl e 'Idulàsch (Casale Cremasco-Vidolasco an Italià) 'l è ‘n paìs da da la Pruinsa da Cremuna.
Münsingen (DE-BW)
Münsingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Reutlingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 117.01 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Donat (GR)
Donat a l'è un cumün svizzer del distret de Hinterrhein. in del Canton Grisun|. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 4.67 km², e al se tröva a una altitüden de 1043 meter sura al livel del mar.
El cumün de Donat a l'è tacaa ai cumün de Casti-Wergenstein, Clugin, Lohn, Mathon, Pignia, Zillis-Reischen.
Storia
Donat l'è menziunaa la prima volta in de l'ann the middle 12th Century col nom de ad Anede.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Viboldon
Viboldon (Viboldone) a l'è ona frazion del comun de San Giulian, in de la Provincia de Milan. El paes l'è famos per la soa badia, fondada in del 1176 e finida in del 1348. Quand che l'era on comun indipendent, el paes el faseva part de la Piev de San Giulian. In del period napoleònigh (1809) gh'hinn staa unii i comun de Cives e Rancaa, e in del 1811 anca San Donaa, San Giulian e Sest Ulterian. Tutt i località hinn tornaa indipendent con la nassida del Regn Lombard-Venet. In del 1869 gh'hinn staa taccaa i comun de Sest Ulterian, San Giulian e Zivid, menter l'ann dòpo l'è stada la vòlta de Pedrian. In del 1893 Viboldon l'ha perduu el ròl de center comunal, che l'è staa spostaa a San Giulian.
Civitavecchia
Civitavecchia l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 47.349 abitàncc, 'na superfìce de 71 km² e 'na densità de 667 ab./km². El cunfìna coi cümü de Allumiere, Santa Marinella, Tarquinia (VT).
Els Garidells
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Villa Fornas
Villa Fornas o Infornas (Villa Fornaci) a l'è ona frazion spartida tra i comun milanes de Bellinzagh e de Gessaa. El confin tra i duu comun a l'è marcaa de la Strada Statal 11 Padana Superiore. El paes l'è traversaa de la Martesana.
Belvedere Langhe
Belvedere Langhe (en piemontés: Bërvèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 372 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 93 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bonvicino, Clavesana, Dogliani, Farigliano, Murazzano.
Sanet y Negrals
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Superstrada S74 (Polonia)
La  a l'è una superstrada de la Polonia longa 215.7 km.
Fortezza
Fortezza (Franzensfeste) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 892 abitàncc, 'na superfìce de 61 km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campo di Trens, Naz-Sciaves, Rio di Pusteria, Sarentino, Varna.
Valenzuela de Calatrava
a l'è un comun de la provincia de Ciudad Real, cont una popolazzion de abitant.
Atari 2600
L'Atari 2600 a l'è stada 'na console a 8 bit de la Atari venduda dal 1977 al 1991. A l'è stada vuna di primm a doperà i cartocc comè mezz de salvatagg di gioeugh e l'è regordada 'me console de success, cont 30 milion de vendit.
Storia
L'ideja de 'na console per i cà la vegn al Nolan Bushnell dopo del success di arcade de l'azienda, anca dopo del relativ success de la limitada Magnavox Odyssey. In del 1975 a l'è donca sortii el PONG, ma l'ideja finala a l'era 'na macchina per fà giugà tutta la familia in cà.
A mità 1976 la sortiss la Fairchild Channel F e 'l Bushnell el capiss che 'l pò finì no in temp el progett el vend Atari a la Warner, che la spingg assee in sul progett dopo de la sortida in del 1977 de la RCA Studio II.
El success commercial
L'ha subit venduu ben, ma domà in del 1979, cont el boom di videogioeugh, a gh'è staa el picch di vend de l'Atari 2600, anca grazia ai conversion di arcade ch'han faa sarà l'azienda con on fatturaa de 5 miliard in del 1982.
In del 1979 la Mattel la presenta Intellivision, pussee innanz de l'Atari ma con men gioeugh, che la mena l'Atari a desviluppaa el successor Atari 5200 in del 1982. In del frattemp el nomm del VCS a l'è cambiaa in Atari 2600, comé da progett original.
El declin
In del 1982 la sortiss la ColecoVision e la concorrenza la deventa semper pussee guerrida: L'Atari 2600 el riess a vend domà per el sò largh parch gioeugh e per i esclusiv arcade e cinematografich. A sto filon partegnen i gioeugh Pac-Man e ET The Extra Terrestrial, che per la bassa qualità han venduu pocch e han lassaa la ditta cont on bus de 536 milion de dollar e han menaa a la crisi di videogioeugh del 1983.
La sezion computer e console de l'Atari a l'è stada poeu crompada de Jack Tramiel, appena sortii de la Commodore International, che l'ha trasformaa in la Atari Corporation, che l'ha suttaa a vend la console 'me fascia bassa a 50$, cont on redesign, ciamaa popolarment Atari 2600 jr dal 1986.
CPU
El gioeugh a l'è eseguii de 'na CPU MOS 6507, ona version redotta del MOS 6502, bon de indirizzà finna a 8 kB, redotta a 4 kB di caratteristich di port de l'Atari. L'input-output a l'è gestii de 'n coprocessor MOS 6532, che 'l da anca 128 Byte de RAM, doperaa per salvà temporaneament pontegg e posizion di sprite.
Grafica
La grafica a l'è gestida del chip apposta Television Interface Adaptor desviluppaa del Jay Miner. El permett de gestì on quaj sprite: 1 "ball", 2 "missile" e 2 "player", oltra a 'n ogett statich "playfield". El gh'ha ona tavolozza de 128 color NTSC e PAL-M, doperaa in Brasil, ma domà 108 in PAL e 8 in SECAM. A gh'è no 'n frambuffer, donca l'immagin la se pò modifegà de voeulta in voeulta. El TIA el gestiss anca i joypad e du canai audio.
Cartocc
I primm cartocc gh'even 2 kB de spazzi liber, e per la vita prevista de la console se pensava che sarien bastaa 4 kB, el massim che 'l processor el podeva indirizzà.
Cont el slongàss de la vita de la console, però, i gioeugh hinn deventaa pussee gross e l'è staa doperaa el sistema del bank switching per doperà cartocc finna a 64 kB.
Espansion
I espansion pussee doperaa eren:
Gioeugh
A la sortida gh'eren 9 gioeugh disponibij, inclus quell in la confezion. Cont el temp hinn sortii pussee de 550 gioeugh, in tra conversion arcade 'me Breakout e Asteroids e gioeugh spezifich ch'han faa gran success 'me Adventure e Yars' Revenge.
Boeugna anca cità di gioeugh ch'hinn staa di gran flop, 'me E.T. the Extra-Terrestrial, desviluppaa in 5 semann per sfruttà la mania de E.T, e 'l clon de Pac-Man, che han menaa a on mugg de cartocc invenduu e a 'n perd de milion de dollar.
Orange (FR-84)
Orange l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chef lieu de deux cantons Orange-Est Orange-Ouest, del circondàre (arrondissement) de Avignon e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 74.2 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 24 méter a 'na altèsa màsima de 127 méter s.l.m.
Neo Geo
El nomm, ch'el voeur dì "mond noeuv", l'è staa scernuu per sottalineà i noeuv del sistema, ciovè quej de podè cuntà in su di cabinaa men costos e, per l'utent comun, de fà andà i gioeugh di sal gioeugh cont fedeltà assoluta, che però el gh'ha avuu minga inscì tant de success per via del sò alt cost.
Governo Johnson
El Governo Johnson a l'è el governo del Regn Unii, in pee dal 24 de luj del 2019. A l'è 'n governo monocolor di Conservator, sostegnuu esternament del Partii Democrategh Unionista.
Narda (Ongaria)
a l'è un comun del Distret de Szombathely, cont una popolazzion de abitant.
771
El 771 a l'è 'n ann del secol quell de vot.
Barumini
Barumini l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia del Medio Campidano. El g'ha presapóch 1.413 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 54 ab./km². El cunfìna coi cümü de Escolca (NU), Gergei (NU), Gesturi, Las Plassas, Tuili, Villanovafranca.
Radkov (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Tábor.
Walsdorf (DE-BY)
Walsdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.22 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Haumea (corp celest)
Haumea (zamò cunusìt co la sìgla pruvizòria de (136108) 2003 EL61, e ciamàt encö col la denuminasiù uficiàla 136108 Haumea; simbul: ) l'è 'n pianeta nano che gìra entùren al Sul sönden òrbita colocàda endèl Sistema Solar estèrno. L'è clasificàt come ogèt transnetünià. L'è stat scuprìt de 'na squàdra de astrònom californià de l'oservatóre del Mut Palomar ai 28 de dezèmber del 2004.
El sò retroamènt l'è stat rindìt püblich ai 29 de löi del 2005, el stès dé che gh'è stat anunciàt el retroamènt de óter du ogècc transnetünià de dimensiù mìa trascüràbii: Eris e Makemake.
Per dimensiù, l'ogèt el se 'nsomèa a Plutone. El g'ha el particolàr de ìga 'na velocità de rotasiù 'n grant ràpida, presapóch quatr'ùre, e chèsto el g'ha fat ciapà 'na fùrma bislónga.
Gas
El gas a l'è vun di stat de la materia indova che i sostanze gh'hann no un so volum propi.
Freising
Freising (Frisinga 'n latì, italià e portoghés; Frisingue 'n fransés) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de l'Alta Baviéra (Oberbayern). L'è 'l capolöch del circondàre omònim.
200px|thumb|left|L'entràda de la catedràl La g'ha 0 abitàncc (dato del ) e la se tróa söl fiöm Isar a 'na vintìna de chilòmetri a nòrd de Mònaco, póch delóns de l'aeropórt internasiunàl de la capitàl bavaréza.
Rogliano (FR-2B)
Rogliano l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Capobianco, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.7 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 602 méter s.l.m.
Freising
Endèla zòna gh'è stat troàt dei rèscc de l'Età del Bróns, ma gh'è mìa pröe per stabilì 'na continuità de chèl insediamènt lé co l'abitàt de Frigisinga endóche s'ìa stabilìt San Corbinian endèl an 724.
Freising l'è 'n cènter religiùs importànte e l'è séde de diòcezi (Arcidiòcezi de Mònaco e Freising). A Freising tralàlter gh'è stàt fàt prét endèl 1951 e l'è stat vèscof del 1977 al 1982 el Joseph Ratzinger, cioè 'l papa Benedèt XVI.