cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fabrizio Cecchetti
Biografia
Entra in gioventura in la Liga Nord e in del Moviment di Giovin Padan. In del 1998 l'è elegiuu consiliee a Rò, per poeu vess rielegiuu in del 2002 e 2007. In del 2005 l'è elegiuu al Consili Regional lombard e l'è riconfermaa in ddel 2010 e in del 2013.
In del 2012 l'è elegiuu President del Consili Regional, che l'ha sostituii el Davide Boni, indagaa per corruzion. In del 2013 a l'è mittuu 'me vicepresident.
In di elezion politegh italian del 2018 a l'è elegiuu deputaa in la circoscrizion Lombardia 2 cont la Liga Salvini Premier.
A l'è maritaa, del 2018, cont la Laura Santin.
Posizion politegh
A l'è semper staa retegnuu vun di element pussee progressista de la Liga: I sò vot han permittuu per esempi a la Region de patrocinà dal 2014 al 2016 el gay pride de Milan, cont gran dibattit in del partii.
El s'è deciaraa a favor di union in tra i personn del midemm sess, al testament biologich e a l'us medich de la cannabis.
Procediment giudiziari
In del 2012 a l'è indagaa in del process di "spes matt" e in del 2014, prima de la sentenza de la Cort di Cunt, el da indree 49'000 Euro.
El 29 de april 2015 a l'è rinviaa a giudizzi per peculaa.
Montealegre del Castillo
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Le Lauzet-Ubaye
Le Lauzet-Ubaye l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lauzet-Ubaye, del circondàre (arrondissement) de Barcelonnette e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 66.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 771 méter a 'na altèsa màsima de 2500 méter s.l.m.
La Gimond
La Gimond l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Chazelles-sur-Lyon, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.37 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 598 méter a 'na altèsa màsima de 773 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Gimond l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Fellheim
El cümü de Fellheim el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 566 méter sura 'l leèl del mar.
Senorbì
Senorbì l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 4.420 abitàncc, 'na superfìce de 34 km² e 'na densità de 130 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ortacesus, San Basilio, Sant'Andrea Frius, Selegas, Siurgus Donigala, Suelli.
Le Collet-de-Dèze
Le Collet-de-Dèze l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Germain-de-Calberte, del circondàre (arrondissement) de Florac e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 260 méter a 'na altèsa màsima de 900 méter söl leèl del mar.
Fagnan (Gasgian)
Fagnan (Fagnano in italian) a l'è 'na frazion del comun de Gasgian, mittuda vers Cislian.
Geografia
Fagnan a l'è in su 'na piana de origin alluvionala e 'l confina cont Gasgian a sud, cont Bestazz a nord, cont la Cassina a ovest e cont San Vit a est.
A l'è 'n territori a bass ris'c sismegh.
Storia
Giamò citaa in del 1346, el deventa important a la mità del 1400 quand che 'l deventa proprietà del Cicch Simonetta, secretari del Galeazz Maria Sforza. Quand che 'l Simonetta a l'è giustiziaa in del 1480 i sò ben in la zona passen a l'Ambroeus Vares, cont de Rosaa.
Finna del 1500 a l'è sed de 'na paròquia per volontà di Borromee, che ne devénten feudatari e voreven miôràll. In del '600 'sto dirizz chi a l'è passaa ai Medegh de Marignan.
In del censiment teresian del 1771 resulten 351 persònn, deventaa 305 a la proclamazion del Regn d'Italia in del 1806. In del 1809 el Napoleon el ghe tacca la Cassina, e in del 1811 a l'è taccaa a Gasgian.
Aprigliano
Aprigliano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 2.833 abitàncc, 'na superfìce de 121 km² e 'na densità de 23 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cellara, Cosenza, Figline Vegliaturo, Parenti, Pedace, Piane Crati, Pietrafitta, Rogliano, San Giovanni in Fiore, Santo Stefano di Rogliano, Taverna (CZ).
Fagnan (Gasgian)
Storia
Tornaa i austriegh el ripristinen ma in la provincia de Pavia. In del 1853 ghe tacchen an'mò la Cassina e in del 1859 a l'è rimettuu sotta Milan.
In del 1869 a l'è taccaa finalment a Gasgian.
Monument
A nivell civil a l'è important el Palazz Doria Borromee Medegh, abitazion di sciori de la zona, cont ona cort ispirada a quèlla de la Piazza Ducala de Vigevan. Incoeu a l'è bandonaa.
ExploreZip
ExploreZip a l'è staa on worm descovert in Israel el 6 de giugn 1999.
Distribuzion
La via primària de diffusion a l'éra l'email, cont di messagg cont alegaa "Zipped_files.exe" e test:
<Pre> Hi!
I have received your email and I shall send you a reply ASAP. Till then take a look at the attached zipped docs.
Bye! </Pre>
El se spantegava anca in di condivision de red vert.
Payload
El payload a l'era 'na schermada compagna de quèlla de on file zip corrott, intant el worm el se cobbiava in del disch rigid e WIN.INI (Windows 9x) o el Register de Windows (Windows NT) per eseguiss al primm reboot.
El se inviava poeu cont Outlook, Outlook Express o Exchange a tucc i contatt de la rubrica e 'l scancellava tucc i file de Microsoft Office e tucc i sorgent scrivuu in C e C++ cont el sorascrivij cont di zeri.
21 10
El 21 de otober a l'è un di de l'ann.
1951
El 1951 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Trouillas
Trouillas l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Thuir, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.01 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 58 méter a 'na altèsa màsima de 152 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Trouillas l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
1379
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Fer
El Fèr l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Fe. El g'ha nömer atòmich 26, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de fèr el g'ha vintisés prutù.
L'è 'l metàl che bónda de piö sö la Tèra, tat che 'l rìa a costetöéser el 34,6% de la màsa del nòst pianéta. Sö la grösta terèstre l'è prezènte endèla pursiù del 4,75%.
En natüra se 'l tróa mìa pùro ma sèmper ligàt a óter elemèncc. El fèr pùro el g'ha aspèt arzentàt. L'òm el g'ha 'mparàt zamò de l'antichità a caàl fò dei minerài e dopràl per fà sö i sò strümèncc, tat che töta 'n éra de la nòsta evulusiù l'è ciamàda età del fèr.
L'è 'n componènt primàre de 'na gran varietà de léghe, 'ntra le piö 'mportànte gh'è l'aciàio e la ghìza.
L'è apò 'n elemènt principàl endèl cìclo vitàl de quàze töcc i éser vivèncc (föra che póch batéri).
Lengua catalana
La lengua catalana l'è una lengua rumanza parlaa da circa des milion ad person in Andora, Francia, Spagna (Catalogna) e incasi' in Sardegna (a Alghero). Al dialet parlaa int'la comünità Valensiana l'è ciamaa valencià, mentar cul parlà in t'jisul Balear l'è ciamaa balear. Al Catalan l'ha influenzaa tanta lengu regiunal d'Italia, suratüt cui che j'henn parlaa int'i region che j'henn stat suta a la duminazion d'Aragona. I lengov pussee compagne del catalan inn l'occitan e l'aragones.
Dialet
thumb|right|250px|Cartína dialetal de la lengua catalana Del 1861, Manuel Milà e Fontanals i hann prupost una division del catalan in dü bloch dialetal: Catalan uriental e Catalan ucidental. Quela division chì la gh'ha no una linea precisa che, l'è pütost un grüp de zonn de transizion, föra che per el cas di isul.
Uragh (Tavarnee)
Uragh (Urago) a l'è una fraziun del comun da Tavarnee. A L'è tra Tavarnee e Muntorfan. Al se trova in mezz ai do comun e l'è traversaa de la strada provincial che la mena a Lecch. L'è staa un comun indipendent fina al 1757: al temp el partegniva a la piev de Zezi.
Lengua catalana
Al Pader Noster Catalan
Pare nostre, qui esteu en el cel, (Pader noster che te seet in céel)
sigui santificat el vostre nom, (che'l sia fáa sant el to nom)
vingui a nosaltres al vostre regne, (che'l vegna 'l to regn)
faci’s la vostra voluntat, (che'l sia fáa 'l to Vurè)
aixì en cel come en la terra. (inscí 'ma in Céel, anch in sü la tera)
El nostre pa de cada dìa doneu-nos avui, (Dan incö el nost pan de tücc i dí)
i perdoneu-nos les nostres culpes, (e perdunen i noster pecáa)
I no permeteu que nosaltres caiguem en la temptació (e ménen minga in de la tentassiún,)
ans deslliureu-nos del mal, amen (ma libéren del máa e che'l sía inscí!).
Thameslink
El Thameslink a l'è un servizzi de straport ativ 24 ore che l'è incentrad in su Londra, vert del 1988 e gestid de Govia Thameslink Railway. A l'è fad su de cinch linie regionai e de quater linie per i pendolar.
Straubing
Straubing l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Bàsa Baviéra (Niederbayern).
left|thumb|250px|Panuràma de la cità, söl sfónt se èt la Forèsta Bavaréza La cità l'è postàda sö le spònde del Danùbio e l'è 'l cènter piö 'mportànte del Gäuboden, 'na zòna de teré fèrtii, sitüàda a mesdé de la Forèsta Bavaréza.
L'è cunusìda perchè l'è séde del segónt fèstival fulclurìstich piö 'mportànt de la Baviera (dòpo de l'Oktoberfest de Mònaco), ciamàt Gäubodenvolksfest e che 'l vé celebràt töcc i agn endèl més de óst.
To Anacreon in Heaven
miniatura|drita To Anacreon in Heaven l'è ona musega inn offizial del Anacreontic Society, on'associazion de gentlemen che faseven musega amatorial a Londra in del secol quell de 17. Poeu l'è staa doperaa 'me bas per di musegh patriottegh, e la pussee famosa, compugnuda dal Francis Scott Key, incoeu l'è inn di Stat Unii cont el nomm de The Star-Spangled Banner.
El club l'era dedicaa al poetta grecch Anacreont, famos per la soa poesija in sul bev alcol, ròba che i omen del club faseven, insemma a mangià, quand che eren dré a sonà.
Stropin
miniatura Stropin (it. Stroppino) a l'è ona frazzion del comun verbanes de Brovell-Campognin. A l'è staa on comun indipendent fina al 1923, compagn de tutt i olter frazzion del comun.
Senale-San Felice
Senale-San Felice (Unsere Liebe Frau im Walde-St.Felix) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 786 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Appiano sulla Strada del Vino, Castelfondo (TN), Fondo (TN), Nalles, San Pancrazio, Tesimo.
Sarganserland (distret)
El Distret de Sarganserland l'è 'n distret eletural (en todèsch: Wahlkreis) del Canton San Gal, en Svìsera,
Velešín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Český Krumlov.
Fluss in sortida (temporaj)
On fluss in sortida, in meteorologia, a l’è l'aria mandada foeura de on temporal.
Sarganserland (distret)
El distret de Sarganserland el g'ha 'na popolasiù de abitàncc (dato del ), repartìcc en 8 cümü:
Velešín
El gh'ha el status de cità.
Fluss in sortida (temporaj)
In del cors di temporaj pussée fòrt la pioeuva o la tempèsta fann vegnì frèccia l’aria che gh’è intorna che la ven trada giò e, quand che la toca giò el soeul, la tend a corr via pussée in prèssa per desèn de chilometri.
Quèsta massa d’aria chì pussée frèccia e sècca, la fa su ona sòrta de front frècc in su la superfice a forma de arch che ‘l po’ vèss vist facilment in su i immagin del radar Doppler.
El vegnì innanz del front per mèzz del fluss in sortida l’è bon de ingenerà di noeuv temporaj se la massa d’aria che l toca denter l’è assée calda e ùmeda.
Běleč nad Orlicí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Hegyfalu
a l'è un comun del provincia di Vas, cont una popolazzion de abitant.
Cañada
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
22 10
El 22 de otober a l'è un di de l'ann.
Pastor
Un pastor l'è ol guidador qe al porta i roç de pegore e cavre (de rar dei vaqe) ind i pascoi, e al g'ha cura dei so animai.
Strada voivodal 964
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 104.4 km.
Pastor
Etimolojia
La parolla la vegn del latin pastor -ōris, derivad de pascĕre (pascolar), participi passad pastus.
Michelangelo (virus)
Michelangelo a l'è staa on virus che 'l infettava el boot sector di computer cont l'MS-DOS e 'l 6 de marz, dì de nassita del Michelangelo Buonarroti, el sorascriv i primm 100 settor de l'hard disk di zeri, mossa che l'avaria de segur impedii el boot del sistema e despess destrugaa di dacc de l'utent.
Johannes Brahms
El Johannes Brahms (Amborgh, 7 de masg 1833 - Viena, 3 de avril 1897) l'è stad un compositor e pianista todesch. El sò stil l'è stad influenzad de la tradizzion classega e de la musega folk todesca. El l'è cognossud per la soa musega per orchestra, quartet de arch, pianofort e cant.
El sò prim sucess l'è rivad cont el publegà de la sò prima sinfonia in del 1876, che l'è stada aclamada da la critega e del publegh. A seguì, l'ha scrivud alter tre sinfonie, du concert per pianofort, vari opus per cant e quartet de arch, e ona gran quantità de musega per pianofort.
Brahms l'è stad anca on important compositor di lieder, di cant tradizzionai de la Germania e l'ha anca scrivud ona gran quantità de musega per pianofort deperlu. El sò stil l'è stad influenzad de la tradizzion classega e la musega folk todesca de l'epoca.
Considerad vun di compositor pussee important de la soa epoca, el gh'ha havud anca una gran influenza in sul romantegh todesch.
Grancona
Grancona (en vèneto: Grancona) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 1.741 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 145 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brendola, Lonigo, San Germano dei Berici, Sarego, Villaga, Zovencedo.
Consistenza eventuala
La consistenza eventuala a l'è on modell de consistenza doperaa in di architettur distribuii fondaa in sul principi che a 'n cert pont, quand che 'l dacc l'è puu giornaa, tucc i gropp de la red sarann boni de restituì el midemm valor.
Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais
Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Gleizé, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 247 méter a 'na altèsa màsima de 429 méter söl leèl del mar.
Ebermannsdorf
Ebermannsdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Amberg-Sulzbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 45.39 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ebermannsdorf el se tróa a 'na altèsa de 396 méter sura 'l leèl del mar.
Ferzonegh
Ferzonegh (prononzia local: [fer'tsɔnik]; italian: Ferzonico) a l'è ona frazzion del comun valtellin de Mantell, in de la Provincia de Sondri.
Montalvos
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
1380
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Francesch I de Francia
El Francesch I de Valois-Angoulême (frances: François I; Cognac, 12 de settember del 1494 - Rambouillet, 31 de marz del 1547) l'è staa re de Francia del 1515 fina a la soa mort. L'è staa vun di re pussee important de la storia francesa: oltra a vess staa el primm re de la Cà de Valois-Angoulême (finida in del 1589 cont el sò nevod Enrigh III), l'ha cercaa de fà vegnì la Francia la nazion pussee forta de l'Europa. Dopo avè provaa a deventà imperador del Sacher Roman Imperi, l'ha combattuu per tutta la soa vita contra i Spagnoeu e i imperiai del Carlo V e contra i Ingles de l'Enrigh VIII. L'ha provaa pussee d'ona voeulta a conquistà el Ducaa de Milan. In del 1515 l'ha combattuu la battaja de Meregnan (restada proverbial), che l'ha segnaa la fin de la potenza militar isvizzera. Des agn dopo però el perdeva a Pavia contra el Carlo V, che l'ha faa anca presonee. Ona voeulta tornaa in libertà, l'ha taccaa de noeuv a combatt contra l'Imperi. A l'è staa anca on promotor di art, e l'ha invidaa a la soa cort el Leonardo da Vinci (che lilinscì l'ha vivuu fina a la fin di sò dì). La soa sorella (Margherita de Navarra), tra l'alter, l'era ona poetessa e ona scrittora. L'è andaa a viv in del Castell de Fontainebleau, che l'è restaa ona residenza real fina al 1870. Dopo on primm period de toleranza religiosa, l'ha scominciaa a perseguità i protestant frances (i ugonott). L'è cognossuu anca per vess staa el primm a imponn el frances comè lengua ofizial del sò regn, inscambi del latin. Gh'è suceduu el fioeu Enrigh II.
Ghisa (liga)
La ghisa (ciamaa anca ferass per via de la poca quantità de fer che la gh'ha denter) l'è una liga de fer e carboni cun una percentüal alta de carboni (> 2,06% fin al 6%) che la se fà cun di tratament a cald di minerali de fer.
1956
El 1956 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Sainte-Hélène-sur-Isère
Sainte-Hélène-sur-Isère l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Grésy-sur-Isère, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.43 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 298 méter a 'na altèsa màsima de 2294 méter s.l.m.
Bundesstraße 195
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr, Bàsa Sasònia e Brandebùrgo.
Amendolara
Amendolara l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 3.135 abitàncc, 'na superfìce de 64 km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albidona, Castroregio, Oriolo, Roseto Capo Spulico.
Place d'Italie (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 5, 6 e 7 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Xerta
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Citrangequat
El  ' citrangequàt '  a l’è on ìbrid de de trii géner de agrumm ottegnùu de l’incroseggiadura de on citrange e ‘n kumquat, sviluppàa del  Dotór Walter Swingle a Eustis, in Florida, in del 1909. I Citrangequàt sànn de amàr, ma hinn consideràa commestìbil de ‘n quajvùn se a hinn ben madùr.
I cultivar pussée conossùu hinn:
Chandolin
right|250px|thumb|L'abitaa de Chandolin Chandolin a l'è staa un comün dal distrett da Sierre, canton Vales, en Svìzzera. Al prim de ginee del 2009, insema cunt i cumün de Ayer, Grimentz, Saint Jean, Saint-Luc e Vissoie l'ha furmaa una növa entitaa aministrativa ciamada cumün de Anniviers.
Niederalteich
Niederalteich l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Baviéra. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Deggendorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Filorera
Filorera (prononzia local: [felo'rera]; italian: Filorera) a l'è vuna di frazzion che fann su el comun de Val Masen, in de la Provincia de Sondri.
Niederalteich
El cümü de Niederalteich el se tróa a 'na altèsa de 312 méter sura 'l leèl del mar.
Mornasch
Mornasch (Mornasco) a l'è ona frazion del comun comasch de Fin Mornasch, che 'l se troeuva in de l'Alta Brianza. El sò nomm el vegn de mornee, insema al suffis -asch, tipigh de tanti sitt del Nord Italia e che 'l gh'ha on'origin ligur. A L'è staa on comun indipendent fina al 1757: el partegniva giamò a la piev de Fin e 'l gh'aveva la frazion de Andraa.
Strada voivodal 965
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 54 km.
Moned euro del San Marin
Anca se l'è minga in l'Union europea el San Marin el gh'ha i sò moned euro, coniaa a l'Istituto poligrafico e Zecca dello Stato de Roma.
Canton Friburgo
El Canton Friburgo l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera, l'è sitüàt endèla part ocidentàla del paés. El cunfìna a ucidènt col lach de Neuchâtel, che 'l la sepàra del Cantù de Neuchâtel, piö a sud el cunfìna col Canton Vaud e a nòrt e a èst el cunfìna col Canton Berna.
Moned euro del San Marin
Primma de passà a l'Euro l'era doperada la Lira sammarinesa, con accettazion anca de la Lira italiana e de la Lira vaticana.
Canton Friburgo
La popolasiù del cantù l'è 'n magiurànsa de religiù catòlica (73%). Endèl teretóre del canton Friburgo gh'è divèrsi convèncc, e gh'è apò a l'ünica Üniversità Catòlica de Svìsera, l'Üniversità de Friburgo.
El cantù 'l se tróa a la frontiéra linguìstica (Röstigraben) 'ntra la zòna che pàrla 'l fransés e chèla che pàrla 'n todèsch. El cunfì 'ntrà le dò àree l'è segnàt del fiöm Sarine (en todèsch: Saane), a ucidènt del fiöm gh'è i du tèrs de popolasiù che pàrla fransés e a èst el rèst che pàrla todèsch.
El Canton Friburgo 'l g'ha aderìt a la Confederasiù Svìsera zamò 'ndèl an 1481. l'è stat el prim cantù a magiurànsa de lèngua franséza.
Südiviziù aministratìva
left|200px|thumb|Distrècc del Canton Friburgo El cantù l'è spartìt en 7 distrècc:
Vinni in la Marina
Vinni in la Marina  l'è 'l test pussee antigh in lengua siciliana, che l'è staa scricc in del 1091, e 'l parla di nav di saracen a Donnalucata, e 'l voreva vess on tribut ai sicilian.
Velletri
Velletri l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 52.000 abitàncc, 'na superfìce de 113 km² e 'na densità de 436 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aprilia (LT), Artena, Cisterna di Latina (LT), Genzano di Roma, Lanuvio, Lariano, Nemi, Rocca di Papa.
1958
El 1958 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Appenweier
Appenweier l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ortenaukreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 38.03 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Appenweier el se tróa a 'na altèsa de 152 méter sura 'l leèl del mar.
Hét
Sét (nòm uficiàl: Ceto) l'è 'n cümü de la Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 1.860 abitàncc, 'na süperfìce de 32 km², per 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Braù, Bré, Co de Pùt, Servé, Séf, Simbèrch, Daù (TN), Dò.
El gh'hà dò frasiù: Nàder e Badètt.
Cuurdinade
46.00333°N, 10.35278°W
1381
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Světlík
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Český Krumlov.
Boharyně
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Hernán Cortés
L'Hernán Cortés (Medellín, 1485 - Castilleja de la Cuesta, 2 de dicember 1547) a l'è stad un militar, nobel e condoter spagnoeul, cognossud soratut per havé tirad sgiò l'Imperi Aztech e havéll sotamitud al Regn de Spagna. L'è stad donca governator de la Noeuva Spagna in el 1521 e poeu ancamò del 1521 al 1524.
Mylife (worm)
Mylife a l'è staa on worm del 2002, scrivuu in Visual Basic e che 'l se spantegava via mail grazia a la rubrica de Outlook. El mostrava a l'utent 'n immagin, 'na tosetta cont on fior in la version A e Bill Clinton che 'l sona on sassofon in la version B, ma n'hinn staa registraa di àlter variànt postum.
Intant a l'éra eseguii el payload del malware che, se el menut del sistema a l'éra pussee de 45, el scancellava tucc i file de sistema del drive C:\ e D:\.
Selegas
Selegas l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 1.523 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 76 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gesico, Guamaggiore, Ortacesus, Senorbì, Suelli.
Ferrovia Landquart-Davos
La ferrovia Landquart-Davos a l'è 'na ferrovia a scartament metrich longa circa 50 km che la conliga la region del Prettigovia, in del Canton Grison.
Cocentaina
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Grisignano di Zocco
Grisignano di Zocco (en vèneto: Grisignan de Zoco) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 4.231 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 249 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camisano Vicentino, Campodoro (PD), Grumolo delle Abbadesse, Mestrino (PD), Montegalda, Veggiano (PD).
Riólta Magra
Right|thumb|250px|La céza da Riólta Magra
Riólta Magra (Ripalta Vecchia an italià e Rivalta Veggia in Milanés) l'è 'na frasiù dal cümü cremasch da Madignà. L'è stacc an cümü per sò cünt fin al 1868.
A Riólta Magra i fa festa a Sant'Imére la tersa dümìnica da utóbre.
Hawangen
Hawangen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 14.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Hawangen el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 637 méter sura 'l leèl del mar.
Ferrovia Landquart-Davos
La linia, la prima de la Ferrovia Retiga, l'è stada fàda su in del 1889 per conligà Tavaa a la esistenta ferrovia Coira-St. Margrethen.
23 10
El 23 de otober a l'è un di de l'ann.
Universidade Federal de Goiás
thumb|220px|Universidade Federal de Goiás L'Universidade Federal de Goiás (UFG) a l'è on'università de Goiânia, Goiás, Brasil, fondada in del 1960.
Antibioteg
I antibioteg i è sostanze faite sœ de microrganism (soratœt mœfe), o faits sœ ind laboratore, qe i è bon de copar o far mocar de cresser di olter microrganism. Del pont de vista de l'ativitaa, i antibioteg i pœl hvir-ga una azion batericida quand qe i copa el microrganism patojen, 'me presempe le penicilline, o sedenò una azion bateriostatega quand qe i riva a blocar la riproduzion dei patojen, ma senza copar-i. Le droge antimicrobege, qe i è ona particolar tipolojia de qimioterapeg, i è caraterizade de una MIC (minema concentrazion inibenta), quand qe i è bateriostateg, o de una MBC (minema concentrazion batericida), quand qe i è batericids; qei du indegadur qé i è importants fess ind la pratega clinega per la decision del dosaj necessare.
Seletivitaa ind la tossicitaa
Per i antibioteg l'è important fess el concet de tossicitaa seletiva, qe l'è la capacitaa de vesser tosseg domà invers i microrganism, e miga ind i confronts de le cellule eucariotege del om; perqè sœcedes qell lavor qé el bersai de l'antibioteg el pœl vesser esclosif o seletiv. Prexempe, vergun antibioteg el lavora ins vergun constituents presents ins la membrana cellulara dei procariota e miga presents ins qella dei eucariota; olter invece i lavora ins i ribosoma, presents in tœte e do le tipolojie cellulare ma de forme diferente: i procariota i g'ha i ribosoma 70S, e i eucariota 80S.
Resistenza a la qemioterapia antibiotega
Vun dei problema plussee grands al dé d'incœ l'è qe i s'è formads batere resistents ai diferents antibioteg qe i g'è. I microrganism i sa difend de la droga grazie a mecanism de resistenza diferents, qe i porta a miga subesser i efets negativ del xenobioteg, grazia a la modificazion del bersai molecolar, a un aument del efluss de la droga o an'mo a la modifegazion de la so entrada ind la cellula. I è do le modalità de resistenza ai antibioteg plœ doprade: Prope perqè l'è una roba grama fess, ind i ultem agn l'è dré a far-s una campagna de educazion forta fortenta ind el usaj corret di antibioteg, incé de evitar qe sa desvelupes grœp de batere resistents.
Classifegazion dei antibioteg seconda el mecanism d'azion
I antibioteg i se pœl classifegar ind tre insema, second el so mecanism d'azion:
Graix
Graix l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Bourg-Argental, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 813 méter a 'na altèsa màsima de 1431 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Graix l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Valmontone
Valmontone l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 12.550 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 314 ab./km². El cunfìna coi cümü de Artena, Cave, Colleferro, Genazzano, Labico, Palestrina.
Luraa
Luraa (Lurate o Lurate Abbate) l'è voeuna di tre frazion del comun de Luraa e Casciv, in Provincia de Comm. Ormai gh'è pù de differenza tra Luraa e Casciv, però podom dì che l'abitaa de Luraa a l'è quell pussee a nord. El paes, cognossuu cont el nomm de Lurate Abbate in Italian fina a la metà del Vottcent, l'è staa separaa de Casciv fina al 1757: al temp di piev el partegniva a la piev de Pian.
Türì
Ol sò nóm 'l sömèa che vègne dal cèltich Tau ch'a 'l völ dì Mùt, pò latinizàt in Augusta Taurinorum, in onùr de l'imperadùr Aügüst.
In del sich-sent la sità l'è dientàda la capitàl del Dücàt de Savòia e de alùra 'nàcc la sò stòria l'è 'ndàca 'nacc compàgna de chèla de la faméa sabàuda. Türì l'è stàcia la prìma capitàl del Regn d'Italia, dal 1861 al 1865.
La sità la se tróa i pé di Alp e l'è traersàda fò dal Po e da la Dora Riparia che pròpe a Türì la se böta 'n del Po.
Weiden
Weiden in der Oberpfalz l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret del Àlt Palatinàto (Oberpfalz).
Türì
La sò economìa la stà 'n pé sö l'indüstria automobilìstica e la FIAT l'è la sò 'ndüstria piö grànda.
Weiden
Weiden l'è 'na cità extra-circondariàl (kreisfreie Städt) che völ dì che la fà circondàre (Kreis) de per sò cönt.
Türì
Ol sìmbol de la sità l'è la Mole Antonelliana, ü grand palàs nasìt per vèss öna sinagoga e che al sò tép l'éra 'l piö ólt del mónd.
Weiden
Cità 'nzemelàde
left|thumb|200px|La piàsa del marcàt
Türì
Gh'è ach ol Müséo Egìsio, ol piö 'mpurtànt del mónd dòpo chél del Cairo.
Ol sìndech de Türì l'è 'l Chiara Appendino.
Sport
I squader de folber principal de Türì sont la Juventus e el Türì. In passaa hinn stait tant alter squader de la cittaa: la Turines l'era la pussee cognossuda.
Bagn del Masen
Bagn del Masen (it. Bagni del Masino) l'è ona frazzion del comun del comun de Val Masen, in de la provincia de Sondri. A l'è cognossuu per vess ona stazzion termal ben importanta.
Limans
Limans l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Forcalquier, del circondàre (arrondissement) de Forcalquier e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 452 méter a 'na altèsa màsima de 919 méter s.l.m.
Strada voivodal 966
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 50.6 km.
Molinicos
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Hegyháthodász
a l'è un comun del Distret de Körmend, cont una popolazzion de abitant.
Střítež (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Český Krumlov.
Sainte-Valière
Sainte-Valière l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Ginestas, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.39 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 28 méter a 'na altèsa màsima de 115 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sainte-Valière l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
James K. Polk
miniatura|drita|El James K. Polk El James K. Polk (2 del november del 1795 - 15 de giugn del 1849) l'è staa on politegh american, President quell de 11 del sò paes. L'ha ciappaa servizzi el 4 de marz del 1845 e l'ha finii el sò mandaa el 4 de marz del 1849. L'era del Partii Democrategh e 'l vegnìa del Tennessee.
1979
El 1979 a l'è 'n ann del secol quell de derset.
1382
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Lüj
thumb|right|Löj, Les Très Riches Heures du duc de Berry Löj l'è 'l chèl dei sèt dei més del an segónt el calendàre Gregorià e 'l segónt més de l'istàt endèl emisféro boreàl, e del envéren endèl emisféro austràl. Löj l'è giü dei sèt més che g'ha 31 dé. Löj el ciàpa 'l sò nòm de Giulio Cesare, che l'éra nasìt ai 13 de chèsto més. Prima amò, 'ndèl calendàre de Ròmolo, l'éra ciamàt Quintilis.
Anticiclon
I anticiclón hinn di struttùr che la soa pression atmosferega l’è tal che i curv isobar (cioè i curv a l’istèssa pressión atmosferega) o i isoipsi (curv a l’istèss geopotenzial), ch’a hinn ciùs e concentrich, gh’hànn di valór che vann su manemàn che de la periferia se va vèrs el dedenter indoe la pression la raggiòng el so valor màssim.
Lüj
Löj el vé dòpo del més de Zögn e prìma del més de Óst.
Anticiclon
Classificazion
I anticiclon hinn classificàa segond la sò posizion in:
I anticiclón hinn anca classificàa in anticiclon cald e anticiclon frècc a segonda che gh'abìen denter aria pussée calda o pussée frèccia de quèlla che la gh'è intorna.
Michif
Ol Michif (cod. Iso 639: Crg) l’è öna lèngua mìsta che l’è nasìda quàndo i s’è mes-ciàde sö ‘nsèma la lèngua cree e ‘l francés e s’pènsa che 'l sìes söcedìt in del méla e sèt (sécol XVIII) in del teritòre de chèla che ‘ncö l’è la pruìnsa del Manitòba ‘n Canada.
Anticiclon
Anticiclon frègg e cald
In del center di anticiclón (ma anca di ciclon) a gh’è semper compresa de l’aria pussèe calda oppùr pussée frèggia de quèlla che la gh’è intorna. Al fin che l’anticlon el tenda a riforzàss a l’è important che l’aria calda la sia presenta a tutt i quòt (anticiclon cald). Se gh’hànn denter l’aria pussée calda a tutt a quòt, tenden a rinforzàss perché ind l’aria calda la pression la tend a sbassàss men in prèssa con la quòta che in quèlla frèggia (segond la formola ipsometrica). Se inscambi l’aria frèggia l’è presenta al soeul (anticiclon tèrmich) alora i struttur anticiclònic vegnen pussée debol a ‘ndà su con la quòta.
Michif
Chèsta lèngua la gh’avrès de ès egnìda al mónt tra i nòmadi mès-sànch nasìcc da òmegn francés e da fómne cree e al prensèpe la servìa a l’istès tép per capìs sia ‘n famèa che tra i dò etnìe. Ol nòm Michif ‘l vé da la paròla métis, cioè més-sànch o metìcio, e defàti ach ol Michif ‘l à ciapàt ergóta da töte e dò i lèngue, dal cree i rìa i vèrb dimostratìf e interogatìf co la sò morfosintàsi, menimà dal francés i vé i nòm, i pronòm e i agetìf pò a lur co la sò morfosintàsi.
Anticiclon
Anticiclon frègg o anticiclon tèrmich
I anticiclon frègg se ingeneren semper quand che ‘l càpita on raffreddament di strat de aria arent al soeul (a hinn donca ciamàa anticiclon tèrmich). In quèll caso chì l’aria pussée frèccia l’è presenta domàa al soeul e de conseguenza l’anticiclon el ven pussée debol a ‘ndà su in quòta indoe la circolazion la diventa ciclònica. On esempi important de quèll tipo de anticiclon chì a l’è quèll che ‘l gh'è sora i pòli e poeu in quòta (sora i 3000-4000 meter) el se trasforma in del vòrtes polar. Minga domà cheeschì, ma generalment, tucc i anticiclon che se foeurmen sora i región frècc hinn de quèll tipo chì (per esempi l’Anticiclon russo e l’Anticilon euro-asiatich e gh’hànn sora ona cèrta quòta di center de bassa pression. Di anticiclon frègg se foeurmen anca a scala locàl, per esempi quèj che se formen de nòtt in su la tèrraferma quand che la ven pussée freggia rispètt al mar, o al contrari in di or dìurni in sul mar e hinn responsabil di bris de mar e de de tèrra.
Anticiclon cald o anticiclon dinamich
Ai anticiclon cald ghe partegnen sia on quaj anticiclon permanent che 'l se forma sora i zòn indoe la superfice terrèstra a l’è pussée calda (30-40° de Latitudin), ‘me per esempi l’Anticiclon di Azzorre o l’Anticiclon del Pacifich, sia tucc i anticiclon mòbil, ch’a hinn quèj che saren su ‘na faméja de front. Intorna di anticiclon dinàmich se ingeneren de la vorticità di corrent discendent.
Michif
De persùne che i pàrla ‘l Michif n’è restàde gran póche e i se tróa ‘n Canada, ‘n Dakota del Nord e in Montana, fò sùra l’è consideràda öna lèngua de póch e per chèste dò resù la rés-cia de sparì.
Riferimèncc
Marcato C., 2012, Il Plurilinguismo, editori Laterza, Bari; pag. 62.
Lamotte-du-Rhône
Lamotte-du-Rhône l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bollène, del circondàre (arrondissement) de Avignon e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 38 méter a 'na altèsa màsima de 57 méter s.l.m.
Local Area Network
Ona Local Area Network (breviaa LAN, red local in lombard) l'è ona red di computer caratterizada del connett on tocch piscininn de terra: Ona stanza, 'na scoeura, on palazz o di palazz arent in tra de lor. A l'è differenziada de la Wide Area Network per la velocità e perchè servissen no di ligamm speciai in su la red telefonega.
Al dì d'incoeu se doperen i tecnologij Wi-Fi e Ethernet per fà i LAN, storicament se doperaven ARCNET, Token ring e AppleTalk.
Gavignano (FR-2B)
Gavignano l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Castifao-Morosaglia, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.94 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 213 méter a 'na altèsa màsima de 1650 méter s.l.m.
Cubières (FR-48)
Cubières l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Bleymard, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
Edelsfeld
Edelsfeld l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Amberg-Sulzbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 34.72 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Cubières (FR-48)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Edelsfeld
El cümü de Edelsfeld el se tróa a 'na altèsa de 528 méter sura 'l leèl del mar.
Cubières (FR-48)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 48.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 756 méter a 'na altèsa màsima de 1633 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cubières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pass (montagna)
thumb|El [[Pass del Bernina]] On pass a l'è on conligament in tra dò vall o basin d'acqua a travers de 'na cadena di montagn, che 'l pò vèss faa de 'n sentee, de 'na strada o de 'na ferrovia.
Se parla de giov quand che l'è in d'on pont in alt de la montagna e minga in d'on pont bass in tra i montagn.
24 10
El 24 de otober a l'è un di de l'ann.
Selva di Val Gardena
Selva di Val Gardena (en ladì: Sëlva; en todèsch: Wolkenstein in Gröden) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 2.524 abitàncc, 'na superfìce de 53 km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia, Campitello di Fassa (TN), Canazei (TN), Corvara in Badia, San Martino in Badia, Santa Cristina Valgardena.
Charrat
El cumün de Charrat al se tröva a una altitüden de 461 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Fully, Martigny, Saxon, Vollèges.
Sarcey (FR-69)
Sarcey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de L'Arbresle, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.99 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 257 méter a 'na altèsa màsima de 427 méter söl leèl del mar.
Marin Mersenne
right|200px
Marin Mersenne (Oizé, 8 de setèmber del 1588 – Parìgi, 1 de setèmber del 1648) l'è stat en teòlogo, filòzof e matemàtich fransés. L'è cunusìt suratöt per i nömer ciamàcc nömer de Mersenne.
Grumolo delle Abbadesse
Grumolo delle Abbadesse (en vèneto: Grumoło dełe Badese) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 3.311 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 237 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camisano Vicentino, Gazzo (PD), Grisignano di Zocco, Longare, Montegalda, Torri di Quartesolo.
Marin Mersenne
Biografìa
Per en pó de tép el g'ha 'nsegnàt filozofìa a Nevers, ma l'è rientàt a Parìgi 'ndèl 1620, endèl convènt de L'Annonciade. Ché, 'nsèma a personàgi 'nportàncc e brilàncc compàgn de Cartézio, Pascal e Gilles Personne de Roberval, el s'è dedicàt al stüde de la matemàtica e de la müzica. El g'ha tignìt corespondènsa co stüdiùs del sò tép, compàgn de Giovanni Battista Doni e Constantijn Huygens. El g'ha püblicàt dei scrìcc teològich compàgn de 'l Quaestiones celeberrimae in Genesim (1623), L'Impieté des déistes (1624), e La Vérité des sciences (1624).
L'è mórt endèl 1648 per le conseguènse de 'na opersiù chirürgica.
Atività
Mersenne al dé d'encö l'è regordàt suratöt per i sò nömer prim, ma la matemàtica l'è mìa stàda 'l cèntro de le sò atività. El g'ha scriìt apò de teorìa de la müzica e de teologìa. El g'ha cüràt le edisiù de Euclìde, Archiméde de de 'n quach óter matemàtich gréco, ma 'l sò contribùto piö grànt l'è stàda la sò corespondènsa che 'l g'ha ìt co le personalità de la scènsa e de la matemàtica del sò tép. Endèn época 'ndóche ezistìa gnemò le rivìste de scènsa, Mersenne el g'ha ìt la funsiù de veìcol per la circolasiù de informasiù e scopèrte.
La sò atività filozòfica l'è caraterizàda de 'na grant erüdisiù e de 'n ortodosìa 'n grant rigurùza. Importànta l'è la sò diféza del Cartézio, del quàl l'è stat agènt a Parigi, e che 'l g'ha vizitàt quan che l'ìa 'n Olanda. El gh'à portàt a Parìgi 'l manuscrìt de le Meditasiù e 'l n'à difindìt l'ortodosìa cùtra le crìtiche. Piö tàrde 'l g'ha abandunàt el pensér speculatìf e l'è turnàt a la ricérca scentìfica, en particolàr a la matemàtica, la fìzica e l'astronomìa. El piö cunusìt de le sò òpere de chèsto perìodo l'è L'Harmonie universelle (1636), sö la teurìa de la Müzica e dei strumèncc müzicài
Udin (metropolitana de Milan)
Udin  l'è 'na stazion de la Linia 2 de la Metropolitana de Milan. L'è verta dal.
Blešno
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Udin (metropolitana de Milan)
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria Stazion videosorveliada
Sainte-Marie-d'Alvey
Sainte-Marie-d'Alvey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Genix-sur-Guiers, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.61 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 326 méter a 'na altèsa màsima de 705 méter s.l.m.
Primol
Primol (italian: Primolo) l'è ona frazzion del comun valtellin de Gesa, in de la Provincia de Sondri. El se troeuva a on'altezza de 1274 meter sora el nivell del mar: a ghe viv circa 150 abitant.
Ourcq (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 5 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Strada voivodal 967
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 35.4 km.
Baud
El baud el reppresenta, in telecomunicazion, el numer di simboi trasmettuu in d'on segond. El ciappa el nomm de l'Émile Baudot, inventor del codes Baudot doperaa in telegrafia.
Medegh de Meregnan
I Medegh de Meregnan (Medici di Melegnano o di Marignano in toscan) a hinn staa 'n importanta familia patrizia milanesa, che la vantava no di ligamm cont la familia di Medici de Fiorenza, anca se la doperava la midemma arma.
York
York (parnonzia inglesa standard: [jɔːk]; parnonzia local: [jɔrk]; Eboracum in latin; Eabhrac in irlandes; Eabhraig in scozzes; Efrog in galles) l'è ona città inglesa cont ona popolazion de 186.000 abitant. L'è la capital istorega del Yorkshire. L'è vuna di città pussee important del nord de l'Inghilterra.
Medegh de Meregnan
Storia
I primm notizzi de la familia a hinn citaa del Paol Morigia, e 'l diseva che la familia la gh'eva proppi 'na bona reputazion giamò del secol quell del 11, anca senza vess nobilitada. La pupart di font la dis che hinn minga ligaa a quej toscan, foeura del Ripamont che l'afferma che i gh'ha la midemma paternità.
Vers la fin del secol quell del 13 la se divid in pussee ramm: Quell de Porta Cicca, quell de Casorezz, quell de Novaa, quell de Nosigia e quell de Albairaa. El de Porta Cicca a l'era el pussee important e influent, quell de Nosigia, formalment investii del feud de Meregnan, el viveva a Milan, arent a la via Nosigia, e la gh'eva la soa residenza a quell che incoeu a l'è el Palazz Belgioios finna a la soa demolizion per fà su quell che 'l gh'è incoeu. Vari member de la familia de Nosigia gh'han avuu di important roeul in la storia milanesa: El Gian Giacom Medegh, ciamaa el Medeghin, a l'è staa 'n gran condottiee milanes e l'è staa el primm marches de Meregnan.
In del 1556 vun di sò member a l'è elegiuu Papa, el Papa Pio IV.
Mort senza ered, el titol el passa al fredell. I fioeu del sò gioeu Gian Giacom II formen di noeuv ramm de la familia: El Gioann el crea el ramm di Marchesin, el Ghielm quell de Vares, estint in del 1702, el Gian Giacom el ramm de Motta d'Indun, poeu spostaa in Toscana, e di alter che entren in la carriera de gesa.
El Gian Giacom el resta marches e 'l sò fioeu, in del 1706, l'ospita al castell el Vittori Amedee II de Savoja. In del 1836 el noeuv marches el demoliss el torrion del Castell.
In del 1877 el titol el passa a on cusin. El noeuv ramm el gh'ha avuu di member important 'me el Carlo, che l'ha combattuu la Bataja de Mombell o l'Edoard, che l'è staa assessor milanes. La familia a l'è ancamò in pee e l'ha venduu el sò castell in del 1981 a la Provincia de Milan.
El blason
La familia la portava la midemma arma de l'omomena e pussee importanta familia toscana, inscì blasonada: "Camp d'or, a se ball mittuu in cinta, de che la mediana al coo, pussee grossa, d'azur, a l'arma de Franza, i alter de ross.
Residenz
A hinn staa residenz de la familia:
Umbert II d'Italia
Umbert II de Savoia (Racconigi, 1904 - Zenevra, 1983) l'è staa on monarca italian, el quart de la nassida del regn.