cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francolise
Francolise l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 4.846 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 121 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calvi Risorta, Carinola, Falciano del Massico, Grazzanise, Pignataro Maggiore, Sparanise, Teano.
Impatiens noli-tangere
Impatiens noli-tangere (S'ciopetin jald; del Latin impatiēns "impazient", nōlī tangere - "tocar mìa") l'è una pianta annuala de la familia de i Balsaminaceae qe se pœl trovar in lœg diferents de l'Europa, de l'Asia e del Nord America. I fior jalds, quand qe i sfiores, i enn sostituids da tigetine qe i s'ciopa quand qe i enn marude, e insé i spantega i arme qe g'è denter.
Tè
El tè a l'è una bevanda originaria de la China, fada a meter i foeuje de Camellia sinensis, despess con di alter erbe o aroma, in l'aqua, de solet colda.
I ses tipi principai de tè inn el tè negher, el tè verd, l'Oolong, el tè bianch, el tè sgiald e 'l tè fermentad.
Götzis
El sò codes statistegh l'è 80408.
Stazion de Dragoni
La Stazion de Dragoni a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno in contratt de servizzi con la Region Campania.
Stazion de Latina
La Stazion de Latina a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Lissún
Lissún (Lissone in Italian) l'è un cumün de la Pruvincja da Munza e Brianza. La fa part del teritori de la Bassa Briansa. I sò abitant i g'hann la scurmagna da crapun.
Evulüzziun demugrafica
L'evoluzzion demografica in quel paes chì l'è stada esagerada in quest ültim deseni perchè gh'è stada una fort espansion de la süperfici costrüida. L'è cunsideraa el paes en Italia con la püssee alta densità de populasiun, con l'80% de suol construii. Gh'ha gemò de gross problem de servissi e de viabilità in del cumün, che l'è staa minga progetaa par vess inscì pupulaa.
L'andament del nümer de abitant del cumün de Lissun l'è mustraa in de la tabela chi desutta fin al 2011:
Bundesstraße 505
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez a la Baviera.
Bundesautobahn 27
La Bundesautobahn 27 a l'è 'n autostrada de la Germania gestida de Ministeri Federal di Straport e de l'Infrastruttura Digital. Longa 162 km, la conliga Cuxhaven e Walsrode. L'è recognossuda 'me strada europea E234.
Lauterach (DE-BW)
Lauterach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Alb-Donau. La superfìce del teretóre del cümü l'è de 13.77 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Lauterach el se tróa a 'na altèsa de 518 méter sura 'l leèl del mar.
Stazzion de Corato
La  a l'è 'na stazzion de la ferrovia Bari-Barletta, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la ferrovia regional de Bari, gestid de la Ferrotramviaria in contrat de servizzi con la region Puja.
Olbramovice (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Humulus lupulus
El Humulus lupulus (en Bresà Luertìs, en Insübregh: Lu(v)ertìs), l'è giöna de le trè spéci de piànte del zèner Humulus, de la famìa de le Cannabaceae. Uriginària de Euròpa, Asia ucidentàla e Amèrica setentriunàla.
ReactOS
El ReactOS l'è un sistema uperatif nassüü in del 1998 'me versiun libera del Windows 95, ma l'è deventaa prest un OS fundaa in sü l'architetüra NT, duperada anca del Windows d'incö. Adèss el ReactOS el vör vess cumpatibil cunt el Windows Server 2003
El ReactOS l'è scrivüü in C e in C++ e cumpilaa cunt cmake e Microsoft Visual Studio
ReactOS e Linux
El ReactOS l'è minga fundaa in sül Linux, ma l'è suciaa ai prugramadur che fa 'l Wine, un prugramma che la lassa veggh i software del Windows in sül Linux.
Humulus lupulus
El luertìs e la bìra
L'àcit del luertìs (àcidi α) el g'ha 'n lezér efèt antibiòtich cutra i batéri Gram puzitìf, e 'l favorés l'atività del leàt per la fermentasiù del móst de bìra. Per chèsto üzo se dopèra 'l fiùr fèmina mìa fecondàt. A la bàs de le sò brateöle, gh'è dele ghiàndole che le g'ha dét la lupulìna, che l'è l'ingrediènt che 'l ghe dà a la bìra 'l sò saùr amàr caraterìstich.
thumb|250px| 'Na piànta fèmina
Olbramovice (Moravia de Sota)
El gh'ha el status de comun mercad.
Post de blocch
miniatura|drita|El [[Checkpoint Charlie a Berlin]] El Post de blocch, ciamaa anca checkpoint (parolla inglesa), l'è on loeugh indoa quej ch'i passen a hinn fermaa obbligatoriament e controllaa de la Polizia o di soldaa. Hinn despess tra el confin di staa, per i controll de la dovana.
Italia
In Italia el Post de blocch l'è doperà domà in di situazion eccezionai, 'me la ricerca de on criminal, e hinn doperaa di band chiodaa e di conett per fa fermà i vettur. De solit, per i controll occasionai, a hinn doperaa di post de controll.
Vérin
Vérin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Pélussin, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.05 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 143 méter a 'na altèsa màsima de 369 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Vérin l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Corban (JU)
Corban a l'è un cumün svizzer del distret de Delémont, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.87 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Corban al se tröva a una altitüden de 525 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Courchapoix, Vermes, Mervelier, Montsevelier, Bärschwil (SO). miniatura|manzína|200px|Corban
Metropolitana de Bressa
La metropolitana de Bressa l'è ona linia de metropolitana lingera automatega che la conliga i quarter a nord de la cittaa de Bressa cont el center storegh e i quarter a sud-est. La dopera on sistema de straport rapid sù ferr che a l'è tutt automategh, inventaa e creaa da l ' Ansaldo-STS simil a chell giamò faa per la metropolitana de Copenaghen.
La linia a l'è gestida da Metro Brescia, societaa che la fà part del grupp Brescia Mobilità l'azienda che, invece, l'ha costruida a l'è la Brescia Infrastrutture, che a l'è de proprietaa del comun. ;
La linia a l'è stada inaugurada e dervida el 2 de marz del 2013.
Red
La longhezza totala del tocch dervii, intra i stazion de Prealpin e Santa Fèmia a l'è de 13,7 km (tucc in del comun de Bressa), di quaj:
Premess
In del 1985, l'azienda di strapòrt comunaj de la cittaa de alora, l ' ASM Brescia, gh'ha faa ona mozion d'on studi de fatabilidaa per on sistema integraa de strapòrt, cont el fin de mïoraa i strapòrt, inscì che se sarïa poduu salvaa anca l'ambient e ridù l'inquinament. Duu studii de fatabilidaa a hinn staa comissionaa in del 1987 e a l'è resultaa che costruì ona metropolitana lingera a Bressa la sarïa staa la roba mïô; duu agn pussee tard a l'è staa dervida ona gara cont cinch aziend internazionaj, ma la gara chì l'è stada anulada in del 1996.
A s'è dovuu spetà fin al 2000 per avegh on'altra gara ch'a l'è stada vinciuda di compagnj Ansaldo STS, AnsaldoBreda, Astaldi e Acciona ch'aveven progettaa on sistema ch'a l'era simil a chell de Copenaghen.
On contratt de 575 milion de euro l'è staa vinciuu da Ansaldo STS in de l'april del 2003; in del agn istess, in november, a hinn staa inauguraa i lavô. .
La costruzion
El scavament de la galeria profonda, che la corr 25 m sottaterra a l'è scominciaa in del 2006 cont ona machina todesca ciamada Tunnel boring machine (TBM, comunement ciamada anca "trapon").
In del cors di lavô a gh'hinn staa tant problemm de costruzion, in particolar per i duu stazion del center storegh, indue a hinn staa trovaa on quaj retrovament archeologigh ch'hann faa andà i lavô de scavament pussee pianin; in de la stazion de Piaza de la Vitória a hinn staa trovaa i fondament de la tor medieval, menter in de la stazion de Via San Faüstì a hinn staa trovaa di tocch di mur venet de la cittaa (chest chì a l'è 'l motiv del cambiament del progett) che a hinn staa sbattuu-giò per on tocch e conservaa per on alter.
Cost
L'opra che a l'è costada a bon cùnt 900 milion de euro, a l'è stada finanziada dal Comun de Bressa (per 67 milion), da la Region Lombardia, che l'aveva faa la legg L.R. n°13 (73 milion), da Brescia Mobilità S.p.A. (86 milion), cont on mutuo de trenit'agn (240,3 milion) e da on contribuzion statal per la L. 211/92 (292 milion). In fin, in del marz del 2012, el Cipe (Comitaa Interministerial per la Programazion Economica) l'ha conceduu 71,6 milion.
Critegh
Inquand la linia a l'è stada progettada se pensava che la sarïa stada ona linia metropolitana per tutta la provincia, e minga domà per la cittaa, anca perchè l'era on progett assee car per domà l'area urbana de Bressa. El 24 de magg 1998 a gh'è staa on referendum consultiv insul compiment de l'opra, che, anca se l'è staa vinciuu dal "no", a l'è minga rivaa al quorum che 'l serviva: aveven votaa domà 61.000 bressan su 161.000 che averïen poduu.
La linia
Elencaa chì, attacch a tucc i stazion, a hinn indicaa i servizzi e anca i inter-scambi ferroviari (se gh'hinn):
Percors
250px|thumb|driza|Schema de la lignaa in di treni In del sò percors, da nord, se va sotta la Via Triumplina, per girà, arent al stadi, vers i Speda Civij. Se traversa, poeu, el center storegh, indue gh'è anca l'interscambi cont la red ferroviaria, a la stazion de Stazion FS, e se va drizz vers Bresciadue. Depos la stazion chì a gh'è on curvon vers est, sotta la Via Lamarmora. In fin, depos d'avegh traversaa la Poliambulansa, se traversen i quarter de San Pól e Sanpulì, fin a rivaa al deposet.
I 17 stazion, 8 di quaj a hinn in ona galeria, 5 in trincera quattada, 2 in se la superficia e 2 in su d'on pont, a hinn staa progettaa (a ecezion de la stazion de Piaza de la Vitória) da l'ingegnee Lambert Cremonesi. A hinn staa pensaa comè grand spazzi a l'apert cont ona luminazion natural che la riva di grand saliber. Domà i stazion de Vitória e San Faüstì, per via de la lor posizion hinn staa costruii cont on'architetura pussee tradizionala.
In tucc i stazion a gh'hinn scal mobil e fiss, ascensur cont i mur trasperent ma gh'hinn minga angol mort inscì che a l'è pussee fazil controllaa cont telecamer de sorveglianza. Tucc i stazion a hinn anca dotaa di inscì ciamaa port de banchina Knorr-Brems che a se derven insemma a i port del treno.
A s'è deciduu de mett minga i turnej inscì che i spiciul a poden intrà in di treni: a l'è in su i treni che 'l se troeuva el personal che controlen i biliett.
Orari de avertura
El servizzi el scomincia a i cinch or de la matinna e 'l finiss a la mezzanocc, per tutta la settimana. A partì dal 2014, per vegnì contra a i esigenz d'on pussee grand numer de gent che doperen la metropolitana, a l'è staa slongaa l'orari de avertura di venardì e di sabet del period estiv: in di dì chì, la metropolitana la sara-sù a l'ona de nott al post che a mezzanocc.
Freguenz
A partì del marz del 2014, la freguenza di trenii a l'è cressuda: la freguenza di orari de ponta l'è cressuda de quatter menut menter foeura de l'orari de ponta l'è de vott o dees menut. In del period estiv el gh'è minga l'orari de ponta e la freguenza a l'è semper de vott o des menut.
Scartament
El scartament di binari a l'è de 1435 milimeter, che a l'è l'inscì ciamà "scartament normal".
Material rodabil
La flotta iniziala de la metropolitana a l'era componnuda de 18 treni, sedes di quaj a vegniven doperaa menter duu restaven-giò in del deposet per scorta e manutenzion.
I caratteristigh di trenii a hinn chej elencaa chì de sotta:
Sistem de sicurezza
I parameter de sicurezza garantii da la gestion cont i calcolador a fann vicinaa minga i treni pussee de la distanza minima; a gh'hinn, oltra, di sensor che a fann minga partì el treno se gh'hinn temperatur assee alt sotta el convoj perchè ghe podarïen vess i condizion per el s'ciopp d'on foeugh.
Alessandro Cattaneo
L'Alessandro Cattaneo (Rò, 12 de giugn 1979) a l'è un politegh italian, sindegh de Pavia del 2009 al 2014 e deputad con Forza Italia del 2018. Ingegner eletronegh lauread a l'Università di Studi de Pavia, el se svesina a la politega a 19 agn e a 27 agn el deventa coordenador citadin del partid.
Friburgh (CH-FR)
Friburg (inscì anca in rumancc; Fribourg o Fribourg en Nuithonie in frances, Freiburg o Freiburg im Üechtland in tudesch; Friburgo in italian) a l'è una cità in de l'ovest de la svizera, la capital del cantun de Friburgh. Al se tröa arent al fiüm Sarine.
La cità la gh'ha una pupulaziun de 32.000 abitant (94'867 se cunsiderum l'aglumeraa ürban) e l'è una cità suratüt francofuna e de religiun catoliga.
La cità l'ha fundada el duca Berthold IV de Zähringen in del 1157 e la fa part de la Svizera del 1481.
La sua üniversità (1889) la gh'ha 10.000 stüdent, cunt un insegnament in frances e tudesch.
La Sonnaz
La Sonnaz a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfis del teritori del cumün l'è de 6.90 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de La Sonnaz al se tröva a una altitüden de 575 meter sura 'l nivel del mar e l'è tacaa ai cumün de Barberêche, Belfaux, Düdingen, Givisiez, Granges-Paccot, Misery-Courtion.
Söchau
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Patell sanitari
miniatura|drita|Di patej El patell sanitari l'è 'n tampon per l'igien di donn, doperaa in del period mestrual per assorbì el sangh. Quij monous hinn faa de 'na sostanza assorbenta e de 'n rivestiment de tessuu e plastega, inveci quij lavabil hinn faa de 'n tessuu che 'l assorb e che 'l pò vess lavaa.
Peaugres
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 300 méter a 'na altèsa màsima de 627 méter s.l.m.
Casillas (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
El Cañavate
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Marignane
Marignane l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Marignane, del circondàre (arrondissement) de Istres e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.16 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 100 méter s.l.m.
Asín
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Giuffrida (metropolitana de Catania)
Giuffrida  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Catania.
Jezdkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
Giuffrida (metropolitana de Catania)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Pennin lombard
Per Pennin lombard (o anca Pennin toscan, in italian d'incoeu Appennino tosco-emiliano, storegament Appennino lombardo o Appennino toscano) la se intend una partizzion di Pennin, che despess l'è doperada in du sens arent ma cont una quaj diferenza.
In l'acezzion pussee larga, la se intend tuta la catena che, a partì del pass de la Cisa (che i partiss di Pennin ligurin), e 'l partiss la Toscana de l'Emilia-Romagna, fina a rivà a la Boca Trabaria, che l'è in tra i Marche e l'Ombria, menter in quella pussee streccia, a l'è domà quell in tra la Toscana e l'Emilia e 'l rest a l'è vist 'me Pennin romagnoeul.
Celles (FR-34)
Celles l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Clermont-l'Hérault, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.56 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 89 méter a 'na altèsa màsima de 350 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Celles l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Engins
Engins l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Villard-de-Lans, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 560 méter a 'na altèsa màsima de 2064 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Engins l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Mondonegh (San Damian)
Mondonegh (parnonzia local: [mun'dɔːnəg]; italian: Mondonico) l'è ona frazion del comun paves de San Damian. El paes el se troeuva in de l'Oltrepò Paves, a duu pass del confin cont el Piasentin (comun de Castell San Giovann).
Börcs
a l'è un comun del Distret de Győr, cont una popolazzion de abitant.
Redwitz an der Rodach
Redwitz an der Rodach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lichtenfels. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 14.66 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Redwitz an der Rodach el se tróa a 'na altèsa de 291 méter sura 'l leèl del mar.
Strada de segonda class 211
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 22 km.
Söding-Sankt Johann
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Dietlikon
Dietlikon a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Bülach, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.26 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Dietlikon al se tröva a una altitüden de 445 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bassersdorf, Dübendorf, Kloten, Wallisellen, Wangen-Brüttisellen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Dietlikon l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1124 col nom de Dietlinchoven.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Olbramkostel
El gh'ha el status de comun mercad.
Charles Darwin
thumb|250px|Charles Darwin
Charles Robert Darwin (nasìt a Shrewsbury ai 12 de febrér del 1809 – mórt a Londra, ai 19 de bril del 1882) l'è stat en biòlogo, geòlogo, zoòlogo e botànich britànich, famùs per la sò furmulasiù de la teorìa de l'evulusiù de le speci anemài e vegetài per vìa de selesiù naturàla che agés sö la variabilità dei caràter (urìgin de le spéci), e per vìga teurizàt la descendènsa de töcc i primàcc (òm inclùzo) de 'n antenàt cümü (urìgin de l'òm).
El g'ha püblicàt la sò teorìa sö l'evulusiù de la spéce endèl lìber L'urìgin de le spéci (1859), che l'è restàt la sò òpera piö cunusìda. El g'ha catàt sö nömerùs dei dàti che 'l g'ha dopràt per sostègner la sò teorìa endèn viàs entùren al mónt sö la nàve HMS Beagle, e 'n particolàr endèna sòsta a le Ìzole Galápagos.
L'urìgin de le spéci
thumb|right|250px|L'edisiù del 1859 de L'urìgin de le spéci El prim de löi del 1858, Darwin el g'ha dat comunicasiù sö l ' Urìgin de le spéci per mès de la selesiù natüràla) a la Linnean Society; ensèma gh'è stat lizìt apò 'na cumunicasiù de Alfred Russel Wallace che Darwin el gh'ìa risiìt, endèla quàla Wallace el gh'ìa formulàt 'na sò teorìa sö l'urìgin de la spéce, svelöpàda de lü en maniéra 'ndependènta, con divèrsi póncc sìmii a chèla del Darwin. El sàgio de Darwin sö l'argomènt L'urìgin de le spéci l'è stat püblicàt 'n an dòpo; tat l'ìa l'enterès che la gh'ìa utignìt la sò òpera che prìma edisiù (en 1250 còpie) l'è nàda ezaurìda en du dé.
Endèle sò òpere che gh'è ignìt dòpo - compàgn de La variasiù dei anemài e de le piànte al stàto demèstech, L'urìgin de l'òm e la selesiù sesuàla e L'espresiù de le emusiù endèle bès-ce e 'ndèl òm - Darwin el g'ha svelöpàt dei óter témi apéna sbosàcc zó o mìa mensiunàcc del töt ende L'urìgin de le spéci. Per ezèmpe, ende L'urìgin de l'òm e la selesiù sesuàla, Darwin el ghe zónta a la selesiù natüràla, come mecanìsmo de selesiù, apò a la selesiù sesuàla, determinàda de la "scèlta feminìl" (o 'n sèrte càzi maschìl) che la pórta giö dei du sès a svelöpà dei caràter sesuài segondàre abnòrmi e, en aparènsa, en contràst co la sopravivènsa compàgn dei córegn dei cèrf europèi (Cervus elaphus) o la cùa, sèmper dei mascc, del paù (Pavo cristatus). Ende L'espresiù de le emusiù endèle bès-ce e 'ndèl òm, Darwin el g'ha sbosàt zó per la prìma ólta el stüde del comportamènt dei anemài segónt 'na prospetìva evulusiunìstica, ghe la ghe darà 'l spónt endèl sècol dòpo al svelöp de l'etulugìa.
Aisebé che la teorìa del Darwin la g'hape patìt divèrse mudìfiche profónde, le sò riflesiù i è amò al dé d'encö la bàze scentìfica per el stüde de la vita e de la sò evulusiù; l'ünica fàla 'mportànte 'ndèl sistéma pensàt del Darwin l'ìa la mancànsa de conoscènsa dei mecanìsmi de l'ereditarietà genética (le òpere del Gregor Mendel i éra gnemò pübliche).
Òpere
thumb|
Lètere e corespondènsa
Töta la corespondènsa scientìfica che 'l Darwin el scambiàa coi stüdiùs del sò tép, l'è stàda rindìda disponìbil en rét del Darwin Correspondence Project de l'Università de Cambridge. 'Ntra i corespondèncc principài del Darwin gh'è: Charles Lyell giü dei fondadùr de la Geologìa, Asa Gray e Joseph Dalton Hooker botànich, Thomas Henry Huxley zoòlogo e giü difensùr piö calcc de la teorìa de l'evulusiù 'ndèle discusiù pübliche, e Alfred Russel Wallace el naturalìsta che, ensèma al Darwin, el g'ha 'ntüìt el probléma de le variasiù de la spéce.
La gran paciada
La gran paciàda  (La grande abbuffata, in Frances La grande bouffe), l'è un film italo-frances del 1973 dirèt da Marco Ferreri.
El film l'è stài presentàd in cuncùrs al 26° Festival de Cannes.
Bühlertann
Bühlertann l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Schwäbisch Hall. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 23.59 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
La gran paciada
Storia
El film el cünta sü de quàter amìs, che deprèss d'la vita, i decìden de masàss in d'una manera pütòst strana: i se sàren sü in d'una cà a la pefirferia de Paris e i süten a mangià finch'i mören.
Crìtich
El film l'è stài criticàd asèe perchè l'è tròpp fisiulòcigh.
Bühlertann
El cümü de Bühlertann el se tróa a 'na altèsa de 376 méter sura 'l leèl del mar.
Fontegreca
Fontegreca l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 857 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 95 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capriati a Volturno, Ciorlano, Gallo Matese, Prata Sannita.
Koblach
Koblach l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Feldkirch e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80410.
Lonsee
Lonsee l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Alb-Donau. La superfìce del teretóre del cümü l'è de 43.32 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Lonsee el se tróa a 'na altèsa de 564 méter sura 'l leèl del mar.
Buj (Casal)
miniatura Buj (Montebuglio) l'è ona frazion del comun verbanes de Casal. El paes el se troeuva a sud del centro comunal, minga lontan de Umegna e a la Val Strona.
Stazion de Monte San Biagio-Terracina Mare
La Stazion de Monte San Biagio-Terracina Mare a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Saccharomyces cerevisiae
El Saccharomyces cerevisiae, l'è 'n organìsmo ünicelulàr che 'l fa part del regn dei fóns e l'è cunusìt come 'na spéce de leàt che 'l se multìplica per gemasiù.
Quercus robur
El Quercus robur (u anca: Quercus pendunculata; en Lombàrd ucidentàl: Rùgura; en Lombàrd orientàl: Rùer), anca ciamada in temp andaa  Rugura Tudesca (Deutsche Eiche) a l'è un Arbur a Föja de la fameja di Fagaceae. Un mügg de rugur tüt insema 'l vegn ciamaa Ruguree.
Saccharomyces cerevisiae
Üzo 'n birificasiù
Saccharomyces cerevisiae l'è giü dei tìpi de leàt che se dopèra per fà la bira. En particolàr l'è chèl che se dopèra per fà la bìra a àlta fermentasiù cioè töte chèle tipologìe de bìra che stà 'ndèla categurìa che s'è üs ciamà co la paròla ingléza ales, per ezèmpe le Pale ales, le Stout, le Porter, ecc.
Quercus robur
Descriziun
La Rùgura la vegn grand fin 20 u anca 40 meter e 'l so diameter el cress fin a trii meter. La vegn vegia fin a 500 u anca 1000 agn. Di völt anca fin a 1400 agn. La sua rüsca, prima l'è möja e verda-grisa, pö, püssee tard, la vegn düra e grossa e grisa-marun de culur.
Difüsiun
La Rugura l'è ben difüsa departüt, u asquas departüt, in Eüropa: la manca dumà in del süd de la Penisula Ibérega, in Sizilia, in Sardigna, in del süd de la Grecia, e in del nord de la Scandinavia e de la Rüssia. Int i Alp la riva fin sü a 1000 meter in sül nivel del mar.
I giand
In Val Ciavenna, i giandol de rover a vegnen faa seccà, tostaa e masnaa: dopo a vegnen buii, e de lì se tira foeura on debev cont on savor compagn del cafè. On temp se diseva che quella bevanda chì la podeva servì de medesina Giacinto Caligari, Chiavenna in dialetto, Ciavenna, Centro Studi Storici Chiavennaschi, 1970. .
Forze di Operazzion Speciai (Ucraina)
I Forze di Operazzion Speciai (in ucrain Си́ли спеціа́льних опера́цій Збро́йних сил Украї́ни) a inn i forze speciai de l'Ucraina e ram di forze armade del Pais. In tra i so roeull gh'è i azzion direte, la regolta de intelligence, el sabotagg e la guerra psicologega, e l'è stad fad su in del 2016, dopo i falliment de l'Armada ucraina in la guerra del Donbass, anca grazzia a l'adestrament di forze de la NATO.
Casavieja
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
El Acebrón
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Drachselsried
Drachselsried l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Regen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 41.73 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Drachselsried el se tróa a 'na altèsa de 535 méter sura 'l leèl del mar.
Alojen
thumb|320px|right|I alojen
I alojen i è i element qimeg del grop 17 de la tavola periodega.
Del pont de vista del comportament qimeg, i reajess cond i metai alcalin o alcalin terros per formar sai ioneg.
Ind natura i se cata ind forma de molecole diatomege, çoè faite sœ de duu atom, a stait fiseg diferent segond la so massa atomega:
Saint-Antonin-du-Var
Saint-Antonin-du-Var l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Cotignac, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 95 méter a 'na altèsa màsima de 396 méter s.l.m.
Sette lidi di Comacchio
miniatura|drita|Porto Garibaldi, el pussee vegg di lid
I Lidi di Comacchio, ciamaa anca i Lidi Ferraresi a hinn di frazion del comun de Comacchio. I lidi hinn in del Parco Regionale del Delta del Po, che l'è on Patrimoni de l'Umanità.
A hinn longh circa 25 kilometer, dal Veneto a la Provincia de Ravenna.
I Lidi
El pussee antigh a l'è Porto Garibaldi, fondaa cont el nomm de Magnavaca intorna al 1900, inveci i alter a hinn pussee recent, faa su intorna ai agn 1960-1970.
A nivell turistich i lid pussee per i famili a hinn retegnuu Lido di Pomposa e Lido degli Scacchi, quand che Lido delle Nazioni e Estensi a hinn pussee per i giovin. Inveci Porto Garibaldi a l'è normalment abitaa anca foeura de la stagion estiva.
Serie A
La Serie A, ofiçalment ciamada Serie A TIM in rexon de sponsorizazion (Campionad italian in lombard), l'è el nivell professionisteg pussee volt del folber italian e soa competizion principal (considerada pussee importanta de la Coppa Italia). A l'è jestida de la Lega Nazionale Professionisti Serie A, vun braç de la FIGC.
El vinjidor annual de la competizion ciapa el titol de Campion d'Italia e la possibilitaa de metar el Scudet Tricolor ind la propria maia per la stajon dop; la se qualifica anca ind la Supercoppa italiana. I prim quater squader in classifica se qualifichen ind la UEFA Champions League, e alter duu ind la UEFA Europa League.
La prima edizion del titol l'è staita ind el 1898; la formula de adess cont el jiron unig a l'italiana e cont el nom de Serie A a l'è nassuda inveci ind el 1929, ind i temp del fassism. La squadra cont pussee titoi a l'è la Juventus, qe l'ha vinjud el campionat per 35 vœlte; inscambi l'Inter a l'è la squadra cont pussee presenze ind la Serie A, dejà qe l'ha jugad tuts i so edizion.
A la fin de l'edizion 2018-2019 el campionad italian a l'è a'l terz sit ind el Ranking UEFA, dedree de la Liga spagnœla e la Premier League inglesa.
Storia
miniatura|Foto faita a'l prim campionad italian de domà vun dì a [[Turin|Torin el 8 maj 1898|alt=|manzína]] El prim campionad italian a l'è stait fait ind el 1898. I prim dex agn i g'haveven ancamò un'organizazion amatorial, oltra qe poc interess del publeg. El Genoa in qei agn qì l'ha vinjud tants titoi e l'è staita la prima squadra a vesser Campion d'Italia. La FIGC l'ha organizad de la prima edizion el campionad in autonomia, asca la stajon 1921-1922, indovè qe g'eren duu campionai (qell de la FIGC e qell de la CCI), pœ anc'mò traits insema l'ann dop cont el Compromes Colombo.
A partir de la stajon 1929-1930 el tornee l'è stait riformad cont la formula del jiron unig a l'italiana Andada/Volta (jiamò sperimentad in de l'edizion 1909-1910), ciapand el nom de Divisione Nazionale Serie A, in seguit sciortad in Serie A, che el tegn anca adess. I Agn 1930, ind i prim stajon del jiron unigh, hinn stait caraterizad dal domini in primis de l'Inter del Giusepp Meazza (ciamada in qei agn lì Ambrosiana e pœ Ambrosiana-Inter), e depress de la Juventus (per cinq agn de infilera) e del Bologna. L'è oltra in qest period qì qe el folber el devegn el sport pussee vedud ind la nazion.
I prim Agn 1940 hinn inscambi stait caraterizai de vun titol per l'Inter, vun per la Roma e a la fin vun per il Torin, evant qe venissent farmai in rexon de la Segonda Guera Mondial. Il campionad l'è stait riprendud a partir de la stajon 1945-1946, con alter quatar titoi de infilera ciapai de la squadra piemontesa, in quela rœusa qe esarà ciamada Grand Torin (finida cont squas tuts i jogadors mort ind la Tragedia de Superga).
Coeuve
Coeuve a l'è un cumün svizzer del distret de Porrentruy, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.59 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Serie A
Storia
Depress la tragedia, la Serie A e in jeneral tut el folber italian, asca quai eccezion, hinn stait dominai de trii squader: la Juventus, el Milan e l'Inter. L'egemonia dei «Trii Grand» (inscì iniziai a vess ciamad di jornalista) la finiss in vun moment de palza in de la stajon 1955-1956 quand la Fiorentina la ciapa el prim scudet per la rejon Toscana. Dop el success fiorentin, el Milan e la Juventus se spartissent i posterior scudett. Quest fincora a l'edizion 1962-1963, vinjuda de l'Internazional in del principi de la Granda Inter del president Angelo Moratti e de l'alenador argentin Helenio Herrera. In de la stajon dop, inveci, l'Inter la trœva vun ostacol in del Bologna, e i duu squader arrivent a pari poncc, e cont el sparegg-scudet (unicum ind la storia del jiron unig) la squadra bolognes la ciapa el so settim titol. L'Inter l'ha manera de refass in de l'ann dop (Serie A 1964-1965) cont vœuna grand remontada ai dagn dei contcittadin meneghin. In de la stajon 1965-1966, inveci, l'Inter la ciapa anc'mò vun alter scudett: el dexim qe permett a la squadra de metar ind la propia maia la stela, vott agn depress de la Juventus. Ind la stajon anc'mò dop (Serie A 1966-1967), inveci, anca se al principi l'Inter l'era prima, cont la remontada de la Juventus e l'eliminazion de la squadra ambrosiana de la Coppa Italia e de la Coppa di Campion, la finiss l'era de la Granda Inter.
Stazion de Triflisco
La Stazion de Triflisco a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Cividale del Friuli
Cividale del Friuli (en furlà: Cividât; endèla parlàda locàl: Sividât; en slovéno: Čedad; en todèsch: Östrich; en latì: Forum Iulii) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 11.355 abitàncc, 'na superfìce de 50 km² e 'na densità de 227 ab./km². El cunfìna coi cümü de Corno di Rosazzo, Moimacco, Premariacco, Prepotto, San Pietro al Natisone, Torreano.
Coeuve
El cumün de Coeuve al se tröva a una altitüden de 432 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Porrentruy, Courchavon, Courtemaîche, Damphreux, Vendlincourt, Alle.
Serie A
Storia
In del ann sucesiv, inscì, cont la Serie A tornada a 16 partecipants, el folber nazional la finiss in dei man del Milan. In del 1968-1969, parò, in rexon dei obietiv internazionai, la pussee franca Fiorentina la ciapa el so segond scudett inscambi dei Casciavit de Milan, inscì coma ind la Serie A 1969-1970, vinjiuda del Cagliari. In de la stajon sucesiva, inveci, anca se el Cagliari el part ben, in rexon de l'infortunio del Gigi Riva la soa stajon l'è compromesa e 'l scudet la va inscambi a l'Internazional, in rimonta sul Milan. I scudet sucesiv, inscambi (1971-1972 e 1972-1973), son duu trionf juventin. In del 1974 l'è inveci el turn de la Lazio ciapar el so prim scudet, e in del 1975 anc'mò de la Juventus. In qel sucesiv, parò, el scudett la va inveci ai contcittadin torines, 27 agn depress de la Tragedia. La Serie A 1976-1977 l'è staita vun crapa a crapa in trà el Torin e la Juventus, risultad in fin in vun success bianch e negher. Cont anca el campionad sucessiv in dei man de la Vecia Sciura, in del 1979 l'è inveci el turn del Milan ciapar el sò dexim scudet e inscì la stela.
Titoi per squadra
Atualizad a'l 25 de lugl 2022
BBS
Un BBS (Bulletin Board System) a l'è un sistema telemategh fondad in su 'n server che 'l gh'ha su un software che 'l permet a di computer remot de conligàss 'me terminai per podè fà di operazzion compagn de descaregà e caregà file, lensger di boletin di noeuve, doperà di sgioeugh e ciciarà cont i alter utent, con di servizzi compagn de FidoNet che daven di servizzi compagn de l'email.
Cont el sbassàss di cost per andà in su l'Internet la pupart di BBS comerciai inn fallid, desgià che daven no l'acess universal de la Red e incoeu ne resten domà de nostalgich, de solet tacad a l'internet e accessibel con Telnet, foeura che per el Taiwan, indova che 'l PTT Bulletin Board System l'è ancamo un mez popolar de comunicazzion in tra i sgioven.
Bundesstraße 506
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Nord Reno-Westfalia.
Galatea (metropolitana de Catania)
Galatea  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Catania.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Jakartovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
Metropolitana de Vienna
La metropolitana de Vienna a l'è el sistema de straport rapid de la capital d'Austria, part de la red de straport citadina insema a la S-Bahn, a la red di tram, ai bus e a la ferrovia local per Baden bei Wien.
Metropolitana de Kyiv
La metropolitana de Kyiv (Ки́ївський метрополіте́н in ucrain) a l'è la metropolitana al servizzi de la capital ucraina, la prima del Pajes e la terza fada su in Union Sovietega, dopo de la metropolitana de Mosca e de quella de Leningrad, verta in del 1060 e gestida, del 1990, de 'n azienda comunal.
L'è partida in trè linie, in bas al classegh modell sovietegh triangolar, e se paga cont una tessera RFID che, del 2020, l'ha sostituid el geton. I trè linie inn:
Němčičky (Znojmo)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Bágyogszovát
a l'è un comun del Distret de Csorna, cont una popolazzion de abitant.
Leàt (fóns)
I leàcc i è 'n ensèma de fóns, furmàcc de apéna 'n tìpo de cèlula eucariòta, che 'l pöl vìga 'na fùrma elìtica o ovàl o sférica. Gh'è stat catalogàt de piö de mìla spéci de leàcc.
Ergöne (compàgn del Saccharomyces cerevisiae) se le dopèra de töcc i dé per fa leà 'l pà e fà fermentà la bìra e 'l vì. I piö tacc 'ntra i leàcc i aparté al ensèma dei Ascomiceti.
Üzo en birificasiù
Per la fermentasiù de la bira se dopèra divèrsi tìpi de leàt a segónda del tìpo de bìra che se öl otègner. I tìpi piö dopràcc i è:
Strada de segonda class 212
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 48.7 km.
Le Glèbe
Le Glèbe a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.31 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Stazzion de Andria Sud
La  a l'è 'na stazzion de la ferrovia Bari-Barletta, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la ferrovia regional de Bari, gestid de la Ferrotramviaria in contrat de servizzi con la region Puja.
Le Glèbe
El cumün de Le Glèbe al se tröva a una altitüden de | meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Autigny, Farvagny, Pont-en-Ogoz, Sorens, Villorsonnens, Vuisternens-en-Ogoz.
Albiaa
Albiaa o Ulbiè (nom ufizial en italian: Albiate) l'è un cumün de la Provincia de Munscia e Brianza. El gh'ha 0 abitant (dàto del ), 'na süperfis de 2,9 km² e 'na densità de 0 ab./km². L'è tacaa ai cumün de Caraa, Serègn, Triücc, Suvích e Lissún.
La cità a l'è svilüpada in sü la spunda drìtta del Lamber.
Evulüzziun demugrafica
L'andament del nümer de abitant del cumün de Albiaa l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
thumb|300px|left|Ul [[Lambar a Albiaa]]
Sölk
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Euonymus
L’Euonymus a l’è on gener de piant angiospèrmi de la famiglia di Celastracei. El gh’hà dent circa 130 speci de piant caducifoeuj, arbust semperverd, alber piscinìtt e liàn. Quèj piant chì hinn perlopù originari de l’Asia orientàl, fin anca a l’Himalaya, e hinn distribuìi anca in Euròpa, Oceania, America del nòrd e Madagascar. 50 specie hinn spantegàa in Cina.
Descrizion
miniatura|Cespuli de [[Euonymus europaeus ind on giardìn]] I fior hinn pòch vistós e pòden vèss verd, giald, roeusa o marrón a segonda de la specie. I foeuj hinn oppòst (rarament alternàd) e de forma ovòidal, longh de 2 a 15 cm on poo fàa a resega. El frutt a l’è on borlin compagn d’on sgausc de quatter o cinch unitàa, che ‘l se dèrva e ‘l fa vedè la somenza aranciona o rossa.
La somenza l’è mangiada di usèj frugìvor, che digerìssen la scòrza carnosa de la somenza e poeu spanteghen la somenza insèma a la soa mèrda. Tanti speci hinn doprà per utilizzazion de medesina ancabén gh'è di part de la pianta che pòden vèss velenós per i òmen.
Cultivazion e utilizzazion
drita|miniatura|frutt madùr (Euonymus sp.), avèrt de manera che la se ved la somenza
El legn d’ona quaj specie, de tradizion, l’era dopràa per el fus per la filadura de la lana;.
L’euonymus l’è on arbùst assosènn conossùu in di giardìn, per via del sò fojàmm, i speci caducifoeuj d’autun gh’hànn di colٙór sberlusént e anca di borlìtt decoratìv. Tuttamànch l’Euonymus alatus l’è conseideràa ona specie invasora in di bosch del nòrd èst di Stat Unii.
Efesit Capitel Düü
Efesit
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Düü
1E vialter, che serii mort in di voster trasgressiún e pecaa, 2in de quij una völta avii caminaa segund l'etaa de chèst mund, segund el prenzipi de l'auturitaa de l'aria, del spirit che 'l laura adèss intra i fiöö de la desübediénza: 3intra i quij nümm tücc èmm vivüü una völta in di desidéri de la nostra carna, fasend i vuluntaa de la carna e de la mént, e serum de natüra fiöö de l'ira, cumè anca 'l rést; 4ma Diu, già che l'è sciur in de la misericordia, per via del sò grand bén che gh'aveva per nümm, 5e intanta che serum mort in di trasgressiún, el m'ha faa viv insèma a Crist--sii staa salvaa per la grazia--6e l'era levaa sü insèma e 'l s'è setaa giò insèma in di lögh del cél in de Crist Gesü, 7per mussà in di etaa a quij che vegnen la richéza tant granda de la sua grazia in de gentiléza sü nümm in de Crist Gesü, 8già che sii staa salvaa per grazia, per mèzz de la féd; e chèst l'è no di oper, l'è 'l regall de Diu; 9no di oper, perchè nissün el vantarìa. 10Già che sèmm el sò laur, creaa in de Crist Gesü vèrs bonn oper che Diu l'ha preparaa prima, perchè en caminarìum.
11Dunca, regurdeev che una völta vialter serii i naziún in de la carna, che hinn ciamaa l'incircuncisiún de chèll che l'è ciamada la circuncisiún fada per i man in de la carna, 12perchè serii a chèll témp sénza Crist, alienaa de la citadinanza d'Israel e furestee di acordi de la prumèssa, gh'avend no speranza ma sénza Diu in del mund. 13Ma adèss sii in de Crist Gesü vialter che, ancabén l'eren una völta luntan, sii devegnüü vesín in del sangh de Crist.
14Già che lü l'è la nostra pas, lü che 'l fa i düü vün e che 'l desfa 'l mür de separaziún, 15la nemessizia in de la sua carna, abulii la lég di cumandamént in di decret, perchè 'l crea i düü in de lü cumè vün növ vèss üman che 'l fa la pas 16e 'l recuncilia a Diu i düü in d'un corp per mèzz de la crus, quand l'en ha mazaa la nemessizia. 17e despö che l'è vegnüü l'ha pruclamaa la pas a vialter che hinn luntan e la pas a quij che hinn vesín: 18che per mèzz de lü gh'èmm nümm i düü l'andit in d'un spirit al Pader. 19Dunca, sii pü balénch e furestee, ma sii citaditt insèma cunt i sant e member de la cà de Diu, 20che l'è stada fada sül fundamént di apostul e di prufètt, cun Gesü Crist medemm cumè la preia angulara, 21sül qual ogni fabrica incurnisada insèma la cress per vèss un témpi sant in del Signúr, 22in del qual anca vialter sii faa insèma per vèss un'abitaziún de Diu in del Spirit.
Linux Mint
El Linux Mint l'è una distro Linux derivada de Ubuntu che la gh'ha 'me obietiv el vesser el pussee fazil possibel doperàlla e installàlla, anca con l'havégh di software a codes serrad, se ghe convegn a l'utent.
Linux Mint l'è disponibel con vari ambient desktop tant 'me el Cinnamon e 'l MATE, che inn desvilupad de lor, e Xfce.
Bühlerzell
El cümü de Bühlerzell el se tróa a 'na altèsa de 393 méter sura 'l leèl del mar.
Cueva del Hierro
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Frauenau
Frauenau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Regen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 60.14 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Frauenau el se tróa a 'na altèsa de 616 méter sura 'l leèl del mar.
Háj ve Slezsku
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
Verrières-en-Forez
Verrières-en-Forez l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Montbrison, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.17 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 540 méter a 'na altèsa màsima de 1272 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Verrières-en-Forez l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Péreyres
Péreyres l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Burzet, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 676 méter a 'na altèsa màsima de 1400 méter s.l.m.
Database management system
Un database management system (breviad DBMS) a l'è un software progetad per permeter de creà, gestì e interogà di database in manera astrata di dacc e in del formad in che inn salvad in sul sistema.
Codroipo
Codroipo (en furlà: Codroip) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 14.408 abitàncc, 'na superfìce de 73 km² e 'na densità de 197 ab./km². El cunfìna coi cümü de Basiliano, Bertiolo, Camino al Tagliamento, Lestizza, Mereto di Tomba, San Vito al Tagliamento (PN), Sedegliano, Valvasone (PN), Varmo.
Sevgein
Sevgein (fina al 1943 l'eva ciamaa ufizialment col so nom tudesch: Seewis im Oberland) l'è un cumün sgüisser del distret de Surselva, in del Cantun Grisun. El gh’ha pü u manch abitant e una süperfis de 4.60 km², e al se tröa a una altitüden de 861 meter sura 'l livel del mar.
Bad Alexandersbad
Bad Alexandersbad l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Wunsiedel. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.94 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Sevgein
El cumün de Sevgein l'è tacaa ai cumün de Castrisch, Cumbel, Ilanz, Luven, Pitasch, Riein.
Storia
Sevgein l'è menziunaa la prima volta inturen a l'an 840 col nom de Soviene. In di palpee antigh, Sevgein, l'è ciamaa Sifis, Sivis, Syfis, u anca Syffis.
Mar de Marmara
Ol mar de Marmara (ind la Antigitaa: Propontida) (in turc: Marmara Denizi, in grec modern: Θάλασσα του Μαρμαρά, in grec antig Προποντίς) l'è un mar qe al separa l'Europa de l'Asia. L'è serrad del streit dei Dardanei (col qual al comunega cond el mar Egee) e del Bosfor (vers ol mar Neger).
Sevgein
Storia
El so nom el vegn de la redis sequienos, un termen che'l pertuca a la tribü celtega di Sequan, rivada in de la Rezia de la pruinzia rumana Maxima Sequanorum. Quel che 'l nom el vör dì, però, 'l sa nissün. El nom del cumün de Savognin el gh'ha la medema redis.
L'andament istoregh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi desuta:
El Scüd del Paes
Blasunadüra: Una crus grisa cunt i brasc füsülaa in sü 'n sfund blö La cumbinaziun blö-gris la representa i Freien von Laax cunt i quaj Sevgein l'eva ligada insema in di liber cumün.
Geugrafia
El cumün el se tröa in del Kreis (Circul) Foppa a südest de Ilanz in sü 'n gran runch.