cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Virtuu cardinaj
I virtuu cardinaj hinn i quater virtuu de la ment e de l’ispiret, e in la filosofia classega, e in la teologia cristianna. Quej virtù chì a hinn prudenza, giustizia, fortituden e temperanza; tucc insemma, a fann sù la teoria di virtuu in l’etega.
Quej virtuu chì vegnen tucc giò dij œuver del Platon, spezialment in del liver quell de 4 de la Republega, che pœu l’Aristotel l’ha espanduu in la sò Etega Nicomacheja. A hinn staj anca recognossuu di stoegh e de Zizeron che gh’hann taccaa adree un quajcoss in di sò œuver. In la tradizion cristianna, quej virtuu chì hinn staj reciappaa in man de Sant Ambrœus, Sant Agostin e Sant Tomas d’Aquin che de lì adree hann casciaa fœura i virtuu teologegh.
05 02
El 05 de fevrer a l'è un di de l'ann.
Stazion de Caslett-Rogen
La Stazion de Caslett-Rogen a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Torgän
Torgan (nom ufizial in italian: Tornaco) a l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara. El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Stazion de Caslett-Rogen
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Torgän
El paes el cunfina cun la Pruvincia de Pavia (cumün de Cassö, Gravelona, Zilavegna).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Torgän l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Moviment per l'Autonomia de la Romagna
El Moviment per l'Autonomia de la Romagna (Movimento per l'Autonomia della Romagna in italian) a l'è un moviment politegh regionalista e autonomista italian, che 'l domanda el fà su de 'na region ministrativa per la Romagna, destacada per la pupart de l'Emilia Romagna.
Sostegnen, in general, pussee de autonomia per i region italiane, ma no la secession vist che se recognossen in l'articol 5 de la Costituzzion italiana. Voeulen anca tutellà el gran patrimoni lenguistegh, coltural e del mangià de la Romagna.
Fad su in del masg 1990 del Stefano Servadei, deputad socialista, e del Lorenzo Cappelli, senator de la Democrazzia Cristiana, el se recognoss in del regionalism romagnoeul che 'l gh'era sgiamò in del dopoguerra e l'è vert a la sgent de tucc i partid che la se recognoss in di obietiv e ideai del moviment.
Lengua galata
La Lengua galata (ISO 639-3 xga), l'è una lengua d'el grüp indoeuropeo de la familia celtica. L'è una lengua stunta parlaa ne l'Anatolia da 'l popol de i Galati.
Podomí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Vyškov.
Pajares de los Oteros
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Rezzo
Rezzo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Aurigo, Borgomaro, Carpasio, Molini di Triora, Montegrosso Pian Latte, Pieve di Teco, Pornassio.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Rezzo l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Uzbekistan
L'Uzbekistan a l'è un paes in del center de l'Asia.
Herreruela de Oropesa
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Uzbekistan
A l'è tacaa al Kazakistan, al Turkmenistan, al Kirghizistan, a l'Afghanistan e al Tagikistan.
La capital a l'è Tashkent.
Al gh'ha una süperfiss de 447.400 km² e una pupulaziun de pressapoch 26.600.000 abitant.
Urganizaziun pulitiga
L'Uzbekistan (nom ufizial: O‘zbekiston Respublikasi) a l'è una repübliga.
El president a l'è l'Islom Karimov (del 1991).
El prim minister a l'è el Shavkat Mirziyoyev (del 2003).
Stařechovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Nesvačily
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
Sintel
Sintel l'è on film olandés de animazion, desvilopaa completament con programadure open source me el GIMP, el Blender e el Inkscape in del ann 2010. Ha ricevuu 400000€ dal Dutch Film Found, e l'è part de on progett per fà vedè che el Blender l'è ona programadura bona per fa di animazion.
Gesa de San Donaa (San Donaa)
La Gesa de San Donaa a l'è una gesa de San Donaa, fada su in del 1623. A l'è stada fina al 1972 la gesa prevostural de la Piev de San Donaa, menter incoeu a l'è al center de l'omonem decanad, part del vicariad de Meregnan.
Assedi de Bressa (1311)
L'Assedi de Bressa l'è stad fad del 19 de masg al 19 de setember del 1311 de l'Enrigh VII de Lussemborgh ai dagn de la cità de Bressa 'me part del pussee ampi Italienzug, vorzud de l'Imperator per siguràss la fedeltà di realtà italegh e l'incoronazzion del Papa.
L'ha menad Bressa a la resa a l'autorità imperiala e a la mort del Tebald Brusad.
Tetragrama biblegh
El tetragrama biblegh a inn i quater letere de l'alfabet ebraich che fann su el nom propi del Dio de la Tanakh, indova che l'è manzonad pussee de sesmilavotcent voeulte.
'Sti letere a inn yod, he, waw, he, de solet trasliterad 'me YHWH, e inn semper stad scrivude senza i vocai. Desgià che fina de l'epoca persiana el terz comandament a l'éra interpretad contra squasi ògni parnonzia del nom de Dio, la parnonzia la s'è perduda, e donca la pupart del giudaism la retegn perduda la parnonzia del sacher nom, menter di minoranze in la religion e i studios pensen che la parnonzia giusta la sibia Yahweh. I sgiudee osservant sostituissen in la preghera YHWH con Adonai (Signor) e manzonen el nom 'me HaShem (el nom).
Praiano
Praiano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 1.911 abitàncc, 'na superfìce de 2 km² e 'na densità de 956 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agerola (NA), Furore, Positano.
Entlebuch
Entlebuch a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Entlebuch, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 56.90 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Entlebuch al se tröva a una altitüden de 723 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Doppleschwand, Hasle, Malters, Schwarzenberg, Werthenstein, Wolhusen, Alpnach (OW), Sarnen (OW). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Storia
Entlebuch l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1157 col nom de Entilibuoch or Entelinbuoch.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Alofun
Int la funulugia, un alofun l'è vun di tanti son d'una lengua ch'i fan part de l'istess funema. El se distingua dal funema perchè el gh'ha no l'abilità de cambià el significaa d'una parola, e perchè la sua presenza la se pö preved dal cuntest. Presempi, in ticines (in certi cas) el son [ʃ] l'è un alofun del funema /s/. (i alofun i se meten semper int i parentes quader, menter i parentes de sbiess j'hinn per i funema).
Int una parola cume "stiva" (ticines: [ʃti:və]) el funema /s/ l'è parnunziaa [ʃ] perchè l'è d'inanz a una plusiva fruntal. Quest el vör dì che, in ticines, [s] e [ʃ] j'hinn in distribüzion cumplementar; overa, el passag da [s] a [ʃ] l'è prevedibil dal cuntest. La parola "stiva" in ticines la sarà semper parnunziaa [ʃti:və] e mai [stivə], ma funemicament la sarà /sti:və/. In ingles inveci, la diferenza fra [s] e [ʃ] l'è mia prevedibil, e i parol cume /ʃu:/ (shoe) e /su:/ (sue) i gh'han di significaa cumpletament diferent (scarpa e denuncià).
06 02
El 06 de fevrer a l'è un di de l'ann.
Icurcc
Icurz (nom ufizial en italian: Aicurzio) l'è un cumün de la Provincia de Munscia e Brianza. El gh'ha 0 abitant (dàto del ), 'na süperfis de 2 km² e 'na densità de 990 ab./km². L'è tacaa ai cumün de Verdee de Sott (LC), Bernaregg, Sulbiaa.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Icurz l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
Marignier
Marignier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Canton de Bonneville, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 453 méter a 'na altèsa màsima de 1860 méter s.l.m.
Palacios de la Valduerna
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Pusztaszabolcs
a l'è un comun del Dunaújváros, cont una popolazzion de abitant.
Leica Camera
miniatura|drita|250px|El logo de la Leica Camera La Leica Camera AG a l'è ona azienda todesca del setor ottich che la fad su istrument 'me macchine fotografeghe, lent, microscopi, binocoli e mirin de precision. L'è nassuda in del 1996, sora l'originala Ernst Leitz Wetzlar GmbH, che l'era stada fondada da l'impresari todesc Ernst Leitz in del 1869 a Wetzlar, in Germania.
Incoeu, Leica a l'è anca la marca che la tra insemma i dò vegge division commerciai del grupp Leica che in del 1998 sont devegnude aziende independent: Leica Microsystems e Leica Geosystems. In del principi, el nomm Leica l'era stad drovad la prima volta per la macchina fotografega Leica I, casciada foeura a Lipsia in del 1925. La Leica I l'è stada la prima macchina de sacocia che la gh'ha fad devegnì popolar el format de pellicola a 35 millimeter.
El nomm Leica a l'è vegnuu su da le prime tre letter del cognomm del fondador Leitz e da le prime dò de la parolla camera.
Ostana
Ostana (en piemontés: Ostan-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 79 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnolo Piemonte, Barge, Crissolo, Oncino, Paesana.
Iffwil
Iffwil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Iffwil al se tröva a una altitüden de 580 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bangerten, Etzelkofen, Grafenried, Jegenstorf, Scheunen, Zuzwil.
Storia
Iffwil l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1148 col nom de Iffenwilere.
Ebelsbach
Ebelsbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Haßberge. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.76 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ebelsbach el se tróa a 'na altèsa de 228 méter sura 'l leèl del mar.
AIDS
La sindrome la se desvilupa de 'n quai mes fina a 15 agn de l'infezzion cont el virus e, se minga tratada, l'è semper letal in d'un period de 6 a 18 mes. Cont i tratament l'è inveci possibel tengìll sota controll 'me malatia cronega e rivà fina a l'impercetibilità del virus in di fluid del corp, ma l'è no possibel curàll debon e 'l gh'è nanca un vacin.
Kraj de Chabarovsk
El Kraj de Chabarovsk ( in russ) a l'è un kraj de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
.
Lengdorf
Lengdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erding. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 33.90 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Calsinadèl
Calsinadèl (nòm uficiàl en italià: Calcinatello) l'è 'na frasiù del cümü de Calsinàt, en pruvìncia de Brèsa. El se tróa sö la spónda dèstra del fiöm Cés, pròpe 'n mìra a Calsinàt che 'nvéce l'è sö l'ótra spónda, postàt sö le culìne moréniche del Lach de Garda.
Del pont de vìsta de l'aministrasiù religiùza Calsinadèl el fà paròchia de per sò cönt, part de la Diòcezi de Brèsa. L'è 'ntitulàda a la natività de Maria.
Lengdorf
El cümü de Lengdorf el se tróa a 'na altèsa de 473 méter sura 'l leèl del mar.
Ivan Della Mea
miniatura Ivan Della Mea (Lucca, 16 utùbor 1940 – Milan, 14 giügn 2009), l'è stai un cantànt, scritùr e giurnalìsta italiàn.
Biugrafìa
L'è nasüd a Lucca el 16 utùbor 1940 ma el s'è trasferìd da picinìn a Milàn, due l'è diventàd un cantànt e autùr milanés anca par scèlta lenguistìca. So, i èn tra le püssè bèle balàde cuntempuranée én dialèt milanés, tame El mè gatt, Ringhèra, Mio dio Teresa tu sei bella e La ballata dell'Ardizzone. Prutagunìsta d'la növa cansòn pulitìca italiana dai an sesànta, ha avüd par cumpàgn de strada Fausto Amodei, Michele Straniero, Sandra Mantovani, Giovanna Daffini, Rudi Assuntino, Gualtiero Bertelli, Alfredo Bandelli, Paolo Pietrangeli, Giovanna Marini, Sandra e Mimmo Boninelli.
In del 1956 s'è iscrìt al Partìd Cumunìsta Italiàn. Prima de ucupàs de müzica l'ha fai tanti mesté: uperàri in fabrìca, barìsta, fachìn, faturìn cun e sénsa biciclèta, redatùr, revizùr e scrutùr de rumànz. L'ha cumincìad a scriu cansón in del 1957; in del 1962 l'incùnter cun Gianni Bosio l'ha segnàd un mumént impurtànt néla so vita de militànt e cantànt.
Postiglione
Postiglione l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 2.330 abitàncc, 'na superfìce de 47 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altavilla Silentina, Campagna, Castelcivita, Controne, Contursi Terme, Serre, Sicignano degli Alburni.
Ivan Della Mea
Biugrafìa
All'1:30 dal 14 giügn 2009 l'è mort all'Uspedàl San Paul de Milàn, indùe l'èra stai ricuveràd d'urgénsa dopu un malùr seguìd a un lungh témp de grama salüd.
Ligàm de föra
El mè gatt (da Youtube)
Protuceltich
thumb|La distribuzion de la lengua protuceltica La Lengua protuceltica o protu-celtica l'è ona lengua stunta parlada fin al 750 d.c. en Europa central che gh'ha daa vita ai modern Lengov celtich.
Taškent
right|160px thumb|right|200px|La madrassa Kukeldash Taškent o anca Tashkent (Toshkent in üzbech; Ташкент in rüss) a l’è la capital de l'Uzbekistan.
Al gh'ha 1.967.879 abitant (2006) e a l'è el center ecunomich e cultüral püssee impurtant del paes.
Cità gemelaa
Tashkent a l'è gemelaa cun:
Ptuj
Ptuj (Ptüj in Prekmur; Pœtovium in Latin; Pettau in Todesch; Petovio in Italian stòrich) a l'è ona città de la Slovenia nòrd-oriental (region de Podravje) che la cunta quas 24.000 abitant.
L'è voeuna di città pussee antigh de la Slovenia e fina a la fin de la Prima Guerra Mondial l'era abitada soratutt de popolazion de lengua todesca (86%).
Stazion de Napoli San Giovanni-Barra
La Stazion de Napoli San Giovanni-Barra a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in sul.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni metropolitan de la Linia 2 del servizzi ferroviari metropolitan de Napoli, con cadenzament ogni 15 menut.
Servizzi
Biliettaria
Tracaa
Tracaa o Trecaa (nom ufizial in italian: Trecate) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes a l'è in sül fiüm Tisin, al cunfin de la Pruvincia de Milan (cumün de Barnaa e de Bufalora). Gh'è un mücc de indüstri chimich e farmaceutich.
Hafnarfjörður
right|thumb|250px Hafnarfjörður a l'è una cità in sü la costa ucidentala de l'Islanda. A l'è a pressapoch 10 chilometer de la capital Reykjavík. A l'è a l'april del 2009 la terza cità per pupulaziun, che l'è de pressapoch 25.400 abitant (2008).
Eymeux
Eymeux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bourg-de-Péage, del circondàre (arrondissement) de Valence e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 140 méter a 'na altèsa màsima de 214  méter söl leèl del mar.
07 02
El 07 de fevrer a l'è un di de l'ann.
Casolet
El Casolét (termin in dialet solander che el segnifega "formai piscinin") a l'è un formai producid in Vall de Sol, in provinscia de Trent. Una soa variant de tipega forma de triangol a l'è producida anca in Vall Camonega, provincia de Bressa.
Casolet de la Vall Camonega
La variant producida in Vall Camonega e fata in de la classega forma de triangol, con toch assee piscinin. El lacc el vegn menad in fina a una temperadura de 30º - 34º donca el se sgionta cagg de buscin e la coagulazzion la ciama circa 30 menut, despoeu la caggiada a l'è "s'ciepada" in tochelin e la temperadura volta a circa 47º. La vegn poeu guarnada a "polsà" per facilità la spartizzion del seron, poeu metuda sota presse per fàgh ciapà la forma che se voeul. La stagionadura la va de 60 dì in fina a un ann. I forme finai gh'hann un pes intorna ai 2 kg ogneduna.
Friedrich Nietzsche
miniatura|right|200px|El Friedrich Nietzsche El Friedrich Wilhelm Nietzsche (Röcken, 15 de otober del 1844 – Weimar, 25 de agost del 1900) l'è stad on filosof, poeta, composidor e scritor todesch. El so penser l'ha influenzad la pupart del mond coltural europee in tra la fin del vot-cent e 'l principi del noeuv-cent, 'me per esempi el poeta italian D'Annunzio.
Biografia
Fioeul de un pastor protestant, el studia ai università de Bonn e de Lipsia, indova che el maester filologh Firedrich Ritschl el ghe procura in del 1869 una ciamada per la catedra de lengua e leteradura grega a l'università de Basileja, cità indova che l'insegna in fina al 1879. In quel period chì a l'è despess ospitad in de la cà del Wagner a Tribschen, in su lagh de Luserna. In del 1879 el moca de insegnà e el viv in tra la Franza e l'Italia cont una pension de l'università. Propi a Turin, in del 1889, el Nietzsche el deventa mat. El filosof l'haveva tacad a tribolà sgiamò del 1873 de mal del coo e perdida de la vista, de sorapu el gh'haveva di problema de digestion e el faseva fadiga a dormì. L'orisgen de la malatia l'è forsi stada causada de la sifilida, anca se 'l s'è pensad anca a un mal ereditari. Salud e malatia hann fad nasser un problema cont i scricc postum, defad, dop de l'atach de Turin, el Nietzsche el passa un period in cà de cura e 'l viv i so ultem agn con la sorella Elisabeth Förster. L'è lee che la gh'ha de meter orden ai ultem penser che 'l fradell l'haveva scrivud sgiò per l'ideja, poeu bandonada, de fà su un'oeuvra pussee granda: La volontà de potenza. Con quell titol chì l'Elisabeth, insema a un allev del filosof, el Peter Gast, la publega in del 1906 un lavorà impienid de nazzionalism e razzism, delonsg del ver penser del Nietzsche.
Penser
El penser del Nietzsche el se troeuva in d'un pien decadentism, arent in d'un prim period a la filosofia del Schopenhauer e al prosget wagnerian de un noeuv concet de oeuvra lirega e de musega, che 'l da la bas a la so prim grand scrit: La nassida de la tragedia del spirit de la musega. Un noeuv concet de classicità grega, con du spirit: vun dionisiegh e l'olter apollinov. El prim l'è representad de la musega e l'è la ruzada del caos del vesser, el segond el gh'ha 'me simbol la scoltura e l'è un mond de forme definide e precise. L'element dionisiegh e quell apollinov se troeuven insema in de la granda tragedia grega de l'Eschil e del Sofochel, considerada la forma d'art pussee volta, che però la moeur sgiamò con l'Euriped, a causa del Socrat, che 'l parpon una vision razzionalistega e otimistega del mond. In di oeuvre che vann del 1878 a la scritura del Inscì l'ha parlad el Zarathustra, el Nietzsche el desvilupa la so critega de la razzionalità socratega, che la domina la coltura europeja. Despoeu del 1883 la ciapa semper pussee importanza l'ideja de "eterna tornà a l'ingual", con di tema 'me "volontà de potenza", "nichilism" e "Übermensch" ("om del soravia"), che inn anca quei pussee dificil de interpretà, per via de l'ambiguità de scritura.
Neumětely
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
Stazion de Paderno-Robbiaa
La Stazion de Paderno-Robbiaa a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Voltaire
El François-Marie Arouet, cognossud 'me Voltaire (Paris, 21 november 1694 – Paris, 30 magg 1778), l'è stad un scritor, enciclopedista, poeta, filosof, storegh e dramaturgh frances, ligad a l'inluminism.
Biografia
El Voltaire el nass de un familia de avocad e magistrad a Paris, indova che el studia in del collesg di gesuid Louis le Grand. El gh'ha contat colturai sgiamò de sgiovin con la Société du Temple, sit de inconter de liber pensador, ma in del 1717 el vegn portad in prison a la Bastija per una so publegazzion, e el ghe resta in fina al 1718, ann de la so prima tragedia, Edipo. In tra 1726 e 1729 a l'è in Inghilterra, indova che el se svesina al penser del Newton e del Locke; chì el publega l'Enriade, celebrazzion de la politega de l'Enrigh IV, e in tra 1729 e 1732 el scriv 'me dedega a l'esperienza inglesa i Letere ingles o Letere filosofeghe, che vegnen brusade e condanade in Franza. Donca el Voltaire el se ritira in del castell de Cirey, in Lorena, per circa des agn; el sarà poeu a la cort del Federigh II a Berlin.
Stazion de Gioia del Colle
L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Stazion de Paderno-Robbiaa
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Urrea de Gaén
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Gálvez
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Palos de la Frontera (metropolitana de Madrid)
Palos de la Frontera  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
08 02
El 08 de fevrer a l'è un di de l'ann.
Palacios del Sil
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Stepan Bandera
El Stepan Bandera (in ucrain Степан Андрійович Бандера; Staryj Uhryniv, 1 de sginer 1909 - Monegh de Baviera, 15 de otover 1959) a l'è stad un politegh ucrain, leader de la fazzion nazzionalista de estrema destra de l'Organizazzion di Nazzionalista Ucrain e fondator de l'Armada insurrezzional ucraina.
Stazzion de Quistel
La Stazzion de Quistel a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Stepan Bandera
Ativ in del nazzionalism ucrain sgiamò de sgiovin, in del 1936 l'è condanad a mort in Polonia per el so roeull in del mazzament del prim minister Bronisław Pieracki, ma poeu ghe fann la comutazzion in preson a vita. El scapa del camuscion cont el rivà di todesch in del 1939 e 'l fa San Michel a Cracovia. El deventa collaborazzionista coi nazista inscì de havégh un Stat ucrain independent, e 'l vedeva in l'invasion todesca 'na gran oportunità, ma i raport cont i nazzionalsocialista eren gram, perchè l'ideja de 'n Stat ucrain independent, anca se del tut conligad al proget nazista, la ghe piaseva no, e infin el finiss in del camp de concentrament de Sachsenhausen, del che el liberen in del 1944 per fàgh fà di azzion de sabotasg contra l'Armada rossa. Fornida la guerra l'è menad in Germania Ovest sota protezzion liada e l'è copad a Monegh de 'n agent del KGB cont el tossegh.
A l'è una figura propi controversa, che l'ha lassad mort pussee de centmila polach e l'ha collaborad a l'Olocaust in Ucraina, ma l'è al center del nazzionalism ucrain: per un quajvun a l'è donca un eroe nazzional, per un quaj alter un traditor fassista vesin a l'Hitler. Con l'invasion russa de l'Ucraina a l'è deventad pussee tollerad, con strade in di zone ciapade indree di ucrain che gh'hann havud el so nom, el fàgh su de monument e 'na certa glorifegazzion, cont una magioranza di ucrain che 'l veden ben. Per di sondagg del 2013, in Galizzia l'è semper stad vist mej, menter in di bande de lengua russa pesg, anca se in del rest de l'Ucraina de lengua ucraina l'era vist mal.
Stazzion de Quistel
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper, in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Podivice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Vyškov.
Polgárdi
a l'è un comun del distret de Székesfehérvár, cont una popolazzion de abitant.
Gius de frutta
miniatura|drita|On gius de [[naranz]] El Gius de frutta l'è 'l resultaa de la spremidura de on frutt, donca de la separazzion de la polpa del frutt. In di ultim agn la gent la bev pussee el gius, perchè 'l gh'ha despess di bon proprietaa nutrient.
I gius pusssee spantegaa hinn quell de naranz, portogall, ananas, tomatis, pera, uga e l'ACE.
Positano
Positano (Pusitano 'n napoletà) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 3.862 abitàncc, 'na superfìce de 8 km² e 'na densità de 483 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agerola (NA), Pimonte (NA), Praiano, Vico Equense (NA).
Riva Ligure
Riva Ligure l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Castellaro, Pompeiana, Santo Stefano al Mare, Taggia.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Riva Ligure l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
07 12
El 07 de dicember a l'è un di de l'ann.
Doug LaMalfa
El Doug LaMalfa (Oroville, 2 luj 1960) a l'è un statunitens, representant del.
Monchiero
Monchiero (en piemontés: Moncé) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 517 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 129 ab./km². El cunfìna coi cümü de Dogliani, Lequio Tanaro, Monforte d'Alba, Novello.
Ermershausen
Ermershausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Haßberge. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.21 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ermershausen el se tróa a 'na altèsa de 339 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Calusch
La Stazion de Calusch a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Kraj de Kamčatka
El Kraj de Kamčatka ( in russ) a l'è un kraj de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
.
Peranzanes
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Pegognaga
La Stazzion de Pegognaga a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper, in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Marigny-Saint-Marcel
Marigny-Saint-Marcel' l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Rumilly, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 340 méter a 'na altèsa màsima de 504 méter s.l.m.
Gernikako Arbola
miniatura|drita El Gernikako Arbola (Albor de Guernica) che 'l reppresenta la libertà tradizzionala del popol biscaglin e donca basch. Tucc i sovran ch'i governaven la Biscaglia gh'aveven de giurà sotta 'l Arbola de respettà la libertà basca. Incoeu el President Basch, el lehendakari, el ciappa la soa carega sotta l'arbola.
Moosinning
Moosinning l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erding. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 39.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ittigen
Ittigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.20 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Ittigen al se tröva a una altitüden de 526 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Berna, Bolligen, Moosseedorf, Münchenbuchsee, Ostermundigen, Zollikofen.
Moosinning
El cümü de Moosinning el se tróa a 'na altèsa de 489 méter sura 'l leèl del mar.
Utrillas
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Lavapiés (metropolitana de Madrid)
Lavapiés  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Smržice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Distret de Bruck an der Leitha
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sota, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Perkáta
a l'è un comun del Dunaújváros, cont una popolazzion de abitant.
Guadamur
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Vittorin de Petòvi
San Vittorin de Petòvi (250- 2 november 304) a l'è staa on vescov e martir pannònich. L'è staa el primm esegeta latin.
Biografia
Domà a partì de la segonda metà del III secol a gh'emm notizzi segur di ges in de la region danubiana: vist che però quei là paren vess perfettament organizzaa, devom pensà che sien nassuu molto temp innanz. E l'è in voeuna de quei ges, quella de Petòvi (al dì d'incoeu Ptuj, in Slovenia), che vers el IV secol el se trovava el vescov Vittorin, mòrt duranta i persecuzion del Dioclezian.
El Vittorin l'è staa on esegeta de la Bibbia, e per gionta in Latin. El San Gerònim en parla inscì: ''Vittorin, vescov de Petòvi, saveva minga el Grech come 'l Latin. Inscì i sò òper paren òttimm per el contegnuu, ma cont on stil fess difficil''.
L'ha imparaa la teologia de l'Irenee e se pensa che l'abbia visitaa anca la biblioteca de Gerusalemm.
Òper
Trai sò òper esegetich pòdom cuntà di comment a liber biblich come la Genesi, l'Esod, el Levitich, Ezechiel, Abacuc, el Cant di Cant e a l'Apocaliss, senza cuntà on Trattaa contra i eresii, on alter sora la Creazion del mond e tanti alter. A numm ne resten domà el comment a l'Apocaliss (Commentarii in Apocalypsim Ioannis) e quell sora la Creazion (De fabrica mundi).
Dottrina
De quell che pòdom legg, la soa dottrina l'è stada molto ispirada de quella de l'Evangelista Giovann.
In di sò liber pò vess trovada ona certa propension al millenarismo.
Podbřežice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Vyškov.
Pobladura de Pelayo García
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Locomotiva FS D.449
Hinn staa accantonaa e hinn doperaa per i treni diagnostich.
Eyroles
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.75 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 380 méter a 'na altèsa màsima de 805  méter söl leèl del mar.
NeXTSTEP
NeXTSTEP a l'è stad un sistema operativ orientad ai oget e multitasking desvilupad de la NeXT del Steve Jobs per i so workstation, o ben la NeXTstation e 'l NeXTcube, in tra el 1986 e 'l 1995. Unix-like, el doperava el kernel Mach, el lenguagg PostScript per l'interfacia grafega, el lenguagg Objective-C e librarie orientade ai oget, che gh'hann dad la soa fama.
A l'è stad anca el sistema che l'ha mitud per la prima voeulta el dock, deventad poeu vun di pont pussee important del macOS, sistema che l'è stad desvilupad a partì de NeXT dopo che la Apple l'ha crompad NeXT per sostituì el so vegg Mac OS classegh, dopo havé valutad di alternative compagne de BeOS. El prim browser web, WorldWideWeb, l'è stad desvilupad propi in su 'sto sistema operativ.
Stazion de Acquaviva delle Fonti
La Stazion de Acquaviva delle Fonti a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Nintendo DSi XL
El Nintendo DSi XL l'è ona console portatil ideada e fada su da la Nintendo, varianta grossa del Nintendo DSi.
Nintendo DSi
El Nintendo DSi l'è ona console portatil ideada e fada su da la Nintendo. L'è sortida foeura el 1º november 2008 e l'è preceduda dal Nintendo DS Lite e Nintendo DS.
Balerna
Balerna (inscì anca in Italian) a l'è un cumün svizzer del distret de Mendris. in del Canton Tesin. Al gh’ha 0 abitant (dato del ) e una süperfiss de 2.60 km², e al se tröva a una altitüden de 350 meter sura al livel del mar.
El cumün de Balerna a l'è tacaa ai cumün de Castel San Pedru, Ciass, Coldree, Morbi da Sott, Novazzan.
Stazion de Teren
La Stazion de Teren a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Quentin Tarantino
right|225px|thumb|El Quantin Tarantino a Cannes in del [[2007 per la presentaziun del pruget Grindhouse]] El Quentin Jerome Tarantino (Knoxville, 27 mars 1963) a l'è un regista, scenegiadur, atur e prudütur cinematugrafich american. El Tarantino a l'è famus per la sua cunuscenza bela granda del cinema (l'ha lauraa anca in d'una videuteca de Los Angeles, el Manhattan Beach Video Archivies), specializada suratüt in B-Movie e gener cugnussüü poch. E hinn propi i B-Movie che hann inflüensaa el sò stil.
In di sò över a gh'hinn un frach de citaziun e de riferiment - minga inscì scundüü - ai film che ghe piasen, in particular quij del cinema italian; per spiegà 'sta questiun, el cita despess una fras de l'Igor Stravinskij: i grant artista copien minga: i rüben.
Cunt el film Pulp Fiction l'ha vingiüü in del 1994 la Palma Dora al Festival de Cannes e l'ha ciapaa set nomination ai Oscar, cun la vitoria del premi per la scenegiadüra püssee bela insema al sò ex-soci e culega a la videuteca, el regista Roger Avary.
Anca se'l sò stil al vegn cunsideraa viulent e esageraa, i sò film piasen un frach al püblich e a hinn propi di film cult. I carateristich di sò film a hinn: i scenegiadür cumplicaa, i dialugh lungh e memurabil, e la strütüra minga lineara di stori.
Stazzion de San Roch Mantoan
La Stazzion de San Roch Mantoan a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper, in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Stazion de Pozzuoli Solfatara
La Stazion de Pozzuoli Solfatara a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in sul.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Jared Huffman
El Jared Huffman (Independence, 18 fevrer 1964) a l'è un statunitens, representant del.
Dieter Braun
Dieter Braun (Ulma, Germania 2 Febrar dal 1943) l'è stò un pilòta motociclistich tedesch, campiun dal mund in da la Class 125 cun la Suzuki e in Class 250 cun la Yamaha.
Roncaja (Piasenza)
Roncaja (Runcäia in ortografia piasentina) a l'è una frazzion de Piasenza.
A l'è regordada soratut perchè in l'età de Mez el Barbarossa l'haveva convocad lilinscì di diete per toeugh via l'autonomia ai comun lombard, roba che l'ha menad poeu al nassiment de la Liga Lombarda. A bon cunt, però, a l'è minga sigur che la sibia stada lilinscì, e gh'è quei che sostegnen inveci che l'habien fada in di do bande del Pò, in quei che incoeu inn Somaja e Calendasch.
La frazzion a l'è traversada de la Padana de Sota e, in passad, ghe passava la Tranvia Piasenza-Cremona.
Escholzmatt
Escholzmatt a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Entlebuch, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 61.29 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Escholzmatt al se tröva a una altitüden de 852 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Flühli, Marbach, Romoos, Schüpfheim, Trub (BE). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Marin (FR-74)
Marin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Thonon Est, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.13 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de méter a 'na altèsa màsima de  méter s.l.m.
Escholzmatt
Storia
Escholzmatt l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1160 col nom de Askolvismatte. In del ann 1240 inscambi l'eva menziunaa col nom de Askoltispach e Asholtismate e in del 1275 col nom de Aeschelsmat.
Valacloche
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Ryke Geerd Hamer
El Ryke Geerd Hamer l'è staa on dottor todesch, inventor de la noeuva medesina germanega, ona pratega medega mia recognosuda da la scenza. Tra l'alter, in Itàlia, l'è famos perchè el sò fioeu, el Dirk, l'è staa coppaa dal Vittorio Emanuele de Savoja.
L'è staa condannaa in d'on poo de paes de l'Europa per abus de la professon medega, razzism e de facc l'è Mort latitant in Norvegia el 2 de luj del 2017.
Slatinky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Ryke Geerd Hamer
La soa teoria
I teorii del Hamer hinn ritegnuu ciarlatan da la scenza. Per lu, tucc i malatii vegnen da di conflitt minga resolvuu. Donca, se vergun el moeur, l'è colpa soa e di sò parent ch'i gh'hann minga risolvuu el conflitt.
On esempi de "conflitt" l'è quell de la brutura: Per el Hamer, la vegn se el fioeu el pò minga anda foeura dal lecc quand l'era nasuu da pòch.
Per el Hamer, i malati de cancar i gh'han mia de ciapà la morfina.
Antisemitism
Per el Hamer, i ebrei cognossen la soa medesina, e la droven da agn per curass tucc i malann, soratutt el cancar. I statistich mostren che l'incidenza del cancar in di ebrei l'è istess a quela di tucc i alter.
Nový Jáchymov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Beroun.
San Sòrs
San Sòrs (nòm uficiàl en Italià: San Giorgio di Mantova) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
Ponferrada
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
San Sòrs
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bigarèl, Castèi, Màntoa, Pòrt Mantuàn, Roncafrèr e Roarbèla.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de San Sòrs l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Otnice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Vyškov.
Belusch
Belusch (prononzia local: [be'løsk]; nomm ofizzial in italian: Bellusco) a l'è on comun de la Provincia de Monza e Brianza che 'l cunta 0 abitant (dàto del ). El paes l'è situaa a nòrd-òvest de la città de Monza e l'è tacaa ai comun de Sulbiaa, Mezzagh, Vimercaa, Busnagh, Ornagh e Ronscell. El faseva part de la veggia Piev de Vimercaa.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Belusch l'è mustraa in de la tabela chi desutta:
Ventura Rodríguez (metropolitana de Madrid)
Ventura Rodríguez  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Gerindote
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Boiàch
Boiach (nòm uficiàl en italià: Bogliaco) l'è 'na frasiù del cümü de Gargnà, en pruvìncia de Brèsa. El paizì el se tróa pròpe sö la spónda del Lach de Garda, a 'n chilòmetro e mès a sud de Gargnà, e 'l sò cèntro stòrich l'è 'n burghitì nasìt entùren al sò pórt vècc. L'è località türìstica de vilegiadüra e séde de 'n pórt privàt (pórt nöf) e de bèle vìle signurìi.
Söl sò teretóre, en bris piö 'n alt respèt al paizì, gh'è la céza de S. Piero de Agrino, céza parochiàla del sècol XVI. I sò abitàncc i se ciàma boiachì.
Pollica
Pollica l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 2.513 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 93 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casal Velino, San Mauro Cilento, Sessa Cilento, Stella Cilento.
Kraj de Krasnodar
El Kraj de Krasnodar ( in russ) a l'è un kraj de la Russia con caploeugh, in pè del. El so governator a l'è e 'l confina con.
El gh'ha abitant e l'è grand  chilometer quadrad.
Gädheim
Gädheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Haßberge. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 9.58 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gädheim el se tróa a 'na altèsa de 228 méter sura 'l leèl del mar.
Neuching
Neuching l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erding. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.66 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neuching el se tróa a 'na altèsa de 495 méter sura 'l leèl del mar.
Polla
Polla l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 5.347 abitàncc, 'na superfìce de 47 km² e 'na densità de 114 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atena Lucana, Auletta, Brienza (PZ), Caggiano, Corleto Monforte, Pertosa, Sant'Angelo Le Fratte (PZ), Sant'Arsenio.
Eyzahut
Eyzahut l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Dieulefit, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.66 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 285 méter a 'na altèsa màsima de 872  méter söl leèl del mar.
Nádasdladány
a l'è un comun del distret de Székesfehérvár, cont una popolazzion de abitant.
Immanuel Kant
L ' Immanuel Kant (Königsberg, 22 de april del 1724 – Königsberg, 12 de fevrar del 1804) l'è stad un filosof todesch, vun di esponent pussee important de l'inluminism.
Polizia militar
La polizia militar a l'è 'na forza de polizia che l'è conligada ai forz armaa de 'n Pajes e la se occupa de garantì l'orden in d'ona o pussee forz armaa e de protegg i sò member e infrastruttur. Di voeult i corp de giandarmaria, oltra ai sò compet de polizia, hinn quej che se occupen de la sigurezza di forz armaa, compagn di Carabinier in Italia o de la Giandarmaria in Franza. Di voeult anca i forz de polizia a ordenament militar e che se occupen domà di civil, compagn di Carabinier del Cile.
Immanuel Kant
Vita
thumb|150px|La statua del Kant a [[Kaliningrad]] El Kant el nass in del 1724 de una familia de origen umel a Königsberg, in de la Prussia Orientala, incoeu Kaliningrad, in Russia. El vegn educad in del Collegium Fridericianum (indova che el diretor a l'era el pastor e teologh Franz Albert Schultz, allev del Christian Wolff) in del spirit religios del pietism, correnta cristiana de la mader, che la moeur in del 1734. Sortid del collesg in del 1740 el studia filosofia, teologia e matematega a l'Università de Königsberg, indova che el cognoss el Martin Knutzen, maester che el svesina ai so interess filosofegh, matemategh e de fisega newtoniana. Dop di studi e de la mort del pader, in del 1746, el lavora 'me maester privad de familie de scior. A l'è del 1746 el so prim lavorà, Penser in su la vera valutazzion di forze vive, un descor intra i posizzion de la fisega cartesiana e el dinamism leibnizian in sul concet de forza. In del 1755 el scriv la so oeuvra pussee importanta del prim period, Storia universal de la natura e teoria del cel, indova che el filosof el scriv un'ipotesi in su la nassion del sistema solar, vesina a quella del fisegh Laplace del 1796, de fad la teoria la ciapa anca el nom de Teoria Kant-Laplace. In de l'istess ann, grazzia a la tesi Noeuva spiegazzion di principi de la cognossenza metafisega, el ciapa el titol de magister e el taca a insegnà in de l'Università de Königsberg, indova che el tegn tante lezzion diverse, e, dop de quindes agn, in del 1770, cont La forma e i principi del mond sensibel e intellegibel el diventa professor ordinari de logega e metafisega in fina a la mort, el refudarà anca di ciamade de oltre università. In del 1759, con l'oeuvra Una quai considerazzion in su l'otimism el scriv sora la quistion del Voltaire (Poema in sul disaster de Lisbona), in favor de un otimism radical. Del 1762 a l'è La falsa finezza di quater figure sillogisteghe e del 1763 L'unegh argoment possibel per una dimostrazzion de l'esistenza de Dé, del 1764 el Studi in su la ciarezza di principi de la teologia natural e de la moral. In del 1766 a l'era anca diventad sota-bibliotecari a la Biblioteca real. In tra el 1781 e el 1790 el scriv i so tre Criteghe: Critega de la reson pura del 1781 e con segonda edizzion del 1787, Critega de la reson pratega del 1788 e Critega del giudizzi del 1790. Del 1783 inn i Prolegomen a ogne metafisega futura che la voeur presentàss 'me scenza, del 1785 La fondazzion de la metafisega di costum, del 1786 i Principi metafisegh de la scenza de la natura. I ultem agn de la so vita inn segnad de la malatia, el moeur el 12 de febrar del 1804 cont i famose parolle «Es ist gut» ("el va ben"). In su la so tomba a troeuvom una fras ciapada de l'oeuvra Critega de la reson pratega: "El cel cont i stelle sora de mi e la lesg moral denter de mi."
Polizia militar
Despess i poliziott militar gh'hann ona fascia con scricc "MP" o 'na sigla analoga che ja rend recognossibil e in guerra se occupen anca de la sigurezza di retrovij e di presoner de guerra o de reprimm la diserzion.
Immanuel Kant
Vita
- Epitafi sora la tomba del Kant
Penser
La filosofia del Kant la vegn ciamada criticism (Kritizismus), perchè lu el fa de la critega (Kritik) el so strument per domandàss, giudegà, valutà e catà foeura la bas di esperienze umane, per ciarì la possibilità, la validità e i limit. "La colomba linsgera, quand che in del sgol liber la passa l'aria, la sent la so resistenza e la podaria imaginà che el saria mej per lee sgolà in del spazzi voeud d'aria. E defad inscì el Platon el bandonava el mond sensibel, desgià che quest chì el met di limit trop strecc a l'intellet; e el se lanzava in sui ale di ideie de là de quell, in del spazzi voeud de l'intellet pur. Lu el s'è minga incorsgiud che el guadagnava minga strada, ancaben i so sforz; perchè el gh'haveva, podom dì, nissun pont de pondàss, indova che l'havaria podud havégh sostegn e al che l'havaria podud aplicà i so forze per moeuver l'intellet."
- Immanuel Kant, Critega de la reson pura, trad. lmo.