cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brusson
Brusson l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha, 'na superfìce de 55 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ayas, Challand-Saint-Anselme, Emarèse, Gaby, Gressoney-Saint-Jean, Issime, Saint-Vincent.
Microstat
On microstat a l'è on Stat sovran che 'l gh'ha 'n territori e 'na popolazion redutta. A l'è mìnga on concett formal ma pratigh e despess 'sti stat renonzien a 'na part de la soa sovranità in favor de 'n cert grad de protezion de 'n Stat pussee gross.
A hinn mìnga de sconfond cont i micronazion, che hinn minga sovran.
Vřesina (Opava)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
San Giorgiu
San Giòrg (San Giorgiu in del dialett del loeugh; San Giorgio su Legnano in Italian) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant.
San Giòrg la se troeuva in la Pianura Padana, a 30 chilòmeter nòrd-òvest de Milàn, vers la Provincia de Vares. Inoltra l'è situada arent a la val de l'Olòna.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de San Giorgiu l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Gyömöre
a l'è un comun del Distret de Tét, cont una popolazzion de abitant.
Strada de segonda class 182
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 35.3 km.
Ruviano
Ruviano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 1.914 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alvignano, Amorosi (BN), Caiazzo, Castel Campagnano, Faicchio (BN), Gioia Sannitica, Puglianello (BN).
Obfelden
Obfelden a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Affoltern, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.54 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Dialett valdostan
El dialett valdostan (in Frances: Valdôtain ò Patois; in Arpitan: Patoué) l'è ona variant de la lengua francoprovenzal, parlada in la Val d'Aòsta. La vall la se troeuva al limit sud-oriental de l'estension lenguistiga de l'Arpitan, al confin con l'Occitan a sud, el Piemontes a est e 'l Frances a nòrd.
Torrion (Novara)
El Torrion (parnonzia local: [altu'rjoŋ]; italian: Torrion Quartara) l'è ona frazion de la città de Novara. El se troeuva a sud del centro in mezz ai camp de melgon e ai riser. Ghe viven 2.207 personn. El ciappa el sò nomm de ona torr che gh'era lilinscì fina al XVI secol. In del 1849 l'è staa el sit indè che hann combattuu la Battaja de Novara. L'è traversaa de vari cors d'aqua e ronsg: la Gogna, l'Arbogna, el Cavo Dassi, la Rimella, el Torrion e 'l Canalin.
Obfelden
El cumün de Obfelden al se tröva a una altitüden de 430 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Affoltern am Albis, Hünenberg (ZG), Maschwanden, Merenschwand (AG), Mettmenstetten, Ottenbach. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Cassagnoles (FR-34)
Cassagnoles l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olonzac, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
Dialett valdostan
Grammatiga
I informazion chì de sòtta hinn ciappaa del sitt patoisvda.org.
Cassagnoles (FR-34)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Dialett valdostan
Mudament fonetigh
Ona quai paròla la gh'ha ona mudazion quand che se troeuven denanz a on'altra paròla che la scomincia per vocal.
Numerai ordinai
Da primm a quell de vundes
Pronòmm personai
Quei chì hinn i pronòmm personai soggett in tre diversi zònn de la vall.
Quei chì inveci hinn i pronòmm personai complement.
Ona quai variant, compagn del piemontes, el mett el pronòmm personal complement taccaa al particippi passaa:
I numer
30. trenta 40. carenta 50. seuncanta 60. chouisanta 70. setanta 80. ouitanta 90. nonanta 100. sen 1000. meulle
La Langue d'A e la Langue d'O
I variant del valdostan pòden vess definii in duu grupp principai, che se incontren in sul territòri senza soluzion de continuità: la langue d'O e la langue d'A. Quella ròbba chì l'è stada giamò fada notà de l'abaa Jean-Baptiste Cerlogne, autor di primm studi rudimentai sora la grammatica patois. La caratteristica di dò langues l'è la presenza maggior de la vocal O ò A a segonda de la parlada, compagn de tobla/tabla (che in Lombard el voeur dì tavola).
La h aspirada
In la val bassa, ciovè circa de Châtillon vers el Piemont, la transizion di parlad transalpinn vers quij cisalpinn (di quai la fa part la lengua piemontesa), la pò vess trovada con la comparsa de ona h aspirada che la se troeuva minga in del grupp gallo-romanz transalpinn e in di dialett de la vall alta (la zòna Aòsta-Courmayeur). Inscì, la paròla castell la diventa tsaté in la vall alta e tsahté in quella pussee bassa. Se pò donca dì che quella h la sostituiss on'antiga s, che in di lengov gallo-romanz transalpinn l'è vegnuda manch (cf. frances château).
I influenz de alter lengov
La posizion geografica de la Val d'Aòsta, situada tra i coltur italiana e francesa, la troeuva di corrispondenz in del lessich di sò patois. El lessich l'è variaa a segonda de la geografia, de l'us, di influenz esterni e di tradizion. Vardom per esempi la paròla golp:
I variant messedaa (Patoué mëscllia)
I patois de Ayas, Brusson e Gaby se differenzien di alter per el fatt de avègh avuu di contatt con la lengua walser.
El dialett de Cogne (cognein) el gh'ha di affinità con l'Arpitan piemontes, perchè i abitant de la Val de Cogne hann colonizzaa quell loeugh chì a partì pròppi di vallad arpitann piemontes.
La situazion incoeu
Al dì d'incoeu, l'Arpitan l'è ona lengua viva domà in Val d'Aòsta, perchè in di region svizzer e frances indove l'era parlada 'sta lengua gh'è staa di dur politich de assimilazion. Ma la situazion valdostana l'è stada compromissa per la pression antifrancesa voruda del regim fascista, per i migrazion de gent de lengua italiana in de la vall e per la migrazion de Valdostan in Francia. Ma anca se l'Italian l'ha ciappaa el ròl de lengua de tucc i dì, la conoscenza del patois l'è semper on element molto important in del process de integrazion in la società local e l'è essenzial in di comun de la region foeura de Aòsta.
Cassagnoles (FR-34)
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 280 méter a 'na altèsa màsima de 1005 méter söl leèl del mar.
Dialett valdostan
La situazion incoeu
I attività coltural in dialett hinn numeros e reguarden soratutt la poesia e 'l teater, e gh'è anca di programma regionai per la preservazion del dialett.
Cassagnoles (FR-34)
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cassagnoles l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Dialett valdostan
El Concours Celogne
In collaborazion cont el Centr d'études francoprovençales "René Willien" de Saint-Nicolas, el BREL (Bureau Régional pour l'Ethnologie et la Linguistique) l'organizza a partì del 1963 el concors de dialett Abbé Cerlogne. El concors el catta dent circa 2000 student di scoeul materni, elementari e medi de la Val d'Aòsta e, in di ultimm temp, anca de la Savòia, del Canton Valles, del Piemont e de la Puja (indove se troeuven di comunità arpitann).<BR> El concors el voeur inizià i student a la ricerca de document in Arpitan che partegnen a la tradizion oral intorna a on tema annual sora la coltura alpina, oltra che a creà in di generazion noeuv l'interess per el dialett.
Musica dialettal
La scena musical valdostana l'è caratterizzada fortement di cant tradizionai de montagna in dialett. Tra i artista principai se cunten:
La scoperta de cant e melodii tradizional de la Val d'Aòsta hinn l'oggett de l'attività del grupp Trouveur valdotèn, che l'è minga l'unich a fà ona ròbba compagna de questa ma che l'è de sigur el pussee famos.
Antologia
Vegnen chì propòst tòcch de poesii di autor patoisants pussee rappresentativ: "Cllier et seren lo ten apré la piôdze Cé bé soleil que torne égueeyìno la Val I sorton le feumélle ch'achèté su la lôye In precassèn de queut tant bien que mal[...]"
- André Ferré (Saint-Vincent, 1904-1954)
"Esplojon de meuseucca Feusette de joèce Tsarriemèn de note que chorton Su lé, iou lé clliotse dzalaouse Le vardon a catson [...]"
- Palmyre Arbaney-Farcoz (Doues, 1900 - Aòsta, 1980)
"De nët euna leumiére I berdzè l'at paru Un andze vin leur dëre: "Lo Saveur l'est neissu: un pouro baou l'est son palatse et sat pei de fen en traver compouson lo deur matelatse De ci gran Rei de l'univer; et din la rigueur de l'iver de dò trei lindzo l'est qeuveur"
- La pastorala, Jean-Baptiste Celogne (1826-1910)
- Césarine Binel (Champdepraz, 1897-1956)
"Dz'é vu su 'na louye, quase se presta a à tsére ba, Dé géragnon coleur lilà. Dz'é vu su 'na viéille fenétra, flourì i soleil Dé géragnon blan comme la nèi. Dz'é vu pendre, de la terasse de 'na villà Dé géragnon coleur fouà. Fleur di pouro, fleur di reutso, géragnon, Vo-éte la garniteura de totte le meison. Vo no portade lo sourire di bon Djeu Afen de no rendre tcheu moén malereu"
- Anaïs Ronc-Désaymonet (Arpuilles, 1890 - Aòsta, 1955)
On dialogh teatral
[...] [http://www.archive.org/stream/raccoltadidiale01orlgoog#page/n38/mode/2up Attilio Zuccagni Orlandini, Raccolta di dialetti italiani con illustrazioni etnologiche, 1864, de pag. 32]
Ona novella del Boccasc
''Ze dio donc que di teimps di premier rey de Chepro, aprés la conquéta de la Terra Sainte que l'ajet fé Godefré de Bouillon, l'est arreva qu'euna dama nobla de Gascogne l'est allaje ein pelerenazo i Saint Sepeulcro. À son retor, arrevaje à Chepro, l'est itaje outrazaie seinza vergogne da quaque vilain. Et come de cein se lamentave seinza consolachon, peinsave d'aller se pleindre i rey; ma quaqu'un le a deut che l'avre perdu sa peina, perquè lo rey l'éche tant gramo e si negligeint que jamé l'avre peinsa a veinger peu la jeustice les affronts dis atres, gliu que supportave totes les einfamies le pi grosse que ley fesant; l'est peu cein que tieuts cis que l'ajant reçu quaque tort, se veinzavon eun feyeint a gliu quaque offeinse o vergogne. Seintein cein, la dame que desperave d'obtenir jeustice, peu se consoler eun quaque modo de son chagreun, s'est bettaje deun la téta de s'attaquer i rey mémo et à sa bassessa: et alleint tot eun ploraint devant lo rey, ley a deut: “Mon seigneur, ze veigno pàs à ta préseince per la veigneince que z'atteigno de l'affront que m'ant fét, ma per ma satisfachon, ze te prèo de m'eunseigner come te fé per soffrir çalles que ze seinto que t'ant fét, affeun que, appregneint de tè, ze puisso supporter la mine avoè pacheinche. Et, se fosse possiblo, Dzeu lo sa, ze baillerio voloncher à tè l'affront que ze gé reçu, perquè tè t'is un hommo bon à tot supporter”.'' Lo rey, que tant d'adon néglegeint et paresseux, come se se fusse rescha d'un songeo, l'a comeincha à veinger séverameint l'affront fé à çalla dama, et dey adonc l'est tojors ita terriblo contre tieuts cis que fesant quaque chosa contre l'honneur de sa corona.
(Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 490-491)
Bibliografia
1958.
Obfelden
Storia
Obfelden l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1246 col nom de Bickewilare. In del 1257 l'è staa menziunaa col nom de Lundenerun and Lunderun inferioris, in del 1311 col nom de Wolunsun e in del 1325 col nom de Tunsen.
Eschach
Eschach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ostalbkreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.27 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Eschach el se tróa a 'na altèsa de 498 méter sura 'l leèl del mar.
Obfelden
Storia
Infina al 1847 l'eva part del cumün de Ottenbach.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Vlengh
Vlengh o Avlengh (Olengo) l'è ona frazion de la città de Novara. El paes el se troeuva a sud-est del centro comunal, in mezz ai camp e in su la strada che la mena a Terdobiaa. Ghe viven 490 personn. A l'è on borgh bell vegg, già che hann trovaa i rest d'ona strada romana e alter repert de quell period chì. In del Medioev gh'hann faa on castell (che incoeu a gh'è pu) de proppietà di Cont de Pombia.
Trichiana
Trichiana (en vèneto: Trichiana) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 4.496 abitàncc, 'na superfìce de 43 km² e 'na densità de 105 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cison di Valmarino (TV), Limana, Mel, Revine Lago (TV), Sedico.
Avon (Bristol)
L'Avon (parnonzia: ['eɪvən]), ciamaa anca Bristol Avon o Lower Avon, l'è on fiumm de l'Inghilterra del sud-ovest. L'è longh 117 km e 'l gh'ha on basin idrografegh de 2308 km quadraa. El traversa i contei del Gloucestershire, Wiltshire, Somerset e Bristol. El nass in de la region di coi Costworlds e 'l finiss denter a l'estuari del Severn arent a Avonmouth, arent a Bristol e al sò canal. El traversa anca i città de Chippenham, Malmesbury, Bradford on Avon e Bath.
Reuthe
Reuthe l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bregenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
Avon (Bristol)
El nomm
Compagn de tucc i alter Avon spantegaa per el Regn Unii, anca quell fiumm chì el ciappa el sò nomm de ona parolla celtega (*abona), che la voeur dì proppi "fiumm": varda el galles afon, l'irlandes e scozzes abhainn e 'l manx awin.
Reuthe
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80230.
Koe Fasi Oe Tu'i Oe Otu Tonga
Koe Fasi Oe Tu'i Oe Otu Tonga a l'è l'inn nazzional doperad in Tonga, componud del Carl Schmitt.
Pin (VA)
Pin (nom ufizial in italian: Pino sulla Sponda del Lago Maggiore) a l'è on staa comun de la Provincia de Vares cont ona superfiss de 7 km².
El paes el se troeuva in sul Lagh Maggior e l'è l'ultim comun italian prima del confin svizzer (comun de Gambaroeugn, Brissagh e Ronch sora Scòna). L'era el comun pussee settentrional del Varesòtt e quell che in Italian el gh'aveva el nòmm pussee longh.
Del 2014 l'è part del noeuv comun de Maccagn con Pin e Veddasca.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Pin l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Rocchetta e Croce
Rocchetta e Croce l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 524 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calvi Risorta, Formicola, Giano Vetusto, Pietramelara, Riardo, Teano.
http://www.altocasertano.com
Bath
Storia
Fondada di Roman in del 43, l'è on center termal bell famos (de chì el nomm Bath): ancamò incoeu resisten i vegg termi roman. El someja che però i termi fudessen staa doperaa giamò prima de lor, al temp di Celta. In del VII secol gh'è staa fondaa on monastee benedettin, che 'l gh'ha 'vuu vari recostruzion e adess a l'è vun di esempi pussee important de l'art gotega in de l'Inghilterra sud-ocidental. In del 1987 l'è stada proclamada patrimoni de l'umanità de l'UNESCO.
Cüjaa
Cüjaa (nom ufizial in italian: Cugliate-Fabiasco) a l'è un cumün varesòtt. In Italian al gh'hà avüü un fracch da tradüziùn differeent: Quiliate, Coliate, Quigliate, Quià, Culiate u anca Culliate. El gh'ha, cont ona süperfis de 6,7 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cüjaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Châtillon-sur-Chalaronne
Châtillon-sur-Chalaronne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Châtillon-sur-Chalaronne, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.86 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 215 méter a 'na altèsa màsima de 274 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Châtillon-sur-Chalaronne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Brissogne
Brissogne l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Charvensod, Cogne, Pollein, Quart, Saint-Marcel.
Nans-les-Pins
Nans-les-Pins l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Maximin-la-Sainte-Baume, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 47.99 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 308 méter a 'na altèsa màsima de 772 méter s.l.m.
La Talaudière
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 473 méter a 'na altèsa màsima de 696 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Talaudière l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lajoux (JU)
Lajoux a l'è un cumün svizzer del distret de Franches-Montagnes, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.35 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Lajoux al se tröva a una altitüden de 960 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Les Genevez, Montfaucon, Saint-Brais, Saulcy, Rebévelier (BE), Châtelat (BE), Saicourt (BE).
Sankt Lorenzen am Wechsel
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Vallada Agordina
Vallada Agordina (en vèneto: Valada) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 556 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canale d'Agordo, Cencenighe Agordino, Rocca Pietore, San Tomaso Agordino.
Maria, mader de Gesü
thumb|right|200px|Antunéll da Messina, particular de la facia de la Madona in de l'Anünciasòn.
Maria (in ebraich מרים Miryam, o Myriam, in aramaich Maryām, in grech di Setanta Μαρίαμ, Maríam, o Μαρία, María, in arab: مريم, Maryam; ? - Gerüsalem o Efes, 42/45), pó décia Madòna ó Madùna, a l'è la mader de Gesü.
Tücc i nom de Maria
A l'è cugnussüda anca 'me Santa Maria, Vergin Maria e la Madona.
I catoligh e i urtudoss (che ghe dan el titul de Θεοτόκος, Theotókos) la veneren 'me Santissima Mader de Diu (theotókos el vör dì propi "mader de Diu"); anca la gesa anglicana e di ges prutestant 'me quela Lüterana recugnussen la sò Santità.
A la Madona i gh'hann dedicaa una sura del Curán, anca se in de l'Islam la gh'ha minga el titul de santa.
Mauves
Mauves l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Tournon-sur-Rhône, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Tranvia Monscia-Oggion
La  a l'è stada 'na tranvia a scartament tranviari standard longa 31.5 km.
Verta del 1879 e sarada in del 1915, l'era in Provincia de Milan e Pruvincia de Com.
Mauves
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.05 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 113 méter a 'na altèsa màsima de 432 méter s.l.m.
Contea de Bergem
miniatura|L'incoronazion del Carl Magn La contea de Bergem l'è staita un'entitaa aministrativa de l'Imper Carolinj, creada ind el 774.
Storia
Cond la fraca del Desideri e la conquista de Pavia, ol Carl Magn al deventa Gratia Dei Rex Francorum et Langobardorum et Patricius Romanorum. Donca ol Regn Lombard l'è miga desligad, ma a'l post dei ducats e dei gastaldats ol nœv sovran al met dei conts franc, ma i tegn la so fonzion i sculdahis, i decanus e i saltarius. Bergem, qe dop de vesser staita un ducad l'era staita riduxida a gastaldat ind el 702, l'è faita contea. Cond la conquista franca i riva anc un grand numer de colon transalpin, ma la vegia aristocrazia lombarda la resta a'l so post: fina a'l XI secol, la plu part dei padron de terra i è de descendenza lombarda, e insema ai vescov de la citaa i segue anc'mò ol dreit lombard.
Lesta dei conts
G'è poqe informazion in sui conts de Bergem. Qests qé i è qei dei quai a'm g'ha dei fonts segure: Ol sucessor de Supon a l'è Gisalbert, ol prim dei Gisalbertin, qe 'l diciarava de seguir la lej lombarda.
Distret de Holovanivs'k
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Abizanda
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Büchlberg
Büchlberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Passau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 28.13 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Coublevie
Coublevie l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Voiron, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.05 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 250 méter a 'na altèsa màsima de 651 méter söl leèl del mar.
Giuseppe Moretti
Giuseppe L. Moretti (nasìt a Roncàr (PV) endèl 1782; mórt endèl 1853) l’è stat en botànich e micologo italià.
Větřkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
Stazzion de Zeuthen
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Giuseppe Moretti
Biografìa
Endèna lètera del 16 de dezèmber del 1823 el descrìf divèrse spéci del zèner Saxifraga, e ‘ndèn ótra del 2 de zögn del 1826, l’enfùrma ‘l Talbiot dei ligàm che gh’è ‘ntra la flòra che se tróa ‘n Calàbria, Sicilia e chèla dei Abrùsi.
Stazzion de Zeuthen
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Giuseppe Moretti
Biografìa
L’è stat profesùr de botànica a l’università de Pavìa, del 1826 al 1853, e Prefèt del "Giardì Botànich de Pavìa".
Piada
La piada o piadina a l'è un mangià tipegh de la Romagna, una carsenza de farina de formenton, strut o oeuli d'oliva, bicarbonad o levad, sal e aqua, che l'è cosuda in su 'na tegia o in su 'n test. A l'è propi importanta per la coltura romagnoeula, tant che el Giovanni Pascoli la ciamava "el pan, anzi, el mangià nazzional di romagnoeui".
Giuseppe Moretti
Biografìa
Moretti el g’ha discriìt endèl 1823 la spéce Ophrys bertolonii de la famìa de le Orchidaceae.
Piada
A bon cunt, un pan compagn a l'è tirad a man in quella banda lì sgiamò al temp di antigh roman, e in la storia se faseven anca con di farine pussee pore, compagne de quella de castegna o de giande.
Università (metropolitana de Napoli)
Università  l'è 'na stazion de la linia 1 de la Metropolitana de Napoli.
Piada
A l'è de solit assee ertega e succia, foeura che a Rimin, indova che l'è pussee umeda e bassa. De la piadina la vegn el carson, che l'è una piadina bella sotil, impienida de roba e che la gh'ha i bord serrad.
Università (metropolitana de Napoli)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Vignal (Novara)
miniatura Vignal (Vignale) l'è ona frazion de la città de Novara. El paes el se troeuva a nord del centro comunal, e l'è spartii foeura in duu nucli: quell de Vignal e quell de Isarn, che l'è quasi arent al comun de Caltignaga. A l'è on borgh indè che se coltiven el meregon e 'l ris. A Vignal l'è staa firmaa l'armistizzi in tra el Regn de Sardegna e i Austriegh in del 1849, dopo de la Battaja de Novara, e che l'ha portaa a la fin de la Prima Guerra de Indipendenza.
Combined DNA Index System
El software del CODIS l'è spartii in pussee database: Vun per i criminai condanaa, vun di person descomparuu, vun cont i proeuv di crimin e di alter sezion specialistegh.
Gallegos de Sobrinos
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Ceprano-Falvaterra
La Stazion de Ceprano-Falvaterra a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia ferrovia Roma-Cassino-Napoli.
Servizzi
Biliettaria
Sankt Lorenzen im Mürztal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Ceprano-Falvaterra
Interscambi
Fermada de l'autobus
Merching
El cümü de Merching el se tróa a 'na altèsa de 529 méter sura 'l leèl del mar.
Piero Melograni
El Piero Melograni (Roma, 15 de november del 1930 - Roma, 27 de settember del 2012) l'è staa on storegh, scrittor e politegh italian.
Vita
L'è nassuu e cressuu a Roma, e lilinscì l'ha anca studiaa e 'l s'è laureaa. L'ha anca studiaa a Napoli e Washington, e l'ha otegnuu recognossiment e bors de studi. El s'è iscrivuu al Partii Comunista Italian (PCI) in del 1946, quand el gh'eva sedes agn: ma in del 1956 l'è sortii foeura insemma a alter 100 personn (quei del Manifest di 101), in polemega averta contra i posizion del PCI a meret de la repression sovietega in Ungheria in del 1956. Lassada la politega, per circa trent'agn el s'è dedicaa domà a l'attività academega. In del 1969 l'ha publicaa el sò liber pussee famos, cioè Storia politica della Grande Guerra 1915-1918. Del 1971 al 1966 l'ha insegnaa storia del dì d'incoeu a l'Università de Perugia. In 'sti agn l'ha scrivuu on mucc de sagg e liber de storia (per esempi el Saggio sui potenti, vun di sò sucess). In del 1976 l'ha curaa la Intervista sull'antifascismo del Giorgio Amendola. L'ha scrivuu anca tanti articoi e editoriai per vari giornai, compagn de L'Avanti! e de l'Espresso. In del 1995 l'è tornaa in su la scena politega, col toeu part a la Convenzione Liberale del radical Marco Taradash. L'ann dopo (e fina al 2001) l'è staa deputaa in di list de Forza Italia, candidaa 'me indipendent. In quei agn là, insemma a alter 60 sagg de alter paes europee, l'è staa ciamaa a scriv la Carta di diritt fondamentai de l'Union Europea. L'ha segutaa, intrattant, a scriv i sò sagg. In del 2006 l'ha publicaa ona traduzion del Princip del Maciavei in de l'italian del dì d'incoeu. L'ha colaboraa cont el Sole 24 Ore e 'l Quotidiano Nazionale, oltra a curà ona serie de trasmission de caratter istoregh in su la RAI.
Strada de segonda class 183
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 66.6 km.
Statistega descrittiva
La statistega descrittiva a l'è la branca de la statistega che la studia comè elaborà ed esprimm i dacc che hinn recolt de 'n daa fenomen, a differenza de la statistega inferenziala che la se occupa anca de rivà a di conclusion probabilistegh.
I du mersì del capitalismo
I dù mersì del capitalismo a l'è 'n osservazion che in d'on sistema capitalista ona transazion a l'è mìnga domà volontaria ma l'è anca vantaggiosa per tucc e duu degià che in d'on liber mercaa ògni transazion, per vessegh, la gh'ha de besogn che la sibia vantaggiosa per tucc i part e donca la situazion che la de crea a l'è voeuna indova che tucc i part han otegnuu on vergòtt che 'l var pussee de quej che gh'even prima.
Se pensa che i bas de 'sta teorìa ghe sien staa giamò in del liber La Ricchezza di Nazion de l'Adam Smith, comé fa notà el Milton Friedman:
"La ciav del pensee de l'Adam Smith a l'è che tucc i dò part in d'on scambi pòden avègh on benefici e che, finna che la cooperazion a l'è strettament volontaria, el pò vessegh nissun scambi se i dò part gh'hann no on benefici"
El termen a l'è staa in pratega coniaa del John Stossel, ch'el definiss inscì in del sò liber No, They Can't:
"Quancc voeult el v'è success de pagà on franch per ona tazza de caffee e de dì, dòpo che 'l vendô l'ha dii "mersì", "mersì"? Ghe n'è tant de savè economegh in del strano moment di du mersì. Perchè el capita? Perchè ti te voeuret el caffee pussee del franch e 'l vendô el voeur el franch pussee del caffee. Hii vinciuu tucc e duu"
Canegraa
Canegraa (Canegrate) l'è on comun de 12.160 abitant in provensa de Milan.
Geografia
El comun de Canegraa gh'ha minga de frazion, ma 'l sa dividi in contradi o quarter:
Etimologia
Anca se gh'è on'etimologia comun, chella del stemma de Canegraa (can dieter la graa), el nomm del comun gh'ha nò atinenza né coi can, men che cont i graa. El suffiss -aa l'è present in tanti toponim lombard. Forsi l'etimologia l'è Cà Negraa. On'altra possibilità de l'origin del nomm l'è la derivazion dal nomm latin "Cannetulae", derivant d eon alter nomm latin, "Cannicum", col regordà la caratteristiga ambiental de on quai temp innanz. Alter disen che la radis celtiga "Cannicus" l'è la derivazion del nomm: per i storigh, perchè gh'hann retrovaa reperti celitigh.
Straa e autostraa
A Legnan g'he 'l pussee tacaa access a l'autostraa A8, inveci a Rò gh'è l'access per la A4. La SS33 del Sempion l'è facilment raggiungibil in poeucch minutt.
Stazion
La stazion de Canegraa l'è in sù la direttris 4 Milan-Vares-Port Ceresi di Ferrovii Statai. A la stazion de Canegraa el ferma ol treno suburban che 'l collega Vares a Trevili, cont passagg in del passant ferroviari de Milan.
Personalità ligaa a Canegraa
In Canegraa l'è nassuu in del 1861 el senator Felice Gajo, imprenditor brillant e politigh. Hinn dedicaa a lù la piazzetta davant a la Parrochial noeuva e la via de fianch.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Canegraa l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Bundesstraße 478
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Nord Reno-Westfalia.
Forged from the Love of Liberty
Forged from the Love of Liberty a l'è l'inn nazzional doperad in Trinidad e Tobago, componud del Patrick Castagne e col test scrivud del Patrick Castagne.
Gyóró
a l'è un comun del Distret de Kapuvár, cont una popolazzion de abitant.
La Baroche
La Baroche a l'è un cumün svizzer del distret de Porrentruy, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 31.1 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Ottenbach (ZH)
El cumün de Ottenbach al se tröva a una altitüden de 409 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Affoltern am Albis, Aristau (AG), Jonen (AG), Merenschwand (AG), Obfelden. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Ottenbach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 831 col nom de in loco vocato marcha Hotumbacharia. In del 1169 inscambi l'è staa menziunaa col nom de Arnoldus de Ottonbac.
Musee Egizzi (Turin)
El Musee Egizzi a l'è un musee de Turin dedicad a la civiltà di antigh Egizzi e anca el pussee antigh del mond che 'l fa, oltra che el segond a nivell mondial per roba che la gh'è dent dopo del Musee del Cair. A l'è anca vun di musee pussee visitad in Italia.
Ottenbach (ZH)
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Stazzion de Toritto
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai di Ferrovie Appulo-Lucane in contrat de servizzi cont i region interessade.
Distret de Kropyvnyc'kyj
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Roccaromana
Roccaromana l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 1.031 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baia e Latina, Dragoni, Formicola, Liberi, Pietramelara, Pietravairano, Pontelatone.
Vevčice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Mellogn
Mellogn (parnonzia local: [mlɔɲ]; italian: Lumellogno) l'è ona frazion de la città de Novara. El paes el se troeuva a sud-ovest del centro comunal, tutt in mezz ai camp e ai riser. A est ghe passa arent la Gogna. A l'è in su la strada che de ona banda la riva a Casalin, e de l'altra a Granozz con Montesell.
Essingen (DE-BW)
Essingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ostalbkreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 58.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Essingen el se tróa a 'na altèsa de 508 méter sura 'l leèl del mar.
Strada de segonda class 184
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 21.2 km.
Valle di Cadore
Valle di Cadore (en vèneto: Vale de Cador; en ladì: Vall) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 2.033 abitàncc, 'na superfìce de 41 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cibiana di Cadore, Ospitale di Cadore, Perarolo di Cadore, Pieve di Cadore, Vodo Cadore.
Vítkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
El gh'ha el status de cità.
Humat al-Hima
Humat al-Hima a l'è l'inn nazzional doperad in Tünisia, componud del Mohammed Abdel Wahab e col test scrivud del Mostafa Saadeq Al-Rafe'ie e Abu'l-Qasim Ash-Shabbi.
La Fare-les-Oliviers
La Fare-les-Oliviers l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Pélissanne, del circondàre (arrondissement) de Aix-en-Provence e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.98 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 27 méter a 'na altèsa màsima de 223 méter s.l.m.
Pernaa
Pernaa (parnonzia local: [par'na]; italian: Pernate) l'è ona frazion de la città de Novara. El paes el se troeuva a ovest del centro comunal, in direzion de Gajaa e de Rementin. A ghe viven 3.557 personn. A l'è staa on comun indeperlù fina al 1810 circa.
Néoules
Néoules l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Roquebrussanne, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 25.08 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 305 méter a 'na altèsa màsima de 700 méter s.l.m.
Bionaz
Bionaz l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha, 'na superfìce de 140 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnes (CH-VS), Evolène (CH-VS), Nus, Ollomont, Oyace, Torgnon, Valtournenche, Zermatt (CH-VS).
Fürstenstein
Fürstenstein l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Passau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.30 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Fürstenstein el se tróa a 'na altèsa de 577 méter sura 'l leèl del mar.
Gyarmat
a l'è un comun del Distret de Tét, cont una popolazzion de abitant.
Sankt Marein-Feistritz
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Pòrto Ceresi
Pòrt Ceresi, ma anca Pòrto Ceresi (nom ufizial in italian: Porto Ceresio) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha ona popolazion de, 'na superfiss de 5 km² e 'na densità de 0 ab./km². El paes el se troeuva longh i spond del Lagh de Lugan o Ceresio (del qual el ciappa el nòmm) e 'l confina cont el Canton Tisin (comun de Brusin, Merid e Murcò). Inoltra el gh'ha vari frazion: Alber de Sella, Cà del Mont, Cà Mòro, Mont Casoeu, Mont Grumell, Poncia, Ronch Falcion e Selva Piana.
Riefensberg
Riefensberg l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bregenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80231.
Gallegos de Altamiros
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Velký Karlov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Roccamonfina
Roccamonfina l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 3.808 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 127 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caianello, Conca della Campania, Galluccio, Marzano Appio, Sessa Aurunca, Teano.
Dante (metropolitana de Napoli)
Dante  l'è 'na stazion de la linia 1 de la Metropolitana de Napoli.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Pàdrio
El Pàdrio (italià: Monte Padrio) l'è 'n mut de la Lumbardìa. A l'è ólt 2.153 méter sùra el leèl del mar, e 'l se tróa 'ntra la Al de Córten (Pruvìncia de Brèsa) e la Altelìna (Pruvincia de Sundri), strenzìt tra i cümü de Córten e Tirà.
Curiuzità
L'è el pónt de la pruvìncia de Brèsa piö arènt al cunfì co la Svìsera, en lìnea d'ària l'è apéna a póch de piö de 7 chilòmetri del pòst de frontiéra de Cunculugn (Brüs).
Mike Bongiorno
El Michael Nicholas Salvatore Bongiorno mej cognossuu cont el nòmm de Mike Bongiorno (New York, 26 magg 1924 - Montcarl, 8 settember 2009) a l'è staa on conduttor televisiv statunitens naturalizzaa italian (a partì del 2003).
L'è consideraa vun di pader e di simboj de la television italiana e per quest a la soa mòrt gh'è staa daa el funeral de Stat: on onor, quell chì, concess in Italia domà a alter dò personalità del spettacol: l'Alberto Sordi e 'l Luciano Pavarotti.
Stazzion de Eichwalde
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Cumpost inurganich
Un cumpost inurganich a l'è definii clasicament 'me un cumpost chimich che'l gh'en ha minga de atum de carboni. In verità la gh'è una class de cumpost del carboni che la se stüdia dent in de la sistetega inurganica. Anca el stüdi de la chimica metalurganica e de chela biurganica l'ha faa vidè che la chimica urganica e chela inurganica a hinn mes'ciaa.
Simaroubaceae
Le Simarubaceae i è 'na famìa de piànte e boscài distribüìde perlopiö endèle regiù tropicài e equatoriài de töcc i continèncc - ma se le tróa apò a 'n sèrte zòne de clìma temperàt compagn del Giapù.
Segónt la clasificacsiù APG, le Simarubacee le fa part del úrden de le Sapindales
Agognaa
Agognaa (Agognate) l'è ona frazion de la città de Novara. El se troeuva a nord-ovest del centro comunal, e l'è cognossuu per el viadott de l'autostrada A4 che ghe passa arent.
Usk
L'Usk (galles: Afon Wysg) l'è on fiumm del Regn Unii. L'è longh 102 km e 'l scorr in del Galles sud-oriental. El nass del coll Fan Foel e 'l riva dent al Canal de Bristol arent a Newport. El someja che 'l sò nomm el vegna de ona veggia parolla celtega che la voeur dì "aqua" (varda anca l'irlandes uisce, da la qual el deriva anca el nomm del whiskey). In 'sta manera, el sariss parent de alter nomm de fiumm compagn de Exe, Axe e Esk. El termen Usk a l'è atestaa anca in del nomm latin del paes de Caerleon, cioè Isca Silurum.
Tranvia Milan-Saronn-Tradaa
La  a l'è stada 'na tranvia a scartament tranviari standard longa 22 km in la trata Milan-Saronn.
Verta del 1877 e sarada in del 1895, l'era in Lombardia.
Vas (BL)
Vas (en vèneto: Vas (BL)) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 864 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 51 ab./km². El cunfìna coi cümü de Feltre, Lentiai, Quero, Segusino (TV), Valdobbiadene (TV).
Chavannes-sur-Reyssouze
Chavannes-sur-Reyssouze l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Pont-de-Vaux, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chavannes-sur-Reyssouze l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Bard (AO)
Bard l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha presapóch, 'na superfìce de 3,02 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arnad, Donnas, Hône.
Castanet-le-Haut
Castanet-le-Haut l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Gervais-sur-Mare, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 389 méter a 'na altèsa màsima de 1124 méter söl leèl del mar.
Distret de Novoukraïnka
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Castanet-le-Haut
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Castanet-le-Haut l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Mayres (FR-07)
Mayres l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Thueyts, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 30.07 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 499 méter a 'na altèsa màsima de 1538 méter s.l.m.
Josif Stalin
thumb|Josif Stalin (1943) El Josif Vissarionovič Džugašvili (Иосиф Виссарионович Джугашвили in ciriligh; იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი in scritüra geurgiana), cun suranom Stalin (Сталин), che in rüss al vör dì azal, a l'era nassüü a Gori, in Georgia, el 18 de desember del 1878 e a l'è murüü a Musca el 5 de marz del 1953.
El Lenin, in prenzipi, al ciamava el Stalin el meravijus geurgian, però inanz de murì, 'l Lenin l'eva dii bel e ciar che'l Stalin l'eva periculus e l'eva impurtant tegnìl delunsg del pudè.
Dopu de la Revulüziun d'Utuber l'ha ciapaa un poo a la völta el pudè in del Partii Cumünista e in del 1922 el Cumitaa General l'ha nominaa Secretari General.
De quel mument lì e fina a la sò mort l'ha guernaa l'Üniun Suvietiga cuma un ditadur e l'è acüsaa de vegh mandaa a murì o depurtaa miliun de gent.
Neisseria meningitidis
Neisseria meningitidis  l'è 'n batteri gram-negativ cognossuu per vess l'unegh a provocà la meningite e a trasmettès in tra i omen. L'è staa descovert in del 1880 del dottor Giovanni Battista Ughetti.
El se trasmett in tra i omen cont el contatt streng e i gottolin che sortissen de nas e bocca. La pupart di voeult el tacca mia la malattija e 'l viv naturalment in la gora de circa el 30% di personn, senza provocà di sintom, e de facc pussee del 99% di infezion l'è dovuu a la trasmission da di potrador san.
Tarentaise (FR-42)
Tarentaise l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Genest-Malifaux, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 856 méter a 'na altèsa màsima de 1296 méter söl leèl del mar.
Fagnan
Fagnan (nom ufizial in italian: Fagnano Olona) a l'è un cumün da la Pruvincia da Varés visìn a l'Ulòna cun, al ga dü fraziun: vüna l'è ciamà Bergual (Nom in italian: Bergoro) e l'oltar Furnas (Nom in italian: Fornaci), ma chela chì l'è minga reconosüda com una fraziun ufizial dül cumün da Fagnan. Al cont vüna süperfisa de 8,63 km² e 'na densità de 0 ab./km². Al cunfina cun la Pruvincia da Com (Lucaa). Gh'hinn oltar düü cumün italian ciamaa Fagnan: vün sa tröva in la Pruvincia da Cusenza (Fagnano Castello), e vün in quèla da L'Aquila (Fagnano Alto).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Fagnan l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Cour-et-Buis
Cour-et-Buis l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Beaurepaire, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 328 méter a 'na altèsa màsima de 462 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cour-et-Buis l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada de segonda class 185
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 27.2 km.
Stazion de Castro-Pofi-Vallecorsa
La Stazion de Castro-Pofi-Vallecorsa a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia ferrovia Roma-Cassino-Napoli.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Bagòsa
La Bagòsa (italià: Cimone della Bagozza) l'è 'na montàgna di Àlpi Bergamàsche. L'è ólta 2.407 méter sùra el leèl del mar, e la se tróa 'n söl cunfì in tra la pruìncia de Bèrghem (Al de Scalf) e chèla de Brèsa (Al de Lós, endèla Al Camònega). L'è giöna di sìme piö cugnusìde de la regiù, e l'è méta de tàte escursiù alpinìsteghe.
Rifferswil
Rifferswil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Affoltern, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.50 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Garaşsyz, bitarap, türkmenistanyň döwlet gimni
Garaşsyz, bitarap, türkmenistanyň döwlet gimni a l'è l'inn nazzional doperad in Turkmenistan, componud del Veli Mukhatov e col test scrivud del Saparmyrat Nyýazow.
Rifferswil
El cumün de Rifferswil al se tröva a una altitüden de 579 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Aeugst am Albis, Hausen am Albis, Kappel am Albis, Mettmenstetten. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Vidumelon
Vidumelon l'è 'n zèner de gastròpodi che fà part de la famìa dei Camaenidae
L'è 'n zèner mono-specifìch e l'ünica spéce che gh'è dét l'è:
Obergriesbach
Obergriesbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Aichach-Friedberg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.32 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Stazzion de Mellitto
La  a l'è 'na stazzion de la ferrovia Bari-Matera, che la serviss el comun de.
Obergriesbach
El cümü de Obergriesbach el se tróa a 'na altèsa de 479 méter sura 'l leèl del mar.
Stazzion de Mellitto
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai di Ferrovie Appulo-Lucane in contrat de servizzi cont i region interessade.
Vršovice (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
Mel
La mel l'è on mangià dolz faa di avigg, ma anca di imenotter. El nass del netter e de la melada. La melada l'è prodotta de vari omotter: i sò escrement zuccheritt hinn la bas alimentar per on bell numer de insett.
El nomm
La parolla mel la vegn del latin "melem", e l'è comuna a tutt i lengov romanz (italian: miele; frances, spagnoeu, asturian e aragones: miel; catalan, galizian e portoghes: mel; ligur: amê; normann: mié; ocitan: mèl; romen: miere; aromen: ñiari; sardegnoeu e sicilian: meli). In lombard, catalan, spagnoeu e alter lengov romanz ocidentai, la parolla l'è al feminil, in alter inveci al masculin. El termen, a bon cunt, l'è de origin indoeuropea: el troeuvom in de l'ittita milit, in del grech méli, in de l'albanes mjalit, in l'armen meghr e in di lengov celtegh (breton mel, galles mêl, scozzes e irlandes mil). A troeuvom ona parolla compagna anca in di lengov slav (mëd o med), de indove l'è passaa anca in di lengov baltegh (medus), in l'eston (mesi) e in de l'ungheres (méz). A troeuvom l'istessa parolla anca in del gotegh miliþ, che però el s'è minga conservaa in di lengov germanegh del dì d'incoeu, che partissen de la radisa *hunagam, che l'è comuna anca al curd hingiv.