cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
08 09
El 08 de setember a l'è un di de l'ann.
Velichov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Karlovy Vary.
Seitenstetten
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
La Granadella
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Mánd
a l'è un comun del Distret de Fehérgyarmat, cont una popolazzion de abitant.
Pian di Scò
Pian di Scò l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Arezzo. El g'ha presapóch 5.441 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 302 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelfranco di Sopra, Figline Valdarno (FI), Reggello (FI).
1128
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
25 03
El 25 de marz a l'è un di de l'ann.
Teremot de l'Emilia dal 2012
I teremot de l'Emilia dal 2012 i en stai un insema de sisma dei quai el püssè grand dal 6.1 grad d'la scala Richter che, in del mes de magg dal 2012, i han fai tra le pruvince de Modena e Ferara 26 mort.
Porte de Vincennes (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 1 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Azuébar
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Cunit
La Stazion de Cunit l'è 'na stazion ferroviaria de la Catalogna situada in la città de. L'è in la e l'è collegada ai stazion de.
Olaa
Olaa (Olate) l'è vun di rion de la città de Lecch. A Olaa ghe passa el riaa Volon, del qual el par che l'abbia ciappaa el nomm (che donca on temp el saria staa Volaa). A l'è staa per on bell poo 'n comun indeperlù, che 'l gh'eva tre frazion (Cà Badon, Cà Marcon e Cà Bagaj) e che al temp di piev el partegniva a la Piev de Lecch. Oltra ai tre frazion a gh'emm de contà anca Cà Marcadon, Cà Valesin e Luera. In del 1600 gh'è staa giontaa anca el paes de Bonacina. In del 1867 el comun de Olaa l'è staa taccaa a quell de Castell, che in del 1923 l'è vegnuu ona frazion de Lecch.
Se pensa che Olaa el sia el sitt indove gh'era la cà de Renz Tramain e Luzia Mondella, i protagonista del romanz de Lissander Manzon, I promessi sposi. La scormagna di abitant l'è malgascett.
Leyton (metropolitana de Londra)
Leyton  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Lodee
Lodee (parnonzia local: [lou'dej] ; italian: Loderio) l'è ona frazion del comun tesines de Biasca. El paes el se troeuva a nord del center comunal, arent al Tesin de Bregn, e al princippi de la Val de Bregn. La scormagna di abitant l'è barocc.
Silvano d'Orba
Silvano d'Orba (en piemontés: Silvan (AL)) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 1.830 abitàncc, 'na superfìce de 12,08 km² e 'na densità de 151 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capriata d'Orba, Castelletto d'Orba, Lerma, Ovada, Rocca Grimalda, Tagliolo Monferrato.
La Fuliola
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Semmering
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bad Ditzenbach
Bad Ditzenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Göppingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.46 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Ditzenbach el se tróa a 'na altèsa de 509 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Pietrarsa-San Giorgio a Cremano
La Stazion de Pietrarsa-San Giorgio a Cremano a l'è 'na stazion de la ferrovia Napoli-Salerno, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia in contratt de servizzi cont la Region Campania.
Porto Torres
Porto Torres (Posthudorra 'n sassarés; Poltu Torra 'n còrso; Portu Turre 'n lèngua sàrda; Portus Lybissonis en latì) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Sassari. El g'ha presapóch 21,066 abitàncc, 'na superfìce de 102 km² e 'na densità de 207 ab./km². El cunfìna coi cümü de Sassari e 'l sò teretóre 'l töl dét apò a l'ìzola de l'Asinàra.
700 px|center|thumb| Panoràma de Porto Torres
Cocen
El Cocen (parnonzia local: ['kɔtʃen] o ['kɔtʃan] ; romancc: Munt Cotschen, che voltaa in Lombard el voeur dì "Mont Ross") l'è ona montagna di Alp Retegh. A l'è volt 3.104 meter sora el nivell del mar e l'è al confin in tra la Svizzera (Val Chamuera, in di Grison) e l'Italia (Val de Livign, Lombardia).
Teresina (Brazìl)
Stòria e nòm de la sità
La sità l’è nasìda in del 1851 col nòm de Villa Nova do Poty, ma zamò l’an dòpo in del 1852 i gh’à cambiàt nòm in Teresina, in onùr de l’imperatrìce Teresa Cristina, moér del Imperadùr del Brazìl don Pedro II.
Montefiore Conca
Montefiore Conca (endèla parlàda locàl: Munt Fior) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha presapóch 1.766 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Auditore (PU), Gemmano, Mondaino, Morciano di Romagna, Saludecio, San Clemente, Tavoleto (PU).
Enel S.p.A.
Enel S.p.A. l’è la sìgla dovràda per la società “Energia Elettrica” che l’è la segónda società elètrega d’Eüròpa.
L’è nasìda in del 1962 quando ol Goèrno Fanfani IV l’à creàda, co la lège del 27 de Noèmber, portàda ‘nàcc dal onoréol Aldo Moro, dòpo ì nasiunalizàt töte i 1270 società elètreghe che i gh’éra a l’època.
La pròpòsta de nasiunalizà töte i società che i fàa sö, che i vendìa, che i comerciàa e che portàa ‘n gir la corènt l’è però partida dal Partìt Socialìsta Italià (Psi) che l’à prometìt de te sö ‘l goèrno se ‘n càmbe i vegnìa nasiunalizade töte i società elètreghe.
I è restàde fò da la nasiunalisasiù adóma öna quach asiènda münicipalizàda compàgn de la Aem de Milà.
Dal 1992 l’Enel l’è dientàda öna società per asiù (S.p.A.) e l’è per buna part priatizàda, dezà che ol 69% del capitàl l’è stai metìt söl mercàt e vendìt dal Istàt Italià.
Dal 1999 l’Enel l’è piö gnà ‘l monopolista del setùr elètrech, dezà che ‘l mercàt l’è lìber e töcc i pöl fà sö corènt e èndela.
Sèmper in del 1999 da la Enel l’è nasìda la Terna che l’à ciapàt in di mà la rèt per trasmèt ad ólta tensiù la corènt.
Montaimont
Montaimont l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de La Chambre, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
Bundesstraße 47
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Renània-Palatinàto, Assia, Miltenberg e Walldürn.
Montaimont
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 676 méter a 'na altèsa màsima de 2815 méter s.l.m.
Burtenbach
Burtenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Günzburg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 37.64 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Montegridolfo
Montegridolfo (endèla parlàda locàl: Montgridólf) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha presapóch 930 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 155 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mondaino, Saludecio, Sant'Angelo in Lizzola (PU), Tavullia (PU).
Burtenbach
El cümü de Burtenbach el se tróa a 'na altèsa de 485 méter sura 'l leèl del mar.
Virignin
Virignin l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Belley, del circondàre (arrondissement) de Belley e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 220 méter a 'na altèsa màsima de 605 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Virignin l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Cossonay
Cossonay a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.32 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Cossonay al se tröva a una altitüden de 562 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Penthalaz, Gollion, Senarclens, La Chaux, Dizy, Lussery-Villars.
Autonomista per l'Europa
Autonomista per l'Europa a l'è on moviment politegh italian nassuu in del 1999 d'on poo de sortii di grupp de la Liga Nord e gh'han aderii a la Cambra Mario Lucio Barral, Domenico Comino, Franca Gambato, Daniele Roscia e Stefano Signorini e al Senad Roberto Avogadro, Giuseppe Ceccato, Vito Gnutti, Luciano Lago, Luciano Lorenzi e Donato Manfroi. Hinn federalista, liberaj e europeista e i gh'ha 'me sìmbol l'ava, in italian ape, la sigla del partii.
Le Perréon
Le Perréon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Gleizé, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 253 méter a 'na altèsa màsima de 783 méter söl leèl del mar.
Pescarenegh
right|300px|thumb|Pescarenegh e, dedree, el [[Resegon con la nev.]]
Pescarenegh (Pescarenico in italian) l'è vun di rioni de la città de Lecch. El paes el se troeuva in sù la sponda de manzina de l'Adda, a sud del centro comunal. L'è on quarter puttost popolaa, e 'l ciappa el sò nomm del fatt che i sò abitant on temp eren soratutt di pescador. La scormanga di abitant a l'è ogett.
I Promessi Sposi
A Pescarenegh a gh'è 'l convent di Fraa Cappuscin, che l'è staa descrivuu anca in del romanz I Promessi Sposi 'me 'l post indove che 'l viveva Fraa Cristofen.
Tavel (FR-30)
Tavel l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Roquemaure, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.96 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 50 méter a 'na altèsa màsima de 265 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Tavel l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
St. Jakob in Defereggen
St. Jakob in Defereggen l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Lienz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70724.
Civilization IV: Warlords
Civilization IV: Warlords a l'è la prima espansion de Civilization IV sortida in del 2006.
Olmo
Olmo l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Alto-di-Casacconi, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.47 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 19 méter a 'na altèsa màsima de 696 méter s.l.m.
Civilization IV: Warlords
Giontaa
A hinn giontaa anca i grand generai, ossia di unità che vegnen quand che gh'è on gran success militar e che dann di vantagg in quell settor. I civiltà, oltra che 'vègh di unità unich, ciappen anca di edifizzi unich.
Noeuv civiltà
Warlords el gionta ses noeuv civiltà: I Cartagines, i Celt, i Corean, i Ottoman, i Vichingh e i Zulu. A hinn giontaa anca quatter leader noeuv per i civiltà che esisteven prima.
Noeuv scenari
Warlords el gionta el scenari de la guerra del Peloponnes, quell de l'unificazion cinesa, Lissander Magn, l'espansion de Roma, i Vichingh, l'espansion de l'Orda Mongola, la conquista franco-inglesa de l'America del Nord e l'orda di Barbar.
Orsans (FR-11)
Orsans l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Fanjeaux, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.94 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 304 méter a 'na altèsa màsima de 400 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Orsans l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Saint-Jean-de-Gonville
Saint-Jean-de-Gonville l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Collonges, del circondàre (arrondissement) de Gex e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.36 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 444 méter a 'na altèsa màsima de 1632 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Jean-de-Gonville l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Caltura
Caltura (parnonzia local: [kɑ'lty:ra] italian: Coltura) l'è ona frazion del comun grisones de Bregaja. El paes el se troeuva in de la media Val Bregaja, in su la strada che la va de Promantogn fin su a Visavran. A l'è stada ona frazion del vegg comun de Stampa fina al 2010.
Catastrufa feruviaria in Südtirol
thumb|right|250px|Prima Pagina del Giurnal Südtiroles El dudes de Avril 2010, ai növ e trii mignüü del matín, intra Lacc e Castelbel in Südtirol, un tren l'ha s'centraa una slavina de melma burlada sgiò de la pared de munt arent al sit e l'è inscí derajaa. In de la catastrufa növ hinn murüü e vintott hinn restaa ferii (sèt hinn grav)
Düü dí daspö l’uribel incident feruviari in Val Venosta, la reserca de la resun u di resun de la catastrufa la tö semper püssee pe: la slavina de melma la par vess resültada de na valvula de l'agua lassada dervida.
In del pomezzdí de Mercurdí, 14 de avril, l’è gnüü in sül sít l’aucaa del püblegh magistee, Guido Rispoli che 'l saraa jüdaa in di relev technegh de trii cunsulent numenaa de la magistradüra de Bulsan. Arent al Rinaldo Genevois, prufessur del „Departement de Geusensia“ a l’üniversidaa de Padua, gh'è anca 'l prufessur üniversitari nassüü a Mals, Vincenzo Bixio, che l’insegna anca lü a Padua, e 'l prufessur üniversitari Alberto Mazzucato del "Departement de Geutechnega" de Venessia.
In de la matinada de Venderdí, 16 de avril, la magistradüra de Bulsan la faraa di test idraülegh e geulogegh in sül sít de la catastrufa, che in del menter l’è 'gnüda serada al püblegh.
Mathias Rust
miniatura|drita|El scior Rust El Mathias Rust (Wedel, 1 de giugn 1968) l'è on aviator todesch, famos per vess atteraa in de la Piazza Rossa a Mosca, in del 1987, in piena Guera Fregia.
Catastrufa feruviaria in Südtirol
I test douarien simülà la sitüaziun che l’ha menaa a la catastrufa e fà soltà föra che röl l'è che l'agua l'ha 'vüü in sü la pared del munt.
Quij che gh'è murüü
I mort paren vess tücc südtiroles:
Mathias Rust
El Sgor
El Rust l'ha ficiaa on reoppan Cessna 172 in del reoport de Uetersen, arent ad Amburgh, in del di 13 de marz. miniatura|drita|El vol de Rust
Poeu l'è rivaa in Islanda, indova l'è restaa per ona settemana, poeu l'è partii per Helsinki, l'è passaa per Bergen.
Arent a Sipoo l'è descomparii di radar e l'è rivaa in Estonia (14:29 del 26 magg), indoa i radar de l'URSS, vist che 'l respondeva no ai interrogazion IFF, gh'han daa el codes de combattiment 8255. I missil terra-aria han vardaa el reoplan del Rust, ma han ricevuu no el permess de trall giò. Anca on caccia MiG l'è staa minga autorizaa a trall giò.
L'è descomparii di radar de noeuv arent a Staraya Russa, forsi perchè l'era ateraa per cambiass i vestii.
Poeu l'è 'ndaa dent in del spazzi aerei de Pskov, indoa el radar l'era in manutenzion: donca tucc i avion gh'aveven on identificazion IFF "amis".
A Torzhok, inveci, i controllor pensaven, vista soratutt la soa altituden bassa, che l'era on elicotter da soccors per on incident che l'era suceduu el di precedent.
Ai 19:00 circa, l'era sora Mosca, e'l voreva atterà in del Cremlin, ma poeu l'ha deciduu de rivà in de la Piazza Rossa, per evità che 'l KGB el scondess tuscoss.
L'è ateraa in on pont arent a la Piazza Rossa, per poeu 'nda inanz fin a la Piazza, indoa l'è staa salutaa ben dal popol russ.
Dopo 'n ora de l'atteragg a l'è identificaa da la polizia russa, e l'è menaa via de li a prest.
Hinn staa scasciaa via 2000 person per l'error in l'intercettazion.
El ritorn in Germania
El 3 de agost del 1988 a l'è multaa de 100'000 march, per la mission de soccors di autorità finlandes.
A l'è anca indagaa per tradiment e menascia a la pas, ma el finiss in nient.
In de la sò vita l'ha ricevuu di olter condann, 'me:
Monestaröl
Monestaröl (in Italià: Monasterolo del Castello) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem in de la Al Caalina. El g'ha, 'na superfìce de 8,4 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Dréra, San Ròch, Casazza, Énden, Fonté, Grù, Ranzanìch, Spinù. L'è postàt söl lach de Spinù (ciamàt isé da chèi che i vé da la banda de Bèrghem), sö la rìa a mansina quase 'ndóe 'l lach l' fenés e i aque i se böta 'n del Chére.
Ol paìs l' se tróa a 26 km de la sità e a 365 méter söl lièl del mar.
De èt
left|250px|thumb|Ol lach giasàt e la zét che la ghe pàtina sùra left|250px|thumb|Ol castèl medieàl
1) I belèse natüralistéghe del lach che l's'è conservàt bé, dezà che sö i sò rie i à mia costrüit tate segónde cà per i forestér, ma i a lasàde érde e piéne de natüra.
2) Ol lach che de spès d'invèren 'l giàsa e s'và a patinà.
3) Ol castèl medieàl di sciòr Terzi Terni de' Gregori Teylor che l'è del sécol XIII.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Monestaröl l'è mustrat 'n de la tabèla ché desóta:
Sit del cümü
http://www.comune.monasterolo-del-castello.bg.it/
Dialécc dela Al Camonega
I dialécc dela Al Camonega (italià dialetti camùni) i è ün insèma de dialécc del Lumbàrt e per ès piö precìs del Lumbàrt Orientàl che i è parlacc en Val Camonega.
Variant e carateristegh
I dialet de la Val Camonega poden vess spartii almanch in dü toch: i dialet de la bassa val e quei de l'alta val Camonega
Dialet de la bassa val
L'è parlaa pü o manch de Pisogn fina a Gnard e l'è un bel poo vesina al Bressan e al Bergamasch.
Dialet de l'alta val
El se spantega a partì de Cedegul, cunt una quai carateristega in di vai de Saviur e de Corten.
La parabula del Fiö Trasun
Ün óm el gh'ìa du matèi. E 'l piö zùen de lur el g'ha dit al pàre: "Bubà, dam la part de la sostànsa che 'm tóca!" e lü l'ha diidìt a lur la sostànsa. E póch dé dòpo el fiöl piö zùen, töt sö la sò ròba, l'è 'ndàt en d'ün paìs lontà, e là l'ha consömàt el fat sò a godìsla. E dòpo ì consömàt töt, el gh'è gnìt öna gran caristìa en quèl paìs, e lü l'ha scomensàt a patì. E l'è 'ndàt a ìer con giù de quèl paìs, che 'l l'ha mandàt endöna sò campàgna a pasturà i porsèi. E 'l gh'ìa vìa d'empienìs el vèter de le giànde ch'i maiàa i porsèi; e nigù i ghe 'n dàa. E, pensàndo sö, l'ha dit: "Quacc laurècc en cà del mè pàre i è 'n mès al pà, e mé cràpe de fam! òi leà sö e 'ndà de mè pàre e dìga: Bubà, ó pecàt aànte 'l Ciél e aànte té no só piö dégn ch'i me dìze tò fiöl; tègnem compàgn d'ün tò laurét". E l'è leàt sö, e l'è gnit de sò pàre. E 'ntat che l'ìra amò lontà, sò pàre l'ha ést e 'l g'ha ìt compasiù, l'è curìt, e l'ha brasàt e l'ha bazàt sö. E 'l fiöl el g'ha dit: "Bubà, ó pecàt aànte 'l Ciél e aànte té; no só piö dégn ch'i me dìze tò fiöl". E 'l pàre 'l g'ha dit ai servitùr: "Prèst, mitìga 'ndòs la piö bèla gìpa; mitìga l'anèl en dit e i laùr en di pè. E menè ché 'l vedèl ingrasàt, cupèl e mangiómel e stóm alégher; perchè 'sto mè matèl l'ìra mòrt e l'è resüsitàt, l'ìra pèrs e 'l s'è troàt". E i s'è mès drè a fà 'l past. El sò matèl piö ècc l'èra en di campQuand e 'ndèl tornà e gnì vizì a la cà, l'ha sentìt a sunà e cantà. E l'ha ciamàt giù di servitùr, e 'l g'ha domandàt cóza l'ìra quèla ròba. E lü 'l g'ha dit "Tò fradèl l'è gnit, e tò pàre l'ha cupàt ün vedèl ingrasàt, perchè l'ha troàt frànco". Lü 'l s'è 'nrabiàt e 'l volìa mìga 'ndà de déter; ma sò pàre, gnit de fò, el l'ha ciamàt. E lü 'l g'ha respondìt a sò pàre: "I è tacc agn che te sèrve, che no ta dezübedése; e mai ta m'è dat ün cavrèt de maià coi mè amìs; e dòpo che l'è gnit 'sto tò fiöl, che l'ha dioràt el fat sò có le pórche, ta gh'è cupàt ün vedèl ingrasàt". E lü 'l g'ha dit: "Matèl, té ta sè sèmper có mé, e töcc i mè laùr i è tò; e l'ìra nesesàre fà past, e stà alégher, perchè 'sto tò fradèl l'ìra mòrt e l'è resüsitàt, l'ìra pèrs e 'l s'è troàt". [http://books.google.it/books?id=JTuvWkz2GQYC&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 54]
Dialet de Bren
Dìze dóca che ai témp del prim rè de Cìpri, dòpo che Gottifré de Buglione l'ìa conquistàt Tèra Sànta, l'è sücidìt che una siùra de ràngo, de Guascógna, l'è andàda per diosiù al Sepólcro e, 'ndèl tornà endré, riàda a Cìpri, l'è stàda insültàda de quàch strasù de òm. Alùra lé, disgüstàda, l'ha pensàt de nà a cüntàghel al rè; ma ergü i g'ha dit che zà l'éra inütil, perchè lü l'éra tat indiferènt a tüt, e tat fiàch, che ànsi che vendicà i àlter per giüstìsia, lü stès el ne portàa vìa de gròse e de spórche; e tücc quì che gh'ìa argóta söl gòs i se sfogàa cóntra de lü. Sintìcc 'ste laùr la siùra, desperàda de podì mìga fà vendèta, per fàsla en pó pasà la s'è mèsa nel có de fà moì föra el rè; e, andàda pianzèndo deànti a lü, l'ha dit: "Siòr, mé no ègne mìga a la tò prezènsa perchè té te àbiet a vendicà de l'ingiüria che i m'ha fat, ma envéce de la vendèta te préghe a insegnàm cóme te fé té a soportà i afróncc che sènte che i te fa, perchè isé, emparàndo de té, pòse con pasiènsa soportà el mè, che 'l sa 'l Signùr, se podès, te 'l cederès vontéra a té, zà che té te sé isé brào de portàtei vìa". El rè, che fìna alùra l'éra stat isé pégher e indolènt, cóme se desedès d'un grant sòn, l'ha scomensàt de l'ingiüria fàta a quèla siùra, che l'ha vendicàt bé, ma bé, e l'è deentàt tànto fièro che dòpo guài a quì che comitìa vergót cóntra l'onùr de la sò corùna. [http://archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n168/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pagg. 143-144]
Dialet de Cudepunt
Dìghe decò che ai tép del prim rè de Cìpri, dòpo che Gofrét de Bugliù l'ha ìt ciapàt la Tèra Sànta, l'è sücidìt che üna zintildóna de Guascógna l'è nàda piligrìna al Sepólcro e de là endèl turnà, quànd che l'è riàda a Cìpri, l'è stàda maltratàda de quàch bindù. E de quèst, lé la penàa sènsa consolasiù; l'ha pensàt de nà a fà istànsa al rè; ma argü i g'ha dit che 's perderàs 'l fiàt, perchè l'ìra iscè schif e iscè póch de bé che gnà 'l vindicàa le ingiürie di óter, ma ànse 'l toleràa con gran debolèsa quìle che sènsa fì i ghe fàa a lü; e 'ntat quì che i gh'ìa de le ràbie, i ghe sfogàa a fàga di dispècc. Quàndo che la fómna l'ha sintìt 'sto laùr, disperàda de vindicàs, per cunsulàs del sò mal l'ha pensàt de pià la mizéria de 'sto rè; e l'è nòda de lü a pianzì e a dì: "'L mè siòr, mé no ègne de té per ìga vendèta de l'insolènsa che i m'ha fat, ma per ìga sodisfasiù, te préghe a 'nsegnàm cóme te fé a tolerà quìle che i te fa a té, perchè, a 'mparà de té, a mé pòse tolerà con pasiènsa la mia, perchè 'l la sa 'l Signùr che se 'l podès fà, te la donarès, perchè té te sé ün fachì iscè brào". 'L rè, che fìna ilùra l'ìra stat pégher e tàrde, cóme se 'l se fös desedàt, l'ha scomensàt a vindicà 'l mal de 'sta fómna, e l'ha podìt sènsa fadìga, e pò l'è deentàt persecüdùr dèi piö rigurùs de tücc che i fès argót cóntra l'unùr de la sò curùna. [http://archive.org/stream/iparlariitalian00villgoog#page/n168/mode/2up ibidem, pagg. 144-145]
Albania
L' Albania (Shqipëria in albanes) a l'è un pais de l'Europa balcaniga. A l'è tacada al Muntenegher a nord-ovest, al Kosovo a nord-est, a la Macedonia a est e a la Grecia a süd. El mar Adriatich e'l mar Joni bagnen i sò cost.
La capital a l'è Tirana.
La gh'ha una süperfiss de 28.748 km² e una pupulaziun de 3.619.778 abitant. La lengua ufizial del paes l'è l'Albanes.
Urganizaziun pulitiga
L'Albania a l'è una repübliga. La denuminaziun ufizial l'è Repüblica de Albania, en albanés: Republika e Shqipërisë, parnunziaa []
El Prim Minister a l'è Edi Rama.
Divisiun aministrativa
L'Albania a l'è divisa in vari entità aministrativ: a gh'è 12 prefetür (qarke), che hin spartii in 36 distret (rrethe), e in ogni distret a gh'è di münicipalità (i cità püssee gross) e di cumün. A partì del 1998 però i distret gh'han minga valur aministrativ, perchè i sò cumpit hin staa spartii tra prefetür e münicipalità e cumün. A hin cunservaa dumà per el fat che a cuntrari di prefetür, cunserven la divisiun de l'Albania in regiun storich e cultüral. I münicipalità (bashkia o anca qytete) albanes a hin 65, i cumün (komuna) inveci 309.
I prefetür i hinn:
CSC
Sigli
CSC = Capacità de scambi catiònich
Mosset
Mosset l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Prades, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 71.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 558 méter a 'na altèsa màsima de 2459 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Mosset l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Aín
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Leytonstone (metropolitana de Londra)
Leytonstone  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Stazion de Cubelles
La Stazion de Cubelles l'è 'na stazion ferroviaria de la Catalogna situada in la città de. L'è in la e l'è collegada ai stazion de.
Ploaghe
Ploaghe l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Sassari. El g'ha presapóch 4.798 abitàncc, 'na superfìce de 96 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ardara, Chiaramonti, Codrongianos, Nulvi, Osilo, Siligo.
Pianasc
Varda anca: Pianezz
Pont sul Tresa
El Pont sul Tresa a l'è 'n pont che 'l conliga l'Italia a la Svizzera in di comun de Lavena Pont e Pont Tresa a travers del Tresa. Sgiamò in del secol quell de XI el gh'era un pont, quell d'incoeu l'è stad però fad su in del 1962.
Horní Vltavice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Prachatice.
Paolo Sambo
El Paolo Sambo (1922 - 1 de fevree 2002) a l'è staa 'n ragionatt e letteraa italian, cognossuu per la soa attività in lengua lombarda.
L'ha taccaa a scriv innanz cont i agn e vincc i primm premi in del 1966, finna a vincc di premi de prestisg compagn del premi Sant Ambroeus.
I sò vers parlen soratutt de la bellezza del creaa e de la natura.
East Acton (metropolitana de Londra)
East Acton  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
El Perdigón
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Mándok
a l'è un comun del Distret de Záhony, cont una popolazzion de abitant.
Sezzadio
Sezzadio (en piemontés: Tsé) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 1.291 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carpeneto, Cassine, Castelnuovo Bormida, Castelspina, Gamalero, Montaldo Bormida, Predosa, Rivalta Bormida.
Corn de Camp
El Corn de Camp (nomm offizial: Corn da Camp; in Italian anca Corno di Campo) l'è ona montagna di Alp Retegh. A l'è volt 3.232 meter sora el nivell del mar. El se troeuva in de la Val Pos'ciav (Canton Grison), e donca a l'è minga delongg de la Forcola de Livign, che la mena a l'Italia (Lombardia). El ciappa el sò nomm de la frazion pos'ciavina de Camp. In sul sò versant a mezzanott a gh'è on giazzee ciamaa Vedrett de Camp.
La Floresta (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
1129
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Ebook
L'Ebook a l'è on liber in formaa elettronich che 'l se pò legg de computer, tablet, smartphone o di lettor apposta.
Montescudo
Montescudo (endèla parlàda locàl: Montescùd) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha presapóch 2.038 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 107 ab./km². El cunfìna coi cümü de Coriano, Gemmano, Monte Colombo, Sassofeltrio (PU).
Bratta
La Bratta (italian: Bratta) l'è ona frazzion del comun valtolin de Bianzon, in de la Provincia de Sondri.
Custanta da Gelfond-Schneider
La Custanta da Gelfond-Schneider a l'è :
Aleksandr Gelfond al a pruvaa che cheest nümar al è trascendeent druvaant ul teurema da Gelfond-Schneider
Valeč (Karlovy Vary)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Karlovy Vary.
Pieve Santo Stefano
Pieve Santo Stefano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Toscana, en Pruvìncia de Arezzo. El g'ha presapóch 3.316 abitàncc, 'na superfìce de 155 km² e 'na densità de 21 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anghiari, Badia Tedalda, Caprese Michelangelo, Chiusi della Verna, Sansepolcro, Verghereto (FC).
Distrett de Santi Quaranta
thumb|El distrett in [[Albania]] El distrett de Santi Quaranta (Rrethi i Sarandës in Albanes; Επαρχία Αγίων Σαράντα/Eparchía Agíōn Saránta in Grech) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in de la Prefettura de Valòna. El se troeuva longh el Mar Adriatich, al confin con la Grecia. In del distrett a gh'è l'antiga città greca de Butrint, che l'è on sitt archeològich e partimòni de l'UNESCO.
Suddivision amministrativa
El distrett el gh'ha dò municipalità e sett comun.
Cottens (VD)
Cottens a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.38 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Bad Überkingen
Bad Überkingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Göppingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 24.02 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Überkingen el se tróa a 'na altèsa de 455 méter sura 'l leèl del mar.
1130
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Stazion de Portici-Ercolano
La Stazion de Portici-Ercolano a l'è 'na stazion de la ferrovia Napoli-Salerno, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia in contratt de servizzi cont la Region Campania.
Pizz Paradisin
El Pizz Paradisin (italian: Pizzo Paradisino) l'è ona montagna di Alp Retegh. A l'è volt 3.302 meter e 'l se troeuva al confin in tra la Svizzera (Val Pos'ciav, Grison) e l'Italia (Valtellina, Lombardia).
Giamaica
La Giamaica (Jamaica in ingles) a l'è un paes di Caraib, che l'è furmaa dumà del isula de Giamaica.
La capital a l'è Kingston.
La gh'ha una süperfiss de 10.991 km² e una pupulaziun inturna ai 2.650.000 abitant.
Cavalese
Cavalese (Cavales endèla parlàda locàl; Gaßlöss en todèsch stòrich) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 3.665 abitàncc, 'na süperfìce de 45 km², per 'na densità de 81 ab./km². El cunfìna coi cümü de Varena, Tesero, Daiano, Carano, Castello-Molina di Fiemme, Pieve Tesino.
Giamaica
Storia
La Giamàica a l'è staa un pussediment del Regn Ünì fina al 1962, quand che l'è vegnüü indipendent.
Urganizaziun pulitiga
La Giamaica a l'è un regn del Commonwealth e el re a l'è el Carl III.
El prim minister a l'è l'Andrew Holness (del 2016).
Bundesstraße 48
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Renània-Palatinàto.
Lèngua albanéza
La lèngua albanéza (nòm natìf gjuha shqipe ) l'è 'na lèngua parlàda de quàze 6 miliù de persùne suratöt en Albania (3.200.000 endèl 1989), Kosovo: 1.743.911 endèl 2000), Montenegro (50.000 endèl 2000), Macedonia (600.000 endèl 2002), ma gh'è apò de le ótre comünità ètniche de albanés a 'ndèle ótre àree geogràfiche d'Europa e zòne dei Balcàni compàgn de la Grecia (160.000 endèl 2000-2002), Romania, Croàsia, isé cóme ótre comünità de la diàspora en Italia (80.000 parlàncc Arbëreshë endèl 1963), Scandinavia (250.000-300.000), Germania (350.000-430.000), Svìsera (250.000-320.000), Gran Bretàgna (90.000-150.000) e Amèrica (500.000-600.000). L'Albanés l'è lèngua uficiàl en Albania, en Kosovo e en Macedònia.
Varietà
I du dialècc parlàcc al dé d'encö, el Tósco (Toskë) e 'l Ghégo (Gegë), i fa part d'en ragrupamènt linguìstic piö grànt. Le lèngue parlàde endèn quac ìzole linguìstiche 'ndèl'Italia del sud e 'n Grécia le vé del tósco e le sömearès emparentàde cól dialèt de la Çameria, che l'è 'na regiù sitüàda 'ndèl sud de l'Albania.
Dvory (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Prachatice.
Lèngua albanéza
Varietà
Del pónt de vìsta geogràfic, i dialècc riferìbii al Ghégo i è parlàcc endel nòrt de l'Albania e 'ndèl Kosovo, envéce chèi riferìbii al Tósco i è parlàcc endèl sud. La lìnea de cunfì tra le dò parlàde l'è cunsideràda el fiöm Shkumbini che 'l tàja piö o méno en dò pàrcc l'Albanìa. L'Albanés uficiàl del dé d'encö, l'è bazàt suratör söl Tósco.
Omessa
Omessa l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Niolu-Omessa, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.4 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 239 méter a 'na altèsa màsima de 1335 méter s.l.m.
Zip drive
El Zip drive a l'è stad un tipo de dischet presentad de Iomega in del 1994. Considerad un mez de memorizazzion medi-volt per l'epoca, in la prima version a l'era de 100 MB, poeu de 250 MB e infin de 750 MB. A inn stad i superfloppy pussee famos e spantegad, ma per el volt cost e l'affidabilità minga trop volta inn stad no boni de sostituì el dischet classegh e cont el rivà di masterizzator CD a bon cost, oltra che i unità USB, inn deventad vegg.
Senftenberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
El conde Lucanor
miniatura|Principi del Conde Lucanor ([[Biblioteca Nacional de España, Madrid)]] El conde Lucanor (El cont Lucanor in lombard) a l'è un'ovra narrativa de la leteradura castiliana mediaval scrivuda in tra el 1331 e 1335 del Don Juan Manuel, princip de Villena e nevod del re Fernando III de Castilia. El so titol intregh in castilian a l'è Libro de los enxiemplos del Conde Lucanor et de Patronio.
El liber l'è fad su de cinch toch e el pussee cognossud a l'è una serie de 51 exempla (cunt moralizador) tolt de varie font, tant 'me l'Esop e alter classegh o anca cunt de la tradizzion araba. La «Historia del deán de Santiago y el mago de Toledo» (cunt XI) el soeumeja a cunt tradizzionai giapones e la «Historia de una mujer llamada Doña Truhana» (cunt VII) l'è stada identificada del Max Müller 'me arenta al ciclo indù Pancha-tantra.
El Conde Lucanor forsi l'è stad scrivud per la pupart in del castell de Molina Seca, incoeu Molina de Segura, a Murcia. A l'epoca che se scriv, sia el mur che la villa eren part di domini de l'Infante Juan Manuel, indove che passava tant temp.
El cont Lucanor el taca a ciciarà cont un so conseler, el Patronio, cont el dìgh cont un problema e ghe ciama un consili a lu. El Patronio el ghe respond semper cont umiltà e el ghe dis che l'è minga necessari che lu ghe daga consili, desgià che el scior Lucanor l'è un cont. Però el ghe insubiss de cuntàgh una storia che podarà ajutàll a trovà una resposta al problema.
Ogni capitol el finiss pu che manch in la istessa manera, con poche variazzion. El liber se sarra cont un distegh che condensa la moral de la storia.
La Coma i la Pedra
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Levrange
Levrànge, (nòm uficiàl en italià: Levrange) l'è 'na frasiù del cümü de Pèrtega Bàsa en Val Sàbia, pruvìncia de Brèsa. La se tróa a 600 méter sura 'l leèl del mar e la g'ha presapóch 180 abitàncc.
Stazion de Besozz
La Stazion de Besozz l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de. L'è anca stazion del tocch lombard de la ligna S30 de la Red celer ticines.
Levrange
El g'ha fat cümü de per sò cönt 'nfìna al 1928 quan che 'ndèl quàder de 'na reorganizasiù generàl de le autonomìe locài, l'è stàt tacàt ensèma a Aenù e Ù per furmà el cümü nöf de Pèrtega Bàsa.
Barracas
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Levrange
La fà paròchia de per sò cönt e la sò céza parochiàla l'è dedicàda a San Martì.
Máriapócs
a l'è un comun del Distret de Nyírbátor, cont una popolazzion de abitant.
Vrange
Vrànge, (nòm uficiàl en italià: Vrange) l'è 'na frasiù del cümü de Bàrghe en Val Sàbia, pruvìncia de Brèsa. La se tróa a 278 méter sura 'l leèl del mar e la g'ha presapóch 35 abitàncc.
Jettingen-Scheppach
Jettingen-Scheppach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Günzburg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 54.07 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El Pego
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Jettingen-Scheppach
El cümü de Jettingen-Scheppach el se tróa a 'na altèsa de 470 méter sura 'l leèl del mar.
Morciano di Romagna
Morciano di Romagna (endèla parlàda locàl: Murzèn) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha presapóch 5.988 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 1198 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montefiore Conca, Saludecio, San Clemente, San Giovanni in Marignano.
Germagnee
"Chii de Germagnee i fa la merda nel pollee."
- Proverbi lecches
Germagnee (Germanedo) l'è on rion de la città de Lecch. El paes el se troeuva a sud-est del centro comunal, in de la zona de mezz tra el Bion (a sud) e 'l Caldon (a nord). Germagnee l'è staa on comun indipendent fina al 1923, e ai temp di piev el partegniva a quella de Lecch.
Piero Fassino
El Piero Fassino (Avigliana, 7 de otober 1949) l'è on politegh italian, sindegh de Turin dal 2011 al 2016, quand che l'è staa battuu al ballottagg da la Chiara Appendino, del Moviment 5 Stell.
Montcel (FR-73)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 371 méter a 'na altèsa màsima de 1563 méter s.l.m.
Chancery Lane (metropolitana de Londra)
Chancery Lane  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
St. Johann im Walde
St. Johann im Walde l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Lienz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Nahuja
Nahuja l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saillagouse, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1196 méter a 'na altèsa màsima de 1888 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Nahuja l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Kingston
thumb|right|200px|El port Kingston a l'è la capital de la Giamaica.
El gh'ha pressapoch 652.000 abitant (2001).
Cità gemelaa
Kingston a l'è gemelaa cun:
Porte Maillot (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 1 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Stazzion de Neuilly–Porte Maillot (RER) Fermada del bus
Tharaux
Tharaux l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Barjac, del circondàre (arrondissement) de Alès e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Tharaux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lavorscen
Lavorscen (parnonzia local: [la'orʃan] ; italian: Lavòrceno) l'è ona frazion del comun tesines de Bregn. El paes el se troeuva in de l'alta Val de Bregn, arent a Rivoeuj, del qual a l'è staa ona frazion fina al 2006.
Poggio Berni
Poggio Berni (endèla parlàda locàl: E Puz) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha presapóch 2.907 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 264 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borghi (FC), Santarcangelo di Romagna, Torriana, Verucchio.
San Basán
miniatura|drita|250px|San Basán.
San Basán (Siracüsa, – Lod 8 de febrár 409) l'è stái el prim vesc de Lod, quan che la se ciaméva amò Laus Pompeia. Incö l'é sant de la césa católica, patrón de la citá de Lod, insema al co-patrón Sant'Albèrt, e de tüta la Diocesi.
Biugrafia
La data de quant l'é nasüd, la se sa nó de precis, apena sémm el post, Siracüsa. De cert se sa che l'é stai cusacrá vesc de Lod el 19 de genár 374.
L'é, infati, in de chel dì chì, che se festegia San Basán in tüta la diocesi e in del calendari.
Ogni ann, el 19 de genár, gh'é semper una grand sagra in Piása de la Vitória a Lod, in due i regalen anca la Büseca de San Basán, cun la raspadüra e la pulenta.
El 18 de genár 2009, in Catedrál a Lod, el Vesc Giüsepp Merisi l'ha cuncelebrá una mesa cun el Cardinal Àngiul Bagnasco per i 1600 ann de la mort del sant.
Dub (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Prachatice.
El gh'ha el status de comun mercad.
Perfugas
Perfugas l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Sassari. El g'ha presapóch 2.485 abitàncc, 'na superfìce de 60 km² e 'na densità de 41 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bortigiadas, Bulzi, Chiaramonti, Erula, Laerru, Martis, Santa Maria Coghinas, Tempio Pausania.
Stranglehold
Stranglehold o (John Woo Presenta Stranglehold a l’è on video-sgioeugh in terza persona svilupad de la Midway Games (Chigago Studios), per la PlayStation 3, l’Xbox 360 e Windows. La Midway Games la droeuva l'Unreal Engine 3.0 in del sgioeugh per la prima volta, a l’è stad svilupad con la collaborazzion del John Woo  'me seguit del film Hard Boiled. El sgioeugh a l’è stad svilupad de la  Midway Chicago a partì del 2005 e publicad el 5 de setember del 2007 per Xbox 360, per Windows el 19 de  setember del 2007 e inveci per la PlayStation 3 de poeu d'on frach de ritard a l’è stata confermada la data de publicazzion per el 29 de otober del 2007.
El protagonista del sgioeugh l’è modellad sora l’ator cines Chow Yun-Fat.
Trama
La trama la comenza a Hong Kong, 'dove on che poler el scompariss misteriosament. El dipartiment de polizzia el squisa sora la scomparida fin al rivà d'ona telefonada d’ona persona conossuda de nissun che la sa quell che l’è sucess e 'l par che la domandi on riscat. La ricesta de quei che i hann portad via el poler la se troeuva in d'on caton d’on mercad in de la zità murada de Kowloon. L'ispetor Tequila el decid de portàss lilinscì in deperlù e de lì adree a Hong Kong e Chicago la gh'ha origin ona lota senza pietà contra del Damon Zakarov, cap de la mafia russa, e del Wong, cap de la mafia cinesa, che i gh'hann dad l'inviada a ona guerra feroce per el controll de la ligera di do enormi zità.
Tequila Time
El vantagg de l'ispetor Tequila l’è la velocità. De fat a schiscià on sproch lù el rallenta el mond intorna a lù, e l'oten on una mira perfeta e ona agilità unica. In del sgioeugh a l’è bon de destrugà tut quell che'l ved, tant i insegne ‘me colone de preja. El Tequila time el se esaurìss a drovàll ma el s’insegnera col temp o anca cont el fà di mazzament con stil.
Collector's Edition
La Midway l’ha prodot la Collector's Edition del sgioeugh per i consoll de noeuva sgenerazzion.
La version per la PlayStation 3 la gh’ha denter el film Hard Boiled del John Woo tut rimasterizad in alta definizzion: però in realtà la compar la version del film pussee recenta del DVD (dent in de la scatola del sgioeugh a gh’è ona fotografia del DVD). Inveci la Collector's Edition di Xbox 360 la gh’ha semper dent i stess extra, via che ‘l film e ‘l design del sgioeugh.
Saint-Jean-de-Thurigneux
Saint-Jean-de-Thurigneux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Reyrieux, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 265 méter a 'na altèsa màsima de 305 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Jean-de-Thurigneux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pierre-Bénite
Pierre-Bénite l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Irigny, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 155 méter a 'na altèsa màsima de 232 méter söl leèl del mar.
Rapstar
Rapstar l'è un duo müsical rap cumpost dai düü rapper italian, Fabri Fibra e Clementino. I düü rapper sa cugnussan in da l'estaa dal 2011 durant ul Controcultura Tour da Fabri Fibra a Napoli, e han cuminciaa sübit a registrà insèma. Ul 9 da genar dal 2012 al surtiss ul dupi singul Ci rimani male/Chimica Brother, ca 'l derviss Non è gratis, album da debüt da la band, publicaa ul 31 da genar dal 2012.
Tradizion de cavass i scarp in del mond
miniatura|drita|On genkan [[Giappon|giappones, indoa se caven i scarp]] In di coltur, gh'è la tradizion de cavass i scarp prima de andagh dent in d'ona cà, in on tempi o anca in di olter canton publegh.
Nazion romanz
In Pajes compagn de Portogall, Italia, Spagna e in del Belgi francofon l'è normal per on ospit tengnì su i scarp, foeura che per di situazion particolar compagn de 'n paviment de legn o di particolar necessità de nettà.
Anca in Franza a l'è assee normal, ma a l'è pussee spantegaa el dà ai òspit di paposs. In la Lombardia svizzera, per tradizion, a l'éra maleducazion andà in di cà cont i scarp e se daven i scarferott, ma cont el rivà de pussee italian a l'è deventada 'na tradizion che l'è proppi tipega.