cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stazion de Bollaa Nord
La Stazion de Bollaa Nord l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
112
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Chiusa di San Michele
Chiusa di San Michele (en piemontés: Ciusa) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.602 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 267 ab./km². El cunfìna coi cümü de Condove, Caprie, Vaie, Sant'Ambrogio di Torino, Valgioie, Coazze.
660
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
110
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Dunkelsteinerwald
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Cartamoneda
La cartamoneda, ciamada anca banconota, a l'è 'n tocch de palpee accettaa 'me danee senza on sò valor intrinsegh. A hinn partii in cartamoneda reppresentativa, che la reppresenta 'n poo de metall prezios depositaa, fiduciaria, fondada in sul midemm principi ma indova che l'emission a l'è pussee granda del deposit, e convenzional, indova che la soa circolazion a l'è fondada in sul valor comun de la moneda.
Willadingen
Willadingen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.2 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Willadingen al se tröva a una altitüden de 465 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Heinrichswil-Winistorf (SO), Höchstetten, Koppigen, Recherswil (SO).
Cruach Mhór
El Cruach Mhór (in lombard el voeur dì: "gran motta, motton") a l'è ona montagna de l'Scozia. A l'è volt 589 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in del canton sud-ocidental del Paes.
Saint-Ondras
Saint-Ondras l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Virieu, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 361 méter a 'na altèsa màsima de 626 méter söl leèl del mar.
Pulimer
Un pulimer l'è una macrumulecula (l'è una mulecula cunt un pes mulecular propi grand) che l'è fada sü de toch che se ripeten un bel poo de völt, ch'a hinn ciamaa ünità strütüraj, e a hinn ligaa intra de lur cun ligam cualent. I esempi püssee cugnussüü de pulimer a hinn la plastica e'l DNA. I ünità strütüraj poden vess istess intra de lür (alura el pulimer el se ciama omopulimer) o discumpagn, (cupulimer). De spess cun la parola pulimer vegnen in ment dumà i macrumulecul sintetich, 'me i plastich, i gom sintetich e i fiber di tessüü, ma a hinn pulimer anca i macrumulecul naturaj, cume i pruteinn, i acid nücleich e i polisacarid. El grad de pulimerisaziun el fa vidè el nümer medi de monomer del pulimer:
Caprile
Caprile (en piemontés: Cravin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 210 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 18,5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ailoche, Coggiola, Crevacuore, Guardabosone (VC), Portula, Postua (VC), Pray, Scopello (VC), Trivero.
Berlìnc
Berlìnc (localmènt ciamàt apò Berlénc, en Italià: Berlingo), l'è 'n cümü de de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna ucidentàl a 18 km a òvest de la cità de Brèsa. L'è giü dei cümü piö pesègn per superfìcie de la Bàsa Bresàna. El cunfìna coi cümü de Logràt, Macló, Roàt, Traaiàt e Trensà
Stazion de Lamezia Terme Centrale
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa. L'è servida anca di treni.
Castellfollit del Boix
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Chiomonte
Chiomonte (en piemontés: Cimon) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.012 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Giaglione, Exilles, Gravere, Usseaux.
Cruachán Uí Chinnsealaigh
El Cruachán Uí Chinnsealaigh (ingles: Croghan Kinsella o Croghan Mountain) a l'è ona scima de l'Irlanda. A l'è volt 606 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in del canton oriental del Paes.
Pizz di Trii Signor
El Pizz di Trii Signor (parnonzia local: [pits di: tri: si'ɲu:r]; in Italian: Pizzo dei Tre Signori) l'è ona montagna de la Lombardia, alta 2554 meter. La se troeuva in la cadenna di Orobi e l'è spartida in tra la Provincia de Lecch (la val Biandin, in Valsassina), la Provincia de Sondri (la val Sgeroeula) e la Provincia de Bergom (la val Brembana). Quella division chì la se liga anca al nomm de la montagna: de fatt, i trii territori, finna a la fin del Settcent, partegniven a trii patron different (la Valtulina ai Grison, la Valsassina al Ducaa de Milan e la Bergamasca ai Venezian).
I pared principai de la scima hinn quei che scenden giò vers i vai ch'emm dii de soravia, e presenten di itinerari de salida minga complicaa, anca s'hinn bei longh; vun di pussee interessant però a l'è quell che 'l riva in sul pizz a partì de la Valsassina per la cresta ovest: sotta a la scima se ved on gran bell paesagg de rosc con cadenn speciai per rampegàss sù, e che l'è ciamaa Il Caminetto. De la part de la Valtulina se fa anca del sci alpin, già che l'è on percors bell longh e ghe passa pocca gent per scià. La scima, frequentada squas tutt l'ann, la mostra on panorama bell grand e interessant, che 'l mostra anca i montagn valtellines (compagn del Masen e de la Bernina) e i vai bergamasch. In Valsassina se troeuva el Rifugio Grassi, vun de quei storigh per l'alpinismo lombard.
Volduchy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Sùer
Sùer (Sovere in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n Val Borlèsa a 38 km de la sità e a 375 méter söl lièl del mar.
Autostrada A14 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Sùer
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Bödech, Serét, Énden Gaià, Gandì, Lùer, Piànech e Sólt.
Calascio
Calascio l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 150 abitàncc, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carapelle Calvisio, Castel del Monte, Castelli (TE), Castelvecchio Calvisio, Isola del Gran Sasso d'Italia (TE), Ofena, Santo Stefano di Sessanio.
Cabrespine
Cabrespine l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Peyriac-Minervois, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.56 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 275 méter a 'na altèsa màsima de 943 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cabrespine l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stiva
right|200px|thumb|Stüa bergamàsca che la sèrf per cüzinà, per iscoldà la [[cà, ma ach per fà sügà i pagn]]
La stiva (anca stü(v)a) l'è un cuntenidur saraa indè che se crea calur. L'è un cuntenitur indè che se brüsa un quaj cumbüstibil per pudè scoldà el spazzi d'inturna ma anca i pared de la stiva medésima, presempi per cüsinà. I stiv i pören vess de vari material, cume ghisa, azal o alümini, e i pören brüsà diversi cumbüstibil, cume presempi legn, gas, cherosene, nafta, carbon, o petroli.
Stazion de Albones
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Raperswilen
Raperswilen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant. miniatura|manzína|250px|Raperswilen
El cumün de Raperswilen al se tröva a una altitüden de 582 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Berlingen, Ermatingen, Homburg, Salenstein, Steckborn, Wäldi e Wigoltingen.
114
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Sinsheim
Sinsheim l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 127.01 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Sinsheim la se tróa a 'na altèsa de 154 méter sura 'l leèl del mar.
Campo di Giove
Campo di Giove l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 903 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cansano, Pacentro, Palena (CH).
Candelo
Candelo (en piemontés: Candèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 7.804 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 520 ab./km². El cunfìna coi cümü de Benna, Biela, Cossato, Gaglianico, Valdengo, Verrone, Vigliano Biellese.
Jo Jorgensen
La Jo Jorgensen (Libertyville, 1 de masg 1957) a l'è una politega e academica americana. Laureada in psicologia e in gestion d'azienda, l'ha lavorad in principi a la IBM per poeu fondà una soa società, in del 2006 l'ha tacad a lavorà a temp pien 'me professora de psicologia.
A nivell politegh l'è semper stada vesina al Partid Libertarian, in del 1992 l'è stada candidada a la Cambra di Representant e in del 1996 l'era vicepresidenta del ticket del Harry Browne. In del 2020 l'è candidada in di elezzion presidenziai, indova che la riva terza.
Cruachán
El Cruachán (ingles: Croaghaun) a l'è ona montagna irlandesa. A l'è volt 668 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in de l'isola de Acaill (ingl. Achill). A l'è proppi in su la riva del mar.
Aigueblanche
Aigueblanche l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Moûtiers, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.67 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 437 méter a 'na altèsa màsima de 2280 méter s.l.m.
Campiglia Cervo
Campiglia Cervo (en piemontés: Campija) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 178 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Mosso, Piedicavallo, Quittengo, Rosazza, San Paolo Cervo, Valle Mosso.
115
Necrològi
|Un an indrée / |Un an dapress
661
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Danee
I danee (anca sold o, cont on germanism, svanzigh o anca arsgian, francesism) a hinn, in l'economia, on vergott che l'è accettaa 'me mezz de pagament e 'me riserva de valor. Per on mugg de agn i moned eren rappresentaa de metall prezios tant 'me l'or o l'arsgent o de 'na quaj nota che la podeva vess pagada al portator in metall prezios: Incoeu a hinn spantegaa pussee i moned fiat, cioè minga ligaa al metall prezios.
A bon cunt, anca se hinn concett compagn, la gh'è 'na piccola differenza in tra danee e valuta: El danee a l'è 'n concett e pòden vess doperaa 'me danee anca di oggett senza 'n valor legal recognossuu, tant 'me i miniassegn, i getton telefonich e anca i bonbon, menter la valuta la gh'ha de vess emittuda de 'n soggett recognossuu, de solit on Stat o 'na banca centrala. Ma se 'na valuta a l'è foeura de cors o assee desvalutada a l'è diffizil che la sibia accettada in del mercaa e donca a l'è in dubbi se l'è moneda o no.
Maner lombard de ciamà i danee
In lombard, de solit, i danee a hinn ciamaa franch in general, anca per di moned che hinn formalment ciamaa in d'on oltra manera. Hinn ciamaa anca svanzigh, veggia moneda austriega de 20, o arsgent, del franzes, degià che la pupart di moned a l'éra de arsgent.
Sudan
right|150px right|200px Ël Sudan (السودان in arab) a l'è un paes de l'Africa nord-urientala.
Danee
Division e multipli
Cont la monedazion carolingia:
Sudan
A l'è tacaa a l'Egit, a la Libia, al Ciad, a la Repüblica Centrafricana, a la Repüblica Demucratica del Congo, a l'Uganda, al Kenya, a l'Etiopia e a l'Eritrea, e 'l'a bagnà el Mar Russ.
La capital a l'è Khartum.
Danee
Division e multipli
Cont el sistema decimal:
Sudan
Al gh'ha una süperfiss de 2.505.813 km² e una pupulaziun de pressapoch 37 miliun d'abitant.
Siglistorf
Siglistorf a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 5.51 km², e al se tröva a una altitüden de 444 meter sura al livel del mar.
Sudan
300px|center
Storia muderna
El Sudan a l'è staa un pussediment del Regn Ünii e, furmalment, de l'Egit del 1899 al 1956, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza.
Urganizaziun pulitiga
Wl Sudan (nom ufizial: جمهورية جمهورية السودان / Republic of Sudan) a l'è una repüblica.
Gars
Gars l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Auban, del circondàre (arrondissement) de Grasse e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.57 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 640 méter a 'na altèsa màsima de 1649 méter s.l.m.
Sudan
Urganizaziun pulitiga
El prim minister a l'è el Abdalla Hamdok (عبدالله حمدوك) (del 2019).
Süd Südan
Ol 9 de Zenér del 2011 in del Süd Südan l' se tegnìt ü referèndum per l'indipendènsa, de fati ol süd del Südan che l'è cristià e animìsta l' völ destacàs dal nòrt del paìs che l'è islàmech.
Danee
Gergh
In del gergh di giovin meneghin del 1970 eren doperaa 'sti nomm per la lira:
Wynigen
Wynigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 28 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Almàssera
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Canton Ginevra
El Canton Ginevra (en todèsch: Kanton Genf, en fransés: Canton de Genève, en italià: Canton Ginevra, en romàncio: Chantun Genevra) l'è giü dei vintisés cantù de la Svìsera. L'è 'l piö ocidentàl e 'l piö picinì 'ntrà töcc i cantù svìser. L'è furmàt en sostànsa de la cità de Ginevra e de 'n enclàve pesenèt sö le spónde del Lach Lemàno (o Lach de Ginevra), en mès al teretóre del Canton Vaud. L'è stat giü dei öltem a ünìs a la Confederasiù Elvética.
Stória
Ginevra l'è stàda na Repüblica 'ndependènta 'nfìna al 1798, ma l'ìa aleàda 'nsèma co la Confederasiù zamò del 1584. Endèl córs de le guère de Napuliù, Ginevra l'è stàda ocupàda e anitìda a la Francia. Dòpo de ìga utignìt l'endependènsa de la Francia, endèl 1813, Ginevra la g'ha decidìt de aderéser a la Confederasiù Svìsera 'ndèl 1815 come cantù nömer 22.
Colocasiù geogràfica
El cantù de Ginevra 'l cunfìna a nòrt e a Sud col dipartimènt fransés del Ain. A ocidènt el se tróa a ìga i mucc de la cadéna del Giüra e l'ünica vìa praticàbil per streersàl e rià 'n Francia l'è 'l pas de la Vaucluse. Pò a 'nvèrs sud gh'è de le montàgne de diensiù importànta ma piö izolàde e bàse che chèle a ocidènt. A èst el cantù de Ginevra 'l cunfìna col Lach Lemàno, del quàl vé fò la cuntinuasiù del fiöm Ròdano. L'óter fiöm de 'na sèrta 'mportànsa l'è 'l Arve.
Varon Milanes
El Varon milanes de la lengua de Milan (o a la corta Varon milanes) l'è vun di pussee antigh test de la leteradura milanesa. Quell che el l'ha scrivud l'è 'l Giovann Capis, nassud a Dom intorna al 1550, mort despoeu del 1610. El Varon l'è un poo un dizzionari etimologegh di parolle milanese (intorna ai 570), che vegnen, segond l'autor, del latin e del gregh. El titol el fa vegnì in ment el Varon, che l'è famos perchè l'ha scrivud el De lingua Latina.
Storia
El Varon l'è stad stampad la prima voeulta a Pavia cont i stampe del Bartoli, ma quella prima edizzion chì la se cognoss domà perchè l'è regordada in de la segonda, fada a Milan del Sgiovann Jacom Com in del 1606. Quell'edizzion chì, reveduda de l'Ignazio Albani (de Meraa, nassud a la fin del cinch-cent e mort intorna al 1650), la contegn anca el Prissian de Milan de la parnonzia milanesa, scrivud del Giovanni Ambrogio Biffi.
Ancaben che el sia no scrivud in milanes (al contrari del Prissian), el Varon l'è importantissem per quell dialet chì e la so leteradura, al pont che el Porta 'l fa el so nom coma el prim di cinch pilaster de la leteradura milanesa – insema a Carla Maria Masg, Meneghin Balestrer, Carla Toni Tanz e Isep Parin – in d'un famos sonet che el scomencia inscì: "Varon, Magg, Balestrer, Tanz e Parin, cinqu omenoni proppi de spallera, gloria del lenguagg noster meneghin, jesuss! hin mort, e inscì nol fudess vera."
- Porta, Varon, Magg, Balestrer, Tanz e Parin
Wynigen
El cumün de Wynigen al se tröva a una altitüden de 530 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Affoltern im Emmental, Alchenstorf, Burgdorf, Ersigen, Heimiswil, Kirchberg, Ochlenberg, Oeschenbach, Rumendingen, Walterswil.
Varon Milanes
Composizzion del tratad
El tratad el poeul vesser spartid in d'un poo de toch. El Varon Milanes el scomencia cont una dedega de l'editor in italian al nobil milanes Ercol Gallarad, scrivuda el 6 marz del 1606. Poeu gh'è di noeuv sonet de l'autor, che inn revoeult a di collega poeta, a di persone polemeghe in di so confront, a l'Ercol Gallarad medem, a l'antigh orator roman Ciceron, o pura che parlen de la natura del dialet milanes. Poeu gh'è una segonda introduzzion de l'editor per la segonda edizzion e un'introduzzion a l'argoment del Varon.
Donca ghe ven presentad intorna ai 570 parolle milanese, cont el so significad in toscan, propi come 'l capita in d'un dizzionari. A la fin de l'elench, gh'è una spiegazzion etimologega de tute i parolle, al fin de provà la so orisgin o greca o latina.
A l'è donca un tentativ de conferì al dialet milanes una dignità compagna de quella del toscan, operazzion assee corasgiosa ai inizzi del 1600, period in del qual el modell vincent de la leteradura de la penisola taliana a l'era el petrarchism bembian.
Siglistorf
El cumün de Siglistorf a l'è tacaa ai cumün de Bachs (ZH), Fisibach, Niederweningen (ZH), Oberweningen (ZH), Schleinikon (ZH), Schneisingen, Wislikofen.
Seon
Seon a l'è un cumün svizzer del distret de Lenzburg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 9.61 km², e al se tröva a una altitüden de 445 meter sura al livel del mar.
El cumün de Seon a l'è tacaa ai cumün de Dürrenäsch, Egliswil, Gränichen, Hallwil, Lenzburg, Schafisheim, Seengen, Staufen, Teufenthal.
Ceidín
El Ceidín (ingles: Keadeen) a l'è ona scima de l'Irlanda. A l'è volt 635 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in del canton oriental del paes.
Dürnkrut
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Camburzano
Camburzano (en piemontés: Cambursan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.184 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 395 ab./km². El cunfìna coi cümü de Graglia, Mongrando, Muzzano, Occhieppo Inferiore, Occhieppo Superiore.
Pfyn
Pfyn a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Brandìch
Brandìch (en Italià: Brandico), l'è 'n cümü de de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna ucidentàl a 18 km a sudòvest de la cità de Brèsa.
662
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Süìs
Süìs (Suisio in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de l'Isola bergamasca a 20 km de la sità e a 234 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Botanüch, Chignöl (BG), Cornaa (MI), Medulàch.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Süìs l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Gabry Ponte
El Gabriele Gabry Ponte (Turin, 20 de april 1973) a l'è 'n cantautor, disk-jockey e produttor italian, member di Eiffel 65 e capo de 'na cà de registrazion independenta.
116
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Pfyn
Pfyn el g'ha daa el nom a 'na civiltà antìga, ciamàda cültüra de Pfyn, üna de le tante cültüre del Neolitegh de la Svizzera, che la risal al period intra 'l 3900 e 3500 prima del Signur.
Pfyn l'è anca staa el sit de un avanpost de fruntiera del esercit Roman, ciamaa Ad Fines
Autostrada A15 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Aigle (distret)
{{{Livell aministrativ }} El Distret de Aigle  l'è giü dei dés distrècc del Canton Vaud, en Svìsera. Endèl mes de, la popolasiù totàl del distrèt l'ìa de. El capolöch del distrèt l'è la citadìna de Aigle.
Südiviziù aministratìva
El distrèt de Riviera-Pays-d'-Enhaut l'è furmàt dei 15 cümü elencàcc endèla tabèla ché sóta:
Lagna (PV)
Lagna (nom ufizial: Alagna) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Dùran, Garlasch, Trümé e Valegg.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Lagna l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Stazion de Borgh Lombard
La Stazion de Borgh Lombard l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Saint-Pancrasse
Saint-Pancrasse l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Le Touvet, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.7 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 760 méter a 'na altèsa màsima de 2060 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Pancrasse l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Grattasoeuj
Grattasoeuj (Gratosoglio in italian) a l'è on quarter de Milan che 'l partegn al Municipi 5.
L'è on quarter situaa in del sud de la città, al confin cont el comun de Rozzan.
Descrizion
L'è staa a longh on paes de contadin, che 'l partegniva al comun di Còrp Sant de Milan. Ghe viven circa desmila abitant. L'è situaa longh el cors del Lambrett. Anca se gh'era di progett per fàll vegnì on quarter indove se pò viv mej, l'è staa per on bell poo de temp vun di simbol del degrado de la periferia milanesa.
Moeud de dì
La tradizion milanesa la gh'ha mai avuu tròppa stima de Grattasoeuj, come che 'l dis el moeud de dì andà a Grattasoeuj, che 'l voeur dì andà a grattà.
Veselá (Plzeň)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Stazion de Vibo Valentia-Pizzo
La Stazion de Vibo Valentia-Pizzo a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
663
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Stazion de Vibo Valentia-Pizzo
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
117
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Strada voivodal 411
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 21 km.
Campotosto
Campotosto l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 683 abitàncc, 'na superfìce de 51 km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amatrice (RI), Capitignano, Crognaleto (TE), L'Aquila, Montereale.
Mayor gremeza
Mayor gremeza... l'è 'l nòm col qual se conós en manüscrìt ritroàt a Böegn endèl 1980. Se tràta de la piö antìca testemognànsa scriìda 'n bresà.
El ritroamènt
Endèla frasiù de Castèl, a Böegn, endèla primaéra del 1980, entàt che i ìa dré a ristrütürà 'na bàita 'ndèl cèntro stòrich de la frasiù, sóta 'na colòna de lègn che la tignìa sö la bóra de cùlem del tèt, gh'è saltàt fò 'na pergaména picinìna e mal conservàda e lé arènt gh'è stat troàt apò a 'n librèt de dimensiù mìa tat grànde e incomplét endèle pàgine.
El manüscrìt
La pergaména la cuntignìa 'n at, datàt 10 de màgio del 1355, òpera del nodér Bortolino Benolchini, zà cunusìt per dei óter docümèncc datàcc entrà 'l 1347 e 'l 1358.
L'óter librèt envéce l'ìa 'na laude, custitüìda de dò parcc: 'na prìma part de 'ntrudusiù che la reprezèntàa 'na sórt de manüàl de comportamènt del brào cristià e 'na segónda part furmàda de 'na 'nvocasiù al Signùr e a la Madóna e dòpo 'na Passio Christi (Pasiù del Signùr) col tradimènt de Giùda, el procès deànti a Pilato, la crucifisiù e i öltem momèncc de vìta del Signùr.
La cumpuzisiù la ghe và dré a le fùrme e ai andamèncc tìpich de le laudi de chèl perìodo là. 'N elemènt importànte però l'è chèl de la lèngua. Endèl tèst se tróa dét de le paròle de 'n regìster cólt, tradücìde 'n lombàrt orientàl ma mìa ricunducìbii a la tradisiù locàla, mes•ciàde sö a paròle che 'nvéce i è ricunusìbii come part de la tradisiù linguìstica de la Val Trompia.
La pàrt piö lónga de la laude l'è stàda ricunusìda come 'na tradüsiù 'n lombàrt orientàl de la Scriptura rubra, la segónda part del Lìber de le tré Scritüre del Bonvesin de la Riva.
Par che la Scriptura Rubra (scritüra rósa) la sàpe riàda 'n chèi agn là de le bànde de la Val Trompia e che la sàpe stàda tradücìda a Böegn o fórse che la sàpe stàda tradücìda 'ndèna quach ótra bànda, sèmper endèl'àrea de le parlàde Lombàrde Orientàle e che la sàpe riàda a Böegn zà tradücìda.
La lèngua e la scritüra del Trezènt i éra 'n gran diferènte dei idiòmi parlàcc al dé d'encö ma a lèzer l'òpera con atensiù l'è pusìbil riconóser i tràcc tìpich de le parlàde bresàne.
Dàto che 'l docümènt piö antich scriìt en bresà cunusìt 'nfìna a prìma de troà 'l manüscrìt de Böegn l'ìa 'n ótra Passio Christi, troàda del Giuseppe Bonelli 'ndèn còdes dei disciplinati e l'ìa stàda datàda 'nvers la fì del 1300 e 'l prensépe de 1400, la pergaména valtrümplina, datàda 'nvéce 'ndèla metà del 1300, la pöl véser cunsideràda la testemognànsa piö antìca che se conós al dé d'encö 'ndèl idiòma bresà.
El tèst
Ché sóta se ripórta 'na quach rìga de l'òpera:
Castellfollit de Riubregós
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Aillon-le-Jeune
Aillon-le-Jeune l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Châtelard, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
664
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Aillon-le-Jeune
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 34.09 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 877 méter a 'na altèsa màsima de 2040 méter s.l.m.
Stazion de Olevan
La Stazion de Olevan a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Chiesanuova
Chiesanuova (en piemontés: Gesia Neuva) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 199 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 50 ab./km². El cunfìna coi cümü de Frassinetto, Pont-Canavese, Borgiallo, Cuorgnè.
Bastian Contrari
Storia
A l'inizi i sonava mia mò in gir parchè i gh'la faseva mia a trovaa quaidün che l'eva bon da cantaa un po' in ordin. Pö nal 2010 i han trövaa na vus in ordin e i ha tacaa sübit a fa cuncerti cui divers canzon che i eva scrivü in dü agn.
La sò müsica l'è staja influenzada dai grüppi punk püsé cognosü dal Tesin (suratüt dai Vomitors, ma anca dai ...Piace?, Shimes, e alter). Lor i ciama al sò gener Agro-Punk o Grottcore. I sò test i è in lumbard e i parla da temi di sò sitt.
Nal 2011 l'gnicia fo la sò prima demo de 4 canzon: Büta ledam, Passion, Gnorch e Gatto arturo.
Zielebach
Zielebach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ del Emmental, region aministrativa del Emmental-Oberaargau, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Zielebach al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bätterkinden, Biberist (SO), Gerlafingen (SO), Koppigen, Obergerlafingen (SO), Utzenstorf, Wiler bei Utzenstorf.
Dürnstein
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Waibstadt
Waibstadt l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 25.57 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Waibstadt la se tróa a 'na altèsa de 172 méter sura 'l leèl del mar.
Autostrada A16 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Sins
El cumün de Sins a l'è tacaa ai cumün de Abtwil, Auw, Ballwil (LU), Dietwil, Hohenrain (LU), Hünenberg (ZG), Inwil (LU), Mühlau, Oberrüti.
Arcidiocesi de Vaduz
L'Arcidiocesi de Vaduz a l'è 'n arcidiocesi che la correspond al territori del Liechtenstein, fada su in del 1997 del territori de la Diocesi de Coira, l'è direttament soggetta a la Santa Sed e l'è retta, de la soa fondazion, de l'arcivescov Wolfgang Haas. Partida in 10 cur, la gh'ha la soa sed in la Cattedral de San Florin.
Via Làtea
300px|right|thumb|La Stràda de San Giàcom in del cél 300px|right|thumb|'l arch de la Stràda de San Giàcom in del cél
La Vìa Làtea l’è la galàsia 'ndó che se tróa pò a la Tèra, 'l Sul e 'l sò sistéma de pianécc. L'è öna galàsia a spiràl, cioè fàcia da ü cör de 'ndóe i part i bras ispiralàcc con andamét logarìtmich. De nòcc se gh'è mia la Löna e se gh'è mia tàte lùci 'mpése, l'è mia malfà èdela in del cél che la sömèa öna bànda lüminùza biancàstra in del cél nìgher, dezà che l'è 'l tòch de cél indó che gh'è piö stèle. Chèsta bànda lüminùza l'è stàda ciamàda a leèl popolàr col nòm de Stàda de San Giàcom. Per en oservadùr che stà sö la tèra la par del culùr del lacc e l'è per chèsto che in tàte lèngue l'è ciamàda via del lacc e 'l nòm istès de "galàsia" 'l vé dal gréch antìch Γαλαξίας che 'l völ dì de lacc.
La Via Làtea insèma a la Galàsia de Andròmeda, a la Galàsia del Triàngol e a öna sinquantìna de galàsie nàne, 'mpó ligàde per gravitasiù a i prìme trì e 'mpó libére de möes desperlùre, töte metìde 'nsèma i fà sö 'l Ròs Locàl, nòm dovràt per la prìma ólta in del 1936 dal Edwin Hubble per intènt ü ròs o ün insèma de nebulùze o de galàsie sparnegàde in del ispàsio öt.
Ol disch stelàr de la Via Làtea 'l gh'avrès de 'ndà da i 70.000 a 100.000 agn lüce de diàmeter e 'l gh'àvrès de ès ölt 1.000 agn lüce, e in de la Via Làtea ol Sul 'l sarès a 26.000 agn lüce dal cör de la galàsia e a 20 agn lüce sóta 'l lièl del equatùr galatìch. Adóma 'n de la nòsta galàsia ghe sarès da 100 a 400 miliàrcc de stèle.
Strada voivodal 412
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 7 km.
Céim na mBulóg
El Céim na mBulóg (ingles: Camenabologue) a l'è ona scima de l'Irlanda. A l'è volt 758 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in de la banda oriental del Paes.
Camandona
Camandona (en piemontés: Camandon-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 400 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bioglio, Callabiana, Pettinengo, Piatto, Trivero, Vallanzengo, Valle San Nicolao, Veglio.
Prineide
La Prineide a l'è un poemet satiregh scrivud del Tomas Gross in del 1816 in dialet milanes e che 'l parla de la fin de l'Isep Prina.
Capitignano
Capitignano l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 689 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 23 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campotosto, L'Aquila, Montereale, Pizzoli.
Prineide
In del test, che l'è fad de 40 sestin in schema ABABCC, l'autor el fa finta che ghe apaia in soeugn l'ombria del Prina che 'l ghe domanda 'me che van i rob, e l'ombria la se rabia cont i burocrazzij di austriegh e cont i pretes de la nobiltà de tornà ai so privilesg.
L'oeuvra l'è stada investigada de la polizzia austriega, desgià che la circolava anca cont di insult assee pesant contra l'Imperator. L'è stad anca interogad el Carlo Porta ma a la fin i austriegh ghe riven a l'autor che l'ha scrivuu de bon l'oeuvra che dopo poch l'amet de havélla scrivuda ma senza i part ofensiv vers la Corona e l'è donca relassad senza accus e cont anca el perdon ofizzial de l'Imperator.
El Stendhal l'ha fad trè traduzzion in frances de l'oeuvra.
Drei Schwestern
El Drei Schwestern (in lombard: "tre sorei") a l'è ona scima di Alp Retegh. A l'è volt 2.053 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva al confin in tra l'Austria (Vorarlberg) e 'l Liechtenstein.
Stazion de Mileto
La Stazion de Mileto a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
667
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Neunforn
Neunforn a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 11.4 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Neunforn al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altikon (ZH), Hüttwilen, Oberstammheim (ZH), Ossingen (ZH), Thalheim an der Thur (ZH), Uesslingen-Buch, Waltalingen (ZH).
Lista Pim Fortuyn
La Lista Pim Fortuyn (Lijst Pim Fortuyn in olandes) a l'è stada 'na lista politega di Paes Bass fondada del Pim Fortuyn in del 1002 e desligada in del 2008. A l'era fondada in su di valor de liberalism, de euroscetticism e de anti-islamism. Fortuyn a l'è staa mazzaa in del 2002 e l'è donca staja mandada innanz di sò liaa finna al 2008, anca se in del 2006 l'eva giamò perduu la soa reppresentanza in Parlament.
Cahuzac (FR-11)
Cahuzac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Belpech, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cahuzac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de Vittuon-Arlun
La Stazion de Vittuon-Arlun l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Landriän
Landriän (nom ufizial: Landriano) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Bascapè, Carpiano (MI), Sisiän, Tur Vegia, Vidigülf.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Landriän l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Sisseln
Sisseln a l'è un cumün svizzer del distret de Laufenburg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 2.52 km², e al se tröva a una altitüden de 295 meter sura al livel del mar.
El cumün de Sisseln a l'è tacaa ai cumün de Bad Säckingen (DE-BW), Eiken, Kaisten, Münchwilen, Murg (DE-BW), Stein.
Ebenfurth
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Paul-d'Izeaux
Saint-Paul-d'Izeaux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Tullins, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 458 méter a 'na altèsa màsima de 764 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Paul-d'Izeaux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Surìsel
Surìsel (Sorisole in Italià) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 7 km de la sità e a 734 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Almè, Bèrghem, Paladina, Poltranga, Sedrina, Éla d'Almè e Dógn.
Vejvanov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Aillon-le-Vieux
Aillon-le-Vieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Châtelard, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Callabiana
Callabiana (en piemontés: Calabian-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 144 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 21 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Bioglio, Camandona, Gaby (AO), Pettinengo, Piatto, Piedicavallo, Selve Marcone, Tavigliano, Vallanzengo.
Cansano
Cansano l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 270 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 7 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campo di Giove, Pacentro, Palena (CH), Pescocostanzo, Pettorano sul Gizio, Sulmona.
Castellet i la Gornal
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
669
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Autostrada A19 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Walldorf (DE-BW)
Walldorf l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 19.91 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Walldorf la se tróa a 'na altèsa de 110 méter sura 'l leèl del mar.
Münsterlingen
Münsterlingen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.4 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Spreitenbach
Spreitenbach (Schpreitebach in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 8.60 km², e al se tröva a una altitüden de 421 meter sura al livel del mar.
El cumün de Spreitenbach a l'è tacaa ai cumün de Würenlos, Oetwil an der Limmat, Dietikon, Bergdietikon, Bellikon, Remetschwil, and Killwangen.
Strada voivodal 413
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 5 km.
Stazion de Rosarno
La Stazion de Rosarno a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Ormont-Dessous
Ormont-Dessous a l'è un cumün svizzer del distret de Aigle, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 63.37 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
miniatura|250px|manzína|Ormont-Dessous/Dessus véscc del Valés El cumün de Ormont-Dessous al se tröva a una altitüden de 705 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Château-d'Œx, Ormont-Dessus, Ollon, Aigle, Leysin, Corbeyrier, Villeneuve.
Riferimèncc
www.ormont-dessous.ch
Stazion de La Vall
La Stazion de La Vall a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
670
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Regolee (Coeus)
Regolee (parnonzia local: [regu'liː]; in Italian: Regoledo) l'è ona frazion del comun valtellin de Coeus, in de la Provincia de Sondri. El paes el se troeuva a est de Coeus: però besogna dì che 'l centro del comun (cont el municippi) a l'è proppi a Regolee, e minga a Coeus. Minga de longg de Regolee, a est, a troeuvom Morbegn. On poo pussee a nord inveci la se troeuva l'Adda.
Langusch
Langüsch (nom ufizial: Langosco) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Candia, Caresana (VC), Còss, Motta de' Conti (VC) e Rusasch.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Langüsch l'è mustraa in de la tabela chi de sota:
Ludwig von Mises
El Ludwig von Mises (Lemberg, 29 settember 1881 – New York, 10 ottober 1973) l'è staa on economista austriegh naturalizzaa american, vun di esponent pussee important de la scoeula austriega. I sò teorij han influenzaa di àlter importànt economista compagn del Friedrich von Hayek, del Milton Friedman e de l'Hans-Hermann Hoppe.
Canistro
Canistro l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.043 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capistrello, Civitella Roveto, Filettino (FR), Luco dei Marsi.
671
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Insomnia isterica
Insomia Isterica l'è n' grüpp grindcore svizzer di Cent Vai e Onsernon.
Storia
Dopo veg gia sgiügaa hardcore punk e death metal in altri grüpp, nal 2006 Attilio Rizzoli e Julién Garbani i ha metü i pè i Insomnia Isterica. Insema i ha faj diversi Demo, Split e na' quai canzon l'è anca staja in una quai compilation. Al label di so CD us ciama L'è tütt folklor, il dropava gia ni grüpp in do ch'i sgiugava prima. Dopo un po' da temp i è rivaa dü membri nööf e al grüpp l'ha cominciaa a vegh molto püsé success. I ha mo faj LP in de par lor o con altri grüpp e i ha sonaa in tüta Europa, in cö i è cognosü in tütt al mond dala sgint che sa intend dal so gener.
Borriana
Borriana (en piemontés: Borian-a) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 849 abitàncc, 'na superfìce de 5 km² e 'na densità de 170 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cerrione, Mongrando, Ponderano, Sandigliano, Zubiena.
Těškov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Strachitunt
El strachitunt, (a la letera "strachin redond"), a l'è un formai a lacc crud, a pasta cruda, el poeul vesser erborinad, producid con lacc vacin intregh cont la tecnega di do caggiade.
Descrizzion
Formai storegh che ben l'incarna, insiema al Talegg, la tradizzion di formai de la Vall Talegg. In del marz del 2014 la comunità Europea l'ha recognossud a quell prodot chì la Denominazzion de Origen protesgiuda, formai DOP (reg. 244/2014 vegnud in vigor el 04/04/2014). El Strachitunt el representa donca el segond formai Dop de la Vall. Segond el dissiplinar scrivud del Consorzi de Tutela el gh'ha de vesser producid domà in di du comun bergamasch de la Val Talegg, Talegg e Vedeseta, ma anca in di territori arent de la Vall Brembilla, Gerosa (del 2014 diventada frazzion del comun de Brembila) e Blel.
El fa part de la gran familia di Strachin.
Considerad l'antenad del gorgonzoeula e el "nevod" del talegg, el vegn producid ancamò cont i tecniche tramandade in di secoi. A partì del lacc, che a l'è lavorad crud, donca senza pastorizazzion inscì coma el se faseva un temp. El dissiplinar el scriv che el lacc el vegna molgiud de vache domà de razza Bruna Alpina, che viven stabel in tut l'ann in del territori de la Vall Talegg (e arent) e che vegnan nudride con mangià che sien componid per almanca el 70% de erbe o fen e che habien minga de denter del mais.
In tra la version invernala e quella estiva, coma tucc i formai a lacc crud, gh'è di diferenze, che deventen grand in tra la version de alp (de mont) e quella de caseifis, semper in montagna, in del comun de Vedeseta.
I carateristeghe del Strachitunt DOP che el fann unegh in del so sgener a inn:
In del 2015 la DOP a l'è stada sospesa per un period per di problem de idoneità al dissiplinar per i dimension de la forma.
Produzzion
Prima de tut l'ingredient principal a l'è el lacc, semper crud, e che 'l vegn de vache de razza bruna nudride per la pupart con erbe del sit. El lacc el gh'ha de vesser molgiud in di pascoi e in di stalle di territori de Talegg, Vedeseta, Blell e Gerosa, o ben in de la Vall Talegg. El lacc el vegn lavorad senza sgiontàgh di ferment. La tecnega de produzzion unega e ametuda del Consorzi per la produzzion del strachitunt a l'è antiga fess e la consist in de l'union de do caggiade: vuna de la sira, freggia, e vuna de la matina, colda. Quella tecnega chì a l'è anca ciamada "di do paste". I do caggiade, metude a strat in d'un stamp vengnen lassade polsà per 12 ore. I do paste o caggiade, ancaben in quell temp chì riessen a tràss insema sarann mai del tut insema ma, a l'interna de la forma resten di spazi d'aria. In de la fas che la vegn, despoeu de un quai dì de vita del prodot, cont una guggia de ram i forme vegnarann sbusade a man per permeter a l'aria de andà denter in quei spazzi voeud che sarann donca la sed per i mufe tipeghe di formai erborinad. L'è ben però specifegà che per el Strachitunt i mufe a inn del tut naturai, inscambi per erborinad coma el Gorgonzoeula Dop l'erborinadura la se fà principià cont el sgiontàgh de pennicillum. Questa chì a l'è un'oltra carateristega unega del prodot. La produzzion la finiss cont una stagionadura minima de 75 dì, period in del qual el prodot el vegn semper girad e la soa rusca lavada con aqua e sal. Despess in su la rusca i se formen anca di "fioridure" de p. camemberti natural che vegnen netade cont i periodeghe spugnadure (per quest a l'è un strachin anca a crosta lavada coma el "pader" talegg).
== Carateristeghe ==
Valor nudrizzionai
(per 100 gr. de prodot)
Chiaverano
Chiaverano (en piemontés: Ciavran) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 2.198 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 200 ab./km². El cunfìna coi cümü de Donato (BI), Andrate, Borgofranco d'Ivrea, Sala Biellese (BI), Torrazzo (BI), Montalto Dora, Burolo, Ivrea, Cascinette d'Ivrea.
Autostrada A20 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Noemi
300px|right|thumb|Noemi Noemi (Ruma, 25 de genar 1982), che in realtà la se ciama Veronica Scopelliti, l'è una cantant italiana che l'è anca buna de sunà la ghitara e 'l pianofort.
Biograféa
Noemi l’è ü suernòm d’art, dezà che ‘l sò nòm giöst l’è Veronica Scopelliti. La Noemi l’è nasìda a Ruma ol 25 de Genar del 1982, dal bubà Armando e da la màder Stefania.
Sìngoi
250px|right|thumb|Noemi cun Fiorella Mannoia
Saint-Paul-de-Varces
Saint-Paul-de-Varces l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Vif, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 293 méter a 'na altèsa màsima de 2047 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Paul-de-Varces l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada voivodal 414
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 54 km.
Chianocco
Chianocco (en piemontés: Cianoch) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.690 abitàncc, 'na superfìce de 18,63 km² e 'na densità de 91 ab./km². El cunfìna coi cümü de Usseglio, Bruzolo, Bussoleno, San Giorio di Susa.
Aime
Aime l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù omònim, del circondàre (arrondissement) de Albertville e del dipartimènt de le Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 50.74 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 596 méter a 'na altèsa màsima de 2589 méter s.l.m.
Cailhau
Cailhau l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Alaigne, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.