cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Streghe
Paige Matthews Halliwell
Sicóme che l'è metà àngel biànch e metà strìa, Paige la g'ha 'l stès potére de Prue ma en pìt diferènt: difàti i sò potéri i è mes·ciàt con chèi dei àngei biànch. Lé la pöl pò a cürà le persùne e orbità, cioè de teletrasportàs 'ndóche la öl.
Armenia Wilsoniana
Armenia Wilsoniana (in armen Վիլսոնյան Հայաստան) l'è ol nom dovrad per riferir-s a l'entitaa statala armena ipotizada ind el tratad de Sèvres (agost 1920) del Departement de Stat del president american Woodrow Wilson. L'era plu granda de l'Armenia d'incœ, e la g'hiva dent una part dei terre storege armene plu i terre dei grec del Pont. A'l prencepe s'era pensad de lassar i grec deperlor, ma vesta la posizion complicada qe l'havress havud ol nœv stat, s'era decidid de jontar-i a l'Armenia.
Mur (VD)
Mur a l'è staa un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 1.78 km² e in del 2010 al gh'eva una popolazion de 203 abitant.
Armenia Wilsoniana
La plu part del territore l'era stait teater del Jenocidi armen, ma anca la nœva republega turca de Kemal Atatürk la g'hiva miga intenzion de lassar-l indar. Ol tratad de Sèvres l'è mai stait ratifegad e despò de la vitora turca ind la guerra turco-armena l'è stait firmad ol tratad de Alexandropol (dexember 1920), cond el qual l'Armenia l'ha duxid renonziar ai confin wilsonian.
RISC
RISC (Reduced Instruction Set Computer) l'è 'n architettura de microprocessor che l'è basada in sul avègh di istruzion piscinitt de codes macchina: A differenza del CISC che 'l gh'ha di istruzion gross, l'è pussee svelt e 'l scolda de manch el processor, perchè l'è faa de on numer puttost bass de transistor.
Mur (VD)
In del mes de nuvemeber del 2009 gh'è staa faa un referendum inde che i cumün de Bellerive, Chabrey, Constantine, Montmagny, Mur, Vallamand et Villars-le-Grand han acetaa de fundiss per furmà un cumün ünegh ciamaa Vully-les-Lacs. La decision le vegnüda efetiva el prim de lüi del 2011.
L'abitaa de Mur al se tröva a una altitüden de 484 meter sura al livel del mar e quand che l'eva cumün desperlü, l'eva tacaa ai cumün de Cudrefin, Faoug, Greng (FR), Haut-Vully (FR), Vallamand.
Grondona
Grondona (en piemontés: Grondòuna) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 538 abitàncc, 'na superfìce de 25,79 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arquata Scrivia, Borghetto di Borbera, Isola del Cantone (GE), Roccaforte Ligure, Vignole Borbera.
San Babila (metropolitana de Milan)
San Babila  l'è ona stazion de la Linia M1 de la Metropolitana de Milan e dea a Linia M4.
Struttura
Part del primm tocch de la rossa, la gh'ha on binari per direzion e on mezzanin.
Anca la stazion de la M4 la gh'ha du binari.
San Pietro in Guarano
San Pietro in Guarano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 3.711 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 77 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castiglione Cosentino, Celico, Lappano, Rende, [Rose, Rovito, Zumpano.
Grabenstätt
Grabenstätt l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 37.81 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Grabenstätt el se tróa a 'na altèsa de 526 méter sura 'l leèl del mar.
Ternes (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 2 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Oryza sativa
La Oryza sativa (nòm popolar: ris) l'è na pianta erbacea anüal de la familia di Poaceae (anca Graminaceae). La rapresenta, insema a Oryza glaberrima cultivaa in Africa, la pianta da indè ch'el vegna el ris.
La pianta la gh'ha urigin asiatich: i cines i la cultivavan per mutiv alimentar giamò del VI mileni prima del Signur.
Randens
Randens l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Aiguebelle, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.36 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 306 méter a 'na altèsa màsima de 2162 méter s.l.m.
Stazzion de Baldock
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
28 04
El 28 de avril a l'è un di de l'ann.
Andalo
Andalo (Andel endèla parlàda locàl e 'n todèsch stòrich) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent.
El g'ha presapóch 1.014 abitàncc, 'na süperfìce de 9 km², per 'na densità de 113 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fai de la Paganella, Cavedago, Molveno, Zambana, San Lorenzo in Banale, Terlach.
Krásno (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
El gh'ha el status de cità.
Quercitello
Quercitello l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Fiumalto-d'Ampugnani, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 318 méter a 'na altèsa 1240 méter s.l.m.
Saint-Cyr-sur-le-Rhône
Saint-Cyr-sur-le-Rhône l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Condrieu, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.02 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 152 méter a 'na altèsa màsima de 528 méter söl leèl del mar.
Privas
Privas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. L'è séde de sota-prefetüra e l'è capital del cantù e del circondàre (arrondissement) omònim. El fà part del dipartimènt de l'Ardèche.
Megesheim
Megesheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Donau-Ries. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 12.53 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Privas
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.14 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 200 méter a 'na altèsa màsima de 750  méter s.l.m.
Megesheim
El cümü de Megesheim el se tróa a 'na altèsa de 422 méter sura 'l leèl del mar.
Antrenas
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 720 méter a 'na altèsa màsima de 1183 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Antrenas l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Wiener Neudorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Masi
Masi (en vèneto: Maxi) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 1.800 abitàncc, 'na superfìce de 13 km² e 'na densità de 138 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Polesine (RO), Castelbaldo, Merlara, Piacenza d'Adige.
Piev de Ardenn
La piev de Ardenn (cognossuda pussee tardi 'me piev de San Lorenz) a l'è stada ona division ministrativa e religiosa de la Diocesi de Comm in del Medioev. La se trovava in de la bassa Valtolina (in del Terzee de Sotta) e la gh'aveva dent i comun de Albaree, Ardenn, Bema, Buj, Canvigh, Civ, Dasc, Forcola, Morbegn e Talamona (de la qual el s'è destaccaa Tarten). A l'era denter a la circoscrizzion de la Porta de San Lorenza, insemma cont i piev de Sondri, Berbenn, Ciavenna, Samolegh e Olonio. Del pont de vista civil a l'è durada fina al secol XIV; del pont de vista religiosa inveci l'è resistida fina al secol XVIII.
Railleu
Railleu l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olette, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1150 méter a 'na altèsa màsima de 2080 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Railleu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Bellvís
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Oris
La Stazion de Oris a l'è 'na stazion de la ferrovia de la Val Venosta, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai cadenzaa ogni ora de la SAD, in contratt de servizzi cont la provincia autonoma de Bolzan.
Navajas
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Tannheim (Austria)
Tannheim l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Reutte e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70832.
Adolf Hitler Uunona
L'Adolf Hitler Uunona (Namibia, 1966) a l'è un politegh e ativista anti-Apartheid de la Namibia, consejer regional per l'Organizazzion per el Popol de l'Africa del Sud-Ovest in del distret eletoral de Ompundja del 2004. A l'è assee cognossud per el so nom strani, quell de l'Adolf Hitler, che el so paa gh'havaria dad senza savé chi l'è che l'era, desgià che in Namibia i nom todesch eren assee comun. In la campagna eletoral el dopera no "Hitler", ma l'ha did che 'l voeur no cambià el so nom.
Tratad de Sèvres
Ol tratad de Sèvers l'è stait un tratad de pax intra i potenze vencedore de la prima guerra mondial e l'Imper Otoman. L'è stait firmad ind la citaa francesa de Sèvres, ol 10 de agost del 1920.
Cambiaments territoriai
Ol tratad al prevediva:
Conseguenze
Ol tratad l'è miga stait ratifegad de la nœva Republega Turca, e despò dei guerre contra Armenia e Grecia i è stait firmads dei nœv tratads qe i reportava indree la situazion.
Barras (FR-04)
Barras l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Digne-les-Bains-Ouest, del circondàre (arrondissement) de Digne-les-Bains e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 533 méter a 'na altèsa màsima de 1298 méter s.l.m.
Erwin Schrödinger
thumb|200px|right|Erwin Schrödinger (1933) Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger (IPA: [ˈɛʁviːn ˈʃʁøːdɪŋɐ]; Erdberg (Viena) 12 de Agust del 1887 – Alsergrund (Viena) 4 de Genar del 1961) l'era un fisich austriach-irlandes che l'è staa famus per i sò laurà in del camp de la mecanica quantistica, suratüt per l'Equaziun del Schrödinger, che la gh'ha faa ving el Premi Nobel in del 1933.
L'è mort de tuberculosi a Viena el 4 de Genar del 1961, quand che'l gh'aveva 73 agn. La sò tumba la se tröa al cimiteri de Alpbach, in Austria.
Stazzion de Stevenage
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Dego
Dego (en lìgure: O Dê) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Cairo Montenotte, Castelletto Uzzone (CN), Giusvalla, Gottasecca (CN), Piana Crixia, Spigno Monferrato (AL).
Bataja de Degh
paràgrafo en Milanés, ortografìa clàsica
Vàrda apò: Bataja de Degh
Dòpo de la vitòria de duu dì prima, el Napuleoon el riessiva a ciappaa anca la citaa de Degh aj austriach el 14 de avril del 1796 per vess casciaa foeura dòpo de pòcch or. El dì seguent el comandava personalment l'attach cont el qual i frances i ciapaven definitivament la citaa.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Dego l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Thoiry (FR-01)
Thoiry l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Ferney-Voltaire, del circondàre (arrondissement) de Gex e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 28.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 400 méter a 'na altèsa màsima de 1717 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Thoiry l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Gerstetten
Gerstetten l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Heidenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 92.43 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gerstetten el se tróa a 'na altèsa de 624 méter sura 'l leèl del mar.
Niels Bohr
thumb|Niels Bohr Niels Henrik David Bohr (Copenhagen, 7 de Utùer del 1885 – 18 de Noèmber del 1962) l'è stat en fìzich danés che g'ha svelöpàt dei stüde importàncc per capì la strütüra atomica e la mecanica quantistica. El g'ha insìt el Prémio Nòbel per la Fisica enddel 1922.
El g'ha fat part apò a del grùpo che g'ha lauràt al Progèt Manhattan.
Strada voivodal 818
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 40.6 km.
29 04
El 29 de avril a l'è un di de l'ann.
Gabaree
'L gabaree o cabaree l'è un cuntenidur che se dröva per purtà in gir roba da mangià e bev. 'L pö vegh di furm divers, cume presempi retangular o uval, e di völt 'l gh'ha anca un bord d'inturna per fà mia che la roba la vaga in tera. I materiaj antich druvaa in manera de gabaree i eren l'argila, 'l bronz e 'l ram.
Quintillan
Quintillan l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Durban-Corbières, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Quintillan l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Flums
Flums a l'è un cumün svizzer del distret eletural (Wahlkreis) de Sarganserland, in del Canton San Gal. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 75.03 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
miniatura|manzína|Flums El cumün de Flums al se tröva a una altitüden de 453 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Engi (GL), Matt (GL), Mels, Quarten, Walenstadt, Wartau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Flums l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de Flumini.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Volenice (Boemia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Battaja de Cairo Montenotte
La Battaja de Cairo Montenotte l'è stada voeuna de quei che s'hinn combattuu in la Campagna d'Italia.
Al comand de 40.000 omen malmess, el Napoleon l'era in marcia vers la Lombardia per podè batt i Austriegh. El dodes de april del 1796 el s'è trovaa in d'ona piana piemontesa arent a Cairo Montenotte, in mezz ai forz del Regn de Sardegna (25.000 omen comandaa del general Colli) e austriegh (35.000 omen comandaa de Jean-Pierre Beaulieu). Anca se l'era serciaa de duu esercit nemis, l'è riessii a mettej tucc duu in rotta e l'ha faa anca desmilla presonee.
Noventa Padovana
Noventa Padovana (en vèneto: Noventa Padovana) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 10.355 abitàncc, 'na superfìce de 7,17 km² e 'na densità de 1444 ab./km². El cunfìna coi cümü de Padova, Stra (VE), Vigonovo (VE), Vigonza.
Scheggino
Scheggino l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha presapóch 467 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ferentillo (TR), Monteleone di Spoleto, Sant'Anatolia di Narco, Spoleto.
Pedro Calderón de la Barca
miniatura|340px|On litratt del Pedro Calderón de la Barca El Pedro Calderón de la Barca (Madrid, 17 de genar del 1600 - Madrid, 25 de magg del 1681) l'è staa on letterari e religios spagnoeu. L'è consideraa vuna di vos pussee important de l'inscì ciamaa "Siglo de oro" (secol dor) spagnoeu. L'ha scrivuu oeuver de teater (almanch 110, soratutt comedi) e poesii de gust barocch e de tema religios.
Szabolcs (Ongaria)
a l'è un comun del contea di Szabolcs-Szatmár-Bereg e Distret de Nyíregyháza, cont una popolazzion de abitant.
Vittorio Alfieri
El Vittorio Alfieri (in piemontes: Vitòrio Alfé; Ast, 16 de genar del 1789 - Fiorenza, 8 de otober del 1803) a l'è staa on scrittor e omm de teater piemontes. Vivuu in del pien de l'età de l'inluminism, a l'è consideraa vun di autor pussee important de la letteradura italiana del Settcent. Inoltra l'ha scrivuu on para de sonett in piemontes.
Polygalaceae
Le Polygalaceae i è 'na famìa botànica de piànte anöàle o perèni distribüìde 'n töte le regiù temperàde, tropicài o subtropicài, föra che 'n Polinesia e 'n Nöa Zelànda.
Caracterìstiche
Fòie sèmpe, altèrne, opòste o vertezelàde. Fiùr che se nsomèa 'n pó a chèi de le leguminùze; càles con 3+2 sépali; coròla con 2+1 pétali, chèl centràl carenàt e con crèste a la bàze; androcèo de (8) stam; gineceo súpero, bicarpelàr, sincárpic; en òvulo per ògna cavità; placentasiù asiàla e fröt a cápsula.
Strada voivodal 819
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 70.5 km.
San Pietro in Amantea
San Pietro in Amantea l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 610 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 61 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aiello Calabro, Amantea, Belmonte Calabro, Lago, Serra d'Aiello.
04 04
El 04 de avril a l'è un di de l'ann.
Corrent verticaj in di temporaj
La corrent ascendenta a l’è ona corrent d’aria che la va su, despèss denter ind ona nivula; a gh’è anca la corrent discendenta che, inveci, la va giò.
Sitt confinàa con aria calda o frèccia hinn reponsabil de mòti d’aria verticaj. Ona massa d’aria calda a l’è usualment manc densa de quèlla che gh’è ind la zòna che ghe stà intorna, e iscì l’andarà su finnchè la raggiungerà aria pussée calda o manc densa de lee. El contrari el succederà per ona massa d’aria frèccia, e l’è conossùu ‘me subsidenza. Quèl moto chì, de grand volùmm de aria, soratùtt in zòn de aria calda e ùmeda, el pò creà grand nivol e l’è la principal resón de la formazion di temporaj. I corrent poden anca ingeneràss de zòn de pression alta o bassa. Ona zona de pression bassa la tira l’aria de la zòna che  ghe stà intorna, che la va vèrs el sò center e donca la se mètt a’nda su e la crea ona corrent ascendenta. Ona zòna de alta pression la tirarà aria de l’area che ghe stà intorna vèrs el sò center e donca l’aria l’andarà giò ind ona corrent discendenta.
Velocità de la corrent ascendenta
La corrent ascendenta la sarà pussé svèlta quant pussée la sarà l'energia potenzial convettiva disponibil; la gh'è ona relazion semplificada:
indoe:
Outeiro de Rei
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Corenn
miniatura|Corenn: el campanin de la gesa e 'l vegg castell Corenn (Corenno Plinio) l'è la frazion del comun larian de Derv, in sul Lagh de Comm. El paes el se troeuva pussee a nord de Derv, in direzion de Dor, e donca oltra l'inizzi de la Val Varron. L'è staa on comun indipendent per on bell poo de temp: ai temp di piev el partegniva a la Piev de Derv, in la Riviera de Lecch. Domà in del 1927 l'è staa unii a Derv.
Prototaxites
I Prototaxites eren di fonsg de terra volt finna a 8 meter. Hinn nassuu circa 420 milion de agn fa e s'hinn estinguii 370 milion de agn fa.
Eren volt 8 meter, e faseven di forest, tant 'me quej faa incoeu de alber. A quij temp là i piant eren volt 20 centimeter.
Grognardo
Grognardo (en piemontés: Gognèd) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 320 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acqui Terme, Cavatore, Morbello, Ponzone, Visone.
Wiener Neustadt
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
A l'è una cità statutaria.
Morivion
El Morivion (Morivione in italian) l'è on rion de Milan.
Storia
El borgh vegg del Morivion el se desviluppava intorna a la cassina con l'istess nomm. Ona paraetimologia popolar la dis che 'l borgh l'ha ciappaa el sò nomm perchè chì morì Vione (cioè "l'è mort el Vion"), che 'l saria staa on brigant e on lader coppaa di soldaa del duca de Milan. A l'è staa ona località del comun di Corp Sant fina al 1873, quand che l'è staa giontaa a Milan.
Inzell
Inzell l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 45.35 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Inzell el se tróa a 'na altèsa de 693 méter sura 'l leèl del mar.
Zen
El Zen a l'è 'na scoeula del Budism Mahayana che l'è vegnuda foeura in China in di temp de la dinastia Tang, cont el nom de Chan, de la China l'è rivada poeu in Vietnam, indova che l'è deventad el Thiền, in Corea, indova che l'è deventad el Seon, e in Giapon, indova che l'è deventad el Zen Giapones.
Varisei
Varisei (Vallicelli) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Olgiaa, in de la Provincia de Lecch. La frazion la se troeuva a nord-est del centro comunal. El paes l'è staa on comun indipendent fina al 1757, quand l'è staa taccaa a Mondonegh. Al temp di piev el partegniva a la Piev de Brivi.
Scighera
thumb|250px|right|La scighera in campagna thumb|right|La scighera in cità thumb|Brev cunt de 'sa l'è la scighera La scighera (ciamada anca gheba, nebia o borda se la visibilità l'è sotta de 1 km, ghiberinna o nebiètta quand che la visibilità a l'è pussee de 1 km ma de men de 10Km) a l'è on fenomen metereologich che l'è provocaa de l'evaporazion de l'aqua che la gh'è in del soeul o in d'ona distesa de aqua in superfis. A contatt con l'aria, el vapor de l'aqua al vegn pussee fregg e 'l se condensa in d'on aerosol formaa de gott piscininn che rifrang la lus del Sô e la fan vegnì d'on colô pannaa (bianch).
D'Inverna in de la pianura padana al capita despess che ghe sia la scighera, soratutt dopo che 'l cala o 'l leva su el Sô. In sti daree ann de scighera ghe n'è 'n poo de men respètt a on temp.
La scighera la sa forma minga domà in pianura ma anca in del fond di vall.
Meccanismi de formazion de la scighera
A gh’è du meccanismi de formazion de la scighera: I condizion bon de fa formà i scighér de irradiazion hinn:
-stagion invèrnal;
Mertingen
Mertingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Donau-Ries. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 38.42 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Mertingen el se tróa a 'na altèsa de 411 méter sura 'l leèl del mar.
Hermaringen
El cümü de Hermaringen el se tróa a 'na altèsa de 498 méter sura 'l leèl del mar.
Stazzion de Finsbury Park
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Aubignan
Aubignan l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Carpentras-Nord, del circondàre (arrondissement) de Carpentras e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.7 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 41 méter a 'na altèsa màsima de 153 méter s.l.m.
Stazion de Spondigna
La Stazion de Spondigna a l'è 'na stazion de la ferrovia de la Val Venosta, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai cadenzaa ogni ora de la SAD, in contratt de servizzi cont la provincia autonoma de Bolzan.
Vodňany
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Strakonice.
Programa Mariner
El programa Mariner l'è stat en progràma de esplorasiù spasiàla mitìt en pé de la NASA. El cunsistìa endel lancià 'na série de sónde spasiàle interplanetàrie 'ntra 'l 1963 e 'l 1973, destinàde a l'esplorasiù de Marte, Venere e Mercurio. Dei dés veìcoi spasiài, sèt i è riàcc a otègner l'obietìf prefisàt, 'nvéce tré i è nacc pèrcc.
Vergöne de chèste misiù i éra miràde a pasàga derènt ai tré pianéti e mandà sö la Tèra i dàti scentìfich che i sensùr i catàa sö ma 'n pér de chèste le g'harès pròpe duzìt mitìs en òrbita entùren a Marte. El programa l'è riàt a stabeléser divèrsi primàcc endel'esplorasiù del Sistema Solar interno. Le misiù Mariner 11 e 12 le vegnarà ricunvertìde endel mandàt del progràma Voyager e rinuminàde Voyager 1 e 2.
El programa (dal Mariner 1 al 10) l'è nìt a costà töt ensèma vergót come 554 miliù de dòlari.
Shahnameh
El Shahnameh (anca Shāh-Nāmeh) l'è on gran poema epich che 'l cunta la storia de la Persia antiga. L'è stad scrivud del poeta Ferdowsi intorna al 1000 d.C. e 'l cunta la storia de la Persia dai temp del prim re fina al borlà de la dinastia Sassanida. El poema l'è considerad vuna di pussee grande oeuvre leterarie de la leteradura persiana e l'è anca ona font importanta per capì la storia, la coltura e la mitologia de la Persia.
Mariner 9
La Mariner 9 l'ìa 'na sónda spasiàla zemèla de la Mariner 8, che la gh'ìa falìt l'obietìf e la s'ìa spetasàda 'ndel océano. La Mariner 9 l'è stàda la prìma a rià a mitìs en òrbita entùren a Marte endel 1971. La g'ha püdìt catà sö e mandà sö la Tèra dele 'nformasiù nöe söl Pianeta Rós, scuprì la prezènsa de vülcà de grànde dimensiù e sistémi complès de canalù, 'nfìna a troà indìsi sö la prezènsa en época antìca de àiva. El g'ha apò a töt zó le prìme 'nsomeànse definìde de le dò lüne de Marte: Phobos e Deimos.
Lista di imperador roman
thumb|L'imperador August in d'ona statoa La lista di imperador roman de la nassida de l'Imperi fina a la soa division in duu tòcch. Donca la lista l'andarà innanz con l'elench di imperador roman de Occident.
El va ditt che 'l titol de imperador l'era minga tanto doperaa e che la carega l'è mai stada intenduda in del sens moderno: formalment, el princip a l'era domà "primus inter pares" tra i Senator. Domà con Dioclezian i imperador hann ciappa anca in manera formal el poder assoluu.
Arzenc-d'Apcher
Arzenc-d'Apcher l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Fournels, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 760 méter a 'na altèsa màsima de 1137 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Arzenc-d'Apcher l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Victor Hugo (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 2 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Ospedaletto Euganeo
Ospedaletto Euganeo (en vèneto: Ospedałeto Euganeo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Padova. El g'ha presapóch 5.395 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 257 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carceri, Este, Lozzo Atestino, Noventa Vicentina (VI), Ponso, Saletto, Santa Margherita d'Adige.
Wienerwald
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Cervières (FR-42)
Cervières l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Noirétable, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.56 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 655 méter a 'na altèsa màsima de 979 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cervières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Quirbajou
Quirbajou l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Quillan, del circondàre (arrondissement) de Limoux e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.95 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 360 méter a 'na altèsa màsima de 1280 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Quirbajou l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Rasiguères
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.72 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 104 méter a 'na altèsa màsima de 548 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Rasiguères l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
San Nicola Arcella
San Nicola Arcella l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 1.375 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 125 ab./km². El cunfìna coi cümü de Praia a Mare, Santa Domenica Talao, Scalea.
Saint-Didier-au-Mont-d'Or
Saint-Didier-au-Mont-d'Or l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Limonest, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Bellpuig
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Todi
Todi l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Umbria, en Pruvìncia de Perugia. El g'ha presapóch 16.512 abitàncc, 'na superfìce de 223 km² e 'na densità de 74 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquasparta (TR), Avigliano Umbro (TR), Baschi (TR), Collazzone, Fratta Todina, Gualdo Cattaneo, Marsciano, Massa Martana, Monte Castello di Vibio, Montecchio (TR), Orvieto (TR), San Venanzo (TR).
Královské Poříčí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
Vils
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Mecanega classega
La mecanega classega (dei volte ciamada anc'pò newtoniana) l'è una dei tre division principai de la mecanega. L'è formada de l'insema dei teorie mecanege e dei lej de la fisega qe i è staite desvilupade fina al 1904.
Vils
El sò codes statistegh l'è 70833.
Altötting (circundari)
El Circondàre de Altötting l'è giü dei 71 circondàre de la Baviera. El se tróa 'ndèla Alta Baviéra.
Sforza Policlinich
Interscambi
Passagg pedonal in supefiss con Missori
Altötting (circundari)
Cità e cümü
400px|center|thumb|Cümü del circondàre de Altötting
Mecanega classega
La pœl vesser dovrada per i corp continov, per velocitaa miga arente a qella de la lux, e per dimension majore de qelle atomege o molecolar.
De solet l'è spartida in duu:
Altötting (circundari)
Cità e cümü
(Nömer de abitàncc agiurnàt al )
Nules
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Bundesstraße 92
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez a Türingia e Sasonia.
Wieselburg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Pever
miniatura|Péver [[verd, bianch e négher]] El péver a l’è ‘na Spezia che la se trà foeura di piánt del géner Piper, che partègnen a la famiglia di Piperacei. La specie pussée importanta, el Piper nigrum, a l’è quèlla che ghe se trànn foeura divèrsi varietàa de péver, infra i quàj gh'è 'l péver negher e quèll biànch, tucc e du gh'hànn on savór piccánt e di proprietà che favorìssen l’erotismo. El tèrmin "péver" l’indica ancasì el "péver longh" (Piper longum), men apprezzàa per vìa del sò savór brusorént.
Etimologia
La paròla péver la ven del latìn piper, a soa vòlta del grècch antigh πέπερι péperi, de confrontà cont i vos indián antigh (India de l'òvest ) pippalī e pippalam "borlìn, gran de pever". De l'accùsativ pipere(m) en sortìssen l'italián settentrionál pévere (cfr. toscán antigh [salsa] peverada), la lengua dalmatica pipre, la Lengua francesa poivre e la lengua occitana antiga, la lengua catalana e la lengua spagnoeula (l’ùsen pu) pebre; questa chì l’è anca al fondamént del todèsc Pfeffer, de l'inglés pepper, del gallés pwbyr, del polàcch pieprz, del basch biper e del grècch modèrno πιπέρι pipéri.
Ourol
a l'è un comun de la provincia de Lugo, cont una popolazzion de abitant.
Pever
Stòria
El péver l’è stàa doperàa come 'na spezia in India fin de la preistòria. A l’è stàa coltivàa per la primma vòlta, molt probabilmént, adrée ai còst del Malabar in India, che incoeù el corrispónd al stat del Kerala.
El péver l’era ona mercanzìa pregiada e de spèss el vegniva ciamàa l’òr négher e doperàa come ona moneda de scambi.
La stòria del péver negher, de spèss l’è intrecciada e sconfonduda cont el péver longh. I antìgh román i conosséven tucc e du i frutt e de spèss je sconfondéven e egualàven vun a l’àlter. Quand che l’è stàa scovèrt el continént americán, e donca el "péver del Cile", el péver longh l’hà taccàa a ‘ndà in decadenza fin per finna che l’è descomparìi. El péver del Cile, che per forma e gust l’è compàng del péver longh, l’era pussée fàcil de vèss coltivàa e el vegniva coltivàa in ona zòna indoe 'l traspòrt l’era pussée ladìn. Fin a on mucc de temp de là del Medioevo tutt el péver négher che ‘l se trovava in Euròpa, in Oriént Medián e in Africa del Nòrd el provegniva de la región indiana del Malabar. Del sècol quèll di sèdes el péver l’éra importàa anca de l’Indonesi a, del Madagascar, de la Malaysia e de di alter stati del Sud Est de l’Asia. Sti ùltimm stat chì i commerciàvern soratùtt con la Cina e l’usàven per el sò consùmm intèrno.
El péver négher, insèma de àlter spèzzi prodòtt in India e in di paés del sud-èst de l’Asia, l’ha cambiàa la stòria del mónd. La ricerca ostinada, tràda innànz di paés Europèi, de la ròtta per i Indi e la colonizzazión conseguenta di chi paés là, inscì come l’era succedùu in di temp indrée con l'America, l’era dovuda a la preziositàa di spèzzi.
El pever in antighità
miniatura|Pianta de [[Piper nigrum.]] On gran de péver négher a l’è stàa trovàa in la narìs del còrp mummificàa del faraón Ramesse II, mòrt in del 1212 innánz de Crist. A se conóss pòcch sora l’utilizzazión de péver in de l’antìgh egìtt, e a se sa nanca com'a l'è che de l'India l’hà fàa a raggiòng i riv del Nil.
El péver négher e ‘l péver longh éren conossùu in Grecia giamò innánz del IV sècol innanz de Crist, e ancabèn sìen stàa pòcch spantegàa i éren assosènn car, e domà i ricch podéven compràj. I ròtt de chi temp là, de sicùr éren per via terréster o marìttima cont el costeggià el Mar Arabich.
El péver longh che ‘l vegniva su in del nòrd-òvest de l'India l’era mén car del péver négher. Quèll fàa chì l’hà vantaggiàa pussée el commèrcio del primm rispètt al péver négher. A partì di temp de l'Impér Román, specialmént dòpo che Roma l’hà conquistàa l'Egìtt in de l’ann 30 innánz de Crist, l’intraversada de l'oceano Indián fin in sui riv del Malabar l’era assée comuna. Di dettali la ròtt commerciál che l'intraversava l'océano Indián n’hinn stàa tramandàa del Periplus Maris Erythraei. Secónd el stòrich román Strabone, el primm Impero l’hà inviàa 'na flòtta de circa 120 nav a fà on viagg de on ann per l’india e per el ritorna. La flòtta l’hà programmàa el viàgg travèrs el mar Aràbich de manera de vantaggiàss di Monsón che boffen in quèlla zòna là in cèrti mes de l’ann.
In del temp del viàgg del ritorna, i bastimént hànn intraversàa el mar Ross, e chichinscì hinn stàa donca trasportàa via tèrra o hann navigàa travèrs el canál de Nilo e donca de scià in su di zàtter fina a Lissandria. Chichinscì hinn andà innánz per Roma. Quèsta ròtta commerciál chì de l'India a l'Europa l’hà dominàa el commèrcio del péver de lì a 1500 ann adrée. Cont i bastimént che partìven direttamént di còst del Malabar, el péver négher el passava per ona ròtta pussée curta rispètt al péver longh e donca el sò prèzzi l’è diventà pussée conveniént. El Plinio el vècc ind la soa Stòria naturál el ne dìss i prèzzi a Roma in sul ann 55 dòpo de Crist: el péver longh el costava 45 danée al chilogràmm, inveci el péver biánch el costava 18 danée e ‘l péver négher doma 9 danée. El plinio el se lamentava "A gh’è minga on ann che l'India la ciapi nò 50 milión de sesèerzi a l'Impero Román" e di altri moralismi sora ‘l péver:
El lassa lì el fàa che l’utilizzazión del péver la sia diventada inscì de mòda, degià che in di àlter sostánz che dopérom hinn stàd la dolzèzza o la soa apparenza a tirà la nòstra attenzión; el péver, quant a lùu medésim, el gh’hà nagòtt che ‘l pòda implorà 'na raccomandazión come i àlter frutt, degià che ‘l gh’hà come ùnega caratteristica el vèss piccánt; e l’è per quèst che l’impórtom de l’India! Chi l’è stàa el primm che n’hàa fàa de lùu on mangià? E chi, per mia meraviglia, l’è stàa nò contént de preparaà per lù medémm on past che servìssa domà de sagollàà on fòrt appetìtt?
El péver négher l’era donca assosènn conossùu e spantegàa in de l'Impero Román, anca se l’era car comè. L’Apicio in del De re coquinaria, on lìber de cusina del III sècol fondàa almén parzialmént sora vun del I secolo, el mètt denter el péver ind la pupárt di ricètt. L’Edward Gibbon l’hà scrivùu in del lìber The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, che ‘l péver l’éra «l'ingrediént preferii de la cusina romana pussée esclusiva».
El péver in l'Europa postclassica
Il péver el gh’aveva 'na quotazión inscì àlta de vèss de spèss doperàa come valór de scambi in di mercàa finanziari e adrittùra de spèss come monéda. El gust per el péver (o l'apprezzamént del sò valór monetari), i hànn fàa créss l'appetìtt di chi che voeureva la toma de Roma. A se diss che sia l'unno Attila che el visigòt Alarico hànn domandàa on riscàtt per la salvazión de Roma de pussée de voeuna tonnellata de péver, quand che hànn assediàa la città in del V sècol. Dòpo de la toma de Roma, prima i Bizantin e poeu i àrab i hann ciapà el contròll del traffich del péver. A la fenitiva de l’alt medioevo el contròll de tràffich l’era fiss in di man di islàmich. On temp in del Mar Mediterrani el commèrcio l’era monopolizzàa de 'n quaivùn di strat italián compàgn de la Repubblica de Venezia e de la Repubblica de Genova. El svilùpp de sti città-stat l’è stàa dovùu per pupárt al commèrcio del péver.
A gh’è la credenza comùna che in del medioevo el péver el fùdèss doperàa per migliorà el savór de la carna andada in malora; de tucc i manér a gh’è minga di evidénz che sostegnen quèlla ciàccera chì e i stòrich pensen che la sìa minga compàgna del ver. In del medioévo el péver a l’èra on mangià de luss che ‘l podeva vèss compràa doma de la gent sciora che la gh’aveva minga de besògn del sti trucch chì de già che la podeva comprà la carna frèsca.
A gh’è di àlter ch’i sostègnen che ‘l péver el ghe vegniva giontàa al vin o a la birra andada in malora per migliorànn el savór, ma anca in quèll cas chì el var quèll che l’è stàa giamò dìi de sora. A l’è altertánt minga precisa la credenza che ‘l pèver el vegnìss assosènn doperàa come ‘n disinfettánt; nonostant che el fudèss ver che la piperina, la sostanza che la fa vèss piaccánt el péverm la gh’hà di proprietà contri di mìcrob, l’è altertánt ver che la concentrazión doperada quand che ‘l ven doperàa come ‘na spezia in sul mangià la gh’aveva on effètt scarsissim contra di mìcrob. manzína|miniatura|Ona immágin de [[Calcuta, India missa foeura in del 1572 in del cors del contròll portoghés sora el commèrcio del péver]] . El sò prèzzi eccessìv in del temp del medioévo e ‘l monopòli del commèrcio avùu di Repùbblich marinár italián hinn stàa infra i resón ch'i hànn menàa el Portogall a cercà ona ròtta marina per l'India. In del 1498 el Vasco de Gama l’è stàa el primm européo che l’è rivàa fin a India a navigà in del mar. A Calcuta i Arab gh’hànn domandàa perché l’era vegnùu e lùu el gh'hà ribattùu "sèmm ‘drée a cercà di cristián e di spezzi". Ancabén quèll viágg chì in India, travèrs el capp de Bòna Speranza, el sia stàa on succèss modèst, i portoghés hinn tornà prèst in tanti e i hànn ottegnì el contròll complètt del tràffich di spezzi de l’Oceano Indián grazie a la soa potenza navál superiora. Quést l’è stàa el prenzippi del primm impéro euopeo in Asia, che l’hà avùu pussée de legittimazión (de sìcur segónd ‘na prospettiva europea cont el trattaa di Tordesillas, che ‘l ghe sicurava al Portogall di dirìtt esclusìv sora la matà del tràffich mondiál del péver).
I Portoghési hinn stàa però minga bònn de manetgnì per tant temp la soa supermazìa del tràffich del péver. La vèggia red commerciál di àrab e di venezián l’è riessida a commercià de sfròs di quantità enormi de pèver, cont el slisà via de scondón la scarsa sorveglianza portoghesa. Anmò ‘nà vòlta di quantità enormi de péver rivaven fin a Lissandria d'Egìtt e in Itàlia.
In del sècol quèll di dersètt i Portoghés gh’hànn dàa via quasi tucc i possedimént de l’oceano Indian ai olandés e ai inglés. El pòrt di Malabar l’è borlà in di man di olandés infra ‘l 1661 e ‘l 1663.
Per via del cressimént de l’importazión el prèzzi del péver l’è andàà giò de prèssa. Quèlla spezia chì, che in del medioévo l’éra 'na prerogativa domà di ricch, la s’è spantegada inscì tant de vèss doperada ògni dì de tucc o quasi.
El pever in Cina
A l’è fàcil che ‘l péver el fudèss conossùu in Cina giamò in del II sècol innánz de Crist, a considerà giusta ona notizia raportada d’on esploradór che 'l sò nòmm a l'era Tang Meng (唐蒙) l’è giusta. Mandàa là de l’imperadór de la Cina, el Tang Meng l’hà dìtt de vèss rivàa là con l’intraversà 'n quaicòss ciamàa jujiang o salsa de betel. Lùu l’hà dìtt che ‘l vegniva del mercàa del Shu (la provincia cinésa de Sikiang d’incoeù). L’idèa di stòrich a l’è che la salsa de betel l’è ‘na salsa fada cont i foeuj de betel, ma ‘n quàj argomént fondàa al fà pensàa ch'a se tratta del péver. de sicùr, in del III sècol dòpo de Crìst, el péver l’è comparìi per la primma vòlta in di lìber cìner compàgn del hujiao o péver forestée.
El Marco Polo l’hà testimoniàa la popolarità del péver in Cina in del sècol quèll di trèdes cont el scriv, del sò consùmm ind la città de Gran Khan, che la quantità giornadera del péver introdòtta ind la città l’era pressappòch 4.100 chilogramm.» Quant a la Cina el Marco Polo l’è consideràa on testimòni minga tròpp attendìbil, cont i sò notizzi de segonda man, ma se la soa testimonianza la fudèss stada vèra l’importazión del pèver de la Cina la sarìss stada pussée de quèlla de l’Euròpa intrega.
El pever come medesina
Compàgn de tucc i spezzi orientàj, el péver l’è stàa, in del cors de la stòria, tant on condimént quant 'na médesìna. El péver négher l’è dent in di rimedi de la médesina Ayurveda, Siddha e Unani in India. El Liber sirian de medesina in del V sècol el prescrìv el péver per chi malattìi chì: stitichèzza, caghètta, mal d'orèggia, cancrènna, malattij del ceour, èrnia, indigestión, spongiùd d’insètt, el mancà de sògn, i problèma del fìdegh, i ascèss oràj e via inscì. Divèrsi font, del V sècol e innánz, i raccomànden l’utilizzazión del péver per i problema di oeugg, in particolár de dagh su direttamént ai oeugg di pomàd o di impiàster.
A gh’è minga de evidenza médega che chi trattampnt chì i aportàssen on quàj benefizzi.
El péver a l’è tajà foeura de la dieta di paziént operàa a la panscia o con l’ulcera per el sò effètt iritànt.
El péver el gh’avarìss de vèss bandìi de la tavola di persònn che gh’hànn el refluss gastro-esofàgich, l’esofagite, l’ulcera gastrica, l’ulcera duodenál, tucc i malattij del busècch, compàgn di coliti e de la malattìa del Crohn, de la diverticolite e del sempliz còlon irritàbil, di moròid de qualsessia grado e di sèdol anaj.
Pever negher
miniatura|Péver négher masnàa frèsch al [[microscòpi]] La specie Piper nigrum la prodùss, a segonda de la fase de la raccòlta e del tipo de preparazión, el péver négher, el péver biànch e ‘l péver vérd.
Strada voivodal 820
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 30 km.
Talencieux
Talencieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Annonay-Nord, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 140 méter a 'na altèsa màsima de 403 méter s.l.m.
Barrême
Barrême l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Barrême (capolöch), del circondàre (arrondissement) de Digne-les-Bains e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 37.05 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 685 méter a 'na altèsa màsima de 1621 méter s.l.m.
Kraslice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Sokolov.
El gh'ha el status de cità.
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia
L'Universidade Federal do Recôncavo da Bahia a l'è on università de Cruz das Almas, Bahia, Brasil, che l'è stada fondada in del 2006.
Véder
thumb|La [[Muldavid, un veder natüral furmaa da l'impat d'una meteurita, in Bohemia]] El veder l'è un material solid amorf, che de solit l'è el prudot d'una sulidificaziun svelta d'un material viscus. La conseguenza d'una svelta sulidificaziun l'è che la se furma minga una strütüra cristalina regulara.
El veder di finester a l'è'l veder de silici, che l'è dupraa anca 'me cuntenidur, material de fà i decuraziun, etc. L'è faa de diossid de silici (SiO2), ciamada anca siliss, e de la sua furma policristalina, la sabia. La siliss püra la gh'ha un punt de füsiun de quasi 2000 °C ma de spess per sbassal se giunten alter sustanz 'me la soda (carbunaa de sodi Na2CO3) o la putassa (carbunaa de putass) che riessissen a tirà giò la temperadüra anca de 1000 °C. El prublema de la soda l'è che la fà dislenguà el veder in del aqua: dunca se met dent anca de la calcina (ossid de Càls, CaO).
Leonard da Vinci
thumb|Autoritratt, anca se hinn minga tucc inscì cert, del Leonardo El Leonard de ser Piero da Vinci, mej cognosuu appena 'me Leonard da Vinci o anca domà Leonard (Leonardo da Vinci in Italian), (Vinci, 15 de april del 1452 - Amboise, 2 de magg del 1519), l'è staa un artista, scienziaa, pitor, scultor e, in general, geni universal fiorentin, recognosuu come vun di pussee grand gèni del Rinassiment italian e in general de la storia del mond.
L'ha scominciaa i sò oeuver pussee important a la cort del Ducaa de Milan cont el Lodovigh el Moro, l'ha poeu lavoraa a Roma, Bologna e Venezia per passà i sò daree agn in Franza, a la cort del Franzesch I de Franza. In tra i sò prototip quell de avion e elicotter, de vetura, de sottamarin e anca de carr armaa.
La Tranclière
La Tranclière l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Pont-d'Ain, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.