cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tasovice (Blansko)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Yorckstraße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Interscambi
A gh'è di interscambi con
Mas-de-Londres
Mas-de-Londres l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Martin-de-Londres, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 19.06 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 167 méter a 'na altèsa màsima de 400 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Mas-de-Londres l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada de segonda class 440
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 45.1 km.
Marz (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Villaldemiro
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Elezion primari del Partii Democrategh italian del 2017
Storia
Dopo de la vittoria del no al referendum costituzional del 4 de dicember, el Renzi l'ha daa i sò dimission da President del Consili, e l'è staa sostituii dal Paolo Gentiloni. Pocch temp dopo di politegh de la minoranza, comé l'Enrico Rossi, el Roberto Speranza e 'l Michele Emiliano nonzien la sò intenzion de candidàss a la secreteria.
El Massimo D'Alema el derva on moviment politegh per combatt el Renzi, e 'l domanda, insemma a di esponent comé 'l Pier Luigi Bersani e 'l Guglielmo Epifani, on congress in autun, per dà temp ai avversari de fà campagna elettoral, con la menascia de 'na scission.
El 19 de febrar el Renzi el se dimett da Secretari, e contestualment 40 parlamentar sortissen dal partii.
El 21 de febrar el Michele Emiliano nonzia de sortì minga e de candidàss a la secreteria, e 'l 23 de febrar anca el minister Andrea Orlando el fa, cont el support de l'ala pussee progressista del partii.
I unegh candidaa a podèss candidaa in tutta Italia hinn staa Renzi e Orlando: Emiliano l'ha poduu no candidàss in Lombardia e Liguria, foeura de 'na quaj sezion precisa.
Sondagg
miniatura|drita|Media di sondagg
Murillo de Gállego
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Chardon-Lagache (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 10 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Lir (Val Ciavenna)
El Lir (Liro) l'è on riaa de la Lombardia, in Val Ciavenna. El nass del Pass del Spluga, arent al confin con la Svizzera, e 'l fa sù el Lagh del Spluga e la Val di Giust. El traversa Cadolscin e San Iacom, e poeu el ghe va dent a la Mera arent a Prada.
Strada europea E54
La Strada europea E54 a l'è 'na strada europea che la quatta Frància, Svìzzera e Germania. La conliga Paris, Chaumont, Mulhouse, Waldshut-Tiengen, Sciafüsa, Lindau e Münegh e l'è longa 980 km.
Trappeto
Trappeto l'è un cumün de la Pruvincia de Palermo (PA).
Fanna
Fanna (en furlà: Fane; endèla parlàda locàl: Fana) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 1.508 abitàncc, 'na superfìce de 10 km² e 'na densità de 151 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arba, Cavasso Nuovo, Frisanco, Maniago.
Potony
a l'è un comun del Distret de Barcs, cont una popolazzion de abitant.
Schönau am Königssee
El cümü de Schönau am Königssee el se tróa a 'na altèsa de 630 méter sura 'l leèl del mar.
Villa Dòsia
miniatura Villa Dòsia a l'è 'na frazion del comun de Casal Litta, vers Vergiaa.
Vègg comun de la Piev de Somma, in del 1786 la entra in l'effimera provincia de Vares finna al 1791.
El governa napoleònich ghe tacca dent San Pancrazzi e poeu la tacca a Casal Litta. L'è ripristinaa poeu di austriegh e in del 1861 la gh'aveva 446 abitant.
L'autonomia l'è sopressa del Vittori Emanuel II che 'l tacca 'me de modell napoleònich a Casal Litta.
Golden Brau (Austria)
Golden Bräu l'è un'azienda austriaga prudutriss da bira e fundada in dal 2007.
Cesara
Cesara (l'acent el va in sü la e; inscì anca in Italian e Piemuntes) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cesara l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Strada de segonda class 441
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 36.6 km.
Strada statal 623 del Pass Brasa
La  a l'è 'na strada statal de l'Italia, che la corr in Emilia-Romagna, a conligà el modenes col bolognes. Del 2001 l'è classifegada 'me strada provincial.
Erto e Casso
Erto e Casso (en furlà: Nert e Cjas) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 388 abitàncc, 'na superfìce de 52 km² e 'na densità de 7.5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellavazzo (BL), Cimolais (PN), Claut (PN), Longarone (BL), Ospitale di Cadore (BL), Perarolo di Cadore (BL), Pieve d'Alpago (BL), Soverzene (BL).
El dizàster del Vajont
thumb|left|200px| El mut Toc, de 'ndoche se destacàt la fràna che g'ha cuazàt el dizàster La nòt del 9 de utùer del 1963, s'è destacàt 'na fràna del mut Toc, postàt pròpe 'n mìra ai du paizì e a le sò frasiù e l'è nàda a fenéser pròpe 'ndèl lach artificiàl furmàt de la diga de l'impianto idroelètrich. L'ondàda de àiva che s'è leàt la g'ha distrugìt completamènte le borgàde de Fraseign, Spesse, Pineda, Prada, Marzana e San Martino e part dei dù paizì piö gròs de Erto e Casso. I mórcc per el cümü i è stacc 347, ma 'n totàl, a cüntà apò i mórcc che gh'è stat a Longarone, la tragédia la g'ha fat en töt 2000 vìtime. Chèsto epizóde l'è cunusìt come 'l dizàster del Vajont.
Du paizì, dò parlàde
Endèi du paizì de Erto e Casso se pàrla du dialècc diferèncc mìa de póch. A Erto se pàrla 'n dialèt del ladì dulumìtich e a Casso, 'nvéce, en dialèt vèneto belunés, che se 'nsomèa al vèneto arcaich.
Riofrío del Llano
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Lengua estremegna
L'Estremegn (nomm nativ: extremeñu) l'è ona lengua romanza. L'è visina assee al Leones, a l'Asturian e al Mirandes (tucc quatter toeuven part al grupp inscì ditt Asturleones, cioè quei lengov che se troeuven in mezz tra el Spagnoeu e 'l Portoghes). L'è parlaa in Estremadura, ma anca in la provincia de Salamanca (Casteja e León). Quei che le parla hinn circa desmilla.
Dora de Ferret
La Dora de Ferret a l'è on riaa valdostan. La nass de la Tête de Ferret, a 2.714 meter sora el nivell del mar, e la se ingrossa cont i aqui di rialitt che vegnen giò di vedrett compagn del Pré de Bar. La traversa tutta la Val Ferret. Arent al paes de Entrèves la se incontra con la Dora de Veny e la fa nass la Dora Baltea.
Dolní Heřmanice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
La Bastide-d'Engras
La Bastide-d'Engras l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lussan, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Gneisenaustraße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
La Bastide-d'Engras
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.85 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 154 méter a 'na altèsa màsima de 260 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Bastide-d'Engras l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
La Ferrière (BE)
La Ferrière a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 14.23 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de La Ferrière al se tröva a una altitüden de 1005 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Renan, Sonvilier, Les Bois, La Chaux-de-Fonds.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Mattersburg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Dobrá (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Dennis Ritchie
Dennis MacAlistair Ritchie (Bronxville, 9 de settember del 1941 – Berkeley Heights, 12 de ottober del 2011) l'è staa on informadegh statunitens. L'è staa vun di pioniee de l'informadega moderna, famos per avè inventaa el lenguagg C e, insemma al sò storegh collega Ken Thompson, per avè scritt el sistema operativ Unix.
Nemocnice Motol (metropolitana de Praga)
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Asphodeloideae
Le Asphodeloideae Burnett 1835 i è 'na sotafamìa de le Xanthorrhoeaceae. I è piànte monocotilédone uriginàrie de le regiù temperàde e tropicài de l'Eurasia e de l'Africa, co la piö grànda diversificasiù e varietà en Sudafrica. Le crès de preferènsa en ambièncc sèch. El zèner tìpich l'è l'Asphodelus e chèl che töl dét el nömer piö grant de spéci l'è el zèner Aloe. La sotafamìa l'è stàda recunusìda dei sistémi de clasificasiù piö modèrni compagn del APG III (2009 ) e APWeb (a parter del 2001 ) come part de la famìa de le Xanthorrhoeaceae sensu lato ensèma co dele otre sotafamìe emparentàde (Xanthorrhoeoides e Hemerocallidoides). La circuscrisiù de chèsta sotafamìa l'è sota cuntìnua reviziù de menemà che se và 'n nacc co le anàlizi del DNA isé che se seghéta a tirà dét o lasà fò chèsto o chèl zèner per mantignìla monofilética.
Světlá
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Navardún
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Penitents (metropolitana de Barcelona)
Penitents  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Stazion de Dieni
La Stazion de Dieni a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de Tujetsch.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Matterhorn Gotthard Bahn a frequenza oraria.
A
A o a (nom in lumbard "a" /a/) l'è la prima letera de l'abecee latin, de quel lumbard, e int i püssee tant abecee che i vegnen zü da quel di fenici.
In lumbard la curispond a la vucal central /a/.
Moidieu-Détourbe
Moidieu-Détourbe l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Vienne-Sud, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.04 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 235 méter a 'na altèsa màsima de 423 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Moidieu-Détourbe l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pusztakovácsi
a l'è un comun del Distret de Marcali, cont una popolazzion de abitant.
Cesarino Monti
Ol Cesarino Monti (Saròn, 28 de mars del 1947 – Roma, 22 de löi del 2012) l’è stacc ün imprendidùr e ün òm polìtech lumbàrt de la Lega Nord.
right|thumb|300px|La céza de Lazzaa right|thumb|300px|Per i stràde de Lazzaa right|thumb|300px|Per i stràde de Lazzaa
In guèra col prefèt per ol “concorso padano”
In del 1998 ol Cesarino Monti, sìndech de Lazzaa, l’à portàt in consèi cümünàl e pò fài aproà ol 4 de mars de chèl an ü regolamét per i concórs cümünài che ‘l ghe dàa trì póncc in piö a chèi che i stàa de cà a Lazzaa almànch de 5 agn.
Dòpo ü lónch tìra e mòla ol prefèt de Milà, Roberto Sorge, ‘l l’à destitüìt dal incàrech e ‘l sò pòst l’è stài ciapàt dal vicesìndech Felicita Porta, l’è alùra che ‘l Cesarino l’à comentàt Benóne: só ‘l prim sìndech de töta la stòria d’Italia che l’è stài casàt vià, ma mia per màfia. Ol prefèt l’à pò fài saì al vicesìndech e a töt ol rèst de la giùnta che i gh’éra 10 dé de tép per scancelà ‘l regolamét e mandà a l’ària töt chèl che l’éra stài facc con chèl regolamét lé, sedenò l’avrès mandàt a vià pò a lur e comisariàt ol cümü.
Dobratice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Walderbach
Walderbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 27.08 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Strada de segonda class 442
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 39.9 km.
Walderbach
El cümü de Walderbach el se tróa a 'na altèsa de 369 méter sura 'l leèl del mar.
Cesarino Monti
In guèra col prefèt per ol “concorso padano”
Ol vicesìndech e i öter de la giunta i s’è söbet refüdàcc, piötòst i à domandàt de ès casài vià pò a lur e ‘l 27 de löi piö de 8.000 leghìsti, riàcc da töta la Padània, i à sfilàt per i stràde de Lazzaa a sostègn del Cesarino Monti. Ol vicesìndech e ‘l rèst de la giùnta, che i s’éra refüdacc de ritirà ‘l regolamét, i à spetàt che i pasès i 10 dé minaciàcc dal prefèt, ma i è restàcc al sò pòst sènsa saì piö negóta 'nfìna al 3 de setèmber, quàndo ‘l Cesarino l’à enzìt la sò batàia e ‘l prefèt l’à dözìt rimètel al sò pòst dòpo 43 dé de sospensiù. Di us söl sò “reintegro” i èra giràde sö i giurnài zamò a partì da la fì de löi e alùra ‘l Cesarino l’ìa dicc che segönt lü Roma l’à ciapàt pùra.
Rillo de Gallo
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Cesarino Monti
In guèra col prefèt per ol “concorso padano”
In del mas del 2000 se saìa però amò negót sö i “concórs padà”, se i éra ‘n régola o méno e ‘l sìndech ‘l'à fài saì de ès prónt a mandà ü telegràma ògne trì dé al Viminàl per ìga öna rispòsta che l'è riàda ol 14 de löi del 2000 quàndo con d’öna nòta del Viminàl se dizìa che 'l concörs cümünàl de Lazzaa l’ìa ‘n rególa e mia cóntra la Costitusiù. Ol Cesarino Monti l’à enzìt isé sö töta la lìnea la sò partìda tat de domandàga al istàt italià e al nöf prefèt Bruno Ferrante de scüsàs per chèl che 'l prefèt prìma de lü, ol Roberto Sorge, ‘l gh’éra fài patì al sò paìs.
Ol “miracolo Lazzate”
Quàndo ‘l Cesarino l’è dientàt sìndech i stràde ègie del paìs i èra metìde mal, i cà quàze o del töt bandunàde, mia tegnìde, con i sègn di cambiamécc facc in di agn ’60 e ’70 che i gh’éra fài pèrt chèl bèl göst di paìs lumbàrt de öna ólta.
Da alùra ‘l cümü ‘l s’è dài de fà per fà turnà bèl ol cör del paìs, l’à tiràt vià l’asfàlt di stràde per turnà a mèt zó la préda, l’à cambiàt i lampiù e töt l’arédo, ma sùra de töt ol Cesarino Monti l'è 'ndài decórde co i padrù di cà che i dàa sö la stràda e sènsa dàga gnà öna palànca 'l gh'à fài sistemàt a töcc e töt in d’öna ólta i faciàde. Ol cümü l’à ach compràt ü palasèt di agn ’60 che l’istonàa in del mès de la piàsa e che ‘l ghe entràa negót, ‘l l’à bötàt zó e ‘l l’à fài sö de bèl nöf, ma ‘n manéra che l’indès decórde col la nöa Lazzaa che l’éra dré a nas o mèi a turnà a ès. Fò sùra per rènt ol töt amò piö bèl ol cümü l’à pensàt bé de mèt apòst ol laatòi, de mèt öna fontàna e di zöch de àqua e de mèt ach, col permès di padrù de cà, di canète per l’aqua che i pasà iscondìde dét in di faciàde di cà e che i sèrf per bagnà i fiùr sö sö i balcù del paìs: i fiùr i è de la zèt, ma i à bàgna ‘l cümü.
Ol progèt ‘l se ciàma Progetto Lazzate 2005 e l’à funsiunàt isé bé che söl sìto del cümü l’è presentàt col nòm de Miracolo Lazzate.
L’esperimènt de Lazzaa l’è pò stài copiàt dal sìndech de Lesmo che l’à facc i stès laùr in de la frasiù de Gèren con i stès rizültàcc: pò a lé ol bórgh l’è turnàt a ès chèl de öna ólta.
La candidadüra a segretàre de la Lega Lombarda
Ol 12 de mas del 2012 ‘l s’è candidàt a dientà ol Segretàre de la Lega Lombarda, ol ram lumbàrt de la Lega Nord, e al congrès de Asàgh del prim de zögn l’à sfidàt ol Matteo Salvini che però l’à enzìt col 76% e l’è dientàt lü ‘l segretàre.
Ol bröt mal
Quàndo ‘l Cesarino ‘l s’è presentàt al congrès de Asàgh l’ìa zamò malàt de tat tép e l’éra dré fas cürà, ma l’è sèmper indàcc inàcc col sò laurà de senadùr e pròpe a Roma l’à ciapàt a löi öna bröta pulmunìt che ‘l sò còrp, zamò fiacàt dal càncher e da la chemio, 'l gh'è mia riàt a soportà: ricoeràt ol 3 de löi in del Campus Biomedico de Trigoria l’è mórt lé ol 22 de löi. A i sò fünerài i gh’éra töcc i òm piö ‘mportàncc de la Lega, tàce militàncc e sùra de töt la gh’éra tàta e tàta zét del sò paìs, tat che i s’è contàde piö de 3.000 persùne. . Fìna a l'öltem l'à lauràt per chèl che 'l credìa col sò anìmo de combatènt come regordàt ach sö Libero in de la sò öltima 'ntervìsta, quando, ciamàt al telèfono dal giurnalést per fà ön artìcol sö i sìndech gueriér che i dàa 'ndré la fàsa tricolùr, l'ìa respondìt che l'ü 'avrès mia pödìt fàl ol sìndech guerìer e dà 'ndré la fàsa e al giurnalést che 'l ghe domandàa se l'éra cambiàt ìdea sö la Padània e sö l'Italia 'l gh'à respondìt sèch: Machè, mé pöde mia dàla 'ndré la fàsa, adóma perchè l'ó mai compràda!.
Saint-Laurent-du-Pape
Saint-Laurent-du-Pape l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de La Voulte-sur-Rhône, del circondàre (arrondissement) de Privas e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.1 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 106 méter a 'na altèsa màsima de 535 méter s.l.m.
Svitávka
a l'è un comun mercad de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Tête de Ferret
La Tête de Ferret a l'è ona montagna di Alp Peninn. La gh'ha on'altezza de 2.714 meter sora el nivell del mar e la se troeuva in sul confin in tra la Svizzera (Canton Valles) e l'Italia (Val d'Aosta). Lilinscì la nass la Dora de Ferret, el riaa che 'l traversa tutta la Val Ferret italiana e 'l fa nass la Dora Baltea.
Mosciano Sant'Angelo
Mosciano Sant'Angelo (endèla parlàda locàl: Muscianë) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 8.319 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 173 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bellante, Castellalto, Giulianova, Notaresco, Roseto degli Abruzzi, Sant'Omero, Tortoreto.
Dobrá Voda (Žďár nad Sázavou)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Villalmanzo
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Apucaliss Capitel Düü
Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Düü
1«A l'angiul che l'è a Efes scrìv:
Lü che 'l tegn i sètt stèll in de la sua man driza, che 'l camina in de mèzz a i sètt candelee d'or el dis chèstcoss: 2Savi i tò oper e 'l laur e la tua perseveranza e che te podet minga purtà i malign, e t'hee pruaa lur che se ciamen apostuj e hinn no, e t'i hee truaa fals, 3e te gh'hee perseveranza e t'hee supurtaa per via del mè nomm e te see minga devegnüü strach. 4Ma gh'huu cuntra de tì: che t'hee lassaa el tò primm bén. 5Dunca, regurdatt de due t'hee burlaa giò e indrizatt e fa i tò primm oper; ma se no, vuu a tì e muvaruu el tò candelee del sò lögh, se t'indrizet no. 6Ma te gh'hee chèst, che t'udet i oper di Niculaitt, che udi anca mì. 7Lü che 'l gh'ha un urègg, che 'l senta chèll che 'l Spirit el dis a i gés; a lü che 'l ving, ghe daruu de mangià de la pianta de la vita, che l'è in del paradis de Diu».
8E a l'angiul che l'è a Smirn scrìv:
El primm e l'ültim, che l'era mort e l'è vissüü, el dis chèstcoss: 9Savi la tua tribulaziún e la puertaa--ma te see sciúr--e la biastema di lur che disen che sien Giüdee e hinn no ma una sinagoga de Satana. 10Che te gh'hee minga paüra di coss che te stee per patì. Varda, el diaul el sta per bütà de vialter in de presún perchè siuv metüü a la pröva e che gh'àbiuv tribulaziún des dì. Che te devegnet fedél fin a la mort, e te daruu la curona de la vita. 11Lü che 'l gh'ha un urègg, che 'l senta chèll che 'l Spirit el dis a i gés. Lü che 'l vinc el sarà minga culpii de la segunda mort.
12E a l'angiul che l'è a Pergamm scrìv:
18E a l'angiul che l'è a Tiatira scrìv:
El fiöö de Diu, che 'l gh'ha i lur ögg cuma fiama de fögh e i sò pee cumpagn de brunz lüsént, el dis chèstcoss: 19Savi i tò oper e 'l bén e la féd e 'l servizi e la tua perseveranza e i sò oper ültim [hinn] püssee grand di primm. 20Ma gh'huu cuntra tì che te permetet [a] la dona Jezebel, che la se ciama prufetèssa e l'insegna e l'imbröja i mè sèrv a furnegà e mangià [i coss] sacrifegaa a idul. 21E gh'huu daa témp perchè la revedèss, e la vör minga revedèss de la sua furnegaziún. 22Varda, la büti in d'un lètt e quij che fann adültéri cun lee in d'una granda tribulaziún, se se reveden no di sò oper, 23e i lur bagaj mazaruu cun la mort; e tücc i gés sarànn che mì sun lü che 'l cerca [i] mént e [i] cör e daruu a ognidün de vialter segund i voster oper. 24Ma di a vialter, i rèst che hinn a Tiatira, tant quant gh'hann minga chèst insegnamént, che hann minga savüü i [coss] prufund de Satana, cuma disen: meti no un alter pés sü vialter, 25ma tegnii sald a chèll che gh'avii fin chè [a] venga. 26E lü che 'l vinc e che l'usserva i mè oper fin a la fin,
ghe daruu auturitaa sü i naziún,
27e 'l i guernarà cunt un bastún de ferr
cuma i vas de creda hinn rumpüü in pèzz,
28cuma anca mì huu ricevüü de mè pader, anca ghe daruu la stèla del dumàn. 29Lü che 'l gh'ha un urègg, che 'l senta [chèll] che 'l Spirit el dis a i gés.
Cardinal Lemoine (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 10 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Trabia
Trabia l'è un cumün de la Pruvincia de Palermo (PA).
Gesa de San Lorenz (Milan)
La Gesa de San Lorenz (italian: Basilica di San Lorenzo) l'è vuna di gese catoleghe del center de Milan. A l'è anca vuna di gese pussee antighe de la citaa e, del pont de vista architetonegh e artistegh, vuna di pussee importante. Fondada sgiamò ai temp de l'Imperi Roman cont el nom de basilica palatina (per via de la vesinanza cont el Palazz Imperial), a l'è considerada la prima gesa a simetria central de tut l'Ocident cristian. Cont el passà di agn e di secoi, la gesa la gh'ha havud on monton de rangiament e restavor, e inscì al dì d'incoeu la presenta on gran mesturon de stil diferent.
Trabia
Frazion: San Nicola l'Arena
Nigüella
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Cardinal Lemoine (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Strada de segonda class 443
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 39.1 km.
Urdorf
miniatura|manzína|La gesa protestanta El cumün de Urdorf al se tröva a una altitüden de 416 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bergdietikon (AG), Birmensdorf, Dietikon, Rudolfstetten-Friedlisberg (AG), Schlieren, Uitikon, Zurich. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Ferree (pizz)
El Ferree (parnonzia local: [fa'reː] ) l'è ona montagna di Alp Lepontinn. A l'è volt 3.103 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva in de la Val di Giust (in tra la Val Loeuga e la Val Schisaroeu), minga lontan del confin con la Svizzera. L'è ona meta de escursion cognossuda assee.
Südstern (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Casanöva (VC)
Casanöva (Casanòva in Piemuntes; Casanova Elvo in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Culubian, Furmijan-a, Usc'nengh, San Giurman, Santià, Vilarbòit.
El paes l'è traversaa da ovest a est dal fiüm Elv e dal canal Cavur.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Casanöva l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Arteixo
Arteixo l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Stazion de Tschamut-Selva
La Stazion de Tschamut-Selva a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de Tujetsch.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Matterhorn Gotthard Bahn a frequenza oraria.
Fiume Veneto
Fiume Veneto (en furlà: Vile di Flum) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 10.111 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 289 ab./km². El cunfìna coi cümü de Azzano Decimo, Casarsa della Delizia, Chions, Pordenone, San Vito al Tagliamento, Zoppola.
Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Abu Ja'far Muhammad ibn Musa Khwarizmi (nasìt a Corasmia presapóch endèl an 780 – mórt presapóch endèl an 850) l'è stat en matemàtich, astrònomo, astròlogo e geògrafo persià.
L'ìa natìf de la regiù de la Corasmia (Khwārezm, o 'n presià Kharazm) e 'l g'ha vivìt a Baghdad, a la córt del calìfo al-Maʾmūn, che 'l l'ìa numinàt responsàbil de la sò bibliotéca, la famùza Bayt al-Hikma, "Bàita de la Sapiènsa", de Baghdad. Sóta la sò diresiù divèrse de le òpere matemàtiche principài de l'antichità i è stàde traducìde 'n lèngua àraba.
L'è l'autùr del , el prim lìber che g'ha tratàt la sulusiù sistemàtica de le equasiù lineàre e de segónt gràdo. L'è cunsideràt per chèsto 'l pàder de l'àlgebra, L’àlgebra de al-Khwārizmī l'è cunsideràda 'l fondamènt e la préda de cantù de la scènsa.
La paròla stèsa "algebra" la vé del àrabo al-jabr  (ripristinà), giöna de le dò operasiù piö dopràde per resòlver le equasiù de segónt gràdo come discriìt endèl sò lìber. El lìber Algoritmi de numero Indorum, tradusiù latìna de giü dei stüde piö 'mportàncc söl sistéma de nömerasiù indià, el g'ha 'ntruducìt la notasiù puzisiunàla e 'l nömer zéro 'ndèl mónt ucidentàl, endèl sècol XII. La paròla algoritmo e la sò variànt méno dopràda algorismo la vé de Algoritmi, la latinizasiù del sò nòm.
Contributi
thumb|El [[frontespìse de The Algebra of Mohammed ben Musa (Lóndra, 1831) de F. Rosen.]] I sò stüde i è stacc suratöt fondamentài per l'algebra, la trigonometrìa, l'astronomia/astrologia, la geografìa e la cartografia. El sò ategiamènt sistemàtich e lògich endèl resòlver le equasiù lineàre e de segónt gràdo lel g'ha dat fùrma a la disciplìna de lalgebra; el stès vocàol algebra el vé del nòm de 'na operasiù, cuntignìt apò 'ndèl tìtol del sò lìber al-Kitāb al-mukhtasar fī hisāb al-jabr wa 'l-muqābala ( الكتاب المختصر في حساب الجبر والمقابلة' ), scriìt endèl an 825 e traducìt en latì endèl sècol XII secolo col tìtol “Algoritmi de numero Indorum”, fórse la prìma òpera compléta söl sistéma de nömerasiù indià.
L'al-Khwārizmī el g'ha apò sistematizàt e curigìt i dati geogràfich de Tolomèo riferìcc a l'Africa e al medio Oriènt. 'N óter test de 'mportànsa fondamentàl l'è 'l Kitāb surat al-ard ("Lìber sö la fùrma de la tèra ", traducìt come Geografia), che 'l prezènta le cuurdinàde de località de la part del mónt cunusìda e 'n particolàr de chèla part mensiunàda endèl òpera geogràfica de Tolomeo, ma co valùr migliuràcc per chèl che riguàrda la longhèsa del Mar Mediteràneo e l'übicasiù de 'na quach cità de l'Àzia e de l'Àfrica.
El g'ha ìt 'na part apò 'ndèla realizasiù de 'na càrta geogràfica del mónt per el Calìfo al-Ma’mūn e 'l g'ha partecipàt al progèt per la determinasiù de la circonferènsa de la Tèra, co la coordinasiù del laurà de 70 geògrafi empegnàcc a mèter zó 'na màpa del “Mónt cunusìt” a l'época.
L'al-Khwārizmī el g'ha apò elaboràt 'na série de tàole astronàmiche, de derivasiù persiàna antìca, che i è restàde 'n üzo per sich sècoi. L'è stat l'enventùr del "quadràt de le ómbre" ciamàt apò "scàla altimétrica", en strümènt de doprà 'nsèma al astrolàbe per mizürà altèse e distànse.
Monthey
El cumün de Monthey al se tröva a una altitüden de | meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bex (VD), Châtel (FR-74), Collombey-Muraz, Massongex, Montriond (FR-74), Ollon (VD), Troistorrents, Val-d'Illiez, Vérossaz.
Bill Gates
miniatura|drita|Bill Gates in del 2015 "In del futur, a vedi on computer in su tucc i scrivanij e in tucc i cà"
Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Àlgebra
thumb|'Na página de l'Algebra del al-Khwārizmī L'  l'è 'n lìber de matemàtica scriìt envèrs l'an 820 dòpo del Signùr. El lìber el pórta 'n nacc i stüde dei matemàtich indià Brahmagupta e del matemàtich elenìstich Diofanto sö le equasiù algébriche e 'l se traàta de 'n tratàt dotàt de sitematicità che pò l'è deentàt en pónt de riferimènt per el svelöp de l'algebra modèrna gràsie a la tradusiù en latì col tìtol de Liber algebrae et almucabala fàda del Roberto de Chester a Segovia, 'ndel 1145, e a chèla de Gerardo de Cremùna.
Monthey
Citaa ingemelaa
Monthey l'è ingemelaa con:
Bill Gates
El William Henry Gates III, ciamaa domà Bill Gates (Seattle, 28 de ottober del 1955) l'è 'n imprenditor, informadegh e programmator statunitens.
Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Aritmètica
thumb|230px|Pàgina de la tradüsiù latìna, che la àmbia co "Dixit Algorizmi" El lìber ciamàt Algoritmi de numero Indorum ("al-Khwārizmī söi nömer indià") l'è scampàt endèna tradüsiù latìna, ma l'uriginàl en lèngia àraba l'è nat pèrt. La tradüsiù l'è stàda fàda 'ndèl zenér del 1126 de Adelardo de Bath, che 'l gh'ìa traducìt apò a le tabèle astronòmiche 'ndèl 1126. El tìtol uriginàl en àrabo facilmènt l'ìa Kitāb al-Ǧamʿ wa al-tafrīq bi-ḥisāb al-Hind. ("Lìber sö l'adisiù e la sotrasiù segónt el càlcol dei Indià").
Nádraží Veleslavín (metropolitana de Praga)
Nádraží Veleslavín  a l'è 'na stazion de la Linia A de la metropolitana de Praga.
Les Matelles
Les Matelles l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Les Matelles, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
Nádraží Veleslavín (metropolitana de Praga)
Servizzi
Biliettaria
Bill Gates
Fondator e president onorari de la Microsoft, l'è de agn in di classifegh di omen pussee ricch del mond. L'è staa a longh ritegnuu l'omm el pussee scior del mond cont on patrimoni de 75 miliard de dollar, ma incoeu l'è staa superaa de l'Elon Musk e del Jeff Bezos.
Les Matelles
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Nádraží Veleslavín (metropolitana de Praga)
Interscambi
Stazion de Praga Veleslavín Bus per l'Aeroport Václav Havel Fermada de l'autobus
Les Matelles
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.81 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 60 méter a 'na altèsa màsima de 300 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Les Matelles l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Bad Reichenhall
Bad Reichenhall l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Berchtesgadener Land. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 39.44 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Bad Reichenhall la se tróa a 'na altèsa de 473 méter sura 'l leèl del mar.
Eberhardzell
Eberhardzell l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 59.72 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
thumb|left|200px|Eberhardzell 2005 El cümü de Eberhardzell el se tróa a 'na altèsa de 588 méter sura 'l leèl del mar.
Beaucaire (FR-30)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 86.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1 méter a 'na altèsa màsima de 156 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Beaucaire l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lengua fala
El Fala (nomm nativ: Parla de Xálima) l'è ona lengua romanza. L'è ona parent del Galizian e del Portoghes e l'è parlaa in Spagna (in de l'Estremadura, soratutt in di comun de Valverde del Fresno, Eljas e San Martín de Trevejo) de pocch pussee de 5000 personn.
Bruno Ruffo
Bruno Ruffo (Colognola ai Colli, 9 Dicembar dal 1920 - Verona, 10 Febròr dal 2007) l'è stò un pilòta motociclistich italian, Campiun dal Mund in da la Class 125 in dal 1950 e in da la Class 250 in dal 1949 e in dal 1951.
Sicilia
La Sicilia (Sikelía in grech) l'è l'ìsola pioeu granda del Mar Mediteraneo e l'è pò una region a statut speciàl de la Republica italiana. Ol President a l'è ol Renato Schifani.
La Sicilia l'éra ciamada Trinacria che l'è un nòm grech che l' voeul dì trè pónte e 'l nass da la forma de l'isola che l'è pròpe un triàngol in mez al mar.
I trè ponte i è ol capo Peloro a matina (est) aproeuv a Messina, ol capo Boeo o Lilibeo di bande de Marsala a sira (ovest) e 'l capo Passero di bande de Portopalo a mezdé (sud).
De veder
right|100px|thumb|Esèmpe de baròch sicilian
Storia
La Sicilia l'è stacia abitada da i Fenici e da i Cartaginés suertöt ol tòch a sira (est) de l'isola e da i Greci suertöt ol tòch a matina (ovèst) de l'ìsola.
Dòpo i guère tra Roma e Cartagine la Sicilia l'è pasada sóta 'l contròl de Roma fina a che i è riàcc i barbari. Gh'è riacc pò i Arabi che i restàc in Sicilia fina al 1060 quando i Normani i à casàcc vià.
Per sücesìù dinastega la Sicilia l'è finida a Federico II, suernominàt stupor mundi, imperadùr del Sacro Romà Germànech Impér che l's'è stabilìt pròpe 'n Sicilia. Ol sò s-cèt Manfredi in del 1266 l'è stacc isconfìt dal Carlo d'Angiò e isé pò la Sicilia l'è dientada angioina e dopo i Angiò gh'è riàcc i Aragonés e i Spagnöi.
In del 1713 la Siclia l'è pasada a i Savoia, pò in del 1718 a l'Austria e in del 1734 ü cadèt da la famèa di Burbù che la regnàa 'n Ispagna, ol Don Carlos, l' conquistà la Sicilia e töt ol süd italia.
A l'època del Napoleù la Sicilia l'è töt chèl che ghe rèsta a i Burbù, desà che 'l süd italia l'è gornàt dal Gioachino Murat.
La dinastia di Burbù la fenès quando in del 1860 l'isbarca in Sicilia ol Garibaldi, i sò mèla e tace óter melér de soldàc piemontés, dòpo che i gh'à dacc öna bèla mà la flòta 'nglésa a sbarcà. Se dis che ol Garibaldi l' sìes stacc ötàcc pò da la Mafia.
Da alùra la Sicilia l'è restada sóta ol Règn e pò la Repüblica Italiana.
Va regordàt che la Sicilia l'à mai soportàt ontéra i dominasiù straniére, basta regordà i Vespri, i méla riólte contra i Burbù, desà che Palermo la ölìa mia stà sóta Napoli, i riólte e la quase guera civìl che gh'è stacc in del 1946 quando col Finocchiaro Aprile e 'l bandìt Giuliano la Sicilia l'à sircàt amò öna ólta de dientà autonoma e 'ndipendenta, ma l'à portàt a cà dóma o' Statüt Ispeciàl.
Mafia
In Sicilia a l'è nassida la mafia, la pioeu famosa a l'è Cosa Nostra, che l'è un'organizazzion ceiminal che l'è riada in tut ol mond e che incoeu a l'è 'l problema pioeu grand de l'Isola.
Scoeula professional
Una scoeula professional a l'è una scoeula, segondaria o post-segondaria, che la insegna a quei che la fann comè fà un mester. Quand che inn segondarie, de solet, inn pensade propi per andà subet a lavorà, menter i alter forme de istruzzion menen a l'università.
Erlenmoos
Erlenmoos l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 24.26 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Val di Giust
I comun de la vall a hinn San Iacom, Cadolscin e Madesen. Alter paes de la vall hinn Olmo, San Bernard, Dalò, Sommarovina, Liron, Zombianda, Galivagg, Valesegna, Vò, Preston, Portarescia, la Preda, Cà di Cazzii, i Cort, Fracisc, Starleggia, Splughetta, Pianasc, Isola, Motta, Montespluga, Stuetta e Teggiaa.
Erlenmoos
El cümü de Erlenmoos el se tróa a 'na altèsa de 639 méter sura 'l leèl del mar.
Val di Giust
I mont
I montagn pussee volt a hinn:
Scoeula professional
De solet, a diferenza de l'università o de la scoeula tecnega, quei che fann una scoeula professional inn specializad in d'un lavorà precis e no in d'un setor sgeneral. A bon cunt, però, gh'è di Pajes indova che gh'è di scoeule professionai che inn pussee formative rispet domà al lavorà, l'è inscì per esempi in Italia, indova che l'istitut professional el permet de laureàss indepertut, ma gh'è anca la formazzion professional, in man di Region, che la da no un diploma complet. Anca in Franza el Baccalaureàt professionnel el permet de andà in varie università.
Euclide
thumb|Euclide Euclide (en gréco: Εὐκλείδης/Eukleídēs; vivìt entùren al 300 prìma del Signùr; ...) l'è stat en matemàtich gréco, che l'è vivìt se pènsa sóta 'l régn de Tolomèo I (367 a.C. ca. - 283 a.C.). L'è sènsa döbe 'l matemàtich piö 'mportànte de la stória antìca, e giü dei piö 'mportàncc e recunusìcc de ògna tép e pòst. Euclide l'è cunusìt suratöt come autùr dei Elemèncc, l'òpera de geometria piö 'mportànte de l'antichità. Però de lü se sà póch fés: l'è mensiunàt endèn scrìt de Pappo de Alessandria, ma la testemognànsa piö 'mportànta sö la quàla se fónda la storiografìa la vé de Proclo, che 'l la cóloca 'ntra i piö zùegn discèpoi de Platone:
Significatìva l'è la circostànss che 'l la mèt en bànda a Tolomeo I, perchè la ghe pórta a colocàn l'atività principàl. al prensépe del sècol III prìma de Crìsto e 'l ghe fà pensà che Tolomeo el l'hape ciamàt a stüdià 'ndèla Bibliotéca di Alesàndria e 'ndèl Muzèo tacàt.
Gh'è mìa acórde 'nvéce sö la quistiù se l'ìa 'n platònich cunvìnto o nò. Al dé d'encö l'è piö 'n vóga la tendènsa a cunsiderà chèsto giödése come sènsa fondamènt (Heat (1956), Enriques, Neugebauer, Russo (1997)(1998), Migliorato-Gentile, Migliorato) e detàt de la òia de de Proclo de colocà 'l piö brào matemàtich de l'antichità endèla scöla dei neoplatònich a la quàla apartignìa apò 'l Proclo stès.
I sò contribuu a la matematica
In del sò liber Element l'è staa el primm che l'ha mettuu giò i regol de la geometria, tanto che l'ha daa el nòmm a la geometria euclidea. segond la maggior part di studios però l'era minga tutta ròbba soa, ma per scriv 'sti liber l'ha cattaa foeura anca in gir, tra tucc i matematich e fisich dek sò temp.
Quell liber chì l'è rivaa fina a adess grazie a la traduzion de on matematich arab, ciamaa Alhazen.
I sò scovert pusse famos hinn i duu Teorema, che riguarden i proppietà del triangol rettangol:
Sülsà
Sülsà (o àpo Sölsà; Sulzano en italià) l'è 'n cümü de 0 abitàncc (dàto del ) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa sö la spónda bresàna de Lach d'Izé.
Fontanafredda
Fontanafredda (en furlà: Fontanefrede; endèla parlàda locàl: Fontanafreda) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 9.788 abitàncc, 'na superfìce de 46 km² e 'na densità de 212 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aviano, Brugnera, Budoia, Caneva, Polcenigo, Porcia, Roveredo in Piano, Sacile, Prata di Pordenone.
Sülsà
La zona 'ndoche ve sö Sülsà e le sò frasiù l'éra zà abitàda a l'època dei Romàni. L'abitàt de Sülsà 'l vé sö 'n rìa al Lach d'Izé ma le sò dò frasiù Tesà e Martignàch le se tróa sö la còsta de mut che stà a le spàle del lach. El bórch principàl 'na ólta l'éra Martignàch, e Sülsà l'èra apéna 'l pórt de lach.
Endèl Medioévo, el teretóre de Sülsà l'éra de proprietà del Convént bresà de Santa Giulia e dòpo l'è stat en ma a la faméa dei Olofrédi de Izé.
Uriginàriamènt l'economìa del paés l'è stàda suratöt ligàda a le calchére a la prudusiù de carbù de poiàt. Dòpo s'è difundìt apò la laorasiù de la làna e de le coèrte.
Stefano Bruno Galli
El Stefano Bruno Galli (Bolaa, 16 de magg 1966) a l'è 'n professor e politegh italian, del 2018 al 2023 assessor a la coltura, identità e autonomia de la Region Lombardia.
Biografia
Professor universitari de Storia di Dottrinn Politegh e de Teoria e storia de la democrazia a l'Università di Studi de Milan, l'è cognossuu paj sò publegazion in sul federalism, in sui autonomij e in sul nazionalism.
In del 2013 a l'è elegiuu al Consili Regional de la Lombardia cont la lista civega del Roberto Maroni, de che l'è capogrupp. El se recandida no in del 2018 e l'è nomenaa Assessor. A l'è no reconfermaa in del 2023.
Valcuvia
La Valcuvia (inscì anca in Italian, ma parnunziaa valcuvia inscambi de valcüvia) a l'è ona val lombarda situada in de la Provincia de Vares. L'è traversada del torrent Boes (che 'l finiss in del Lagh Maggior, a Laven). L'è circondada a sud del Camp di Fior (1226 m.), a nòrd del Sass de Ferr (1062 m.), la Biòtta (1295 m.), el Mont de la Colònna (1203 m.) e 'l Mont San Martin. Fann part de la vall i comun de Azz, Bardell, Brenta, Brinz, Cabiej, Caravaa, Casalzuign, Cassan, Coeuch Trevisagh, Stij, Cuvej, Cuvi, Dun, Gaviraa, Gimòn, Laven-Mombell, Masciagh, Orin Ransc e Sangian.
La zòna l'è abitada giamò del Neolitich. Duranta l'epoca romana probabilment la se trovava longh el limes pedemontanum, el sistema de fortificazion faa sù per schivà i invasion che podeven vegnì de la Svizzera. In del period longobard inveci la faseva part del contad del Sever. In del Medioev l'è stada controllada prima del comun de Còmm, poeu de quell de Milan (e in 'sto period l'è vegnuda voeuna di piev de la diòcesi ambrosiana).
Nunch cont l'Italia
Noi con l'Italia (Nunch cont l'Italia in lombard) a l'è on partii politegh italian democristian che 'l supporta la coalizion de center-destra ai elezion politegh italian del 2018, de che l'è el center moderaa.
Storia
L'idea de 'na quarta gamba del center-destra la vegn quand che l'Enrico Costa, minister del governo Gentiloni, el se dimett per tornà in la coalizion del Berlusconi.
El 19 de dicember 2017 a l'è offizialment nonziaa el partii unich, cont i mèmber de destra de l'Alternativa Popolar (quej de sinistra hinn andaa in la Civica Popolare) e di àlter partii. A genar a hinn tolt dent anca di àlter partii centrista. El 11 de genar 2018 a l'è svelaa el simbol cont el scud de l'UDC.
In di elezion regionai lombard del 2018 l'ha supportaa el candidaa comun del center-destra Attilio Fontana.
Al referendum in su la giustizia del 2022 se s'ceren cont el sì.
Ideologia
A nivell social el partii el dà importanza a la familia, cont di propost per la natalità e de mett el riatt internazional de surrogazion de maternità, l'introduzion de 'na segonda lengua in di scoeur e mett l'obbligh de l'autorizzazion di genitor per fà educazion sessuala.
A nivell economich el partii el voeur remett i voucher, la flat tax e sbassà el debit publegh del 20% in 5 agn.
El partii a l'è a favor de dà pussee poder al Parlament europee e de elegg direttament el President de la Commission.
Izé
Izé (Iseo en italià) l'è 'n cümü de 0 abitàncc (dàto del ) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa sö la spónda bresàna de Lach d'Izé.
Stória
La prezènsa de 'n sit abitàt de 'na sèrta 'mportànsa a Izé zabèla 'n época altomedievàla l'è confermàda del ritromènt de sotradüre sparnegàde en divèrsi pòscc: de la zòna de la piéf 'nfìna ai cimitéri saltàcc fò arènt a le stràde per la Al Trómpia e la Al Camònega. Chèl piö consistènt l'è stat troàt en località Bréda, 'ndóche gh'è vignìt fò öndes tómbe datàbii per mès dei repèrcc che gh'ìa dét, entùren ai sècoi VI-VII.
Izé l'è lüminàt la prìma ólta con nòm de "Hisegies" endèn docümènt imperiàl de Lotario I del 837 endóche vé confermàt al Monastér de Santa Giulia de Brèsa le sò proprietà e le sò córcc.
Endèl "Polittico de Santa Giulia", 'na sort de 'nventàre de le proprietà del convènt datàt 'ntra la fì del sècol IX e 'l prensépe del sècol X, gh'è lüminàt apò 'n castèl che isé 'l rezültarès giöna de le strütüre de diféza piö antìche del teretóre bresà.
Endel sècol XIII l'è pasàt sóta la Signuria de 'na faméa potènte del pòst, i Oldofrédi, enfina che 'ndèl 1385, el diènta part del teretóre Bresà.
Endèl 1927 a Izé gh'è stàt tacàt dét apò a i cümü de Clüzàne e Pilsù.
El Castèl
thumb|150px|left|El Castèl dei Oldofredi El Castèl dei Oldofredi el se tróa a l'estremità meridiunàla del cèntro stòrich del paés, ensìma a 'n sperù ruciùs. El consèrva amò bé la sò strütüra uriginària ma l'è mìa tat vizìbil gne del cèntro stòrich gne del de fò perchè l'è schèrmat de le custrusiù modèrne che gh'è stat fat sö töt entùren. La part piö antìca la par véser la bàze de 'n turiù endèla par meridiunàl de l'edificio, datàbil, per vìa de le tècniche de custrusiù, entùren ai sècoi XI o XII.
La fortèsa la g'ha bàze quadràda con dele tór de préda ai quàter cantù. L'ìa stàt encendiàt del Barbarósa ai tép de le guère che 'l gh'ìa fat cùtra i cümü de l'itàlia setentriunàla e l'ìa stat risistemàt endèl 1161 de part del Giacom Oldofredi.
Dòpo 'l 1454, i venesià i l'ìa dopràt come séde de 'na guarnigiù militàr. El sècol dòpo l'è stat dat en mà ai frà de l'ùrden dei capucìni, ma dòpo che chèsti i è stacc casàcc vià de Napuliù, el castèl l'è nat en pó 'n ruìna, 'nfìna a che endèi öltem agn l'è stat restaüràt del cümü e gh'è stat fat dét la Bibliotéca comünàla.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Izé l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Pandemia de COVID-19
La Pandemia de COVID-19 l'è scominciada a Wuhan, capploeugh de la Provincia de Huben in Cina, in del dicember 2019 e l'è stada indentifegada in principi in di lavorator del mercaa del pess e l'è staa poeu descovert che l'è provocada del virus SARS-CoV-2, che 'l causa 'na sindrome ciamada COVID-19 cont di sintom de fever, toss e polmonita e l'è stada deciarada de l'OMS 'me pandemia l'11 de marz 2020.
La Cina l'ha attuaa di mesur de quarantena speziai e de nivell per impedì al virus de spantegàss pussee menter Stat comé la Russia han proibii a quej de la Cina de andà dent in del Pajes. L'Union europea l'ha vist i sò Stat collaborà cont di mesur de controll in di reoport. La pupart di Stat ocidentai l'ha evacuaa i sò cittadin e i ha lassaa per on poo in quarantena. Ona nav, la Diamond Princess, l'è stada missa in quarantena in Giappon dopo che di personn a hinn staa trovaa positiv al virus.
Italia
I primm cas in Italia a hinn staa du turista cines, vegnuu de Milan e staa maa a Romma, che hinn staa isolaa a l'Ospedaa Spallanzani. On terz cas l'è staa identificaa in di cittadin italian mandaa via de Wuhan, che eren in isolament.
A fevree 2020 el gh'è staa 'n focolee in Lombardia, centraa a Codogn, e vun in Veneto, in la zona de Padoa, che l'ha menaa a la svèlta l'Italia a vèss el Pajes europee con pussee cas del virus e cont anca dò vittim, di scior anziani cont di problema respiratori.
Del fogoraa italian a hinn partii di personn ch'han spantegaa l'infezion in Algeria, Austria, Spagna, Svizzera e alter Pajes.
A marz el governo l'ha deciduu de sarà su i scoeur e università in tutta Italia, menter prima eren saraa domà in Lombardia, Veneto e part de l'Emilia-Romagna.