cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Poales
Segónt chèsta definisiù, l'ùrden el reönés 16 famìe con piö de 18.000 spéci, 'ntra le quàle gh'è la famìa de le Poaceae (èrbe de ciós, cereài, bambú), che l'è la famìa de le angiospèrme cha g'ha la piö grànda 'mportànsa econòmica, ma apò a le Typhaceae (la famìa del papìr), le bromeliáceas (la famìa del ànanas e de le tillandsie), de le ciperáceas (la famìa de la piànta del papìr) e pò amò. Le Poales le g'ha portamènt de èrbe, divèrse con método pulinizasiù anemòfila (per mès del vènt). En piö le se caraterìza per vìga dei còrp de silice endèla epidèrmide, per vìga pirdìt i cristài de ràfide, e vìga fiùr col pereànse dividìt en maniéra bèla nèta en càles e coròla, e col stil bel svelöpàt e ramificàt.
Cortale
Cortale l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 2.436 abitàncc, 'na superfìce de 29 km² e 'na densità de 84 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caraffa di Catanzaro, Cenadi, Girifalco, Jacurso, Maida, Polia (VV), San Floro, Vallefiorita.
Body of Lies (film)
Body of Lies l'é un film american dal 2008 e l'é stò diret da Ridley Scott e recitò da Leonardo Di Caprio e da Russel Crowe in di ròl di prutagunisti.
Vault 7
Vault 7  l'è 'na serie de document segret de la CIA daa foeura de WikiLeaks el 7 de marz del 2017 che cuntaven su comé fà la guerra informatega e la sorvelianza digital.
Strada europea E79
La Strada europea E79 a l'è 'na strada europea che la quatta Üngheria, Rumania, Bülgaria e Grecia. La conliga Miskolc e Salunich e l'è longa 1300 km.
Vault 7
I file, con data in tra el 2013-2016, mostren di metod per sbusà la sigurezza di browser, la pupart di smartphone (Android e iOS), i sistema desktop e anca di Smart TV ma minga di exploit che pòden vess doperaa di virus writer.
L'è staa descovert anca che i Stat Unii faseven del spionà de massa in Europa con bas in del Consolaa General di Stat Unii a Francofort, in Germania. El procurator todesch l'ha scominciaa di indagin in su quella acusa lì.
PRISM
PRISM l'è 'n software de sorvelianza segret doperaa da la National Security Agency per spionà i signal che passen per i Stat Unii.
Vault 7
Smartphone
Sia i smartphone iOS che Android eren tacaa cont i strument elettronegh del governo american, la Apple però l'ha garantii che 'sti menasc de sicurezza hinn staa giamò reboccaa cont el ultim iOS.
Messaggistega istantanea
In di document l'è 'gnuu foeura che Telegram e Signal hinn segur a nivell crittografegh, e che donca gh'è besogn de infettà el smartphone per sbusàj.
Centralin di vettur
WikiLeaks l'ha sostegnuu che la CIA la pò modifegà i centralin di vettur e addirittura coppà 'na persona senza fàll descovrì, ma nissun ricercador independent l'ha confermaa la possibilità.
Weeping Angel
L'attacch Weeping Angel (angiol che 'l piang) el pertoca i Smart TV de la Samsung e 'l permett el sò us 'me strument de sorvelianza. A bon cunt gh'è besogn de avègh 'n access USB a la Television, e donca l'è mia ritegnuu bon per la sorvelianza de massa.
Tamajón
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Francesco Hayez
thumb|right|230 px|Uturitràt de quand el gh'eva 69 an ([[1860)]] El Francesco Hayez (Venessia, 10 febràr 1791 – Milàn, 26 nuembor 1882) l'è stai un pitùr d'urigin venessiana, cunsideràd cume el massim espunént dal rumanticìsm storich italiàn.
Lignan-sur-Orb
Lignan-sur-Orb l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Béziers-3, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.41 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 9 méter a 'na altèsa màsima de 86 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lignan-sur-Orb l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Francesco Hayez
Biugrafìa
Bele da picinìn el mustreva bune qualità de diségn e par quést el ziu l’ha indirissàd a un restauradù par imparà el mesté.
Dopu l’è diventàd garsón dal pitùr Francesco Magiotto cun el quàl l’è stai par tri an. L’ha fai el prim curs de nüd ind el 1803 e ind el 1806 l’ha inissiàd a frequentà i curs de pitüra d'la Növa Academia de Bele Art indùe el gh’eva cume prufessùr Teodoro Matteini.
Ind el 1809 l’ha vinsüd un cuncùrs de l'Academia de Venessia par andà ind un curs a l'Academia de San Lüca a Ruma. A Ruma l’è stai guidàd dal Canova che’l gh’ha fai da prutetùr ind i an rumàn.
Ind el 1822 l’è stai ciamàd a insegnà a l'Academia de Bele Art de Brera, cume 'iüt de Luigi Sabatelli. L’è stai prufessùr a l'academia cume giünt fin al 1850, quand, ala mort de Sabatelli n’ha ciapàd la cadrega che l’ha tegnüd fin al 1879. L’è mort a Milàn el 21 disembor 1882 a l'età de 91 an.
Òpere
thumb|230px|El bas ([[1859)]] La sò migliùr prudussión artìstega la cunsìst ind una culessión de ritràt che l'ha fai ai om e a le done püssè famùs d'i sò temp: Gioacchino Rossini, Ugo Foscolo, Alessandro Manzoni, Antonio Rosmini, Massimo d'Azeglio, Cavour, ecc.
Un elénch cumplét d’le so òpere l'è miga facil parchè el pitùr el firmeva e’l dateva miga i so quador. De solit la data indicada ind i libor l'è miga quela de prudüssión, ma l'è quela de dunassión. Ancasì el Francèsch l’era solit de pitürà püssè d’una volta i stess sugèt cun pìcule mudìfiche o anca sensa variassión.
L'è quest el casu de El Bas, la sò òpera püssè famusa, che l'è staia pitürada in quator versión.
La prima, cumpletada ind el 1859, l'è cunservada a Milàn ind la Pinacuteca de Brera, menter la variànt triculùr che l'è stata realisada ind el 1861 per la familia Mylius, in bianch, russ e verd in ucasión de l'ünità d'Italia, l'è staia vendüda a l'asta da Sotheby's a Lundra, el 12 nuembor dal 2008.
Crìtica
La sò art l’è basada sü bune capacità de disegnadù. La magiùr crìtica che la vegn faia ai sò mesté, l’è che i en fred e artificiùs. Par quest el so rumanticìsm l'è sempor stai cunsideràd furmàl e miga sustansiàl.
Val Ferret (Italia)
La Val Ferret l'è ona vallada alpina de l'alta Val d'Aosta. La se troeuva a nord de la conca de Courmayeur, ai pee del Massiv del Mont Bianch. La confina con la Val Veny e, a travers del Col Ferret, con la Val Ferret svizzera. A l'è traversada de la Dora de Ferret, vun di duu brocch che fann nass la Dora Baltea arent a Entrèves. I paes pussee important de la vall a hinn Planpincieux, Pra Sec, Lavachey e Arnouvaz. In tra i scimm pussee important a gh'emm:
Lučina
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Dmytro Kuleba
miniatura|El Kuleba El Dmytro Kuleba (Дмитро Іванович Кулеба in ucrain, trasliterad Dmytro Ivanovyč Kuleba; Sumy, 19 de avril 1981) a l'è un politegh e diplomategh ucrain, del 4 de marz 2020 minister di afar forest de l'Ucraina in del Governo Šmihal', in precedenza l'è stad delegad del Pajes al Consili d'Europa e vize-prim minister del Pajes con delega a l'integrazzion europea e atlantega in del Governo Hončaruk.
Adelsdorf
Adelsdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erlangen-Höchstadt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 31.67 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Adelsdorf el se tróa a 'na altèsa de 264 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Castignaa
La Stazion de Castignaa a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Licee scientifegh
El licee scientifegh a l'è una scoeula segondaria che la se lo fà in Italia e che, dopo de cinch agn, la da un diploma ciamad de sòlet "maturità scientifega", cont un curriculum incentrad in su la scienza e la lengua latina.
Stazion de Castignaa
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Licee scientifegh
L'è stad fondad in del 1923 de la reforma Gentile, anca se l'era sgiamò stad insubid in del 1909, in version senza latin, ma l'era stad no mitud per evità de dublegà l'istitut tecnegh de l'epoca e, fina al 1969, el permeteva no de studià giurisprudenza o letere e filosofia.
El gh'ha havud no gran sucess prima de la reforma Bottai del 1940, perché ogni scoeula superior la gh'haveva una soa scoeula media (el ginnasi per el Classegh, la scoeula tecnega per l'Istitut Tecnegh, la scoeula magistrala per l'Istitut Magistral) e donca per andà al scientifegh besognava cambià edifizzi, roba che la capitava no in di àlter scoeule, e per i limitazzion a l'éra retegnud un licee inferior. El boom, apont, el gh'è stad dòpo del 1969, quand che l'acess a l'università a l'è stad liberalizzad.
Cont el temp gh'è stad anca di sperimentazzion, compagn de vuna pussee scientifega, vuna pussee tecnega, vuna de quater agn e l'è stada mituda anca l'opzzion di "scienze aplicade", che la gh'ha no el latin ma la gh'ha l'informatega e l'opzzion sportiva, pensada per i sportiv de profession.
Valle de Santibáñez
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Kaisersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Krásněves
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Lohberg
El cümü de Lohberg el se tróa a 'na altèsa de 636 méter sura 'l leèl del mar.
Strada de segonda class 409
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 115.883 km.
Nagybajom
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Aubord
Aubord l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Vauvert, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.42 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 17 méter a 'na altèsa màsima de 64 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aubord l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Mediana de Aragón
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Catch Me If You Can
Catch Me If You Can l'é un film american dal 2002 e l'é stò diret da Stephen Spielberg e recitò da Leonardo Di Caprio e da Tom Hanks in di ròl di prutagunisti.
Mayres-Savel
Mayres-Savel l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de La Mure, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 484 méter a 'na altèsa màsima de 1769 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Mayres-Savel l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Gatich
Gatich (nom ufizial in italian: Gattico) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Gatich l'è sitüada in de la zona culinar del medi nuvares, trai val del Tisin a est e de l'Agogna a ovest, trai lagh Magiur e d'Orta a nord e la pianüra nuvaresa a süd. El center abitaa el se tröva a 383 meter sura el nivel del mar, e 'l punt püssee alt del teritori cumünal el tuca i 402 meter d'alteza. La gh'ha dò fraziun, Magiaa de Sura e Magiaa de Sota, ultra a la lucalità del Mügian.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Gatich l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Altstadt Spandau (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Štěchov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Saint-Jeure-d'Ay
Saint-Jeure-d'Ay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Satillieu, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Gossau (ZH)
Gossau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Hinwil, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 18.28 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Saint-Jeure-d'Ay
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 353 méter a 'na altèsa màsima de 552 méter s.l.m.
Gossau (ZH)
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Mümliswil-Ramiswil
Mümliswil-Ramiswil a l'è un cumün svizzer del distret de Thal. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 35.48 km², e al se tröva a una altitüden de 556 meter sura al livel del mar.
El cumün de Mümliswil-Ramiswil a l'è tacaa ai cumün de Aedermannsdorf, Balsthal, Beinwil, Holderbank, Langenbruck (BL), Laupersdorf, Lauwil (BL), Matzendorf, Reigoldswil (BL), Waldenburg (BL).
Pronom Personal
I pronom personai inn la categoria dei pronom qe i representa i tre persone gramategai. I dix qi o cosa l'è implegad ind la comunegazion lenguistega.
Automotris RhB ABe 4/4 III
L'Automotris RhB ABe 4/4 III l'è ona motris elettriga a correnta continova doperada in su la Ferrovia del Bernina del 1988.
Pronom Personal
Pronom personai sojet
I pronom personai sojet i indica la persona, l'animal o la cosa qe la fa l'azion.
In lombard
I pronomi personai sojets in lombard inn ses:
Automotris RhB ABe 4/4 III
Storia
I motris a hinn staa faa su in tra el 1988 e 'l 1990 in ses unità de la ditta SLM in collaborazion con la ABB, dividuu in dò sottaseri de trii unità ciascun.
Arrivedorci
Arrivedorci a l'è on disch di Elio e le Storie Tese, sortii foeura el 9 de febrar del 2018. El disch a l'è l'ultem de la carriera del grupp milanes, presentaa in di dì che lor eren al Festival de Sanremm con la canzon Arrivedorci, che la ghe da el nomm al titol. A l'è faa de duu CD: oltra a la canzon che la ghe da el nomm al titol, a gh'è on olter inedit (Il circo discutibile, scrivuda domà del Rocco Tanica) e poeu la registrazzion del concert del Forum de Assagh del 19 de dicember del 2017. In di canzon a troeuvom la colaborazzion anca de olter artista: i Neri per Caso (Arrivedorci), la Cristina D'Avena (Piattaforma) e 'l Stefano Bollani (El Pube).
Automotris RhB ABe 4/4 III
Storia
Han sostituii i vegg automotris RhB ABe 4/4 I e eren fiancaa di automotris RhB ABe 4/4 II, che hinn staa poeu sostituii di Allegra de la Stalder Rail e al sò temp eren i mezz i pussee potent a correnta continova de la Retiga.
In del 2018 el s'è parlaa de la possibilità de mett voeuna di primm motris 'me mezz istoregh.
Nazionalsocialism
miniatura|Bandera nazista todesca El nazionalsocialism, ciamaa anca nazism, a l'è 'n ideja politega che la gh'ha avuu la soa massima diffusion in Europa lì adree a la mità del secol quell de 20 e caratterizzada de 'na vision nazionalista, totalitaria, statalista e razzista.
El sò massim esponent a l'è staa Adolf Hitler, lider del Partii Nazionalsocialista di Lavorent Todesch e cancelliee de la Germania dal 1933 al 1945, quand che i Liaa l'han vinciud in la segonda guerra mondiala, de lù provocada cont l'invasion de la Polonia, e lu el s'è mazzà.
Automotris RhB ABe 4/4 III
Caratteristegh
In del sistema svizzer ABe 4/4 el voeur dì che l'è 'na motris mista de prima e segonda class e con quatter ass, tutt motor.
L'è elettrifegda in correnta continova a 1'000 Volt e l'è la prima motris de la Retiga a 'vègh i motor asincron trifas e la pò tirà 95 tonelaa in su 'na pendenza del 70‰. Offrissen 12 post in prima class e 16 in segonda.
Nomm
Oltra al stemma del Canton Grison han ricevuu 'me de tradizion on nomm:
Conflenti
Conflenti l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 1.677 abitàncc, 'na superfìce de 31,00 km² e 'na densità de 56 ab./km². El cunfìna coi cümü de Decollatura, Lamezia Terme, Martirano, Martirano Lombardo, Motta Santa Lucia, Platania.
Lhotka (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Saxifragaceae
Saxifragaceae l'è 'na famìa de piànte che fa part de l'ùrden de le Saxifragales. Chèsta famìa la töl dét 460 spéci cunusìde repartìde 'n 36 zèner, dùdes de chèsti se i tróa pò a 'n Euròpa. I fiùr de le piànte che fà part de chèsta famìa i è ermafrudìcc e atinomòrf; i g'ha 4 o 5 pétali e 5 o 10 stam.
Segónt sèrte stüdiùs pò a le spéci che dei óter i mèt endèla famìa separàda de le Parnassiaceae le sarès envéce part de le Saxifragaceae, ma del pónt de vìsta genétich la parentéla l'è piötòst làsca.
Reckingen-Gluringen
Reckingen-Gluringen a l'è un cumün svizzer del distret de Goms, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 41.2 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Reckingen-Gluringen al se tröva a una altitüden de 1316 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Binn, Ernen, Fieschertal, Formazza (IT-VB), Grafschaft, Münster-Geschinen e Obergoms.
Bushido (rapper)
Anis Mohamed Youssef Ferchichi  cugnusüü cum'é Bushido u anca Sonny Black (Bonn, Germania da l'Ovest, 28 Setembar dal 1978) l'è un rapper, atur e produtur tedesch.
The Great Gatsby (2012 film)
The Great Gatsby l'é un film american e australian dal 2012 e l'é stò diret da Baz Luhrmann e recitò da Leonardo Di Caprio, Tobey Maguire e da Carey Mulligan in di ròl di prutagunisti.
Strada de segonda class 410
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 50.5 km.
Sotodosos
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Val Ferret (Svizzera)
La Val Ferret a l'è ona vallada alpina de la Svizzera. La se troeuva in del Canton Valles, e l'è tutta comprenduda in del comun de Orsières. A l'è ona sotta-vall de la Val d'Entremont. A sud-est, per mezz del Col Ferret, la confina con la Val Ferret italiana. L'è traversada de la Drance de Ferret. A l'è on'area proteggiuda per via di besti rar che ghe viven. In tra i montagn pussee important che la vall, che partegnen on poo al Grupp del Mont Bianch e on poo a quell del San Bernard, a troeuvom:
Tarragona (metropolitana de Barcelona)
Tarragona  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Kemeten
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bamberg
Bamberg (Båmberg in bavares; Bamberga in italian e latin; Bambärch in francun; Bamberk in cech) a l'è unà cità de la Germania de 69.884 abitant (31/12/2007).
Al fa part del Land (Stat Federal) de la Baviera.
Geugrafia
El fiüm Regnitz el passa in Bamberg.
Charonne (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Bamberg
Storia
La cità l'hann fundada in del secul quel de des.
Cità gemelaa
thumb|right|200px|El dòm (Kaiserdom) Bamberg a l'è gemelaa cun:
Krásné (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Corcelles (BE)
Corcelles a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.78 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
The Beach (film)
The Beach l'é un film american dal 2000 e l'é stò diret da Danny Boyle e recitò da Leonardo Di Caprio e da Virginie Ledoyen in di ròl di prutagunisti.
Šošůvka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Risott a la milanesa
El risott a la milanesa o risott giald l’è ona minestra succia de la tradizion milanesa fada cont ris, broeud de manz, formagg de granna e zaffran.
Storia
Hinn sossenn i leggend sora l'origin del risott giald: la pussee cognossuda l'è quella de l'Otto Cima.
In del settember 1574, la fioeula del maiester vedree Valeri de Fiander sposava Safran, inscì ciamaa perchè n'amava el color indoraa tant de mettel dent in tucc i past ch'el preparava. I sò compagn, per ischerz, i ghe l'han mettuu anca in del risott del disnà de spos, preparaa in de la "sciostra" in Campsant, de dree l'absid del Domm in dove eren adree a lavorà.
In realtà el primm mangià ch'el regorda el risott giald l'è la "Vivanda di riso alla Lombarda" del coeugh Bartolomee Scappi in del secol quell de XVI; l'era fada de ris buii e condii cont formagg, oeuv, zuccher, canella, cervellaa e carna de cappon.
Strada de segonda class 411
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 25.2 km.
Segunda Curinz Capitel Vott
Segunda Curinz
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Risott a la milanesa
Storia
Ma l'è necessari speccià la fin del 1700 perchè el risott giald el vegn inscì come l'è cognossuu incoeu. L'anonim autor de la "Oniatologia" (scienza del mangià) el titola ona soa rezetta "Per fare una zuppa di riso alla Milanese", in dove el ris, lessaa in acqua salada con la gionta de on tocch de butter quand ch'el buj, l'è condii cont canella, formagg de grana e rôss de oeuv.
Segunda Curinz Capitel Vott
Capitel Vott
1E ve fèmm cugnuss, fradèj, la grazia de Diu che l'è dada intra i gésa de Macedonia, 2che in de tanta pröva de tribulaziún la bundanza de la lur letizia e la lur puertaa estrema l'è stada püssee che assee per la richéza de la lur simplicitaa; 3perchè segund putéza, duu testimunianza, e ultra puténza, vulentéra, 4intanta che me dumandaven cun tanta insisténza per la grazia e la fradelanza del ministéri per i sant, 5e no cumè èmm speraa, ma i hann daa a sé medemm prima al Signúr e a nümm per mèzz de la vuluntaa de Diu 6perchè èmm incuragiaa Tìt, che cumè l'ha cumenzaa prima, inscì anca 'l cumpa chèsta grazia. 7Ma propi cumè gh'avii püssee che assee in de tüsscoss, in de féd, in de parola, in de cugnussénza, in de tüta diligénza e in de bén de nümm intra vialter, perchè gh'avii püssee che assee in de chèsta grazia.
Andreis
Andreis (en furlà: Andreis; endèla parlàda locàl: Andrees) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 323 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 12 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barcis, Frisanco, Maniago, Montereale Valcellina.
Risott a la milanesa
Storia
La rezetta definitiva la nass a l'inizzi de l'800 in del liber "La cuciniera che insegna a cucinare alla casalinga", stampaa a Milan in del 1809:
Segunda Curinz Capitel Vott
Capitel Vott
8El disi no cumè un cumand, ma per mèzz de la diligénza di alter e pruand la sinceritaa del voster bén: 9già che cugnussii la grazia del noster Signúr Gesü Crist, che l'è devegnüü pòr per vialter ancabén l'è sciúr, perchè vialter fossi devegnüü sciúr per mèzz de la sua puertaa. 10E sü chèst duu un cunsèj ; già che chèst l'è ütil a vialter, che fin de l'ann passaa no dumà avii cumenzaa a fà ma anca a vurì; 11ma adèss finii anca a fà, perchè la sia cumè la vostra pruntéza de vurì, inscì anca de finì de chèll che gh'àbiuv. 12Già che se la pruntéza l'è presenta, vün l'è cetabil segund quant el gh'ha, no segund quant el gh'ha no. 13Già che no cumè pusada per alter e tribulaziún per vialter, ma d'equalitaa; la vostra bundanza al chèst témp l'è per la lur mancanza, 14perchè anca la lur bundanza la sia per la vostra mancanza, perchè la ghe sia l'equalitaa, 15cumè l'è scritt:
Risott a la milanesa
Storia
«Cipolla tagliata e passata fritta in butirro sino al color di nocciolo, cervellato, brodo buono, un poco di grasso d'arrosto, lasciate bollire per mezz'ora e passata il brodo per il setaccio; in questo brodo mettete il riso e zafferano; fate cuocere fino a che resti asciutto; mettetevi formaggio di grana abbondante, un poco di pepe ed un poco di butirro fresco.»
Ona rezetta
Fà palpà in d’ona cassiroeula la midolla e la scigolla triada. Giontà el ris, fal tostà ben per 2 minut, versà el primm cazzuu de broeud bujent e rurà adasi.
Segunda Curinz Capitel Vott
Capitel Vott
«Chi 'l gh'ha minga avüü püssee che tant,
Risott a la milanesa
Ona rezetta
Segutà a rurà e a mett dent broeud man a man ch el se succia. Pena primma de tirà via el risott del foeugh, giontà el safran, rurà ben, tirà via del foeugh, mantecà cont la panera e cont el formagg grattaa.
Segunda Curinz Capitel Vott
Capitel Vott
chi 'l gh'ha minga avüü mén che pocch».
16E grazi sien a Diu che 'l da la medema muvüda per vialter al cör de Tít, 17perchè l'ha ricevüü l'esurtaziún, già che l'era püssee muvüü, l'è vegnüü a vialter vulentéra, 18e èmm mandaa insèma cun lü el fradèll la lod del qual in del vangel la gh'è in tücc i gés, 19e no dumà chèst, ma scernii föra di gés per vèss el noster cumpagn de viagg in de chèsta grazia che l'è aministrada de nümm per la gloria del Signúr e la nostra pruntéza, 20intanta che schivum chèst: che nissün el me biasma in de chèst grand regàll che l'è aministraa de nümm; 21già che pruvedum bonn coss no dumà denanz al Signúr ma anca denanz a i vèss üman. 22E èmm mandaa cun lur el noster fradèll che èmm pruaa tant völt e l'è diligént, e adèss püssee diligént cun tanta cunfidénza per vialter. 23Se per Tít, el mè soci e per vialter cumpagn de laur; se i noster fradèj, apostuj di gés, la gloria del Crist. 24Dunca, deej la pröva del voster bén e del noster vant per vialter denanz a i gés.
Aurachtal
Aurachtal l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erlangen-Höchstadt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 18.40 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Risott a la milanesa
Ona rezetta
El risott el và tegnuu a l’onda: i gran de ris gh’han de vess ben staccaa, ma ligaa tra de lor d’ona bella cremina.
Aurachtal
El cümü de Aurachtal el se tróa a 'na altèsa de 320 méter sura 'l leèl del mar.
Risott a la milanesa
Ona rezetta
A volontà se po poeu grattaa in sul risott ona bella trifola o giontà in de la preparazion di fonsg secch triaa.
Stazion de Bressa
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord, oltra che di relazion a longa percorrenza de Trenitalia e Nuovo Trasporto Viaggiatori.
Mequinenza
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Indes de ENSO multivariaa
L’ìndes de ENSO multivariàa (MEI, de la lengua inglesa Multivariated ENSO Index)a l’è on indes che 'l tegn de cunt 6 parametri (pression al livèll del soeul, component del vent dirètt arée a i meridian e ai parallelli, temperadura superficial di acqui, temperadura de l'aria, quanttadura dinivol in del ciél). El servìss de descrìv el fenòmen de El Niño
Interpretazion
MEI<0,5←→La Niña
Michelsneukirchen
Michelsneukirchen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.86 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Valle de Sedano
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
La Livinière
La Livinière l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Olonzac, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 31.56 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 90 méter a 'na altèsa màsima de 598 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Livinière l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Welschenrohr
Welschenrohr a l'è un cumün svizzer del distret de Thal. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 12.97 km², e al se tröva a una altitüden de 680 meter sura al livel del mar.
El cumün de Welschenrohr a l'è tacaa ai cumün de Balm bei Günsberg, Gänsbrunnen, Herbetswil, Oberdorf, Rüttenen.
Biberach an der Riß
Biberach an der Riß l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 72.16 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
thumb|left|200px|Weißer Turm im Stadtgarten El cümü de Biberach an der Riß el se tróa a 'na altèsa de 533 méter sura 'l leèl del mar.
Kunčice pod Ondřejníkem
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Zitadelle (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Protocronism
El Protocronism (lombardizad del rumen protocronism, del grec antig: "prim ind el temp") a l'è un termen rumen per parlar de la tendenza a trar insema, soratut travers de informazion questionabil e interpretazion sojetiva, un passad idealizad del paes per intreg. A l'era spantegada sota el rejim soçalista de Nicolae Ceauşescu ma la soa orijin a l'è anca pussee indree.
Somolinos
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Canón do Sil
miniatura|drita|El Canon El Canón do Sil l'è ona fòra de la Galizzia arenta al fium Sil che la compagna el Sil per i 50 kilometer prima de la soa entrada in del fium Minho. L'è consideraa vun di paesagg pussee bej de la Galizzia.
I mur van su anca fina a 500 meter dal nivell de l'aqua e vista la differenza climatega gh'hinn on poo de ambient e gh'hinn anca di Oliv. Importanta anca la produzzion de uga da vin, scominciada giamò ai temp di Roman. L'area l'è ciamada Ribeira Sacra e l'è l'unegh canton de la Galizzia a fà pussee vin ross che bianch.
Virginia
right|thumb|300px La Virginia a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. La gh'ha una süperfiss de 110.862 km² e una pupulaziun de 7.459.827 abitant. A l'ha ciapaa el so nom de la regina Elisabeta.
Strada europea E87
La Strada europea E87 a l'è 'na strada europea che la quatta Ücraina, Muldavia, Rumania, Bülgaria e Türchia. La conliga Udessa e Adalia e l'è longa circa 2030 km.
Virginia
A l'è tacaa a nord a la West Virginia e al Maryland, a ovest al Kentucky, a süd al Tennessee e a la Carolina del Nord, a est a l'Ucean Atlantigh.
La capital a l'è Richmond (192.494 abitant). La cità püssee pupulada del stat a l'è Virginia Beach (440.098 abitant). Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Norfolk, Chesapeake, Arlington, Newport News, Hampton e Alexandria.
Urganizaziun pulitiga
La Virginia al gh'ha 13 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Arba
Arba (en furlà: Darbe; endèla parlàda locàl: Darba) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 1.228 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 88 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavasso Nuovo, Fanna, Maniago, Sequals, Spilimbergo, Vivaro.
Pré de Bar
El Pré de Bar a l'è ona vedretta del Massiv del Mont Bianch. El se troeuva in Italia (pussee precisament in de la Val Ferret) e l'è circondaa de scimm important compagn del Mont Dolent, l'Aiguille de Triolet, la ponta del Pré de Bar e 'l Grapillon. La soa estension a l'è de 340 etter, la soa longhezza inveci de quasi 4 chilometer. L'è situaa in tra on'altezza minima de 2.150 meter e ona massima de 3.750 meter.
Quater Giornade de Milan
miniatura|drita|I menad via inn portad in galera I Quater Giornade de Milan, ciamade anca Moti de Milan o a nivell internazzional Massacher del Bava-Beccaris inn stad una rebellion di sgent de Milan contra di condizzion grame de la vita sota 'l Regn d'Italia che gh'è stade in tra el 6 e 'l 9 de masg del 1898, cont una forta repression del Regio Esercit, guidad del general Fiorenzo Bava-Beccaris.
El contest storegh
L'Italia del 1898 l'era un Stat liberal e i scerne eren fade de ona minoranza di persone, quelle cont una istruzzion un patrimoni assee volt, roba che ghe andava ben anca ai Republegan, vist che la pupart di italian l'era analfabeta.
Sgiamò a l'epoca Milan l'era la capital economegad'Italia e la segonda cità pussee granda del paes, dopo Napoli, e l'era la cità indova che rivaven i inovazzion societari e indova che, despess, el governo el meteva in proeuva i mesure noeuve.
La situazzion economega l'era sgiamò grama prima, ma quand che el prezzi del forment e donca del pan l'è stad colzad da 35 a 60 sghei el popol l'ha domandad democraticament un sostegn, per poeu ribellàss, per la prima voeulta in l'allora curta storia italiana.
I prime rivoeulte gh'è stade in Puja e in Romagna, per poeu slargàss in tuta l'Italia e, oltra che a Milan, anca a Napoli e a Fiorenza gh'è stade di rivoeulte inscì grame de render necessari ciamà el stat d'assedi.
Cicala (CZ)
Cicala l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 1.033 abitàncc, 'na superfìce de 9 km² e 'na densità de 115 ab./km². El cunfìna coi cümü de.
Quater Giornade de Milan
La ribellion
miniatura|drita|Bersajee contra i Milanes Fina di prim dì de avril el Bava Beccaris l'ha pensad de doperà i so soldad per l'orden publegh e in d'un frach de cità industriai el gh'haveva di presidi, per via del ris'c de rivolta.
I forze rivade a Milan eren fade su de 2000 infant, 600 cavalier e 300 artilier. El 2 de masg el Ministeri di Interni l'otorizza a doperà la forza militar per l'orden publegh. Grazzia a quell orden li inn stad ciamad a Milan anca 150 alpin del reggment V Alpin.
Lùer (BG)
L'è postàt sö la spónda bergamàsca del Lach d'Izé, in de la part piö a nòrt arènt a 'ndó che 'l fiöm Òi, che in chèl tòch lé 'l sègna 'l cunfì co la pruìncia de Brèsa, el se sböta dét in del lach. El se tróa a 43 km de Bèrghem. L'è ü di tré cümü bergamàsch de la Al Camònega ensèma a Còsta Ulpì e Rógn, töcc i óter i fà part de la pruìncia de Brèsa.
El fà part del club dei Borgh piö bèi d'Itàlia.
Aubussargues
Aubussargues l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Chaptes, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
Lùer (BG)
Andamènt demogràfegh
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lùer l'è mustràt in de la tabela ilüstrada ché sóta:
Col Ferret
El Col Ferret a l'è on giov de montagna che 'l colega Courmayeur (Italia) a Orsières (Svizzera). A se troeuva in sul confin in tra i duu statt, e in tra dò vallad che se ciamen in l'istessa manera, cioè Val Ferret. In general, con Col Ferret s'intend l'inscì-ciamaa Col du Grand Ferret, che l'è volt 2.543 e che l'è a sud del Col du Petit Ferret (2.510 meter). A l'è on pont important (e 'l pussee volt) del Gir del Mont Bianch, e donca l'è frequentaa de on bell poo de escursionista. El Col du Petit Ferret a l'è important anca del pont de vista orografegh, perchè l'è 'l sit indè che se spartissen i Alp Ocidentai e i Alp Centrai (e, pussee precisament, i Alp Grai e i Alp Peninn). Inoltra l'è 'l pont de confin in tra el Massiv del Mont Bianch e quell (ben pussee bass) del Grand Golliaz. Lì arent a gh'è anca la vedretta del Pré de Bar.
Saint-Joseph-des-Bancs
Saint-Joseph-des-Bancs l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Antraigues-sur-Volane, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
Aubussargues
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Lùer (BG)
Persunàgi famùs
Lùer l'è 'l paés de Giacomo Agostini, campiù del mónt de motociclìsmo in dei agn setànta.
Saint-Joseph-des-Bancs
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.89 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 547 méter a 'na altèsa màsima de méter s.l.m.
Aubussargues
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 84 méter a 'na altèsa màsima de 213 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aubussargues l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada de segonda class 412
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 2.9 km.
Gloria a l'Ucraina
Gloria a l'Ucraina (Слава Україні! in ucrain, trasliterad Slava Ukraïni!) a l'è el salut nazzional de l'Ucraina, despess compagnad con la risposta Gloria ai eroi! (Героям слава! in ucrain, trasliterad Herojam slava!).
L'è comparid intorna al principi del secol quell de vint in varie variant e l'è deventad assee popolar in tra i ucrain in la guerra d'independenza ucraina in tra el 1917 e 'l 1921 e in del 2018 l'è deventad el salut ofizzial di forze armade de l'Ucraina e con l'Invasion russa de l'Ucraina del 2022 a l'è deventad un motto internazzionalment recognossud de resistenza.
Kittsee
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
West Virginia
right|thumb|300px La West Virginia (Virginia Ucidentala) a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. La gh'ha una süperfiss de 62.809 km² e una pupulaziun de 1.815.354 abitant.
A l'è tacada a nord a l'Ohio, Pennsylvania e al Maryland, a ovest al Kentucky e a l'Ohio, a süd a la Virginia, a est al Maryland e a la Virginia.
La capital a l'é Charleston (53.421 abitant), ch'a l'é ëdcò la sità pì popolà dlë stat.
Storia
La West Virginia a l'è stada amissa in de l'Üniun in del 1863.
Urganizaziun pulitiga
La West Virginia la gh'ha 5 grand eletur in di eleziun presidenziaj de l'Üniun.
Kozlov (Žďár nad Sázavou)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Pedro Pardo de Cela
miniatura|drita El Pedro Pardo de Cela Rodriguez de Aguiar e Ribadeneyra , cognossuu 'me Pedro Pardo de Cela (Betanzos, 1425 - Mondoñedo 3 de ottober del 1483) l'è staa on marescial galizzian.
L'è staa decapitaa el 3 de ottober del 1483 per orden di monarca cattolegh.
Freddie Mercury
El Freddie Mercury, pseudonim de Farrokh Bulsara (Stone Town, 5 de settember 1946 - Londra, 24 de november 1991) l'è stàa on cantant ingles, coo de la band Queen.
Buzenval (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Nagyberény
a l'è un comun del Distret de Siófok, cont una popolazzion de abitant.
Hinwil
Hinwil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Hinwil, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 22.31 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
Lengua semigalega
El semigàlich l'ìa 'na lèngua che fàa part de le lèngue bàltiche orientàle, de la famìa de le lèngue indoeuropèe. L'è poch atestàda, piö che óter gràsie a 'n quach riferimènt ocaziunàl endèle crònache.
Hinwil
miniatura|Hinwil (Mars del 2010) El cumün de Hinwil al se tröva a una altitüden de 565 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bäretswil, Bubikon, Dürnten, Fischenthal, Gossau, Wald, Wetzikon. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Lengua semigalega
L'ìa parlàda a nòrt dei cunfì de 'ncö de la Lituània, endèla Letònia sud-ucidentàla, perlopiö a sud del golf de Riga, endèla regiù stòrica de la Semgalia. El semigàlich l'è scomparìt entùren al sècol XVI, sustitüìt del lètone.
Hinwil
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Corgémont
El cumün de Corgémont al se tröva a una altitüden de 663 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Tramelan, Mont-Tramelan, Cortébert, Nods, Orvin, Sonceboz-Sombeval, Tavannes.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Mesones de Isuela
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Šebrov-Kateřina
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Montbau (metropolitana de Barcelona)
Montbau  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Bubenreuth
Bubenreuth l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erlangen-Höchstadt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 4.13 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bubenreuth el se tróa a 'na altèsa de 288 méter sura 'l leèl del mar.
Strada europea E89
La Strada europea E89 a l'è 'na strada europea che la quatta Türchia. La conliga distrett de Gerede e Ankara e l'è longa 130 km.
Raron
Raron a l'è un cumün svizzer del distret de Westlich Raron, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 30.26 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Solanillos del Extremo
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Raron
El cumün de Raron al se tröva a una altitüden de 638 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ausserberg, Baltschieder, Blatten (Lötschen), Bürchen, Niedergesteln, Unterbäch, Visp, Wiler (Lötschen), Zeneggen.
Krásná (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Miltach
Miltach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Cham. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.24 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Miltach el se tróa a 'na altèsa de 382 méter sura 'l leèl del mar.
Haselhorst (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Kotlasy
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Francesco Giavazzi
El Francesco Giavazzi (Bergom, 11 de avost 1949) a l'è un economista e academich italian.
Lauread in ingegneria eletronega al Politecnegh de Milan in del 1972, in del 1978 el ciapa el dotorad in economia a Boston in del 1978, al dì d'incoeu l'insegna a l'Università Luigi Bocconi.
L'è retegnud vesin al liberalism classegh e a la scoeula de Chicago, oltra che al Luigi Einaudi.
Nagycsepely
a l'è un comun del Distret de Siófok, cont una popolazzion de abitant.
Šebetov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Monastee de San Lourenzo de Carboeiro
miniatura|drita El Monastee de San Lourenzo de Carboeiro l'è on monastee romanegh de transizzion cont el gotegh galizzian.
Chiaravalle Centrale
Chiaravalle Centrale l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 6.923 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 301 ab./km². El cunfìna coi cümü de Argusto, Capistrano (VV), Cardinale, Petrizzi, San Vito sullo Ionio, Torre di Ruggiero.
Monastee de San Lourenzo de Carboeiro
L'è on monastee benedettin fondaa in del secol quell de 10, e l'è staa assee bell in di secoi quej de 11-13, e despoeu i intervent de riparazzion de ultim agn l'è tornaa ad avègh di bon condizzion
Strada europea E91
La Strada europea E91 a l'è 'na strada europea che la quatta Türchia. La conliga Toprakkale e distrett de Yayladağı e l'è longa 170 km.
Laupheim
left|thumb|200px|El Castèl ciamàt Grosslaupheim El cümü de Laupheim el se tróa a 'na altèsa de 528 méter sura 'l leèl del mar.
Lodève
Lodève l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla.
L'è giöna de la dò sotaprefetüre del dipartimènt de l'Hérault e l'è 'l capolöch del cantù omònim
El cümü de Lodève el g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.17 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 117 méter a 'na altèsa màsima de 700 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lodève l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Arzene
Arzene (en furlà: Darzin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 1.608 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 134 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casarsa della Delizia, San Giorgio della Richinvelda, San Martino al Tagliamento, Valvasone, Zoppola.
Strada de segonda class 414
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 30.7 km.
Hutterisch
El Hutterisch, ciamaa in ingles Hutterite German, a l'è un dialet del Tudesch süperiur de urigin autriaca e bavares che'l se parla in di cumünità di Hutterite in Canada (Alberta, Saskatchewan, e Manitoba) e Staa Ünì (Washington, Montana, North e South Dakota, e Minnesota) Un sò vecc nom a l'è Tirolean.
Al 2003, a gh'hinn quas 34000 gent bun de parlal, e'l 85% al vif in 333 culoni in Canada, e'l 15% in 123 culoni in Staa Ünì.
Valle de Valdebezana
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Mezalocha
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Pórtico da Gloria
miniatura|drita El Portico da Gloria l'è 'n portegh romanegh de la Cattedrala de Santiago de Compostela, scolpii dal Maester Matteo despoeu l'orden del re Ferdinand II de Galizzia.
Castell de Grazzan Vescont
El Castell de Grazzan Vescont a l'è un castell medieval sit in l'omonema frazzion de Vigolzon, in provincia de Piasenza.
A la fin del secol quell de 19 el resta in ruvina, e 'l passa di Anguissola in eredità al Guido Vescont de Modron e al principi del secol quell de vint l'Isep Vescont de Modron el fa 'n proget de requalifegazzion de la zona, cont un restaver del castell e 'l fà su de 'n borgh in stil medieval arent. El lavorà, fad su de l'Alfredo Campanini, l'è fornid in del 1915, cont el meter del Bisson in la piazza principal. In del 1937 el Vescont de Modron el ciapa del Rè el titol de Duca de Grazzan Vescont e in del 1986 el borgh el ciapa el titol de cità d'art de l'Emilia-Romagna.
Germania Ovest
La capitàl de la Germània del Òest l'éra Bonn.
Billancourt (metropolitana de Paris)
Interscambi
Fermada del bus
Civica Popolar
Storia
El partii a l'è nonziaa el 29 de dicember 2017 e 'l simbol a l'è presentaa el 9 de genar del 2018, cont ona peonia 'me element caratteristich, disegnada de on fiolitt per evità confusion con La Margherita.
Composizion
I partii principai a hinn:
Cartej stradai bilengov
miniatura|On cartel bilengov talian-lombard I cartej stradai bilengov hinn di cartej stradai in pussee de ona lengua, present in di canton de confin, region autonom, aeroporti e alter post indoa hinn nesessari. La legg europera la dis che indoe gh'hinn di parlant de ona lengua regionala o minoritaria i van metuu i cartej bilengov.
Itàlia
miniatura|manzína|On cartel bilengov in Friul. In di region a statut special i cartej bilengov hinn assee difonduu. Per esempi in Friul-Venezia Giulia si pòden vedè di cartej talian-furlan-sloven, ch'hinn lengov ricognosuu in de la region.
In del Trentin-Sud Tirol, gh'hinn di cartei in todesc e talian, anca se a volt el vegn doperà domà el todesc.
In Val d'Aosta el frances e 'l italian viven pacificament insema, e quaj volta gh'hinn anca di cartei in arpitan, lengua doperada in chela regiuna.
In Sicilia gh'hinn di cartej talian-sicilian, e anca di cartei in albanes a Piana degli Albanesi e on quaj cartel de località in dialett galloitalegh.
In Sardegna gh'è on quaj cartel in catalan o in sardegnoeu.
Livign
A Livign i cartej hinn domà in italian, ma i nom di vie, piazz, stradon hinn domà in lombard, in on dialett alpin assee arent al rumanc.
Bilenguism de facto
L'Itàlia la recognòss domà quaj lengua parlada in su el sò territori. Donca, on quaj cumun el mett di cartej cont el nom in de la sò lengua.
Quej cartej i gh'han de vess semper maron, anca s'hinn a l'inizi de la città.