Annibal
La guerra in Afriga
Poo d’havegh ciapad l’orden de tornà in Africa l’Annibal l’ha menad adree i soldacc in su la nav a Croton. In de l’otugn del 203 p.C. lu l’è ruvad senza troeuvà ostacoi per strade e l’ha ciapad Leptis cont la soa armada de 24 mila omem despoeu d’havegh mètud la soa armada a Hadrumet. Lor hann passad l’inverna a Bisazzia. Durant l’inverna lor eren adree a preparass in manera dura per l’inizzi de la campagna. Lu el troeuvava i providude de pan, el crompava i cavai e el faseva i lianze cont i tribù numidegh. La campagna del 202 p.C. l’è tacada su cont la violazzion de l’armistizzi da part di cartasgines. El Scipio l’ha subet reciamad el soran numidegh Massinissa in di momencc in del che lu l’ha fad on incursion in de la vall del fium Bagrdad (Meggiera) e l’ha ocupad i strade de ruv de terra per Cartasgin. El consei de Cartasgin l’ha mandad ona delegazzion a l’Annibal e l'Hadrumet cont el rezeder de fà subet contra el Scipio. Nepunemanch, la lenta retirada l’era mìa part di pian de l’Annibal desgià che lu l’è stad forzad de sortì in de la region de la zità de Zama che la se troeuvava a zinch dì de viagg a pè da Cartasgin. Despoeu de vesser ruvad arent Zama l’Annibal l’ha mandad di sò spion al camp di roman. Quist spion chi però inn stacc fermacc dai roman e forzacc d’andà dal Scipio. El proconsol l’ha ordenad al tribun de compagnà i spion e de fagh vidè el campament roman. Despoeu de quest el Scipio l’ha lassad andà i cartasgines e el gh’ha conseiad de cuntà su tusscoss ai lor superior. In questa manera chi el Scipio l’ha repetud l’azzion de l’imperador persian Xerxes in su la che lu el gh’haveva la possibelità de lensger dal Herodotos. Quest coeurasg e segurezza chi hann incuriosid l’Annibal e lu l’ha proponud al Scipio de organizà on inconter. Durant l’istess moment Massinissa l’è ruvad al camp roman. Durant l’inconter l’Annibal l’ha proponud al Scipio de acetà i sò condizzion nepunemanch el Scipio l’ha did de nò. In del prossem di l’è tacad su el batasg. In del batasg i elefancc cartasgines che eren quatacc dai flecc hann descordenad la cavalleria greva punega. La fòrta cavalleria numidega de Missinissa l’ha forzad de correr via la cavalleria cartasginesa. Poo de vesser tornada a combater, la cavalleria numidega l’ha colpid i retrovardie di cartasgines. L’Annibal cont ona division mìa granda de cavajer l’ha corrud a Hadrumet. Quand che l’Annibal l’è stad reciamad cont ursgenza a Cartasgin lu l’haveva sgiamò perdud la speranza de segutà la guerra cont sucess e inscì l’è andad cont l’obietiv de fa la paz. I member de l’organizazzion di Barchid che eren adree a sostegnil i credeven mìa che la guerra l’era perduda. In de l’istess moment el Scipio l’ha tacad su de preparass a l’assada de Cartasgin ma proeupi alora da lu inn ruvacc i embassador cartasgines cont la demanda de paz. A Tunet inn tacacc su i descors per vegnì a on acord. El Scipio l’ha proponud i condizzion de la paz: Cartasgin el refusa i territori che inn mìa in Africa, el gh’ha de ceder tute i nav da combat, manch de des, Cartasgin el poeudeva mìa moeuver guerra senza el permètud di roman e el gh’haveva de dà indree a Massinissa i sò havegh e dominion. L’Annibal l’ha dezidud che el s’haveva de acetà quiste condizzion chi. El par del franch che lu l’era adree a pensà che se i cartasgines i havressen segutad la guerra, Cartasgin el sariss stad desfesciad del tut, menter inscambi el period de paz l’havress poeudud de vesser utel per recovrà i forze. A Cartasgin inn pizzacc su i debacc tra quei che eren favorevoi a la paz e quei che gh’eren contra. La situazzion l’è anca ruvada al punt che on descognoeussud de nom Ghiscòn el parlava inanz ai embassador de la sgionta popolera in sul fad che el se poeud nò acetà la paz. L’Annibal l’ha forzad lu de vegnì sgiò da la tribuna, azzion che a quej temp li l’era considerada coma ona granda sfasciadonza e mancanza de respet. Azzion per la che poo l’Annibal medem el s’è stremid e l’ha demanda scusa. I embassador cartasgines inn andacc a Roma e el senad l’ha mètud in carega el Scipio de fa su la paz. In del camp roman l’acord el sera segnad cont i firm e i march. In questa manera chi la seconda guerra punega l’è finida.