cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neuenburg am Rhein
Neuenburg am Rhein l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Breisgau-Hochschwarzwald. El teretóre aministràt de la cità l'è de 44.12 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neuenburg am Rhein el se tróa de le bànde de la Forèsta Négra, a 'na altèsa de 230 méter sura 'l leèl del mar.
Záhorovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Uherské Hradiště.
Itero del Castillo
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Kinding
Kinding l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Eichstätt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 51.72 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Neuendorf (SO)
Neuendorf l'è un cumün sgüisser del distret de Gäu, in del Canton Suleta. El gh'ha pü u manch abitant, una süperfis de 7.13 km², e l se tröva ad una altitüden de 437 meter sura 'l nivel del mar.
El cumün de Neuendorf l'è tacaa ai cumün de Egerkingen, Fulenbach, Härkingen, Niederbuchsiten, Oberbuchsiten, Wolfwil.
Orzelina
Orzelina o Urselina (nom ufizial: Orselina) a l'è un cumün svizzer del distret de Locarno. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 0 abitant (dato del ) e una süperfiss de 2.0 km², e al se tröva a una altitüden de 449 meter sura al livel del mar.
El cumün de Orzelina a l'è tacaa ai cumün de Avegn Gordev, Locarn, Minüs, Müralt.
Crespano del Grappa
Crespano del Grappa (en vèneto: Grespan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 4.216 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 248 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borso del Grappa, Cismon del Grappa (VI), Fonte, Paderno del Grappa, San Zenone degli Ezzelini.
Villadoz
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Metod Penman-Monteith
El métod Penman-Monteith a l’è ‘na manera de stimà la svapo-traspirazión de riferiment a partì de dàa climàtich.; el métod el consist in del soprà quèlla fórmola chì:
Calcol a scala giornadera
In del caso di càlcol a scala giornadera :
Calcol mes a mes
El calcol mes a mes l'è compagn de quèll a scala giornadera ma in quèll caso chì el calór in del soeul l'è nò trascuràbil e 'l pò vèss calcolàa inscì:
Stima semai che ghe sia la mancanza d'on quaj daa
Tuttamanch in del caso che mancassen di daa i stimm hinn men fidàbil e 'l gh'hà sens dopràj domà per i càlcol mes a mes.
Matten bei Interlaken
Matten bei Interlaken a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Briga (distret)
El Distret de Briga (nòm uficiàl en todèsch: Bezirk Brig) l'è giü dei quatórdes distrècc de Canton Vales, endèla Svizzera meridiunàla. Endèl el gh'ìa 'na popolasiù totàl de. El capolöch del distrèt l'è la citadìna de Brig-Glis.
Matten bei Interlaken
Storia
Matten bei Interlaken l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1133 col nom de inter lacus Madon.
Briga (distret)
Cümü
I cümü del distrèt de Briga i è:
Matten bei Interlaken
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Trabitz
Trabitz l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neustadt an der Waldnaab. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Trabitz el se tróa a 'na altèsa de 455 méter sura 'l leèl del mar.
Domony
a l'è un comun del Distret de Aszód, cont una popolazzion de abitant.
Česká Ves
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Jeseník.
Bibliothèque François Mitterrand (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 14 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de. La serviss anca la RER C.
Interscambi
Fermada del bus
Gesa de San Peder e Santa Maria Immacolada (Musadin)
La Gesa de San Peder e Santa Maria Immacolada a l'è 'na gesa de Musadin, frazion de Port Valtravaja che la resaliss al secol quell de 12.
Storia
In del Liber Notitiae Sanctorum Mediolani se parla de dò ges in la località: voeuna dedicada a San Vincenz e l'oltra dedicada a la Santa Maria, andaa poeu destrugaa. La gesa d'incoeu a l'è manzonada per la prima voeulta in del 1398 e la saria stada fàda su in sui mur de voeuna de stì dò ges.
In del 1766 a l'è renoeuvaa in la fasciada e in la sala centrala, e la deventa compagna a di alter ges del Lagh Maggior. In del period a l'era intitolada domà a San Peder e se pensa che la sibia stada intitolada a la Madonna dopo. In del 1990 a l'è cambiaa el paviment e l'è restrutturaa l'altar.
Descrizion
A l'è partida in d'on unega sala dividuda in quatter campad. I mur a hinn rustegh e 'l gh'è 'n vegg campanin piscininn.
Massa d'aria
In meteorologia ona massa d’aria a l’è on enòrme blòcch de atmosfera omogenea del pont de vista fisich che de sòlit la se troeuva in sui región dominàd di anticliclon de blòcch (anca ciamàa anticiclon permenent) indoe el vent l’è scars. I mass d’ariaa hinn classificàd 'me cald o frègg e anca in marittim e continentàj a segonda che se foeurmen sora i oceani o sora i continent.
Mass d'aria principaj per el clima de l'Italia
I mass d’aria principàj per el clima de l’Italia a hinn:
Winkelhaid
El cümü de Winkelhaid el se tróa a 'na altèsa de 427 méter sura 'l leèl del mar.
Vojkovice (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
La Souche
La Souche l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Thueyts, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Burg-Reuland
Burg-Reuland a l'è 'na città del Belgi, part de la Comunità Germanofona del Belgi. A l'è ministrativament dent a la Provincia de Liegi, part de la Vallonia.
La Souche
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 31.52 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 463 méter a 'na altèsa màsima de 1498 méter s.l.m.
Bella Center (metropolitana de Copenhagen)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Copenhagen.
Burg-Reuland
In la città el gh'è el Castell de Reuland.
Republega Popolar de Lugansk
La Republega Popolar de Lugansk a l'è un territori contes in tra l'Ucraina, che 'l recognoss no, e la Russia, che 'l retegn vuna di so republeghesit in del Donbass, in quell che l'è recognossud internazzionalment 'me l'Oblast de Lugansk
Fina al 30 de setember del 2022, dì de l'annession russa, a l'era un Stat a recognossiment limitad, ciamad proto-Stat de 'n quajvun. L'ha deciarad l'independenza de l'Ucraina el 12 de masg 2014, dopo de la crisi del Donbass, e l'ha tolt part per un poo al Stat federal de la Noeuva Russia. Incoeu el so leader a l'è el Leonid Pasečnik.
El 21 de fevrer del 2022, in del mez di tension in tra la Russia e l'Ucraina, el Putin el nonzia el recognossiment de la Republega Popolar de Lugansk de part de la Federazzion Russa. Prima a l'era recognossuda domà de la vesina Republega Popolar de Doneck e de l'Ossezzia del Sud, anca lor Stat a recognossiment limitad.
Riferiment
<References/>
Valvola a serranda
miniatura|valvola a serranda [[Flangia|flangiada]] La valvola a serranda a l’è ‘na valvola che ‘l sò stoppadór l’è 'na serranda. El pò vèss a sezión dritta (ghigliottina) o a sezion inclinada (cuni) a segonda che la vegna doprada per di portàd alt o bass. La ven semper doprada come valvola de intercettazión e l’è minga bòna de vèss doperada come valvola de regolazion. Defàtt, el stoppadór el càosa ‘na turborenza fòrta in del flùss e de conseguenza el fa mangià foeura a la svèlta i òrghen de tegnuda, oltra al caosàa di vibrazión spiacévol che fànn frecàss in fase de saradura.
Caratteristich tècnich
I serrànd, hinn de sòlit fàa de ghisa (soratùtt redonda ma anca grisa) o de azzál e magara di ripòrt de metàll come la stellite per i part de tegnuda meccanica soratùtt in particolàr:
El còrp el gh’hà denter di meccanismi bon de fa moeuv l’òrghen stoppadór de manera che la soa sbassada la pòda determinà l’ostruzión totál de fluss. L’ostruzión parziál l’è de vèss sconsiliàda.
Per la regolazion di flùid va a vedè i vàlvol a glòbo o regoladris.
Tucc i superfici dedenter de la valvola che vann in contàtt con l’acqua i gh’hànn de vèss proteggiùd contra de la corrosión a la giusta manera.
De nòrma, in del caso di superfici de ghisa redonda o de azzál al carbòni a se doperen di vernìs fondàd in sui pólver epossìdich., i quàj, semai che l’acqua trasportada la servissa de vèss bevuda di òmen i gh’hànn de cambià nò el sò savór, i sò caratteristich chimico-fìsich e microbiològich seconda conforma quèll che l’è stabilìi in del Decrée del 6 de Aprìl del 2004, n. 174 del Ministeri de la Salud; el stèss discórs el var per i anèj de tegnuda e magara anca per i past lubrificànt doperàa in del cors de la fase de la giontadura.
Tipi
I vàlvol a serranda pòden vèss de trii tipi a segonda de la pression de esercizzi:
Giontada e installazion
manzína|miniatura|Giont a [[flangia infra el tubo e la serranda]]
De nòrma i serránd hinn conligàd a la condòtta in pressión per mèzz di raccòrd a flangia, a bicér o mes’ciàa (cont ona flangia e 'n bicér). L'installazión la pò vèss fada ind on pozzètt ispezionàbil o direttamént in del terrén (compàgn che ‘l succèd per i red idrich cittadìnn).
Fonzionament
L'avertura totál de la vàlvola la dà di pèrdit de càregh pìcol, inscambi la dervida parziàl la crèa di fòrt perturbazión de la corrént liquida e di grand pèrdit de càregh determinàa; per quèst la va ben nò per la regolazión.I manòver di serránd d’on diameter piscinìnn pòden vèss fàa direttamént a man (comànd a volantìn o a leva); inscambi per di diàmeter important o di pressión molto grand, i servìssen di òrghen desmoltiplicadór (vàlvol con riduttór manuál a volantìn) o sèrvomotór (vàlvol motorizzàa cont on attuatór elèttrich o pneumatich).In del caso de pressión fòrt e/o de diàmeter grand l’attrito infra el cuni e ‘l seggio el pò vèss tál de impedì la manovrà de la dervida.In chi casi chì a se installa on pìccol tubo de superà l’ostàcol fornìi de rubinètt, che, in del caso de valvola sarada, el permèttarà  innanz de tutt de mètt in equilibri i pressión in sui dò fàcc (de drée e denánz) del stoppadór de manera de facilitànn la dervida.La direzión preferita di saradura a lè el sens oràri, i vàlvol per i quàj l’è prevedùda la saradura antioraria i gh’hànn de ‘vègh in sul volantìn ‘na marcadura fada a pòsta che l’insègna el sens de saradura.
Utilizzazion
I valvól a serrànda vegnen doperàd:
Pression de progètt
I vàlvol a serranda, compàgn che tucc i pareggiadór idraulich per i sistèma ìdrich, hinn comprés in de la nòmina pression nominàl - PN e gh’hànn de vèss progettàd de manera che i sò pressión caratteristich, PFA, PMA, PEA, sìen secong comforma ai valór (esprèss in bar) raportàa in la tabella chì adrée per la PN corrispondenta:
EL costruttór el pò indicà di valór maggiór rispètt a quèj de la tabèlla che rappresenten i valór mìnim sòta la condizión che la valvola la sia seconda conforma ai nòrm UNI EN 1074.
Comunque la PEA la dev semper risultà:
Velocità massima de progètt
I vàlvol gh’hànn de vèss progettàd per sicurà quèlla velocità massima chì (in m/s) in di condizión de portada costanta e in fonzión de la pressión de esercizi ammissìbil (in bar):
Certificazion
Le aziénd produttór di serrànd i gh’hànn de fornì:
De sorapù, in caso de traspòrt de acqua potàbil la gh’hà de vèss fornida ‘na deciarazión de Conformitàa al Decrée del 6 de april del 2004, n. 174, Ministeri de la Salud mandada foeura di alter laboratori acreditàa, relativa a i rivestimént dedenter, ai elastòmer (anèj de tegnuda) e a tucc quèj materiàj che gh’hànn de andà i contòtt con l’acqua potàbil.
Marcadura
In su la serranda con Diameter nominál >50mm i gh’hànn de vèss imprèss, in manera de durà de vèss ciaramént visìbel seconda conforma ai nòrm EN 19, almànch chi indicazión chì:
In sul cuni gh’hànn de vèss imprèss, in riliév, chi indicazión chì:
Strada europea E573
La Strada europea E573 a l'è 'na strada europea in Üngheria e Ücraina. La conliga Püspökladány e Užhorod e l'è longa 204 km.
Crocetta del Montello
Crocetta del Montello (en vèneto: Croxeta del Monteło) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 5.714 abitàncc, 'na superfìce de 26 km² e 'na densità de 220 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cornuda, Montebelluna, Moriago della Battaglia, Pederobba, Vidor, Volpago del Montello.
1417
El 1417 a l'è 'n ann del secol quell de quindes.
Bütgenbach
Bütgenbach a l'è 'na città del Belgi, part de la Comunità Germanofona del Belgi. A l'è ministrativament dent a la Provincia de Liegi, part de la Vallonia.
El gh'ha 5'585 abitant, l'è grand 97.31 km² e 'l confina cont.
Saint-André-Farivillers
Saint-André-Farivillers a l'è un cumün frances in del dipartiment de l'Oise (regiun Picardìa).
El gh'ha pressapoch 550 abitant.
Munüment püssee impurtant
A Saint-André-Farivillers la gh'è una gesa del secul quel de XV.
Ecunumia
Una part impurtanta de l'ecunumia del paes a l'è basada in sü la presenza d'un parch eolich d'11,5 MW, che l'hann faa sü el febrar 2008.
Aministraziun
El sindich a l'è l'Hervé Commelin (del 2008).
Breitenbrunn am Neusiedler See
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Fuentenovilla
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Passaport de la Russia Bianca
El Passaport de la Russia Bianca a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Brenzone sul Garda
Brenzone sul Garda (enfìna al 2014 el nòm ufuciàl l'ìa Brenzone; Brenson in vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna.
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Ferrara di Monte Baldo, Gargnà (BS), Malsézen, San Zeno di Montagna, Tignàl (BS), Torri del Benaco e Tremùzen (BS).
Lassa pur che 'l mond el disa
Lassa pur che 'l mond el disa (ma Milan l'è on gran Milan) l'è ona canzon scrivuda del Giovanni D'Anzi e de l'Alfredo Bracchi in del 1939. L'è vuna di canzon pussee famos del cantant milanes, e vuna de quei che la celebra (cont ona ponta de ironia) pussee l'orgoeuj de vess milanes e viv a Milan.
El test
Se sa che a parlà de Milan se fa minga fadiga, con tanti argoment per i man el discors el scarliga ciapèm per esempi i semafor che grand meravilia te par de vedè tanta gent a ballà la quadrilia Lassa pur che 'l mond el disa ma Milan l'è on gran Milan Porta Cicca e la Bovisa che d'intorni proppi san e la nebbia che bellezza, la va giò per i polmon e quand fiocca che gioia gh'è el parco e i bastion per scià senza andà al Mottaron fa nagott se poeu pioeuv e andemm giò a tomborlon in la puccia a puccià el panetton. Se sa che a Milan gh'è in progett la metropolitana però ògni dì sto progett semper pu el se lontana in cambi numm semm che in pittura Milan la fa scoeula gh'è d’intorna domà cartellon del formagg Gorgonzoeula. Lassa pur che 'll mond el disa ma Milan l'è on gran Milan el Carrobi e la via Brisa el carrett di ciappacan se te veet sul Montemerlo par de vess a San Vincent cossa l'è Montecarlo, San Remo, Menton in confront de l'Olona e 'l Tombon a Paris gh'è la Senna e ’l Danubi l'è blu ma a Milan gh’è el Navili e poeu pù. Lassa pur che 'l mond el disa ma Milan l'è un gran Milan on bel piatt de busecca con dent i borlott on oss buss cont intorna el risott on litrott de quell bon cont on bell minestron fan content ogni milaneson!
Simbario
Simbario l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Vibo Valentia. El g'ha presapóch 1.082 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 57 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brognaturo, Cardinale (CZ), Pizzoni, Sorianello, Spadola, Torre di Ruggiero (CZ), Vallelonga, Vazzano.
Outes
Outes l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Crismon
right|200px|thumb|Ol Crismon: ol sìmbol del Signùr
Ol Crismon, ciamàt pò chi rò, l'è 'l sìmbol del Gesü Crést.
L’è l’üniü de dò lètre del alfabét gréch, la χ (chi) e la ρ (rò) che i è pò i prìme dò lètre del nòm Crést ‘n Gréch: Χριστός.
Teilhet (FR-63)
Teilhet a l'è un cumün frances del Puy-de-Dôme (Regiun Alvernia) de pressapoch 300 abitant, in del cör di Combrailles.
Isar (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Teilhet (FR-63)
Aministraziun
El sindich a l'è el Bernard Duverger.
Cavalcavia Monscender-Serra
El Cavalcavia Monscender-Serra (in italian Cavalcavia Monte Ceneri-Serra) a l'è una strada soraelevada de Milan, che la recalca in alt el percors del vial Monscender e del vial Renato Serra. L'è stad fad su in tra el 1959 e 'l 1965, progetad del Silvano Zorzi e jutad del Giorgio Macchi. El partiss de piazza Stuparich e, a recalcà la circonvallazzion esterna, el riva finna al cavalcavia Bacula, quell che formalment l'è ciamad 'me Pont de la Ghisolfa, anca se al dì d'incoeu l'è assee spantegad anca 'me nom per tuta la strutura che de Stuparich la riva in piazzal Lugan.
Niederbuchsiten
Niederbuchsiten a l'è un cumün svizzer del distret de Gäu. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 5.49 km², e al se tröva a una altitüden de 465 meter sura al livel del mar.
El cumün de Niederbuchsiten a l'è tacaa ai cumün de Kestenholz, Neuendorf, Oberbuchsiten, Wolfwil.
1418
El 1418 a l'è 'n ann del secol quell de quindes.
Badal (metropolitana de Barcelona)
Badal  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Barcelona.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi e l'è intregament accessibila per i disabil: Biliettaria automatega Ascensoeur
Dunabogdány
a l'è un comun del Distret de Szentendre, cont una popolazzion de abitant.
Bonne
Bonne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Annemasse-Sud, del circondàre (arrondissement) de Saint-Julien-en-Genevois e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 459 méter a 'na altèsa màsima de 1303 méter s.l.m.
Zlámanec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Uherské Hradiště.
Vorbach
Vorbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Neustadt an der Waldnaab. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 13.52 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Onda orografica
In meteorologia, i ond orografich hinn di ond statich che se formen in de l'atmosfera terrèstra. A l’è d’usanza comun de insegnà quèll fenòmen chì anca cont el sò nòmm inglés, lee waves.
Vorbach
El cümü de Vorbach el se tróa a 'na altèsa de 445 méter sura 'l leèl del mar.
Onda orografica
Quèj ond chì se foeurmen quand che ona corrent d'aria la ghe va addòss a ona montagna o la subìss el sollevàss tèrmich che ‘l fà voltà el fluss vèrs l’alt. Quèsta voltada a l’è de sòlit invisibìl a la vista, ma  in di giust condizion atmosferegh el pò succéd che la se faga vedè per mèzz del formàss di nivol lenticolar.
Pierre-Châtel
Pierre-Châtel l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de La Mure, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Onda orografica
El moviment verticàl de l'aria el caosa di variazion periòdich de la velocità e de la direzion del flùss medèsim. De nòrma la gh’è associada a ‘n’onda orografica, in del versat de sòtavent, la formazion de vòrtes turborent ciamàa  rotór.
Pierre-Châtel
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Onda orografica
Nivol
miniatura|[[Nivola lenticolar sora el Presidential Range, New Hampshire]]
Pierre-Châtel
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 888 méter a 'na altèsa màsima de 1424 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Pierre-Châtel l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vohančice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Onda orografica
Nivol
Sia i ond orografich che i rotór se fànn vedè per via de la presenza di nivol lenticolar ,se l'umidità l'è assée ind l’atmosfera e se la salida su in quòta l’è assée de fa reffreggià l’aria fin al sò pont de rosada. Tuttamanch, a l’è possibil che a ghe sìen di ond orografich anca se i nivol lenticolar, che ne fànn segnal de la soa presenza, gh'hinn minga. I nivol lenticolar, che se sviluppen in quèlla manera chì, se spòsten minga insèma al vent, ma rèsten stazionari sòtavént de l’oggètt che je hà ingeneràd.
Aviazion
I ond orografich hinn, per i aliant, on mèzz ùtil de andà su in quòta in del cors del vol e per volà travèrs di longh distanz. I record mondiaj de distanza, velocità e altèzza del vol a vèla hinn stàa portàa a coo cont el sfruttà i on oragrafich ingeneràd di Alp, di Ande  de la Patgònia o de la Sièrra Nevada. Inveci a se pòden minga sfruttà i ond orografich per el vol in deltaplàn e in parapendìo, de già che i vent hinn tròpp fòrt e i quòt raggiunt hinn tròpp alt per sti mèzz chì. El Perlan Project l’è ‘drée a cercà de dimostrà la possibilità de sfruttà i ond orografich per andàgh de là de la tropopausa cont on aliant senza motor, e l’hà raggiunt la stratosfera. I member del progètt i hànn deciaràa de ‘vègh raggiunt quèll obiettìv chì el 30 agost del 2006 in Argentina, a ‘ndà su in altèzza de 15,447 km.
I condizion che favorissen la formazion de ond orografich fòrt giust per el vol hinn:
La turborenza di rotór assocàd cont i ond orografich la pò fà perìcol per i aeromòbil piscinìtt compagn del balón, del deltaplan e del parapendìo. La pò vèss pericolosa anca per i aerei de linea; el fenòmen a l’è consideràa responsabil di tanti incident aerei comprés el collass in vol de on Boeing 707 visin al Mont Fuji in Giappon, in del 1966, e de la pèrdita de on motór de on Boeing 747 visìn a Anchorage in Alaska, in del 1993.
L'aria che l’è ‘drée a sollevàss denter ind l’onda, che la ghe permètt ai aliant de volà assosénn a la svèlta, l'è bona de caosà di variazion de quòta significatìv in di aerei de linea. L’aria turborenta in del dedenter e intorna di ond orografich l’è bona de caosà di velocità de vol foeura de misura o di stallér in vol.
Di alter tipi de ond atmosferegh
A gh’è di vari tipi de ond atmosferegh che se fànn in condizion atmosferegh divèrsi. On quàj tipo manc conossùu a l’è:
Passaport di Bahamas
El Passaport di Bahamas a l'è el passaport relassad in di per fà andà i so citadin a l'ester.
Iglesias (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Villafeliche
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Černá Voda
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Jeseník.
Strada europea E574
La Strada europea E574 a l'è 'na strada europea in Rumania. La conliga Bacău e Craiova e l'è longa 450 km.
Svapo-traspirazion
Generalità
Quèll concétt chì el gh’hà denter du procèss assée divèrsi, de già che ‘l svaporament, de nòrma el sarìss indipendent di piant che vegnen coltivàd in del terrén, al dì d’incoeu tuttamanch l’è nò possìbil separà i dò fenòmen e consideràj in deperlór d’ona manera attendìbil. D’altra part ind la pratega quèl che ’l ne interèssa a l’è el consùmm effettìv sia per svaporament che per traspirazion.
La soa unitàa de misura l’è el mm (millimeter), per indicà l’altèzza de la massa d’acqua svaporada e traspirada, oppùr el m³/ha (meter cubo per èttaro). De già che l’è on fenòmen climatich a l’ioppòst de quèll de la precipitazion, d’usanza el se dopera el millimeter per fa de manera che quèlla grandezza chì la pòda vèssa paragonada cont i precipitazion. Tuttamanch, s'a se tegn de cunt che ‘na massa liquida de 1 mm d'altèzza che slargada in su una superfice de 1 ha la òccupa on volùmm de 10 m³, 1 mm de svapo-traspirazión l’è l’istèss de on consùmm de 10 m³/ha.
I settór de studi che se interèssen de la svapo-trapirazión  hinn divèrsi, la svapo-traspirazión donca la ven studiada:
Fattor influenzant
La svapo-traspiraziٙón el risultàa del concórs de divèrsi fattór che dipenden de la natura del terrén, del clima, de la specie agraria e de la tècnica de coltivazión. Quèj fattór chì pòden minga vèss consideràa in deperlór de già che la svapo-traspirazión l’è la risultanta complèssa di tanti relazión che gh’è infra i fattórmedésim.
Fattor del soeul
A bon cunt, la fòrza de la svapo-traspirazión l’è ligada insèma a la dinàmica de l’acqua in del terrén e de conseguenza a la tessidura del terren.
Fattor climatich
A bon cunt la svapo-traspirazion l’è pussée fòrta in del cors del dì, in di mes pussée cald  in di giornàd pussée cald e ventós, incambi la diminuìss de fòza in del cors de la nòtt, in di mes pussèe frècc, in di giornàd ùmed, cont el cièl quattà di nìvol e in assenza de vent.
Fattor biològich
La biologia di piant, in particolar la morfologia, l’anatomia e la fenologia la gh’hà ‘n’influenza notévol in su la svapo-traspirazión.
A bon cunt i fattór biològich i laoren insèma ind ona manera complèssa a definì la capacità potenziàl d’ona specie e de ‘na varietà de traspirà pu o men in del cors di sò attività de vegetizión e riproduzión, in di piant che van via ben e pussée svlippàd e ben in salùd e senza di adattament xerofitich.
Fattor agronómich
La tècnica de coltivazión l’è fondamentàl in del corrègg de bon la tendenza determinada de alter fattór. A hinn divèrsi i aspètt che influìssen in su la svapo-traspirazión, di vòlt hinn ben evidént, alter vòlt de men. Infra i pussée important ciamom sti chì:
In del complèss el mestée di fattór agronòmich el dipend di obiettìv ottegnùu e de la disponibilità de risórsi tècnegh (soratùtt de l’acqua per l’irigazion). Indoe la disponibilità de acqua l’è minga on fattór limitànt, el principàl obiettìv l’è quèlle de crèss la resa agend tant in sul LAI quant in su la fòrza de la fotosintesi, per quèst, in de l’insèma, quèj tècnich chì fànn cress la svapo-traspirazión.
Svapo-traspirazion potenzial
El valór de la svapo-traspirazión potenziàl la varia cont i stagión e cont el clima, ma l’è del tutt indipendent di coltìv e di tècnich dopràd.
A l’esist anca on ETo standard de riferiment stabilida de la FAO, che la servìss de stabilì la svapo-trapirazión potenziàl in di vari part del mond. La coltivazion de riferiment l’è el pràa Festuca arundinacea. L'adozión de la condizión standard de riferimént la fa de manera che la svapo-traspirazión la dipenda domà del podè svaporànt de l’atmosfera, con tucc i alter fattór normalizzaà. L'ETo la gh'hà el fin pràtegh o de studi de caratterizzàa on cèrt ambient fisich. El valor de la svapo-trapirazión potenziàl el cambia in del temp e in del spazzi, ma l’è indipendent di coltivazion e di tècnich dopràd.
Svapo-traspirazion effettiva
L'ETp moltiplicada per on coefficient k segond el tipo de pianta coltivada la dà la svapo-traspirazion effettiva de la coltivazion ETc. Quèsta variàbel climatica la ven doprada per fin prategh per el studi del fabisògn de acqua di piant coltivàd e de conseguenza la stima de irigazion che gh'è besògn. La ven anca ciamada svapo-traspirazion reàl (ETr), e la fa riferiment a 'na situazión reàl, per quèst l’è definida come la quantità de acqua perduda adrée a l’unità de temp per svaporament e traspirazion de ‘na coltivazion in di condizion reàj.
in la pràtega, quèsta variàbel del clima la ven doprada, per calcolà el bilanc idrich di piant coltivàd. El valór de la svapo-trapirazión effettiva el varia segond la situazion (perìod, leough, piant coltivàa, condizion del soeul e tècnica agronòmica).
Misurada de la svapo-traspirazión
miniatura|Rappresentazion schematica d’on lisimeter a pesada La misurada dirètta la ven fada cont i lisimeter de precisión ch' a hinn di impiant costós e sofisticàa installàa prèss i stabiliment de ricerca al fin de pesà i alter istrument de misura o i mètod de stima fondàa sora ‘l rilevament di alter variàbel del clima. I lisimeter, gh’hànn ancasì el lìmet ch'hinn minga bon de misurà la svapo-traspiraqión in cèrti situazion compagn quèlla 'doe che gh’è i alber e i bosch.
Stima de la svapo-traspirazión
La stima de la svapo-traspirazion a l’è fondada in su l'aplicazión de fórmol matematich che permétten el càcol de la svapo-traspirazión in funzión de vuna o pussée de variàbel climatich fàcil de vèss rilevàd. Generalment a hinn de métod empìrich pu o men prossimatìv ch'a hinn assée de fà capì la giusta svapo-traspirazión, ma che pesàa a la giusta manera in la situazion ‘ndoe vegnen aplicàa i pòden dà di informazióؚn pussée sempliz e  subitani e, soratùtt sostenìbil del ponto de vista econòmegh rispètt a la misurad dirètta. In di ùltim 60 agn a hinn stàa elaboràd di fórmol de stima pòch adàtt per la pratega. A bon cunt i eren di métod taràa in di specifich situazión e per rilevamént ambientàj adàtt de fa di analisi temporàj de medi e longh periód. La Fao, adrée, l’hà propòst di adattamént de quèj métod chì grazie a l’aplicazión di coefficènt de correzión che ciapen in considerazión i variàbel climàtich spcifich. I métod propòst de la FAO stìmen la svapo-traspirazión potenziàl standard (ETPs).
Metod del Blaney e del Criddle
El mètod del Blaney e ‘l Criddle l’è stàa sopràa despèss in di temp indrée in de l’òvest di Stat Unii. A l’è vun di mètod pussée conossùu ma l’è anca tròpp prossimatìv, cont on màrgin d’errór del 25% per i stimm de l’estaa. Per ottegnì assèe de fidabilità el gh’hà de vèss aplicàa adrèe a on perìod de almén vun mes, per quèst l’è nò adàtt de controllà l’andana de la svapo-traspirazión per mètt giò el bilànc idrich de ona coltivazión ind on terrén. Quèlla fòrmola chì la stima la svapo-traspirazión potenziàl standard come ona media giornadera del mes (oppùr de on perìod de rilevamént pussée longh):
‘ndoe:
Metod FAO de la radiazion solar
A l’è l’adattamént d'ona fórmola del Makkink, che l'era al princippi giusta per i condizión de l’ambiént di Paes Bass ma pòch fidàbil in di alter ambiént. L’adattemént de la FAO che l’è vegnùu adrée el fa de manera de podè aplicà la fórmola anca in di alter situazión. Quèll mètod chì el mètt in relazión la svapo-traspiraziؚón potenziàl standard con du fattór climatich: on fattór de prporzionalità (correlàa a la temperadura de l’aria e a l’altèzza) e la radiazion solar:
indoe:
Anca con quèll métod chì, el coefficént c l'è denter scodùu quand che 'l se fa on calcól fondàa sora di specifich diagrama di quàj se ottén el valór de la svapo-traspirazión potenziàl standard.
El métod de la radiazión solà, cont el ciapà in considerazión dò variàbel climatich, l’è pussée precìs de quèll de primma e l’è assée fidàbil anca quand che ‘l ghe ven aplicàa a di intervàj de temp pussée curt d'on mes, cont on errór màssim del 20%.
Metod Penman-Monteith mod. FAO
A l’è on métod complèss de vèss aplicàa ma l’è pussée precìs de quèj vìst adèss adèss de già che ‘l ciapa in considerazión tanti di variàbel climatich. El modèll del Penman (1948) el considera i variàbel relatìv a l’apòrt energetich e al traspòrt turborént de l’aria. El cambiamént miss denter del Monteith (1965) el ciapa in considerazion anca el meccanismo complèss che ‘l govèrna el passàgg del vapor de acqua del mesofillo, travèrs i stòma vèrs l'atmosfera, con l’aplicà on modèll semplifica, rapresentà per mèzz de dò variàbel, che vuna l’è la resistenza di stòma e l’altra l’è la la resistenza aerodinamica. La FAO la hà ancasì riintonàa quèll métod chì cont el definì i caratteristich morofològich e fisiològich de la coltivazión de riferiment de manera de ottegnì per i variàbel de resistenza on modèll che ‘l se pò ripètt in divèrsi situazión: quèlla fórmola chì la calcola el flùss de la svapo-traspirazión giornadéra (in MJ al m2 al dì):
indoe:
L'equazión del Penman-Monteith la fà el sò bel mestèe bona in tanti situazión, conty on errór màssim del 10%, e la FAO la raccomanda quèll métod chì per stimà la svapo-traspirazión potenziàl e per determinà i coefficént de aplicà al fìn de trà foeura la svapo-traspirazion effettiva. El limit in del lavorà con quèll métod chì l’è che gh'è besògn de ‘na stazión de rilevamént agrometeorològich in del’ambient de studià.
Metod svaporimetrich
miniatura|Svaporimeter A l’è on métod che ‘l se aplica facilment e l’è anca assée fidàbil se l’è pesàa a la giusta manera per l’ambient ‘doe ‘l se lavora. Quèll métod chì el mètt in relazion la svapo-traspirazión potenziàl standard con la quantità de acqua svaporada, adrée al perìod de osservazión, de 'na vasca svaporimetrica (svaporimeter) che la gh’abìa di requisìi standard quant a grandèzza, loeugh e fattùra. La sbassada del livèll de la superfice liquida in del cors del perìod consideràa, ciamada evaporàa la ven esprèssa in millimeter e l'è riferida a l’’unitàa de temp (generalment on perìod d'ona giornada).
El princippi adrée al quàl quèlla relazión chì l’è fondada l’è el fàa che la fòrza de la svapo-traspirazión e quèlla del svaporament d’ona superce de acqua dipenden da i istèss fattór climàtich. El svaporàa l’è nò la svapo-traspirazión (poteziàl o effettiva) per quèj resón chì:
Per quèj resón chì la svapo-traspirazión potenziàl standard la gh’hà on valór pussée bass rispètt a quèll del svaporàa, per quèst la relazión infra quèj dò variàbel chì l’è descrivuda per mèzz d'on coefficiènt de proporzionalità sòta vun:
indoe:
El coefficént de riduzión el ven dedòtt per mèzz di tabèll fàd apòsta che ciapen in considerazión el tipo de svaporimeter, el sò leough (in su on pràa oppùr distant de on pràa), l'umidità relativa media de l'aria e la velocità del vent. El métod svaporimetrich el gh’hà l’onór de vèss fàcil de vèss aplicada de già che 'l gh’hà domà besògn del rilevamént d’ona sola variàbel climatica (el svaporàa), e in del’istèss temp el g’hà ‘na fidabilkità discrètta, cont on errór màssim del 15%. El lìmit principàl l’è che ‘l se gh’hà de dispònn d’ona vasca svaporimetrica che la gh’abìa di requisìi standard, se de nò i valór del coefficènt de proporizionalità i sarìssen falsàa.
Stima de la svapo-traspirazion effettiva
La sola conoscenza de la svapo-traspirazión potenziàl la gh’hà di obiettìv domà scientifich. Defàtt in la pràtega la svapotraspirazion potenziàl la ven stimada domà al fin de calcolà i consùmm de acqua d'ona situazión reàl. Quàl che sia el mètod dopràa per determinà la svapo-traspirazión potenziàl, el valór de la svapo-strapirazión effettiva el ven ottegnùu con l’aplicagh on coefficént colturàl:
‘ndoe:
El valór del coefficént colturàl el ven determinàa in manera empirica per ògni coltivazion, anca cont el tegnì in considerazion la fase fenologica, e ‘l pò cambià segond i caratteristich de l’ambiént (tècnega colturàl, región climatica, etcetera). Per quant a l’è possìbil se gh’hànn de doprà di coefficént colturàl specifich de la situazión che l’è, o se ghè minga de documentazión specifega se fa riferimént a di condizión de l’ambiént compagn. El valór del coefficént colturàl el pò vèss pussée pìccol o anca pussée grand de vun, per quèst la svapo-traspirazión effettiva la pò anca vèss superiora de quèlla potenziàl. Per capì quèlla stòriachì che a gh’è de considerà che la vegetazión, per via del LAI (leaf area index, indes de l'area di foeuj), la svilùppa ona superfice maggiora in su la superfice de contàtt infra el soeul e l’aria. La vegetazión di coltùr reàj, donca la pò vegh ona superfice traspiranta maggiora (riferida a l'unitàa de superfice agraria) rispètt a la coltura de riferimént adottada per la svapo-traspirazión potenziàl (pràa de graminacej podàa regolarmént a 10–15 cm d'altèzza del soeul).
Per esempi a se pò fa ‘n confrónt infra ‘na quàj coltivazión in di condizion de l’ambient tipìch de la pianura de la Sardegna. A la fin d’april la svapo-trapirazión potenziàl standard l’è pu o manch de 3,2 mm/d. El tomates el se troeuva in fase de pòst-trapiànt, con di piant pòch sviluppàd e 'l terrén biòtt infra i gabàd, indoe l’è stada tirada via l’èrba. El pràa de èrba cavallinna l’è quasi adrée a fiorì e l’ha quasi raggónt el sò svilùpp vegetatìv complètt e iscì el quatta su tucc el soeul. La vidor la sarà del tutt in la soa fase de créscita vegetativa, con di tros anmò pòch sviluppàa. L'oliv l’è in fase de mignoladura e in piena attività vegetativa. I cofficént colturàj consilliàa hinn 0,3 per el tomates, 0,95 per l’èrba cavallinna, 0,40 per la vidor, 0,60 per l'olìv. S’a se aplìchen i giust coefficént colturàj al valór de la svapo-trasopirazión potenziàl i consùmm de acqua giornadér sarànn de 1 mm per el tomates, 3 mm per l’èrba cavallinna, 1,3 per la vidor, 1,9 per l'olìv.
Kipfenberg
Kipfenberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Eichstätt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 81.43 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Svapo-traspirazion
Stima de la svapo-traspirazion effettiva
A la primma metà de luj la svapo-traspirazión potenziàl standard l’è pressappòch 6,6 mm/d. El tomates el se troeuva in del cors del sò pien svilùpp e ‘l gh’hà su di borlìtt ‘drèe a vegnì madùr, l’èrba cavallina l’è pu o men in fase del rebuttà, la vìdor l’è in pena attività vegetativa ei grappèj hinn adrée a cress, i frutt piscinìtt de l’olìv hinn adrée a cress e la crescita di germèj l’è ralentada. I coefficènt colturàj consiliàa hinn 1,15 per el tomates, 0,95 per l’èrba cavallinna, 0,75 per la vìdor, 0,45 per l'olìv. I consùmm ìdrich giornadér sarànn de 7,6 mm per el tomates, 6,3 mm per l’èrba cavallinna, 5 mm per la vìdor, 3 mm per l'olìv.
Kipfenberg
El cümü de Kipfenberg el se tróa a 'na altèsa de 378 méter sura 'l leèl del mar.
Svapo-traspirazion
El metod Wucols per i piant ornamental
El metod Wucols l’è on métod nassùu in del 2000 che ‘l sèrviss de valutà la[[svapo-traspirazión di coltivazión ornamentàl:
La svapo-traspirazion di coltivazión ornamentàl la ven calcolada in quèlla manera chì:
indoe:
El coefficent del paesàgg el ven ottegnùu del prodòtt de trii coefficiént:
Le Pouget
Le Pouget l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gignac, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 25 méter a 'na altèsa màsima de 161 méter söl leèl del mar.
Büchenbach
Büchenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Roth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 30.78 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Fara de Soligo
Fara de Sołigo (en italià: Farra di Soligo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Treviso. El g'ha presapóch 7877 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 281 ab./km². El cunfìna coi cümü de Follina, Miane, Moriago della Battaglia, Pieve di Soligo, Sernaglia della Battaglia, Valdobbiadene, Vidor.
Büchenbach
El cümü de Büchenbach el se tróa a 'na altèsa de 366 méter sura 'l leèl del mar.
Kelmis
Kelmis a l'è 'na città del Belgi, part de la Comunità Germanofona del Belgi. A l'è ministrativament dent a la Provincia de Liegi, part de la Vallonia.
El gh'ha 10869 abitant, l'è grand 18.12 km² e 'l confina cont.
Pelleport (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 3 bis de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Stazion de Pilastrino
La Stazion de Pilastrino a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Wingen-sur-Moder
Wingen-sur-Moder (Wingen an der Moder in tudesch) a l'è un paes alsazian (dipartiment Bass Ren), in Francia.
Al gh'ha 1.484 abitant.
Ecunumia
A Wingen-sur-Moder a gh'è la sede de la cristaleria Lalique, che la fa laurà 260 persun.
Cità gemelss
Wingen-sur Moder a l'è gemelaa cun:
Staufen im Breisgau
Staufen im Breisgau l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Breisgau-Hochschwarzwald. El teretóre aministràt de la cità l'è de 23.26 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Zlechov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Uherské Hradiště.
Kobane
Kobanê o Kobanî (ciamàda in àrabo ach Ayn al-Arab) l’è öna sità cùrda che la se tróa in del nòrt de la Sìria söl cunfì co la Türchìa. In del 2004 la gh’éra 44.821 abitàncc, quàze töcc Curdi (89%) con öna quach de àrabi (5%), de türchi (5%) e de arméni (1%).
1421
El 1421 a l'è 'n ann del secol quell de quindes.
Kobane
La stòria
La sità l’è nasìda ‘ntùren a la stasiù di tréni tiràda ‘n pé in del 1912 da la ‘mpréza todèsca Koban Railway Company sö la lìnea che la ména a Bagdad. I cùrdi alùra i à tacàt a fà sö di cà ‘ntùren a la stasiù, pò i è riàcc in del 1915 i arméni che i scapàa dal genocìdio ‘n Türchia. A la metà del sécol XX i gh’éra ‘n Kobane 3 céze arména, ma quàze tócc i arméni in di agn ’60 del sécol XX i è ‘ndàcc a stà in de la Repüblica Socialista Soviètica de l’Arménia.
Dòpo che l’è s-ciopàda fò la guèra civìl in Sìria i Unità de Protesiù Popolàr cùrde, ol Yekîneyên Parastina Gel o YPG, i à ciapàt la sità ol 19 de löi del 2013 e i spéra de rènt indipendènt chèsto tòch de Kurdistàn che ‘l se tróa ‘n Siria. Ol 02 de löi del 2014 la sità l’è stàcia tacàda dal Istàt Islamèch del Irak e del Levante, alùra i cùrdi i è scapàcc in Türchia e in de la sità l’è stàcia guèra stràda per stràda tra i peshmerga cùrdi e chèi de l’Isis.
Liber Notitiae Sanctorum Mediolani
El Liber Notitiae Sanctorum Mediolani a l'è 'n liber attribuii al Goffred de Busser conservaa in la Biblioteca capitolar de Milan che la gh'ha dent 'na lista de ges de l'arcidiocesi de Milan in tra el secol quell de 13 e quell de 14.
Bertrada de Laon
Bertrada de Laon (Laon, magio del 720 - Choisy-au-Bac, 18 de óst del 783) l'ìa la fiöla de Cariberto Hardrad, el cónt de Laon e de Gisela de Laon. L'è cunusìda apò a col nòm de Berta. L'è nàda en spùza a Pipino el Breve endel 743 o 744 — alùra magiurdòm de palàs e che piö tàrde el deentarà rè dei Franch — e la g'ha dat du fiöi: Carlo, cunusìt come Carlo Magn, endel 742 (o per sèrte óter stüdiùs 748, e Carloman I, endel 751.
L'ìa scötömàda "Bèrta del pè gròs", perchè par che la gh'ìes en pè piö gròs de l'óter.
Serra San Bruno
Serra San Bruno l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Vibo Valentia. El g'ha presapóch 7.068 abitàncc, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 182 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arena, Gerocarne, Mongiana, Spadola, Stilo (RC).
Passaport del Bahrain
El Passaport del Bahrain a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Dunaharaszti
a l'è un comun del Distret de Szigetszentmiklós, cont una popolazzion de abitant.
Bòra
La bòra a l’è on vent frècc tipich de l’invèrna che ‘l ven de nòrd-èst, che ‘l boffa sora l’Adriatich dòpo de vègh intraversàa i Balcani. L’interèssa anca i còst de l’Italia de l’alt Adriatich e quèll de mèzz. A gh’è du tipi de bòra:
Bussolengo
Bussolengo l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 16.979 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 24,28 km², per 'na densità de 707 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelnuovo del Garda, Lazise, Pastrengo, Pescantina, Sona, Verùna.
Meiringen
Meiringen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Interlaken-Oberhasli, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 40.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Meiringen al se tröva a una altitüden de 595 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Brienz, Brienzwiler, Grindelwald, Hasliberg, Innertkirchen, Lungern (OW), Schattenhalb.
Storia
Meiringen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1234 col nom de Magiringin.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Pfäffikon (distret)
El Distret de Pfäffikon  (en todèsch: Bezirk Pfäffikon) l'è giü dei dùdes distrècc del Canton Zurigo, en Svìsera. La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca e 'ndèl l'ìa de  abitàncc. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Pfäffikon.
Lach de Murasch
El Lach de Murasch a l'è un lach de l'Ossula in Val Furmazza, in del cumün de Furmazza, a 1815 m. A l'è un lach artificial che'l s'è furmaa perchè la gh'è una diga de l'ENEL. Al lach se pö minga rivà cun la machina anca se la strà a l'è asfaltada perchè 'l transit a l'è minga permiss. Poch de sota la nass la Tos: a hinn i cascad de la Tos.
Pfäffikon (distret)
Sudiviziù aministratìva
El distrèt de Pfäffikon l'è spartìt sö 'ndèi dùdes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:
Soyons
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.9 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 104 méter a 'na altèsa màsima de 280 méter s.l.m.
Strada europea E575
La Strada europea E575 a l'è 'na strada europea in Sluachia e Üngheria. La conliga Bratislava e Győr e l'è longa 95 km.