cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bellis perennis
Descrisiù
Le fòie i è töte 'nserìde söl rizoma e le fùrma 'na rüzitìna bazàl. I è spatolàde co la larghèsa màsima 'nsìma, co la bàze a cóne e le se strèns endèn gambì alàt; i è tumintùze quan che i è zùine ma dòpo le deènta piö o méno glàbre (sènsa pilizì). L'òrlo l'è capetàt o crenulàt, de rar el pöl véser entréch. I è lónghe presapoóch dei 2 ai 5 ghèi e le prezènta a la vìsta apéna 'na nervadüra centràl.
I fiur i se fùrma 'nsìma a 'n gambì che 'l pöl rià 'nfìna a 10 ghèi de altèsa (de rar pò a 'nfìna a 15 ghèi) e che pórta mìa de fòie. I fiùr i è de 2-3 ghèi de diàmetro e 'l capulì el g'ha la fùrma tìpica de le asteràcee e l'è furmàt de 'na curùna de pétali estèrni biànch (de spès co la puntìna rósa) e de 'n dìsco centràl zàlt. I pétali dei fiurilì estèrni (biànch) quan che l'è séra e quan che gh'è bröt tép i se sèra e i se dèrf quan che é fò 'l sul.
I fröcc i è dei achéni picinì a fùrma de öf, i fùrma mìa 'l pàpo.
Habitat e distribusiù
La crès de preferènsa 'ndèi pracc, endèle zòne mìa cultiàde e 'n generàl endèi pòscc calpestàcc. La dispuzisiù de la rüzitìna bazàl, basìna basìna arènt a la tèra, la fà che la rèste schiàda tat de le bès•ce che màia l'èrba come del mestér de segadüra de l'òm, e chèsto 'l ghe permèt de slargàs fò e de furmà dele colònie bèle grànde e spèse,
Tasonomìa
La Bellis perennis l'è stàda discriìda come spéce botànica per la prìma ólta del Linèo e püblicàda en Species Plantarum 2: 886. 1753.
Simiane-Collongue
Simiane-Collongue l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gardanne, del circondàre (arrondissement) de Aix-en-Provence e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.84 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 192 méter a 'na altèsa màsima de 711 méter s.l.m.
Tarcento
Tarcento (en furlà: Tarcint; en slovéno: Čenta) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 8.727 abitàncc, 'na superfìce de 35 km² e 'na densità de 249 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cassacco, Lusevera, Magnano in Riviera, Montenars, Nimis, Reana del Rojale, Tricesimo.
Rasa (Cent Vai)
La Rasa (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun tesines di Cent Vai, in del distrett de Locarna. El paes el se troeuva in sù la strada che la va de Palagnedra fina a Intragna. L'è stada frazion de Palagnedra fina al 1864, poeu l'è vegnuda on comun deperlee. L'è staa inscì fina al 1972, quand l'è stada taccada a Intragna: al temp l'eva el comun de la Svizzera con meno gent (vundes personn in tutt). In del 2009 Intragna l'è stada unida al comun di Cent Vai.
Catolicesim
thumb|200px|La Basiliga de Sant Peder in [[Vatican]] El Catolicesim a l'è el grüp cristian püssee nümerus, cun pressapoch 1,1 miliàrd de member. La recugnuss el primaa del Papa, el vescuv de Roma.
Carateristich
La Gesa Catoliga la gh'ha set Sacrament, che hinn el (Batesim, l'Eucarestia, la Cunfermaziun o Cresima, la cunfessiun o penitenza, el Matrimoni, l'Urdin sacerdutal e l'Ünziun di malaa). A travers i Sacrament la diva la grazia divina al credent.
La Gesa Catoliga la gh'ha una strütüra piramidala ma la recugnuss impurtanza ai ges particular, impurtanza segnada anca in del Cuncili Vatican II. Gesa particulara al sa pö duprà in dò maner:
Atribüü de la Gesa Catoliga
In acordi al Catechism de la Gesa Catoliga, la Gesa a l'è Vüna, Santa, Catoliga e Apustoliga. Quij quater atribüü chì, minga separabij, indichen i trat essenziaj de la Gesa e de la sò missiun (CIC, 811). I catoligh prufessen la sò fed in di quater atribüü de la Gesa a travers el Cred di Apostuj e'l Cred de Nicea-Custantinopul.
Scarpinocc
miniatura|
I scarpinocc i è un mangià tipegh del pais de Par in provincia de Berghem. L'è compagn del casoncell del pien "magher" indova che la gh'è mìa carna ma domà formai, oeuv, boeuter, pan gratad e spezzie. Ol nom scarpinocc al vegn de la forma del casoncell con le tradizzionai scarpe drovade in di temp antigh di abitancc del pais de Par, fade su di fomne.
Preparazzion
I scarpinocc, consideracc de semper un mangià de scior, per feste e i matrimoni, vegnen preparacc con la lavorazzion de farina bianca e aigua tiepida e ross d'oeuv; la pasta moresina, la vegn spantegada e tajada a dischecc con l'ajoeut de un bicer. La particolarità a l'è in del pien magher, che al voeul nissun tip de carna, ma pan gratad, formai gratad, oeuv, boeuter e un poo de ughet. I dischecc cont ol pien vegnen sarracc su e cont ol did la se lassa l'impronta al center, vegnen coeusucc in aigua salada. Una voeulta vegneven metucc in d'una baslota de ram, adess in terra cocia o ceramega, consciacc con sossen formai e buter coeusud con foje d'erba salvia.
Del 1955 la gh'è ogne ann a Par la sagra di Scarpinocc ol terz fin de setimana de avost, organizada de la Pro Loco Par, indova che l'è el se poeul provà ol mangià tradizzional.
Mercitalia Rail
Mercitalia Rail a l'è 'na compagnia part di Ferrovij del Stat italian che la gestiss el traffich ferroviari merci per cunt de l'azienda, fondada del 2017 de la fusion de Mercitalia Logistics, Rail, Intermodal, Transport and Services, Shunting and Terminal, il Gruppo TX Logistik e TERALP, tutt controlaa de la Trenitalia.
Flotta
La compagnia la gh'ha on ETR.500 doperaa per el straport di ròbb piscinitt in su l'ass Bologna-Maddaloni, equivalent a 18 TIR.
Per el straport minga AV a hinn staa doperaa finna al 2019 i E.656 e finna al 2020 i E.633 e i E.655. Incoeu hinn doperaa i E.632, i E.405, i Vectron, i TRAXX, i E.494, i E.652 e i E.412 per i lign elettrifegaa, menter i lign minga elettrifegaa gh'è i locomotiv diesel D.345 e D.445.
Per i manoeuver hinn doperaa i FS 214, 245 e D.145.
Canzano
Canzano l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 1.809 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 113 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellalto, Cermignano, Teramo.
Stazion de Brigata Bari
La Stazion de Brigata Bari a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è verta dal e l'è in su la. L'è doperaa del servizzi ferroviari metropolitan de Bari de Ferrotramviaria.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni metropolitan e regionai de Bari gestii de la Ferrotramviaria.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Eichstegen
Eichstegen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ravensburg. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 14.24 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
thumb|200px|left|Eichstegen El cümü de Eichstegen el se tróa a 'na altèsa de 600 méter sura 'l leèl del mar.
Super Mario 64
Super Mario 64 a l'è staa 'n capitol quell de vott de la serie de Mario, sortii per el Nintendo 64 in del 1996. L'è staa el primm capitol integralment in 3D.
Insemma a Pilotwings 64 a l'è staa in tra i titoi de lanz de la console. L'è staa publegaa anca per l'iQue Player e per i Virtual Console. In del 2005 a l'è sortii Super Mario 64 DS, remake per el Nintendo DS.
Ambient techno
El termin Ambient Techno al se dupra in riferiment a la müsega de gent cume B12, i prim canzun del Aphex Twin, del Black Dog, Higher Intelligence Agency, e Biosphere. A l'è una müsega che la gh'ha la ritmiga, la meludia e'l ritmu di baterij eletronich de la Techno insema al sun atmusferich e sperimental tipich de la Ambient. Se dupra anca la definiziun "intelligent techno" per la serie de racolt de la Warp Artificial Intelligence.
Kurdějov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Břeclav.
Perla (Schignan)
Perla (istess in italian) a l'è ona frazzion del comun comasch de Schignan. El paes el se troeuva dent a la Val d'Intelvi, a nord-ovest del center comunal.
Třinec
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
El gh'ha el status de cità.
Campolattaro
Campolattaro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 1.122 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casalduni, Circello, Fragneto l'Abate, Fragneto Monforte, Morcone, Pontelandolfo.
Nyklovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Eltendorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Kisberény
a l'è un comun del Distret de Fonyód, cont una popolazzion de abitant.
Leyrieu
Leyrieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Crémieu, del circondàre (arrondissement) de e del dipartimènt de l'Isère.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.39 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de méter a 'na altèsa màsima de  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Leyrieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Litago
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Razzismo
El razzismo a l'è 'n pensee che la specie umana la sibia divisibel per di razz cont di different caratteristegh morai e de intelligenza e che l'è donca possibel fà 'na classifega de 'sti razz e del sò nivell in la società.
Red interurbana di tram de Milan
thumb|Tram Milan-Desi al [[Milanin.]] El nom red interurbana di tram de Milan el se referiss a tutt i lign de tram interurban che in passaa conligaven la cittaa de Milan cont i paes pussee lontan de la sò provincia e cont ona quai cittaa vesina.
Diferentement di alter provinz lombard e piemontes, la costruzion di chesta red chì la gh'ha seguitaa minga on pian deciduu da la Provincia: la red a l'è vegnuda-sù perchè di privaa ottegniven i concession a i Deputazion provinciaj compettent. Per i primm agn de attivitaa, i lign a hinn staa esercitaa di vari societaa fin a la fin di agn trenta inquand, ecettuaa ona queigheduna, l'esercizzi di lign interurban che funzionaven anmò a l'è passaa a l'ATM de Milan.
Depos ona fila de desmission avegnii intra i agn sessanta e 'l prenzipi di agn vottanta e depos la sospension, in del 2011, del servizzi de la tramvia Milan-Desi, de la veccia red la gh'e restada domà la tramvia Milan-Limbiaa.
Struttura de la red
Lign di ‘’Tramvii Interprovinciaj Padan’’ (TIP), poeu gestii da la STEL e da ATM:
Alter tranvii:
La cittaa de Milan la gh'ha anca ona red de tram urbana. Sora el territòri provincial a gh’eren alter lign di tram. Monscia la gh’aveva ona red interurbana di per lee formada da lign che la conllgaven (in period divers) a Cusan, Caraa, Trezz e Bergom, Cantuu e Voggion. Lòd a l’era servida da lign di tram che rivaven da Bergom e da Soncin, esercitaa da la TIP. Poeu pasma Sant Angiol se incrociavan trii lign de tram: vuna che la rivava da Meregnan, derivazion de la Milan – Lòd, vuna che conligava l’andava a Pavia e vuna dirigiuda a Lòd.
Susinos del Páramo
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Augustin (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Montauro
Montauro l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 1.322 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 120 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gasperina, Montepaone, Palermiti, Squillace, Stalettì.
Tórtola de Henares
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Segunda Curinz Capitel Trii
Capitel Trii
1Cumenzum de növ a recumandàmm? O gh'èmm besogn de quij leter de recumandaziún per vialter o de vialter? 2Vialter sii la nostra letera, scrita in di noster cör. Cugnussüda e lèta di tant personn, 3faa vedüü che sii la letera de Crist servida de nümm, scrita no cunt incoster ma cunt el Spirit de Diu vivént, no sü taulètt de prèia ma sü i taulètt de cör de la carna.
4E gh'èmm una tal cunfidénza per mèzz de Crist vèrs Diu. 5No che sèmm dègn per via de nümm medemm de cunsiderà quajcossa cumè de nümm medemm, ma la nostra degnitaa l'è de Diu, 6che anca 'l m'ha faa dègn minister d'un növ acordi, no d'un leter ma del Spirit; già che la letera la maza, ma 'l Spirit el fa viv.
7E se 'l ministeri de Diu in de leter intajaa in de prèj l'è vegnüü in de la gloria, perchè i fiöö d'Israel poden minga vardà la fàcia de Musè per via de la gloria de la sua fàcia che l'è traa a munt, 8cumè no pü in de la gloria el sarà 'l ministeri del Spirit? 9Già che se 'l ministeri de la cundana l'è gloria, pü assee l'è tant in de gloria el ministeri de la giüstizia. 10Già che chèll che l'è staa daa gloria l'è minga daa inscì in de chèsta part, per via de la gloria che la vanza sü. 11Già che se chèll che l'è traa a munt l'è inscì per mèzz de gloria, pü assee chèll che 'l resta in de gloria.
12Dunca, già che gh'èmm una tal speranza, üsum una granda franchéza, 13e no cumè Musè l'ha metüü una quataja sü la sua fàcia perchè i fiöö d'Israel ghe vardassen a la fin de chèll che l'è traa a munt. 14Ma i lur mént eren faa dür. Già che fin a chèst dì la medema quataja la resta sül lég del vègg acordi, no desquatada perchè l'è trada a munt in de Crist; 15ma fin a incöö qualsessìa völta che 'l sia lètt Musè, una quataja la resta sül lur cör; 16ma qualsessìa völta che 'l gira al Signúr, la quataja l'è töda via. 17E 'l Signúr l'è Spirit; e due 'l gh'è 'l Spirit del Signur, la gh'è libertaa. 18E nümm tücc, quand vardum in d'un spègg cun fàcia desquatada la gloria del Signúr, sèmm trasfurmaa in del medemm santìn de gloria a gloria, cumè del Spirit del Signúr.
Tarvisio
Tarvisio (en furlà e 'n todèsch: Tarvis; en slovéno: Trbiž) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 5.074 abitàncc, 'na superfìce de 205 km² e 'na densità de 25 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiusaforte, Malborghetto Valbruna.
Strada de segonda class 363
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 22 km.
Sankt Englmar
Sankt Englmar l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Straubing-Bogen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 36.85 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Sankt Englmar el se tróa a 'na altèsa de 808 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Étienne-de-Valoux
Saint-Étienne-de-Valoux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Serrières, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 2.36 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 155 méter a 'na altèsa màsima de 388 méter s.l.m.
Krumvíř
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Břeclav.
Balearic Beat
El Balearic Beat o Balearic House a l'è un gener de müsega eletroniga che l'è staa pupular in de la metà dij agn '90. El nòm al fa riferiment a i discutech e i beach rave de Ibiza. A gh'hinn un frach de racolt che disen che l'è el sun de Ibiza, anca se in sül isula se poden sentì anca alter gener, suratüt püssé svelt. El Balearic beat a l'è adasi (90-110 bpm) e'l gh'ha inflüens R&B per la ritmiga, e anca latin, african, funk e dub per i meludij. La müsega a l'era per la püssé part istrümentala.
Tram ATM 501-512
I tram ATM 501-512 a hinn staa dodes motris faa su in del 1953 de l'ATM per i tranvij de l'Adda bon de andà sia a la tension urbana de 600V che a quella de 'sti tranvij a 1200V, cont el midemm dissegn di cass di vegg tram ATM 130-139. Oltra che in su 'sti lign a hinn staa miss in servizzi anca in su la tranvia Milan-Caraa/Giussan a 600 V.
Del 1961 al 1964 a hinn staa modifegaa per deventà i treni bloccaa 500 de doperà in sui lign celer de l'Adda.
Holzhauser Straße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Almann
Almann (italian: Almanno o Manno) l'è ona frazzion del comun comasch de Schignan. El paes el se troeuva in de la Val d'Intelvi, a sud del center comunal.
Simplon (VS)
Sempiun (nomm ufizial en todèsch: Simplon; in svizzer tudesch: Simplu; in italian: Sempione; in dialet ussulan: Sampion) a l'è un cumün svizzer del distret de Brig, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 90.9 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Culassa
Culazza o Culassa (nom ufizial in italian: Colazza) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
Simplon (VS)
L'è un abitaa de lengua tudesca, ma del punt de vista geugrafegh el fa part del bacin idrugrafegh del Pò, e de la Val Dver, a sud del Pass del Sempiun, ciuè in sül versant meridiunal di Alp.
Culassa
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Amén, Armagn, Invó, Meina e Pisan.
Simplon (VS)
El villasg el ghe da nom a una via de comunicaziun de prima importanza intra l'Italia e i paes de là di Alp: la strada del Sempiun, che la part de Milan e la riva 'nfina a Briga.
Culassa
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Culassa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Třanovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Gasteria
Gasteria l'è 'n zèner de piànte gràse (suculènte), uriginàrie del Sudàfrica. L'è 'mparentàt coi zèner Aloe e Haworthia. Del pónt de vìsta tasonòmich l'è colocàt endèla famìa botànica de le Xanthorrhoeaceae.
Zirndorf
Zirndorf l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Fürth. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 28.78 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Zirndorf la se tróa a 'na altèsa de 306 méter sura 'l leèl del mar.
Lamalou-les-Bains
Lamalou-les-Bains l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Gervais-sur-Mare, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.18 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 175 méter a 'na altèsa màsima de 458 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lamalou-les-Bains l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sà
Sà (nòm uficiàl en italià: Azzano San Paolo) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa apröf a la sità a 5 km e a 230 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Bèrghem, Öre, Stezà e Sànga. Ol teritòre cümünàl de Sà l'è traersàt fò da la Mórla.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sà l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Castel Castagna
Castel Castagna l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 538 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 32 ab./km². El cunfìna coi cümü de Basciano, Bisenti, Castelli, Cermignano, Colledara, Isola del Gran Sasso d'Italia, Penna Sant'Andrea.
Sciarön
Sciarön (nom ufizial in italian: Cerano) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara. El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes el se tröva adree ai spund del Tisin, al cunfin cunt i pruvinc de Milan (cumün de Biegrass, Bufalora, Magenta e Rubech sül Navili) e de Pavia (Cassö).
Esempi del dialet de Sceran
Un om l'eva dü fiù. Al püssè gióvna 'd cust l'ha dici al pà: “Pà, dìm la mè part dla roba ch'a tócam!” e 'l pà l'ha spartivla. E dopo poch dì al fiù pü gióvna l'ha ciapà tüta la sò roba e l'ha 'ndacc int un pais lontan, e là l'ha facc förala tüta con i birichinn. Quand pö l'eva spindü tüt, l'ha gnì 'na gran caristia in cul pais, che lü l'ha cmansà a 'vé dabsogn. Alora l'ha 'ndacc e l'ha portass in cà d'un scior da cui pais, ch'l'ha pö mandàl a föra in di sui camp a cürà i porscei. Lü pö a scricheva d'ampinìss la panscia 'd giand ad rovla ch'i mangiavo i porscei, ma insün devovna. Ma quand l'ha gnìj la testa a cà l'ha dicc: “Quanti servitor dal mè pà j'hän bän dal pän, e mì achì i mura dla fam! Mì 'dess i petarò chì e i 'ndarò dal mè pà e disaròj: Pà, mì j'ho facc di pcai contra 'l Signor e contra vü; Mì son pü dägn da vess ciamà vost fiù; fim comè vün di vost servitor”. Lü donca l'ha petà là e l'ha gnü dal sò pà; e quand l'eva ancora lontan, al sò pà l'ha vüst e l'ha 'vü compassion; l'ha corsi incontra, l'ha ciapàl par al col, a l'ha basal. Al fiù l'ha dici: “Pà, j'ho facc un pcà contra 'l Signor e contra vü e son pü dägn da vess ciamà vost fiù”. Ma 'l pà l'ha dici ai sui servitor: “Portì chì i pü bei pagn e vistìl, e matìj l'anel int i div e i scarp in pè; E minì fura 'l biscin ingrassà, massèl; ch'i mangiómol e ch'i stóma sü legra; Parcäi cust mè fiù l'eva mort e l'ha risciüscità, l'eva perdü e l'ha stacc trovà”. E j'hänn mässas a fà 'na gran festa. Alora 'l fiù prüm l'eva fura in campagna; e quand ch'a tornava a cà, arent a cà suva a l'ha sintì a sonà e a balà. E l'ha ciamà vün di servitor e l'ha dmandaj “Quii cha' vò zì cust?” E lü l'ha dici: “Al tò fradè l'ha gnü cà, e 'l tò pà l'ha massaj un biscin grass, parcäi l'ha 'vül sän e dispost”. Ma lü l'ha 'ndà in coldra e voreva gnent andà in cà. Al sò pà l'ha gnü fura e prigheval d'andà dent. Ma lü l'ha faj sintìss, e l'ha dici al pà: “Eco, hinn già tanti ann che mì 'j servuro i ho mai passà i vost ordin, epür vü ii mai stacc bon da dàm un poch cravin par fà un'aligria coi mei amis. Ma quand cust vost fiù, ch'la mangià la vosta roba con i fravla, l'ha gnü cà, vü hii massaj un bel biscin ingrassà”. Ma 'l pà l'ha dici: “Fiù, ti t'è sempra chì con mì, e tüt cul ch'i ho mì l'è tò; Adess a convgniva a fà festa e stà alegra, parcäi cust tò fradè l'eva mort e l'ha risciüscità, l'eva perdü e l'ha stacc trovà”. (Antonio Rusconi, I parlari del Novarese e della Lomellina, 1878)
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Sciarön l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Alès
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 23.16 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 116 méter a 'na altèsa màsima de 356  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Alès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Biù
Biù (nòm uficiàl en italià: Bione) l'è 'n cümü de 0 abitàncc (dàto del ) de la Val Sàbia, 'n Pruvìncia de Brèsa. L'è giü dei quàter cümü che fa part de la zòna ciamàda "Cónca Dóra".
El g'ha 'na superfìce de 17,56 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Gnùzen, Cast, Lemezàne, Prezéi e Vistù.
Biù l'ìa séde de la piéf antìca che gh'ìa giürisdisiù sö töta la Conca Dóra. De la céza pievàna de chèl tép là gh'è stat troàt endèl 1955 dei framèncc de 'n plùteo ('na balaüstra de préda) del secol VIII-IX. 'Na tràcia de l'urìgin de la piéf la pödarès véser troàda 'ndèla concesiù fàda 'ndèl an 843 dei re Ugo e Lotario al diàcon Andrea de Brèsa de dò pèse de teré: giöna la sarès stàda destinàda a la céza de la Piéf e l'ótra a la diacunìa al tìtol de S. Faüstì.
Biù l'è furmàt de le frasiù de: Piéf (che l'è pò a 'l cèntro aministratìf), Naèze, San Faüstì, Bersénech de Sùra, Bersénech de Sóta, Dòsol, Morcheràne, le Cà "dei Foncc" e le Cà "dei Sancc".
Nový Jimramov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Terzee de Sora
El Terzee de Sora (italian: Terziere superiore; todesch: Oberes Terzier) l'è stada vuna di division ministrativ de la Valtellina grisona. El gh'aveva 'me capploeugh la città de Tiran (todesch: Thiran; romanc: Tiraun). El confinava con la Val Pos'ciav a nord-ovest, cont el Contad de Bormi a nord, con la Republega de Venezzia a sud-est e cont el territori de Tej a sud-ovest. Oltra a Tiran, el gh'aveva denter i comun de Sondel, Gros, Grosott, Verv, Mazz, Tov, Lover, Seren, Villa e Stazzona, Bianzon.
Vegg comun de la Provincia de Milan
De la nassida del Regn d'Italia in poeu, tanti comun italian e lombard hinn staa soppress per vess unii a comun pussee gròss o important e diventà frazion o quarter. Operazion compagn de questa eren staa giamò viduu in period napoleònigh e austriegh. Questa chì l'è la lista di vegg comun de la Provincia de Milan, in ordin alfabetigh. In de l'elench vegnen minga cuntaa i comun che fann part al dì d'incoeu di provincc de Vares, Lòd e de Monza.
XIX secol
Senza cuntà i union faa in del period napoelònigh, la reforma amministrativa pussee importanta l'è stada quella del 1841, sòtta el Regn Lombard-Venet.
Comun passaa a la Provincia de Vares in del 1927
Albizzaa, Arsagh, Besnaa, Bust Grand, Cairaa, Caiell, Cardan, Carònn Pertusella, Casal Litta, Casoraa Sempion, Cassan Magnagh, Castellanza, Cavaria con Premezz, Cislagh, Crenna, Fagnan, Ferno, Gallaraa, Gerenzan, Golasecca, Gòrla Maggior, Gòrla Minor, Ieragh cont Oragh, Lonaa Pozzoeu, Lusernaa, Marnaa, Mezzana, Mornagh, Oggiòna San Steven, Olgiaa Olòna, Origg, Sacconagh con Borsan, Samaraa, Sarònn, Sest, Solbiaa Arno, Solbiaa Olòna, Somma, Sumiragh, Ubòld e Vergiaa.
Careppi
Careppi (Caleppio) l'è on paes lombard, frazion del comun de Settara, in Provincia de Milan. El cunta 2822 abitant e se troeuva a 105 meter sora el nivell del mar. L'è staa fondaa in d'ona manera indipendenta de Settara, al qual l'è staa tacaa in del 1753.
Forchtenstein
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Tamarón
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Django Unchained
Django Unchained l'é un film american dal 2012 e l'é stò diret da Quentin Tarantino e recitò da Jamie Foxx, Leonardo Di Caprio e da Christoph Waltz in di ròl di prutagunisti.
James Sie
El James Sie (Summit, 18 de dicember del 1962) l'è on comegh e ator american.
Lituénigo
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Strada de segonda class 364
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 16 km.
Germanell
Germanell (it. Germanello) l'è ona frazzion del comun larian de Laj, in de la Provincia de Comm. El paes el se troeuva in su la riva del Lagh de Comm, a nord del center comunal e a sud de la frazzion de Toriggia.
Tarascon (FR-13)
Tarascon (Tarascona 'n italià; Tarascón en spagnöl; Tarascó 'n català) l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. L'è capolöch del del cantù omònim e 'l fa part del circondàre (arrondissement) de Arles e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 73.97 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 3 méter a 'na altèsa màsima de 200 méter s.l.m.
Tavagnacco
Tavagnacco (en furlà: Tavagnà) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 12.371 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 825 ab./km². El cunfìna coi cümü de Martignacco, Pagnacco, Pasian di Prato, Reana del Rojale, Tricesimo, Udine.
Trillo (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
My Country, 'Tis of Thee
My Country, 'Tis of Thee (Mè Pajes, chest-chì de ti) l'è ona canzon patriotega americana, inn minga offizzial di USA, insema a di olter canzon ('me Hail, Columbia), fina al 1931 quand l'è staa cattaa foeura The Star-Spangled Banner, anca incoeu inn american. El test l'è del Samuel Francis Smith, inveci la musega l'è quella del God Save the Queen.
Strada europea E60
La Strada europea E60 a l'è 'na strada europea che la quatta Frància, Svìzzera, Austria, Germania, Üngheria, Rumania, Georgia, Azerbaigian, Turkmenistan, Uzbekistan, Tagikistan e Kirghizistan. La conliga Brest e Passo di Irkeštam e l'è longa 8200 km.
Stazion de Francesco Crispi
La Stazion de Francesco Crispi a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de. L'è in su la. L'è doperaa del servizzi ferroviari metropolitan de Bari de Ferrotramviaria.
Interscambi
Fermada de l'autobus
Kostice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Břeclav.
Padèrnu (CR)
Padernu (en dialèt cremunés: Padérn; nòm uficiàl en Italià: Paderno Ponchielli) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 1.517 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 23 km², per 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Nich, Casalbütan, Casalmuran, Castegnin, Sest.
El nòm uficiàl en Italià el g'ha ciapàt la denominasiù Ponchielli en unùr de Amilcare Ponchielli, cumpuzidùr famùs endèla segonda metà del otsènt, nasìt a Padernu ai 31 de óst del 1834. Prìma de chèsto cambiamènt, el paés uficialmènt el se ciamàa Paderno Fasolaro.
Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Paderno l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Raveccia
Raveccia (Ravecchia) l'è on quarter de Bellinzona. El paes el se troeuva in sui collinn a sud-est de la città, e l'è traversaa del Regonaa. L'è stada on comun indeperlee fina al 1907.
Nové Veselí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Stallwang
miniatura Stallwang l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Straubing-Bogen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.59 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Stallwang el se tróa a 'na altèsa de 360 méter sura 'l leèl del mar.
Bulgor
Bulgar (nom ufizial in italian: Bulgarograsso in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Còmm, in del territòri de la piev de Appian. El paes l'è abitaa de, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Bulgar (CO) l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Saint-Ambroise (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Ticee
Ticee (in italian l'hann lassada inscì) l'è ona frazzion del comun larian de Laj, in de la Provincia de Comm. A l'è on paes de montagna, che 'l se troeuva in sui bricch a ovest del center comunal.
Fleischwangen
thumb|200px|left|Céza parochiàla de Fleischwangen El cümü de Fleischwangen el se tróa a 'na altèsa de 628 méter sura 'l leèl del mar.
Brianza
La Brianza o anca Briansa (Italian: Brianza; Latin: Brigantia) l'è ona region stòrega de la Lombardia del nòrd-òvest, che la se troeuva intra Milàn e'l Lagh de Còmm. Al dì d'incoeu, a l'è in di provinc de Monscia e Brianza, Còmm e Lecch. Ghe viv pussee de on milion de gent.
Geografia
miniatura|thumb|In giald ciàr i comuni de la Brianza La Brianza l'è fada in duu grand tòcch, vun meridional e in pian e on olter a nòrd e intra i colinn, vers i Prealp. La primma zòna la ciapa dent la part pussee setentrional de tutta la Pianura Padana. La pianura de la Brianza la va dij 160 meter sora el nivell del mar a Monscia ai 360 de Cantuu; Fin Mornasch, l'è a 334 meter sora el nivell del mar. Quèsta zòna de la Pianura Padana l'è ciamada Alta Pianura, in opposizion a la Bassa. Vist che la pianura brianzoeula l'è assee a nòrd, in di giornad cont el Sô l'è possibil vedè anca di montagn lontan, comè el Mont Roeusa, oltra al Resegon e aj Prealp oròbegh.
La seconda part inveci l'è quella di collin e la se troeuva in de la Provincia de Lecch e in de la zòna nòrd-est de quèlla de Còmm. I montagn de la Brianza hinn in general intorna aj 500-600 meter, ma gh'è anca di eccezion, comè el Corniscioeu (1241 m), el mont Bolleton (1317), el Palanzon (1436 m) superaa domà del Mont San Primm, e i Coronghei, ciamaa anca Coronghei ò Colonghei (1371). De quèsta zòna la risulta staccada quèlla del Còl de Brianza, che la gh'hà comè pont pussee important el Mont Crocion (877 m), el Mont San Genesi (832 m), indove che nassen el Molgora e'l Mont Regina (817 m). I mont brianzoeui pussee a sud hinn quij arent a Montaveggia che pòden vess vist anca del Dòmm de MIlan, se'l gh'è el Sô. Intra el Còl de Brianza e i Prealp la gh'è la Piana d'Erba.
La Brianza l'è anca drent a la region italiana di lagh. A confin cont el Comasch e'l Lecches el gh'è el grand Lagh de Còmm (ò Lari), che però l'è minga el lagh principal de la Brianza. El lagh pussee grand l'è el lagh de Annon che l'è profond domà 11 meter e l'è dividuu del lagh de Oggiònn de ona penisola piscinina ciamada Isella. A l'è famos el lagh Pusian, o Eupili, grazie ai descrizion del Giuseppe Parini, che l'era nassuu lì arent. Alter lagh hinn quell de Garlaa, de Olginaa, de Alseri, del Segrin e de Sartirana. Tucc sti lagh se troeuven o in de la Provincia de Còmm o in quella de Lecch.
El fiumm pussee grand e important l'e l'Ada (on temp el confin intra el Ducaa de Milan e la Repubbliga de Venezia), ma bisògna minga desmentegàss el Lamber el Seves e'l Molgora.
Popolazion
La Brianza, giamò de l'Etaa de Mezz, l'è voeuna di zòn del Mond pussee densament abitada. El motiv de quèsta cosa l'è che la terra chì l'è assee grassa e in pian. In del period del boom econòmich la gh'è stada ona grand immigrazion del Sud de l'Italia, pròpri perchè la Brianza l'è inscì ricca e fèrtil. A partì poeu di ultim desen de agn hinn rivaa di migrant anca de paes del Terz Mond, che hann poduu trovà chì on fracch de lavorà, anca se a vòlt (comè el pò succed in sti cas) hinn sfrutaa di lor capp ò anca vist mal de on quai de personn del loeugh.
L'industria l'è sviluppada su tutt el teritòri, per la maggior part costituida da aziend medi e piscinitt (a voeult anca dumà aziend a livell familiar) che lavoren on poo in tutt i settor anca se 'l tessil, i arredament e la meccanica hinn on poo pussee present. Come in tutt i economii modern, fin daj ann '70 l'è dree a sviluppàss el process de terziarizzazion; donca, insema a l'industria fòrta, in dii ultimm trent'ann al s'è sviluppaa on settor terziari, fin a rivà al terziari avanzaa (marketing, reclàm, servizzi informatich, ricerch e svilupp, comunicazion).
El tass de disoccupazion l'è pròppi bass,e quell de la Provincia de Lecch l'è el pussee bass de tuta l'Italia. El 98,9% di brianzoeui (seconda i convenzion di Nazion Unii) el viv in di città, contra la media taliana del 67%. Monscia l'è el comun pussee grand, menter el pussee piscinin l'è Longon. Monscia l'è anca el comun con pussee de abitant (121506 abitant), menter quèll che'l ghe n'ha de manch l'è Proserpi (933 abitant), in Provincia de Còmm.
A bon cunt la Brianza l'è deventada voeuna di zònn pussee scior de Lombardia, e per quest l'è diventada on center de attrazion per l'immigrazion interna, ma anca per la coltura e l'industria. e la sua tradizion (ciamada briantitudin).
Canton Berna
El Canton Berna l'è 'l segónt piö grant dei vintisés cantù de la Svizzera, l'è sitüàt endèla part centràl-ocidentàla del paés. El cunfìna a nòrt coi cantù Giüra e Soleta, ucidènt coi cantù de Neuchâtel, Vaud e Friburgo, a sud el cunfìna col Canton Vales e a èst el cunfìna coi cantù de Uri, Nidwalden, Obwalden, Lucerna e Argovia.
Brianza
Stòria
El nòmm Brianza per i stòregh roman el vegniva del celta Briantee, che'l sariss staa vun di general de quell Belloves che l'aveva fondaa Milàn, òpur del pòpol celta di Brigant. De segur la Brianza l'è stada abitada prima di Insuber (comè se pò vedè di nòmm de paes che finissen in -aa ) e poeu di Roman. A sto temp l'esisteva giamò Monscia, ciamada di Roman Modicia.
Canton Berna
El Canton Berna l'è bilìngue (todèsch 84% de la popolasiù e fransés 7,6%)
Sviadnov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Brianza
Stòria
Alter nòmm de paes brianzoeui che vegnen del latin a hinn:
Vers la fin de l'Imperi roman, grazie a l'òpera del Sant Ambroeus e del Sant Agostin (che prima de convertìss l'ha passaa del temp a Cassagh), la Lombardia l'è diventada vun di center del cattolicesem. In de l'Etaa de Mezz l'è stada ona terra de comun indipendent e pròpri de Giussan el vegniva el famos Albert, vun di capp de la Lega che l'ha battuu l'imperador Federich I de Hohenstaufen a Legnan (29 mâgg del 1176).
Dòpo la battaglia de Des (21 sgenee 1277) tutta la Brianza l'è finida sòtta al domini de Milàn, del qual l'ha seguii i sòrt, prima sòtta i Spagnoeu e i Frances, poeu sòtta i Austriach.
Quand l'Italia l'è stada unificada, i tass hann portaa on fracch de brianzoeui a la poertaa e l'è staa pròpri a Monscia che'l re Umbert I l'è staa faa foeura del Gaetano Bresci (29 luj 1900).
Canton Berna
La popolasiù del cantù l'è 'n magiurànsa de religiù cristiàna protestànta (73%), ma gh'è apò 'na minurànsa consistènte de cristià catòlich (16%).
Südiviziù aministratìva
thumb|Distrècc del Canton Berna Del prim de zenér, i vintisés distrècc (Amtsbezirke) i è stacc reorganizàcc en 10 distrècc nöf (Verwaltungskreise) elencàcc endèla tabèla ché sóta:
Sierre
Sierre a l'è un cumün svizzer del distret de Sierre, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 19.2 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Castellalto
Castellalto l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 6.557 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 199 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bellante, Canzano, Cellino Attanasio, Cermignano, Mosciano Sant'Angelo, Notaresco, Teramo.
Lieudieu
Lieudieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Bournay, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.94 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 452 méter a 'na altèsa màsima de 543 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Lieudieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Rap italian
Ül Rap italian l'è la traspusisiün dal rap american, legà anca lü a la cùltura hip hop. In Italia al sa svilùpa in di prim ann '80 passand dai testi in ingles (es. Let get dizzy opur Ontha Run dai Radical Stuff, in dal 1992) a quei in lengua italiana, ma l'è in di ann nuvanta che i grupp appartenent a la scèna hip hop incidan i prim CD: Dj Gruff cun la cumpilation Rapadopa (1993) e Sangue Misto cun SxM (1994). In di ann 2000 ül rap italian l'ha riscuntrà una crescita cumercial cun ül lancc mediatic da tanti rapper e la nascita dai cumpetisiün cum'é TecnichePerfette e 2TheBeat.
Jovanotti
Jovanotti (ver nom: Lorenzo Cherubini), che a Roma l'ha cugnusü ül rap, in dal 1987 incid ül sö prim disc: Jovanotti for President.
La fin di ann '90
V'un di prutagunist da l'età d'or dal rap italian l'è Joe Cassano, rapper cresüü musicalment tra New York e Bulogna.
I Categurji
Ül Rap italian udiern l'è divisibel in 3 categurji:
Buonalbergo
Buonalbergo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Benevento. El g'ha presapóch 1.935 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 77 ab./km². El cunfìna coi cümü de Apice, Casalbore (AV), Montecalvo Irpino (AV), Paduli, San Giorgio La Molara, Sant'Arcangelo Trimonte.
Frankenau-Unterpullendorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Otisstraße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Kisgyalán
a l'è un comun del Distret de Kaposvár, cont una popolazzion de abitant.
Autostrada M17 (Ucraina)
L' a l'è 'n autostrada internazzional de l'Ucraina, longa km.
Part de la strada europea E97, la conliga Cherson a Kerch, in Crimeja, indova che la deventa l'Autostrada A290 dopo havé ciapad el traghet. De l'annession de la Crimeja a la Russia la trata in su la penisola a l'è gestida de facto de la Russia 'me strada regional 35A-001.
Incoeu a l'è tacada a la Russia cont el Pont de Crimeja.
Crössa
Crössa (nom ufizial in italian: Cressa) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
L'è tacaa ai cumün de Buégn, Burbané, Funtanei e Sön.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Crössa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Strada de segonda class 366
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 80 km.
Gesa (Istitüziun)
La se definiss Gesa una istitüziun religiusa qualsessia, ligada a una quaj religiun. I Ges a hinn dunca di urganizaziun che porten inanz i atività rituaj, suciaj, cumünitari e - in di cas - anca pulitigh de la religiun che apartegnen.
Gesa cristiana
La gesa catoliga la dupra quel termin chì dumà per lee e i Ges urtudoss, in acordi al Cuncili de Nicea (325). Per i alter ges, in particular quij nassüü de la Refurma prutestanta, la duprà pütost el termin "cumünità ecclesiaj".
Urigin
El cuncet cristian de Gesa (del grech εκκλησια ekklesia) al vegn de la manera che la parola a l'è duprada in del Növ Testament.
Lobera de Onsella
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Piandera
Piandera (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun tesines de Valcolla, in del Luganes. L'è stada on comun deperlee fina al 1956.
Mandi
Mandi l’è una furma de salüt in friulàn. L'è druàda sia cume furma de bernrivàd che cume furma de salüt quand se partìss.
Etimulugia
L'etimulugia püsè prubàbil l'è chè vègn da Am racumàndi, o anca Am racumàndi a Diu. La prima volta che mandi l'è stài druàd l'è in d'una puesia de Giuànn Batista Donato, de Portogruaro in del 1536.
Gh'è dle altre ipotesi sü l'urigin de Mandi e ciuè:
Del Meglio Del Nostro Meglio Vol. 1
"Alfieri del bel canto, Alfieri dell'Uomo del Giappone, Alfieri, semplicemente alfieri, così oggi come ieri... Sì, così oggi come ieri"
- Alfieri
Del Meglio del Nostro Meglio vol. 1 l'è on CD di Elio e le Storie Tese del 1997. L'è la prima racòlta di lor canzon mejor, anca se ghe n'hinn di noeuv. El titol l'è ispiraa a quell de on CD de la Mina "Del mio meglio" ò fòrsi al mòtt scout Del nòster mèj.
Gesa (Istitüziun)
Urigin
La parola greca εκκλησια la vör dì le cunvucaziun. A l'era un termin guvernativ e pulitigh, dupraa per marcà una cunvucaziun naziunala, un cunsej cunt un ubietiv cumün
Soldin
Soldin (Soldino in italian) a l'è ona frazzion del comun larian de Laj, in de la Provincia de Comm.
Ammerndorf
Ammerndorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Fürth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 5.06 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Teor
Teor (en furlà: Teôr) l'è stat en cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 1.996 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 125 ab./km². El cunfìna coi cümü de Palazzolo dello Stella, Pocenia, Rivignano, Ronchis. Dal 2014 el d'è tacàt ensèma col cümü de Rivignano per furmà el cümü de Rivignano Teor
Saint-Félicien (FR-07)
Saint-Félicien l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Félicien (chef-lieu), del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.44 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 414 méter a 'na altèsa màsima de 1028 méter s.l.m.
Martirano Lombardo
Martirano Lombardo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 1.405 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 74 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aiello Calabro (CS), Cleto (CS), Conflenti, Lamezia Terme, Martirano, Nocera Terinese, San Mango d'Aquino.
Regn de Scozia
Ol Regn de Scozia (ingles: Kingdom of Scotland; scots: Kinrick o Scotland; gaeleg scozes: Rioghachd na h-Alba) l'è un regn qe l'è durad del 843 a'l 1707; ol territore l'era de poc plu grand de la Scozia d'incœ, cond anca plu de 790 isole.
Intra 'l XIII e 'l XIV secol g'è staite i guerre d'indipendenza de la Scozia contra i invasor ingles, guidade del William Wallace e, plu tarde, del Robert Bruce, qe al sarà incoronad come Robert I de Scozia.
Del 1482, despò de la conquista inglesa de Berwick-upon-Tweed, ol territore del regn l'è deventad compagn de qell de la Scozia d'incœ. Ind el 1707 l'è stait jontad a'l Regn d'Ingilterra, e insema i ha fait ol Regn de la Granda Bretagna, secondo i condizion de l'At de Union.
Inants de Edimburg, la citaa plu granda del pais, i capitai de la Scozia i è staite Scone, Dunfermline e Stirling.
Trijueque
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Kobylí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Břeclav.
Ecser
Ecser (sluach: Ečer) a l'è un paes de la Cuntea de Pest, che'l fa part de l'area metrupulitana de Budapest, Üngheria. El gh'ha una pupulaziun de 3.471 abitant (2007) cunt una minuranza de pupulaziun sluaca.
Ecser al se tröa a süd-est de Budapest, arent al Ferihegy International Airport. A l'è arent a i paes: Maglód, Vecsés, Gyömrő e Üllő, e a la utustrada MO. Ecser a l'è anca in sü la linea di treni 120a (Budapest-Újszász-Szolnok).
Cità gemelaa
Ecser a l'è gemelaa cun dü paes:
Střítež (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Divergenza
In del calcol differenzial vettoriàl, la divergenza a l’è on camp scalà che ‘l misura la tendenza d’on camp vettorial a desvià o a tend a andà vèrs un pont ùnegh del spazzi.
El valor de la divergenza de on vettór \mathbf{F} ind ona cèrta posizion l’è tiràa foeura per mèzz de on operador differenzial, insegnàa con \nabla\cdot o, che ‘l forniss ‘na quantità scalà (o . In coordinad cartesian quèlla quantità chì a l’è la sòma di derivàd parziaj di component de \mathbf{F} adrée ai direzion di ass.
Per esempi, se a se considera on camp vettorial in dò direzion che ‘l rappresenta la velocità de l'acqua che gh’è dent in ona vasca (conel consierà 'na soa sezion vertical) che l’è ‘drée a svojàss, la divergenza la gh’hà on valór negativ (o ben a l’è ‘na convergenza) in vesinanza del scarich (se quèsstchì l’è al center de la vasca). Lontan del scarich la gh’hà inveci on valor arent a zero dato che la velocità de l’acqua l’è quasi costanta. Se a se suppònn che l'acqua la sìa ‘na sostanza che la pò nò vèss comprèssa, ind ona region indoe a gh’è minga di pozz che la pò vèss scaregada oppùr sorgent che la mètten denter, la divergenza l’è nagòtt in depertutt. On camp vettorial che ‘l gh’abìa nagòtt de divergenza in depertutt l’è ciamàa solenoidal. On esempi de camp vettorial solenoidàl a l’è el camp magnetich, inscì ‘me stabilìi di equazion del Maxwell. Defàtt, per el camp magnetich i esisten minga di sorgent statich (monopòli magnetich).