cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paderna Dugnan
Simbol
L'origen del stema a l'è articolada assè, ma l'è caratterizzada d'ona precisa motivazion de contegnuu storegh. La figura del castel la fà riferiment a ona vegia fortificazion, i cui rest a hinn staa trovaa in del teritòri de Parazzoeu. La figura de la caldera, che la sta de sora del castel, la riva dal stema de la fameja lombarda di Calderari, che gh'aveven tutt el teritori del feod de Paderna, a partì dal 1683; i righ argent e vert a vegnen dal stema de la fameja milanes di Dugnani, che a eren i resgiô de la terra de Dugnan; in fin, i righ ross e bianch a vegnen dal stema de la fameja di Imbonaa, che a eren i resgiô de la tera de Cassina Mata, a partì dal 1697.
Cont el decrett-legg del 25 de setember 1989, el comun de Paderna Dugnan a l'è staa titolaa cont el titol de Cittaa.
Evolusion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Paderna Dugnan l'è mostraa in de la tabela chi de sòtta:
Etnii
Segond i statistigh ISTAT al primm de sgenee 2015 la popolazion foresta che l'abitava in del comun a l'era de 3.720 person, cioè el 8% de la popolazion. I nazionalitaa pussee rapresentaa in baa a la lor percentual sora el total de la popolazion a eran, al 2015:
In del comun a l'è semper pussee freguent el fenomen de quarter cont on alt numer de abitant forest, in particolar al Vilagg, indue, al giugn del 2008, sora 4.523 abitant, a gh'eren 901 forest, ovver squas el 20% de la pòpolazion.
La Fera de Primavera
La Fera de Primavera la gh'è tucc i agn la quinta domenega de Quaresima e la dura trii dì. La manifestasion a l'è componnuda de pussee apuntament in del coeur de la cittaa: i bancarej, i spetacol, i mostr fan vegnì migliaia de person tucc i agn a Paderna Dugnan.
La Fera de Primavera la gh'ha origen antigh che gh'hann de vess cercaa ne la tradizion contadina padernes. La sò creasion el gh'ha de vess cercaa de precis al 15 de sgenee del 1888, e la se faseva el quint lundesdì de Quaresima e i sò atività hinn sugutaa a vess faa tucc i agn fin al 1957.
In del 1981 el Nino Matera, che se regordava de la Fera che se faseva in di agn passaa, el gh'ha propost de fà anmò l’antiga fera chì che la gh'ha scomincià a viv ancamò. Cont el passà di agn la Fera a l'è diventada ona manifestasion semper pussee grand e, donca, a s'è proveduu a crea anca on Comitat Promodor "Fera de Primavera de Paderna Milanes". Al dì d'incoeu el Comitat Promodor a l'è riconosuu da la Camera di Commercio di Milano.
Urbanistega
Si come a l'è nassuu da la fusion de cinq comun divers, el comun metropolitan de Paderna Dugnan la gh'ha la caratteristega de vess ona cittaa cont pussee center: di vari comun tacaa per fà-sù Paderna Dugnan, von el se troeuvava longh la strada Comasina (Cassina Mata) e quatter longh el fiumm Sceves e la strada Comasinella (Paderna Milanes, Dugnan, Inciran e Parazzoeu) . El quarter de la Calderara, che prima del vottcent a l'era dividuu intra i comun de Paderna Milanes e Dugnan, el s'è desvilupaa, invece, longh la vegia strada Valassina, attorna al la cassina cont el nomm istess, menter el quarter del Vilagg a l'è on quarter de urbanizzazion noeuva, arent a la fabbrica Tonolli, longh la Comasina.
Anca se l'urbanizzazion a l'è fòrta dent i confin comunaj, in di center storegh a gh'hinn anmò i grand parch storegh di vari vill di scior de Paderna Dugnan. Degn de notta a l'è el parch de la Villa Calderara, Origoni, De Capitani D'Arzago de Paderna, von di giardin pussee noeuv di vill padernes (el gh'è minga, in fatt, sora la carta del Brenna del 1836) ma anca el pussee grand: quest giardin, da la villa, che la se troeuva longh la strada Comasinella (la via Gramsci d'incoeu), el riva fin ai riv del fiumm Sceves.
Quarter
El territòri de Paderna Dugnan a l'è faa-sù de sett quarter :
Alter località
Dent i sett quarter del comun a gh'hinn, a la lor voeulta, alter localitaa comè: Zobbie (a Paderna, al confin cont Cusan); Baraggiole, Cassina Us’cei e Fattoria Milanin (a la Calderara); Battiloca (arent al confin cont el Vilagg e Cassina Noeuva de Bollaa); Castellett, Cassina Sant Angel e Cassina Messa (a Parazzoeu).
Strad
La cittaa de Paderna Dugnan a l'è tajada da:
ferrovij e tram
El comun padernes a l'è tajaa da nord a sud da la ferrovia Milan-Ass e a l'è servii da duu stazion in sul sò territòri: la stazion de Paderna Dugnan, che a l'è in Via IV November, e la stazion de Parazzoeu, che a l'è in Via Coti Zelati; tucc e duu i stazion a hinn servii di tren servizzi suburban gestii da la societaa Trenord.
Ona linia de tram extra-urbana, el tram Milan-Limbiaa, la conliga Cassina Mata e 'l Tonolli cont el quarter Comasina e Mombell. In su la Vegia Valassina (che indel comun de Paderna Dugnan la corr indela Calderara) el gh'era el tram Milan-Des, che, a partì dal 2011, a l'è staa sostituii da oa corriera, gestida da l ' ATM, menter se speta che la linia de tram chì la vegn renovada.
Stazion de Shadwell DLR
Stazion de Shadwell DLR a l'è 'na stazion de la Docklands Light Railway, che la serviss.
Paderna Dugnan
Straport urban
El comun el gh'ha ona red urband de corrier gestida da l'azienda Autoguidovie insemma cont Airpullman.
Stazion de Shadwell DLR
Interscambi
Fermada del bus
Siurgus Donigala
Siurgus Donigala (Sriugus Donigalla em sardo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 2.188 abitàncc, 'na superfìce de 76 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Goni, Mandas, Nurri (NU), Orroli (NU), San Basilio, Senorbì, Silius, Suelli.
Hrádek (Hradec Králové)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Officina della Birra
Officina della Birra l'è un pub e un'azienda italiana e lumbarda prudutriss da bira artigianal e fundada in dal 1999.
Pidrinaa
Pidrinaa o Pedrinaa (Pedrinate) l'è ona frazion del comun tisines de Ciass, in del distrett de Mendris. L'è 'l centro pussee a sud de tutta la Svizzera, e 'l confina cont ona motta de comun italian: Drezz, Ronagh, Parè, Cavallasca (tucc in Provincia de Comm, Lombardia). Pidrinaa el se troeuva ai pee del Mont Penz, il sul versant meridional. L'è staa on comun indipendent fina al 1975, quand che l'è staa unii, insema a la soa frazion de Sesej, a Ciass.
Republica Ligura
La Republica Ligura l'è stada formada del Napoleon el 14 de giugn del 1797 in sul territòri de la vegia Republica de Gènoa. Quand che ij frances hinn staaa casciaa foeura de l'Italia in del 1799, la Republica l'haa continuaa a vess governada de lor grazzia anca a la soa difesa organizada del General Massena, ma in del luj del 1800, a la fin de la Bataja de Genoa, anca lee l'è staa costringiuda a capitolà per vess riformada dòpo de pochi mes. In del giugn del 1805 la republica l'è stada unida a la Francia.
Dòpo dij sconfitt dij trupp francees in Italia in de la primavera del 1814 i familij pusè important de Genoa, incoragiaa del rapresentant ingles Lord William Bentinck hann proclamaa ancamò la republica, ma el Congress de Vienna l'aveva deciduu ch'el territòri el fudess daa al Règn de Sardegna e inscii, in del disember del 1814, i trupp ingles scancellaven la republica per fàla annett a la Sardegna el 3 de genar del 1815.
La bandera de la republica Ligura l'era la stèssa de la Republica de Gènoa: una cros rossa in d'un camp bianch.
Carl'Albert de Savoia
thumb|right|Carl Albert Carl'Albert de Savoia (nomm intregh in Italian: Carlo Alberto Amedeo di Savoia-Carignano; in piemontes: Carl Albert ëd Savòja; in frances: Charles-Albert de Savoye; Turin, 1798 - Porto, 1849) l'è staa re de Sardegna, cont de Barge e settim Princip de Carignan, del 1831 al 1849.
A l'era el fioeu del Carl'Emanuel de Savoia-Carignan e de la Maria Cristina de Sassonia. Ai temp del domini frances del Piemont, con la soa famiglia l'è staa costringiuu a stà a Paris, per tornà a Turin domà in del 1814, quand el Vittori Emanuel I l'è staa miss in sul trono.
In del 1817 el Carl'Albert l'ha sposaa la Maria Teresa de Toscana. In del 1820 l'ha pogiaa i ribei comandaa del Santorre de Santarosa; l'ann dopo, el dodes de marz, l'esercit piemontes el s'è ribellaa al Vittori Emanuel, che 'l gh'ha ceduu el trono al fradell Carlo Felis. El Carl'Albert l'ha promettuu on Statutt, a condizion che 'l noeuv re (che al moment el se trovava a Modena), le confermass. Ma el re l'è tornaa a Turin e l'ha schisciaa i ribei e l'ha menaa in esili el Carl'Albert in Portogall a combatt contra i carbonar.
El cinch de marz del 1848 l'ha firmaa el Statutt Albertin, la costituzion che l'è stada in vigor in Italia fina a la nassida de la Repubbliga novantott agn dopo. El 23 de marz l'ha faa vegnì el tricolor la bandera del sò regn e l'ha deciaraa la guerra a l'Austria.
Dopo vess staa battuu, l'ha passaa el trono al fioeu Vittori Emanuel II e 'l s'è retiraa in Portogall, indove che l'è mort dopo pocch temp.
Joucas
Joucas l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Gordes, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.29 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 178 méter a 'na altèsa màsima de 447 méter s.l.m.
Muggian
Muggian (Muggiano in italian) l'è on quarter de Milan, situaa a òvest del centro stòrigh (a des chilòmetri), in del Municipi 7.
A l'è asquas on paesin, cont ona popolazion de circa 3000 abitant. El confina coi comun de Cesan Boscon, Cusagh, Settim e Trezzan sul Navili.
Stòria
El par che 'l nòmm el vegna del latin Modianus. L'è staa a longh on comun indipendent (piev de Cesan Boscon) che 'l gh'aveva i frazion de Viscòna, Visconscina e Assian. I primm dò hinn di cassinn. L'indipendenza del comun l'è durada fina al 1869, quand che l'è vegnuu frazion de Bagg.
Biar
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Bob Marley
El Robert Nesta Marley, mej cognossuu 'me Bob Marley (Nine Mile, ses de febrar del 1945 - Miami, vundes de magg del 1981) l'è staa on cantant e musicista giamaican. Fioeu d'on marinar ingles e de ona donna giamaicana, el Marley l'ha scominciaa a moeuves in del mond de la musega in del 1961. Musicista e filosef, l'è la figura central de la storia de la musega reggae, che con lu l'è deventada anca on stil de vita e ona vision religiosa del mond. L'è consideraa vun di cantant pussee influent de la storia de la musega del XX secol.
07 09
El 07 de setember a l'è un di de l'ann.
Strada voivodal 937
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 21 km.
1366
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Libertyville, Alabama
Libertyville al é una citaa (town) en Covington County, Alabama, U.S. Al recensament del 2000 i abitanc i era 106.
Geografia
Libertyville al é locau à 31?14'38" Nord, 86?27'36" Oest (31.243844, -86.459962). En acòrdi al U.S. Census Bureau, la citaa la gh'a una àrea totala da 0.5 migli quadradi (1.3 km²), tuta tera.
Ponzaa
miniatura Ponzaa o Ponzagh (Ponzate) l'è ona frazion del comun comasch de Tavernee. El paes el se troeuva a nord-ovest del centro del comun, in direzion de Brunaa. L'è staa on comun indipendent per on bell poo de temp, e al temp di piev el partegniva a la Piev de Zezi. L'union con Tavernee a l'è del 1928.
Crissier
Crissier a l'è un cumün svizzer del distret de Ouest lausannois, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.50 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Crissier al se tröva a una altitüden de 467 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bussigny-près-Lausanne, Cheseaux-sur-Lausanne, Ecublens, Jouxtens-Mézery, Losanna, Mex, Renens, Sullens, Villars-Sainte-Croix.
L'è sitüàt endèla periferìa de la cità de Losanna.
manzína|miniatura|250px|Restaurant de l'hôtel de Ville
Bomarzo
Bomarzo l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Viterbo. El g'ha presapóch 1.615 abitàncc (dàti ISTAT del 2001), 'na superfìce de 39,89 km² e 'na densità de 40,49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Attigliano (TR), Bassano in Teverina, Giove (TR), Graffignano, Soriano nel Cimino, Viterbo, Vitorchiano.
Mirasol (Overa)
Mirasol (Mirasole in italian) a l'è 'na località del comun de Òvera, finna al 1757 comun independent.
Stat e territori de l'Australia
miniatura|Stat e territori continental miniatura|Territori de foeura I Stat e territori de l'Australia fann part de la partizzion de l'Australia, ma con divers status giuridegh.
Mirasol (Overa)
Famos per l'omonèma badia, a l'era sotta la diretta giurisdizion del podestà de Milan e l'era compres in la Piev de Locaa. In del 1751 el cunta circa 220 abitant al censiment e l'è donca, in del 1757, taccaa a Òvera.
Stat e territori de l'Australia
I stat a nivell aministrativ dipenden minga del governo federal, gh'hann propi orghen legislativ (de solet du), d'autogoverno e per l'aministrazzion de la giustizzia. I territori però dipenden del podé central del Commonwealth of Australia. Domà tri territori (el Territori del Nord, el Territori de la Capitala Australiana e l'Isola Norfolk) goden de una quai autonomia, anca se la se po minga paragonà a quella che gh'hann i stat.
Mirasol (Overa)
El se troeuva in mezz ai camp, a metà strada tra el centro comunal (a sud) e Noverasch (a nord).
Stat e territori de l'Australia
Stat
I stat che fann part del Commonwealth of Australia a inn ses: Australia Meridional, Australia Ocidental, Noeuv Galles del Sud, Queensland, Tasmania, e Victoria.
Territori e territori de foeura
I territori che fann part del Commonwealth of Australia, al contrari di stat, a inn soget a la direta aministrazzion e a la legislazzion federai. Domà tri territori (el Territori del Nord, el Territori de la Capitala Australiana e l'Isola Norfolk) goden de una quai autonomia. In quei chì el parlament federal el tegn de tute i manere el podé legislativ.
Bernried (Deggendorf)
El cümü de Bernried el se tróa a 'na altèsa de 401 méter sura 'l leèl del mar.
Val Bregaja
La Val Bregaja (Val Bargaja in de la parlada del loeugh; Val Bregaglia in Italian; Bergell in Todesch; Val Bergiaglia in Romancc) a l'è ona vall alpina traversada del fiumm Mera (o Maira). La val la scomincia del pass del Maloeuggia (1815 meter) e la finiss quand che 'l Lir el finiss in de la Mera. La val l'è per bòna part svizzera (canton Grison) e domà in de l'ultima part italiana (Provincia de Sondri).
Geografia
La vall l'è strengiuda tra dò dorsal de mont che gh'hann on andament puttòst linear e definii: a dritta la se troeuva la dorsal Pizz Longhin-Pizz Duan-Pizz Galleggion, che le divid de la Val d'Avers; a manzina inveci la gh'è la dorsal di mont de la Val Bregaja, oltra la qual la gh'è la Val Masen e la Val Codera. In di dorsal se sviluppen i tre val lateral principal de la Bregaja: a dritta la Val Maroz, che la se slonga del fondovall arent a Casascia e la finiss in del Pizz Duan (3131 meter) e la cresta di mont d'Avers; a manzina la Val d'Avigna e la Val Bondasca. Quest'ultima l'è la pussee conossuda perchè al sò interno se troeuven el Pizz Badil e 'l Pizz Cenghel, el mont pussee alt de la vall (3367 meter). Idrografigament la faria part de la val anca la Val del Forno, che però la ven pussee despess inserida in de l'Engadina.
Stòria e coltura
La part svizzera de la vall l'ha faa part di domini di Asburgh fina al 1367. In del 1367 l'ha tòlt part a la Lega Caddea, che in del 1498 l'è vegnuda el Canton Grison. La part italian l'è partegnuda al Ducaa de Milan fina al 1512. De quell ann lì fina al 1797 l'ha faa part, insema a tutta la Valtellina, del Canton Grison. Dòpo el period napoleònigh l'è tornada a fà part de la region italiana (in particolar del Regn Lombard-Venet), fina a quand, dòpo el 1859 l'ha finii per segutà i vicend de tutta la Lombardia e de l'Italia.
Quella division l'ha faa sì che in de la part italiana la religion principal la sia quella cattòliga, menter in quella svizzera l'è quella protestanta. A bon cunt, el dialett a l'è l'istess: on dialett ciavennasch cont ona fòrta influenza del Romancc.
Canna (CS)
Canna l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 863 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montegiordano, Nocara, Nova Siri (MT), Oriolo, Rocca Imperiale.
Tito Stagno
El Tito Stagno (Cagliari, 4 de sginer 1930 - Roma, 1 de fevrer 2022) a l'è stad un sgiornalista, telecronista sportiv e condutor televisiv italian. A l'è stad propi famos per havé cuntad in direta televisiva italiana el prim sbarcà in su la Luna, dopo vesses interessad al tema di temp del Sputnik 1. L'ha anca seguid du Papa: el Paol VI e 'l Giovann XXIII e du President de la Republega: Giuseppe Saragat e Antonio Segni.
Dialett barasin
El barasin (prononzia local: [bara'zeŋ]) l'è ona variant ocidental de la lengua lombarda. L'è on dialett lodesan parlaa domà in del comun de Sant Angiol, in su la riva del Lamber. El se diferenzia di olter dialett de la provincia per 'na quai caratteristega fonetega.
Bandera de Grenada
La Bandera de Grenada a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Zalana
Zalana l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Moïta-Verde, del circondàre (arrondissement) de Corte e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.2 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 193 méter a 'na altèsa màsima de 847 méter s.l.m.
Linia 2 (metropolitana de Noeuva York)
La  a l'è una linia de la metropolitana de Noeuva York.
Vilabella
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Termeno sulla Strada del Vino
Termeno sulla Strada del Vino (Tramin an der Weinstrasse) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 3.194 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 168 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amblar (TN), Caldaro sulla Strada del Vino, Coredo (TN), Cortaccia sulla Strada del Vino, Egna, Montagna, Ora, Sfruz (TN), Vadena.
Faso
Faso, nassuu Nicola Fasani (Milan, 7 de april 1965) l'è on musicista italian. L'è cognossuu soratutt perchè l'è 'l bassista del grupp milanese Elio e le Storie Tese, a partì del 1985-1986. A bon cunt, l'ha sonaa anca per on monton de alter musicista italian (tra i tant a regordom Mina, Franco Battiato, Daniele Silvestri). Insemma al Christian Meyer (batterista di Elii) e a l'Alessio Menconi l'è member del Trio Bobo. El toeu part anca a la Biba Band (de la qual l'è vun di fondador). Insemma a Elio, Rocco Tanica, Cesareo, Linus e Mangoni l'è vun di conduttor de Cordialmente. De voeuna di rubrigh inventaa de lù (Le poesie ermetiche di Ermes Palinsesto) l'è sortii foeura on liber, ciamaa Il visone ha una faccia enorme (2011). L'è fondador (in del 1989) e president de l'Ares Milano, ona squadra de baseball. Per via de la soa passion per el baseball l'è vegnuu commentador di partid de la Major League americana in su SKY.
Giffers
Giffers a l'è un cumün svizzer del distret de Sense (in frances: District de la Singine), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.15 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant. miniatura|manzína| El cumün de Giffers al se tröva a una altitüden de 767 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Plaffeien, Plasselb, Rechthalten, Sankt Silvester, Tentlingen.
El nom del paes in frances al sares Chevrilles, ma l'e duvraa nanca de la popolazion francofuna del Canton.
Enzo Biagi
thumb|Enzo Biagi in del 2006 Enzo Biagi, (Lizzan in Belvedè, 9 de agost 1920 - Milan, 6 de november 2007), l'è staa on scrittor, giornalista e conduttor televisiv italian.
L'è consideraa vun di pussee important in Italia del secol XX
Bundesstraße 188
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Bàsa Sasònia, Sasònia-Anhalt e Brandebùrgo.
Citrus junos
El citrus junos (o yuzu, de la lengua giapponesa 柚子 or ユズ) a l’è on’agrumm e ‘na pianta de la famiglia di rutacei originaria de l’Asia orientàl. A se pensa che la sia originaria de la Cina centràl ‘me ìbrid del mandarìn con l’iciang papeda.
Peñascosa
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Citrus junos
Descrizion
El yuzu l’è on arbùst verticàl o on alber pinìn, e ‘l gh’hà tanti grandi spin. I foeuj gh’hànn la caratteristica de ‘vègh on picóll, compagn de quèll de la combava e del iciang papeda.
El yuzu el ghe somèja molto al sudaki (on agrumm giapponés de la prefettura de Tokushima, ibrid intra el yuzu e ‘l mandarin), ancabén diversamént del sudaki, el yuzu quand che ‘l’è madùr el và vèrs el color naranz, e gh’è di differenz  piscinìnn in del savór di du frut.
Pietro Badoglio
miniatura|In del 1921 Pietro Badoglio (Grazzano Badoglio 1871-1956) l'è staa on general e òmm politich talian. Dòpo de la prima guerra mondial l'è staa nominaa al comand del stat magior de l'esercit. Del 1925 al 1940 l'è staa al comand del stat magior general; in del menter nel 1926 l'era nominaa 'Maresciall de Italia' e in del 1936, a la fin de la guèra de Etiopia quand che l'era entraa per prim in de la capital nemisa Addis Abeba, anca vicerè de Etiopia. El 25 de luj del 1943 l'haa formaa el prim govèrno dòpo de la caduda del Mussolini per tentà de salvà la monarchia. El 8 de setember el se rendeva aj leaa e el rimaneva al comand del govèrno finna a la liberazion de Ròma in del giugn del 1944.
Citrus junos
Coltivazion
El yuzu l’è nassùu e ‘l cress spontani ind la Cina centràl e ind la región del Tibet. L’è stàa introdòtt in Giappon e in Corea con la dinastia di Tang, e ‘l ghe ven coltivàa anmò. El cress adasi, e ‘l gh’hà besògn de 10 ann de fa i frutt. Per scurtà el temp che ‘l servìss innanz de fruttì el pò vèss inestàa cont el narànz trofeoujàa. A l’è minga comùn infra i alber de agrùmm per la soa resistenza al frècc, grazie a la resistenza al frècc del sò genidór l'Iciang papeda, e ‘l pò vèss coltivàa in di zòn 'ndoe d’invèrna la temperadura la toca giò i -9°C che i agrumm pussée sensìbel cresserìen minga.
Varietà e frutt compagn
In Giappon on tipo ornamentàl de yuzu cimàa hana yuzu (花柚子, 花ゆず) o ben "yuzu de fior" a l’è coltivà per i sò fior putòst che per i sò frutt. Ona varietà dolza de yuzu, conossùda ‘me yuko, present domà in Giappon, l’è stada misa a ris'c in di ann 1970 e 1980; l’è stàa poeu fàa on gran tentatìv de fa riviv quèlla varietà chì in del sud del Giappon. On’altra varietà de yuzu, in Giappon, de la pèll gropporenta, l’è ciamada shishi yuzu (獅子柚子).
Despèss el Dangyuja, on agrum corean de l’isola de Jeju, el ven consideràa on tipo de yuzu per via de la soa forma e del sò savor compagn, ma de ponto de vista genètich l’è ‘na varietà de pomélo.
Giappon
A l’è on ingrediént fondamentàl (insèma al sudaki, al daidai, e 'alter agrumm compàgn) in de la salsa ponzu fada su cont el yuzu, e poeu el ven anca prodòtt l’asée de yuzu. El Yuzu el ven despèss combinàa cont el mel a fa su el yuzu hachimitsu (柚子蜂蜜)—on tipo de siròpp che ‘l ven despèss doprà per paregggià el tè al yuzu (柚子茶), oppùr ‘me ingrediént in di bevànd alcòlich ‘me l’àgher de yuzu (柚子サワー). El Yuzu kosho (a la lèttera "yuzu e pever"), a l'è ‘na salsa giapponesa piccanta fada su de scòrza verda o gialda de yuzu, peveroncin e sal.
El ven doperà per fa i liquòr (compagn del yuzukomachi, 柚子小町) e ‘l vin. I scàj de la scòrza de yuzu i servìssen de guernì on piàtt de bodin a l'oeuv salàa ciamàa  chawanmushi, oppùr miso soup. Despèss el ven dopràa insèma al sudachi e al kabosu.
El Yuzu el ven doprà per fa divèrsi dolz comprés i marmellàd e i tort. El ven assée dopràa per dàgh l’aròma a tanti spontìn ‘me i Doritos.
Cogollo del Cengio
Cogollo del Cengio (en vèneto: Cogolo del Cengio; en cìmbro: Ka Gull) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 3.314 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 92 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arsiero, Caltrano, Piovene Rocchette, Roana, Valdastico, Velo d'Astico.
Citrus junos
Corea
Ind la Cusina coreana, el yuzu (o yuja inscì ‘me ‘l ven ciamàa in Corea) l’è sòlit a vèss dopràaa per fà la yuja-cheong (유자청, marmallada de yuzu) e ‘l tè de yuzu. La marmellada de yuzu la pò vèss pareggiada cont el mèttegh el sùcher in sul yuzu fàa giò e tajàa a fètt suttìl, inveci el yuja-cha (tè de yuzu) el pò vèss fàa cont el messedàgh de l’acqua calda insèma al yuja-cheong. El Yuja-hwachae (유자화채, ponc de yuzu), ona varietà de hwachae (ponc de frutta), l’è on alter dessèrt comùn fàa col yuzu. El yuzu l’è anca on ingrediént comùn in del mangià occidentàl in stil coreàn, per esempi i insalàd.
Alter utilizzazion
El Yuzu l’è anca conossùu per le sò aròma fòrt, e per l’òli de la soa scòrza e el ven vendùu ‘me profùmm. In Giappon a masaràss cont el yuzu al Tōji, el solstizi d’invèrna, l’è on’usanza che la ven de sècol quèll di desdòtt. I frut del yuzu, che vegnen fàa stà a galla in de l’acqua calda del bagn, di vòlt saràa denter in di sacchètt de stòffa, manden foeura el sò aròma. I frut i pòden anca vèss tajà in du, de manera de fa mes’cià adasi el gius de yuzu con l’acqua del bagn. Se diss che ‘el bagn cont e yuzu conossùu ‘me  yuzu yu (柚子湯), o  yuzu buro (柚子風呂), el proteggia del raffreddor, el tratta i rugh de la pèll, el scalda el còrp e ‘l rilassa la ment.
La struttura del taepyeongso, on oboè tradizionàl coreàn, compagn del suona cinés o del zurna, despèss l’è fàa del legn de la pianta de zenzuinn, del moron oppùr del yuzu.
Alter sit
A partì del princippi del sècol quèll di vintùn, el yuzu l’è stàa semper pù doperàa di coeugh di Stat Unii e di alter nazión occidentàj, fin a vegnì famós in del 2003 grazie a ‘n’artìcol in sul The New York Times.
In di Stati Unii el dipartiment de l’agricoltura l’hà proibìi l’importazión del yuzu fèsch de l’èster- sia i frùt sia i alber.
Sainte-Consorce
Sainte-Consorce l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Vaugneray, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.81 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 279 méter a 'na altèsa màsima de 431 méter söl leèl del mar.
1367
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Gencsapáti
a l'è un comun del Distret de Szombathely, cont una popolazzion de abitant.
Hradec Králové
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Bianca Maria Viscont
"El gh'aveva per mierina ona tosa bella: Bianca bonna, fresca, gioina e fina dolza e allegra, svelta e franca... oh che cara Duchessina!!!..."
Böhen
Böhen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.53 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Böhen el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 783 méter sura 'l leèl del mar.
Bianca Maria Viscont
- Luigi Medici, La nostra Incoronada, 1928
Piev de la Gera d'Adda
La piev de la Gera d'Adda l'era vuna di piev religios e ministrativ del Milanes, che la gh'eva 'me capopiev el comun bergamasch de Carevasg. Al contrari de la pupart di piev, in del cas de la Gera d'Adda l'aspett ministrativ e civil l'era ben pussee important de quell religios: quell chì l'eva dovuu anca a la posizzion de la piev, al confin con la Republica de Venezzia; inoltra, tanti comun de la piev partegniven a la Diocesi de Cremona. Foeura del territori de la piev la restava la città de Trevij, che l'era ministrada direttament del governa central milanes. La piev la confinava a ovest cont i piev de Cornean e de Pontiroeu, a nord e a est con la Diocesi de Bergom e a sud con la Diocesi de Cremona. La comprendeva i comun de Calonega, Castell Rozzon, Pontiroeu, Fara, Badalasca, Pagazzan, Carevasg, Brignan, Misan, Carvenzan, Rivoeulta, Arzagh, Casiraa, Gnidell, Pandin, Vailaa, Dovera, Roncadell, Torm, Cort Palasi e Boffalora.
Bianca Maria Viscont
La Bianca Maria Viscont (Bornasch, 31 de marz del 1425 - Meregnan, 23 o 28 de ottober del 1468) l'è stada on'aristocratega milanesa, l'ultema rapresentanta di Viscont de Milan. A l'era l'unega fioeula (nassuda foeura del matrimoni) del duca de Milan Filipp Maria Viscont. La soa mader l'era l'Agnesa del Main. L'ha vivuu per la pupart de la soa vita a Biegrass con la mader. La s'è sposada a Cremona el 25 de ottober del 1441 cont el condottier Francesch Sforza, el pussee important di general del pader. In 'sta manera, el Sforza l'è vegnuu el sucessor di Viscont al comand del Ducaa de Milan (in del 1450). I duu spos gh'hann avuu vott fioeu: duu de lor, el Galeazz e 'l Ludovigh, hinn devegnuu duca de Milan.
Jantoman
Antonello Aguzzi, al dì d'incoeu mej cognossuu 'me Jantoman (Pinerolo, 6 de dicember 1959) l'è on musicista italian. L'ha scominciaa el sò mestee in del 1987. Colaborador de tanti artista e cantant italian, a partì del 1999 l'è vun di member del grupp milanes Elio e le Storie Tese, indove che 'l sona i taster elettronegh. L'aveva giamò faa cognossenza cont el grupp des agn prima, quand l'eva incontraa al Psycho Studios de Claudio Dentes, duranta la preparazion de Elio Samaga Hukapan Kariyana Turu. In tra i alter soranomm che gh'è staa daa a gh'è Jantonello, Uomo e Santoman.
La Garde (FR-04)
La Garde l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Castellane, del circondàre (arrondissement) de Castellane e del dipartimènt de le Alpi de Alta Provènsa. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 777 méter a 'na altèsa màsima de 1894 méter s.l.m.
Johan Nugent
L'è stat giü dei atùr principài dei facc pasàcc a la stóra col nòm de le Dés zornàde de Brèsa, e l'è mórt pròpe per vìa de 'na bröta ferìda al pè dèster che 'l s'ìa procüràt endèna asiù de guèra ligàda a le dés zurnàde e sücidìda a Sànta Fèmia. La ferìda la s'è 'nfetàda e l'è nàda 'n gangréna isé de ubligà i sò dutùr a taiàga vià la gàmba, operasiù che l'è mìa stàda asé, tat che 'l generàl l'è mort ai 17 de bril, 'na vintìna de dé dòpo éser stat ferìt.
A memória de la bùna acogliènsa risiìda en töcc i agn che 'l g'ha servìt el sò ezèrcit en chèsta cità, el Nugent el g'ha lasàt en eredità a Brèsa 'na bèla sóma de palànche. I sò soldàcc e quach famìe bresàne ligàde ai austrìaci, le g'ha fat fà sö 'na làpida endèl cimitéro monümentàl de Brèsa, progetàt de l'architèt Rodolfo Vantini. Sö la làpida gh'è la scrìta "oltre il rogo non vige ira nemica"  (en lombàrt: de là del föch, rèsta mìa piö la ràbia nemìca), citasiù de 'na poezìa del Ugo Foscolo. A cüra del cümü, töcc i agn vé portàt sö la làpida 'na curùna e amò 'ncö gh'è persùne che làsa 'n quach fiùr.''
Bagneux - Lucie Aubrac (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 4 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Bigastro
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Firminy
Firminy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Firminy, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Firminy l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Jeonbuk HMFC
El Jeonbuk Hyundai Motors Football Club, pussee semplicement Jeonbuk l'è voeuna squadra de folber de Jeonju (pruincia de Jeollabuk-do), Corea del Sud, indoe l'è stada fondada in del 1994.
Wittlingen
Wittlingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lörrach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 4.50 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Wittlingen el se tróa a 'na altèsa de 304 méter sura 'l leèl del mar.
Sinnai
Sinnai l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 15.220 abitàncc, 'na superfìce de 223 km² e 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Burcei, Castiadas, Dolianova, Maracalagonis, Quartucciu, San Vito, Settimo San Pietro, Soleminis, Villasalto, Villasimius.
Alberich de Rosciaa
miniatura|drita|L'Alberich de Rosciaa L ' Alberich de Rosciaa o de Rosaa, ciamaa anca Alberich Rosciaa, (Rosciaa, 1290 - Bergom, 14 de settember 1360) l'è staa on giurista, scrittor e ambassador lombard.
Origin
L'è nassuu a Rosciaa in del secol quell de XIII, anca se gh'hinn di font ch'i parlen de Bergom o Villa al Seri.
In de la soa fameja gh'even giamò di giurista, 'me el pader, Tassio Rosciaa, che l'è staa consol de Bergom e member del consej. 'Alberich a l'è educaa classicament a l'Università de Padova, e 'l se laura ben in Diritt civil e canonegh, e ciappa asquas subit la cattedra.
Chaulhac
Chaulhac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Malzieu-Ville, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 740 méter a 'na altèsa màsima de 1024 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Chaulhac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada voivodal 939
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 18 km.
09 09
El 09 de setember a l'è un di de l'ann.
1368
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Olgiasca
L' Olgiasca (Olgiasca) l'è ona frazion del comun larian de Colich, in Provincia de Lecch. La se troeuva pussee a sud de Colich, del qual l'è separada de ona penisola che l'è ciamada proppi Olgiasca. La penisola la forma ona baia e on laghett ciamaa Laghett de Piona, del nomm de on paesin che 'l se troeuva in del territori de l'Olgiasca. A Piona gh'è ona badia del Medioev, che la soraviv anca al dì d'incoeu. L'Olgiasca l'è stada on comun indipendent e al temp di piev la partegniva a la Piev de Soeurich (contad de Comm): in del 1805, sotta al regn del Napoleon, l'è stada unida a Colich, e mai pù destaccada.
Saint-Sernin (FR-11)
Saint-Sernin l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Belpech, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 271 méter a 'na altèsa màsima de 352 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Sernin l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Cornedo Vicentino
Cornedo Vicentino (en vèneto: Cornedo Vixentin) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 10.552 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 459 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brogliano, Castelgomberto, Isola Vicentina, Malo, Monte di Malo, Valdagno.
Roman Banch
Roman Banch (Romano Banco in italian) a l'è 'na frazion de Buccinasch.
In origin comun autònom, l'è staa taccaa a Buccinasch in del 1841 e incoeu a l'è la zona meridional del comun, conurbada cont el center.
La gh'è, in tra Roman Banch e Grancin, la Gesa de San Bias. Di temp di Piev el partegniva a la Piev de Cesan Boscon.
Buchhofen
Buchhofen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Baviéra. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Deggendorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.71 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Buchhofen el se tróa a 'na altèsa de 331 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Sorlin-d'Arves
Saint-Sorlin-d'Arves l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Maurienne, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 39 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1427 méter a 'na altèsa màsima de 3464 méter s.l.m.
Peñas de San Pedro
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Torreilles
Torreilles l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Laurent-de-la-Salanque, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
Bolsena
Bolsena l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Viterbo. El g'ha presapóch 4.111 abitàncc (dàti ISTAT del 2001), 'na superfìce de 63,94 km² e 'na densità de 64,29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnoregio, Capodimonte, Castel Giorgio (TR), Gradoli, Montefiascone, Orvieto (TR), San Lorenzo Nuovo.
Torreilles
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 17.14 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 8 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Torreilles l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada voivodal 941
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 33 km.
Linia 3 (metropolitana de Noeuva York)
La  a l'è una linia de la metropolitana de Noeuva York.
Hořiněves
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Hradec Králové.
Campana (CS)
Campana l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 2.633 abitàncc, 'na superfìce de 103 km² e 'na densità de 26 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bocchigliero, Mandatoriccio, Pallagorio (KR), Pietrapaola, Savelli (KR), Scala Coeli, Umbriatico (KR), Verzino (KR).
Vittorio Emanuele Orlando
drita|miniatura|200px|El Vitori Emanuèl Orlando El Vittorio Emanuele Orlando (Palermo, 1860 - Roma, 1952) l'è staa on giurista e omm politigh italian. S'ceraa cont i liberai, l'è staa minister on bell poo de voeult e l'è vegnuu capp del governo in del 1917, dopo de la desfada de Caporett. L'ha conservaa la cariga fina al 1919, col toeu part a la Conferenza de Versailles in tra i podenz ch'even vinciuu la Prima Guerra Mondial. Oppositor del Fascismo, el s'è dimettuu del Parlament e del sò mestee de professor per minga giuràggh fedeltà al regimm.
X Window System
X Window System, despess ciamad domà X11 o anca domà X, a l'è un sistema de fenestre de tipo bitmap, standard de facto de Linux e doperad anca in vari alter sistema Unix-Like.
X el da i fondament per havégh un sistema grafegh: el dissegnà e 'l spostà di fenestre e l'interazzion cont el ratin e la tastadura, ma la comanda no l'interfacia utent, che l'è delegada ai programa, e donca i vari sistema poden havégh di grafeghe propi diferent.
Luca Mangoni
Luca Mangoni o anca domà Mangoni (Milan, 26 de marz 1961) l'è on architett e on omm de spetacol italian. L'è cognossuu soratutt perchè l'è on member ad honorem del grupp milanes Elio e le Storie Tese. Tra l'alter, insemma a Elio, Rocco Tanica, Cesareo, Faso e Linus el conduss Cordialmente, storegh programma de Radio DJ. La presenza de Mangoni in del grupp a l'è particolar, già che 'l sa minga sonà e gnanca cantà (anzi, tutt el contrari): ma i sò aparizion hinn fondamentai per i concert, indove 'l vegn foeura duranta i canzon con milla travestiment diferent e 'l tacca a ballà. Vun di sò personagg pussee cognossuu l'è Supergiovane, interpretaa duranta la canzon con l'istess nomm. In del 2010 el s'è candidaa con Refondazion Comunista al consili regional de la Lombardia; l'ann dopo inveci el s'è candidaa al consili comunal con la lista de la Milly Moratti e 'l gh'ha 'vuu 1068 preferenz. In nissun di duu cas, però, l'è riessii a vess eleggiuu.
01 10
El 01 de otober a l'è un di de l'ann.
Solzagh
Solzagh (Solzago) l'è una frazion del comun comasch da Tavernee. Ul paes al se troeuva arent al center comunal (pussee a sud), in direzion de Camnagh. Solzagh a l'è staa per on bell poo de temp on comun deperlù, che ai temp di piev el partegniva a la Piev de Zezi de Sotta. L'union con Tavernee l'è del 1928.
Écublens (CH-VD)
El cumün de Écublens al se tröva a una altitüden de 428 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bussigny-près-Lausanne, Chavannes-près-Renens, Crissier, Denges, Echandens, Losanna, Renens, Saint-Sulpice.
1369
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Cosa Nostra
Cosa nostra (Roba nosta in italian) a l'è 'na sociazzion criminal mafios-terroristega che l'è nassuda in Sicilia e voramai spantegada in tut el mond, ma soratut in Europa e America del Nord.
L'è liada de la pupart di organizazzion criminai del mond, l'è in lit con la Stidda, che la s'è spartida de lee. El se sa minga de precis quand che l'è nassuda, gh'è varie legende, ma se pensa intorna al secol quell de desnoeuv in del Regn di Do Sicilie, e l'ha doperad poeu el noeuv Stat italian per meter radis e spantegàss, Stat che a partì di agn 1980 l'ha tacad a combatéla assee, roba che i ha menad al terrorism, con la mort de polee e magistrad compagn del Paolo Borsellino e del Giovanni Falcone.
Bundesstraße 189
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Brandebùrgo e Sasònia-Anhalt.
George Washington
El George Washington (Bridges Creek, 22 de fevree 1732 – Mount Vernon, 14 de dicember 1799) l'è staa on politegh e general statunitens, primm president di Staa Unii, dal 30 de april 1789 al 4 de marz del 1797. L'ha guidaa l'Armada continental contra di ingles in la guerra d'independenza americana.
Gersekarát
a l'è un comun del Distret de Vasvár, cont una popolazzion de abitant.
Standard dor
El standard dor (gold standard in ingles) a l'è el sistema monetari indova che la bas monetaria a l'è determinada de l'or e a circolà hinn di moned faa d'or o di biliett de banca che se pòden convertì pienament in or. L'ha regolaa la vitta economega del mond in tra el 1870 e la prima guerra mondiala, quand che i Stat, in difficoltà per i spes de guerra, han sospenduu la converibilità in or de la soa valuta.
Blera
Blera l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Viterbo. El g'ha presapóch 3.208 abitàncc (dàti ISTAT del 2001), 'na superfìce de 92,78 km² e 'na densità de 34,58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barbarano Romano, Canale Monterano (RM), Monte Romano, Tolfa (RM), Vejano, Vetralla, Villa San Giovanni in Tuscia.
Consiglio Grande e Generale
El Consiglio Grande e Generale (Consili Grand e General in lombard) l'è 'l parlament monocameral de la Repubblega de San Marin. L'è faa de 60 consijee elegiuu ogni 5 agn a suffragi universal.
Silius
Silius l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Cagliari. El g'ha presapóch 1.384 abitàncc, 'na superfìce de 38 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ballao, Goni, San Basilio, San Nicolò Gerrei, Siurgus Donigala.
Consiglio Grande e Generale
L'è presieduu di Capitani Reggenti e da l'uffizi de presidenza.
Storia
Giamò dal secol quell de XII gh'è di document che parlen de on consili de 60 personn che dividen el poder in tra l'Arengh e 'l Consili di XII, e in di secoi l'è vegnuu important fiss, finna a vegnì in del secol quell de XVII espression de l'oligarchia sammarinesa.
Strada voivodal 942
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 41 km.
Bolulla
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Terento
Terento (Terenten) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 1.572 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 37 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chienes, Selva dei Molini, Vandoies.
Sest 1º Magg FS (metropolitana de Milan)
Sest 1º Magg FS  l'è 'na stazion de la Linia 1 de la Metropolitana de Milan. L'è verta dal.
Zilia
Zilia l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Calenzana, del circondàre (arrondissement) de Calvi e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.01 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 172 méter a 'na altèsa 1935 méter s.l.m.
Sest 1º Magg FS (metropolitana de Milan)
L'è foeura de l'aria tariffaria urbana milanesa de l'abonament ma se pò rivàgh cont el biliett ordinari a dò zonn de 2,2€.
Del 2012 al 2019 l'è stada l'unega stazion de la linia rossa a 'vegh i port de banchina, almen in sui binari 1 e 2, degià che 'l trii a l'è domà per andà giò: in del 2019 a hinn tolt via perchè, el par, causen di problema al sistema de Automatic Train Protection che han mandaa pussee de 'n treno in frenadura rapida cont anca di ferii.
Servizzi
Biliettaria Scal mobil Stazion videosorveliada
Consiglio Grande e Generale
Storia
Finna a l'Arengh del 1906 l'era faa de 20 member per ogni ceto social (nobilità, borghesia, contadin), per poeu vegnì a elezion democratega, primma per 3 agn e poeu per 5.
Caloveto
Caloveto l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 1.431 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calopezzati, Cropalati, Longobucco, Pietrapaola.
Consiglio Grande e Generale
Storia
Lung el fascism a San Marin l'era ciamaa Consiglio Principe e Sovrano.
Bandera de la Guyana
La Bandera de la Guyana a l'è la bandera nazzional doperada in, fada di color e representada de l'emoji.
Givisiez
Givisiez a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo.
Consiglio Grande e Generale
Elezion
Hinn elettor tucc i cittadin sammarines de pussee de 18 agn, e 'l Stat el gh'ha domà 'n colleg, unegh per tut el San Marin: Dal 2008 la coalizin vincenta la gh'ha la maggioranza di segg, e i alter hinn daa cont el Metod d'Hondt ai alter coalizion. Se nissuna coalizion la ciappa el 50%+1 al primm turn gh'è on ballottagg.
Se pòden dà finna a 3 preferenz de lista.
Givisiez
La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.45 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Givisiez al se tröva a una altitüden de 629 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Belfaux, Corminboeuf, Friburgo, Granges-Paccot, La Sonnaz e Villars-sur-Glâne.
Ansbach
Ansbach ('nfìna al sècol XVII l'ìa cunusìda come Onolzbach), l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, capitàl del distret de la Média Francònia.
Ansbach l'è 'na cità extra-circondariàl (kreisfreie Städte) che völ dì che la fà circondàre (Kreis) de per sò cönt. El distrèt omònimo el g'ha séde 'n cità ma la cità la na fà mìa part.
Ursus
Ursus l'è un'azienda rumena prudutriss da bira e fundada in dal 1878. Dal 2002 l'é da pruprietà dal grupp sudafrican/ingles SABMiller.
Ansbach
Stória
Endèl an 748, de le bànde del paizì de Onolzbach, en monastér biniditì l'è stat fondàt de 'n nòbil locàl de nòm Gumbertus. Col pasà dei sècoi, tat el monastér come 'l paizì i è crisìcc, e i è nìcc a furmà la cità de Ansbach, che l'è ducumentàda per la prìma ólta endèl 1221.
Carlo Collodi
Carlo Collodi, a l'anagrafe Carlo Lorenzini (Firenz, 24 november 1826 – Firenz, 26 ottober 1890), l'è staa on scrittor e giornalista italian. L'è famos principalment per vess staa l'autor del romanz ''I avventur del Pinòcchio. Stòria de on burattin ("Le avventure di Pinocchio. Storia di un burattino") che tutt el mond cognoss com'è Pinocchio''.
Pinocchio
L'è staa pubblicaa in del 1881. L'è on classich de la letteratura per bagai.