cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Locomotiva FNM 240
La Locomotiva FNM 240 a l'è stada ona locotender di Ferrovie Nord Milano progettada per trasportà la mercanzia.
Storia
Al principi del 1900 a l'è staa necessari crompà di noeuv locomotiv per sostituì quij vegg de prima generazion.
Dopo de l'introduzion de la Locomotiva FNM 251-262 per el servizzi passegee, a l'è staa scernuu on noeuv modell per el servizzi mercanzia.
In del 1912 la Società Anonima per le Ferrovie della Brianza Centrale la crompa dò di 'sti locomotiv per la ferrovia Monscia-Molten, ma se revelen inadatt e hinn crompaa dopo on quaj mes de la FNM, e ciappen tucc i matricol 401 ÷ 411.
Distret de Harghita
El  a l'è vun di 41 distret de la Romania, con capital.
Armando Diaz (incrosador)
L ' Armando Diaz l’è stad on incrosador leger de la Marina Real italiana, che 'l parten a la class Luigi Cadorna, la seconda del tipo Condottieri.
L’è stad batezad in quella manera chì a onor e gloria del general de la prima guerra mondial, l' Armando Diaz. La fras de la nav l’è stada catada foeura dal test del Bollettin de la Vitoria del 4 de november del 1918: Con fed incrollabil e valor che ‘l ced nò.
Inquadrad in la IV Division incrosador, desgià che ‘la soa protezzion l'era minga assee de operà in azzion de squadra, in del cors de la seconda guerra mondial l’è stad doperad de solit in mester di scorta e de protezzion ai convoj italian e todesch e l’era dotad di idrovolant IMAM Ro.43.
L'unica bataja che ghe podeva ciapà part l’è stada quella de Punta Stilo del 9 de luj del 1940, conflit indove però la l'ha minga podud partecipà ativament perchè l’è stad costrinsgiud a tornà dent per via d’on quai problema ai machine.
Ai 3:43 del 25 de febrar del 1941, in del scortà on convoj per la Libia insema al gemell Giovann di Bande Negher e i reoplan de combatiment Ascari e Corazziere, l’è stad silurad del somergibil de la Royal Navy HMS Upright e l’è andad a fond de poncia in domà ses minut , e ‘l s’è portad adree 464 omen de 611 che faseven su l’ecupagg (second alter font i mort a inn stad 500 de 633 omen che gh’era a bord).
La perdita del Diaz l’è esemplar de la scarsità de protezzion di prime dò class de la serie Condottieri (Di Giussano e Cadorna): de fat cinch di ses unità ch’je faseven su a inn andade perdude (tute per silurament, sben che quest l’è minga stad de importanza primaria in la perdita del Da Barbiano e del Colleoni), inveci domà vuna di ses unità di trè serie adree ("Montecuccoli", "Duca d'Aosta" e "Duca degli Abruzzi") l’è stada fondada, e tante de ‘ste unità chì a inn restade a galla front ai silurament (per esempi el Garibaldi, el Duca degli Abruzzi o l'Attendolo).
Relit
El relit de l'Armando Diaz l’è stad trovad d’on pescador de Lampedusa in del 2004 denanz a la costa de l’isola de Kerkennah, posizzion 34°33'N, 11°43'E. La nav la sta longa e distesa in sul fianch de mansina s’cepada in dò a manch de 50 meter de profondità con la poncia alzada. I sò torrete de popa a inn ancamò al sò post, ma i so cannon a inn sota terra in del fondal.
Rödelsee
Rödelsee l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 11.49 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
842
El 842 a l'è 'n ann del secol quell de noeuv.
Rödelsee
El cümü de Rödelsee el se tróa a 'na altèsa de 236 méter sura 'l leèl del mar.
Encefalopatia spongiforma bovina
L'encefalopatia spongiforma bovina (breviada BSE, de l'ingles Bovine Spongiform Encephalopathy) a l'è una malatia neurologega cronega, degenerativa e irreversibel che la colpiss i bovin, provocada de 'n prion, o ben de 'na proteina piegada mal che l'è bona de spantegà la soa forma fallada a di alter proteine sane, che poeu menen i neuron a morì e a lassà di boeugg in del cervell, che 'l rivarà a havégh un aspet compagn de quell de 'na sponga.
Part di encefalopatie spongiforme trasmissibel, l'è deventada cognossuda a l'opinion publega 'me vaca mata, per via di sintom neurologegh che la determina, e gh'è stad in di agn 1980 di gran epidemie, soratut quella del Regn Unid, che l'ha vist morì squasi 200'000 vache e, per via de la variant de la malatia de Creutzfeldt-Jakob - o ben la forma che poden ciapà i omen a mangià la carna de 'na vaca malada - 178 omen in del Pajes e 231 in total.
Varie mesure inn stade ciapade per fermà el so spantegà: squasi tucc i Pajes hann proibid la carna inglesa, i zone nervose compagn di gangli o del cervell, el macellà di bestie pussee vegge de 'n tot de mes, i farine de carna - el che tratament senza solvent, tolt via per el sospet che fussen cancerogen, l'ha permitud ai prion de resister dent - e i carne con tacad l'oss, roba che l'ha menad la malatia a squasi descomparì e vari Pajes a levà, de maneman, una part de 'sti regole chì.
Pietro Senaldi
El Pietro Senaldi (Milan, 22 de settember 1969) a l'è 'n giornalista italian, direttor de Libero del 2016 al 2021.
Biografia
Nassuu a Milan, el se laurea in giurisprudenza a l'Università di Studi de Milan e 'l se mostra vesin ai caus de l'independentism padan e lombard e a la fin del master in giornalism el tacca a lavorà per La Padania.
In del 2000 el toeu part a la fondazion de Libero, che 'l molla domà per ona brev parentesi a il Giornale in tra 'l 2001 e 'l 2002 'me caposervizzi. El deventa direttor responsabel de Libero del 19 de magg 2016 e l'è tolt via el 16 de magg 2021, quand che 'l deventa condirettor del noeuv diretor Alessandro Sallusti.
Třeština
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Šumperk.
Vechigen
Vechigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 25 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Vechigen al se tröva a una altitüden de 583 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bolligen, Hasle bei Burgdorf, Krauchthal, Muri bei Bern, Oberburg, Stettlen, Walkringen, Worb.
Interstatal 73
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
872
El 872 a l'è 'n ann del secol quell de noeuv.
Governo Andreotti V
El Governo Andreotti V a l'è staa el governo quell de 35 de la Republega Italiana, in pee dal 20 marz 1979 al 4 agost 1979 e guidaa del Giulio Andreotti.
Croxade
I Croxade i è staite un insema de guerre combatide principalment intra ol XI e ol XIII secol, intra i cristian europee e i musulman, ol plu dei volte ind l'Anatolia e ind el Mediterraneo oriental (ma anc in Tunisia e Ejit).
Qei guerre qé i è ligade a la rapida espansion dei Seljuqids qe, despò de la bataia de Manzikert, i hera conquistad l'Anatolia (cœr del territore bizantin), e i controllava tœt l'Orient Aprœv e la Persia.
Saldaña (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Palencia, cont una popolazzion de abitant.
Croxade
La definizion de "croxada" l'è staita daita anc a dei oltre guerre interne a'l mond cristian - per esempe, ind el XIII secol, la "croxada albijesa" (contra i catari) o la croxata contra ol Principad russ de Vladimir-Suzdal' e la Republica de Novgorod - ma anc ai confronts armads qe i ha impegnad in Europa forze cristiane de divers Stats contra forze islamige otomane, come la "croxada de Varna".
Stazion de Santa Caterina dello Ionio
La Stazion de Santa Caterina dello Ionio a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Stazion de Bronzolo
La Stazion de Bronzolo a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Spinadesch
Spinadesch (nòm uficiàl en Italià: Spinadesco) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha, con de 'na superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Stazion de Bronzolo
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai.
Santuari de la Madonna Incoronada
El Santuari de la Madonna Incoronada a l'è 'n santuari cattolegh de Borgh Incoronada, frazion de Foggia e sed de venerazion de 'na Madonna negra, che l'è apparsa la prima voeulta in l'april del 1001 e in del 1978 l'è elevaa a basilega minor del Papa Paol VI.
Spinadesch
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Sinadesch l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Pete Visclosky
El Pete Visclosky (Gary, 13 agost 1949) a l'è un statunitens, representant del.
Television analogega
A diferenza di sistema digitai, che resten visibel ben fina a la soeuja che la permet no de fà 'na distinzion in tra i bit, el segnal analogegh el va via man a man, de 'n imagin ciara a vuna che la se po no destingh, a passà per vari nivei de rumor.
Passà al digital
A partì di agn 2000, vari Pajes hann tacad a passà a la trasmission digital, inscì de sbassà la banda domandada per la trasmission de la TV e podé liberà varie frequenze per di alter servizzi.
El prim Pajes a destacà del tut la trasmission analogega a l'è stad el Lussemborgh, in del 2006, seguid in del midem ann di Pajes Bass, in del 2007 Andorra, Finlandia, Svezzia e Svizzera hann fad el passagg, in del 2008 i Fiander e la Germania, in del 2009 i stazzion a volta potenza di Stat Unid, el Canadà del Sud, l'Isola de Man, Norvegia e Danimarca, in del 2010 la Vallonia, la Spagna, el Galles, Letonia, Estonia, i Isole del Canal, San Marin, Croazzia e Slovenia, in del 2011 l'Israell, l'Austria, Monaco, Ziper, el Giapon (foeura che per i prefeture de Miyagi, Iwate, e Fukushima), Malta e Franza, in del 2012 la Cechia, el mond arab, el Taiwan, el Portogall, i prefeture giapones de Miyagi, Iwate, e Fukushima (el so passagg l'era stad mandad inanz per via di problema dovud al terramot e al desaster nuclear del 2011), la Serbia, l'Italia, el rest del Canadà, i Mauritius, l'Irlanda, la Lituania, la Slovachia, Gibilterra e la Corea del Sud, in del 2013, la Macedonia del Nord, la Polonia, la Bulgaria, l'Ongaria, l'Australia e la Noeuva Zelanda e in del 2019 el Singapore, la Malesia e la Russia.
El Regn Unid l'ha fad la soa transizzion in tra el 2007 e 'l 2012. La China l'ha programad la transizzion in tra el 2012 e 'l 2018, ma l'è stada fada in del 2021, e 'l Brasil el ponta a fàll in del 2023.
Sincronizazzion
In del sistema analogegh la sincronizazzion l'è mituda a la fin de ogni linia de scansion, inscì che 'l sistema di oscillator el resta sincronizad cont el segnal, roba che la permet de mostrà un segnal sensad in sul schermo.
Orizzontal
Se parla de sincronizazzion orizzontal per quella che la partiss i varie linie, che l'è representad de 'na scarega piscinina de energia che la representa el principi de 'na noeuva linia, e poeu el color l'è definid de 'n segnal che 'l va de 0,3 V, o ben negher, a 1 V, o ben bianch. El tipo de impuls che 'l definiss la sincronizazzion orizzontal la varia de sistema a sistema, ma l'è semper "pussee negher del negher", de solet propi a 0 V.
Vertical
La sincronizazzion vertical, inveci, la partiss i vari camp del video. In PAL e NTSC el segnal de sincronizazzion vertical el capita in l'intervall de bianch vertical, a slongà la linia de sincronizazzion orizontal per squasi tuta la linia de scansion. El gh'ha dent anca di alter segnai, per esempi per dì se 'l camp el gh'ha de vesser disegnad in di linie pari o dispari. In vari protocoi i linie che inn pussee inn stade doperade per di alter reson, per esempi per meter i sota-titoi.
Sesana
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Noli
Noli (en lìgure: Nöi) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Noli l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
873
El 873 a l'è 'n ann del secol quell de noeuv.
Lapuebla de Labarca
a l'è un comun de la provincia basca de Álava, cont una popolazzion de abitant.
Nagysáp
a l'è un comun del Distret de Esztergom, cont una popolazzion de abitant.
Cieza (Murcia)
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
Murnau am Staffelsee
Murnau am Staffelsee l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Garmisch-Partenkirchen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 38.05 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Denny Hulme
El Denny Hulme (Nelson, 18 de sgiugn 1936 - Bathurst, 4 de otover 1992) a l'è stad un pilota d'auto neozelandes, che l'ha corrud in varie serie, la pussee importanta la Formula 1, indova che l'ha corrud in tra el 1965 e 'l 1974 e l'ha vensgiud el mondial in del.
El moeur per s'ciopon del coeur intant che 'l faseva 'na corsa de durada in sul circuit de Bathurst.
Distret de Gorj
El  a l'è vun di 41 distret de la Romania, con capital.
Svébohov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Šumperk.
Salinas de Pisuerga
a l'è un comun de la provincia de Palencia, cont una popolazzion de abitant.
Instriadura
On’instriadura (ancasì ciamaa striament, maledizzion o anatemma) l’è tucc i desideri espress per tràgh adoss di condizion de avversità e desfortuna a ona persònna, pussee persònn, on sitt o on ogett. In particolar, la paròlla la se pœù referì a ona situazion indoa el desideri in quistion el deventa vera, soratutt per efett de l’interazion cont on dia, spiret o de on’oltra entità soranatural, o se a ghe ven dovraa di formi de magia de una quaj sòrta – sovenz de magia nigra.
Senavra (pianta)
G’è diverse piante de senavra, qe le fa tœte part de la fameia de le “brassicaceae”. In certe province, per esempe a Bergem e a Bressa, se ciama anca “senaver” (senàer in ortografia unificada).
Instriadura
In tanc credenz, a se pensa che l’azion del fà on’instriadura la gh’aiva giamò del sò ona fòrza causativa in del resultaa che la dà fœura. Per rovert o menà via ona instriadura quell che occorr l’è despess di rituaj elaboraa o di orazion spezifegh.
Senavra (pianta)
Conotats
Le piante de senavra le ruva de rar a vesser olte plussee de 2 meter, le g’ha le fœie de sota qe i è large e a forma de piœma de oxell (in latin se dix “pennatifidae”), qelle de sora i è picinine e slongade. I fior i è jalds e a forma de canon de melgot e i desvilupa i fruts, qe i g’ha dent un sac de arme picinine e redonde qe le se usa per fa la famosa salsa de condiment, col savor tipeg, fort e piccant.
Interstatal 74
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
Jim Banks
El Jim Banks (Columbia City, 16 luj 1979) a l'è un statunitens, representant del.
Senavra (pianta)
Medexina
La senavra, la g’ha dent de le proteine particular qe le pœl far vegner a certe persone de le forme de alerjia. In certe zone de l'Europa orientala i gran de senavra i ven mes’ciads co la mel e i la doprava per far passar la toss. Anca in America (in particolar in Canada) i doprava la senavra per curar i polmon e la respirazion: se fava un mes’ciot con la farina e l’aqua e se ‘l metiva sul stomeg e su la s’cena, fin qe ‘l brusava un cicinin. Adess i fa anca dei cerots (varda la bibliografia qé sota). La senavra la fa ben anca a la circolazion.
Strada statal 24 (Albania)
La  a l'è una strada statal de l'Albania longa 10.7 che la conliga Scutari e Zogaj.
Gran Vía (metropolitana de Madrid)
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Rock
El Rock a l'è un gener de müsega pupulara che l'è sunaa de spess - ma minga per forsa - cun la ghitara eletriga, el bass e la bateria. Alter gener de müsega rock dupren quas tücc i alter istrüment müsicaj. Per la müsega rock la part de la ghitara eletriga a l'è fundamentala.
I radis de la müsega rock a hinn el rock and roll e'l rockabilly dij agn '40 e '50, che vegniven del country e del blues.
Un grüp rock a l'è de solit un quartet cunt un cantant, un ghitarista, un bassista e un baterista.
Montchenu
Montchenu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Donat-sur-l'Herbasse, del circondàre (arrondissement) de Valence e del dipartimènt de la Drôme.
Rock
Varda anca
Lista dij gener de la müsega rock
Montchenu
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 263 méter a 'na altèsa màsima de 489 méter söl leèl del mar.
Vilanova de Arousa
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km². El se troeuva a ona altituden de 0 meter sora el nivell del mar.
El sò codes statistegh l'è 36061.
Inorbiment
L'inorbiment, ciamad anca cecità, termen forsi de origin italiana, o orbera, a l'è la condizzion de vun che ghe ved pu de 'n oeugg o de tut e du. I cause pussee comun a inn la catarata, che l'è assee curabel e la causa un inscuriment del cristallin, el glaucoma e la degenerazzion macular, a che se sgionten in trombosi de la retina, despess causade del diabete.
Saint-Cergues
Saint-Cergues l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Annemasse-Nord, del circondàre (arrondissement) de Saint-Julien-en-Genevois e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 486 méter a 'na altèsa màsima de 1480 méter s.l.m.
Segnitz
Segnitz l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 2.76 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Segnitz el se tróa a 'na altèsa de 181 méter sura 'l leèl del mar.
Lantarón
a l'è un comun de la provincia basca de Álava, cont una popolazzion de abitant.
Cortaillod
Cortaillod a l'è un cumün svizzer del distret de Boudry, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.67 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Dialet urmeasch
El dialet urmeasch (nom nativ: ulmioscu) l'è una variant del ligür parlaa in del cumün de Ormea, in pruvincia de Cuni (Val del Taner). In de la fraziun de Viozene inveci se parla el brigasch, un'altra variant de muntagna del ligür. El dialet urmeasch l'è staa classificaa 'me ligür giamò al principi del XX secul dal tudesch Bernhard Schädel, menter el Biondelli, in del 1853, le meteva in del "grüp munferin" del Piemuntes (ciuè 'l piemuntes uriental): anca se per dumà di resun geugrafigh. "Nel dialetto poi di Ormea le forme liguri prevàlgono talmente sopra ogni altra, da non poterlo collegare in verun modo al ramo pedemontano. Noi lo abbiamo qui inserito perchè trovàndosi sul versante settentrionale dell'Appennino, e formando parte della Valle del Tànaro, è ancora politicamente racchiuso nella Provincia di Mondovì; perchè avvenendo la successiva trasformazione dei dialetti monferrini e piemontesi in lìguri per gradi, se ne trovasse in questo il compimento, e valesse quindi di opportuno riscontro agli studiosi, e d'introduzione alla famiglia ligure, che, a Dio piacendo, ci proponiamo di svòlgere in una futura pubblicazione"
Cortaillod
El cumün de Cortaillod al se tröva a una altitüden de 484 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bevaix, Boudry, Chevroux (VD), Gletterens (FR). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Dialet urmeasch
- Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, pagg. 489-490
Al dì d'incö el cumün de Ormea l'ha deciaraa de partegnì a la minuranza ucitana, ma la püpart di stüdius la cunsidera questa aziun una truvada duvüda a resun pulitigh-ecunomigh pütost che lenguistigh. Lungh el curs del temp hinn staa scrit un poo de over in 'stu dialet chì: la püssee impurtant l'è una cumedia del Votcent ciamada E cauzate russe e l'anea d'algentu (ciuè I calzet russ e l'anel d'argent).
Stazion de Laives
La Stazion de Laives a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Dialet urmeasch
Carateristigh
La püpart di infurmaziun chì de sota hinn staa traa giò de chì: Ormea la se tröva strengiüda tra trii arei lenguistigh: quela piemuntesa, quela ucitana e quela ligür (la cunfina cun cumün de la Pruvincia de Savona e de Imperia). L'è dunca natüral che 'l gh'abia ciapaa una quai carateristiga de tücc i trii grüp lenguistigh. Trai carateristigh che salten a l'ögg in d'un cunfrunt cul Genuves a trövum:
Stazion de Laives
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai.
Dialet urmeasch
Carateristigh
Adess, chì de sota, la ven pruposta una tabela cunt un cunfrunt tra l'Urmeasch, el Genuves (el dialet püssee rilevant del Ligür), el Piemuntes e la tradüziun in Lumbard.
Gramatiga
I infurmaziun hinn staa ciapaa chì
Suget
Cumpagn de tüt i parlad gal-italigh, anca l'urmeasch el gh'ha di partisel prunuminai che van miss denanz ai verb. Quei chì hinn:
I verb
I verb, cumpagn de la püpart di parlad gal-italigh, hinn spartii in quater cuniügaziun, che a l'infinii gh'han i seguent desinenz:
Prima cuniügaziun
Verb vardà:
Segunda cuniügaziun
Verb duvè
Terza cuniügaziun
Verb legg
Quarta cuniügaziun
Verb finì
La parabula del Fiö Trasun
Ün omu l'avea doi fiöi. U ciü sgiuvu l'ha dicio al poà: "Poà, daime lo ch'a 'm pò tucoà dle mie sustanse!". E 'l poà u j'ha daciu la sò parte. Da lì a pochi dì 'sto fióa l'ha radünaa 'nseme tütu 'l sò, poi 's n'è partii, e 's n'è andaa 'nt ün paise lunzi; e lì l'ha dissipaa tüte le sò sustanse, dasendse al bun tempu. E dopu d'averse cunsümaa tütu, l'è vgnüü 'na gran carestia 'nt qual paise 'n manera che cumenzava a mancoà 'd tütu. L'ha pijaa 'l partii 'd bütarse al servizzi d'ün omu 'd qual paise, ch'u l'ha mandaa a scóa i porchi. L'avreva desideraa d'encisse la panza dla gianda ch'a mangiavu i porchi, ma u 'n pudeva mancu avéa u sò piasìa. L'è 'ntraa finalmente in se stessu e o diseva: "Quanci servitua 'n cà 'd mè poà l'han dal pan d'avanzu, e mì m'en möru 'd fame! Me farö curagiu, e andrö da mè poà e-j dirö: Poà, hö mancaa 'n facia a nostru Signua e 'n facia a vui. Mì 'n sun ciü degnu d'esse ciamaa vostru fioa: tignime com'i tigniraissi ün di vostri servitua." E fratantu s'è 'ncaminaa da sò poà. Ma quando 'ch l'era 'ncua da lungi, sò poà u l'ha vistu, e u s'è mossu a cumpassiun, e andandje a l'incuntru, 's j'è campaa al coa e u l'ha basaa. Alua l'ha diciu 'l fiöa: "Poà, mì hö pcaa in facia a nostru Signua e 'n facia a vui; mì 'n sun ciü degnu d'esse ciamaa vostru fiöa!" E 'l poà l'ha sübitu cumandaa ai servitua ch'andaisso a pijà üna vesta e ch'i lo vestisso e ch'i bütaisso l'anea 'nt u dii, e ch'i lo cauzaisso. E pöi l'ha cumandaa ch'i pijaisso u ciü bel vitea e ch'i lo mazzeisso, disendu: "Vöju ch'i stagmo alegri, ch'i mangg'mo e ch'i beivmo; Perchè 'stu mè fiöa 'ch l'era mortu l'è risüscitaa; 'ch s'era persu 'l s'è truvaa". E quindi l'han cumenzaa a stoà alegri. E 'l fiöa ciü veju ch'u vgniva 'd 'n campagna, avsinandse a cà, l'ha sentii a sunoà e cantoà. L'ha ciamaa ün servitua cosa fusse 'sta festa? E 'l servitua j'ha diciu: "L'è vgnüü vostru frea, e vostru poà l'ha faciu mazzoà u ciü bel vitea 'ch l'avaisse, perchè sò fiöa u 's n'è turnaa san e salvu". 'Stu fiöa ciü veju u s'è sdegnaa e u n'è ciü vojüü 'ntrà 'nt cà. E 'l poà u se n'è acortu, l'è sortii d'ëd cà e u l'ha pregaa ch'u 'ntraisse. Ma 'l fiöa l'ha rispostu a sò poà: "L'è tanci agni ch'i 'v servu, e 'n v'hö mai mancaa d'übidienza e i 'n m'avai mai daciu solamente ün cravotu ch'i u puisse starme alegru con i mè amì. Ma dopu 'ch 'stu vostru fiöa ch'l'ha scialaquaa tüte le sostanze con dle plandre u l'è vgnüü, i avai faciu amazzoà u ciü bel vitea ch'i avaissi per lüi!" Ma 'l poà u j'ha diciu: "O mè fiöa, tì 't sei sempre staa con mì e tütu lo ch'i hö mì l'è tò. Stoma dunque alegri e mangiaimo, përchè tò freaa ch'l'era mortu l'è risüscitaa; tò freaa ch'l'era persu u s'è trovaa." [http://books.google.it/books?id=oVoNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti gallo-italici, 1853, pag. 556]
Litra d'in paisan ulmioscu a sò fiju che l'è sut i olme
Ulmea, 11 molzu 1902. Mè col fiöa, hö ricevüü a tò litra e sun cuntentu de sentìa che ti stoi ben, ringraziendu no šgnur; ascì niocci e soma en salüte. E sun sigüa che i primi dì de suldò i te smijeran ben lungi, tontu ciü cun a disciplina ch'i avai vuiocci: ma ti vugroi che pocu pel vota tì ti acuštümi e alau u tempu u passerà ciü prastu. U ciü ch'u me rincrasce l'è che ti ei šcapaa 'nt una štagiun che aveva propi da besögnu de tì, tontu ciü che cun tüci sci travoji ch'oma da foa en campogna. U j'è da liamoa, da puoa, pelchè i viji i cionzo zà. I mürogni da fòa, ch'u se n'è drucaa tonci. Ensuma, e ne sö moncu mì cum'e me farö. A pijoa del zulnoi, i custu, e tì ti soi se niocci e poma spendo! E degu pöi dìte che scel potu u n'è 'ncua capiaa lotrea 'na dešgrozia. Aniežin a r'è 'ndò a scöa a ra voca via là 'nt e Šcapite. 'Nt in mumentu che lei a 'n i è stò atenta, Gavó r'è 'ndò 'nt el brütu, r'è šchio e s'è rübato e r'è vinguüa fin da quala nusge grossa. A s'è ruta 'na špola e 'l fia da šchena e r'è reštò saca sel postu. Au e r'hö vendüa a Šcufieta e cultà che i r'oge docia pel lu ch'hö puciüü. U 'm r'ho pagò sübitu e cun sci sodi lì e faževa cuntiu de mandòtene calcün a ti e catòmene in'otra: maraman, vote al dieu, 'ndendemene sciü au taciu e ne sö cume, cuntogiu, a se seghe 'ndo: hö persu a bulsa! Ti vaghi fin a che puntu ch'e soma dešgrazioi! Fultüna che 'n pocu de gran, du/tre patate, pocu castogna, mezzu socu de bolbarià en cà e j'oma 'ncua. Duca e ne sareva moncu mì cume tuirora. E te racumondu pöi scicume che ti ei capitaa 'nt ina gran zità, a ra saira, quonde ti nesci de ne peldete, e de retiròte pel tempu, e pasendu 'n zelte cuntroi ti ne dogi damentu a quale ch'i te ciomo. E tira dericiu, e 'n zelti posti ne stoie a 'ndoa, pelchè [...] e pöi senza spiegòlme ciü 'n là, e crazu che ti m'avroi capii. 'Nsuma, voldete ciü che ti pöi dal cative cumpagnii. E te racumondu pöi 'ncua de štoa ubidiente ai töi superiua e de foa el bun suldò, de ne fòte bütòa 'n pužun pelchè alau i ne te dan ciü pelmesci. 'Nvece mi aveva piažìa ti venisci suvenzi. E pöi 's ti foi u tò duvéa, u pò dòlse ch'i te fozo capuroa e tontu u sreva ina gran cosa pelchè alau i te büto 'nt i eletua; pelchè a rišpetu, ti ei 'ncua 'n fiöa istrüii e tì 't faroi in omu. 'N passendu cocu dì e te mandrö 'n sachetin cun im poa de cauzate, ch'a t'ho fociu tò söa Ninin e im poa de magnoti, ch'a t'ha foci ta moa, cun du/tre viate, dui tultei, ina tuma e cocu mizöra. E šperu che ti ne faroi polte au tò capitan, 'n chinscì u te vurà ciü ben. Bosta, stome alegru, e volda cum'e t'hö diciu de fòlu vruntea e de stoa 'n gomba e pöi ti vugroi che ti ne te truveroi molcuntentu. Tüci quai de cà i te salüto 'n cumpania du tò capitoni. Avreva 'ncua tonte cose da dilte, ma e finisciu pelchè e ne sö ciü le che dìte. Vöime dlungu ben cum'e t'un vöju a tì e crazeme ch'e sun tò poa. Zantó. [http://www.archive.org/stream/diemundartvonor00schgoog#page/n133/mode/2up Bernhard Schädel, Die Mundart von Ormea, 1903, pagg. 122-123]
Urtiga
thumb|L'Urtiga, cun a sinistra la gesa de San Faustìn L'Urtiga (Ortica en Italian) l'è un quarté de Milan che'l fà part del Municipi 3. El se tröva ind la part urietal d'la cità. En passad l'era una frassion dal cumün de Lambrà. L'Urtiga la cumencia ai Trii Punc e la ria finn a Lambrà.
L'Urtiga l'è vegnüda famusa per la canson de Walter Valdi (ma püssee cugnussüda ind la version de l'Enzo Jannacci) Faceva il Palo, che la parla de una banda de lador dl'Urtiga che la ven ciapada d'la pulisia perchè 'l sò palo a l'era sguercc e donca l'ha pudüd mia avertìi.
Spineda
Spineda (nòm uficiàl en Italià: Spineda) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha, con de 'na superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Spineda l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Sevnica
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Piev de Verdell
La gh'haveva dent i parochie de Verdell, Verdellin, Oeus Sora e Sota, Ciseran, Bolter, Levat, Luran, Pognan, Arsen, Marian, Sforzadega, Sabio, Brembat, Grignan e Cavriat.
Stazzion de Coriano-Cerasolo
La  a l'è stada una stazzion de la ferrovia Rimini-San Marin, che la serviva el comun de. L'era tacada ai stazzion de.
Governo Rumor IV
El Governo Rumor IV a l'è staa el governo quell de 29 de la Republega Italiana, in pee dal 7 luj 1973 al 14 marz 1974 e guidaa del Mariano Rumor.
San Cebrián de Campos
a l'è un comun de la provincia de Palencia, cont una popolazzion de abitant.
Nagyigmánd
a l'è un comun del Distret de Komárom, cont una popolazzion de abitant.
Sudkov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Šumperk.
Montclar-sur-Gervanne
Montclar-sur-Gervanne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Crest-Nord, del circondàre (arrondissement) de Die e del dipartimènt de la Drôme.
Wahlern
Wahlern a l'è staa un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'eva de 40.6 km².
Montclar-sur-Gervanne
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Domm de San Lorenz (Rivignan)
Storia
El se sa che la Gesa de Rivignan l'è deventada paroquiala in del 1492 e che Rivignan e Teor parteginven a la midemma paroquia e donca el curaa el cambiava gesa ogni tant, andaa innanz finna al 1850 quand che Teor l'è deventaa paroquia autonoma. In del 1903 la veggia gesa, deventada tropp piscininna, l'è sostituida de 'n edifizzi noeuv consacraa in del 1911.
Montclar-sur-Gervanne
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 239 méter a 'na altèsa màsima de 836  méter söl leèl del mar.
Wahlern
In del mes de ginee del 2011 el s'è tacaa insema al cumün de Albligen per furmà la növa entitaa aministrativa de Schwarzenburg.
814
El 814 a l'è 'n ann del secol quell de noeuv.
Ceutí
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
Wahlern
L'abitaa de Wahlern al se tröva a una altitüden de 792 meter sura al livel del mar.
Interstatal 75
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
Bad Bayersoien
Bad Bayersoien l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Garmisch-Partenkirchen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.65 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Bad Bayersoien el se tróa a 'na altèsa de 812 méter sura 'l leèl del mar.
Lebern (distret)
El Distret de Lebern l'è giü dei dés distrecc del Canton Suleta en Svìsera, sitüàt a l'òvest del cantù. Ensèma co la cità de Soleta, el fùrma lAmtei (distrèt eleturàl) de Soleta-Lebern'. La popolasiù del distrèt l'è de abitàncc.
El distrèt de Lebern l'è furmàt dei cümü elencàcc ché sota:
Saint-Eusèbe (FR-74)
Saint-Eusèbe l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Rumilly, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 359 méter a 'na altèsa màsima de 691 méter s.l.m.
Stazion de Guardavalle
La Stazion de Guardavalle a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Governo Rumor V
El Governo Rumor V a l'è staa el governo quell de 30 de la Republega Italiana, in pee dal 14 marz 1974 al 23 november 1974 e guidaa del Mariano Rumor.
Lanciego
a l'è un comun de la provincia basca de Álava, cont una popolazzion de abitant.
844
El 844 a l'è 'n ann del secol quell de noeuv.
Lista di aglumeraziun del Nord-America
Questa chì a l'è la lista di 25 arei metrupulitann püssee grant del Nord America (cun püssee de 2 miliun de abitant) urdinaa per pupulaziun.
Una quaj area metrupulitana del Nord America a l'è trans-naziunala, che'l vör dì che l'è dividüda intra dò naziun.
Distret de Giurgiu
El  a l'è vun di 41 distret de la Romania, con capital.
El Capricho (metropolitana de Madrid)
El Capricho  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Stavenice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Šumperk.
El Capricho (metropolitana de Madrid)
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Boemia de Sot
La  ( in cech) a l'è 'na region de la Cechia, in pè del, con capital.
La gh'ha dent i distrecc de e 'l so president a l'è ol. La confina con.
San Cebrián de Mudá
a l'è un comun de la provincia de Palencia, cont una popolazzion de abitant.
A Guarda
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km². El se troeuva a ona altituden de 0 meter sora el nivell del mar.
El sò codes statistegh l'è 36023.
Cornaux
Cornaux a l'è un cumün svizzer del distret de Neuchâtel, in del Canton Neuchâtel. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.72 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Máriahalom
a l'è un comun del Distret de Esztergom, cont una popolazzion de abitant.
Cornaux
El cumün de Cornaux al se tröva a una altitüden de 440 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Cressier, Gals (BE), Saint-Blaise, Thielle-Wavre. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Stazion de Bressanone
La Stazion de Bressanone a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Malatia de Creutzfeldt-Jakob
La Malatia de Creutzfeldt-Jakob a l'è una malatia provocada de 'n prion, o ben una proteina piegada mal che l'è bona de trasmeter la soa forma fallada a di alter proteine, che la mena a 'na forma de mataria desgenerativa semper fatal in d'un quaj mes del rivà di sintom.
Slovenj Gradec (comun)
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Otvovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Kladno.
Garlenda
Garlenda (en lìgure: Garlenda) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Andora, Casanova Lerrone, Stellanello, Villanova d'Albenga.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Garlenda l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Greg Pence
El Greg Pence (Columbus, 14 november 1956) a l'è un statunitens, representant del. A l'è 'l fredell grand del Mike Pence, vicepresident di Stat Unid sota el Donald Trump.
Governo Moro IV
El Governo Moro IV a l'è staa el governo quell de 31 de la Republega Italiana, in pee dal 23 november 1974 al 12 febrar 1976 e guidaa de l'Aldo Moro.
Šluknov
a l'è una cità de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Děčín.
Michelle Creber
thumb|El Creber in del [[2015]] El Michelle Nicole Creber (Vancouver, British Columbia, 7 de settember del 1999) l'è ona comega e attris canadesa.
Interstatal 77
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
André Carson
El André Carson (Indianapolis, 16 otober 1974) a l'è un statunitens, representant del.
Laguardia
a l'è un comun de la provincia basca de Álava, cont una popolazzion de abitant.
Strada statal 52 (Albania)
La  a l'è una strada statal de l'Albania longa 11.4 che la conliga Vorë e Fushë Krujë.
Sommerach
Sommerach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 5.67 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Sommerach el se tróa a 'na altèsa de 202 méter sura 'l leèl del mar.
Montéléger
Montéléger l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Portes-lès-Valence, del circondàre (arrondissement) de Valence e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.45 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 129 méter a 'na altèsa màsima de 222  méter söl leèl del mar.
Stazzion de Rimini Marina
La  a l'è stada una stazzion de la ferrovia Rimini-San Marin, che la serviva el comun de. L'era tacada ai stazzion de.
Cehegín
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Galați
El  a l'è vun di 41 distret de la Romania, con capital.
Governo Moro V
El Governo Moro V a l'è staa el governo quell de 32 de la Republega Italiana, in pee dal 12 febrar 1976 al 29 luj 1976 e guidaa de l'Aldo Moro.
Moravia de Sot
La  ( in cech) a l'è 'na region de la Cechia, in pè del, con capital.
La gh'ha dent i distrecc de e 'l so president a l'è ol. La confina con.
Slovenska Bistrica
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Stagn (CR)
Stagn (nòm uficiàl en Italià: Stagno Lombardo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha, con de 'na superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bunemers, Castelvetro Piacentino (PC), Cremùna, Le Gere, Pief d'Ulmi, Polesine Parmense (PR), Villanova sull'Arda (PC) e Zibel (PR).
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Stagn l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
San Cristóbal de Boedo
a l'è un comun de la provincia de Palencia, cont una popolazzion de abitant.
Dřetovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Kladno.
Juche
El Juche l'è l'ideologia offizial de la Corea del Nord, che l'è fondada in sul comunism e in sul patriottism.
Saint-Eustache (FR-74)
Saint-Eustache l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Seynod, del circondàre (arrondissement) de Annecy e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 600 méter a 'na altèsa màsima de 1680 méter s.l.m.
Juche
El nomm el voeur dì "correnta principal", ma l'è voltaa in "autosufficienza" per on descor del Kim Il-sung che 'l identificava i mass corean 'me artefis del desvilupp del Stat.
L'è donca 'na forma de autarchia, tant che in Corea del Nord se dopera on calendari fondaa in su la nassita de Kim Il-sung, che offizialment l'è mai mort ma domà asces in ciel.
Acacias (metropolitana de Madrid)
Acacias  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid. A l'è conligada direttament a la Stazion de Embajadores cont on tunnel, e di voeult a hinn classificaa insemma.
Interscambi
Fermada del bus
Staré Město (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Šumperk.
Česká Kamenice
a l'è una cità de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Děčín.
Stazion de Locri
La Stazion de Locri a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Mogyorósbánya
a l'è un comun del Distret de Esztergom, cont una popolazzion de abitant.
Staré Město (Olomouc)
El gh'ha el status de cità.
Stazion de Locri
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
HCoV-HKU1
HCoV-HKU1 a l'è 'n coronavirus originada di ratt e che la provoca in l'omm el fridor comun ma che l'è anca bonna de provocà di malagn pussee gramm compagn de la polmonita. L'è staa descovert per la prima voeulta in d'on omm in Cina tornaa de Hong Kong che 'l gh'eva di gramm sintom respiratori.
Wah Chang
El Wah Ming Chang (Honolulu 2 de agost del 1917 - Carmel-by-the-Sea 22 de desember del 2003) l’è stad on desainer e artista statunitens, assosenn conossud soratut per i so modellit drovad in de la serie original de Star Trek.
Biografia
L’è nassud a Honolulu (Hawaii) el 2 de agost del 1917, del Dai Song e la Fai Sue Chang. Set ann pussee tard la sua famija la s’è trasferida a San Francisco. In tra la fin di ann '30 e ‘l principi di ann '40 l’ha tacad a lavorà a la Disney, indove che l’ha fad di plastegh e modellit d’ona fota de film, (in fra i quai Pinocchio e Bambi). In del 1941 a gh’è stada diagnosticada la poliomielite; de poeu de on longh ricover in de l’ospedal Twin Oaks Sanitarium de San Gabriell (California) e diversi tratament medegh (in fra i quai el confinament in del polmon d'azzal) a la fin l’è tornad a caminà, ma per il rest de la soa vita el gh’ha avud di seri problema polmonar. In seguit l’ha lavorad ‘me desainer d’on mucc de serie de fantascenza, in fra i quai The Outer Limits , Star Trek, e in tanti film de Hollywood, in fra i quai Il pianeta delle scimmie (‘’el pianeta di scimbie’’).
In seguit el s’è metud adree a scolpì di modei de animai selvadigh a Carmel-by-the-Sea, in California, indove che l’è mort el 22 de desember 2003.
Desain di oget de Star Trek
El Wah Chang l’ha concepid tanti oget de la serie classica de Star Trek, inclus el tricorder e ‘l comunicator. Di volte a ghe ven per error acreditada anca la creazzion del phaser che in realtà l’è stad concepid del diretor artistich de la serie, el Matt Jefferies. De tute i manere el phaser de Jefferies l’è stad minga acetad, conca el Chang a l’ha ridissegnad per lù. Per Star Trek, el Chang l’ha idead i costum del "vampiro de sal" de l'episodi Trappola umana, quell del Gorn (episodi Arena) e la falsa imagin del Balok (espisodi L'espediente della carbonite o ben ‘’el truch de la carbonite’’). L’ha cread i triboi (di animai pelos tipich de Strar Trek, in de l'episodi Animaletti pericolosi o ben ‘’Animalet pericolos’’) cont el drovà di pellizze sintetiche piene de s’ciuma, el Neanderthal de l’episodi La Galileo, la nav de guerra romulana de l’episodi La navicella invisibile (‘’la navisella invisibel’’), l'arpa vulcaniana (vista prima de tut in de l’episodi Il naufrago delle stelle (‘’Quell che l’ha fad naufragi in fra i stelle”) e in seguit in La magnificenza del Re, Il duello (‘’el duell’’)  e Viaggio verso Eden(‘’Viagg vers l’Eden’’)). El comunicator di Star Trek concepid del Chang l’è considerad de tanti ‘me la prima sorgent de ispirazzion in del fà su i telefoni cellular con lo sportellin.
Lavora in del cinema e in alter serie
In quant ai so lavorà in del cinema l’è ricordad per havé fad el plastich de Pinocchio che l’è stad drovad di animador de la Walt Disney, e per i modellit di cerv drovad in Bambi. . L’ha dissegnad anca el baret che l' Elizabeth Taylor la gh’ha su in del film Cleopatra. El so lavorà pussee important probabilment l’è stad quell per el film del 1960 L'uomo che visse nel futuro (“L’om che l’ha vissud in del temp che ‘l gh’ha de vegnì”), per el qual la socetà di Chang, la Project Unlimited, Inc., l’ha vinciud el Premio Oscar per i efet speciai. De tute i manere a causa de la manera che i credit de l’opera a inn stad presentad per concorrer a l'Academy el Chang formalment l’è andad minga dent in de la lista di vincitor. El storich cinematografich Bob Burns l’ha riferid che ‘l Chang el s’è minga lamentad per el quell fad lì. "A l’era la persona pussee umil, l'om pussee gentil che hoo conossud in vita mia," el Burns l’ha did. "El s’è mai vantad de nagot, e l’ha segutad a fa di mester meritevol."
Documentari
El Chang l’è comparid in del documentari The Fantasy Film Worlds of George Pal del 1985, prodot e dirigiud de l’Arnold Leibovit. In pù l’è stad on ospit in del documentari Time Machine: The Journey Back del 1993, prodot e dirigiud del Clyde Lucas.
Lagrán
a l'è un comun de la provincia basca de Álava, cont una popolazzion de abitant.
875
El 875 a l'è 'n ann del secol quell de noeuv.
Wald (BE)
Wald a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.3 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Wald al se tröva a una altitüden de 840 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Belp, Kehrsatz, Köniz, Niedermuhlern, Oberbalm, Toffen.
Larry Bucshon
El Larry Bucshon (Taylorville, 31 masg 1962) a l'è un statunitens, representant del.
Interstatal 78
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
Bad Kohlgrub
Bad Kohlgrub l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Garmisch-Partenkirchen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.66 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Caldas de Reis
Caldas de Reis l'è on comun spagnoeul de la comunitaa autonoma de la Galizzia, in de la Provincia de Pontevedra.
Bad Kohlgrub
El cümü de Bad Kohlgrub el se tróa a 'na altèsa de 828 méter sura 'l leèl del mar.
Caldas de Reis
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km². El se troeuva a ona altituden de 0 meter sora el nivell del mar.
El sò codes statistegh l'è 36005.
San Mamés de Campos
a l'è un comun de la provincia de Palencia, cont una popolazzion de abitant.
Governo Leone II
El Governo Leone II a l'è staa el governo quell de 22 de la Republega Italiana, in pee dal 24 giugn 1968 al 12 dicember 1968 e guidaa del Giovanni Leone.
Stazion de Bolzano
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai.
Sobotín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Šumperk.
Cartagena (Spagna)
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
Distret de Dâmbovița
El  a l'è vun di 41 distret de la Romania, con capital.
876
El 876 a l'è 'n ann del secol quell de noeuv.
Turnada
El cunfìna coi cümü de Bòsul (MN), Calvatòn, Piadena, Rivaröl Mantoà (MN).
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Turnada l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:
Sulzfeld am Main
Sulzfeld am Main l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 7.68 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Sulzfeld am Main el se tróa a 'na altèsa de 202 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Fortezza
La Stazion de Fortezza a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai.
Labastida
a l'è un comun de la provincia basca de Álava, cont una popolazzion de abitant.
Giustenice
Giustenice (en lìgure: Giustexine) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bardineto, Magliolo, Pietra Ligure, Tovo San Giacomo.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Giustenice l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Region de Karlovy Vary
La  ( in cech) a l'è 'na region de la Cechia, in pè del, con capital.
La gh'ha dent i distrecc de e 'l so president a l'è ol. La confina con.