cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montmollin
El cumün de Montmollin al se tröva a una altitüden de 772 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Brot-Plamboz, Coffrane, Corcelles-Cormondrèche, La Sagne, Les Geneveys-sur-Coffrane, Rochefort. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Svizzera Italiana SVI 82
Svizzera Italiana SVI 82 a l'è 'na trasmission televisivw italiana verta dal 1 de genar 2019 in collaborazion in tra la RSI e Publirose e che la trasmett i contegnuu pussee bej de la television de la Lombardia svizzera, 'me Frontaliers e Zerovero, in del Nord Italia, in sui frequenz de Telecampione.
Tatra K2
El Tatra K2 a l'è on tram articolaa faa de la ČKD Tatra in tra el 1966 e 'l 1983.
Storia
Dopo del falliment del sperimental Tatra K2, dovuu principalment a la component elettrica, i tecnegh han mittuu l'elettrica del Tatra T3 e in del 1966 el prototip 7000 l'è entraa in servizzi in su la red di tram de Praga, poeu trasferii a Most e Brno. De quell ann a l'è scominciada la produzion in massa e la pupart di client, soratutt in Cechia e Slovacchia, la dopera anmò 'sto tram, modernizzaa in di version ciamaa Tatra K2R.
K2SU
El K2SU a l'era progettaa per i tramvij de l'Union Sovietega e el gh'ha avuu no gran success, dònca l'è restaa in produzion domà dal 1966 al 1969. N'hinn staa faa 246 e hinn anmò doperaa a Jekaterinburg 'me vittur stòrich.
Galleria
<Center> <Gallery> File:Tatra K2S Ruzinov - Astronomicka.JPG File:Architecture of Ekaterinburg, Russia. - panoramio (5).jpg File:Brno, Město Brno, Moravské náměstí, Tatra K2 (5).jpg File:Tram K2R.P Ostrava.jpg File:Sarajevo tram.jpg File:Sarajevo, Tatra K2 (1).jpg </Gallery> </Center>
Stazzion de Villacampagna
La  a l'è stada una stazzion de la ferrovia Cremona-Isee, che la serviva el comun de. L'era tacada ai stazzion de.
Schwarzach am Main
Schwarzach am Main l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 21.11 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schwarzach am Main el se tróa a 'na altèsa de 190 méter sura 'l leèl del mar.
Bellizzi
Bellizzi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 12.552 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 1793 ab./km². El cunfìna coi cümü de Battipaglia, Montecorvino Pugliano, Montecorvino Rovella, Pontecagnano Faiano.
Arena Civega
miniatura|drita L'Arena Civega Gianni Brera l'è 'n impiant sportiv polifonzional de Milan, inauguraa in del 1807 comé Anfiteater l'è passada in di domini del Comun de Milan in l'ann 1870, che l'ha cambiaa nomm in Arena Civega.
In del 2002 l'è stada dedicata al Gianni Brera, mort des agn prima.
Passy (FR-74)
Passy l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Gervais-les-Bains, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 80.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 542 méter a 'na altèsa màsima de 2880 méter s.l.m.
Stefano Bolognini
El Stefano Bolognini (Bergom, 7 de giugn 1975) a l'è 'n politegh italian, assessor de la Region Lombardia ai politegh giovanil del 2018 al 2023.
Mauro Picotto
El Mauro Picotto (Cavour, 25 dicember 1966) a l'è un dj piemuntes famus in tüt el mund per la müsega techno. L'ha lauraa anca a pruget 'me i Cappella e i 49ers cunt el Gianfranco Bortolotti, el prudütur discugrafich de la cà discugrafiga Media Records. L'ha anca laurà insema del Gigi d'Agostino per fà la canzun Angel Symphony.
Ligam de föra
Sit ufizial
Mars
Mars l'è 'l tèrs dei més de l'an segónt el calendàre Gregorià e giü dei sèt més che g'ha 31 dé. Endèl emisféro nort Mars l'è 'l prìm més de la primaéra, endèl emisféro sud l'è 'l prim més de l'autùno.
El nòm del més el vé del Latì Martius, cioè 'l més en unùr de Màrte che l'ìa 'l dio de la guèra. Martius l'ìa 'l prim més de l'an segónt el calendàre de Ròmolo.
Gumbet
Gumbet (nòm uficiàl en Italià: Gombito) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 614 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 9 km², per 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bertonico (LO), Castleòn, Castiglione d'Adda (LO), Furmighèra, Riultèla, San Basàn.
Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Gombet l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Put del Càfer
Put del Càfer, (en Italià: Ponte Caffaro) l'è 'na frasiù del cümü de Bagulì. L'è postàda söla spónda ucidentàl del Lac d'Ìder, endèla part Nòrt del lach, endèla piàna ciamàda Pià d'Oneda, endóche i fiöm Cés e Càfer i se sböta 'ndèl lach.
El fiöm Càfer el sègna 'l cunfì 'ntra la pruvìncia de Brèsa e chèla de Trènt e dóca pò a 'ntra Trentì e Lombardìa. Del 1861 al 1918 el segnàa pò 'l cunfì 'ntra 'l Regn d'Italia e l'Austria-Ungheria e prìma per divèrsi sècoi l'ìa sta el cunfì 'ntra la Repüblica de Venésia, e la Contèa del Tiröl e dòpo i agn de Napuliù 'ntra el Lombardo Veneto e l'Impér d'Austria.
A Put del Càfer, ai 25 de löi del 1866 s'è combatìt 'na batàia de la Tèrsa Guèra de 'ndependènsa 'ntrà i òm del Garibàldi e le trüpe del ezèrci de l'Austria Ungherìa.
Villabraz
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Passaport de Saint Lucia
El Passaport de Saint Lucia a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Místo (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Chomutov.
Stazion de Reggio Calabria OMECA
La Stazion de Reggio Calabria OMECA a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Úny
a l'è un comun del Distret de Esztergom, cont una popolazzion de abitant.
Brodek u Konice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Türkenfeld
Türkenfeld l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Fürstenfeldbruck. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 15.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Türkenfeld el se tróa a 'na altèsa de 599 méter sura 'l leèl del mar.
Fortuna (Spagna)
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Villanova di Reggiolo
La Stazion de Villanova di Reggiolo a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper.
Corea del Nòrd
La Corea del Nòrd a l'è on paes de l'Asia orientala.
A l'è tacada a la Russia, a la Cina e a la Corea del Sud. La gh'ha ona superfiss de 120.540 km² e ona popolazion de pressapocch 23 milion d'abitant. La soa capital l'è Pyongyang.
Offizialment l'è ona republega socialista a economia pianificada, ma in di facc l'è ona dittadura, vuna di pussee gramm che la storia l'ha vist, cont di violazion di diritt uman costant in del temp.
El Capo de Stat de facto l'è 'l Kim Jong-un dal 2011, anca se de jure l'è anmò el vegg President Kim Il-sung, mort in del 1994.
Division territoriala
La Corea del Nord, stat unitari, a l'è dividuda in 9 provincc, 3 città governaa direttament e trii region speciai:
Informazion e comunicazion
L'informazion in Corea del Nord a l'è fortement controllada e gh'è pocch giornài, television e sitt de informazion, tutt gestii del governo.
El giornal principal del Stat a l'è el Rodong Sinmun, l'agenzia de stampa a l'è la Korean Central News Agency, la television la Television Centrala Coreana. Di sitt gestii de la Corea del Nord a hinn Uriminzokkiri e Naenara.
A bon cunt, però, la pupart de la Corea del Nord la gh'ha mìnga access a Internet ma la dopera ona intranet de Stat ciamada Kwangmyong.
El sistema operativ offizial del Paes se ciama Red Star OS e l'è fondaa in sul Linux.
Interstatal 10
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa 3959.53 km.
Scerna Civega
Scelta Civica (Scerna Civega in lombard) l'è 'n partii centrista italian, fondaa de l'ex primm minister Mario Monti. In la legislatura XVII l'aveva 3 scagn in d'on grupp faa insemma a l'Alleanza Liberalpopolare-Autonomie.
Montalchez
El cumün de Montalchez al se tröva a una altitüden de 656 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Fresens, Gorgier, Provence (VD), Saint-Aubin-Sauges. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Trèsa d'óra
La trèsa d'ora (an italià treccia d'oro) l'è 'na turta che la sa prepàra a Crèma.
Stòria
Anche se la tùrta l'è mia 'ècia, la gh'a al ricunusimént regiunàl PAT e chèl da la Caméra da Cumèrcc De.Co.
La tùrta co' la fùrma da 'na trèsa l'è stàcia creàda fra 'l 1936 e al 1937 dal pastisér Gironda che al la purtàda a la féra da Pàdua. Pasàa póchi agn e al Gironda al dervìa 'na sò butìga pasàda dòpo al so pìcol, 'Itorio Macàl, che l'è 'nac 'nancc a fà la trèsa e a fàla cunós.
An dal 1954 Macàl al dervìa la butìga an piàsa Garibaldi che gh'è amò adès e al g'ha dàa al nóm da la sò tùrta: Treccia d'Oro.
Al sciùr 'Itorio Macàl l'è stàcc numinàt Cumendatùr an dal 2010 e la butìga l'è stacia anserìda an dal Registro regionale dei negozi storici an dal 2016.
Passaport de San Vincenz e Grenadine
El Passaport de San Vincenz e Grenadine a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Villadangos del Páramo
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Ján Kuciak
El Ján Kuciak (Štiavnik, 17 de masg 1990 – Veľká Mača, 22 de fevrer 2018) a l'è stad un sgiornalista slovach, trovad mazzad in la soa ca insema a la morosa Martina Kušnírová.
Sgiornalista investigativ per Aktuality.sk, el se ocupava soratut del spender di daner de l'Union europea per el desvilup del Pajes e in di so darrere investigazzion l'era dree a studià 'n possibel conligament in tra el governo slovach e la 'ndrangheta. El so omicidi l'ha lassad scoinvolta la Slovachia, desgià che l'è stad el prim sgiornalista copad in del Pajes, e l'ha infin menad ai dimission del Robert Fico. El cas a l'è an'mò vert, ma gh'è stade di condanne in la mafia slovaca.
Bagulì
Bagulì (en Italià: Bagolino), l'è 'n cümü de 0 abitàncc (dàto del ) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Àl del Càfer, che l'è 'na àl lateràl söla dèstra orogràfica de la Val Sàbia. Coi sò quàze 110 km² de superfìcie, l'è 'l cümü piö grant de la pruvìncia per estensiù. El cunfìna tat có la Val Trómpia (cümü de Còi) cóme có la Val Camònega (cümü de Bièn, Bré e Prèsten) e pò a có la pruvìncia de Trènt. El se tróa a 61 km a Nòrt de la cità de Brèsa.
left|200px|thumb|I "balarì", figüre tìpiche del Carneàl de Bagulì Pòst de vilegiadüra tat d'envéren come d'istàt, Bagulì l'è cunusìt suradetöt per el sò formài (el Bagòs) e per el sò Carneàl en cüstüm che 'l g'ha urìgign antìche.
El teretóre de Bagulì 'l ciàpa dét apò a la frasiù de Put del Càfer, che la se tróa söla spónda ucidentàl de la pàrt àlta del Lach d'Ìder.
Stória
Ai tép de la cunquista de le ài alpìne de part dei Romani (16 prima del Signùr), söl teré endóche adès gh'è la céza de San Ròch, en pòst de pasàgio per i tràfech 'ntra le ài Bresàne e 'l Trentì, gh'ìa de ésega 'na stasiù per cambià i caài e col tép se g'ha de éser furmàt en rusilì de abitasiù.
Al prensépe del sècol VII, Bagulì el deènta part del régn Longobàrt e 'l vé agregàt al dücàt de Trènt, ensèma a töta la zòna che piö tàrde vegnarà ciamàda "le Giüdicàrie".
Chèste tère i è stàde goernàde, a pàrter del sècol XI, del principàt escuvìl de Trènt, che fàa part del Sacro Romano Impero. La partenènsa a le Giüdicàrie la g'ha fat en maniéra che Bagulì l'apartignìes enfìna al 1785 a la piéf de Cundì part de la Diòcezi de Trènt.
Ai tép dei cümü, quan che gh'ìa 'n bal le guère 'ntra Guelf e Ghibilì, Bagulì 'l g'ha badàt suradetöt a difènder la sò autonomìa, e 'l se mitìa de la part en pó del cümü de Brèsa (guelf) e del principàt escuvìl de Trènt (ghibilì)
Endel sècol XIV el paés el vé sogetàt a la duminasiù dei Scior de Ludrù, vasài del vèscof de Trènt, che i reclamàa dei dirìcc feudài antìchi söl paés. Se ambiàa là isé 'na béga che durarà per divèrsi sècoi.
Endel 1440 Bagulì l'è pasàt sóta la Repüblica de Venésia e 'l ghe restarà 'nfìna al 1797. Sóta la Serenissima, el cümü de Bagulì el g'ha stabilìt dei ligàm de fedeltà bei gaiàrcc e 'n càmbe l'utignìa 'na gròsa autonomìa aministratìva. Endel 1473 l'oté de ìga i sò statùti, che i regolàa en maniéra democràtica la partecipasiù de le famìe al goèrno de le proprietà pübliche e i garantìa el funsiunamènt de divèrse istitusiù de caràter sociàl. La distànsa de Venésia e la partenènsa a la diòcezi de Trènt la fàa de Bagulì 'na cumunità de cunfì, condena pròpria milìsia. Chèsta autonomia l'è stàda mantignìda aisebé che i conti de Ludrù i gh'ìes tentàt en divèrse ocaziù de turnà a recuperà la duminasiù feudàla söl paés.
L'autonomìa, la prudusiù de formài e, suradetöt, la laorasiù del fèr, per mès del fùren de fuziù colocàt arènt al fiöm Càfer g'ha portàt el paés a prosperà e sgrandìs fò 'n pó a la ólta, pò a cùtra le disgràsie natürài che 'l g'ha patìt: la pèste (endel 1478, endel 1580 e 'ndel 1630), l'incèndio del 1555, ecc.
La céza de San Zórs, fàda sö 'ntra 'l 1624 e 'l 1632, la testemógna, co la sò grandèsa e richèsa de afrèsch e de mubìlia sàcra òpera de artìsti famùs, la prosperità che la cumunità de Bagulì la gh'ìa utignìt.
La nòt 'ntra 'l notte 30 e 'l 31 de utùer del 1779 però 'n incèndio spaentùs, partìt del fùren del fèr e alimentàt de 'n vènt füriùs, el g'ha tacàt föch facilmènt söi tècc facc de scàndole e i solér pié de lègna en vìsta de l'envéren che riàa. Le fiàme le g'ha ciapàt tacàt en töt el paés. Dòpo òt ùre alméno de tragédia, i scampàcc i g'ha duzìt cöntà 'n gran nömer de mórcc (alméno 500 a stà a le fóncc piö fidàde) e le fiàme le g'ha rüdìt en macérie praticamènt töte le cà e i finìi del paés. Gh'è brüzàt apò a 'l tèt de la céza de San Zórs e le campàne de bróns i è crödàde zó. I archìvi de la paròchia i è nàcc en föm e isé pò a töcc i docümèncc aministratìf del cümü. El dizàster el g'ha mitìt en zenöcc l'economìa del paés, e l'indüstria de prudusiù del fèr la s'è fermàda, e i piö poarècc i g'ha duzìt caàsela e nà a sercà de vìver endei paés vizì. De lé gh'è ambiàt en perìot de declì.
Endel 1797, dòpo la scunfìta de Venésia per mà de Napuliù, Bagulì la vé a fà part del Regn Lombardo-Veneto sóta la duminasiù de l'Imper dei Asbùrgo. La vegnarà 'nteresàda de le vicènde del Risurgimènt italià e 'ndel 1861 la pàsa al Regn d'Italia. Endel 1866, l'è 'nteresàda, ensèma coi paés entùren, de la campàgna de Garibàldi cùtra l'Austria - finìda col famùs "Obbedisco!"- e de le vicènde militàr che gh'è s•ciopàt entùren a la ròca de Anf co le batàie de Put del Càfer e del Monte Suello.
El Càfer, che 'ncö el sègna el cunfì 'ntra le pruìnce de Brèsa e Trènt, enfìna al 1918 el segnàa el cunfì 'ntra Italia e Austria.
Cvrčovice (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Kladno.
Malataverne
Malataverne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Montélimar-2, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Bousín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Rogaška Slatina
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Málkov (Ústí nad Labem)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Chomutov.
Redondela
Redondela l'è on comun spagnoeul de la comunitaa autonoma de la Galizzia, in de la Provincia de Pontevedra.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km². El se troeuva a ona altituden de 0 meter sora el nivell del mar.
El sò codes statistegh l'è 36045.
Ászár
a l'è un comun del Distret de Kisbér, cont una popolazzion de abitant.
Interstatal 11
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
Noflen
El cumün de Noflen al se tröva a una altitüden de 630 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Burgistein, Kienersrüti, Kirchdorf, Seftigen, Uetendorf.
Storia
Noflen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1250 col nom de Novelon.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Stazzion de Grumell Cremones
La  a l'è stada una stazzion de la ferrovia Cremona-Isee, che la serviva el comun de. L'era tacada ai stazzion de.
1735
El 1735 a l'è 'n ann del secol quell de desvot.
Cherso (cità)
a l'è un comun de la region litoral-montana, cont una popolazzion de abitant.
Engadina
Vôlta Engadina
thumb|150px|right| Vôlta Engadina
Gruntart
Gruntart (nòm uficiàl en Italià: Grontardo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 1.301 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 12 km², per 'na densità de 108 ab./km². El cunfìna coi cümü de Curt de Frat, Gabianida, Gadesch, Persech, Pescaròl, Scandulèra Rìa d'Ói, Vescuàt.
Engadina
Vôlta Engadina
'Sta part chì de l'Engadina l'è culegada cunt la Val Bregaglia dal Pass del Maloja e cunt la Val Pusc'ciâf dal Pass del Bernina.
Gruntart
Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Gruntart l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Engadina
Vôlta Engadina
In de la Vôlta Engadina, a cumincià da la part süd, gh'hin i cumün de Sils im Engadin/Segl, Silvaplana, Sankt Moritz, Celerina/Schlarigna, Pontresina, Samedan, Bever, La Punt-Chamues-ch, Madulain, Zuoz e S-chanf.
Fuente Álamo de Murcia
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
Engadina
Bassa Engadina
thumb|150px|right| Bassa Engadina: Tarasp La Bassa Engadina l'è ün frach diferent da quèla Vôlta: la gh'ha üna pendenza pussee forta (tra i 1.610 e i 1.019 meter), l'è pussee strèta e l'Inn el va in mèzz ai rocc e a dij guli. 'Sta val chì la finìss al cunfin cunt l'Austria.
Piant, animaj e mineraj
In dij busch viven animaj cumè i cerf e i cavrioeuj, in dij zoni de muntagna gh'hin camusc' e stambecch, in dij val lateraj svulàzen aquij e avultoeuj.
Dent in del terèn gh'hin mineraj cumè el zinch, el piumb e'l ram.
El 1 agust 1914 in de la Bassa Engadina l'è stàa inaugüràa el Parch Naziunàal Svizzer, in dij cumün de Zernez, S-chanf, Scuol, Valchava e Lavin, grand 172,4 chilometer quadràa.
Storia
La Vôlta Engadina la gh'aveva el sò propi cunt. In del 1139 el cunt Dedalrich l'ha vendüü el sò teritori al vescuv de Coira. In de la Bassa Engadina gh'eren ün frach de lotti tra i diferent signur de la val per el sò pussess.
Dürant la guèra de la Valtelina (ciamada anca "Macell Sant") l'Engadina l'è stada devastada daj Austriach, ch'in del 1622 gh'han ocupàa la val. Dumà l'ann dopu l'Engadina l'è turnada ai Grisùn; l'ultim paes restàa a l'Austria l'è stàa Tarasp, turnàa ai Grisùn in del 1815.
Parladi
La parlada pussee impurtant in de l'Engadina l'è'l rumanc, in particulàar in düü variànt, pütost simil tra de lùr: el puter (parlàa in de la Vôlta Engadina) e'l vallader (parlàa in de la Bassa Engadina). L'insèmm de 'sti düü parladi chì, ch'i gh'hann üna propia furma scritta e parlada, l'è ciamàa Rumantsch ladin, che l'è del tücc diferent cunt el ladìn parlàa in dij val de l'Italia nord-urientàal.
Cunt el passar del temp el rumanc el gh'ha però lasàa spazi al tudesch, in particulàar in de la Vôlta Engadina; 'stu fat chì le dovüü al türism e a la cunseguent migraziùn de gent da la Svizra tudesca ch'i naven a laurà in dij sitt türistich cumè Sankt Moritz. In de la Bassa Engadina el rumanc l'è anca amò la parlada materna de la pussee granda part de la pupulaziùn.
Ecunumia
L'ecunumia de l'Engadina l'è basada specialment in sül türism: in del XIX secul l'è stada scuverta üna funt termàal a Sankt Moritz e in del 1831 l'è stàa fà sü el prim stabiliment termàal. Dopu l'è iniziàa anca el türism invernàal, grazi anca a la custruziùn dij funiculari e dij olter impiant de risalida ch'i nàven fin a in duvè ghè la nef: la prima funiculàar fada sü l'è stada quèla de Mottas Muragl, arent Celerina/Schlarigna e Pontresina, inaugürada el 9 agust 1907.
Stradi e feruvij
L'arivi dij türist l'è facilitàa da la presenza d'impurtant vij de cumunicaziùn che gh'hin in tütta l'Engadina.
Stradi
Ghè ün'ünica strada, furmada dij Stradi Naziunaj 3 (fin a Silvaplana) e 27, che la traversa tütta l'Engadina da Maloja (e de cunseguenza dal cunfìn italiàn de Castasegna in de la Val Bregaglia) fin al cunfìn austriach dopu Martina, fraziùn de Tschlin.
Feruvij
thumb|150px|right| Tren de la Feruvia Retica
Tücc i feruvij ch'i travèrsen l'Engadina hin a scartament piscinìn e hin gestidi da la Feruvia Retica.
La staziùn pussee impurtant de la val l'è quèla de Sankt Moritz, pünt de partenza dij tren ch'i vànn fin a Tiràn, Coira, Davos e Scuol; 'st'ultima feruvia chì la traversa tütta la part centràl de l'Engadina.
In del 1999 l'è stada inaugürada la galleria de la Vereina, che'l va da Lavin e Susch fin a Klosters. 'Sta galeria chì, che l'è la pussee lunga del mund per vess üna feruvia a scartament piscinin (19.042 meter), l'è ün frach impurtant per l'ecunumia engadines: la culega l'Engadina al Prättigau e a la val del Renu e l'è vèrta anca in dij mes invernaj, quand i pass alpìn hin saraj per la nef.
Melz
Melz (nom ufizial in italian: Melzo) l'è on comun del milanes che'l cunta 0 abitant. El se troueva a est del Milan.
Storia
Forsì l'è staa fondaa dij Etrusch, che, comè el dis el Plini el Vegg, l'aveven faa sù in Lombardia ona citaa ciamada Melpum. La scormagna dij abitant de Melz a l'è i oreggiatt de Melz.
Evoluzion demografega
L'andament del nummer de abitant del comun de Melz l'è mostraa in de la tabella chi de sota:
Battipaglia
Battipaglia l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 50.084 abitàncc, 'na superfìce de 56 km² e 'na densità de 894 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bellizzi, Eboli, Montecorvino Rovella, Olevano sul Tusciano, Pontecagnano Faiano.
Vulcanești
Vulcanești (in gagauz Valkaneş, in russ Vulkanešty – Вулканешты, in ucraino Vulkanešty – Вулканешти) l'è na città de la Moldavia situada in de la Gagauzia de 15'729 personn (censiment del 2004).
Evoluzionn demografica
La populazion l'è divisa inscee:
Passaport de la Samoa
El Passaport de la Samoa a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Villademor de la Vega
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Debora Patta
Debora Patta, (Zimbabwe, 13 de lüi 1964 ) l'è 'na giurnalista de carta stampada e de televisòn südafricana de urìgin italgiána. La sò famiglia la vegn de Praia a Mare.
Biugrafia
Nasüda in del 1964 in del Zimbabwe, quant la famiglia l'è 'ndai a drè al papà perchè el gh'eva de fà cariera in dle Feruvie. Qand i sò 'ihann divursiàd, la gh'è 'ndai a drè a sò mama in Südafrica.
L'ha stüdiàd a l'Üniversità de Cità del Cap e la s'è diplumada in del 1984. L'ha cumenciàd la cariera de giurnalista vers la fin d'i ann '80 a la BBC e a la Radio 702. A la televisiòn l'ha intervistàd d'i persunagg cùme Shimon Peres, Oprah Winfrey, Nelson Mandela e Thabo Mbeki.
El 7 de magg 2013 l'ha decìs de ritiràss de e.tv e de eNCA per cercà d'le növe pusibilità de laurà.
Premi
In d'la sò carièra la sè guadnada ch'i prèmi chì:
Etnonazzionalism
L'etnonazzionalism a l'è una forma de nazzionalism indova che la nazzion e 'l partegnìgh a inn definid de l'etnia, despess in d'un contest etnocentrich.
Quej che ghe partegnen no a l'etnia principal poden vesser considerad 'me di citadin de segonda class in d'un sistema etnonazzionalista, o anca casciad via.
El termen l'è anca doperad per i forme de nazzionalism minga ocidentai, indova che, pu che de un territori, la nazzion l'è definida de la comunanza etnega.
Stazion de Rolo-Novi-Fabbrico
La Stazion de Rolo-Novi-Fabbrico a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper.
Bormida
Bormida (en lìgure: Bormia) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Savona.
El cunfìna coi cümü de Calice Ligure, Calizzano, Mallare, Osiglia, Pallare, Rialto.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Bormida l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
1734
El 1734 a l'è 'n ann del secol quell de desvot.
Luca Cadalora
Luca Cadalora (Modena, Italia, 17 Magg dal 1963) l'è un pilòta motociclistich italian, 1 vòlta campiun dal mund in da la Class 125 e 2 vòlt in Class 250.
Peillonnex
Peillonnex l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Canton de Bonneville, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.4 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 565 méter a 'na altèsa màsima de 753 méter s.l.m.
Černuc
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Kladno.
Bohuslavice (Prostějov)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Interstatal 12
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
Stadler FLIRT
A l'è modular, e 'l pò avègh da 2 a 6 cass, e gh'è ona version che la gh'ha a bord anca on generator diesel per i lign minga elettrificaa, ordinada de la Val d'Aosta e di zon de campagna de l'Inghilterra.
Caratteristich
El FLIRT a l'è on treno de noeuva generazion faa per el straport local e regional. El pò avègh da 2 a 6 cass, alimentaa sia a correnta continua che alternada. L'è disponibil cont pussee scartament.
I varij sezion a hinn taccaa cont on carrell Jakobs e donca a hinn comunicant. I vari treni se pòden anca taccà in tra de lor, finna a quater unità.
Operator
Originariament faa per i Ferrovij Federai Svizzer e consegnaa per la prima voeulta in del 2004, incoeu a l'è doperaa in Algeria, Azerbaijan, Bielorussia, Cechia, Estonia, Finlandia, Germania, Ongaria, Italia, Lettonia, Paes Bass, Norvegia, Polonia, Serbia, Svezia, Svizzera, Stat Unii e Regn Unii e n'hinn staa venduu 1'094.
Svizzera
La Svizzera l'è staa el primm Stat ad avègh El FLIRT. Oltra ai servizzi federai, a l'è doperaa anca de la compagnia TiLo, che la conliga la Svizzera a la Lombardia, e de la Südostbahn che la gh'ha 11 FLIRT. Anca la red regionala de Neuchâtel la gh'ha 3 FLIRT.
Italia
Oltra a la giamò citada TiLo, in Italia el FLIRT a l'è doperaa di Sistemi Territoriali e de la Ferrotramviaria, cont l'Elettrotreno ST ETR 340, di Ferrovie del Gargano cont l'ETR 330. La Val d'Aosta la gh'ha 'na varianta che la gh'ha sora 'n generator Diesel per podè andà sia in sui lign elettrificaa sia quej no.
In sui Ferrovie Emilia Romagna la Trasporto Passeggeri Emilia-Romagna la gh'ha 12 FLIRT.
Germania
La Cantus Verkehrsgesellschaft a l'è stada la prima compagnia todesca ad avègh, dal 2006, el FLIRT.
Tanc alter compagnij regionai l'han tolt, finna a la DB Regio che, in del 2006, l'ha ordinaa 5 treni de cinch cass per i servizzi in su la Germania orientala.
Algeria
A Marz 2006 i Ferrovij Algerin han crompaa 64 treni per el servizzi urban de Algeri.
Azerbaijan
I Ferrovij de l'Azerbaijan han crompaa 30 treni a scartament variabil cont cuccett e vagon restorant per la futura linia internazional per Tblisi.
Bielorussia
In Bielorussia hinn staa crompaa 16 unità, doperaa soratutt in di servizzi urban de Minsk e di servizzi aeroportoal.
Svezia
In Isvezia gh'è 7 FLIRT, doperaa de 'na compagnia de Hong Kong per conligà Stoccolma a Gothenburg. Hinn arent a quej de la Norvegia, adattaa per i viagg longh e cont on'area caffè.
Paes Bass
El 23 de april del 2015 l'operator olandes Nederlandse Spoorwegen l'ha nonziaa de crompà 58 FLIRT, cont on procediment de urgenza per fài in 20 mes senza gara de appalt.
Incoeu a hinn doperaa anca de Arriva e NS R-net.
Estonia
L'Estonia l'ha crompaa 18 FLIRT e 20 autotreni FLIRT, faa apposta per lor.
Stazion de Reggio Calabria Centrale
La Stazion de Reggio Calabria Centrale a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Stadler FLIRT
Estonia
Han avuu on quaj problema e hinn staa sostituii in garanzia.
Stazion de Reggio Calabria Centrale
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa. L'è servida anca di treni.
Villafranca del Bierzo
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Stadler FLIRT
Finlandia
Ona joint venture in tra i città de Helsinki, Espoo, Vantaa & Kauniai l'ha crompaa 81 FLIRT a quater cass per el servizzi ferroviari suburban de Helsinki. A hinn daa in leasing al Consili Comunal e hinn gestii del VR Group, ferrovia statal finlandesa.
Ongaria
L'Ongheria l'è el Stat cont la flotta pussee granda di FLIRT.
Norvegia
50 FLIRT a hinn staa ordinaa de la Ferrovia Nazionala Norvegesa, cont l'opzion per alter 100.
26 a hinn doperaa in su la red suburbana de Oslo, i alter 24 in sui lign regionai.
Dal 2012 a hinn tucc dotaa de la connession Wi-Fi a gratis.
A hinn tucc a cinch cass e gh'è di treni modifegaa apposta per i lign indova el serviss el pianal volt.
Polonia
I Koleje Mazowieckie (Ferrovij regionai de la Masovia) han crompaa 10 FLIRT in del 2008 per servì la zona de Varsavia.
Dopo anca la Koleje Śląskie l'ha crompaa 4 vittur e la Łódzka Kolej Aglomeracyjna 20.
Anca i Ferrovij Statai PKP Intercity han crompaa 20 FLIRT per i servizzi de longa distanza.
Inclusion
In la teoria di insemma, l'inclusion, indicada cont \subseteq, a l'è 'na relazion binaria in tra insemma definida inscì: "l'insemma B a l'è contegnuu dent de A se e domà se, per ogni element x, se x el partegn a B alora x el partegn ad A". In simboi, daa du insemma A e B, se dis:
L'insenma B se ciama sottainsemma de A.
Se dis, pussee giustament, inclusion streccia, per dì che ogni element de B l'è anca element de A ma che gh'è di element de A che hinn no di element de B.
Se tucc i element de A partegnen anca a B se parla de sottainsemma improppi. Se parla de sottainsemma proppi se almen vun di element de A el partegn mia a l'insemma B, cioè in del cas de l'inclusion streccia.
Rogašovci
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
Mašťov
a l'è una cità de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Chomutov.
Seinsheim
Seinsheim l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 17.52 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Biskupice (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Seinsheim
El cümü de Seinsheim el se tróa a 'na altèsa de 252 méter sura 'l leèl del mar.
Castua
a l'è un comun de la region litoral-montana, cont una popolazzion de abitant.
Passaport de San Marin
El Passaport de San Marin a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Panarchia
La panarchia a l'è 'l sistema politegh teorizzaa indova che 'na persona la gh'ha el diritt de cambià giurisdizion sènza spostàss del canton che 'l viv. L'è staa teorizzaa in del 1860 de l'economista belga Paul Émile de Puydt.
Oberbalm
Oberbalm a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 12.40 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Oberbalm al se tröva a una altitüden de 821 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Köniz, Niedermuhlern, Rüeggisberg, Wahlern, Wald.
Chimica analitica
La chímica analítica l'e la scensa che la stüdia i mètud per l'analisi dij sustans. L'analisi chimica l'è:
Jumilla
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
Ácsteszér
a l'è un comun del Distret de Kisbér, cont una popolazzion de abitant.
Interstatal 14
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
Grümel
Grümèl (nòm uficiàl en Italià: Grumello Cremonese ed Uniti) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch e 'l g'ha 'na superfìce de 0 km², per 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cuanégra, Nich, Capela Cantòn, Cròta d'Ada, Pisighitòn, Sest.
Álex Crivillé
Álex Crivillé Tapias (Seva, Spagna, 4 Mars dal 1970) l'è stò un pilòta motociclistich spagnol, campiun dal mund in da la Class 125 e in Class 500.
Stazzion de Fengh
La  a l'è stada una stazzion de la ferrovia Cremona-Isee, che la serviva el comun de. L'era tacada ai stazzion de.
Grümel
El cümü de Grümel el se tróa a 15 km de Cremùna e 'l g'ha dò frasiù, ciamàde Zanènch e Farfènch (che 'na ólta i éra du cümü 'ndependèncc). En Lombardìa gh'è pò a 'n óter cümü che 'l se ciàma Grümel, e l'è sitüàt en Pruìncia de Bèrghem.
Reffreggiadura per sugadura e svaporament
La reffreggiadura per sugadura e svaporament, l’è on procèss in del cors del quàl l’aria la ven reffreggiada grazie al calór tràa via (calor sconduu de svaporament) in del cors d'ona fase de svaporament, in del cors de la quàl ona cèrta quantità d’acqua fornida a on fluss d’aria sècca la svapora. Innanz del svaporament ona fase de adsorbiment la fa sugà l’aria de manera che, dòpo de lu, l’aria la sia sècca e donca pronta al svaporament, o ben al deslanguàss de l’acqua in de l’aria medèmma. Adrèe a la fase de svaporamént, del calór el ghe ven tòlt via a l'aria inscì che, de conseguenza, la se reffrèggia. El procèss complètt el gh’hà besògn però anca, che del calór el vegna fornìi, degià che ‘l materiàl adsorbént el gh’hà besògn de vèss liberà de l’acqua adsorbida su per podè vèss de noeuv dopràa e quès lavorà chìt el ven fàa se cont el menà el materiàl adsorbént a di temperadur maggior di 50°C. El calór che gh'è besògn el pò vèss fornìi grazie a la radiazión solár brancada per mèss di pannèj solar tèrmich.
Bedihošť
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Doksy (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Kladno.
Malissard
Malissard l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chabeuil, del circondàre (arrondissement) de Valence e del dipartimènt de la Drôme.
Passaport de São Tomé and Príncipe
El Passaport de São Tomé and Príncipe a l'è el passaport relassad in per fà andà i so citadin a l'ester.
Malissard
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
1733
El 1733 a l'è 'n ann del secol quell de desvot.
Malissard
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.17 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 145 méter a 'na altèsa màsima de 176 méter söl leèl del mar.
Brovett de Meregnan
El Brovett de Meregnan a l'è 'l municipi de Meregnan e l'è vun di pocch esempi de brovett faa su in d'on center menor de la Lombardia.
Storia
L'è staa faa su in del '400 e 'l sorgiss in front a la Collegiada de San Giovann Battista, inscì de simboleggià la continovità in tra el poder temporal e 'l poder spiritual. Restaveraa pussee de 'na voeulta, del '900 l'è staa fiancaa de 'n alter palazz per i offizi ministrativ del Comun.
Caratteristegh
Segond de la classega costruzion di brovett l'è faa su de du pian: el pian terra portegaa e 'l primm pian el gh'è 'n salon paj riunion.
La Mòtta (MI)
La Mòtta (in dialett mottajoeu: [la'mɔt]; Motta Visconti in Italian) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l cunta 0 abitant. L'è proppi al confin con la Provincia de Pavia (comun de Vigeven, Casoraa, Troeuv e Bereguard) e se troeuva in del Parch del Tisin. I rioni del paes hinn el Coo di Orocch, el Coo del Pizz, el Coo de Tesin, Sant'Ann e San Rocchin.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de La Mòtt l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Paolo Pileri
Paolo Pileri (Terni, 31 Luj dal 1944 - Terni, 13 Febrar dal 2007) l'è stò un pilòta motociclistich italian, campiun dal mund in da la Class 125.
Baronissi
Baronissi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 15.114 abitancc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 889 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castiglione del Genovesi, Cava de' Tirreni, Fisciano, Mercato San Severino, Pellezzano, Salerno.
Galeria da bas del San Gotard
La galeria da bas del San Gotard (tedesco: Galleria di base del San Gottardo; todesch: Gotthard-Basistunnel; rumanc: Tunnel da basa dal Son Gottard) e na galeria ferruviaria tra Erstfeld (Canton Uri e Béid (Canton Tesin). Chesta galeria a na lungheza da ed e ül tünnel da ferruvia püssee lünga du mund. I do tüb de la galeria passan mia sotta ul Pass de San Gotard, ma passan sotta munt dal Canton Grisun.
Ul guvernu svizzer a cumincià ul prugett par la galeria da bas dopu ul 1992. La sucietà AlpTransit a custrüì la galeria da bas dal 1999 al 2016. Ul 1 da giügn 2016 la galeria e staa inaugürada e ul 11 da dicember dal stess ann a cumincià ul traffic di trenn da passeggèr e di merc sülla linea növa. La maggiuranza di trenn passan pü par la Galeria del San Gotard dal 1882.
Boltér
Boltér (Boltiere) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la média pianüra bergamàsca a 13 km de la sità e a 171 méter söl lièl del mar.
El cunfìna coi cümü de Brembàt, Ciserà, Ös de Sóta, Puntiröl, Verdelì.
Le Locle
El cumün de Le Locle al se tröva a una altitüden de 945 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de La Chaux-de-Fonds, La Chaux-du-Milieu, La Sagne, Le Cerneux-Péquignot, Les Brenets, Les Planchettes, Les Ponts-de-Martel, Villers-le-Lac (FR-25). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.
Boltér
Ol paìs l'è nasìt sö öna mòta (1 -2 méter de dislivèl) 'n del mès de la pianüra.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Boltér l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Loučná pod Klínovcem
a l'è una cità de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Chomutov.
Ács
a l'è un comun del Distret de Komárom, cont una popolazzion de abitant.
Villagatón
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Gesa de San Vitor (Corbeta)
La Gesa de San Vitor a l'è la gesa principal de Corbeta, incoeu part del decanad de Magenta e, in passad, gesa prevostural de la piev de Corbeta. Una gesa in la zona la gh'era sgiamò in del secol quell de III, fada su in del temp del Mona de Milan in sui rest de 'n tempi pagan, ma l'è in del 1037 che fann su 'na gesa fada ben. La gesa che la gh'è incoeu a l'è scominciada in del 1792 in su proget del Pietro Taglioretti, e l'è fornida in del 1891, desgià che i lavorà s'inn fermad per l'invasion del Napoleon e poeu gh'è stad de fà 'na facciada noeuva.
Per la soa storia, al curad ghe dann an'mò el titol de prevost.
Wiesentheid
Wiesentheid l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kitzingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 33.33 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Marín
Marín l'è on comun spagnoeul de la comunitaa autonoma de la Galizzia, in de la Provincia de Pontevedra.
Wiesentheid
El cümü de Wiesentheid el se tróa a 'na altèsa de 249 méter sura 'l leèl del mar.
Marín
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km². El se troeuva a ona altituden de 0 meter sora el nivell del mar.
El sò codes statistegh l'è 36026.
Castelmuschio
a l'è un comun de la region litoral-montana, cont una popolazzion de abitant.
Interstatal 15
La  a l'è una strada interstatal di Stat Unid longa mij.
Nervian
"Quadraa la Tor, quadraa hinn i or e quadraa hinn lor"
- Proverbi sora i abitant de Nervian
Nervian (nom ufizial in italian: Nerviano) l'è on comun de la Provincia de Milan con 0 abitant. L'è bagnaa de l'Olòna e del Canal Villoresi. El confina con la Provincia de Vares (comun de Origg).
Frazion
La gh'ha on poo de frazion:
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Nervian l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Ruše
a l'è un comun de la Slovenia, cont una popolazzion de abitant.
La Unión (Spagna)
a l'è un comun de la Murcia, cont una popolazzion de abitant.
1732
El 1732 a l'è 'n ann del secol quell de desvot.
La Gissöla
Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de La Gissöla l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Batàia de Stalingrado
La batàia de Stalingrado l'è stada 'na batàia combatìda 'ntra l'Armàda Rósa de l'Uniù Soviètica e la Germània Nazìsta per el contròl d ela cità de Stalingrado, encö rebatezàda Volgograd. L'è düràda dei 23 de óst del 1942 ai 2 de febrér del 1943   e l'ìa part de l'Operasiù Barbarósa (cioè 'l progèt todèsch de invàder l'Uniù Soviética) endèl quàder de la Segonda Guera Mondial. . En totàl se stéma che i combatimèncc i g'hape fat de piö de du miliù de vìtime 'ntra soldàcc dei du schieramèncc e civìi soviètich e per chèsto mutìf la vé cunsideràda la piö sanguinùza de la stória de l'òm. La bröta scunfìta de la Germània Nazìsta e dei sò aleàcc en chèsta cità la g'ha segnàt en pónt importànte per le sórcc del cunflìt mondiàl e la g'ha reprezentàt el prensépe de la fì del nazismo en Europa, perchè la Werhmacht la s'è g'ha mìa piö recuperàt la sò potènsa de prìma e la g'ha mìa piö utignìt vitòrie stratégiche söl frónt orientàl.
L'ofensiva todèsca per ciapà Stalingrado l'è ambiàda envers la fì de l'istàt del 1942, endèl quàder de l'operasiù ciamàda "Fall Blau" (Operasiù Celèsta), en tentatìf de part de la Germània de catürà i pós de petròlio del Càucazo.
I bombardamèncc gréf de la Luftwaffe i g'ha comunciàt col sbàter pelària 'na bùna part de la cità e a rüdìla a 'n mòcc de ruìne, entàt che le fórse de tèra de l'As le gh'ìa de ciapà la cità cà dopo cà, en chèl che i todèsch i ciamàa «Rattenkrieg», (cioè "guèra de sorèch"). Aisebé che l'ìes riàda a controlà al piö gròs de la cità, la Wehrmacht l'è mai riàda a scunfìger i öltem difensùr soviètich que i se difindìa con ustinasiù sö la spónda òvest del fiöm Volga, che 'l spart en dò bànde la cità. Endèl noèmber del 1942 'na gran controfensiva soviètica la g'ha 'nseràt dét la 6a Armàda todèsca del generàl Paulus endèla cità de Stalingrado,, che l'è mìa riàda a scapà perchè Hitler el g'ha mìa ülìt rinüncià a ciapà la cità. L'acerchiamènt, ciamàt dei todèsch «Der Kessel» ("el paröl"), el g'ha ülìt dì per 250.000 soldàcc de troàs en tràpola, endebulìcc de la fam, del frèt e dei atach soviètich a ripetisiù. I divèrsi tentatìf falìcc per pröà a rómper l'acerchiamènt i g'ha cunvincìt el generàl Friedrich Paulus, cutra i ùrdegn de Hitler, a arindìs con töta la sò 6a Armàda endèl febrér del 1943.
La scunfìta todèsca a Stalingrado la g'ha confermàt chèl che divèrsi espèrcc militàr i gh'ìa sospetàt: le fórse todèsche le gh'ìa mìa la fórsa asé en fat de logìstica de apruvigiunamènt per mantègner 'n ofensìva sönden frónt che 'l nàa del mar Négher enfìna al Océano Àrtich. E chèsti sospècc i se sarès turnàcc a confermà póch piö 'n nacc conden ótra scunfìta todèsca endèla batàia de Kursk. Chèste scunfìte militar le g'ha cunvincìt divèrsi uficiài todèsch che Hitler l'ìa dré a minà la Germània al dizàster, e doca a fà piö 'n frèsa coi progècc de sbàter zó 'l Führer, 'nfìna al atentàt del 20 de löi del 1944. La cità de Stalingrado la g'ha risiìt el tìtol de Cità Eròica.
A la fì de la batàia, la cönta de le vìtime ùmàne l'è stàda la piö gréa mai registràda endèla stória de l'òm:
apéna endèla cità, le vìtime 'ntra le fórse de l'As i è stàde:
a cöntà apò a la regiù entùren a Stalingràdo el nömer de vìtime per le fórse de l'As el rìa a presapóch en miliù e mès ('ntra mórcc, ferìcc, scomparìcc e prizunér)
le vìtime soviètiche endèla regiù enteresàde dei combatimèncc i è stàde:
Perrignier
Perrignier l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Thonon-les-Bains-Ouest, del circondàre (arrondissement) de Thonon-les-Bains e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 489 méter a 'na altèsa màsima de 729 méter s.l.m.
Manas
Manas l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Marsanne, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 1.91 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 204 méter a 'na altèsa màsima de 370  méter söl leèl del mar.
Oberdiessbach
Oberdiessbach a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.2 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Oberdiessbach al se tröva a una altitüden de 605 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bleiken bei Oberdiessbach, Freimettigen, Häutligen, Herbligen, Linden, Wichtrach.
Storia
Oberdiessbach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1218 col nom de Tiecebac.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Alojzov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Prostějov.
Csesznek
El castell medieval de Csesznek l'è staa costruii intorna al 1260 del baron Jakab Cseszneky che l'era el scudee del re Béla IV. El baron e i sò discendent hann ciappaa el nòmm del castell. Tra el 1326 e 'l 1392 l'è staa on castell real, fina a quand el re Sigismond el gh'ha daa a la famiglia Garai inscambi del Banaa de Macsó.
In del 1482 la discendenza maschil di Garais la s'è spengiuda e 'l re Mattia Corvin l'a donaa el castell a la famiglia Szapolyai. In del 1527 l'è staa occupaa del baron Bálint Török. Duranta el XVI secol i famili Csábi, Szelestey e Wathay gh'hann avuu el possess de Csesznek. In del 1561 el Lőrinc Wathay l'ha respingiuu con success l'assedi di Turch. Tuttavia, in del 1594 el castell l'è staa occupaa di trupp turch, ma giamò nel 1598 i ungheres l'aveven recuperaa.
In del 1635, el Dániel Esterházy l'ha acquistaa el castell e 'l paes e a partì de quel temp Csesznek l'è restada proprietà de la famiglia Esterházy (fina al 1945).
Villamandos
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Libědice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Ústí nad Labem e del distret de Chomutov.
Cairo Montenotte
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².