cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bundesstraße 198
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr e Brandebùrgo.
Ospedaa Filippo del Ponte
L'Ospedaa Filippo del Ponte a l'è 'n ospedaa de Vares, part de l'ASST Sett Lagh e ministrativament dependent de l'Ospedaa de Circol e Fondazion Macchi.
03 10
El 03 de otober a l'è un di de l'ann.
Tegnì (agricoltura)
In agricoltura el tegnì l'è l'inviada al fruttì, o ben la fase iniziàl del svilùpp di frutt che la ven dòpo de la fioridura. A l’è vun di moment pussée important del svilùpp del futùr raccòlt.
1389
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Tegnì (agricoltura)
La rappresenta el rappòrt infra el nùmer de frutt che ne vegnen foeura di fior fecondàa e quèll de tucc i fiór che gh’hinn in su la pianta al prencippi de l'antesi (fioridura); la pò vèss ancasì considerada ‘me on bon ìndes del lavorà del procèss del mètt la polverinna e insèma a quèll de la fecondazion. La consist ind la fecondazión e ind la crescita de l’ovari che la ven de conseguenza e la formazion de la somenza che la favorìss la crescita del frùtt. L’è la càosa de la crodada fisològica che la servìss de regolànn el nùmer. La pò vèss calcolada e considerada in del cors de trii perìod: quèlla iniziàl, o ben dòpo 10 dì de la fioridura, quèlal de mèzz, dòpo la fin de la crodada fisiològica e quèlla a la fin de la raccòlta.
La fase adrée a la maduranza del frutt l’è la veggiura
Lauris
Lauris l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Cadenet, del circondàre (arrondissement) de Apt e del dipartimènt de la Vaucluse. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 21.81 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 128 méter a 'na altèsa màsima de 680 méter s.l.m.
August (imperador roman)
El Cai Giuli Ceser Ottavian August (Caius Iulius Cæsar Octavianus Augustus in Latin; Ròma, 23 settember 63 prima de Crist; Nola, 19 agost 14), mej conossuu cont el nòmm de Ottavian o de August, a l'è staa el primm imperador roman.
Sathonay-Village
Sathonay-Village l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Rillieux-la-Pape, del circondàre (arrondissement) de Lione e del dipartimènt del Rodano.
Strada voivodal 973
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 70 km.
Paes mentonasch
El Paes Mentonasch (Païs Mentounasc localment; Pays Mentonasque in Frances) l'è on territòri frances de minoranza etnico-lenguistiga situaa al confin con l'Italia.
El sò capploeugh a l'è la città de Mentone e la lengua local el dialett mentonasch, che l'è consideraa on dialett de l'occitan. Presumibilment donca a l'è ona parlada de transizion tra i duu grupp lenguistigh occitan e ligur. Del territòri fann part quei comun chì:
Sainte-Marie-de-Cuines
Sainte-Marie-de-Cuines l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de La Chambre, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.95 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 447 méter a 'na altèsa màsima de 2136 méter s.l.m.
I Rodond
Quell di Rodond l'è on mont di Alp Lepontinn. El gh'ha on'altezza de 2.830 meter sora el nivell del mar. El se troeuva in di Grison (Svizzera), al confin in tra el comun de Mesocch (Val Mesolcina) e Rossa (Val Calanca). A nord a gh'è 'l Pizz de Muccia. Per rivà de ona vall a l'altra se passa per el Pass di Omenitt.
Ospedaa Filippo del Ponte
Del 2001 a l'è sed di robb materno-infantil del presidi de Vares e in del 2010 scomincen i lavorà per fà su el noeuv pol materno-infantin, fornii in del 2017.
El collabora con l'Università di Studi de l'Insubria.
Sathonay-Village
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 198 méter a 'na altèsa màsima de 329 méter söl leèl del mar.
Porrera
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
August (imperador roman)
El Senad el gh'ha daa a lù el titol de Augustus in del 27 prima de Crist; quatter ann dòpo l'è staa nominaa anca tribun de la plebe, menter in del 12 prima de Crist l'è vegnuu Pontefice Massim. Vist che l'è restaa al poder fina a la mòrt, el sò principaa l'è staa el pussee longh de la stòria imperial romana: 37 ann.
Kammlach
Kammlach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.73 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
August (imperador roman)
L'età de August l'è staa on moment de svòlta per la stòria de la città de Ròma, e donca per bòna part de l'Euròpa: cont i sò vittòri l'ha faa finii el period di guerr civil e l'ha inauguraa el period de la pax Romana e cont i sò reform l'ha portaa definitivament in crisi el sistema repubblican, tanto che dòpo la soa mòrt nissun l'ha provaa a tornà a la situazion precendent, cont el reconoss ona noeuva fase per i sòrt de Ròma e di sò domini.
Alessandria del Carretto
Alessandria del Carretto l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 745 abitàncc, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albidona, Castroregio, Cerchiara di Calabria, Cersosimo (PZ), Oriolo, Plataci, San Paolo Albanese (PZ), Terranova di Pollino (PZ).
August (imperador roman)
L'August l'è staa anca quell che l'ha proibii de drovà la lengua cèltica in de la Gallia cisalpina.
1986
El 1986 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Intelligenza artificiala
L'Intelligenza artificiala, despess breviada in AI, de l'ingles Artificial Intelligence, a l'è una disciplina che la studia la possibilità per i machine, incoeu soratut di calcolator, de havégh una forma de intelligenza. A l'è un tema che 'l revarda varie branche de l'informatega e de la matematega, ma anca de la psicologia, in del definì el termen intelligenza, e de la filosofia de la ment.
Strada voivodal 975
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 77.4 km.
Horvátlövő
a l'è un comun del Distret de Szombathely, cont una popolazzion de abitant.
Přísečná
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Český Krumlov.
La Gresle
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.75 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 371 méter a 'na altèsa màsima de 662 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Gresle l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Castelgeründ
Storia
S'è cumenciàd a parlàn dal 2016 e el 22 d'utùber 2017 gh'è stài un referendum in di dü cumün. Circa el 80% l'ha dìtt sì a la füsiòn, e el 28 de nuèmber la Region Lumbardia l'ha apruvàs en nùm.
La sèd del nöu cumün l'è stài stabilìda a Camiràgh.
Australia
L'Australia (nom ofizzial: Commonwealth of Australia) a l'è un paes de l'Oceania, con capitala Canberra, anca se i cità pussee popolos, grand e important a inn Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth e Adelaide. A l'è el sest paes al mond per grandezza, cont una superfis de 7.741.220 km² e una popolazzion de pussee de 25 milion de persone, che viven per la pupart in sui coste. El paes a l'è spartid in Stat federad e territori, ognedun cont i so podé.
Etimologia
El nom del paes el vegn del latin australis, o ben meridional, per via de l'espression latina "terra australis incognita" (=terra meridional descognossudaa) che l'indicava un imaginari continent che 'l ciapava denter squas tut l'emisfer austral. El termin latin el vegn poeu del gregh αυστηρός, o ben gram, succ, perchè atigament el nom l'indicava l'ora, un vent che 'l bofa de sud.
Geografia
L'Australia a l'è in de l'emisfer austral, serciad de l'Ocean Pacifegh a est e de l'Ocean Indian a ovest e a sud, a nord del Mar de Timor e del Mar di Arafura e del Mar di Corall in del nord-est, inscambi a sud de la Granda Zoca Australiana e a sud-est del Mar de Tasman. De sorapu a nord, la Terra de Arnhem e la penisola de Capo York formen la Zoca de Carpentaria. L'Australia a l'è fada su del Mainland o ben la part continental o l'isola principal, cont i Stat del Noeuv Galles del Sud, el Victoria, el Queensland, l'Australia Ocidental e l'Australia Meridional; el Stat insular de la Tasmania e di olter isole minor, 'me i Isole Cocos e Keeling, l'Isola de Nedal, l'Isola Norfolk, l'Isola de Lord Howe, l'Isola Macquarie (ritenuda part de la Tasmania) e l'isola Heard. Canberra la reclama anca el Territori antartegh australian cont i so bas.
Popolada di aborigen per pussee de 40,000 agn, a l'è stada colonizada del Regn Unid a partì del XVIII secol. I australiani, a inn un popol multietnegh, con minga domà aborigenen e europee, ma anca asiategh e american.
Organizazzion politiga
L'Australia a l'è una monarchia parlamentar federal del Commonwealth, el re a l'è el Carl III, inscambi el prim minister a l'è l'Anthony Albanese (del 2022).
Fidel Castro
El Fidel Alejandro Castro Ruz (Birán, 13 de agost del 1926 – L'Avana, 25 de november del 2016) l'è staa on politegh e revoluzionari cuban che, insemma al fradell Raul Castro e al Che Guevara, l'ha faa la revoluzion comunista a Cuba, che l'ha depognuu el dittator filamerican Fulgencio Batista.
Durbach
Durbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ortenaukreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.33 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Sarentino
Sarentino (Sarntal) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino-Alto Adige, en Pruvìncia de Bolzano. El g'ha presapóch 6.620 abitàncc, 'na superfìce de 302 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avelengo, Campo di Trens, Chiusa, Fortezza, Meltina, Racines, Renon, San Genesio Atesino, San Leonardo in Passiria, Scena, Varna, Verano, Villandro.
Stazzion de Radlett
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria del Regn Unid.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
Ispica
Ispica l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Ragusa. El g'ha presapóch 14.403 abitàncc, 'na superfìce de 113,5 km² e 'na densità de 127 ab./km². El cunfìna coi cümü de Modica, Noto (SR), Pachino (SR), Pozzallo, Rosolini (SR).
Ulysses S. Grant
miniatura|drita|El Ulysses S. Grant El Ulysses S. Grant (27 de april del 1822 - 23 de luj del 1885) l'è staa on politegh e general american, President del sò paes quell de 18. L'ha ciappaa servizzi el 4 de marz del 1869 e l'ha finii el sò mandaa el 4 de marz del 1877. L'era del Partii Republegan e 'l vegnìa de l'Ohio.
McLaren MP4/4
La McLaren MP4/4 l'è stada la machina de la McLaren per el Campiunaa del Mund de Formula 1 1988. L'è stada prugetada del Gordon Murray e del Steve Nichols, e l'è vüna di machin de Formula 1 püssee duminanti de la storia del campiunaa: in 16 Gran Premi, i dü piloti Ayrton Senna e Alain Prost hann vengiüü 15 Gran Premi e hann faa 15 pole position. Senna, a la fin, el vincerà el Campiunaa del Mund denanz propi al sò cumpagn de squadra.
Caiazz (metropolitana de Milan)
Caiazz  l'è 'na stazion de la Linia 2 de la Metropolitana de Milan. L'è verta dal. Dal luj 2008 a l'è protegiuda di Ben Architettonich.
Struttura
Da la stazion parten du binari de raccord: Vun per Pasteur e vun per Repubblica.
Interscambi
Fermada del tram Fermada del filobus Fermada del bus
Servizzi
Biliettaria Stazion videosorveliada
Radio
miniatura La Radio l'è un cumpless de strüment e persune impiegade in de la trasmission de müsica, nutissie e intrateniment cultüral, che la pöd es ascultada in sal mument da tanta gent. L'insema de tüti i canai radio el fà part d'un mezz de cumünicassion de massa che'l se ciama "radio". Datu che che'l mesu chi l'è anca un arnes par fà di danè, despess el cumpless de strüment e persune l'è rapresentad da n'azienda.
Sardara
Sardara l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia del Medio Campidano. El g'ha presapóch 4.350 abitàncc, 'na superfìce de 56 km² e 'na densità de 78 ab./km². El cunfìna coi cümü de Collinas, Mogoro (OR), Pabillonis, San Gavino Monreale, Sanluri, Villanovaforru.
Madrigueras
a l'è un comun de la provincia de Albacete, cont una popolazzion de abitant.
Valcebollère
Valcebollère l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saillagouse, del circondàre (arrondissement) de Prades e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1339 méter a 'na altèsa màsima de 2661 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Valcebollère l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
1390
El 1390 a l'è 'n ann del secol quell de quatordes.
30 10
El 30 de otober a l'è un di de l'ann.
Bootloader
Quand che un computer a l'è pizzad su, el sistema operativ e i dacc de l'utent a inn de solet salvad in su 'na memoria minga volatel, e donca a gh'è no un sistema aviabel in RAM: el computer, donca, l'eseguiss un programa piscinin, salvad in su 'na ROM, inscì de permeter al sistema de havégh di fonzion de input/output fondamentai e, dopo di alter procedure, fà partì el sistema operativ ver e propi.
Incoeu i sistema pussee spantegad a inn quell del BIOS, indova che se carega un sistema fondamental de input-output che l'è bon de lensger i prim 512 byte (l'inscì ciamad Master boot record) indova che gh'è el programa che 'l gestiss el partì del computer, e quell pussee noeuv del UEFI, che l'è in pratega a soa voeulta un sistema operativ piscinin - di voeulte con di fonzion compagn de 'n browser integrad o di fonzionalità de configurazzion a distanza - e che l'è eseguid del firmware de la scheda mader: per gestì el boot el lensg di eseguibel EFI, catad foeura de ogni sistema aviabel, che poeu se ocupen de fà partì el sistema.
Tolfa
Tolfa l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 4.926 abitàncc, 'na superfìce de 167 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Allumiere, Blera (VT), Bracciano, Canale Monterano, Cerveteri, Manziana, Monte Romano (VT), Santa Marinella, Tarquinia (VT), Vejano (VT).
Lastebasse
Lastebasse (en vèneto: Lastebasse; en cìmbro: Niederplatten) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 241 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arsiero, Folgaria (TN), Laghi, Lavarone (TN), Pedemonte, Tonezza del Cimone, Valdastico.
Fumbi
"A Fumbi una dona inans cun l'età e cun dü lungh barbis che la pedala in sü d'una bicicleta da cursa, la me rid in facia. E quest el me pias no, parchè mi evi miga sghignassad quand evi vist una dona inans cun l'età e cun dü lungh barbis pedalà in sü d'una bicicleta da cursa."
Daya Vieja
a l'è un comun de la provincia de Alacant, cont una popolazzion de abitant.
Fumbi
- Giovannino Guareschi, Chi sogna nuovi gerani?
Fumbi (Fombi in Piasentìn; Fombio in Italiàn) l'è un cumün d'la Pruincia de Lod cun 2244 abitant. El gh'ha 'na frassion che la s'ciama Artegn (Retegno).
Num
El paes, anticament l’era ciamad Flumpo o Flumbo, da la cuntrassion de Ad Flumen Padum (Al Fiüm Po). El num el gh’ha da dipend da la cundission che'l burgh l’era arent al fiüm: el toch de tera indue l'è stai custruid el castel l’era prubabilment l'incrus tra la Via Emilia e un vecc ram dal Po.
Par che Fumbi el sia stai anca cunussid cume Amfenengo, num che'l saress d’urìgin lungubarda. Quand, ind el 1750, el burgh l’era ind al dumini d'la città de Piasensa, l’era ciamad Fumbi Piasentin.
Gh’è dù ipotesi in merit a l’etimulogia dal num Artegn. La prima la s'riferiss ai red che i pescadù dal Po i metevun a stend ind i sò camp. La scunda fa riferiment a la sitüassión che ad Artegn gh’era la Zeca di Trivulzio che i erun cunsiderad d'i parsimunius. A dà man fort a la scunda ipotesi gh’è anca la sumijansa cun i parol dialetal tegnin e tegnon che vörun dì sciaton. I sò abitant i en i Artegnin.
I fumbies i en cunussüd anca cun le scumagne de Gialdon o de Magot. I artegnin i en Lador o Assassin.
Storia
Ind i temp passad, Fumbi l’è stai in pussess dal munaster paves de San Pédor in Ciel d’Or (sin dal 723).
Ind el 1226 l’è passad al pudestà de Piasensa e ind el 1299 l’è diventad feud d’Alberto Scotti, che'l gh’ha fai sü un castel.
Ind la sò storia, el castel de Fumbi l’è stai prutagunista d'impurtant bataie.
Ind el 1500, el paes l’è stai brüsàd dai Landi, ind el scenari d'i cumbatiment tra i ghelf e i ghibelin. Ind al 1600, la furtificassion l’è staia anca prutagunista d’un cuntrast cun i Trivulzio d’Artegn.
Ind al 1635 una part d'la Lumbardìa la partegeva par i Frances, méntor un'altra l'era par e Spagnöi. El marches Leganes che'l guerneva Milan l'ha mandai el sò esèrcit, guidad dal marches Caracena a ucupà i stat d'i piasentin Farnese, ligad cun i francés. I abitant d'la spunda nord dal Po i han par quest riparad a Piasensa. Alura i Farnese i han mandad 4.000 suldà e 1.500 caval a Fumbi. Ma par poch, parchè i frances i erun tanti püssè e alura i Farnese i s'en ritirad e i han lassad apena un presidi a difesa dal castel che, ciapad da l'esercit de'l Caracena, l'è stai sachegiad insema a quei de Guardamèi e Caseli.
A l'inissi dal 1700, ind al burdel d'le guere de sücessión spagnöla, pulaca e 'ustìega, a Fumbi l'era acampad el regiment de i Dragon de Savoia.
thumb|left|290 px|La [[Bataia de Fumbi dall'8 mag 1796, Giuseppe Pietro Bagetti]]
El teritori de Fumbi, tacad al cumün de Guardamèi, l'è stai pö el sit d'la prima bataia in Lumbardìa tra i frances de Napuleon e i 'ustrìegh ind la Campagna d'Italia dal 1796.
Ind al cumbatiment s’en fruntegiad un'avanguardia de quatormila granatè frances cundut dal General Jean Lannes, e un grüpét d’ustrìegh. Passad ind al ludesan ins al Po a Piasensa, i frances i s'en scuntrad cun i 'ustrìegh cumandad dal General Lipthay, che l'ha pruad a fermà l’esèrcit cuntrari.
Penalisad da 'na difesa urganisada mal, i poch 'ustrìegh i en scapad a Pissigheton. I frances i han ciapad Cudogn.
Ind al 1797, quand l’è staia pruclamada la Repüblica Cisalpina, e'l cumün l’è stai tacad al ludesan. Dürànt la Repüblica, el paes l'è stai anca Quarté General.
Cun un decret dal 20 Mag, Napuleon l'ha numinad un agent par la Cità e la Pruincia de Lod. In Nuémbor s'è furmada la Repüblica Transpadana che dopu el Tratat de Campoformid l'è diventada Repüblica Cisalpina. Ind la Repüblica Cisalpina, Fumbi l'era inden al Dipartiment de l'Ada cun capital Lod e Crema ad alternansa bienal. El dì definitìu par el pasag aministratìu dal paes in teritori ludesan l'è stai el 7 lüi dal 1799.
Ind la scunda guera mundial, Fumbi l'è stai bumbardad dai american el 15 Setémbor dal 1944, parchè gh'era 'na baterìa anti aeruplàn sistemada indùe al dì d'incö gh'è el vilag "Le primule".
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Fumbi l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Brembiöl
El burgh l’è legerment sulevad dal teritori che'l ghe stà a sud par andà vers Piasensa. Anca se la storia de Fumbi e el sò num i en ligadi al Po, incö el fiüm el ghe passa a des chilòmetor de distansa.
Fumbi però el cunserva 'na sò rusa: el Brembiöl el nass a Usagh, el passa a est de Brembi e'l traversa Casal, fin a incrusà el terassin padan a Fumbi, par andà a finì ind la Murtissa che la andarà ind al Po a Mezzana Casati. Quel de la Murtissa l'è el percurs che'l feva una volta el Làmbor.
Via Emilia
Fumbi l’ha anca pers cuntat cun la Via Emilia. La via rumana che incö l’è 'na strada statal cun denuminassion SS 9, ind i an '90 l’è staia deviada cun una tangensial a dupia caregiada su quàtor cursìe sensa incrus. La tangensial la passa a süd-ovest dal paes. El vec toch de strada declasad l’è diventad 'na strada pruincial.
Munümént
thumb|right|290 px|El Castel Douglas Scotti ind el menter de 'na [[Neu|fiucada]]
El Castel Douglas Scotti
El Castel l’è stai custrüìd da Alberto Scotti ind al 1300 par cuntrulà el fiüm Po. El sit l’è stai rimanegiad cun el passà d'i an, fin a quand i Douglas Scotti l’han vendüd al Cumün.
Architetonicament, la rucafort l’è bela grossa e la gh’ha un svilüp a U che'l guarda vers a la pianüra. I mür i en de maton. I foss de difesa che'l circundèun, cun el passà d'i an i s'en niempìd.
I intervent püssè grand i en stai fai ind al 1700: i en stai tirad sü un portegh che'l guarda ins al curtil, e 'na veranda che la culega i dü brass dal castel.
L’entrada al pianteren la mantegn suta i sò arch e sura i mür d'le pitüre dal 1600. La custrüssión l’è staia missa a post da poch temp, par es dervida al püblich.
Cesa di Sant Pédor, Paul e Culumban Abat
La cesa de Fumbi l’è staia tirada in pé in num d'i Sant Pédor, Paul e Culumban Abat ind al mag dal 1390 par vuluntà de Alberto Scotti. Cun el passà d'i an, el decadiment strütüràl e le dimensión miga pü bune par uspità la pupulassion dal paes, i han purtad ind al 1621 a un’òpera de ricustrüssión che la gh'ha avüd el cùmpit de dagh 'na növa imàgin e 'na növa furma, cumpatibil cun i bisogn de la sò gent.
L’òpera d'ampiamént dal 1900 l’è quela che la gh'ha dai le furme d’incö. El 31 utùbor dal 1928, un crol l’ha distrüt una part de la cùpola. Ma prubabilment i laurà de cunsulidament i èrun miga stai fai abastansa ben, parchè ind al 1974 gh’è stai un àltor crol amò püssè brüt, che l’ha purtad a 'na scuerta da crédogh no.
Föra da quel che l’era el perìmetor de la cesa uriginal dal 1390, l’è stai truad, anca se gh’erun miga d'i riferiment de tumbe o cimiteri, un müc d’oss. Quel che l’è misterius, l’è che i corp i erun bass e defurm. I oss i presentèun d'le particularità. Indén al perìmetor d'la cesa i en pö staie truade quàtor stanse de maton cun el tec a volta. Anca chi gh’èrun d'i rest ümàn mis’ciadi cun la buiaca: gh’era, tra i àltor, un schéletor ingregh de dona che la gh’eva amò i cavéi ch'i erun racolt ind una lunga tressa negra.
Indén a la custrüssiòn crulada, i en staie truade quàtor tumbe lunghe dü métor e vint ghei e volte un métor. In dù de queste, che se presentèun 'me ussari, gh'erun dü corp ben cunservad. Vüna d'le dù salme l'era vultada vers l’entrada d'la cesa, la gh’eva adoss d'i parament sàcor, fibie e 'na perüca culur ram, prubabilment dal 1700. L'oltra, visin ai gradin dal presbiteri e girada vers l'altar la gh’eva adoss, 'me i spagnöi, scalfarot sura la cavigia e d'i calson ligad suta i snög.
El Purtal d'la Zeca d'la Famija Trivulzio
Un toch dal teritori dal cumün l’è ucupad dal burgh Artegn, che incö l’è 'na frassion de Fumbi, ma che in passad l'è stai par un po' de temp part de Cudogn, ma suratüt un'Imperial Barunìa, feud d'la vecia famija d'i Trivulzio. A pröva de quest, ad Artegn se cunserva el purtal d’la zeca. El sit l'è impurtant par la strütüra baroca a capanina, surmuntada da statue, che incö la fà part dal recint de 'na cà privada. El purtal l'è stai disegnad da l'ingegner piasentin Giuan Batista Barattieri, famus anca par el pruget d'le cese de Santa Marìa d'le Grassie e San Teudor a Cudogn.
Chi, tra el XVII e'l XVIII secul i en staie stampade munede d'argent e d’or faie propri ben, che par fatüra i pudarésun es paragunade a quele faie dai Viscunt de Milan o dai Gunsaga ad Mantua.
L'Imperial Barunìa de Artegn e Bétula l'è staia missa in pé ind el 1654 da Ferdinand III, che'l gh'ha dai al Cardinal Gian Giacomo Teodoro Trivulzio la pussibilità de stampà muneda. El cardinal l'ha però mai vursid sfrütà ch'la roba chi. I en staie invece cuniade munede dal Prìncip Ercole Teodoro Trivulzio, Cunt de Mesocco e Baron de Artegn che, ind la zeca dal burgh tra el 1656 e'l 1664, l'ha fai cunià sold d'argent dal valur de mes filip.
Cese e Cassine
Le oltre cese dal cumün i en quela de Sant Isidor e quela d’la Beata Vérgin Marìa dal Munt Carmelo che se tröun ad Artegn.
Ecunumìa
Ind i ültim vint an i en nassüde d’le asiende cumercial e de servissi. Le vece cassine i en staie lassade andà. L’indüstria s’è svilüpàda suratüt ind al sit prodütiu che Fumbi spartiss cun Cudogn e lungh la Via Emilia vers Guardamei.
Cüsìna
Vün d'i piat tìpich de Fumbi l’è la panissa che, a diferensa da quela de Vercèi, la gh'ha miga indén i fasöi. Àltor mangià del sit, e de tüta la bassa de Lod, i en la raspadüra, la büsèca cunsümàda specialment ind i dì d’la Fera de Cudogn e i oss da mort, biscot de farina de melga fai par el dì di mort.
In passad el paes l'era famus par el pan, che vegnevun a tö anca da Milan, par la mariöla e par el furmài. Fumbi l'era difati part dal circundari de Cudogn, specialisad ind la prudüssión dal grana. El piat tìpich d'Artegn i èrun invece i ran.
Ligam in sü la red
Fombio.com - Giurnal telemàtich de Fumbi
Schaufling
Schaufling l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Baviéra. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Deggendorf. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.43 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Schaufling el se tróa a 'na altèsa de 443 méter sura 'l leèl del mar.
Strada voivodal 977
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 86.4 km.
Pontils
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Modica
Modica l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Ragusa. El g'ha presapóch 54979 (30.11.2009) abitàncc, 'na superfìce de 290,77 km² e 'na densità de 180 ab./km². El cunfìna coi cümü de Buscemi (SR), Giarratana, Ispica, Noto (SR), Palazzolo Acreide (SR), Pozzallo, Ragusa, Rosolini (SR), Scicli.
Master boot record
El Master boot record a l'è, in del mond di PC IBM compatibel, el setor de boot, che l'è al principi di memorie de massa partizzionabel, inscì de havégh dent di informazzion in sul comé l'è organizad logicament el dispositiv e in sul comé l'è possibel aviàll e, se l'è possibel, el so bootloader. A causa di limitazzion in del so adressament, a l'è possibel havéghel domà in su dispositiv de massim 2 TB, per quei pussee grand se dopera GUID Partition Table.
Chermignon
El cumün de Chermignon al se tröva a una altitüden de 910 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Lens, Montana, Sierre.
Jacques Bonsergent (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 5 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Freudenberg (DE-BY)
El cümü de Freudenberg el se tróa a 'na altèsa de 470 méter sura 'l leèl del mar.
Rutherford B. Hayes
miniatura|drita|El Rutherford B. Hayes El Rutherford B. Hayes (4 de ottober del 1822 - 17 de genar del 1893) l'è staa on politegh american, President quell de 19 del sò paes. L'ha ciappaa servizzi el 4 de marz del 1877 e l'ha finii el sò mandaa el 4 de marz del 1881. L'era del Partii Republegan e 'l vegnìa de l'Ohio.
Přídolí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Český Krumlov.
El gh'ha el status de comun mercad.
1391
El 1391 a l'è 'n ann del secol quell de quatordes.
Louisville, Alabama
Louisville al é una citaa (town) en Barbour County, Alabama, USA. Al recensament del 2000 i abitanc i era 612.
Geografia
Louisville al é locau à 31°46'49.112" Nord, 85°33'26.629" Oest (31.780309, -85.557397). En acòrdi al U.S. Census Bureau, la citaa la gh'a una àrea totala da 2.8 migli quadradi (7.1 km²), tuta tera.
Demografia
Al recensament del 2000, al gh'era 612 personi, 242 ca, e 168 famigli resident en la citaa. La densitaa da populazion a l'era da 222.8 personi per miglia quadrada (85.9/km²). Al gh'era 271 unitaa d'abitazion à una densitaa mediana da 98.6/sq mi (38.0/km²). La citaa la gh'eva una composizion razziala al 52.94% blanca, 40.69% negra, o Afro-Amerigana 0.65% Nativa-Amerigana, 5.23% d'oltri razzi, e 0.49% da dò o plu razzi. 6.37% da la populazion al era Hispaniga o Latina da qual-se-vœur razza. Al gh'era 242 famigli da li quali 26.9% al gh'eva figliœu d'etaa manch da 18 vivent con lour, 52.5% al era cœubli sposadi vivent insemma, 14.0% al gh'eva una propietària dòna con mia da marii, e 30.2% al era mia da famigli. 26.9% da tuti li famegli i eran fadi su da individuaj e 16.5% al gh'eva vargun da plu da 65 agn ch'al viveva da per lu. La média da personi per unitaa d'abitazion a l'era 2.53 e la grondezza média d'una famiglia a l'era 3.05. En la citaa, la populazion a l'era composada da 23.7% sota l'etaa da 18, 10.6% da 18 à 24, 23.2% da 25 à 44, 22.1% da 45 à 64, e 20.4% ch'i eran da 65 agn d'etaa o plui vegl. L'etaa mediana a l'era da 39 agn. Per cada 100 dòni al gh'era 87.7 òman. Per cada 100 dòni da plui da 18 agn, al gh'era 85.3 òman. L'entrada mediana per unitaa d'abitazion en la citaa a l'era $20,859. L'entrada mediana per fameglia a l'era $27,014. I òman i gh'evan una entrada media da $27,500 contra $24,583 per li dòni. L'entrada per capita da la citaa a l'era $13,151. Arent 22.4% da li famegli e 28.0% da la populazion al era sota la sœuglia da povertaa, compres 22.0% da li personi sota l'etaa da 18 e 34.8% da li personi sovra l'etaa da 65.
31 10
El 31 de otober a l'è un di de l'ann.
Cicch Simonetta
El Cicch Simonetta (Franzesch Simonetta, Caccuri, 1410 - Pavia, 30 de ottober 1480) a l'è staa 'n diplomatich, politegh e crittograf italian.
Biografia
Nassuu in Calabria, el gh'ha 'n ottima educazion: el studia di prevet e 'l impara 'n poo de lengov e 'l se laurea a Napoli in utroque iure. A l'è notaa per la sova abilità a l'è ciamaa in del 1435 'me consiliee a la cort d'Angiò ma in del 1444, consiliaa del sò barba, el se mett al servizzi del Franzesch Sforza, a l'epoca ancamò liber condottiee. El resta, a bon cunt, ligaa anca a Napoli, degià che in del 1448 a l'è nomenaa a la Camera Summaria.
Al servizzi di Sforza
Deventaa consiliee del Franzesch Sforza, a l'è nomenaa insemma al Lissander Sforza, in del 1449, ligaa a Venezia. A l'è nomenaa anca canzelee del Ducaa e ghe dann el feud de Sartirana, che 'l fortifega. In del 1452 el se marida cont la Lisabetta Vesconta, fioeula del Gaspar, Secretari personal del Duca e in del 1456 a l'è nomenaa zittadin onorari de Noara, de Lod - de che l'è staa governator militar - e de Parma. In del 1465 el scriv i Constitutiones et Ordines per miôrà la gestion de la canzelleria.
A la mort del Franzesch el deventa secretari del noeuv Duca Galeazz Maria Sforza: In 'sto roeul l'avvia la costruzion de dò cappell a la Gesa del Carmen e 'l ciama a Milan el Josquin des Prés, el Antonello da Messina e 'l primm liber stampaa in grecch in l'area italega.
In del 1474 a l'è nomenaa tutor di fioeui del Duca e vun di sò fioeu, che l'éra deventaa pret, a l'è nomenaa canonegh del Dòmm de Milan. A l'è onoraa cont on blason e anca i sò fredej, fedej servitor de Milan, a hinn onoraa.
In del 1476, dopo che han sassinaa el Duca, a l'è nomenaa minister de la Duchessa Bona de Savoja, per tutelà el Gian Galeazz Sforza, de domà 8 agn: In 'sto roeul de reggenza de facto el governa el Ducaa cont el lassà a la Duchessa, reggenta effettiva, domà 'n quaj poder.
In 'sto roeul a l'è malvist di milanes, che pensaven de dovè fedeltà domà al Duca, e voreven mìnga vess governaa de vun minga milanes. Tra l'alter l'ha anca guadagnaa di danee in quell period per el sò incarich, ròba che l'è piasuda no ai sgent.
La disgrazia
La Bona, vista la sova emarginazion e 'l malcontent, el decid de slontanà i Simonetta de cort per svesinà el cognaa Lodovigh el Moro. A l'è stada la rovina del Simonetta, che l'ha profetizzaa a la Bona che gh'avarien tajaa el coo a lu ma che lee, a la fin, l'avaria perduu el Stat.
Entraa el Moro a Milan, cont la volontà de liberà la Duchessa e la città de la tirannia, el Simonetta a l'è menaa via.
Attività de crittografia
El Simonetta a l'era attiv anca in la crittanalisi: L'ha publegaa in del 1474 on elench de 13 pont in su di maner de decifrà di test senza avègh la ciav. In tra 'sti consili quell de guardà i letter finai di paroll per capì se fussen in volgar o in latin: Se fussen staa cinch sarien staa in toscan, menter se fussen staa pussee sarìa staa in latin. De 'sti letter el saria staa dònca fazil, cont el guardà a dì letter assee doperaa, provà a trovà la pupart di letter per capì el test. El riporta, tra l'alter, di informazion interessant in su la lengua lombarda de l'epoca, vist che l'ha dii che a l'epoca tucc i idioma italian, scritt, gh'even i vocai a la fin e che la lettera "q" a l'era, sia in lombard che in latin, seguida de la "u".
Abba Garimà (località)
right|300px|thumb|Cartina de Abba Garimà
Abba Garimà l'è öna località che la se tróa in de la regiù del Tigré in Etiopia e l'è a 10 km a matìna de la sità de Adua. Gh'è ach ü monastèr a Abba Garima, che 'l ciàpa nòm pò a lü da ü di Nöf Sancc nöf misiunàre che i à fài crès ol Cristianézem in Etiopia a la fì del sécol V.
Ol 1 de Mars del 1896 di bande de Abba Garimà s'è combatìt öna battàia, mèi cognusìda col nòm de batàia de Adua, tra l'ezèrcito italià e chèl etìope che l'à ést vèns i etìopi.
Cassina de Donaa del Cont
La Cassina de Donaa del Cont (in italian Cascina Donato del Conte) a l'è 'na località de 11 abitant part del comun de Gasgian, vers Biaa.
Abba Garimà (località)
Ol Negus l'à isé fermàt l'espansiù coloniàla di italià, che la sarès mia ripartìda 'nfina al 1936, menimà in del Règn d'Italia l'éco e de chèsta malparada l'è stacc isé fórt che 'l càpo del goèrno, ol Francesco Crispi, l'à dözìt dà i dimisiù e l'à fìnìt isé la sò éta polìtega.
Cassina de Donaa del Cont
Storia
Antigh comun del milanes, se pensa che 'l sò primm feudatari, che 'l gh'ha daa el nomm longh, el sia staa el Donaa del Cont, servitor del Ducaa de Milan condanaa a mort sotta el Cicch Simonetta perchè, a detta soa, l'avaria ordii 'n colp de Stat contra del Duca.
A bon cunt in la gesa del Pajes la se troeuva 'na lastra pussee noeuva intitolada a 'n omomen mecenaa, donca se ritegn che i Del Cont sien restaa feudatari de la zona, anca se i avarìen recompraa.
A l'è ripristinaa di Austriegh che, però, in del 1853 el tacchen an'mò a Fagnan.
A la fin del Vottcent i abitant eren 76, spartii in 12 famili: El boom econòmich l'ha menaa a 'n general despopolàss e incoeu gh'hinn trii famili cont 11 abitant.
Edifizzi
In la cassina el gh'è l'Oratori de la Beada Vergin Maria, 'n oratòri del 1400 faa su per orden del feudatari, terminaa in l'agost del 1482. La conserva 'na part di affresch originai.
Kettershausen
Kettershausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Unterallgäu. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.73 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Kettershausen el se tróa 'ndèla part meridiunàl de la Svevia, 'ndèl'àrea geogràfica ciamàda Algovia (Allgäu), a 'na altèsa de 540 méter sura 'l leèl del mar.
Bundesstraße 199
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Schleswig-Holstein e Meclembùrgo-Pomerània Anteriùr.
Canberra
'Me sed del governo australian, Canberra a l'è sed del Parlament, de la Volta Cort d'Australia e de tante olter istituzzion governative.
Storia
Prima de la colonizazzion di europee, l'area de incoeu de Canberra l'era abitada di popolazzion aborigen Ngunnawal e Walgalu. L'esplorazzion e la colonizazzion europea inn tacad intorna al 1820 e la region l'è stada interessada de quater spedizzion esplorative in tra el 1820 e 'l 1824. El prim stabiliment europee a l'è probabilment del 1824, quand che un quai allevador de l'Erik Sigleish hann tirad in pè una locanda in su quella che incoeu l'è cognossuda 'me la penisola de Acton. El Sigleish el crompa la cassina in del 1826 e el la ciama "Canberry".
La zona indova che la nass la cità l'è stada scernida 'me sed de la capitala nazzional in del 1908 e, 'me Brasilia e poche olter capital del mond, l'è stada progetada per quell scopo chì. El prim de sgenar del 1910; el governo federal el met in pè in de l'ann dopo un concors internazzional per la progetazzion de la cità. El proget del Walter Burley Griffin el vegn scernid in del 1913, el Griffin el vegn nominad diretor sgeneral di lavorà e la costruzzion la taca.
El nom "Canberra" el vegn sia del nom ingles del sit Canberry sia de la parolla Ngunnawal Kambera, che la voeul dì "sit d'inconter".
Territori
Canberra la ocupa un'area de 805,6 km² e la se troeuva arent a la cadena di mont Brindabella, a circa 150 chilometer de distanza de la costa orientala australiana. La so altituden l'è compresa in tra i 550 e i 700 meter in sul livell del mar. La cità l'è traversada del fium Molonglo, che el forma el lagh del center citadin, el lagh artifizzial Burley Griffin.
Sallèles-d'Aude
Sallèles-d'Aude l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Ginestas, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 8 méter a 'na altèsa màsima de 46 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sallèles-d'Aude l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Santadi
Santadi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sardegna, en Pruvìncia de Carbonia-Iglesias. El g'ha, 'na superfìce de 115 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Assemini, Domus de Maria, Nuxis, Piscinas, Pula, Teulada, Villa San Pietro, Villaperuccio.
Moore v. Harper
Moore v. Harper a l'è un cas che l'è stad decidud el 27 de sgiugn del 2023 de la Cort Suprema di Stat Unid ligad a la dotrina del legislator statal independent, vegnud foeura quand che la Carolina del Nord l'ha dissegnad la soa mapa di distret eletorai a seguì i dacc del censiment del 2020.
Dopo che in del 2019, con la sentenza Rucho v. Common Cause, la Cort l'ha did che el gerrymandering partitegh l'è no una roba che i Cort poden metégh man, anca se 'l fa mal a la democrazzia, ma poden semper sbater sgiò una mapa se l'è fad per di reson razziai, la noeuva mapa de la Carolina del Nord l'è andada per vari tribunai, fina a che la Cort l'ha garantid el so certiorari.
La Cort l'ha decidud, 6-3, che la Clausola di Elezzion ghe dà no domà ai legislature statai el poder de gestì i elezzion e l'ha donca rigetad quella teoria lì.
Lisbuna
thumb|center|650px|Panurama de Lisbuna, vita dal mar
A l’è anca la prima cità del Purtugal per pupulaziun, cun 509.751 abitant (2006) e püssee de 3 miliun in de l'area metrupulitana.
Geugrafia
right|200px Lisbuna la se tröa a la buca del fiüm Tago in de l'Ucean Atlantich.
Cità gemelaa
Lisbuna a l’é gemelada cun
Tivoli
Tivoli l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Roma. El g'ha presapóch 46.364 abitàncc, 'na superfìce de 68 km² e 'na densità de 682 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castel Madama, Guidonia Montecelio, Marcellina, Roma, San Gregorio da Sassola, San Polo dei Cavalieri, Vicovaro.
Lisbuna
Ligam de föra
thumb|right|200px|El castel de São Jorge
Grézieux-le-Fromental
Grézieux-le-Fromental l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Montbrison, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 351 méter a 'na altèsa màsima de 389 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Grézieux-le-Fromental l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
1988
El 1988 l'è staa 'n ann del secol quell de vint.
Horvátzsidány
a l'è un comun del Distret de Kőszeg, cont una popolazzion de abitant.
Münster (DE-NW)
Münster (bass todesch: Mönster; olandes: Munster, parnonziaa [mœn'stər]; latin: Monasterium) l'è ona città de la Germania center-ocidental, cont ona popolazion de 0 abitant (dato del ). La se troeuva in de la region istorega de la Vesfalia, e l'è ona città extra-circondarial. A l'è on center de produzion agricola, l'è la sede de ona diocesi e la gh'ha on center istoregh pien de tesor artistegh.
Esclanèdes
Esclanèdes l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Chanac, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.51 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 627 méter a 'na altèsa màsima de 1001 méter söl leèl del mar.
Strada voivodal 979
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 6.4 km.
Stazzion de Mill Hill Broadway
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni del servizzi Thameslink e di alter treni.
James A. Garfield
miniatura|drita|El James A. Garfield El James Abram Garfield (19 del november del 1831 - 19 de settember del 1881) l'è staa on politegh american, President quell de 20 del sò paes. L'ha ciappaa servizzi el 4 de marz del 1881 e l'ha finii el sò mandaa el 19 de settember del1881. L'era del Partii Republegan e 'l vegnìa de l'Ohio.
Lorenzo Fioramonti
El Lorenzo Fioramonti (Roma, 1977) a l'è 'n politegh italian, minister de l'Istruzion, Università e Ricerca in del Governo Conte II dal 5 de settember al 25 de dicember del 2019.
L'è staa finna al 30 de dicember del 2019 in del Moviment 5 Stell.
Poboleda
a l'è un comun de la provincia de Tarragona, cont una popolazzion de abitant.
Longare
Longare (en vèneto: Longare) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Vicènsa. El g'ha presapóch 5.339 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 243 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arcugnano, Castegnero, Grumolo delle Abbadesse, Montegalda, Montegaldella, Torri di Quartesolo, Vicenza.
Sainte-Reine (FR-73)
Sainte-Reine l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Châtelard, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
Fischerbach
Fischerbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Friburgh. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ortenaukreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.30 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Sainte-Reine (FR-73)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.62 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 751 méter a 'na altèsa màsima de 2037 méter s.l.m.
Fischerbach
El cümü de Fischerbach el se tróa a 'na altèsa de 276 méter sura 'l leèl del mar.
04 10
El 04 de otober a l'è un di de l'ann.
1392
El 1392 a l'è 'n ann del secol quell de quatordes.
Bràtea
La bràtea (o ipsofìl) endèla terminulugìa botànica, l'è 'na fòia mudificàda che compàgna fiùr o 'nfiurescènse.
De l'atacadüra a la sèa de la bràtea se svelöpa 'n fiùr o na 'nfiurescènsa. La pöl vìga fùrme e dimensiù diferènte. La funsiù de la bràtea l'è de sòlet chèla de protèger el böt del fiùr del zél e dei atàch dei parasìcc.
Metod de la canna de gomma
In crittologia, el metod de la canna de gomma l'è on eufemism per definì la decifrazion ottegnuda con la tortura de vergun che 'l cognoss la ciav.
El termin l'è staa inventaa dal Marcus J. Ranum, in del ottober del 1990, in del newsgroup sci.crypt, disend che el metod de colpì i pè de la vittima cont ona canna de gomma, indoa dis che l'è ona manera che la fonziona ben.
Strada voivodal 980
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 49 km.
Non expedit
Non expedit l’è öna manéra de dì latìna che la öl dì ‘l convé mia e che de sólet l’è dovràda da la Céza Catòlega, quàndo la öl respónt de nò a öna quach domànda che la ghe é presentàda. L’è öna manéra de dì che la é dal Nöf Testamét, dezà che se la tróa zamò in di Corinsi X, 23 ‘ndóe s’lès Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt.
Piö ‘n particulàr chèsta manéra de dì l’è stàcia dovràda da la Cèza Catòlega al tép del Papa Pio IX per impedì a i catòlech de das de fà ‘n de la éta politìca del Règn d’Italia, dezà che chèsto ‘l portàa ‘nacc co la sò polìtica risorgimentàla öna polìtica anticatòlega e aconfesiunàla che la porterà in del 1870 a ciapà Roma e a finìla fò col potér temporàl del Papa, potér consideràt da la Céza Catòlega indispensàbel per garantìga ‘ndipendènsa e libertà al Papa.
Přední Výtoň
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Český Krumlov.
Aieta
Aieta l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Cosenza. El g'ha presapóch 892 abitàncc, 'na superfìce de 47 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Laino Borgo, Laino Castello, Papasidero, Praia a Mare, Tortora. Aieta é a terra natal da famila Patta e família Candia.
London Pride
miniatura London Pride l'è un'azienda inglesa prudütris da bira da pruprieta da la Fuller's Brewery e fundada in dal 1845.
Les Sauvages (FR-69)
Les Sauvages l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Tarare, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 12.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 494 méter a 'na altèsa màsima de 854 méter söl leèl del mar.
Monterosso Almo
Monterosso Almo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Ragusa. El g'ha presapóch 3.333 abitàncc, 'na superfìce de 56,3 km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaramonte Gulfi, Giarratana, Licodia Eubea (CT), Ragusa.
1990
El 1990 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Valmanya
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 692 méter a 'na altèsa màsima de 2720 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Valmanya l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
EndeavourOS
EndeavourOS a l'è 'na distro Linux fondada in su Arch Linux, considerada la sucessora de Antergos, descontinuada in del 2019. La gh'ha 'n sistema de installazzion grafegh semplifegad, o ben Calamares, che 'l permet de installà xfce (de default, offline), Budgie, Cinnamon, Deepin, GNOME, i3, KDE Plasma 5, LXQt, e MATE.
L'è vegnuda foeura de la comunità del forum de Antergos e la gh'ha havud un bon success in la comunità. A diferenza, per esempi, de Manjaro, i so repository a inn pussee vesin a quei de Arch, e 'l dopera nissuna sgionta rispet al gestor di pachet pacman.
Žďár nad Orlicí
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Rychnov nad Kněžnou.