cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Federigh Bianchi
El Federigh Bianchi (in todesch Vinzenz Ferrerius Friedrich Freiherr von Bianchi; Vienna, 1 fevree 1768 – Rohitsch-Sauerbrunn, 21 agost 1855) a l'è staa 'n general austriegh.
Bataja de Ballon
Premess
Vist che 'l cunt Ricuin de Nantes l'era mort a Fontenoy, el Lambert II dumanda de pudè ciapà la carega del sò pà Lambert I de Nantes, che l'era staa custringiüü a 'ndà in esili per avè sustegnüü el Lutari I. El Carl II, che 'l gh'ha di dübi sü quel om chì, el refüda e 'l nomina al sò post el Rinald d'Herbage, che 'l s'è metüü in lüs cuntra i Vichingh.
Federigh Bianchi
Biografia
Fioeu de 'n nòbel comasch trasferii a Vienna, el se destingh in di sò lòtt contra i napoleonigh, tant de rivà a catturà el Gioacchin Murat e de partecipà a la battaja de Lipsia.
El partecipa in la guerra austro-napoletana del 1815, indova ch'el blocca l'avanzada di napolitan e ja batt definitivament in la battaja de Tolentino e a la fin, cont el trattaa de Casalanza, el trono el torna ai Borbon. L'è donca nomenaa Duca de Casalanza e feldmaresciall.
Bataja de Ballon
Premess
In del 843, i princip franch finissen per acurdàss e firmà el trataa de Verdun: la banda ucidentala de l'Imperi la va al Carl II. El medem ann, denanz a la minacia nassüda da la leanza tra 'l cap vichingh Hasting, el Nominoe e 'l Lambert II de Nantes, el Rinald el porta i sò suldaa a la vitoria in la bataja de Messac. Ma 'l Rinald el ven cupaa un poo de temp dopu a Blain. El Lambert l'ocupa brevement Nantes. El Carl II, quand che la recunquista l'afida a l'Hervé, parent del Rinald.
Federigh Bianchi
Biografia
In del 1824 el se retira a Mogliano Veneto, indova ch'el derva 'n azienda de vin. L'è però menaa via in di mott del 1848, consideraa reppresentant del poder asborgich: l'è liberaa dòpo du mes di austriegh e 'l va a viv in Stiria per scappà a 'n epidemia de colera, indova che 'l moeur.
In del 1864 l'è trasferii in del mausolee de familia a Mogliano.
Bataja de Ballon
Premess
Intratant el Nominoe el següta a fà i sò incürsiun e jütà el Lambert II, tantu che in del 844 i sò suldaa partecipen a la scunfita e a la mort de l'Hervé. Dopu avè cunussüü i dificültà del re a Tulusa cuntra el regn d'Aquitania, el Nominoe el va inanz cun l'ufensiva e 'l sachegia la regiun del Maine.
L'ann dopu, el Carl II el fa la pas cunt el Pipin II d'Aquitania e cunt el Lambert II de Nantes. A nuvember, el gh'ha da 'ndà a Tours per celebrà la festività de San Martin, patron de la cità. Ma quand che 'l ven infurmaa che un partii de Bretun el vör passà da la sua part, el part imediatament per jütài.
I forz in camp
I efetiv di düü camp se cunussen minga ben, ma l'esercit real, che l'era minga la cumplet (regordumes che l'era nuvember e la spediziun l'era stada quas impruvisada) de segür l'era minga trop nümerus - forsi 3000 om o anca men. I stim hin anmò püssee cumplicaa per i Bretun: el sumeja però che l'esercit bretun al temp el füdess cumpost da dumà un'ünidà de cavaleria legera, dunca certament l'era anmò men nümerusa.
El scunter
El Nominoe l'atira el re a la cunflüenza palüdusa di fiümm Oust e Aff, minga luntan de l'abadia de Ballon - de la qual el ven el nom de la bataja. La se trata de una vera e propia trapula, induve i Bretun impieghen tüt la sua cunuscenza di palüd per vincc i Franch.
Se gh'han poch detali sura i aziun de la bataja. Segund i Anai de San Bertin: "Vist che 'l Carl l'aveva tacaa senza giüdizzi la Bretagna da la Galia, cun forz limitaa, i sò pied l'han lassaa per un cambiament de sort"
Segund i Prim Anai de Fontenelle: "[...], i Franch, dopu vess entraa in Bretagna, han iniziaa a cumbat cuntra i Bretun e 'l 22 nuvember, jütaa dai dificultà del lögh e dai teren palüdus, i Bretun s'hin dimustraa i mejur."
I cunseguenz
Dopu che l'era circulada la nutizia de la sua mort, el Carl II l'è recumpars in del Maine. Lì el recustitüiss el sò esercit, ma 'l gh'ha de spetà l'assemblea general d'Epernay per dirigess de növ vers la Bretagna, a la fin de l'estaa del 846. Là, el cunclüd un trataa cun giürament cunt el Nominoe, un acord del qual se cunuss minga ben el cuntegnüü.
Malgraa el clima de guera fregia che 'l segütarà a vessegh malgraa i spediziun bretun menaa da un certu Mangil in del Nedal del medem ann, l'acord el sarà minga rumpüü fina al 849.
Quela bataja chì, relativament minur, l'è despess scunfundüda cun quela de Jengland-Beslé, püssee decisiva e cundota de l'Ersinoe, sücessur del Nominoe, cuntra el Carl in del 851.
'Stu erur, cumiss al princip da A. de la Borderie in la sua famusa Histoire de la Bretagne, l'è staa ripetüü un frach de alter völt. A bun cünt, un quaj storich cunsidera che cun la bataja de Ballon la sia nassüda una Bretagna ünificada e indipendent sota un suvran ünich, el Nominoe. La sua pulitga espansiunista per la cunquista di antigh March de Bretagna la sarà segütada dal sò fiö Erispoe, che 'l cunsulidarà i cunfin del Dücaa de Bretagna.
Frascon
La pianta de l’Aspidistra la gh’hà on rizòma carnós, di foeuj largh e dur de color verd fòrt, lùster e sempervérd; di varietàa gh’hànn di foeuj con di scannelladùr bianch (Aspidistra lurida). I fior, che cressen quasi taccàa a la tèrra, hinn nò vistós, e despèss scondùu per via del fojàmm (per quèst gh’è quajvun che ‘l cred che la butta minga di fior), de color pórpora-brunéngh, di vòlt con di smaggettìn ciàr, sboggen d’estaa e generen ‘n borlin negraster.
Monteroduni
Monteroduni l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 2.392 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capriati a Volturno (CE), Colli a Volturno, Gallo Matese (CE), Longano, Macchia d'Isernia, Montaquila, Pozzilli, Sant'Agapito.
Frascon
I aspidìster hinn di piant molto veggión che pòden viv pussée de cent agn. El sò nòmm l’è diventàa famós per el scricciàtt George Orwell in del romanz L'aspidistra la fiorirà (Keep the aspidistra flying, 1936).
Coltivazion
L’è ‘na pianta molto rùstega e veggióna, la se adatta a qualsesia tipo de terrén o esposizión e mai al sol dirètt, la sopòrta di clima con di escursión tèrmich (da -5° a +40°C) anca se la gh’hà paura di fòrt gelàa. A se pò doprà del terrùsc universàl drenàa de bon. L'Aspidistra la gh’hà besògn d’on'ingrassaudra mensìl d’estaa con de l’ingrass mineràl slongàa in de l’acqua di dacquàd. La domanda pòch de acqua, la resìst ben a di perìod curt de siccità, i dacquàd d’estaa gh’hànn de vèss effettuàd quand che ‘l terrén l’è succ, e poeu srarìd d’invèrna.
I trapiànt d'on vas a ‘n’àlter gh’hànn de vèss eseguìi a la fin de l’autun domà se i radìs hànn occupà tutt l spazi disponìbil. La moltiplicazion l’è per división di scèpp in primavera, cont el piantà sùbit i noeuv piant, se gh’en è de frutt frèsch se pò sominà in autun.
Disgrazi
I ragg del sol tròpp fòrt pròvochen on rallentamént sensìbel de la créscita e ona scoloridùra di soeuj.
In condizion de l’ambient sfavorévol i aspidister pòden subì di attàch di coccinili e di àfide; in di terrén pòch drenàa pòden vèssegh di marsciùr per via di attàch di fung.
Kammern im Liesingtal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Córten
Córten (nòm uficiàl: Corteno Golgi) l'è 'n cümü de la àlta Al Camònega, en Pruvincia de Brèsa, endèla regiù de la Lombardìa. El g'ha presapóch 1.991 abitàncc, 'na süperfìce de 82 km², per 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aprica (SO), Édol, Malòn, Paísch Loé, Sernio (SO), Tei (SO), Tirano (SO), Villa di Tirano (SO).
L'abitàt el se tróa a 925 meter d'altèsa sùra 'l leèl del mar.
Cuurdinade
46.16694°N, 10.24444°W
Stazion de Via Viuli-Palazzo di Giustizia
La Stazion de Via Viuli-Palazzo di Giustizia a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Münchberg
Münchberg l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hof. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 68.78 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Münchberg la se tróa a 'na altèsa de 546 méter sura 'l leèl del mar.
Logaritm discrett
El logaritm discrett a l'è el numer intregh k che el resoeulv l'equazion bk = g, indova  e  hinn element de on grupp matematich. Hinn l'equivalent del logaritm in la teoria di grupp.
Soluzion
Al dì d'incoeu a gh'è nissun algoritm bon de trovà el logaritm discrett in manera efficenta e convenienta a nivell computazional. L'è, per quest, vesin al problema de la fattorizzazion de on numer, e gh'è di teorema in comun in tra i dò problema.
In crittografia
In la crittografia asimmetrega el logaritm discrett a l'è doperaa 'me operazion bona per scambiàss i ciav senza possibilità de trovà i numer ch'i generen cont on sistema informatich, comé in del scambi de ciav Diffie-Hellman.
Laluenga
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Bundesstraße 419
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Renània-Palatinàto e Saarland.
Villalgordo del Marquesado
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Campofilone
Campofilone (Camfillù o Campufiló 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 1.799 abitàncc, 'na superfìce de 12 km² e 'na densità de 150 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altidona, Lapedona, Massignano, Montefiore dell'Aso, Pedaso.
Autostrada A21 (Italia)
L'Autostrada A21, ciamada anca Autostrada del Vin, a l'è 'n autostrada italiana che l'è in Piemont, Emilia-Romagna e Lombardia e verta del 1968 e gestida de SATAP e Autostrade Centropadane. Longa 238.3 km, la conliga Turin e Bressa.
Charmey
Charmey a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 78.44 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Charmey al se tröva a una altitüden de 887 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bas-Intyamon, Broc, Cerniat, Château-d'Œx (VD), Crésuz, Grandvillard, Gruyères, Jaun, Plaffeien, Rougemont (VD), Saanen (BE).
Autostrada A21 (Italia)
In tra Voghera e Castesg a gh'è un cartell che 'l segna el passà del parallel quell de 45.
Brignoles
Brignoles l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Brignoles, del circondàre (arrondissement) de Brignoles (l'è 'l capolöch) e del dipartimènt del Var.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 70.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 190 méter a 'na altèsa màsima de 767 méter s.l.m.
Piedimonte Etneo
Piedimonte Etneo l'è 'n cümü de la Pruvìncia de Catania, endèla regiù Italiana de la Sicilia. El se tróa a 35 km a nòrdèst de la cità de Catania. Ai 31 de Dezèmber del 2004, el gh'éra 'na popolasiù de 3.780 abitàncc e 'na superfìce de 26,5 km².
Piedimonte Etneo l'è tacàt ai cümü de: Calatabiano, Castiglione di Sicilia, Fiumefreddo di Sicilia, Linguaglossa, Mascali e Sant'Alfio.
Grupp 8 de la taula periòdica
I elemeent del grupp 8 de la taula periòdica a inn:
Pálovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Grupp 8 de la taula periòdica
Chii elemeent chí ga fann paart dii metàj; l'àssi a l'è un elemeent sintétich.
Neon
El Neon (che in grech antigh el voeur dì noeuv) l'è on element chimegh de la tavola di element. El gh'ha 'me simbol Ne e 'l numer atomegh 10. L'è vun di gas nobei (l'è 'l segond pussee legger), l'è inert e 'l gh'ha nò color. El se troeuva anca in de l'aria.
Leet
Con d'el termen Leet (a volte scrivud l33t o 1337) el se usa indicar una forma de codífica de la lengua inglesa doperand un insem de caràter mia alfabétic al post de le normai lètere o d'un son specífic. El termen el vegn del francés "élite" (per quel el se pœl trovar-l scrivud come 3l33t o 31337) e 'l se ciama incí perqè l'è mia comprensíbel da tuts.
Stòria
El leet al buta le soe radix end la sotacultura del Ínternet e en particolar en Internet Relay Chat. Quí i utents i scriveven messaj velocement e senza badar a error de batidura (teh en cambi de the l'era el plussé frequent). Aultre volte l'intenzion l'era quella de far comprènder certs messaj domà a una part dei utents anca en d'una stanza pública. El leet el nass anca del besogn de memorizar parole ciav que le g'habiessen sens, ma mia fàcil de recognósser.
Szil
a l'è un comun del Distret de Csorna, cont una popolazzion de abitant.
Leet
Stòria
En plu, i SysOp de le vègie BBS i faven controi sui file disponíbei per verífica qe al ve fœss mia material illegal. Per rènder velox le rebusqe, de sòlit, i esaminaven mia tuts i file, ma i faven domà rebusqe sui nòm. El l33t l'è donca un mœd vàlid per rènder el file recognossíbel a qi qe l'el cercàss, entant qe al scapava a le rebusqe dei SysOp.
En d'l'àmbit del videojœg online e de l'hacking, el termen leet l'è doperad anca come sinònim de talent fœra de l'ordinari.
Gramàtica
El leet el g'ha un par de régole gramaticai qe le modifiqen mia domà l'alfabet. Queste régole i èn però doperade asquas esclusivament en d'el leet ingles (en italiàn, per esempi, i esisteissen mia parole qe le fineissen en -er, con d'l'esclusion de "per").
Parole qe le fineissen en -ed
La desinenza -ed de le parole inglese la vegn sostituïda da la lettera -t o a volte la e la vegn apostrofada e la deventa -'d.
Esempi: pwned -> pwnt o pwn'd
Parole qe le le fineissen en -er e -cker
La desinenza -er de le parole inglese la vegn sostituïda da la desinenza -or, solitament scrivuda -0r. En d'le parole qe le tèrminen en -cker, el son ck el vegn sostituïd d'una x.
Esempi: hacker -> h4x0r (haxor)
El sufiss -ness
El sufiss -ness el vegn semplicement sostituïd da -age.
Esempi: speakness -> 5p34k4g3 (speakage)
Síngole parole
Un quaic parole precise le g'han un so corrispondent leet:
Esempi
Un quaic trasliterazion leet plussé comun i èn:
Al-Nashid al-Watani
Al-Nashid al-Watani a l'è l'inn nazzional doperad in Kuwait, componud del Ibrahim Al-Soula e col test scrivud del Ahmad Meshari Al-Adwani.
Forno di Zoldo
Forno di Zoldo (endèla parlàda ladìna locàla: Fôr; en vèneto: Forno di Žolt) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 2.878 abitàncc, 'na superfìce de 79 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellavazzo, Cibiana di Cadore, La Valle Agordina, Longarone, Ospitale di Cadore, Vodo Cadore, Zoldo Alto, Zoppè di Cadore.
Stazion de Manziana-Canale Monterano
Interscambi
Fermada de l'autobus
Dílce
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Antonio Tajani
L'Antonio Tajani (Roma, 4 de agost del 1953) l'è 'n politegh italian, minister di affar forest del 22 de ottover 2022 e, prima, dal 17 de genar del 2017 al 3 de luj 2019 President del Parlament europee. Dal 2008 al 2014 l'è staa Commissari europee, primma ai straport e poeu a l'industria.
In del governo Meloni l'è faa vizepremier e minister di affar forest.
Neila de San Miguel
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Queensland
miniatura|El Queensland in Australia
El Queensland (parnonzia inglesa: o ) a l'è vun di stat federad de l'Australia con capitala Brisbane, che l'ocupa la parte nord-orientala del paes. El confina a ovest cont el Territori del Nord, a sud-ovest con l'Australia Meridionala e a sud cont el Noeuv Galles del Sud; a est è a l'bagnad del mar di Corall e de l'ocean Pacifegh. A l'è el segond Stat australian per superfis dopo de l'Australia Ocidental, cont un' area de 1.852.642 km², e el terz pussee popolos dopo del Noeuv Galles del Sud e del Victoria, con pussee de 5.2 million de persone. I cità pussee grande e popolose foeura che Brisbane a inn Gold Coast, Sunshine Coast, Townsville, Cairns, Ipswich e Toowoomba.
Etimologia
El Stat, 'me anca el Victoria, el ciapa el so nom in onor de la regina Vitoria, che el 6 de giugn del 1859 la firma la spartizzion del Queensland del Noeuv Galles del Sud. In d'un prim moment l'era stad parpognud el nom Cooksland, in onor del James Cook.
Storia
El Queensland l'è stad abitad di aborigen australian de circa 50,000 agn, l'è probabel che sien rivad traver de barche del Strecc de Torres, e s'inn spartid in pussee de 90 grup de lengov.
In del febrar del 1606, el navigador olandes Willem Janszoon l'è rivad vesin a quell che incoeu a l'è el sit de Weipa, in su la costa ovest de Cape York. A l'è stad el prim europee a rivà in Australia. La region la vegn esplorada anca de frances e spagnoeul (comandad del Louis Antoine de Bougainville e del Luís Vaez de Torres) prima del James Cook in del 1770. El Cook el reclama la costa est sota l'istruzzion del Re Giorg III del regn de la Gran Bretagna el 22 de agost a Possession Island, e el ciama l'Australia orientala, cont anca el Queensland, 'New South Wales'. El Stat el farà part de Noeuv Galles del Sud in fina al 1859, quand che i du stat vegnen spartid.
Comun
On comun (comu e cumu in Lombard oriental, registraa anca el termin municipalità ) a l'è ona entità aministrativa fada su per on teritòri ciarament definii e per la sò popolazion e al denota generalment ona cità, vilasg o on gropp piscinin. On comun a l'è tipigament governaa da on síndigh e on consili comunal.
In la pupart di nazion, el comun a l'è l'entità amministrativa pussee piscinina ad avègh i sò reppresentant elegiuu democratigament, anca se despess, in di cittàa pussee grand, gh'è di olter suddivision, comé di Borgh, di Zon o di Municipi, cont di different autonomij.
Hettlingen
Hettlingen a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Winterthur, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.87 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Hettlingen al se tröva a una altitüden de 433 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Dägerlen, Henggart, Neftenbach, Seuzach, Winterthur. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Hettlingen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 886 col nom de Hetelinga.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Maria del Liechtenstein
La Maria del Liechtenstein (Praga, 14 de april 1940 - Grabs, 21 de avost 2021) a l'è stada la miee e cusina del Prenzip del Liechtenstein Giovann Adamm II. Contessa de la cà de Kinsky, la scappa del Protettoraa de Boemia e Moravia in del 1945 e la se stabiliss in del Baden-Württemberg, indova che l'è educada in d'on monestee. In del 1957 la va a viv a Londra per perfezionà el sò savè de la lengua inglesa e dopo la passa 'n poo de temp a Paris per miôrà anca el sò franzes. Finna al sò fidanzament in del 1965 l'ha lavoraa a Dachau 'me grafica in d'ona stamperia. Lee e 'l Giovann Adamm s'hinn maridaa in la Gesa de San Florin a Vaduz e gh'han avuu quatter fioeu: El Luis, el Massimilian, la Tatiana e 'l Costantin.
El 19 de avost 2021 la gh'ha avuu 'n ictus e l'è morta trii dì dopo.
Ditzingen
Ditzingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ludwigsburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 30.40 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Ditzingen la se tróa a 'na altèsa de 303 méter sura 'l leèl del mar.
Saint-Just-Saint-Rambert
Saint-Just-Saint-Rambert l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Just-Saint-Rambert, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 40.63 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 358 méter a 'na altèsa màsima de 673 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Just-Saint-Rambert l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Saint-Symphorien (FR-48)
Saint-Symphorien l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Grandrieu, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 33.28 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 948 méter a 'na altèsa màsima de 1237 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Symphorien l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Jana Gana Mana
Jana Gana Mana a l'è l'inn nazzional doperad in India, componud e col test scrivud del Rabindranath Tagore.
Trivolza
La Trivolza (italian: Triulza) a l'è ona frazzion del comun lodesan de Codogn. A l'è fada de on rosc de cassinn, a metaa strada in tra el center comunal e Casal. La gh'ha 461 abitant. A l'è stada on comun indeperlù fina al 1869.
Shellcode
Per Shellcode se intend on codes in assembly che 'l serviss per fà partì ona shell in su 'n sistema operativ. A hinn de solit doperaa per di exploit e per ottegnì in d'on sistema di privilegg pussee volt cont on eseguibel.
Kapfenberg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Villalpardo
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Betschwanden
Betschwanden a l'è un cumün svizzer del Canton Glarona. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 9.74 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Weiler-Simmerberg
Weiler-Simmerberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lindau (Bodensee). La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 31.30 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Betschwanden
El cumün de Betschwanden al se tröva a una altitüden de 600 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Braunwald, Elm, Linthal, Luchsingen, Rüti.
Weiler-Simmerberg
El cümü de Weiler-Simmerberg el se tróa a 'na altèsa de 632 méter sura 'l leèl del mar. L'è al cunfì co l'Austria.
Grupp 3 de la taula periòdica
I elemeent del grupp 3 de la taula periòdica a inn:
Betschwanden
Storia
Betschwanden l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1240 col nom de in Beswando.
Papers, Please
Papers, Please (Palpee, grazia in lombard) l'è on videogioegh independent s'ceppacoo desviluppaa dal Lucas Pope, che 'l parla de la vita de on ispettor de la dovana in del paes inventaa de Arstotzka. El gioeugh l'è staa relassaa el 8 de agost del 2013 per el Windows e 'l OS X, in del 12 febrar 2014 per el Linux e 'l 12 de dicember 2014 per l'iPad.
Betschwanden
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Grupp 3 de la taula periòdica
Chii elemeent chí a g'ann 3 eletrún in del sò livèll püssee de föra; la magiuur paart la g'à un staa de ussidazziun püssee stàbil +3.
Papers, Please
El gioeugh
Se cont i arnes a soa disposizion el troeuva di discrepanz el pò refudà l'entrada (per esempi se quell che 'l voeur vegnì dent el gh'ha i palpee descaduu), controllà pussee attentament cont el body scanner, i impront digitai e i nomm in de l'archivi. Se 'l troeuva di olter discrepanz, 'me on nom fals o on document rubaa, el pò refudà l'entrada o, despoeu el dì 5, ciamà i Guardij e menà via 'l soggett.
Quand che l'ispettor l'ha deciduu se fà passà o nò el richiedent e lu el va via da la gabina el descovriss se l'ha sbajaa o nò. Al terz error el ciappa ona multa.
A la fin de ogni dì l'ispettor el gh'ha de scernì 'me spend i sò danee: El gh'ha semper de pagà el ficc, e 'l pò anca mett el rescaldament e 'l mangià. Gh'hinn anca di spes straordinari 'me i medesinn, di cadò per el fioeu e di miôrij per la gabina d'ispezion. Se 'l da mia de mangià ai sò parent pòden malàss, e se hinn malaa per tant moeuren. Se tucc i parent moeuren el gioeugh el finiss.
Vist che i relazion in tra l'Arstotzka, paes a regim comunista, e i paes arent se s'céppen despess a hinn mettuu semper di noeuv restrizion, 'me di noeuv document, permiss o ordin de controllà tucc i gent de ona determinada nazion o anca de lassà foeura tucc i imigraa de on determinaa Paes. In del primm dì del gioeugh domà i cittadin de Arstotzka pòden vegnì in del Pajes, e i forestee i gh'han de vess lassaa foeura.
Montenero Val Cocchiara
Montenero Val Cocchiara l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 608 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquaviva d'Isernia, Alfedena (AQ), Castel di Sangro (AQ), Castel San Vincenzo, Cerro al Volturno, Pizzone, Rionero Sannitico, Scontrone (AQ).
Papers, Please
El gioeugh
Ma l'ispettor el gh'ha anca de analizzà di "cas uman", 'me di person che vegnen in Arstotzka per curàss da ona malattia grama senza el permess, miee de ona persona entrada regolarment ma senza palpee e via inscì.
Gh'hinn anca di personagg ricorrent: El pussee important l'è 'l Jorji Costava, che 'l deventa amis de l'ispettor e ghe dà la possibilitaa de scappà da Arstotzka in di ultim di del gioeugh, quand che la situazion la deventa grama.
Gh'è anca ona sociazion sovversiva, ciamada orden de la stella EZIC, che 'l voeur sovvertì el regim de Arstotska, e che pò fàll domà cont el jutt del ispettor che 'l gh'ha de ammètt in del paes i òmen de l'EZIC e coppà e cascià via quej che pòden mett in pericol i operazion de l'orden.
Desvilupp
Papers, Please l'è staa desvilupaa dal Lucas Pope, vegg desvilupapdor de la Naughty Dog che ha lassaa per diventà on desviluppador indipendent. Programmaa cont di software open source in sul Mac 'me progett de fà in ses mes, a la fin el gh'ha avuu pussee popolaridaa de quant el Pope el speciava, e el gh'ha avuu bisogn de 9 mes.
Guilherand-Granges
Guilherand-Granges l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Péray, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
Papers, Please
Desvilupp
'Me american che 'l viv in Giappon e donca el gh'ha de passà despess in tra i controj de l'immigrazzion e de la dovana, esperenza che lu 'l definiss "inquietanta", e l'ha pinsaa che 'l se podeva voltà in d'on gioeugh divertent. Despoeu ona raccolta de nom per i personagg del gioeugh l'ha mandaa in del Steam Greenlight el 11 de april del 2013 e l'è staa approvaa el 1 de magg.
Guilherand-Granges
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.55 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 106 méter a 'na altèsa màsima de 407 méter s.l.m.
Papers, Please
Desvilupp
El gioeugh l'è staa voltaa per l'iPad e l'ha pinsaa anca ad ona version per PS Vita, annonziada in del 2014. Quand che l'ha mandaa al App Store la Apple l'ha voruu nò l'opzion per la nuditaa, ritegnuda pornografega e donca ha refudaa l'applicazzion. Despoeu ha dii che l'è stada ona "incomprension" e ha accettaa l'app con l'opzion nuditaa.
Durant del desvilupp l'aspett del gioeugh l'è staa mudaa on poo de volt e hinn staa cavaa via anca di fonzion, 'me quella de confiscà i scansion del corp per poeu vendij, vist che la confisca di passaport l'è diventada on element central e anca drammategh del gioeugh.
Reazion del publegh
L'è staa on videogioeugh assee apprezza dal publegh, e anca da la critega, cont on vot medi de 9/10. Di giornai l'han ciamaa "gioeugh del 2013", "gioeugh che 'l pò cambià la toa ideja quand che te set in fila al reoport" e anca on gioeugh cont di scern morai assee important.
L'ha vengiuu on poo de premi per la storia, el design, l'innovazion e la simulazion pussee bella.
Pyšel
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Lalueza
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
1494
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Arzent
250px|right|thumb|Arzènt en fùrma de cristài: bianch e löster L ' arzènt (argént in lumbart ucidentàl o anca biamcùmm in milanés arcàich ) l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ag. El g'ha nömer atòmich 47, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de arzènt el g'ha 47 prutù. Se 'l tróa en natüra sota fùrma de du izòtopi stàbii: 107Ag e 109Ag, dei quai el prim el bónda en bris de piö del segónt (51,839% cùtra 48,161%).
El sò nòm el l'ha ciapàt del latì argentum e del gréco αργύριον, du tèrmegn ligàcc a la raìs αργός che völ dì sterlüzét, bianch, löster. L'è 'n elemènt cunusìt zamò dei albùr de le nòste civiltà e l'ìa zamò lüminàt endei tèscc cuneiformi del III milenàre prìma del Signùr.
L'è 'n metàl mulzì, che se prèsta a éser laoràt, de culùr biànch e löster, suradetöt semai che se 'l fréga conden stras o vergót del zèner. El g'ha la cunducibilità elètrica piö alta de töcc i metài, de piö amò che nó 'l ram, che però el costa de méno. L'arzènt pùro el g'ha pò a la piö àlta cunducibilità tèrmica.
L'è stàbil a contàt co l'ària pùra e l'àiva pùra ma 'l vé scür semài che 'l vé 'n contàt co l'ozòno, e col àcit sulfìdrich o apò a co l'ària che g'ha dét tràse de compòscc del sùlfer.
I alogenùri d'arzènt i è fotosensìbii e l'efèt che la lùce la g'ha sö de chèsti el stà a la bàze de la tecnologìa de la fotografìa analògica (chèla sö pelìcola e càrta chìmica).
Paracheidon innesi
Ul Neon, ciamaa anca Paracheirodon innesi, l'è un pess trupical da la famiglia di Characidae.
Dolní Lochov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Châtel-sur-Montsalvens
Châtel-sur-Montsalvens a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.00 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Châtel-sur-Montsalvens al se tröva a una altitüden de 908 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Botterens, Broc, Cerniat, Crésuz, Villarbeney.
Szerecseny
a l'è un comun del Distret de Tét, cont una popolazzion de abitant.
Armagn
Armagn (inscì anca in piemuntés; Armen, parnunziaa [a'rmeŋ] in del dialet de Intra; Armeno in Italian) a l'è un cumün de la Pruincia de Nuara.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Amén, Brovello-Carpugnino (VB), Culassa, Gignese (VB), Massin, Miasin, Nebiün, Omegna (VB), Pitnasch e Pisan.
El se tröva in di munt sura el Lach d'Orta (ciamaa anca Cüsi) e l'è el cumün püsé setentriunal de la sua pruincia (ultra a vessen vün di püsé estes). El cunfina dunca cun la Pruincia de Verbania.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Armagn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Strada de prima class 59
La  a l'è una strada de prima class de la Cechia longa 17.228 km. La conliga Ostrava.
Montaquila
Montaquila l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 2.471 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 99 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colli a Volturno, Filignano, Monteroduni, Pozzilli.
Basilica San Paolo (metropolitana de Roma)
Basilica San Paolo  l'è 'na stazion de la Linia B de la Metropolitana de Roma e de la Ferrovia Roma-Lido.
Stazion de Leopardi
La Stazion de Leopardi a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Basilica San Paolo (metropolitana de Roma)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Aniane
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 30.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 36 méter a 'na altèsa màsima de 367 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aniane l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazzion de Tiergarten
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Lapedona
Lapedona l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 1.147 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 82 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altidona, Campofilone, Fermo, Montefiore dell'Aso, Monterubbiano, Moresco.
Gosaldo
Gosaldo (en Ladì e 'n Vèneto belunés: Gosalt) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 885 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cesiomaggiore, Rivamonte Agordino, Sagron Mis (TN), Sedico, Sospirolo, Taibon Agordino, Tonadico (TN), Voltago Agordino.
Autostrada H31 (Ucraina)
L' a l'è 'n autostrada nazzional de l'Ucraina, longa km.
Navatejares
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Naila
Naila l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hof. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 37.05 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Viviana Laffranchi
La Viviana Laffranchi l'è ona cantautris taliana de Brèsa.
El sò ultem album, Denacc a i oeucc, l'è cantaa tut in Dialett bressan e a l'è staa fortament voruu e sponsorizaa del Comun de Bresa e Viston e de la Comunitaa montana de Val Sàbia.
Dobrá Voda u Hořic
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Hradec Králové e del distret de Jičín.
Raddusa
Raddusa l'è tacàt ai cümü de: Aidone, Assoro, Piazza Armerina, Castel di Judica e Ramacca.
Kapfenstein
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Moehringia
Moehringia l'è 'n zèner de piànte de la famìa botànica de le Caryophyllaceae. Le piànte de chèsto zèner se le tróa apéna 'ndèle zòne temperàde del emisfér boreàl. El zèner Moehringia l'è stat discriìt per la prìma ólta del Linèo 'ndèl 1753.
Le spéci che fà part del zèner Moehringia i è 'na trentìna ma divèrse de chèste i è sóta reviziù e vergöne i è stàde riclasificàde e spostàde 'ndèle zèner Arenaria.
Descrisiù
Le spéci de chèsto zèner le g'ha 'l gamp che stà sö drìt o prostràt. Le fòie le pöl véser lanceolàde, elìtiche o a fùrma de öf, col gambì o sènsa. I è mìa suculènte. Le 'nfiurescènse i è terminài e 'l fröt l'è 'na càpsula.
Brue-Auriac
Brue-Auriac l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Barjols, del circondàre (arrondissement) de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 36.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 199 méter a 'na altèsa màsima de 466 méter s.l.m.
Autostrada A22 (Italia)
L'Autostrada A22  a l'è 'n autostrada italiana che l'è in Emilia-Romagna, Lombardia, Veneto e Trentin-Sudtirol e verta del 1968 e gestida de Autostrada del Brennero. Longa 315 km, la conliga Modena e Brennero.
Karrösten
Karrösten l'è on comun austriegh, del land del Tirol. El fa part del distrett de Imst e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 70207.
Stazion de Oriolo
La Stazion de Oriolo a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia. L'è foeura de la tariffa urbana romana.
Interscambi
Fermada de l'autobus
Charancieu
Charancieu l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Geoire-en-Valdaine, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 386 méter a 'na altèsa màsima de 615 méter söl leèl del mar.
Pucov (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Charancieu
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Charancieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Monterubbiano
Monterubbiano (Muntrubbià 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 2.367 abitàncc, 'na superfìce de 32 km² e 'na densità de 74 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fermo, Lapedona, Montefiore dell'Aso, Moresco, Petritoli, Ponzano di Fermo.
La Valle Agordina
La Valle Agordina (en vèneto: La Val Agordina) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 1.208 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 25 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agordo, Forno di Zoldo, Longarone, Rivamonte Agordino, Sedico, Zoldo Alto.
Freiberg am Neckar
Freiberg am Neckar l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocàrda. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ludwigsburg. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 13.14 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Freiberg am Neckar la se tróa a 'na altèsa de 240 méter sura 'l leèl del mar.
Sorud-e Melli-e Iran
Sorud-e Melli-e Iran a l'è l'inn nazzional doperad in Iran, componud de l'Hassan Riyahi.
Aislingen
Aislingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Dillingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.35 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Baner Peran
La Baner Peran o bandéra de Peran l’è la bandéra de la Cornuàia, l’è fàcia da öna crus biànca söl fónt nìgher e al dé de ‘ncö l’è dovràda cóme sìmbol de identità da la zét de la Cornuàia. La bandéra l’è dedicàda al San Peran, abàt del sécol VI, sant protetùr di minadùr de stagn e de la Cornuàia.
La sò stòria
Chèsta bandéra l’è de sigür lüminàda cóme bandéra de la Cornuàia per la prìma ólta in del 1838 dal Davies Gilbert in del sò lìber The Parochial History of Cornwall, ‘ndo che ‘l iscrìf che öna crus biànca sö fónt nìgher l’éra prima de alùra la bandéra de San Peran e ‘l stendàrd de la Cornuàia. Dezà che ‘l Gilbert l’à scricc prima de alùra s'pènsa che lü ‘l saìa che chèsta bandéra l’éra stàcia dovràda prìma del 1838, ma se sà negóta de piö précis sö chèl che l’avrès saìt o troàt in di sò stöde sö chèst argomènt. De sigür la bandéra l’è ü tòch piö ègia se s’pènsa che zamò in del sécol XV söl istèma de la famèa Saint-Peran la gh’éra öna crus biànca sö fónt nìgher. Gh’è pò ün artìcol de la Encyclopædia Britannica che la regórda cóme la Baner Peran la sarès stàcia dovràda dal contigènt cornuaiés in del 1415 a la batàia de Agincourt. Infìna gh'è de regordà che la piö ègia riprodüsiù de chèsta bandéra se la tróa sö ‘n d’öna etràda de la Abasìa de Westminster, paregiàda ‘n del 1888 per regordà ol famùs inventùr e ‘ngegnér cornuagliés Richard Trevithick.
Gesa de la Vitoria
La Gesa de la Vitoria, cognossuda in di temp indree come Monestee de la Vitoria (italian: Chiesa di Santa Maria della Vittoria) a l'è 'na gesa catolega de Milan, in del center storegh e arent a Porta Cines.
Bundesstraße 420
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Renània-Palatinàto e Saarland.
Villamayor de Santiago
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Peder Valpreda
El Peder Valpreda, a l'anagrafa taliana Pietro Valpreda, (nassüü a Milan el 22 de Giügn 1933 e murüü semper a Milan el 6 de Lüj 2002) l'è staa un balerin e nuvelista anarchegh nassüü e chersüü int una fameja de uperari de Milan.
"El dudes de Dezember la strag l'è de Staa: 'l Valpreda l'ha faa negot!"
"El dudes de Dezember la strag l'è de Staa: 'l Valpreda l'ha faa negot!": chesschí 'l ciam de la difesa e di demucrategh milanes e pö talian e urupee. Manifestaziun pupular a sustegn de'l Peder Valpreda vegnen urganizzaa prim a Milan, pö in tüta l'Italia, e infin in tüt' Üropa.
L'acüsa
S'ciupada la bumba (che l'ha faa 17 mort e 88 ferii) a la banca de la Aghercultüra de piazza Funtana 'l 12 de Dezember del 1969, el Peder Valpreda l'è staa restaa di carabinee sensa nissüna pröa u indizzi, föra de la testimunianza falsa d'un taxista fascista Cornelio Rolandi che l'ha díi de 'vè vedüü 'l Valpreda in Piazza Funtana un quej mignüü inans che l'è s'ciupada la bumba. La testimunianza, pö resültada falsa, l'è stada cüntada sü de'l Peder Valpreda int una intravista a la Televisiun. Chi de suta l'istoria de l'acüsa cunt i parol uriginaj (in Milanes) del Peder Valpreda:
I Giurnaj
Int i dí despö 'l s'ciòp de la bumba, 'l Peder Valpreda l'é staa sbatüü de chí e de lá in sü i pagin di giurnaj indua l'han ciamaa "El Moster de Piazza Funtana"; e un Reporter de la TV l'è riáa fin a esclamà: "Em truaa 'l moster che l'ha metüü la bumba!". Inscí l'è staa trii agn in gatabüja a specià 'l pruzess che in de'l menter l'eva staa menaa sgiò in Bass Italia inscí de "evidà interferens pulitegh". Gh'è vursüü 16 agn inscí de cunclüd che 'l Valpreda l'eva faa propi negot e 32 agn inscí de truà quij che l'even metüda de bun la bumba. Ben 32 agn despö 'l s'ciòp de la bumba l'è staa pruaa che quij che l'even metüda eren staa i fascista, e, che in tüta prubabilidaa i servizzi segret talian gh'even daa na man a urganisà tüsscoss.
El Pinel
Anch un olter anarchegh milanes ciamaa Pinin Pinell (Giuseppe Pinelli a l'anagrafa taliana), 'l fundadur del Punt de la Ghisulfa, in quij dí lí l'eva staa menaa in la quistüra de Milan: menter l'eva tegnüü ilegalment e senza nissüna resun u pröa int i ufizi de la quistüra de Milan, l'è crudaa giò de la fenestra e l'è murüü linscí. El cumissari l'ha cüntaa sü che'l Pinel 'l s'è "tolt la vita deparlü" parchè 'l saeva de vegh la culpa, de vess un moster, ma quij che cugnuseven 'l Pinel l'han semper mantegnüü che 'l Pinel l'è staa cupaa di pulizzaj. Una pröa, un quejcoss l'abia pruaa l'una u l'oltra teuría l'è mai stada truada.
Miranda (IS)
Miranda l'è 'n cümü italià, de la regiù del Molise, en Pruvìncia de Isernia. El g'ha presapóch 1.080 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carovilli, Isernia, Pesche, Pescolanciano, Roccasicura, Sessano del Molise.
Protettoraa de Boemia e Moravia
El Protettoraa de Boemia e Moravia a l'è staa 'n Stat, protettoraa de la Germania nazista, in pee dal 15 de marz del 1939 al 13 de magg 1945. A l'è nassuda a causa de l'invasion todesca de la Cecoslovacchia e l'ha menaa fin a la Segonda Republega Cecoslovacca, in del frattemp la Slovacchia a l'è deventada ona Republega filonazista. Cont la resa incondizionada de la Germania la Cecoslovacchia la torna unida 'me Stat socialista satellit de Mosca.
Grupp 4 de la taula periòdica
I elemeent del grupp 4 de la taula periòdica a inn:
Ul rüterfòrdi a l'è un elemeent sintétich e radiuatiif; i ólter trí a inn metàj, ca sa sumèjenn un muntun tra de luur.
Stazzion de Bellevue
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Crésuz
Crésuz a l'è un cumün svizzer del distret de Gruyère, in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 1.80 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Sfronzon
drita|miniatura|Di sfronzón El tèrmen botanich sfronzón l'è per dì on ram d'ona pianta  che  'l se sviluppa direttamént del tronch o di pee de l’alber e di vòlt anca direttamént de la radìs.
I sfronzón pòden ancasì formàss in corrispondenza di cicatrìs d’on ramm tajàa e vegnen dopràa in del giardinàgg e di fiorista per la riproduzión di piant per mèzz del taj o per renovàj de manera de evitànn la soa crescita a spropòsit.
La moltiplica per sfonzón l’è ‘na tècnica molto doprada, de già che la permètt de ottegnì di piant grand pussée a la svèlta rispètt a quèj ottegnùu de la somenza. ‘Na quàj vòlta i sfronzón gh’hànn di sò radis, quand ch’a hinn ancamò taccàa a la pianta mader, e’n gh’hànn l’istèss patrimòni genetich.
L'operazion agronomica de tràa via i sfronzón, cont i taj de potadura oppùr anca stréppandoj via, la ven ciamada desfronzonadura (términ tècnich assosènn dopràa, per esempi ind la coltivazion di vidor e di oliv).
Di piant angiospèrmi che tipicament fànn di sfronzón hinn la Serenèlla (Syringa vulgaris), el pòmmgranàa (Punica granatum), el morón négher (Morus nigra), l'olìv(Olea europea), el castàn (Castanea sativa), el cornàa (Cornus mas), el zezuìn (Ziziphus jujuba), el làur (Laurus nobilis), etcetera.
I sfronzón, inveci vegnen prodòtt nò de la pupart di gimnospèrmi, foeura che di Cicadi, ch’ a hinn sòlit a prodùj al fondament o anca in alt ind la sciòma, e la Wollemia nobilis, che l’è ùnega conifera a manda foeura i sfronzón.
Szany
a l'è un comun del Distret de Sopron, cont una popolazzion de abitant.
Spadologn
El spadologn (a Ciur: [spadu'luɲ] o [spadu'loɲ]) a l'è on arnes che 'l serviss 'me suport in de la lavorazzion del canov. L'è faa su de n'ass verticala, larga in sui 30-40 centimeter e volta on meter e mezz, missa là in su 'n pedestall. Ghe se mett de sora ona grammada de canov che poeu la vegna trattada con la spadola.
Lanaja
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Gesa del Carmen
La Gesa del Carmen (italian: chiesa di Santa Maria del Carmine) a l'è ona gesa cattolega del center de Milan. La se troeuva in de la Piazza del Carmen, arent al quarter de Brera. Oltr'a vess ona parocchia de l'Arcidiocesi de Milan, a l'è anca la capellania di fedei milanes de origin filippina.
Storia
In del 1268 i Carmelitan hinn rivaa a Milan, arent al sit del Castell: lainscì, a partì del secol XIV, hann inviaa a mett in pee el sò convent e la gesa lì arent, che l'è brusada in del 1330. Gnanca la gesa noeuva la gh'ha avuu fortuna: quand i fraa hinn andaa in d'on olter convent, l'è borlada in ruvina.
La gesa de incoeu l'hann cominciada a fà su in del 1339-1400: gh'è staa daa el progett noeuv al fraa Bernard de Venezzia. La costruzzion de la gesa l'è fenida in del 1446, sotta la direzzion del Peder Antoni Soree (che poeu el saria andaa a progettà el Cremlin de Mosca). Ma anca 'sta gesa noeuva a l'è crodada quasi subet, e per speccià el restaver se gh'ha avuu de speccià ancamò trii agn. A partì de la metaa del secol XV la gesa l'è stada frequentada soratutt de nobei, come che se ved di tanti tomb in di navad e in di capell.
In del Ses'cent el presbiteri e la faciada hinn staa cambiaa in stil barocch: el stil neo-romanegh che se ved incoeu a l'è staa curaa del Carlo Maciachin in del 1880.
1496
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Sainte-Colombe-de-Peyre
Sainte-Colombe-de-Peyre l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aumont-Aubrac, del circondàre (arrondissement) de Mende e del dipartimènt de la Lozère.
Moresco
Moresco l'è 'n cümü italià, de la regiù de le Marche, en Pruvìncia de Fermo. El g'ha presapóch 604 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 101 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lapedona, Montefiore dell'Aso, Monterubbiano.
Sainte-Colombe-de-Peyre
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.