cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bordano
Bordano (en furlà: Bordan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 786 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavazzo Carnico, Gemona del Friuli, Trasaghis, Venzone.
Diego del Carpio
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Novi Sad
thumb|El municippi de la città Novi Sad (cirillich: Нови Сад; inscì anca in croatt, romen e ruten; Nový Sad in slovacch; Újvidék in ungheres; Neoplanta in latin; Neusatz in todesch; Nowy Sad in polacch; in lombard el voeur dì pienta noeuva) a l'è ona città de la Serbia settentrional, situada longh i spond del Danubi. L'è 'l capploeugh de la Vojvodina e del distrett de Bačka e a l'è on important center industrial e coltural.
Per la soa importanza come center per i commercc de la region, Novi Sad l'è diventada ona città plurilengov, tanto che i lezion a scòla hinn tegnuu in quatter lenguagg: serb, slovacch, ungheres e ruten. Inscì a gh'è anca on grand numer de confession cristian, anca se i pussee important e numeros a hinn quella cattòliga e quella ortodòssa.
Nonières
Nonières l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Le Cheylard, del circondàre (arrondissement) de Tournon-sur-Rhône e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Emeringen
Emeringen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Alb-Donau. La superfìce del teretóre del cümü l'è de 7.54 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Nonières
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.34 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 379 méter a 'na altèsa màsima de 1060 méter s.l.m.
Emeringen
El cümü de Emeringen el se tróa a 'na altèsa de 579 méter sura 'l leèl del mar.
Dionay
Dionay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Marcellin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.01 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 392 méter a 'na altèsa màsima de 625 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Dionay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Gignés
Gignés (Italian: Gignese; Latin Medieval: Zinexium) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Armagn (NO), Bruvél-Campugnin, Umegna e Stresa.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Gignés l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Io so che un giorno
Io so che un giorno l'è staa el primm LP del cantant milanes Ivan Della Mea, vegnuu foeura in del 1966. El gh'ha dent on bell poo de canzon in lombard (sett su noeuv).
Courtedoux
Courtedoux a l'è un cumün sgüisser del distret de Porrentruy, in del Cantun Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.13 km² e in del el gh'eva una pupulassiun de  abitant.
El cumün de Courtedoux el se tröa a una altitüden de 470 meter sura 'l nivel del mar e l'è tacaa ai cumün de Porrentruy, Bressaucourt, Chevenez, Bure.
Valfleury
Valfleury l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de La Grand-Croix, del circondàre (arrondissement) de Saint-Étienne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.77 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 359 méter a 'na altèsa màsima de 820 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Valfleury l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Macerata Campania
Macerata Campania l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 10.124 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 1446 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casagiove, Casapulla, Curti, Marcianise, Portico di Caserta, Recale, Santa Maria Capua Vetere.
Armada del Ducad de Modena e Resg
L'Armada del Ducad de Modena e Resg (anca Reai Trupe) a l'è stada l'armada de terra del stat austro-estens, in pè del 1814 al 1863. Inn regordad soratut perchè, dopo che 'l Ducad a l'è borlad sgiò, i so soldad s'inn mitud sota el comand de l'Imperi d'Austria, a fà su la Brigada Estensa.
Gigant gassos
Un gigant gassos l’è on pianetta gigant minga compognuu per la pupart de preja o olter materiaj soled, ma de flued, siben che quist pianetta chì pœuden avèggh anca lor on nucli roccios o metallegh. Se pensa che l’esistenza de on nucli la sia necessaria al moment de la formazion del pianetta, ma la part pusse granda de la soa massa l’è sotta forma de gas, o gas comprimuu al statt liqued.
Ind el sistemma solar gh’è quatter gigant gassos: Giœu, Saturna, Uran e Nettun. Quist quatter pianetta vegnen anca ciamaa “pianetta giovian” o “pianetta esterna”.
Uran e Nettun hinn staa consideraa di studios coma ona sotta-class despartida de pianetta gigant, ciamada “gigant gelaa”, o “pianetta uranian”, perchè la soa struttura l’è per la pupart fada de giazz, preja e gas. I se differenzien de Giœu e Saturna per via de la proporzion de idrogen e eli che l’è pussee bassa, prenzipalment per via de la distanza del Sô che l’è on bell poo pussee granda.
Ebensfeld
Ebensfeld l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lichtenfels. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 68.73 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ebensfeld el se tróa a 'na altèsa de 255 méter sura 'l leèl del mar.
Breó
Breó, (prununciàt [breˈo]; en Italià: Brione) l'è 'n cümü de piö o méno 0 abitàncc (dàto del ) de la pruvìncia de Brèsa.
El se tróa sö l'altipià che fa de spartiàive 'ntra la bàsa Val Trompia, la Franciacürta e la part bàsa del Lac d'Izé.
Dal 1928 al 1948 l'è stat agregàt al cümü de Óme, al quàl le colegàt per mès de 'na stràda che pàsa pèer la frasiù de San Gioàn de Polàen. L'è colocàt a 18 km de Brèsa a la quàl l'è colegàt per mès de la stràda pruvinciàl SP-BS 10 (Brèsa-Gösàch-Breó).
Semriach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Saona
L'Isula da Saona l'apartegn a la Repüblica Duminicana e l'atira nümerus türista tücc i di, per la sua visinanza a Bayahibe, meta türistica per la vilegiadüra.
Pian di Resnei
El Pian di Resnèi, cognossuu on temp anca 'me i mont de Mandell (Pian dei Resinelli in Italian) a l'è on altipian situaa in di Prealp lombard in Provincia de Lecch tra i 1200 e i 1300 meter sora el nivell del mar. Quell altipian chì el se troeuva ai pee de la de la Grignetta e de la Valsassina, in di territòri comunai de Lecch, Ballabi, Mandell e L'Abadia. A l'è on sitt indè che se troeuven vari refusg (come 'l Rifugio Carlo Porta, faa sù in del 1911, e 'l Rifugio Rosalba) e l'è on pont ideal per partì per i escursion de 'ndà su in Grignetta, e anca, via la Traversada Volta, in su 'l Grignon. Di Pian de Resnei vun el riva poeu in de la Valsassina, in su l'alter versant. Per quest l'è meta de tantc turista e di attività di scout.
Stalinism
El stalinism a l'è la politega doperada del Stalin dal 1924 al 1953 in URSS. Offizialment el Stalin el se riferiva al marxism-leninism sènza mofidegàll ma in pratega el sò pensee a l'éra assee different sia del leninism sia del pensee internazionalista di teorich 'me el Lev Trockij e la Rosa Luxemburg.
Dòpo de la soa mort e de la destalinizzazion a l'è staa doperaa anca per parlà di regimm, 'me quell albanes de l'Enver Hoxha, quell cines del Mao Tse Tung o quell de la Corea del Nord, che han smorzaa i sò rappòrt cont l'URSS per restà pussee arènt al pensee del Stalin.
Altach
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80401.
Dunaszeg
a l'è un comun del Distret de Győr, cont una popolazzion de abitant.
Strada de segonda class 635
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 29.7 km.
De Ferrari (metropolitana de Genoa)
De Ferrari  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Genoa.
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Cianacèi
Cianacèi l’è ü cümü de la Al de Fasa e de la Ladinia che l'se tróa ‘n pruìnsa de Trènt.
Geografèa
Ol paìs l’ se tróa a 1.465 méter söl lièl del mar e l’ se tróa a 109 km de Trènt, quase a la fì de la Al de Fasa, de fati dòpo ‘l bórgh de Cianacèi gh’è dóma Alba e Penia che i è frasiù de Cianacèi prima de rià al Pas Fedaia ai pé de la Marmolada.
right|300px|thumb|Cianacei
right|300px|thumb|La céza
Ol comprensòre di pìste de sci
Cianacèi l’è ü di piö cognusìcc pòscc de ‘ndà a scià del comprensòre del Dolomiti Superski e l’è ach öna di quàter pórte (nsèma a Sèlva, Araba e Corsara) che i mèna al gir del Sèla (Sellaronda) che l’è l’ anèl de piste che ‘l gira ‘ntùren al mut Sèla.
Sèmper a partì da Cianacèi s’ pöl ‘ndà a scià a i Ciampàcc, basta ciapà ‘l pülman che l’ và da Cianacèi a Alba ‘ndóe gh’è la fünivia di Ciampàcc e chèsto comprensòre de piste l’ mèna ‘nfina a Pósa de Fasa dòpo ès pasàt per la Sèla Brunècc e i Bufaure.
Ol ladino
Cianacèi l’è ü paìs de lèngua e cültüra ladina ‘ndóe gh’è ol bilenguìsm, defati a Cianacèi la Repüblica Italiàna la recognòs còme lèngua de stàt ‘nsèma a l’Italià ach ol Ladì e ‘l nòm üficiàl del paìs l’è Cianacèi in Ladì e Canazèi in Italià (mènter ü tép l'era cugnusìt in Todèsch come Kanzenei).
De èt
La ègia céza dedicàda al San Florian che l’è pò ach ol patròno del paìs; de ‘nterèse l’è töta la césa e ‘l campanìl che i è de la fì del méla e sich (1.500) prensépe del méla e sés (1.600) e l’afrèsch de San Florian söl mür fò de la césa.
right|200px|thumb|Afrèsch de San Florian sö la céza de Cianacèi.jpg
Leninism
El leninism a l'è la corrent del comunism ispirada al marxism e al pensee del Lenin e a la soa messa in pratega dòpo de la revoluzion d'ottober.
Arconciel
Arconciel a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.11 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Prosiměřice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Francesco Cossiga
El Francesco Cossiga (Sassari, 28 luj 1928- Roma, 17 de agost del 2010) l'è staa on politegh e avocatt, president italian dal 1985 al 1992.
L'è staa anca President del Consili dal 1979 al 1980.
Distret de Voznesens'k
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Cazevieille
Cazevieille l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Les Matelles, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.21 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 160 méter a 'na altèsa màsima de 658 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Cazevieille l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Moravice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
Jouques
Jouques l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Peyrolles-en-Provence, del circondàre (arrondissement) de Aix-en-Provence e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 80.35 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 209 méter a 'na altèsa màsima de 782 méter s.l.m.
Stazion de San Martino Valle Caudina-Montesarchio-Pannarano
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno in contratt de servizzi con la Region Campania.
Docker
Docker a l'è un proget open-source che 'l rend pussee fazil el deployment de 'n aplicazzion o sistema informategh che 'l crea un nivell de astrazzion grazzia a di fonzion de virtualizazzion che gh'è in del kernel Linux.
Caffer
El Caffer (nom ufficial en italian: Caffaro) l'è on fiumm de la Lombardia. El nass del Blumon, arent al Pass del Termen e in del comun de Bren. El fa nass la Val del Caffer, el traversa Bagolin e poeu el ghe va dent al Ces (frazion Pont de Caffer), poch prima che quell lì el ghe finissa denter al Lagh d'Ider. Per on quai chilometer el marca el confin in tra la Lombardia (provincia de Bressa) e 'l Trentin.
Almonacid de la Cuba
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Nibble
El nibble (in ingles "morsettin") a l'è 'n insemma de quatter bit, ossia de mezz byte.
Nassuu quand che i computer doperaven ancamò pocch bit, incoeu a l'è doperaa soratutt per la conversion di binari in esadecimal.
Benito Mussolini
miniatura|Benito Mussolini in di Agn Trenta Benito Amilcare Andrea Mussolini, mej cognossuu 'me Benito Mussolini (Dovia di Predappio, 29 de luj del 1883 - Giulin, 28 de april del 1945) l'è staa on giornalista, politegh e ditador italian.
I inizzi
Nassuu in Romagna, l'era el fioeu d'on faree socialista (Alessandro Mussolini) e d'ona maestra de scoeula (Rosa Maltoni). Quand che l'era gioven, el s'è vesinaa a la politega e ai ideai del socialismo pussee radical: già che l'era on radical, l'è staa perseguitaa del Statt e 'l gh'ha 'vuu de scappà e de viv in vari paes forest (l'Austria, la Svizzera, la Francia). L'è deventaa vun di esponent pussee important del socialismo italian, e l'è staa direttor del giornal Avanti!. L'era semper staa pacifista (l'era staa anca in preson per i sò protest contra la Guerra de Libia del 1911) fina al 1914: in quell ann chì l'ha mudaa idea de vera, e 'l s'è s'ceraa con quei che voreva che l'Italia la tovess part a la Prima Guerra Mondial. Per 'sta reson l'è staa scasciaa via del sò giornal e del sò partii, che inveci l'era contra la guerra. De quell moment, el Mussolini l'ha sposaa la causa e i idei del nazionalismo (anca cont el fondà on giornal noeuv, el Popolo d'Italia), e l'ha faa anca el soldaa volontari.
El Fascismo
miniatura|manzína|Mussolini e Hitler a la fin di Agn Trenta A la fin de la guerra el s'è miss insemma a quei che sostegniven l'idea d'ona vitoria scurtada: inscì l'ha fondaa quell che 'l saria devegnuu el moviment fascista. I fascista, cont on programma nazionalista e bell radical, hann pontaa subet a ciappà el poder, anca cont el piccà e coppà i aversari politegh (soratutt i sò vegg compagn socialista); dopo 'n para de agn de violenza politega in tutt el Paes (1919-1921), in del 1922 i fascista hann organizzaa ona marscia su Roma; el re Vitori Emanuel III, alora, l'ha ofert al Mussolini de vess lù a fà su 'n governo noeuv. In di primm agn l'ha governaa cont i vegg partii conservador, che pensaven de podè drovà el fascismo 'me barrera contra el socialismo e 'l comunismo; ben prest però a l'è staa ciar che 'l Mussolini el voreva el poder tutt per lù medemm. Dopo i elezion del 1924 e l'assassini del deputaa socialista Giacomo Matteotti (che in del Parlament l'aveva denonziaa i vari imbroeuj faa di fascista duranta i consultazion), in del 1925 el Mussolini l'ha faa nass ona voeulta per tutt la soa ditadura (anca grazzia al sostegn del re). In di agn che hinn vegnuu dopo, el Mussolini l'ha provaa a fà 'gnì pussee stabel el sò regimm e 'l sò partii: l'ha desviluppaa on culto per la soa persona (el se feva ciamà il Duce), l'ha provaa a quattà tucc i aspett de la vita in de l'organizzazion del partii, l'ha faa vegnì pussee grand i poder del governo. Intrattanta, l'è riessii a resolv el contrast tra l'Italia e la Gesa Cattolega (cont el Concordaa del 1929) e l'ha inviaa ona serie de grandi oeuver publegh. Foeura de l'Italia, l'ha vorsuu portà el sò Paes a ona posizion de primm pian, e l'ha cercaa de fà ona politega compagna de quella di Grand Potenz. Per 'sta reson, l'ha invaduu l'Etiopia (1935) e l'ha sostegnuu el colp de Statt del Francisco Franco in Spagna (1936). Anca se al princippi l'eva sostegnuu anca di alter paes ocidentai, cont el passà del temp i azion del Mussolini l'hann slontanaa de la comunità internazionala: e l'è staa inscì che 'l s'è vesinaa semper pussee a la noeuva Germania del nazista Adolf Hitler, che tra l'alter le tegniva 'me se 'l fudess on modell. In del 1938 ormai i duu paes eren pussee leaa che mai, e per quest anca in Italia hinn staa faa i legg razziai contra i giudee. L'ann dopo la leanza la s'è strengiuda anmò pussee cont el Patt de Azzal.
Varan
Varan (nom ufizial in italian: Varano Borghi) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta, 'na superfiss de 3 km² e 'na densità de 0 ab./km². El paes el gh'ha tre frazion: Boffalòra, Moncucch e Stallon.
Benito Mussolini
La guerra
miniatura|De mancina a drizza, se poden vidé i cadaver del comunista pro Mussolini [[Nicola Bombacci, del Duce Benito Mussolini, de la sò fedel amant Clara Petacci, del minister Alessandro Pavolini e del celeber politegh Achille Starace, tacad su in Piazzal Loret]] In del 1939 la Germania l'ha invaduu la Polonia, e inscì l'ha faa s'cioppaa la Segonda Guerra Mondial. L'Italia l'era minga pronta a combatt, e donca l'è mia entrada subet in de la guerra; l'ann dopo però, despoeu avè veduu i gran sucess de la Germania in Europa, el Mussolini el s'è convingiuu che la guerra la fudess dree a terminà, e inscì l'ha portaa l'Italia in del conflitt. Per provà a vess a l'istess nivell del sò leaa todesch, el Mussolini l'ha invaduu la Grecia e l'ha cercaa de combatt i Ingles in Africa; però tucc i front hann vist ona motta de sconfitt per i eserciti talian, che gh'hann avuu de ciamàggh aiutt ai leaa todesch. In del 1943 i Leaa hinn riessii a rivà in Sicilia e hann taccaa sù l'invasion de l'Italia: el Gran Consili del Fascismo el gh'ha tolt el poder a Mussolini, e 'l re l'ha faa arestà. A settember l'Italia la s'è renduda ai Leaa; intrattanta però Hitler l'ha faa liberà Mussolini (che l'eva presonee in Abruzzo) e l'ha faa portà in del Nord del Paes, indè che l'è nassuu on noeuv statt fascista, la Republega Social Italiana. Anca se 'l capp del statt a l'era Mussolini, in realtà la RSI l'era domà on satellit de la Germania, e 'l Duce el cuntava quasi pù negott. Ma la pression di Leaa l'è vegnuda semper pussee forta, e in de la primavera del 1945 i American e i Ingles hinn staa bon de passà oltra el Pò. El 25 de april i partigian italian s'hinn rebellaa e hann scasciaa i todesch d'ona quai città (per esempi Milan). El Mussolini l'ha provaa a scappà insemma a la soa morosa Claretta Petacci e i sò gerarca e andà invers a la Valtolina. A Dongh (in sul Lagh de Comm) però, di partigian l'hann ciappaa intant che l'era dree a scondes in d'on camios todesch vestii 'me on tognin. L'è staa arestaa e 'l vintott de april (dopp d'avè passaa la nott a Germasen) l'è staa fusilaa insemma a la Petacci a Giulin, ona frazion de Mezzegra. El dì dopo el sò corp l'è staa penduu a testa in giò a piazza Lorett a Milan. Del 1957 a l'è mittuu sotta in la cripta Mussolini del cimiteri del sò paes natal.
La fameja
El Mussolini el s'è sposaa in del 1915 con la romagnoeula Rachele Guidi. De la donna Rachele el gh'ha 'vuu cinch fioeu: La tosa del Romano, Alessandra, al dì d'incoeu l'è anca lee impegnada in politega.
El Mussolini però el gh'ha 'vuu anca on mucc de moros e amant, e anca on quai fioeu minga recognossuu.
Linia U1 (metropolitana de Berlin)
La  a l'è una linia de la metropolitana de Berlin.
La conliga.
Zusmarshausen
Zusmarshausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Augùsta. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 68.72 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Zusmarshausen el se tróa a 'na altèsa de 466 méter sura 'l leèl del mar.
Rians (FR-83)
Rians l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de de Rians, del circondàre (arrondissement) de de Brignoles e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 96.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 291 méter a 'na altèsa màsima de 651 méter s.l.m.
Sinabelkirchen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Bundesautobahn 17
La Bundesautobahn 17 a l'è 'n autostrada de la Germania gestida de Ministeri Federal di Straport e de l'Infrastruttura Digital. Longa 45 km, la conliga Dresda e Liebenau.
Fresneda de Altarejos
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Aarau
300px|drita|miniatura|Pusiziun de Aarau in de la mapa Aarau a l'è la capital del cantun svizer Argovia e'l se tröa in del distret de Aarau. La cità a l'è in sü la costa del fiüm Aar a una altitüden de 381 meter sura al livel del mar e la gh'ha una pupulaziun de 0 abitant.
Sport
La cità la gh'ha una squadra del folber che la se ciama Fussballclub Aarau 1902 e la giüga in de la Lega Svizera de folber.
Buja
Buja (en furlà: Buie) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha presapóch 6.670 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 247 ab./km². El cunfìna coi cümü de Artegna, Colloredo di Monte Albano, Gemona del Friuli, Majano, Osoppo, Treppo Grande.
Lusciano
Lusciano l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 13124 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 3281 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aversa, Giugliano in Campania (NA), Parete, Trentola-Ducenta.
Stödtlen
Stödtlen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ostalbkreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 31.19 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Stödtlen el se tróa a 'na altèsa de 489 méter sura 'l leèl del mar.
Cuevas del Valle
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Oscar Luigi Scalfaro
El Oscar Luis Scalfaro, in italian Oscar Luigi Scalfaro (Noara, 9 de settember 1918 - Roma 29 de genar 2012) l'è staa on politegh e avocatt italian, president italian dal 1992 al 1999.
L'è staa deputaa ininterrottament dal 1946 al 1992 e l'è staa anca on poo de voeult minister.
Stazion de Minturno-Scauri
La Stazion de Minturno-Scauri a l'è 'na stazion ferroviaria di Ferrovie Laziali in del comun de. L'è verta dal e l'è in su la linia.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Strada de segonda class 639
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 34.468 km.
Dunaremete
a l'è un comun del Distret de Mosonmagyaróvár, cont una popolazzion de abitant.
Castell d'Ivrea
El Castell d'Ivrea (soranomenad ël castel da le rosse tor in piemontes) a l'è un castell fad su in tra el 1358 e 'l 1395 per volontà de l'Amedee VI de Savoja, che 'l domina la vista de la cità eporediesa, arent al Dom. El permeteva de controllà la strada per la Vall d'Aosta.
Rossen
Rossin (Russì in Bergamàsch, Rossen in Lecches, Rossino in Italian) a l'è ona frazion del comun de Calòlz, in Provincia de Lecch. El paes l'è ubicaa in di mont sora el center comunal. El gh'ha dò ges e on musee, ma l'è famos soratutt per el sò castell. De fatt el castell de Rossin l'è consideraa vun di loeugh pussee probabil indè che 'l Manzon l'ha immaginaa che 'l vivess l'Innominaa in del sò romanz I Promessi Sposi. El castell a l'è de origin medieval e l'è partegnuu a longh a la famiglia Benaj, che la dominava la Val San Martin. Al dì d'incoeu l'ha perduu bòna part del sò aspett original (l'ha perduu quatter torr sù ses) e l'è ona residenza privada.
Mokré Lazce
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Opava.
Pitasch
El cumün de Pitasch a l'è tacaa ai cumün de Cumbel, Duvin, Riein, Safien, Sevgein.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Distret de Mykolaïv
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Giovanni Lonati
El Giovanni Lonati (Cremona, 5 de november 1852 - Cremona, 1 de otober 1920) a l'è stad un poeta italian.
De profession tipograf, el s'è dedicad poeu a l'insegnament e l'è considerad vun di poeta pussee grand del dialet cremones. La soa oeuvera pussee importanta a l'è el "Gazaboi", una vera e propria antologia dialetala publegada per la prima voeulta in del 1904.
Temporal
On temporal, anca conossùu ‘me tempéri, a l'è el fenòmen atmosferich caratterizzaa de la  presenza de fùlmen o saètt e stralusc e i sò effètt  acustich  in sul’atmosfera terrèstra, anca conossùu ‘me tron. I temporaj succeden ind on tipo de nivola conossuda cont el nòmm de nivolon o cumolonemb. A hinn de sòlit compagnàa de vent fórt, e despèss i prodùssen pioeuva fòrta e di vòlt nev, nevis’c, o tempèsta, ma on quaj temporal el ne prodùs pòch de precipitazión o anca nagòtt de precipitazion (temporal sècch). I temporaj poden vèss piazzàa ind ona serie indoe vun el ghe và adrée a l’alter  puttóst che adrèe a 'na linea de temporaj. In di fòrt temporaj gh’è dent i fenòmen meteorològich pussée pericolós, compagn de la tempèsta gròssa, el vent fòrt, e i borinéri o tromb d'aria. On quajvun di temporaj che persisten pussée e hinn pussée pericolós, conossùu ‘me super-cèllula, el roeuda compagn di uragan. La pupàrt di temporaj la ghe và adrée al flùss médi di vent in del stràtt de la troposfera (che l’è el strat del’atmosféra indoe gh’hinn i fenòmen meteorològich), e in del'istèss temp la fòrbes del vent (cioè la differènza vertical infra i velocitàa e i direzión ai vari quòt), di vòlt la càosa ona deviazión de la soa corsa.
I temporaj gh'hànn origìn de ona salida de aria calda e ùmeda arenta al front. Come che l’aria calda e ùmeda la va su, la ven pussée frèccia, la condensa, la fa su i nivolón ch’i pòden vèss alt pussé de 20 chilometri. Come che l’aria che la va su la raggiòng la temperadura de rosada, e 'l vapór d’acqua el condensa in gottìn d’acqua o de giazz, e la sò salida fa sbassà la pressión atmosferega indoe ’l va su dent ind la cèllula del temporàl. Tutt i precipitazión intravèrsen la nìvola per ona longa distànza innanz de rivà giò a la superfìce terrèster. Intanta che i gottìn bórlen giò, ciappen denter alter gottìn e vegnen pussée gròss. I gott che van giò creén ona corrent discendenta come che se porten adrée l’aria freccia, e questa aria freccia chì la se spantéga in su la superfice terréstra, e di vólt la càosa di vent fòrt che de sòlit compagnen i temporaj.
I temporaj poden fass e sviluppass in depertùtt ma de sòlit ai latitudìn de mèzz, indoe l’aria calda e ùmeda dai latitùdin tropicaj l’incontra quèlla frèccia di latitùdin polar. I temporaj hinn reponsabil de la formazión e del svilùpp de tanti fenòmen atmosférich violént. I temporaj, e i fenòmen ch’i se porten adrée, hinn pericolós. I dagn caosàa di temporaj hinn soratùtt fàa per via del rebùff discendent, de la tempèsta gròssa, e di inondazión rapìd in conseguenza di fòrt precipitazión. I cèllul di temporaj pussée fòrt hinn bòn de prodù di tromb d'aria anca in sul mar (tromb marin).
A gh’è quatter tipi de temporaj: temporaj a cèllula ùnega, temporaj a cellula multipla, linea de cèllul mùltipli e super-cèllul. I tempóraj a super-cèllula hinn quèj pussée fòrt e violént. El sistèma di temporaj de media scala, ch’el nass on poo sòta i tròpich, grazie a ona bona fòrbes del vent el pò vèss responsabil del svilùpp di uragan. I temporaj sècch, senza precipitatión, poden provocàa di incendi per via del gran calór liberàa di fùlmen che je compagnen. Divèrsi apparècc hinn doperàa per studiàa i temporaj: el radar meteorològich, i stazión meteorològich, i vìdeo e i fotografij. In di temp indrée, fin al sècol quèll del desdòtt gh’eren di vari miti in sui temporaj e ‘l sò svilùpp. Oltra che ind l’atmosfera terrèstra, i temporaj hinn anca stàa notàa in sui pianètta de Giove, Saturno, Nettuno, e forsi Venere.
Ciclo de vita
L’aria calda la gh’hà 'na densitàa inferióra de l’aria frèccia, inscì l’aria pussée calda la va su e quella pussée frèccia la stàa giò de bass (e l’effètt el po’ vèss notà cont ona mongolfiera). I nivol se formen quand che l'aria pussée calda, che la gh'hà dent umiditàa, la gh'ha intorna l'aria pussée freccia e la va su. L'aria ùmeda la va su e la diventa pussée frèccia e donca ona part del vapor de acqua che l'è denter el condensa. Quand che l’umiditàa la condensa, la manda foeura la soa energia conossuda ‘me calor sconduu de condensa, e per quèst l’aria che la va su l’è manc freccia rispetto a quella che la ghe stàa intorna e la continoa a ’ndà su. Se l’atmosfera l’è assée instàbil el procèss el va innanz assée de formà i cumulonemb e de prodù i fùlmen e i tron. Di indès meteoròlogich compagn del CAPE  (da la lingua inglésa ”convective available potential Energy” cioè l’energià che la pò vèss bona de fa andà su l’aria) e del LI ( da la lingua inglésa Lifted Index)  pòden vèss doperàa de ajutà a valutà la possibilitàa del svilùpp vertical vèrs l’alt di nivól. Generalmént, i temporaj gh’han besògn de trè condizión per formàss:
Tucc i temporaj, de qualunque tipo sien, intravérsen trii stadi : el stadi del svilùpp, el stadi madùr, e el stadi del'esaurimént. On temporàl in media el gh’ha on diàmetro de 24 chilòmetri. Ciaschedun di sti trii stadi chì el dura in media 30 minùt, ch’i poden vèss pu o men in resón de com’è ch'a hinn i condizión del’atmosfera.
Stadi madur
In del stadi madùr de on temporàl, l’aria calda la va adrée a andà su fin a quand la raggiòng 'n’àrea de aria pussée calda de lee e inscì la pò nò andà su anmò. Despèss chèla soeuja chì l’è la tropopausa. L’ària l’è donca ruzada a slargàss foeura, e per quèst la nìvola la ciapa la caratteristica forma de ona incùdin. La nìvola che la s’è formada la se ciama cumulonemb a incudin. I gott d’acqua se mètten insèma a fa su gott pussée grand e pesànt e giazzen, donca di porizió diventen de giazz. Intanta che borlen giò, se deslenguen e diventen pioeuva. Se la corrént che la va su l’è assée forta, i gott hinn tegnùu de sora per on temp assée longh de diventà inscì gròss de dislenguàss minga del tutt ma vegnì giò ‘me tempèsta. Intanta che la corrent ascèndent la va innanz, la pioeva che la ven giò la se porta adrèe l’aria che l’è intorna, la se forma inscì ona corrént d’aria ciamada corrent discendenta. La presenza insèma di corrent ascendendent e discendent l’è tipica del stadi madur de on temporal e la prodùs i nivolón. In del cors de quèl stadi chì a pò vèssegh de la turborenza, che la se manifèsta con di vent fòrt, di gran fùlmen, e di vòlt anca borinéri.
De sòlit, se la fòrbes del vent a l’è piccola el temporal l’andarà sùbit in del stadi de l'esauriment e ‘l se esaurirà, ma se a ghe n’è assée de differenza intra i direzion e i velocitàa del vent,  la corrent che la va giò la sarà separada de quèla che la va su, e el temporal el podariss diventàa ona super-cèllula, indoe el stadi madur el pò auto-sostentass per vari or.
Stadi del’esauriment
In del stadi del’esaurimènt, on temporàl a l’è dominàa de la corrent discendenta. Se i condizion del’atmosfera hinn minga bon de fa sviluppà i super-cèllul, se riva a quel stadi chì piuttòst a la svèlta, pu o manc 20–30 minut in del cors de la vita del temporal. La corrent discendenta la ven giò dal temporal, la va contra el soeul e la ghe se slarga su. El fenomen l’è conossùu ‘me rebùff discendent. L’aria frèccia menada dal rebùff discendent, l’interrómp el flùss che ’l sostenta el temporal, la corrent ascendenta la descompàr e ‘l temporal el se esaurìss. On temporal ind ona atmosfera, per ipòtesi, senza fòrbes del vent el finìss prèst, del momént che che la corrent discendenta quand che la riva al soeul la se spantega in gir in tucc i direzión e donca el ferma el fluss che ‘l sostenta el temporal ciamàa fluss in entrada fàa de aria puttòst calda e ùmeda, donca el temporal el podarà pu andà innanz (temporaj a cèllula ùnega). La corrent discendenta la va contra del soeul indoe la fa su el front di rebùff che ‘l se spantega in sul soeul indoe el crea di ventàd e di condizion ch ’i poden vèss pericolós per el vol di reoplàn.
Temporaj orografich
I temporaj orografich gh’hànn orìgin de mass d’aria che in del sò tragìtt incontren ona barrèra montagnosa. L’aria l’è costrètta a andaà su in su la montàgna e se la gh’hàa assée umiditàa i poden formass di nivolon e di temporaj denanz de e adrée al cors de la cadèna montagnosa.
Temporaj de calor
I temporaj de calor se sviluppen in sui zòn continentaj in condizion de circolazion atmosferega débol, da ona colòna d’aria che la se forma su in sit indoe gh’è on vigorós riscaldament del soeul; el soeul riscaldàa ghe ced el calor al stratt de atmosfera arént, donca a se crea ona massa d’aria calda che la tend a andà su.
Temporaj frontaj
I temporaj frontaj se formen de sòlit quand che riva on front frècc, che ‘l tira su l’aria calda che 'l gh’ha denanz. L’aria fréccia che la riva pussée pesanta la se infilia sòta quèlla calda e magàra anca molto ùmeda che la gh’è in sul soeul e la ruza a ‘ndà su. Quèj temporaj frontaj chì succeden in di front frècc ch’hinn semper part di ciclon extra tropicaj e poden succed a qualsessìa ora del dì o de la nòtt.
Olter che in del front frécc on alter tipo de temporal frontal l’è quèll che ‘l pò succed adrée a i  linej de temporaj che se sposten denanz de i front frècc a 100-300 km de distanza. . Què temporaj chì hinn ciamà temporaj pre-frontaj
Anca dòpo el passag del front frècc di fluss ulterior de aria frèccia (o secca compagn che in del caso di linej sècch) in quòta pòden originà di linej de temporaj (temporaj post-frontaj)
Classificazion second la struttura
A gh’è trii principaj tipi de temporaj: a cèllula ùnega, a cèllula multipla, quèj organizzàa segond ona linea de temporaj e a super-cèllula. El tipo che ‘l se forma el dipénd de l’instabilitàa e de com’è che ’l vent el cambia in di vari strati dell’atmosfera ("fòrbes del vent"). I temporaj a cèllula ùnega se formen quand che la fòrbes del vent a l’è bassa e duren tutt’al pu 20 o 30 minùt.
I temporaj organizzàa in grùpp o in linej poden 'vègh di cicli de vita pussée longh, quand che se formen ind on ambient cont on alta fòrbes del vent, de sòlit pussée de 13 m/s in del strato de la troposfera infra 0 e 6 km de quòta che la favorìss el svilupp d'on corrent ascendenta pussée fòrta e de alter fenòmen atmosferich violént. La super-cèllula a l’è el pussée fòrt infra i temporaj, e de sòlit la se porta adrée de la tempèsta gròssa, di vent fòrt e di borineri. Di valór de acqua precipitabil maggior de 31,8 mm favorissen el svilùpp de grùpp organizzàa de temporaj. I temporaj con precipitazion pussée fòrt de sòlit gh’hànn valór de acqua precipitabil maggiór de 36,9 mm. Per el svilùpp de temporaj organizzàa, i servissen valor de energia potenzial convettìva disponìbil (CAPE) maggiór de 800 J/kg.
Temporaj a cèllula ùnega
I temporaj a cèllula ùnega hinn di temporaj isolàa che gh’hann domà vuna corrent ascendenta principàl. Quèj temporaj chì hinn i tipich temporaj del’estàa di zòn temperàa. I succeden anca ind l’aria frèccia e instabil dòpo el passàgg de on front frècc passàa in sul mar d’inverna. Dent ind on grùpp de temporaj, inveci, la paròla “cèllula” la designa ògni corrent ascendenta principal. I cèllul de temporaj domà raramènt se svilùppen in deperlór, perchè ògni temporal el gh’ha on front de rebùff che ‘l càosa el svilupp de on noeuv temporal. Sti temporaj chì hinn raramént violént e hinn el risultàa de l'instabilitàa atmosferega local. In del caso che sti temporaj chì se portassen adrée di fenòmen violént, taj fenòmen durarànn pòch, sarànn mal-organizzàa e piazzàa accidentalmènt in del spazzi e in del temp, inscì de vèss difficil a prevedej. Temporaj a cèllula ùnega duren de sòlit 20-30 minùt.
Temporaj a cèllula multipla
A l’è el tipo pussée comùn de svilupp di temporaj. I temporaj madùr se troeuven arént al center del grupp de céllul, inveci i temporaj in esauriment se troeuven de drée a quej madur, da la part indoe la indoe la gh’è la lor corrent discendenta. I temporaj a cèllula multipla hinn fàa su di grùpp de cèllul ma poden trasformass in ona o pussée lìnej de temporaj. Ògni cèllula del grupp la pò durà domà 20 minùt, anca se el grupp el pò andà adrée anca divérsi or. Despéss i se formem per via de corrent ascendent sora o arent a i cadèn montagnós e i linej indoe i mass d’aria hinn vuna denanz de l’altra, compagn di front frècc o di arej de bassa pression. Quèl tipo de temporaj chì a l’è pussée fòrt de quèl di temporaj a cèllula ùnega, ma tuttamànch pussée debol de quèl di temporaj a super-cèllula. I pericoj di temporaj a cèllula multipla hinn tempèsta de misura moderada, inondazion ràpid e tromb d'aria minga tròpp fort..
Linea de temporaj
Ona linea de temporaj a l’è ona linea che la pò formass adrée a o denanz de on front frècc La se porta adrée di precipitiazion de fòrt intensitàa, tempesta, fulmen, vent fort e possibil tromb d'aria anca in sul mar. I fenòmen atmosferich pussée violent, o ben i vent fòrt i poden succed indoe la linea de temporaj medésima la ciapa la forma de on eco inarcaa, indoe la lìnea la se piega pussée. I borineri (o tromb d'aria) poden trovàss ind ona lìnea de arch multipli, i quaj vun adrèe al’alter paren di ond, indoe gh’è di arej de bassa pression de media scala. On quaj echo ad arch a l’è ciamà derecho e 'l se moeuv abbastanza a la svèlta travèrs di grand territòri. In sul bòrd dedrée di bind de precipitazion di linej de temporaj madùr, la pò formàss ona area de pression pussée bassa, ch’a l’è ona area de bassa pressione de media scala che la se forma denanz de la zòna de alta pression che, de sòlit, la gh’è ind la zòna indoe el pioev minga de drée ai bind de precipitazion, di volt insèma a rebùff cald, on rar fenòmen che ‘l pò succed dòpo i temporaj e el risulta ind la discesa de aria pussée calda quand che l’hà giamò desmettùu de pioeuv.
Temporaj a super-cèllula
I temporaj a super-cèllula hinn temporaj estès e de sòlit violént e de lunga durada che vegnen su ind on ambient indoe la velocitàa e la direzion del vent cambien cont l’altezza (‘’fòrbes del vent’’) e gh’hann la corrent ascendenta e quèlla discendenta isolàa vuna de l'altra (donca indoe i precipitazion che se porten adrée borlen minga giò travèrs la corrent ascendenta) cont ona fòrta correnta ascendenta che la pirla (on ciclon de media scala). Quèj temporaj chì, de nòrma, gh’hann ona corrent ascendenta iscì potenta che la scima de la super-cèllula la pò sborì dent de là de la troposfera e ind la stratosfera. On temporal a super-cèllula el po’ vèss larg 24 chilòmetri. I ricerch hann fàa vedé che el 90% di super-cèllul el càosa di fenòmen violent con tempèsta pussée gròssa de 13mm e vent de pussée de 80km/h. Quèsti temporaj chì poden prodù di borinéri destrugadór, de la tempèsta gròssa comé (diametro maggior de 10 cm), di vent fòrt (oltra 130km/h) e di inondazion rapid. De fatt i ricerch hann mostràa che la pupàrt di borinéri succeden in chèl tipo de temporaj chì. I super-cèllul hinn generalment el tipo pussée pericolos de temporal.
Sistèma convettiv de media scala
On sistèma convettiv de media scala (in lengua inglesa mesoscale convective system - MCS) a l’è on complèss de temporaj che ‘l se organizza in su ona scala pussée grossa de on ùnegh temporal ma pussée piccola de on ciclon extra-tropical e, de nòrma el va innanz per divèrsi or o pussée. I nìvol e i precipitazion de on sistèma convettiv de media scala poden vèss organizzàa in di grupp de forma linear o circolar, comprés perturbazión come i ciclon tropical, i linej de temporaj, i fenòmen de nevicad per effètt del lagh, i depression polar e i complèss convettiv de media scala e de sòlit se formen a partì di front meteorològich. La pupart di sistèma convettiv de media scala la se sviluppa de nòtt e poe la va innanz in del cors del dì adrée. I tipi che se formen in del cors de l’estàa in su la terraférma succeden in del Nord America, l’Euròpa, l’Asia, e gh’hann la soa massima attivitàa ind la bassa oppùr in di or de la sera.
Tipi de sistèma convettiv de media scala che se sviluppen in di zòn tropicaj (zòna de convergenza inter-tropical) o in di depression di monsón, de sòlit in del cors de la stagion calda tra la primavéra e l’autunn. I sistèma pussée fòrt se formen soratùtt in su la tèrra puttòst che in su l’acqua. On'eccezion a l'è quela di bind de nevicad per effètt del lagh, che se formen per via de l'aria frèccia che la se moeuv in su i lagh d'acqua pussée calda, e i succeden intra l'autunn e la primavera. I depression polar hinn ona segonda class speciàl di MCS. Se foeurmen ai alt latitudin in del cors de la stagion frèccia. Quand che on sistèma convettiv de media scala el moeur, i ùltim temporaj poden succéd in del sò resìdov vòrtich convettiv de media scala. I sistèma convettiv de media scala hinn important soratùtt in del clima di Statt Unii in sui grand pianùr indo'a contribuissen a la metà di precipitazion de la stagion calda.
Mòto di temporaj
I du meccanismi, second i quaj i temporaj se spòsten hinn: Tanti temporaj se sposten insèma ai vent principaj, ind la troposfera che l’è el stratt di primm 8 chilòmetri de atmosfera terrèstra. I temporaj pussée débol hinn guidàa di vent pussée arént a la superfìce terrèster, perchè i temporaj pussée dèbol hinn minga tant alt quant quej pussée fòrt. I cèllul de temporaj organizzàa de lunga duràda e i complèss de temporaj se moeuven a angol rètto rispètto a la direzión del vettor de la fòrbes del vent. Se el front di rebùff el corr denanz del temporal adrée a la direzion de spostament de la cèllula per via de advezion, el so mòto l’andarà pussée in prèssa perché i du meccanism inscì laorarànn insèma. Quand che i temporaj se tacchen insèma, che l’è pussée facil a succed quand che tanti temporaj se troeuven vun taccàa al’alter, el mòto del temporal pussée fòrt, de nòrma el comanda el mòto de la futùra cèllula fada di temporaj che s’hinn miss insèma. Compù el vent medi a l’è fòrt, eompù el sarà difficil che alter procèss sarànn rilevànt in del comandà el mòto del temporál.
Temporaj auto-rigenerant
On temporal auto-rigenerant, a l’è de sòlit l’istèss de ona coa de temporaj indoe noeuv cèllul se formen da la part contraria rispètt ai vent che dòminen, de sòlit la part òvest o sud-òvest in del emisfero Nord, e inscì el temporal el par che ‘l rèsta stazionari o addirittura el vaga indrée rispètt ai vent che dòminen. Nonostant che l’area de precipitazion despèss la para stazionaria al radar meteorològich, o anca che la se moeuva indrée rispètto al vèrs di vent dòminant, a l’è on’illusión. El temporal, in realtàa, a l’è on temporal a cèllula multipla con cellùl noeuv e pussée virgorus che se formen al contrari rispètt al vèrs di vent che dòminen che inveci hinn reponsabil del spostament de ògni cèllula in deperlee. Donca el succed che i vècc cèllul de temporaj ghe vann adrée ai vent che dominen, intanta che quej noeuv hinn adrée a formàss de drée pront a ciapànn el pòst  Quand ch‘ el succed, inondazion disastrós hinn possibil
Fenòmen secondari notabil
Prima e in del cors de on temporal a l’è possibil notà quèj fenòmen chì che di vòlt poden vegnìi prima del temporal:
Mitologia e religion
I temporaj hànn influenzà tanti civiltàa antigh. I Grécch crédeven che i fudèssen di guèrr ch ‘l faseva el zèus, che ‘l slanzava i fùlmen formàa de l’Efèsto. Ona quàj tribù de Indian American conligava i temporaj cont i uséll del tron, de che lor credeven ch'i fudèssen di servidor del Grand Spirit. I Norreni pensaven che i temporaj succedèssen quand che el Thor l’andava a combatt contra del Jötnar, cont i tron e i fulmen ‘me on effètt di colp del martèll Mjölnir. L’Induismo el reconoss l’Indra come el Dio de la pioeuva e di temporaj. I dottrìn cristian accettaven la forza di temporaj come òpera del Dio. Quèj idèj chì eren ancamò ind la pupart de la gent fin al sècol desdòttesim.
El Martin Luther l’era ‘drée a caminà de foeura quand che l’è comenzà on temporal, lilinscì el s’è miss a pregà el Dio de vèss salvà e l’ha promiss de diventà on mònegh.
Prokopov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Emerkingen
Emerkingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Alb-Donau. La superfìce del teretóre del cümü l'è de 7.40 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Emerkingen el se tróa a 'na altèsa de 531 méter sura 'l leèl del mar.
Bariöla
Bariöla (Bariola) a l'è una fraziùn dal cumün varesòtt da Carònn e Pertüsela. L'è vüna di tri part dal cumün (i oltar dù i en numenaa in dal nòmm dal cumün).
Marktgraitz
Marktgraitz l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Lichtenfels. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 3.75 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Marktgraitz el se tróa a 'na altèsa de 292 méter sura 'l leèl del mar.
Divonne-les-Bains
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 33.88 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 464 méter a 'na altèsa màsima de 1447 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Divonne-les-Bains l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Gravaluna
Gravaluna (Piemuntes: Gravelon-a; Italian: Gravellona Toce) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Bavén, Cäsàal dlä Cort Cèrä, Margöss, Umegna, Urnavass, Stresa, Verbania.
A l'è un center impurtant de la pruvincia, sia dal punt de vista cumercial e indüstrial che stradal. In del 2003 Gravaluna la gh'ha avüü el titul de cità.
Autafond
Autafond a l'è un cumün svizzer del distret de Sarine (in tudesch: Saane), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.43 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Gravaluna
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Gravaluna l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Autafond
El cumün de Autafond al se tröva a una altitüden de 656 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Belfaux, Chésopelloz, Grolley, Ponthaux.
Veddasca
Veddasca (inscì anca in Italian) a l'è staa on comun de la Provincia de Vares finna al 2014, incoeu frazion de Maccagn con Pin e Veddasca.
El paes el confina con la Svizzera (comun de Gambarògn, del Canton Tisin).
I sò frazion eren Alp Cadrigna, Alp Cangei, Alp Casmera, Alp Comendon, Alp Fed, Alp Praa del Còtt, Alp Quadra, Alp Rassin, Armi, Basinett, Biegn, Cadee, Caldera, Cangei, Còsta del Faiett, Fontana, Graj, Lozz, Mont Cadrigna, Mont Pajon, Montrecc, Mont Sirt, Noeuv Fontann, Pass de la Forcora, Pass Fontana Rossa, Pian de la Cros, Pian Pòs, Pont Delà, Sass Corbee
San Vittor (MI)
San Vittor (in italian: San Vittore Olona) l'è on comun de la Provincia de Milan che 'l gh'ha 0 abitant.