cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Calendare
Etimulugìa
Le paròla «calendàre» la é del latì calendarium («lìber dei cöncc») che a sò ólta el vé de calendae che öl dì «che vé ciamàde», del vèrbo calare («ciamà»).
Al tép dei romàni el més l'ìa spartìt en tré perìodi e i dé de chèsti perìodi i éra ciamàcc:
El dé de le Calendae, el Pontifex l'anunciàa le dàte de le fèste mòbii del més che ignìa e i debidùr che gh'ìa le scadènse indicàde endei calendaria («lìber dei cöncc») i gh'ìa de pagà i sò dèbecc endèl dé indicàt.
Völkermarkt
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Crucoli
Crucoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 3.345 abitàncc, 'na superfìce de 49 km² e 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cariati (CS), Cirò, Scala Coeli (CS), Terravecchia (CS), Umbriatico.
Arlanzón
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Cumulonimbus calvus
El Cumulonimbus calvus a l'è ona sòrta de cumulonemb sberlusent e don i contorni nètt e on'espanzion in su la soa sommitàa.
Saint-Pierre-de-la-Fage
Saint-Pierre-de-la-Fage l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Lodève, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 18.6 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 360 méter a 'na altèsa màsima de 780 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Pierre-de-la-Fage l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vila de Sciavena
Vila de Sciavena (nom ufizial in talian: Villa di Chiavenna) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh’ha 0 abitant (dato del ), 'na superfis de 32 km² e 'na densità de 0 ab./km². A l’è tacaa a Nuaa, Piür e Bargaja (CH-GR).
Leopul
Storia
Düranta la duminaziun austr-üngariga la cità la se ciamava Lemberg. Quand che l'è vegnüda pulunesa in del 1918, a l'hann ciamada Lwów. In del 1939 l'ha ciapada l'Üniun Suvietiga e l'ha faa part de l'Ücraina, e'l sò nom a l'è müdaa in L'vov, transcriüü del rüss.
Dopu de la decumpusiziun de l'Üniun Suvietiga a l'è stada ciamada Lviv, el nom che'l curispund a la parnunzia ücraina.
Cità gemelaa
thumb|right|200px|Panurama Lviv a l'è gemelaa cun:
1985
El 1985 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Quintanar de la Orden
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
O Irixo
O Irixo l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Stazion de Montesilvano
La Stazion de Montesilvano a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Litichovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Fracisc
Fracisc (Fraciscio) l'è ona frazion del comun ciavennasch de Candolscin, in de la Provincia de Sondri. I abitant del paes a gh'hann diversi scormagn: hinn ciamaa i terrasanta, i dotrinetta, i majapater, i pelaa (in del dialett local: [pe'lɛ:t]), e i totocc.
Stazzion de Sorbolo
La Stazzion de Sorbolo a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Independencia (linea E metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia E de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Šišma
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Penc
a l'è un comun del Distret de Vác, cont una popolazzion de abitant.
Griegos
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Plauen
Plauen (Pławno in lusazian; Plavno in cech) l'è ona città de la Germania centro-oriental. La cunta 0 abitant (dato del ).
Geografia
La città la se troeuva in del Land de la Sassonia, in del circondari de Votgland. L'è la città pussee granda del Land dopo de Lipsia, Dresda, Chemnitz e Zwickau.
Storia
I primm notizzi de la città se troeuven in d'on document ecclesiastigh del 1122, indove l'è nominaa 'me insediament slav ciamaa Vicus Plawe. In del 1224 el paes el ciappa el titol de città. On quai ann dopo in la città gh'è rivaa i hussita, che l'hann trada giò. In del 1569 l'è entrada a fà part del Regn de Sassonia, e de quell moment l'ha seguii la storia del rest de la region. In del 1559 l'è vegnuda ona città protestanta, e inscì l'è restada per la pupart de la soa storia. I cattoligh hinn tornaa a vess on poo numeros domà in del XIX secol.
Premen
Premén (nòm uficiàl in italian: Premeno) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Premen l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Seftigen
Seftigen a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.90 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Seftigen al se tröva a una altitüden de 578 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Burgistein, Gurzelen, Noflen, Uetendorf.
Blučina
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Roggliswil
Roggliswil a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.22 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Roggliswil al se tröva a una altitüden de 560 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Altbüron, Grossdietwil, Pfaffnau. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
miniatura|manzína|250px|Roggliswil
Valašská Bystřice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Scoeula Svizzera de Milan
La Scoeula Svizzera de Milan (Schweizer Schule Mailand in todesch, École suisse de Milan in franzes, Scuola Svizzera di Milano in italian, Scola Svizra Milaun in romancc) a l'è 'na scoeula privada svizzera de la città de Milan.
Stòria
L'è fondada in del 1861 comè Scoeula Internazional di Famili Protestant, con l'obietiv de insegnàggh ai fioeu di famili de lengua todesca che voreven minga andà dent in del sistema italian, ereditaa de l'Austria e de impronta catòlega. Finna a la prima guerra mondial a l'éra frequentada soratutt di student svizzer e Todesch del Reich.
In del 1919, quand che la scoeula la va in difficoltà perché 'n mugg de todesch hinn borlaa in difficoltà e tornaa in Patria, a l'è recognossuda del governo svizzer 'me scoeula svizzera. In del temp el todesch el perd el sò roeul guida e l'è fiancaa a l'italian, tant che al dì d'incoeu la pupart di student la parla italian.
Gestion
La scoeula la offriss tucc i nivej de istruzion de l'asil al licee, la gh'ha 40 docent, 151 student svizzer e 224 forestee. Oltra al todesch e a l'italian, che hinn i lengov veicolar, hinn doperaa l'ingles, el franzes, el latin (in terza media) e 'me lengov opzionai spagnoeu e grecch antich. L'è sussidiada, per i student svizzer, del governa confederal e la seguiss i pian de istruzion del Tesin e del Grison, oltra ai lign guida del Ministeri de l'istruzion italian, degià che l'è anca possibel diplomàss a l'italiana.
Bénivay-Ollon
Bénivay-Ollon l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Buis-les-Baronnies, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.03 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 374 méter a 'na altèsa màsima de 854  méter söl leèl del mar.
Meza Spada
Col termen Meza Spada, ind el combatiment coi spade a do man, l'è indiciada la tecnica de ciapar sald la part centrala de la lama con la man libera, per circar de portar di colp plœ forts e precis contra di aversare con o senza armadura. Ol termen l'è la traduzion de l'orijnal tedesc Halbschwert, qe l'indiciava la tecnica de colpir mit dem kurzen Schwert, "con la spada scurtada".
Qesta tecnica l'è dovrada ind la plœ part di scœle de sqerma tradizionala: tedesca, inglesa e italiana.
Descrizion
La tecnica de la Meza Spada l'è dovrada per dar di colp plœ forts e precis. Insema a la Mordhau l'è la plœ indiciada contra i aversare qi dovra di armadure a piastre, contra i quale l'è inutel dovrar i colp de tai. La plœ part di tratads medieval i dix qe i combatiments intra aversare con l'armadura donca i era faits con la Meza Spada: i do i circava de colpir con forza i ponts deboi de la protezion, per esempe i sele e la gola. La manovra l'era dovrada anc per finir i nemix a terra.
Una qualc arme i è staite modificade prope per qell dovrar qé, con la creazion de un ricasso. Di volte l'è trop vixin a la guardia, e al pœl vesser dovrad adoma in situazion particolare. Ol ricasso in di spade plœ longe l'è una granda area faita prope per facilitar la presa ind el duell. Filippo Vadi al dix qe la spada la pœl vess anc molada adoma in ponta.
Plößberg
Plößberg l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 74.10 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Plößberg el se tróa a 'na altèsa de 600 méter sura 'l leèl del mar.
ILOVEYOU
miniatura|On messagg con denter el worm El ILOVEYOU (cognossuu anca 'me Love Letter) l'è staa on worm per el computer sortii foeura in l'ann 2000. In on quaj dì a l'è staa bon de taccà des milion de computer Windows.
Descrizion
El worm el se spantegava via posta eletronica, in d'ona mail cont oggett ILOVEYOU e on file "VBS" taccaa con denter el worm. L'impostazion standard del Windows la fa vedè no l'estension del file, che donca a l'è vist 'me LOVE-LETTER-FOR-YOU.TXT, e donca el podeva vess ciappaa per 'na lettera d'amor in formaa testoal.
I sò effett i eren:
Tecnega de infezion
El malware el doperava di magagn in del Windows, e soratutt l'ingegneria social, vist che per eseguì el payload l'era necessari l'intervent de l'utent.
Dagn
El worm l'ha faa pussee de cinch minard de dollar de dagn. El Parlament ingles e anca la CIA hinn staa taccaa dal worm.
El so inventor, el filippin Onel de Guzman, l'è staa mia condannaa e l'è deventaa assee important in di Filipinn.
Staog
Staog l'è staa el primm virus informàtech bon de infettà Linux, descovert in del 1996 e scricc in Assembly. El doperava 'na falla per restà resident in memoria 'na voeulta eseguii per poeu inferrà i eseguibil vert in la sò session. Rispett ai virus polimorfegh per Windows di quij agn, l'era pu che alter on proof of concept, senza nanca on payload destruttiv. El s'è spantegaa pocch in natura, perchè el doperava tanc fall in del sistema, e l'era assee corregg 'na falla per impedìgh de infettà.
W la Fisica
W la Fisica a l'è staa on partii politegh di italian a l'ester fondaa de l'ingegnee Mattia Butta e che 'l voreva ona reppresentazion de la scienza e de la logica in la politega italiana.
Storia
El moviment el nass offizialment el 20 de agost per volontà del Mattia Butta, ingegnee elettrich e professor sociaa a l'Università Tecnica Ceca de Praga dopo di elezion politegh italian del 2013 cont l'obietiv de reppresentà el pensee scientifich e razionalista in di istituzion cont i scagn reservaa ai italian a l'ester, che hinn no soggett al sbarrament normal ne al premi de maggioranza.
Weitensfeld im Gurktal
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
W la Fisica
Simbol
El simbol del partii a l'è on sercc con scritt, in stil manual, "W la Fisica", el grafich de 'n ciclo de isteresi magnetica e sotta el sitt "butta.org".
Ideologia
El partii l'è per analizzà i question politich con razionalità e logica, anca quej ligaa a l'etica 'me l'abort e la cittadinanza ai minor forestee, impropriament ciamada in la politega italiana ius soli.
1977
El 1977 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
W la Fisica
Ideologia
L'è contrari al vend e al prescriv de l'omeopatia e a favor di OGM, de la sperimentazion animala e de mett el riatt de istigazion a vaccinàss no. L'insubiss de volzà i or de scienza, intesa soratutt 'me coltura e metod, a scoeula e in la TV publega e de fà ricerca in sui energij renoeuvabij.
El contesta l'atteggiament vers la scienza di partii, anca de quej partii che se proclamen per la scienza e ospiten di esponent a favor di pratich pseudoscientifich. L'è favorii on modell de integrazion di immigraa a nivell coltural e social, contrari a la ghettizzazion e a l'immigrazion massiva.
Saint-Pons-de-Mauchiens
Saint-Pons-de-Mauchiens l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Montagnac, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 13.58 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 18 méter a 'na altèsa màsima de 185 méter söl leèl del mar.
Sundri
Sundri (Sondrio in Italià; in Todèsch Sonders o Sünders: in Rumànc istoricamènt Sunder) l’è öna sità de la Lumbardéa che la fà pò pruinsa e che la se tróa ‘n del fónt al de la Altelina sö i rie del fiöm Ada.
In Lumbardéa, tra i sità che i fà prunisa, l’è la piö picinina de töte, desà che la gh’à 0 abitàncc (dàto del ), 'na superfìce de 20,43 km² e 'na densità de 0 ab./km².
A Sundri gh'è nasìt, tra i óter, ol Giulio Tremonti.
Ostředek
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Arija
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Trupe Interne
I Trupe Interne inn di unità para-militar spantegade in di Pajes conligad a l'ex URSS con di fonzion de giandarmaria. A eren pensade per sostegnì la Milizzia, despess organizzada a bas locala, per el controll de la folla, i conflit armad interni e, di voeulte, per controllà i preson e i impiant pussee important del Pajes, compagn di central nuclear e, in temp de guerra, controllen anca i retrovie.
Olomouc
Olomouc (in Tudesch Olmütz; in Latin Iuliomontium; Üngheres Alamóc; Sluach Olomúc; dialett del lögh: Olomóc o Holomóc; Pulach: Ołomuniec) a l’è una cità de 100.752 abitant (2005) de la Repüblica Ceca.
Geugrafia
Olomouc a l'è in Muravia, in de la part urientala de la Repüblica Ceca.
In Olomouc al passa el fiüm Morava. L'è capital de la Regiun e del distrett umonim.
Cità gemelaa
thumb|right|200px|Palaz de la Cità Olomouc a l'è gemelaa cun:
Olmo (San Jacom)
Olmo (pernonzia local: ['olmo] ; inscì anca in italian) l'è ona frazion del comun ciavennasch de San Jacom, in de la Provincia de Sondri. I abitant, che gh'aveven i scormagn de beledroeu e móntes, eren cognossuu anca perchè doperaven on gergo ciamaa dobbion.
Stazion de Bologna Corticella
La Stazion de Bologna Corticella a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de Bologna in su la ferrovia Padova-Bologna.
Mascherinna
La mascherinna a l'è 'n dispositiv de protezion che 'l blocca i gottinn che sortissen del nas e de la bocca de quell che la indossa. A l'è doperada soratutt di medegh e di infermier quand che lavoren per evità de spantegà i sò germi, ma che la pò servì anca per i sgent malaa per spantegà no el sò malann pussee.
Stazion de Bologna Corticella
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Mascherinna
In di Pajes de l'Asia oriental compagn del Giappon, de la Cina, de Taiwan e de la Corea del Sud a l'è normal mettès 'na mascherinna in del period invernal, anca ai primm sintom de la grippa o del fridor, per evità de spantegàll pussee, e in 'sti pajes a gh'è di aziend che fanno di mascheritt cont di design bej de vidè. In 'sto cas, quand che hinn miss cont ona fonzion de protezion soziala, a hinn despess ciamaa "mascheritt de cortesia".
Storia
El primm us cognossuu de la mascherinna a l'è in del 1897 del medegh franzes Paul Berger, che 'l pensava che la bocca la podeva vess 'na font de infezion in di intervent chirurgich.
In Giappon, dopo de l'influenza spagnoeula del 1918, la s'è spantegada la tradizion de indossàlla, menter in Cina, soratutt a Hong Kong, l'è rivada dopo de l'epidemia de SARS del 2003.
In la sanità
In la sanità el personal sanitari el gh'ha de mettès la mascherina quand che 'l gh'è 'n contatt cont di paziend che pòden ciappàss di malagn del fiaa de l'operator, donca soratutt in di intervent chirurgich o quand che se lavora cont di sgent ferii o assee malaa.
I mascheritt servissen anca de mett ai sgent malaa, per ridù el numer di germi che spanteghen. Se gh'è no de fà di manoeuver che generen di aerosol, compagn de la broncoscopia o de l'intubazion, a l'è de solit assee per limità sossenn el contagi.
Foeura de la sanità
Oltra che in di Pajes de l'Estremm Orient indova che l'è tradizion despess i mascheritt a hinn doperaa anca di personn allergich per sbassà el numer di pollen che respiren in l'aria.
In di città pussee inquinaa de l'Asia la gh'è de la gent che la se mett i mascheritt per protègges, ma i studi mostren che la gh'ha 'n effett proppi de pocch degià che la filtra minga.
A Hong Kong in di protest del 2019 'n poo de gent la metteva i mascheritt per fàss recognoss minga, per quella reson chi el governa i ha devedaa in di manifestazion.
Prevenzion di infezion
'N alter us consiliaa per la mascherinna a l'è in cas de 'na pandemia influenzala, degià che la pò sbassà de nett el numer di germi che se menen in gir e in 'sto cas anca di mascheritt de emergenza pòden fonzionà, anca se men de quej offiziai. In la pandemia de COVID-19 del 2019-2020 di governi, compagn de quell american e thailandes, han incentivaa a doperà di mascheritt faa in casa, menter di aziend s'hinn miss a fà di schermi de tessuu minga tessuu che pòden limità la diffusion di germi, che hinn staa sponsorizzaa di ent locai, compagn del Veneto e de la Lombardia in Italia.
Di studi mostren che i mascheritt, se doperaa ben, a hinn boni de sbassà de manera significativa el numer di virus de la grippa spantegaa, se doperada insemma ai mesur de igien fondamentai compagn de nettàss i man, tocàss minga la faccia e inscì via. I mascheritt faa a man, inveci, offrissen 'na protezion pussee bassa ma retegnuda sufficienta di studi faa finna al dì d'incoeu.
Costruzion
I mascheritt a hinn de solit faa o in palpee o in tessuu minga tessuu e hinn despess, ma minga semper, a pussee de 'n cors e in tra i vari cors a l'è missa 'na microfibra plastega, con la tecnega del melt blowing, che la crea 'n nivell de protezion pussee per fà no spostà i germi. Al dì d'incoeu la pupart di mascheritt a hinn de buttà via a la fin de l'us e hinn faa cont di piegh per permettègh a l'operator de adattàlla a la soa fascia.
Santa Bibiana
La Bibiana (Roma, 347 - Roma 361/363) l'è stada ona giovena cristiana romana, martira (segond la tradizzion) al temp de l'imperador Giulian. L'è venerada 'me santa de la Gesa Catolega.
La vita
La storia de la santa l'è involtiada in la legenda e l'è regordada per la prima voeulta in del Liber Pontificalis. In del capitol dedicaa a la biografia del papa Simplizzi (468-483) se cunta su che 'l papa «[...] l'ha consacrad ona basilega dedicada a la santa martira Bibiana, che la gh'ha dent el sò corp, arent al Palatium Lucianum».
I notizzi storegh in su la soa vita in realtà hinn proppi poch e magher. I unegh referiment de la soa storia je troeuvom in del test de la Passio Bibianae, fada su de 'n autor del VII secol, anca se poeudom minga fidàss. Per esempi se dis che la santa la saria morta sotta l'imperador Giulian (361-363), ma quest chì l'ha mai faa di persecuzzion a Roma, e donca l'è ona notizzia senza fondament. Semper segond el liber, la Bibiana l'era ona tosa nobela, che la vegniva de 'na fameja cristiana fin di temp del Costantin. La saria nassuda a Roma in del 347 del scior Flavian (prefett roman al temp di imperador Costantin e Costanz) e de la Dafrosa, discendenta de 'na fameja consolar. Anca chì poeudom minga fidàss, perchè l'unegh prefett roman ciamaa Flavian l'è menzonaa in de l'ann 311, intant che Costantin e Costanz eren imperador insemma in del 350-361. El test el ne cunta su che la Bibiana la gh'eva anca ona sorella che la se ciamava Demetria. L'imperador Giulian, deventaa imperador, l'è tornaa a perseguità i cristian: inscì el Flavian el gh'ha 'vuu de lassà la soa carega de prefett, e l'ha passada al sò nemis pussee grand, el pagan Apronian. El Flavian, scopert a sotrà i corp de martir cristian, l'è staa impresonaa, menaa via a Aquas Taurinas e lilinscì l'è staa martirizaa in del dicember del 361. La soa miee e i tosann alora s'hinn saraa dent in cà, cont el spettà el martiri. E infatti anca lor hinn staa impresonaa e lassà a morì de famm. Ma per miracol, segutaven a viv, inscì el prefett Apronian el gh'ha faa tajaa el coo a la mader. La Demetria, dopo avè professaa ancamò 'na voeulta la soa fed, l'è morta comè se la fuss stada ciappada de on'ansia ben forta. La restava in vita apena la Bibiana, e l'Apronian l'ha deciduu de afidàlla a ona soa amisa rochettera ciamada Rufina. Ma nanca el penser de ona vita mondana el gh'ha 'vuu efett in su la giovena santa, che (fedela ai sò virtuu) l'è tornada a proclamà la soa fed. Inscì el prefett l'ha fada frustà con bacchett con scià di ballitt de piomb: dopo quatter dì la santa l'è morta, che la gh'eva quindes agn. El corp de la Santa, semper segond la legenda, l'è staa lassaa de mangià per i can, ma quei là l'hann nanca toccaa. Donca el sò corp l'è staa tiraa su del prevet Giovann che j'ha portaa in del palazz del pader.
Quindici
Quindici l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 3.030 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 132 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bracigliano (SA), Forino, Lauro, Moschiano, Sarno (SA), Siano (SA).
Mont (Besana)
Mont, o anca Mont de Sir (Montesiro) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Besana. L'è staa on comun indipendent fina al 1869, e al temp di piev el partegniva a quella de Agliaa. L'ha ciappaa el nomm offizial italian domà in del 1862 (prima se ciamava domà Monte) perchè 'l sò sant patronn l'è 'l San Sir. In de la località de Brugora el se troeuva el Monastee di Sant Peder e Paol, ona gesa romaniga del X secol.
Gandì
Gandì (Gandín in Insübregh) l'è un cumün de la Val Seriana che 'l se tröa a vint-quater chilometer de Berghem a 550 meter sura 'l nivel del mar. El cünta, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
L'Istoria del Paes
Gandì 'l par che 'l gh'abia i so redis in de la prima mitaa del quint secul inans de Crist. El prenzipi del so clu istoregh, Gandì 'l ghe l'ha 'vüü in de l'etaa de mezz: l'è del 6 de Lüj de l'an 1233 l'at de emanzipassiun, cunt el qual el popul gandines el s'è ciapaa la libertaa di duè füdataj. El palpee de l'at, lungh un bel 6,5 meter, l'è ancamò tegnüü in paes al didincö.
Düranta la segunda guera mundiala, in di agn de l'ucüpassiun di nazi-fascista, hin staa scundüü a Gandì di Giüdee vegnüü de föra. La gent che l'ha tolt part a chel' uperassiun de jüd chi l'è stada tanta e, anca se 'l paes l'è staa restelaa di fascista pü völt, la red de prutessiun l'è restada franca e de Giüdee n'è 'gnüü depurtaa gnanca vün. El 25 de avril del 1948, i Giüdee traa al segür a Gandì, gh'han daa al cumün un palpee de rengrassiament. El 9 de avust del 2004, l'Istitüt Yad Vashem de Gerüsalem el gh'ha daa al Vincenzo Rudelli, al Giovanni Servalli e ai spus Francesco Lorenzo e Maria Chiara Nodari e Bortolo e Battistina Ongaro, la volta unurifescensa de giüst intra i nassiun.
Blažovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Gandì
Lengua
La parlada de Gandin l'è vöna de quij parlad lumbard un puu particular già che, tra l'olter, l'ha mantegnüü, fin al didincö, la cumbinassiun cunsunantega "pl", "cl", "fl", "bl" (plöf, "claf", "glazz", "flur", "blàa", inscambi di püssee cumün "piöf", "ciaf", "giazz", "fiur", "biàa") e 'l spustament vucalegh de "a" a "e" ("egua" inscambi di püssee cumün "agua" u "acqua"): düü trat tipegh e cumünabej del Rumanc e del Lumbard Alpin.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nümer dei abitant del cumün de Gandìn l'è mostraa in de la tabela chì suta
Dom de Melz
El Dom de Melz, intitolad ai san Lissander e Margherita, a l'è la gesa pussee granda e importanta de Melz, part de l'omonen decanad e, in passad, capopiev de la Piev de Melz.
Storia
Una prima gesa a Melz a l'è stada fada su in del XI secol, in stil romanegh, e l'è atestada per la prima voeulta in del Liber Notitiae Sanctorum Mediolani del Gofred de Busser, del XIII secol e, an'mò, in del Notitia Cleri Mediolanensis del 1398.
El 18 de avost 1576 l'arcivescov Carlo Borromee 'l eleva quella gesa chì a sed de la Piev, a spostà la veggia Piev de Cornean lilinscì.
In d'una visita del 1751 de l'Isep Pozzbonell se sa che gh'haveva ai so dipendenze quater oratòri e la gh'haveva dent 'na confraternita.
Al principi del secol quell de XIX a l'éra assee decadenta, anca grazzia al terramot del 1802, e donca a l'è serrada per un bell poo, in del 1834 scomincen i lavorà, che finissen in del 1891, e in del 1897 l'è registràda in la visita de l'Andrea Carlo Ferrari e in tra el 1900 e 'l 1909 gh'è 'n slargament fad del Cesare Nava.
In del 1972 l'è abolida la Piev de Melz e la deventa donca cénter del decanad de Melz e in del 1979 l'è restaverada e l'è slargada la sagrestia e, in tra el 1991 e 'l 1992 l'è adatada ai regole del concili Vatican II.
Descrizzion
La facciada de la Gesa a l'è coi quadrei a vista, la gh'ha el portal, do finester e un roson ai lacc, in sul tecc, inveci, a gh'è di pinnacoi.
L'interno a l'è a navada unega, con la voeulta a casseton. L'oeuvra pussee importanta che la gh'è dent a l'è del Cristofen Magnan.
Quismondo
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Cumulonimbus incus
El Cumulonimbus incus a l'è ona sòrta de cumulonemb che 'l gha di crescènz compagn che in di cumul e la soa scima la gh'ha la forma d'on'incudin. A l'è tipich del svilupp complètt de on temporal.
Cirri fals
In su la sommitàa de la nivola ind la soa fase madura poden comparì i cirri fals, che a differenza di cirri che compagnen on front cald hinn pussée dens e desponnùu d'ona manera men regolàr.
Scannelladur e stratificazion
De sorapù la presenza de scannelladur e stratificazion l'è el sègn de l'advezion de aria calda in quòta, donca de ona inversadura tèrmica, ch'a l'è 'na situazion nò favorevol per i temporaj.
Coa del fluss in entrada
La coa del fluss in entrada a l'è ona nivola a coa ind la zòna de contàtt tra la corrent ascendenta e 'l fluss in sortida. La se forma quand che gh'è ona corrent ascendenta fòrta e ona tromba d'aria la podarìss ingeneràss pròppi ind la zòna de contàtt tra la coa del fluss in entrada e 'l cumulonemb.
Sbassada
La sbassada a l'è 'na formazion taccada sòta la base de on cumulonemb indoe gh'è la corrent ascendenta. S'a l'è irregolar alora el voeur dì che l'aria calda e quèlla frèccia hinn adrèe a mes'ciass d'ona manera minga regolar, se inveci l'è taccàa de bon in su la base del cumulonemb, alora a gh'è ona corrent ascendenta fòrta e compàtta, s'a l'è circolàr el voer dì che la corrent ascendenta l'è adrée a pirlà con ris'c de borineri, se inveci l'è nò complètta, piegàda, slongàda e fa su a tochèj, alora la corrent ascendenta la sarà débol. Se inveci l'è bassa, gròssa, larga e circolar a gh'è el ris'c de evoluzion ind ona super-cèllula con borineri
La situazion pussée pericolosa a l'è quand che gh'è la sbassada, gh'hinn di fulmen senza precipitazion oppur domà con on quaj granèll de tempèsta e vent calmo. In quèll caso chì a gh'è na corrent ascendenta esplosiva con ris'c de borineri d'improvvis.
Primula halleri
Primula halleri J.F. GMEL. l'è 'na spéce de piànta erbùza de dimensiù pesène che fa part de la famìa botànica de le Primulaceae.
Descrisiù
L'è 'na piànta perène, erbàcea, conden rizòma cürt, i gamp che pórta i fiùr i stà sö bèi dricc e la vé alta 'ntra 12 e 30 ghèi. Le fòie le fùrma 'na rözèta bazàl, i è carnùze e lanceolàde, lónghe 6÷12 ghèi, piö làrghe 'ndèla metà de sóta, I è bianche-farinùze endèla fàcia de sóta. L'òrlo l'è ondulàt e a dintì fì, suradetöt endèla part ensìma. El gamp che pórta 'l fiùr l'è piö lónch de le fòie. I fiùr i vé a furmà 'na 'nfiurescènsa a ombrèla, con póch elemèncc (de 4 a 10), con póche bràtee lineàre a la bàze, piö cürte dei puedùncoi del fiùr. I è de culùr ròza-viòla e i g'ha en càles a décc acùti. La coròla l'è furmàde de 5 pétali profondamente, saldàcc a la bàze del tubo de la coròla e incidìcc en profónt ensìma. El tübizì de la coròla l'è 2÷3 ólte piö lónch del càles. I fröcc i è càpsule cilìndriche.
Distribusiù e habitat
La crès endèi pàscoi de alpì e sub-alpì e 'ndèi pòscc ruciùs 'ntra i 1.500÷2.600 méter sùra el leèl del mar. Se la tróa 'ndèl'Euròpa centràla e meridiunàla.
Carbunèra (MN)
Carbunèra (en italià: Carbonara di Po) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Bergantino (RO), Bufrànch, Castelnovo Bariano (RO), Magnacavàl, Sèrmad.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Carbunèra l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
Estelada
L’Estelada l’è la bandéra indipendentista de la Catalùgna e de töcc i Paìs Català e l’è ‘l sìmbol de la òia di català de ès indipendèncc. Ol nòm Estelàda in lèngua catalàna ‘l völ dì stelàda, con la stèla e gh’è de sotaintènt Senyera.
De fàto la Estelàda, isé come me la cognòs al dé de ‘ncö, l’è öna Senyera, la bandéra üficiàla de la Catalùgna, che de la bànda de l’àsta la gh’à dizegnàt ü triàngol e ‘n del triàngol gh’è dét öna stèla. S’pènsa che la sìes nasìda in del 1908, ma al prensépe l’éra diferènta da chèla del dé de ‘ncö, de fàti la gh’éra ü rómbo blö in del mès e dét in del rómbo öna stèla. La sarès stàcia pensàda dal Vincenç Albert Ballester, ativìsta del partìt Unión Catalanista, che l’à ciapàt ezèmpe da la bandéra de Cuba e de Puerto Rico. De fati dòpo ès istàcc a Cuba l’éra restàt impresiunàt dal comportamét di cubàni che i combatìa cóntra l’Impér Spagnöl.
L’Estelada dovràda al dé de ‘ncö l’è nasìda in del 1918 e ‘l triàngol l’è blö e ‘l regórda ‘l ciél e dé dét gh’è öna stèla biànca che la regórda la òia di català de pödì decidì del sò fütür e chèsta bandéra l’è ciamàda Estelada blava, cioè Estelada blö.
In del 1972 l’è nasìda öna ótra Estalada che la gh’à la stèla rósa e ‘l triàngol zàlt, che l’è ciamàda Estelada vermella, cioè Estelada rósa o ach Estelada groga, cioè Estelada zàlda e l’è dovràda suradetöt da chi de mansìna.
Crotone
Crotone (Κρότων/Krótōn en gréch antìch; Κρότωνας/Krótōnas in gréch modèrno; Croto en latì; Cutroni o Cutruani 'n calabrés) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Calabria, capolöch de la pruvincia omònima.
El cümü de crotone 'l g'ha presapóch 60.517 (censimento 2004) abitàncc, 'na superfìce de 179 km² e 'na densità de 333,7 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cutro, Isola di Capo Rizzuto, Rocca di Neto, Scandale, Strongoli.
Larouco
Larouco l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Nyársapát
a l'è un comun del Distret de Nagykőrös, cont una popolazzion de abitant.
Říkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Ribenizza
Ribenizza (in sluen Ribnica; in tudesch Reifnitz) a l'è un cumün de la Sluenia de 9.266 abitant.
Cità gemelaa
Ribnica a l'è gemelada cun:
Carpèl
El carpèl, (paròla che vé del gréco karpos che la stà per fröt), l'è 'na fòia mudificàda que la fùrma la part reprodutìva feminìl del fiùr endèle Angiospermae.
L'ensèma dei carpèi de 'n fiùr el costetöés el gineceo (part feminìl de la piànta). I carpèi i pöl véser saldàcc ensèma, e furmà 'n ginecèo ünich ciamàt apò pestél, o sedenò restà separàcc, colocàcc ogna ü 'ndèl resetàcol, e furmà amò dei óter ginecèi independèncc. Endèl prim càzo se dis che 'l fiùr l'è gamocarpelar, e 'ndèl segónt càzo se dis che 'l fiùr l'è dialicarpelar.
1976
El 1976 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Alvarado (metropolitana de Madrid)
Alvarado  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Guadalaviar
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
General Urquiza (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia E de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Stazzion de Lentigione
La Stazzion de Lentigione a l'è 'na stazzion de la, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia Tper in contrat de servizzi con la Region Emilia-Romagna.
Vlad III de Valacchia
La vita
L'era el fioeu del Vlad II Dracul e de la Cneanja de Moldavia. El sò pader l'è diventaa princip de Valacchia in del 1436 e donca la famiglia la s'è spostada de Sighiṣoara a Târgoviṣte, la capital del regn. El Vlad e 'l sò fradel Radu hinn staa consegnaa ai Turch, per motiv diplomatigh, in del 1442. Vlad l'è tornaa al sò paes intel 1448, perchè el sò pader e'l sò fradel magior Mircea i aveven coppaa on sò nemis de lur, el Ladislaa II, che 'l voreva diventà el noeuv princip de la Valacchia. Donca, el Vlad l'ha cercaa, cont l'ajutt di Turch, de ciappà el pròppi regn, ma el Ladislaa l'ha sconfigiuu dòpo duu mes de battali. Inscì el Vlad, diventaa ormai Vlad III, l'ha dovuu spettà fina al 10 agost 1456, quand l'ha poduu avègh la possibilitaa per fà foeura el sò nemis. L'ha donca regnaa per ses mes, duranta i quai l'ha combattuu sia contra i sò nemis de dent, comè i nòbil e i popolazion sasson, sia contra quei de foeura, 'me i Turch, che cercaven de giontà el sò territòri al sò grand imperi. La guerra contra de lor l'è finida in del 1462, quand el Vlad, intant che'l combateva i Turch rivaa a Târgoviṣte, l'è staa tradii del re ungares Mattia Corvin, che l'ha faa 'ndà in preson. Duranta quèsta guèrra l'ha faa foeura praticament tucc i sò presonee, comè a Sibiu, in del 1460, quand che l'ha faa impalà ben 10000 Turch.
La mòrt
Dòpo 13 ann, Steven III de Moldavia l'ha liberaa e l'ha portaa in sul sò trònn, ma l'ha voruu on quijcòss in cambi. El Vlad el gh'aveva de sposà la tosa del re ungares, de diventà cattòlich (l'era ortodòss) e de fà ona noeuva guerra contra i Turch, che eren semper pussee dent a l'Euròpa. Dòpo ona quai vittòria, in del 1476, in d'ona battalia arent al Danubi, l'è staa circondaa di nemis, tradii di leaa e l'è mòrt combattend. Se sa minga indove el sia finii el sò còrp. Vargun el dis a Costantinòpol, alter a Snagov (ma in questa città, in de la soa tomba, hinn staa trovaa domà di òss de cavall).
Quadrelle
Quadrelle l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 1.574 abitàncc, 'na superfìce de 6 km² e 'na densità de 262 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mercogliano, Mugnano del Cardinale, Sirignano, Summonte.
Biskoupky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Còsta de Gargnà
La g'ha presapóch en sentenér de abitàncc e la se tróa endèla bèla alèta a ridòs de la Alvistì co la quàla l'ìa colegàda per mès de 'na caedàgna che pàsa per la Bóca del Paulù.
Per divèrsi sècoi Costa l'è stat en paés de cunfì, difàti a 'n pér de chilòmetri pasàa el cunfì 'ntra la Repüblica de Venésia e la Contèa del Tiröl, e piö tàrde, 'ntra 'l 1861 e 'l 1918, 'ntra 'l Regn d'Italia e l'Impér Austro-Ungàrich.
La cumunità de Còsta la fà paròchia de per sò cönt, la sò cizulìna l'è dedicàda a San Bartolomé.
San Maroeul
miniatura|El El  (... - Milan, 23 april 423) a l'è stad un prelad roman, arcivescov de Milan.
Weißensee (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Dingy-en-Vuache
Dingy-en-Vuache l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Julien-en-Genevois, del circondàre (arrondissement) de Saint-Julien-en-Genevois e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.18 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 510 méter a 'na altèsa màsima de 1002 méter s.l.m.
Stazion de Pescara Centrale
La Stazion de Pescara Centrale a l'è 'na stazion de la ferrovia Roma-Sulmona-Pescara e ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de Pescara. L'è taccada a stazione di Pescara Porta Nuova e stazione di Montesilvano.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa. L'è servida anca di treni Frecciarossa e Frecciabianca.
Arenillas de Riopisuerga
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Premia
Premia (inscì anca in Piemuntes e Italian) l'è un cumün ussulan de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El cumün el gh'ha una populaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e una densità de popolaziun de 0 ab./km².
Premia l'è l'ültim paes de la Val Antigori prima de la Val Furmassa. L'è tacaa ai cumün de Bascén, Crö, Furmassa e Muncrestes.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Premia l'è mustraa in de la tabela chi de suta:
Schötz
Schötz a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Willisau, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.84 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Schötz al se tröva a una altitüden de 504 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alberswil, Ebersecken, Egolzwil, Ettiswil, Gettnau, Nebikon, Ohmstal, Wauwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Dalò
Dalò (inscì anca in italian) l'è ona frazzion del comun ciavennasch de San Jacom, in de la Provincia de Sondri. L'è ona frazzion che la sta sui mont. I sò abitant gh'hann la scormagna de cavreroeu o gaboloni de mont
Vz. 58
El '''vz. 58''' a l'è un fusil d'assalt cecoslovach entrad in servizzi a fin agn '50 e ancamò doperad e pensad per sostituì i vz. 23 e 'l fusil vz. 52. Anca se compagn a nivell estetich a l'AK-47, el gh'ha nissuna part in comun cont el fusil russ, nanca el caricator.
Cotronei
Cotronei l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Crotone. El g'ha presapóch 5.497 abitàncc, 'na superfìce de 78 km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caccuri, Petilia Policastro, Roccabernarda, San Giovanni in Fiore (CS), Taverna (CZ).
1975
El 1975 a l'è 'n ann del secol quell de vint.
Recas
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Saint-Appolinard (FR-38)
Saint-Appolinard l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Marcellin, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.76 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 329 méter a 'na altèsa màsima de 643 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Appolinard l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ostrov (Benešov)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Benešov.
Valašská Senice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Vsetín.
Entre Ríos-Rodolfo Walsh (metropolitana de Buenos Aires)
a l'è una stazzion de la linia E de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Somarovina
Somarovina (italian: Sommarovina) l'è ona frazzion del comun ciavennasch de San Jacom, in de la Provincia de Sondri. I sò abitant gh'hann la scormagna de guerin.
Prima Timotee Capitel Cinch
Prima Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Cinch
1Castiga no un anzian ma dumanda cuma un pader, giüìtt cuma fradèj, 2donn anziann cuma mader, giüìnn cuma surèj in de tüta la püritaa.
17I anziann che regnen bén hinn dègn d'un unúr dopi, spezialamént quij che travajen in de parola e in d'insegnamént. 18Già che la dis la Scritüra: «Te metaree minga el bucanèll sü un bö che 'l trabata 'l gran», e: «El laurant l'è dègn de la sua recumpénsa». 19Ricev tì minga un acüsa cuntra un anzian, ecett se l'è sü düü o trii testimon. 20E castiga i pecaa denanz a tücc, perchè 'l rest el gh'ha pagüra.
21Duu testimunianza denanz a Diu, Crist Gesü e i angiuj scernii, che te vardet chèstcoss sénza pregiüdizi, fasend nagott segund parzialitaa. 22Mett i man sü nissün sveltamént, né partecipa in di pecaa di alter personn: tegnet té medemm pür. 23Bev pü aqua, ma duvra un puu de vin per via del stumegh e i sò malatì despess.
24I pecaa de quij personn hinn manifest e menen innanz al giüdizi, e anca vann adree quij; 25in de l'istèssa manéra, anca i bonn laur hinn manifest, e quij che gh'hinn sedenò, poden minga vèss scundüü.
Vila de Tiran
Vila de Tiran (nom ufizial in talian: Villa di Tirano) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a L’Abriga, Bianzun, Cùrten (BS), Tej, Tiran e cunt el cumün svizer de Brüs.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vila de Tiran l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Bésayes
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Valentina Vesconta
La Valentina Vesconta (Pavia, 1371 - Blois, 4 de dicember 1408) a l'è stada 'na nobildonna milanesa, fioeula del Gian Galeazz Vescont e de la Isabella de Valois, deventada poeu miee miee del Luis I de Valois-Orléans, fredell del Re de Franza.
Nyáregyháza
a l'è un comun del Distret de Monor, cont una popolazzion de abitant.
Sigriswil
Sigriswil a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Thun, region aministrativa del Oberland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 55.34 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Bésayes
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 9.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 208 méter a 'na altèsa màsima de 408 méter söl leèl del mar.
Sigriswil
El cumün de Sigriswil al se tröva a una altitüden de 810 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Beatenberg, Heiligenschwendi, Horrenbach-Buchen, Krattigen, Leissigen, Oberhofen am Thunersee, Spiez, Teuffenthal.
Černotín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Wiesau
Wiesau l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Alt Palatinato. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Tirschenreuth. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 42.72 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Wiesau el se tróa a 'na altèsa de 528 méter sura 'l leèl del mar.
Valentina Vesconta
Biografia
Restada orfana de mader, l'è educada de la nona Bianca de Savoja e l'è prest dada in sposa del pader con l'obietiv de slargà la soa influenza in su la politega franzesa. Otegnuda la dispensa del Papa, degià che i spos eren cusin de primm grad, se mariden per procura in del 1387 ma el pader el ghe fa no lassà Milan, perchè 'l voreva speccià de 'vègh on fioeu con la Caterina Vesconta per modifegà el contratt matrimonial, e al nass del Giovann Maria Vescont el ghe permett de andà in Franza cont el marii. In del 1389 se mariden fisicament a Melun. La se intriga in politega per permett al sò marii de salì in sul trono ma la ghe riess no quand che in del Pajes el se spantega 'n sentiment anti-viscontee. El marii l'è poeu mazzaa del Giovann Senza Paura e pocch dopo la moeur anca lee. L'è missa sotta in la basilega de Saint-Denis.
Babice u Rosic
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Brno-venkov.
Stazion de Castelmaggiore
La Stazion de Castelmaggiore a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de Castel Maggiore in su la ferrovia Padova-Bologna.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S4A del servizzi ferroviari metropolitan de Bologna gestii la Trenitalia Tper.
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Autostrada A21 racc
La  a l'è un'autostrada italiana longa 31 km, dent per intregh a la provincia de Bressa.
La conligarà Uspedalet a Montciar e soratut al so Reoport e la farà de tangenzial per la cità de Bressa per quei che passen per i autostrade BreBeMi e A21 e i statai 11, 45 bis, 235 e 236.
Liron
Liron (parnonzia local: [li'roŋ]; italian: Lirone) l'è ona frazzion del comun ciavennasch de San Jacom, in de la Provincia de Sondri. I abitant del paes gh'hann la scormagna de panzon o de pariscioeu.
Saint-Pons-de-Thomières
Saint-Pons-de-Thomières l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Pons-de-Thomières, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 40.99 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 273 méter a 'na altèsa màsima de 1026 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Pons-de-Thomières l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Karlsruhe (Regierungsbezirk)
El Distret Goernatìf de Karlsruhe l'è giü dei quàter distrèt (en todèsch: Regierungsbezirke) del Baden-Württemberg, en Germania. La sò capitàl l'è la cità omònima de Karlsruhe.
Diviziù aministratìve
300px
I dùdes circondàre i è ragrüpàcc en 3 sóta-regiù che 'n todèsch le g'ha nòm Regionalverband:
Laza
Laza l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².