cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cartej stradai bilengov
Polònia
In Polònia hinn doperà di cartej bilengov in di canton di confin e in quej post indoa 'l se parlen casiub, rutèn e todesc. miniatura|drita|On segnal bilengov polach e todesc.
Republeha Ceca
In Cechia gh'hinn di cartej bilengov al confin con la Polònia..
Francia
In Francia i minoranz hinn minga tròpp tutelaa. In quaj canton si poden doperà di cartej bilengov, ma domà per el nom del cumun. El carater del cartel l'è grand istess, ma l'è stort.
In Corsica gh'hinn di cartej in lengua corsa, che l'è ona lengua arenta al talian. miniatura|centro
Svissera
In del Cantun Grisun, che l'è trilengov (talian, todesc, romanc) se droven i nom uriginal di città (per esempi, in on cartel talian, Zurigh la resta "Zürich").
In di zon indoa 'l se parla el romanc, i cartej hinn quaj semper in todesc, ma el cartel del limit de la velocità l'è in romanc (Limita generala)
Google Chrome
Google Chrome a l'è un browser desvilupad de Google e fondad in sul browser liber Chromium. A l'è, incoeu, el browser el pussee doperad e l'ha permitud a Google de slargà el so business.
Segunda Curinz Capitel Növ
Capitel Növ
1Già che sül minstéri per i sant, el m'è inütil scrivuv: 2degià che suu la vostra pruntéza de la quala me vanti per vialter a i Macedon, che Acaia l'aveva preparaa fin de l'ann passaa, e 'l voster zél l'ha daa el léva a tant personn. 3E huu mandaa i fradèj, perchè 'l mè vant per vialter la sia no van in de chèsta part, perchè siuv preparaa propi cumè huu dii, 4perchè se duvessen vegnüü cun mì Macedon e ve truassen no preparaa, nümm sarìum vergugnaa, perchè no parlum de vialter cun chèsta cunfidénza. 5Dunca, huu cunsideraa necessari incuragià i fradèj de vegnì prima a vialter e de fà pronta la benediziún che l'è stada prumessa prima, che chèsta cossa la sia preparada inscì, cumè una benediziún e no cumè avarizia.
6E chèst, lü che 'l sumena scarsamént el anca cujarà scarsamént, e lü che 'l sumena sü benediziún el anca cujarà sü benediziún. 7Ognidün cumè 'l scern in del cör, no de tristéza né de necessità : già che Diu el vör bén lü che 'l da alegramént. <Sup>8 E Diu l'è putént de fà püssee che assee tüta la grazia in de vialter, perchè, degià che gh'avii tücc i coss de quij gh'avii besogn semper in de tüsscoss, siuv püssee che assee per ogni bun laur, 9cumè l'è scritt:
«L'ha traa adoss, l'ha daa a i por,<Br /> la sua giüstizia la resta per semper».
10E lü che 'l furn la suménza a lü che 'l sumena e pan cumè la paciatoria, lü el furnarà e slargarà la vostra suménza e 'l farà cress i frütt de la vostra giüdizia. 11Sii faa sciúr in de tüsscoss per ogni simplicitaa, che la prudüss per mèzz de nümm el dà de grazi a Diu: 12perchè el servizi de chèst ministéri no dumà l'è dree a impienì i besogn di sant ma anca l'è püssee che assee per mèzz del dà de tant grazi a Diu, 13degià che per mèzz de la pröva de chèst ministéri dann gloria a Diu per via de l'übediénza de la vostra cunfessiún per el vangel del Crist e la simplicitaa de la fradelanza cun lur e cun tücc, 14anca cun la lur preghéra per vialter intanta che je manchii, per via de la grazia tant granda de Diu sü vialter. 15Grazi a Diu per el sò regàll no descrivibil!
Radio Shack TRS-80
El Radio Shack TRS-80 a l'è 'na fameja de home computer fada de la ditta texana Tandy Corporation faa in tra el 3 agost 1977 e i primm agn del 1980.
El gh'ha avuu on cert success in di Stat Unii per via del sò cost bass, intorna ai 600$, quand che i concorrent Commodore PET e Apple II costaven pussee e includeven no el monitor e la tastadura.
Gyeonggi-do
Aministraziun
Gyeonggi-do l'è dividüda in 27 cità (Si; 시) e quater cunte (Gun; 군).
I Cità
Suwon (수원시, 水原市) gh'ha quater distret:
I alter cità a hinn:
Sigüenza
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Krmelín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Koroužné
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Mont Dolent
El Mont Dolent a l'è ona montagna di Alp del Bianch. A l'è volt 3.820 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva in Val Ferret, al confin in tra l'Italia (comun de Courmayeur) e la Svizzera (Orsières). L'è cognossuu per la soa scima a forma de piramida e perchè i sò fianch pertocchen a trii nazion diferent: Svizzera, Italia e Francia. Ai pee del Mont Dolent nassen tre vedrett: el Pré de Bar, la Vedretta d'Argentière e la Vedretta del Dolent. La prima ascension a l'è del 1864.
Aujac (FR-30)
Aujac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Génolhac, del circondàre (arrondissement) de Alès e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 256 méter a 'na altèsa màsima de 940  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aujac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stellaria holostea
La Stellaria holostea l'è 'na piànta erbàcea de la famìa botànica de le Caryophyllaceae.
Descrisiù
L'è 'na piànta perène che pöl rià a 'na altèsa de 60 ghèi, col gamp fì e dèbol, e de sesiù tetrangolàr. Le fòie le pöl nà dei 3 ai 8 ghèi, i è de fùrma lanceolàda, le fenés a pùta e le g'ha mìa de gambì. La dispizisiù de le fòie ré al gamp l'è opòsta. I fiùr i è biànch, grancc 1,5÷3 ghèi de diàmetro. I pétali i è bèi lobulàcc e lónch a l'endópe de i sò sépali, I pedezèi (cioè i gambì dei fiùr) i è pilùs. El fröt l'è 'na càpsula globulàra.
Habitat
Zòne ömede e pòscc a l'ómbréa
Distribusiù
Se la tróa 'n töta Europa, föra che 'n Islanda e 'n Albania.
Washington (stat federal)
drita|thumbnail|300px El stat de Washington a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 184.824 km² e una pupulaziun de 5.894.121 abitant.
A l'è tacaa a nord al Canada, a ovest a l'Ucean Pacifigh, a süd a l'Oregon, a est a l'Idaho.
Paulsternstraße (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Cerva (CZ)
Cerva l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 1.319 abitàncc, 'na superfìce de 11 km², 'na densità de 120 ab/km². El cunfina coi cumün de Andali, Belcastro, Cropani, Petronà, Sersale.
Washington (stat federal)
La capital a l'è Olympia (42.514 abitant); la cità püssee pupulada del stat a l'è Seattle (569.101 abitant). Alter cità cun püssee de 100.000 abitant a hinn Spokane, Tacoma, Vancouver e Bellevue.
Storia
El stat de Washington a l'è staa amiss in de l'Üniun in del 1889.
Randogne
Randogne a l'è un cumün svizzer del distret de Sierre, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Randogne al se tröva a una altitüden de 1220 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Icogne, Lenk im Simmental (BE), Lens, Mollens, Montana, Sierre, Venthône.
Černá Hora (Blansko)
a l'è un comun mercad de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Klingenbach
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Santa Corinna (Novej)
Santa Corinna  l'è ona frazion del comun de Novej. L'è distanta del center del comun 4,74 km a sud.
Strada de segonda class 415
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 26.5 km.
Santa Corinna (Novej)
L'è arent a Binasch e l'è dividuda in dò part, Santa Corinna Mader e Santa Corinna Noeuva, da la SP 30
Silvi
Silvi l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 14.376 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 719 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atri, Città Sant'Angelo (PE), Pineto.
Gaitan Donizett
El Gaitan Donizett (Gaetano Donizetti in italian; Bergom, 29 de november 1797 - Bergom, 8 de april 1848) a l'è staa 'n compositor italian de cittadinanza austriega.
Silvi
L'è 'nzemelàda co la cità todèsca de Memmingen.
Gaitan Donizett
L'ha scrivuu circa 70 oeuver oltra a 'n poo de musega sagra e de cambra. I sò oeuver pussee spantegaa a hinn L'elisir d'amore, Lucia di Lammermoor e Don Pasquale e despess a hinn sonaa anca La fille du régiment, La Favorite, Maria Stuarda, Anna Bolena, Lucrezia Borgia, Roberto Devereux  e Linda di Chamounix.
A Bergom gh'han dedicaa el Teater Comunal e 'l Conservatori. La Trenord el gh'ha dedicaa on treno.
Oscillazion artica
Fase positiva
Gradient positiv, o ben alta pression ai latitudin de mèzz e bassa pression ai latitùdin polàr. Quèst el fa de manera che ‘l vòrtes polar el sia assée profond e attiv e ‘l ruza assosènn fòrt i corrent occidentaj; sti chì iscì resulten tiràd, pòch ondàd e quèl el limita i scambi de calor. El frècc el ven concentràa ai alt latitudin e soratutt sora l’Europa, i corrent téved altalntich occidentaj dòminen.
Fase negativa
Gradient negativ o ben bassa pression ai medi latitudin e alta in di region polàr. El vòrtes polar a l’è donca destabilizzàa. A segonda de la fòrza del fenòmen il vòrtes polar el pò ciapà la forma de n’ellisse o s’ceppàss in dò o trè part (scission del vòrtes polar). Quèj part chì emìgren a sud e caosen di ondad de frègg sevér.
Pemfling
El cümü de Pemfling el se tróa a 'na altèsa de 431 méter sura 'l leèl del mar.
Buckenhof
Buckenhof l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erlangen-Höchstadt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 1.38 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Buckenhof el se tróa a 'na altèsa de 286 méter sura 'l leèl del mar.
Bataja de Mombell (1800)
La bataja de Mombell l'è stada combattuda el noeuv de giugn del 1800 in tra l'armada francesa e quella austriega. El sit de la bataja (part de la Guerra de la Segonda Coalizzion) l'è stada la campagna intorna a Mombell e Stradella, duu paesoeu arent a Voghera.
Nagykorpád
a l'è un comun del Distret de Nagyatád, cont una popolazzion de abitant.
Bataja de Mombell (1800)
La bataja
Rivaa giò in Italia e dopo d'avè battuu i armad austriegh, el Napoleon l'è andaa giò per la Pianura Padana. El general austriegh Melas, el pensava che l'atacch el saria vegnuu in tra Turin e Genoa, e donca l'ha mandaa el gross di sò trupp a controllà la zona tra Lissandria e la Liguria. El Napoleon el sperava che la resistenza de Genoa l'avaria permettuu de s'ceppà in duu tocch l'armada austriega, che inscì la saria stada pussee facil de batt. Inora el general Jean Lannes, che l'era el capp de la vanguardia francesa (7.000/8.000 omen) l'ha taccaa i austriegh arent a Stradella; ma, despoeu d'on primm sucess frances, i austriegh hinn staa bon de conquistà anmò el paes. El Lannes l'ha specciaa che 'l rivass el rest di sò forz e, grazzie a l'aiutt del general Victor, l'è tornaa a taccà, e l'ha respingiuu definitivament i austriegh. Per 'sta vittoria, el Lannes l'è staa nominaa "duca de Mombell". I austriegh hann perduu circa 4.000 omen; inscambi, el par che i mort frances i vaghen de 'n quai centenee a 1.500.
Ochsenhausen
Ochsenhausen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 59.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Amburgh
Amburgh (Hamburg in tudesch; Hamborg u Hambörg in bass sassun; Hambourg in frances; Amburgo in italian) a l’è una cità de la Germania de 1.773.218 abitant (2008).
A l'è la segunda cità püssee pupulada de la Germania dopu de la capital Berlin.
El gh'ha el dubi statüt de cumün e de "Land".
Cità gemelà
Amburgh a l'é gemelaa cun:
Aiguille de Triolet
L'Aiguille de Triolet a l'è ona scima di Alp del Mont Bianch. A l'è volta 3.874 meter sora el nivell del mar e l'è in sul confin in tra la Francia (Alta Savoia) e l'Italia (Val d'Aosta). La se troeuva arent a scimm compagn del Mont Dolent, l'Aiguille Verte, Les Courtes e Les Droites. Ai sò pee a gh'è tre vedrett: el Pré de Bar e la Vedretta del Triolet in del versant italian, pu la Vedretta de Talèfre in Francia. La prima ascension a l'è del 1874.
Saint-Julien-Boutières
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Possad
link=Special:PercorsoFile/Posata|miniatura|Di possad La possada l'è na roba che se dopera per magnà o cusinà senza toccà i robb cont o man. I possad a hinn de ferr o de legn e quei bej a hinn de argent.
Nich
Nich (Annicco in Italià) a l'è ü cümü de la Pruìnsa de Cremùna con che l' se tróa in de la Pianura Padana, a quàter chilòmeter a mesdé de la sità de Soresina e a 22 chilòmeter de la sità de Cremùna.
Tra i sò frasiù se regórda Bersanìga.
Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Nich l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Košařiska
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Méaudre
Méaudre l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Villard-de-Lans, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 33.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 940 méter a 'na altèsa màsima de 1625 méter söl leèl del mar.
Frasiù e località
El cümü de Méaudre el töl dét en bèl pó de frasiù e località sparnegàde söl sò teretóre:
• 2
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Méaudre l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lengua scalvega
El scàlvich l'ìa 'na lèngua che fàa part de le lèngue bàltiche ucidentàle, de la famìa de le lèngue indoeuropèe. L'è poch atestàda. L'ìa parlàda endèla Lituània ucidentàla, endèl cors bas del fiöm Nemunas e 'n den quach zòna del l'Oblast' de Kaliningrad del dé de 'ncö.
El scàlvich l'è scomparìt entùren al sècol XVI, sustitüìt del lituàno. Gh'è restàt nesöna tràsa de chèsta lèngua föra quach nòm de pòscc e de fiöm.
Tudesch del Texas
El Tudesch del Texas a l'è un dialet del tudesch che'l parlen in de la Hill Country in Texas i gent d'urigin tudesca imigraa a la metà del 1800. 'Sti imigrant aveven fundaa i cità de New Braunfels, Fredericksburg, Boerne, Schulenburg, Weimar, e Comfort. Cunt el temp i parlant a hinn vegnüü semper de men per questiun cultüraj. Il dialet el ris'cia de bun l'estinsiun, e'l parlen suratüt i vecc. Incö el Dr. Hans Boas del Üniversità del Texas a l'è 'dree registrà e stüdià el dialet, e'l purta inans i ricerch del Glenn Gilbert in di agn 1960.
Kněževes (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Valle de Valdelaguna
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Strada de segonda class 416
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 39.7 km.
NAO
NAO - in meteorologia l'Oscillazion de l'Atlantich del Nòrd (de la lengua inglesa Nord Atlantich Oscillation)
Sienes
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Černovice (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Mianos
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Alma - Marceau
a l'è una stazzion de la linia 9 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Stazzion de Paris Pont de l'Alma (RER C) Fermada del bus
Strada europea E98
La Strada europea E98 a l'è 'na strada europea che la quatta Türchia. La conliga Istanbul e distrett de Reyhanlı e l'è longa 58 km.
Cormoret
Cormoret a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 13.43 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Cormoret al se tröva a una altitüden de 706 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Villeret, Nods, Courtelary, Les Breuleux (JU).
Storia
Cormoret l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1178 col nom de Cormoret.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Mus musculus
El Mus musculus (in Insübregh: Murigiö (de cà), Ratìn o Murgiö; in Bergamàsch: Rat; in Bressan: Sorèc; in Camün sorés o horèc), l'è un animal ruditur ben piscinin che'l pertuca a la fameja di murinae, la qual, a sua völta, la pertuca a la fameja di muridae (rat). I murigiö gh'è in asquas tücc i paes de'l mund.
Nagyszakácsi
a l'è un comun del Distret de Marcali, cont una popolazzion de abitant.
Mus musculus
I murigiö vegnen druaa int i laburatori in del fà esperiment.
Parensa di Murigiö
El murigiö, de'l crapin fin a'l dedree, a l'è lungh de set a vündes ghei, e'l gh'ha na cua che l'è lunga de set a des ghei. El pesa de vint a vintcinch gram. Però i murigiö bianch druaa int i laburatori hin de solet ben püssee gross. I dinc de sura de'l murigiö hinn un puu intajaa. El corp de sura l'è gris, gris-marun, però de suta a l'è d'un culur püssee ciar. La cua l'è ben squamada e la gh'ha anca un puu de pej. Quand ch'i murigiö de cà hinn chersüü sü de'l tüt, la difarensa cunt i murigiö de campagna la vegn ciara e patent già che i murigiö de campagna gh'han un cuin che l'è ben püssee cürt de la cua de'l murigiö de cà adült. miniatura|drita|250px|thumbtime=5|Un murigiö che'l se pacia tüta na mezza [[löa]] miniatura|La taca in di dinc anteriur süperiur l'è un carater druaa in del determinà la speci
Möd de Viv
El Murigiö 'l va no a drumì d'inverna, però quand che l'è ben fregg giazzaa u 'l gh'ha poch de majà, a l'è bun de crudà in una trance e de restà inscí un bel puu de temp. I murigiö che viv in di sit indua gh'è tant de majà fan minga una scorta inscí granda. De solet i murigiö vegnen föra di sö pertüs de nocc, quand che i omen hinn in de'l lecc a drumì, però se senten ben segür u gh'han na bela fam, vegnen föra anca de dí.
Dürada de la sua Vida
Int i laburatori, i murigiö poden viv ánca püssee de düü-trii agn, però quij che viven deparlur poden minga speciass de viv inscí a lungh: gh'han desegür na vita ben püssee cürta. miniatura|300px|manzína| Mus musculus.
Nemis Natüraj
El nemis natüral nümer vün di murigiö a l'è 'l gat. Pö gh'è anca 'l martur (anca ciamaa fuin), e in di er la stria bianca (che la cascia anch int i edifizzi). Delunsg di cà i murigiö vegnen casciaa anca di üsej rapazz, di strii de tücc i tip, di martur, e fignanch di gulp russ.
Back Orifice
Back Orifice a l'è un software de gestion remota del sistema pensad per i sistema Windows 9x e despess retenud un trojan, desvilupad de Cult of the Dead Cow e sostituid de Back Orifice 2000, che 'l fonziona anca in su Windows XP. Incoeu l'è stad sostituid de tool compagn de Sub7.
Rüti (ZH)
Rüti a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Hinwil, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 10.19 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Rüti al se tröva a una altitüden de 82 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bubikon, Dürnten-Tann, Eschenbach (SG), Rapperswil-Jona (SG), Wald. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Kobersdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Montefino
Montefino l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Teramo. El g'ha presapóch 1.184 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atri, Castiglione Messer Raimondo, Castilenti, Cellino Attanasio.
Talosa
upright=1.5|miniatura| D -Talose La talosa l'è un zœqer aldoexos. L'è un monosacarid miga natural qe el se dissolv miga ind l'aiva, e el se dissolv poc ind metanol. Vergun etimolojista el sujerex qe el so nom el vegnes fœra de la mitolojia greca, indov qe g'era el Talos, ma l'è miga una roba ciara assee per dir-l. La talosa l'è un epimer C-2 de la galatosa e un epimer C-4 de la manosa.
Oscillazion de l'Atlantich del Nòrd
L’oscillazion de l'Atlantich del Nòrd (NAO, de la lengua inglesa Nord Atlantich Oscillazion) a l’è el ramm atlantich de l’oscillazion artica o ben l’oscillazion periòdica  tra l’intensità del ciclon de l'Islanda e quèlla de l’anticiclon di Azzòrre. Quand che el ramm atlantich del vòrtes polar (o ben el ciclon de l'Islanda) el se rinfòrza, el se rinfòrza anca l’anticiclon permanent sub-tropical corrispondent (anticiclon di Azzòrre), inscambi se el se indebolìss el Ciclon de l'Islanda el se indebolìss anca l’Anticiclon di Azzòrre. Quèsta chì l’è l’oscillazion nòrd-atlantica.
Effètt de la NAO in sul clima de l’Italia
Quand che la NAO l’è negativa i effètt hinn oppòst. Cont i cambiament del clima la NAO positiva l’è semper pussee frequenta.
Indes NAO
Per descrìv la NAO se dopera l'indes NAO:
che l'è la differenza tra i slontanament de la pression atmosferega media registràda a Ponta Delgata (in di Azzòrre) e quèlla registrada a Akureyri in Islanda.
Centrache
Centrache l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 495 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 71 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montepaone, Olivadi, Palermiti, Petrizzi, Vallefiorita.
Strada statal 632 Traversa di Pracchia
La  a l'è 'na strada statal de l'Italia, che la corr in Emilia-Romagna e Toscana, a conligà Pontepetri con Ponte della Venturina.
Del 2001 a l'è stada dada in gestion ai Region, che la classifeghen 'me strada provincial.
Azzano Decimo
Azzano Decimo (en furlà: Daçan di Pordenon; endèla parlada locàl: Dathan) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 12.882 abitàncc, 'na superfìce de 51 km² e 'na densità de 253 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chions, Fiume Veneto, Pasiano di Pordenone, Pordenone, Pravisdomini.
Thal (distret)
L'è furmàt dei cümü elencàcc ché sota:
Pedro Madruga
El Pedro Álvarez de Soutomaior, Cont de Caminha, ciamaa domà Pedro Madruga (Pontevedra 1430 - Alba de Tormes 1486) l'è staa on cavalier feudal galizzian, vun di òmen pussee important per la Galizzia medievala. Ona teoria la dis che 'l Cristoforo Colombo e 'l Madruga hinn l'istessa persona e che 'l Pedro l'ha fa finta de morì per ciappà el noeuv nom de Cristofor Colomb.
Valle de Valdelucio
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Rohrdamm (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Miedes de Aragón
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Riedlingen
Riedlingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Tübinga. La fà part del circondare rüràl de Biberach. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 64.97 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
thumb|200px|left|Riedlingen, panoràma de l'ìzola del Danubio El cümü de Riedlingen el se tróa a 'na altèsa de 540 méter sura 'l leèl del mar.
Irmandades da Fala
miniatura|drita|Tessera d'iscrizzion La Irmandades da Fala (Fratellanza de la Lengua) l'è staa on moviment nazzionalista galizzian attiv dal 1916 al 1931. L'è staa 'l primm moviment a doperà domà la lengua galizziana.
Origin
El 5 de genar del 1916 l'Antón Villar Ponte, influenzaa dal Aurelio Ribalta scomencia ona campagna in de la Voz de la Galizia per creà l'associazzion "Liga de Amigos do Idioma Galego" ("Liga di Amis de la Legua Galiziana") e 'l publega on librett indoa 'l difend la lengua galizziana e 'l doperalla.
Programma politegh
In del congress del 1918 a Lugo han cattaa foeura quell programma chì:
Corogna
Corogna (prononzia local: [ku'ruɲa]; italian: Corogna) a l'è ona frazzion del comun de la Villa, in de la Provincia de Comm. El paes el se troeuva a sud del center comunal, in su la strada che la va giò a Alseri.
Wisconsin
right|thumb|300px El Wisconsin a l'è un stat federal di Stat Ünii d'America. Al gh'ha una süperfiss de 189.790 km² e una pupulaziun de 5.509.026 abitant.
A l'è tacaa a nord e a est al Michigan, a ovest al Minnesota e a l'Iowa, a süd a l'Illinois.
La capital a l'è Madison (208.054 abitant); la cità püssee pupulada del stat a l'è Milwaukee (596.974 abitant). L'ünega altra cità cun püssee de 100.000 abitant a l'è Green Bay.
Storia
El Wisconsin a l'è staa amiss in de l'Üniun in del 1848.
Strada de segonda class 417
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 13.5 km.
Mombell (Laven Mombell)
Mombell (Mombello) l'è vun di duu centri pricipai del comun varesott de Laven Mombell. El paes el se troeuva a sud de Laven (che l'è anch el centro comunal), in de l'entroterra ai pee del Sass de Ferr e in su la strada che la mena a Sangian. Mombell a l'è staa on comun indeperlù fina al 1928; ai temp di piev el partegniva a la Piev de Legiun.
Gremsdorf
Gremsdorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Média Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Erlangen-Höchstadt. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 12.96 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gremsdorf el se tróa a 'na altèsa de 270 méter sura 'l leèl del mar.
Karlov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Amberg
Amberg a l'è una cità de la Germania de 44.394 abitant (2006), in del Land de la Baviera. Al se tröa in del Palatinaa Volt.
Cità gemelaa
Amberg a l'è gemelaa cun:
Pösing
El cümü de Pösing el se tróa a 'na altèsa de 364 méter sura 'l leèl del mar.
Marconi Express
El Marconi Express a l'è on'infrastruttura de Bologna che la conliga l'Aeroport de Bologna-Borgo Panigale cont la Stazion de Bologna Centrala, cont ona fermada intermedia a Lazarett che la farà anca de center de controll e deposit. A l'è vert el 18 de november 2020.
A differenza de la pupart di people mover che se moeuven a fun, la trazion del Marconi Express a l'è elettrica.
El progett a l'è de MATE Engineering e STS, de Bologna. El progett architettonico a l'è de Massimo Iosa Ghini. I treni i è del grup svizzer Intamin.
Gesa de San Martin de Ninguarda
La gesa de San Martin de Ninguarda a l'è una gesa catolega de Milan che la se troeuva a Ninguarda, un quarter a nord de Milan.
Storia
La gesa de San Martin de Ninguarda la gh'era sgiamò in del secol quell del XIII. Vuna di prime atestazzion gh'è in del Liber notitiae Sanctorum Mediolani. In tra el secol quell del XVI e del XVIII l'è trada a man in di at di visite pastorai di arcivescov de Milan e di delegad arcivescovii in de la piev de Bruzzan, in de la region IV de la diocesi. In del 1756, a la visita pastoral de l'arcivescov Iesep Pozzobonell, el cler de la parochia de San Martin de Ninguarda l'era fad su del prevost e de tri capellan.
Nemesdéd
a l'è un comun del Distret de Marcali, cont una popolazzion de abitant.
Aujargues
Aujargues l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sommières, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.85 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 50 méter a 'na altèsa màsima de 143  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Aujargues l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ústup
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Blansko.
Categuria Superbike
La Categuria Superbike l'apartègn ai moto da cursa, in da la qual a vegnan impiegà i mudel derivà da la prudusiun da seri (i moto vendü al publich), ma elaburà in dal mutur, in di scarich, in di centralin e cun tucc i restant acurgiment ch'i rendan mej sfrutabil per la cumpetisiun.
Setiles
a l'è un comun de la provincia de Guadalajara, cont una popolazzion de abitant.
Seegräben
Seegräben a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Hinwil, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.75 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Seegräben al se tröva a una altitüden de 536 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Mönchaltorf, Pfäffikon, Uster, Wetzikon. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Kozlovice (Moravia-Slesia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Varioeul
El varioeul a l'è stada 'na malattija virala dovuda a dò variant del virus del varioeul e eradicada offizialment in del 1979, dopo del daree cas registraa in Somalia in del 1977, e l'è restada l'unega malattija eradicada de l'omm finna al 2011, quand che anca la pesta bovina la gh'ha avuu el midemm destin.
El malagn el menava a di problema de circolazion e a di caratteristegh crost che menaven a di cicatris. Circa el 30% de quej che se malaven moriven e 'na part la restava orba o cont di deformità. Al dì d'incoeu, dopo de 'n incident in del 1978 che l'ha menaa a la mort de 'n student de medesina e al suicidi de 'n direttor de laboratori, tucc i riserv del virus a hinn staa menaa in di laboratori a alta sigurezza in di Stat Unii o in Russia.
Strada de segonda class 418
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 22.5 km.
Strada europea E04
La Strada europea E04 a l'è 'na strada europea che la quatta Finlandia e Svezia. La conliga Helsingborg, Jönköping, Norrköping, Södertälje, Stuculma, Uppsala, Gävle, Sundsvall, Umeå, Luleå, Haparanda e Tornio e l'è longa 1590 km.
Loupian
Loupian l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Mèze, del circondàre (arrondissement) de Montpellier e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 170 méter söl leèl del mar.
Pietracamela
El g'ha presapóch 312 abitàncc, 'na superfìce de 44 km² e 'na densità de 7 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fano Adriano, Isola del Gran Sasso d'Italia, L'Aquila (AQ).
Dialett valsesian
Caratteristegh e variant
El valsesian a l'è ona variant del piemontes oriental, e l'è 'l dialett pussee setentrional de tutt el piemontes. A l'è parlaa in de la Valsesia, che al dì d'incoeu la se troeuva in de la Provincia de Vercej. El gh'ha anmò di caratter arcaich, compagn del lombard alpin (ossolan e tesines): per 'sta reson, oltra al fatt che la Valsesia l'è partegnuda per agn e agn al Ducaa de Milan, gh'è on queidun che 'l dis che 'l Valsesian a l'è on dialett lombard: el Biondelli, in del sò Saggio sui dialetti galloitalici a l'eva de quella idea chì, e le metteva dent al grupp verbanes. Anca se al dì d'incoeu inveci la pupart di studios el dis che l'è on dialett piemontes, se poeuden minga scond i sò vesinanz cont el lombard. I dialett di borgh pussee grand (compagn de Varall, el "capploeugh" de la vall) hann perduu on poo di caratteristegh pussee rustegh del Valsesian, che però i se conserven anmò in di parlà de montagna. El Valsesian el gh'ha di vesinanz anca cont i parlà de la bassa vercellesa e con quei del novares oriental. L'ha anca influenzaa, con vari neologismi, i dialett walser de Lagna, Rima e Rimella.
In tra i caratteristegh pussee interessant de quell dialett chì, a poeudom trovà:
Vedretta de Triolet
La Vedretta de Triolet (italian: ghiacciaio di Triolet; frances: glacier de Triolet) a l'è ona vedretta del Massiv del Mont Bianch. La se troeuva in del versant italian del massiv, in su la dritta orografega de la Val Ferret. A l'è arent al Pré de Bar e a la Vedretta del Frébouze. Intorna a lee a gh'è scimm bei volt, compagn de l'Aiguille de Triolet (che la ghe da el nomm), l'Aiguille de Talèfre, la Greuvetta e l'Aiguille Savoie.
Dialett valsesian
Ona poesia del 1678
Canzone in lingua materna Valsesiana composta da Pròspero Torello di Borgomaynero, sopra d'un'incursione fatta in Varallo Sesia da' Montanari, a' 15 agosto 1678, prima del mezzo-giorno. Che diavu, che caud fa mai? N'hin la gent bela inspirtai l'è già qui doi meis o trii ch'soma bela perboglii. Tant piü ch'ora in Campartogn, e int la val gh'è ün gran bisogn onsì 'd gran, come 'd denei; perché cugli Scribi e Farisei ch'i regio al Cmun 'd Varal l'è ün gran temp ch'i 'n trato mal. Anz l'è pegg, a col ch'intend ch'i van tratand d'oleini vend la Val Granda e la Val Pita e impignèni fin la vita noi, e tücc i nost matai mò, Signor, che sarà mai? Fee vendeta voi, Signor, ch'i sei stacc nost Redentor quand noi inò poma mi nota. Orsü, i vogl bütèmi giü 'n po' sota a l'ombra de cost bel fò e i vogl bütèmi chilò bela longh, bela desteis, e i vogl lassè cor giornai e meis, e poi chissà, che col ch'ha facc al tüt a 'n portrà ben quaich aiüt da qualch banda mai pensaa; ma, per Dio, mi i srei paregià per desprèmi e bütèm via; Ma a 'm vegn sempr'in fantasia pr'aiütèmi int al piü bel ch'a 'n voglia acadi quaich bordel. Ma che gent è cola là, ch'i vegno giü da la montagna? Fee de Crist, gent de Lagna, che Diavu!, come hin armai! Cugl i bà piü 'd cent soldai; I vogl ün po' metmi a scotè ciò ch'i parlo int al passè noi i 'n poma avèi boleti da podèi menè al gran; e se quaicün a 's met a parlè d'esenzion, de primi legi al sarò megl ch'al feiss di sacri legi; perchè cugl sindichi e depütai i ne peto cert sassai, con querel e con papegl; e la masna l'è già in pei da paghè vint sod per sach; Mo, Signor, mi i vogl anè mat! Quand piü i 'gh pens, son fora 'd mi. Ma sarà megl a lassèla onsì, che al bon Dé a 'gh remediarà. ecc. Bernardino Biondelli, Saggio sui dialetti Gallo-Italici, 1853, pagg.129-130
Dialett de Varall
Un òm ël gh'eva doi mataj. E 'l più giovno l'ha dicc-ghi al pari: "Pari, dam la mèia part dla ròba ch'am toca!" e 'l pari l'ha spartighi a ciascun la soa ròba. E pòich dì dòpo, ël mat più giovno, facc su ël fagòt dla soa ròba, l'è nassno ant un paìs lontan, e là l'ha sgarà tut malament. E dòpo ch'eva spendù tut, l'è gnù na gran carestìa 'nto col paìs, sì che ciel l'ha comincià a sëntì ël biseugn. Lora l'è nà a metsi sot un padron ch'l'ha mandalo ant i bosch a vardé i porcèj. E ciel agh gniva vòja d'ampinissi la pancia ëd coli giandi ch'i mangio i porcèj, ma anciun agh no dava. Lora, pensand al seu caso, l'ha dicc-si: "Quèncc servitoi ëd mè pari ch'i gh'han pan in abondantsa, e mi i mòr ëd fam! Mi 'm tolareu su e i tornareu a cà da mè pari e igh direu: Pà, j'heu facc na cativa atsion contra ël Signor e contra ti e i son più degn d'essi teu fieu: tòlmi almen për servitó". Ciel doca s'ha tolucc sì su për torné a cà ëd seu pari; e l'era ancò un pò distant da cà che 'l seu pari l'ha vistlo e l'ha avughi compassion; e corënghi 'ncontra, l'ha bracialo e basalo. E 'l mat gh'ha dicc-ghi: "Pà, mi j'heu facc na cativa atsion contra ël Signor e contra ti, e i son più degn d'essi teu fieu". Ma ël pari l'ha dicc ai seui servitoi: "Porté qui la più bèla vesta e mëtegla su, e mëteghi su 'n anèl al dì e di scarpi 'nt i pej. E tiré fòra ël vidèl più grass e matselo, e mangioma e stoma alegri! Përché sto mè fieu l'era mòrt e l'è tornà a vivi; l'era perdù e j'oma tornà a trovelo" e s'han mëtussi a fé gran alegrìa. Ant ël mentri ël fradèl più grand l'era 'n campagna. E tornand, quand l'è stacc visin a cà, l'ha sentì ël fracass ch'as feva sonand e baland. E ciamà un dij servitoi, l'ha domandaghi que ch'a voleva dì tut ciò. E l'àut gh'ha rispòst-ghi: "Que ch'a veul tut ciò? L'è 'l teu fradèl ch'l'è rivà, e 'l teu pari l'ha facc matsé 'l vidèl più grassm përché l'ha tornà a trovelo san e salv". Ma ciel s'ha anrabissi e l'ha not vurù né dint an cà. Lora ël seu pà l'è gnù fòra e l'ha pregalo ëd né dint. Ma ciel inveci agh dieva: "Eco, qui i in già tèncc agn ch'it serv, e j'heu mai disubiditi na vòta; con tut ciò ti t'hai dam dacc-mi gnanca un cravej për fé un pò ëd festa con i mè amis. Ma apen-a ch'a riva sto mè fradèl, ch'l'ha mangiati tuti i toi sostantsi con i soi lògi, ti 't fai matsé 'l vidèl più grass". Ciel lora gh'ha rispondughi: "Ti t'èi sempri stacc con mì e tuta la mèia ròba l'è toa. Ma adess agh neva fé festa ed essi content, perché 'l tue fradèl ch'l'era mòrt l'è tornà a vivi; l'era perdù e j'oma tornà a trovelo". (Antonio Rusconi, I parlari del Novarese e della Lomellina, 1878, pag. 38)
Segunda Curinz Capitel Des
Segunda Curinz
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Des
1E mì medemm, Paul, v'esurti per la mansuetüdin e la gentiléza de Diu, che a la fàcia sun gentil intra vialter, e quand sun assént gh'huu curagg in de vialter: 2e dumandi d'avegh curagg quand sun no presént cun la cunfidénza cun la qual cunsideri vulzà sü quij che me cunsideren cumè caminand segund la carna. 3Già che caminum in de la carna ma cumbatum no segund la carna, 4già che i arm de la nostra campagna hinn no de la carna ma putént in de Diu a destrüg i castèj, 5tirand giò i resunamént e ogni cossa alta levada sü cuntra la cugnussénza de Diu, e ciapand cuma presunee ogni pensee a l'übediénza del Crist, 6e essend prunt a castigà ogni desübediénza, quand la vostra übediénza la sia stada fada perfèta.
7Vedii coss segund la sua parénza? Se quajdün el s'è cunvint lü medemm che 'l sia del Crist, el duarìa cunsiderà de növ in de sé medemm, perchè cumè lü l'è del Crist, inscì sèmm anca nümm. 8Già che se a me vantassi tant püssee de quajcoss sü la nostra autoritaa che 'l Signúr el m'ha daa per el fà sü e no per el tirà giò de vialter, saruu no vergugnus, 9perchè a ve para cuma stremìv per mèzz di mè leter; 10perchè «i leter», el se dis, «hinn pesant e putént, ma la sua presénza l'è dèbul, e la sua parlada l'è desprezada». 11Una tal persona la cunsidera chèst, che cuma sèmm a la parlada per mèzz di letter quand sèmm assént, inscì sarèmm anca quand sèmm presént cunt el laur.
12Già che vulzum no clasefegàmm o paragunàmm nümm medemm a quij de lur che se recumanden, ma lur, mesürandus de sé medemm e paragunandus cun sé medemm capen no. 13Ma nümm me vantum no ultra mesüra, ma segund la mesüra de la regula de la qual Diu de misüra 'l m'ha spartii, a rivà anca a vialter. 14Già che slargum no ultra cuma rivum no a vialter, già che sèmm rivaa anca a vialter cunt el vangel del Crist, 15vantand no di coss ultra mesüra in di travaj d'alter personn, ma avèndugh speranza che, intanta che la vostra féd la cressa, l'è slargada in de vialter segund la nostra regula a una bundanza 16a predicà 'l vangel a i lögh ultra vialter, a vantàmm di coss già preparaa in de la regula d'un'altra persona. 17Ma lü che 'l se vanta, el duarìa vantà in del Signúr: 18già che l'è no lü che 'l se recumanda che l'è pruaa, ma lü che el Signúr el recumanda.
Cenadi
Cenadi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Catanzaro. El g'ha presapóch 649 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 59 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cortale, Olivadi, Polia (VV), San Vito sullo Ionio, Vallefiorita.
Quint (Vigentin)
350px|thumb|La gesa noeuva de Quint. Quint (Quintosole in italian) l'è ona località in del territori de Milan.
El se troeuva a sud del centro de la città, in del Municipi 5 e in mezz ai camp. A l'è in su la strada che la mena a Overa (via Ripamonti) e la confina coi paes de Selvanesch, Noverasch, Poasch, Maconagh e Ronchett.
A l'è staa on comun indeperlù fina al 1869. Al temp di piev el partegniva a la Piev de Rozzan. In del 1757 gh'è staa taccaa el comun de Selvanesch, in del 1841 inveci quell de Maconagh. In del 1869 l'è staa giontaa al Vigentin, che in del 1923 l'è vegnuu on rion de Milan. Quint el conserva anmò la pupart di sò cà vegg e anca ona quai cassina. Arent a la gesioeula veggia hann mettuu in pee ona gesa pussee granda e noeuva.
Saint-Julien-du-Gua
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.96 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 430 méter a 'na altèsa màsima de 1329 méter s.l.m.
Randa (VS)
Randa a l'è un cumün svizzer del distret de Visp, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 54.53 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Randa al se tröva a una altitüden de 1406 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ayer, Oberems, Saas Fee, Sankt Niklaus, Täsch, Zermatt.
In del 1819, el paés l'è staa quasi cumpletament desfaa fö de una valànga.
In del 1991, una part del paés l'è staa alagaa dòpo de una fràna.
Ligam de föra
manzína|miniatura|250px|I rèscc de la fràna del 1991 miniatura|manzína|el [[Glacier Express]] miniatura|manzína|la fràna sùra Randa
Stazion de Catanzaro Città
Servizzi
Biliettaria
Interscambi
Fermada de l'autobus
Valle de Zamanzas
a l'è un comun de la provincia de Burgos, cont una popolazzion de abitant.
Kadov (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Žďár nad Sázavou.
Barcis
Barcis (en furlà: Barcis; endèla parlàda locàl: Barce) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Pordenone. El g'ha presapóch 306 abitàncc, 'na superfìce de 102 km² e 'na densità de 3 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andreis, Aviano, Chies d'Alpago (BL), Claut, Frisanco, Montereale Valcellina, Tambre (BL).
Distribuzzion normala
La distribuzzion normala (anca gaussiana) a l'è, in teoria de la probabilità, un tipo de distribuzzion de 'na probabilità a cas assee cognossuda e doperada, recognossibel per la carateristega forma de campana. L'è caratrizzada per havégh 'me center el valor medi e la curva l'è simetrega rispet a lu, donca valor medi, moda e mediana coinciden.
Follas novas
miniatura|drita Follas novas l'è ona collezzion de poesij scrivuu in lengua galizziana da la Rosalía de Castro e publegaa in del 1880. L'è 'l sò segond e ultem lavor in galizzian. La pupart di poesij l'è stada scrivuda in di agn 1869-1870, quand che la poeta la viveva a Simancas, ma gh'è dent anca on quaj lavor di agn 1870 giamò publegaa in di giornai. L'è considerada l'oeuvra pussee importanta de la Castro e l'è anca on'oeuvra de transizzion in tra i Cantares gallegos e la novella En las orillas del Sar scrivuda in castijan.
L'è dividuda in 5 liber: Vaguedás, Do íntimo, Varia, Da terra and As viuvas dos vivos e as viuvas dos mortos
Monegrillo
a l'è un comun de la provincia de Saragozza, cont una popolazzion de abitant.
Servizzi feroviari metropolitan de Bologna
El servizzi ferroviari metropolitan de Bologna (SFM) a l'è ona red de servizzi ferroviari a caratter suburban a freguenza alta cont orari cadenzaa longh ona quaj linia ferroviaria che vann vers e vann a travers la cittaa de Bologna.
La red, che a l'è componnuda da 8 lign gestii de Trenitalia Tper, la offriss on conligament intra la cittaa de Bologna cont i center de la sò provincia e i center di provinz de Modena e Ferrara.
Red
La red suburbana a l'è componnuda de vòtt lign :
Linia S1
La linia S1 la conliga Porretta Terme (ramm A) a San Benedetto Sambro-Castiglione Pepoli, cont el noeud principàl de Bologna Centrala.
L'è doperada la ferrovia Porrettana, parzialmente a dobbi binari, e la Direttissima Bologna-Fiorenza, intregament a binari dobbi. Tucc e dò i lign a hinn elettrificaa.
El servizzi el moeuv 4'000 personn al dì in sul ramm B.
Linia S2
La linia S2 la conliga Vignola (ramm A) a Portomaggiore (ramm B) con passagg per Bologna e la percorr di binari dedicaa senza interferì cont i alter servizzi.
La dopera di innest in su la ferrovia Porrettana tolt de 'na veggia tramvia. La linia, a binari unich elettrificaa, a l'è gestida de FER e la moeuv 6'500 personn in sul ramm A e 8'000 in sul ramm B.
Linia S3
La linia S3 la conliga Bologna a Poggio Rusco in 50 menut in su la ferrovia Bologna-Verona, intregament elettrificada e a dobbi binari.
El servizzi el moeuv circa 11'000 personn al dì.
Linia S4
La linia S4 la conliga Ferrara (ramm A) a Imola (ramm B) passand per Bologna in 80 menut. La dopera per el ramm A la ferrovia Bologna-Venezia e per el B la ferrovia Adriatica.
El servizzi el moeuv 11'000 personn in sul ramm A e 6'700 in sul ramm B.
Linia S5
La linia S5 la conliga Bologna a Modena in mezz'ora cont la ferrovia Milan-Bologna, intregament elettrificada e a binari dobbi. El moeuv circa 6'000 personn al dì.
Komorní Lhotka
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Moravia-Slesia e del distret de Frýdek-Místek.
Siemensdamm (metropolitana de Berlin)
a l'è 'na stazzion de la Metropolitana de Berlin.
Krensdorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Anemone hepatica
Anemone hepatica (cunusìda 'n bresà col nòm de figadèla ) l'è 'na piànta erbàcea che fa part de la famìa botànica de le Ranunculaceae.
thumb|250px
Descrisiù
L'è 'na piànta perène de dimensiù pesène, la pöl rià a 20 ghèi de altèsa, e che g'ha 'na raìs furmàda de fìbre düre. Le fòie i è de culùr vért scür conden gambì bèl lónch che böta fò diretamènte de la raìs. La fòia la g'ha tré lòbi srotondàcc e co l'òrlo 'ntréch. I è de consistènsa scorzégna. I fiùr i è celèscc (de rar biànch o ròza), e i tàca a fioréser apéna che se fà vià la néf al prensépe de la primaéra. I g'ha de 6 a 10 sépali petalòidi. I è portàcc ensìma a 'n pedùncol peluzèt e che stà sö drit. El g'ha tré bràtee che le vé a furmà 'na sort de càles. El fröt l'è 'n achénio.
Strada europea E06
La Strada europea E06 a l'è 'na strada europea che la quatta Nurvegia e Svezia. La conliga Trelleborg, Malmö, Helsingborg, Halmstad, Göteborg, Oslo, Dombås, Trondheim, Mo i Rana, Narvik, Nordkjosbotn, Olderfjord, Karasjok, Utsjoki e Kirkenes e l'è longa 3034 km.
Anemone hepatica
Distribusiù
I è uriginàre dei bósch de le regiù temperàde de l'emisféro nòrt. Chèsta piànta l'è stàda ciamàda per tat tép col nòm scentìfich de Hepatica nobilis, ma i stüde piö modèrni i g'ha stabilìt che 'l zèner Hepatica l'è mìa 'n zèner de per sò cönt ma 'l g'ha de éser cunsideràt part del zèner Anemone. La crès sö terér calcàrei, dré a le préde e 'n zòne frèsche, a l'ombréa, montagnùs e bósch ömecc. La varietà H. nobilis var. nobilis l'è uriginària de l'Europa.
Tasonomìa
La spéce Anemone hepatica, l'è stada discriìda del Linèo e püblicàda endèl sò lìber Species Plantarum 1: 538, endèl an 1753.
Sèvres - Babylone (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 10 e 12 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Martin Weinek
thumb|300px|Martin Weinek (a manzina) con [[Denise Zich e Kaspar Capparoni]] Martin Weinek (Leoben, Austria, 1964) l'è n'attur, dopiator, enòlogh, regista e impresari austriach. El laora per el cìnema, el teàter e la television. Al pùbblich italián l'è cognossuu per la part dell' Ispettor Fritz Kunz in "Il Commissario Rex".
Cariera
Dòpo che el s'è formaa intra el 1983 e'l 1986 sòta el Prof. Peter P. Jost, el s'è dedicaa al teater in del 1986 in d'ona quai produzion vienes. La soa prima aparizion l'é stada come ascensorista in del film Nachsaison (Bassa stagion).