cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stat de la materia
In del stat solid atum o mulecul a hinn ligaa bej stret intra de lur per furmà un reticul cristalin rigid o una strütüra amorfa isòtrupa (anca se minga tücc cunsideren i solid amorf di solid). I solid a hinn incumprimibil (se puden minga schiscià) e gh'hann una sua furma definida.
Liquid
In del stat liquid i mulecul a hinn ligaa intra de lur in manera debula e se poden möf. I liquid gh'hann un vulüm ma minga una sua furma definida.
Gass
In di gass i mulecul interagissen dumà in manera propi fiaca e a hinn quas indipendent in di muiment; dunca poden ucüpà tüt el volüm del sò cuntenidur. I gass a hinn cumprimibil e gh'hann minga una sua furma.
Novafeltria
Novafeltria (endèla parlàda locàl: Marcaden dla Marecia) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha, 'na superfìce de 41 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Maiolo, Mercato Saraceno (FC), Pennabilli, San Leo, Sant'Agata Feltria, Sogliano al Rubicone (FC), Talamello, Torriana.
Chèsto cümü — isé come i óter sés de l'Alta Valmarecchia — enfìna ai 15 de óst del 2009 l'ìa part de la pruvincia de Pesaro e Urbino, de la regiù de le Màrche. La variuasiù aministratìva l'è stàda adotàda de la Repüblica Italiana dòpo che 'n referèndum tra la popolasiù dei cümü de l'Alta Valmarecchia, el g'ha ést la vitòria de chèi che ülìa l'inclüziù 'ndèla pruvìnica de Rimini.
Locomotiva termica
La locomotiva termica a l'è 'na locomotiva bona de trainà di carrozz in su 'na ferrovia cont di motor endotermich, cont trasmission meccanica, idraulica o elettrica. Vist che squasi tucc i locomotiv termich a hinn a motor Diesel a hinn anca ciamaa locomotiv Diesel.
Trasmission elettrica
I locomotiv termich a trasmission elettrica hinn essenzialment di locomotiv elettrich cont on motor termich che alimenta i sistema elettrich e l'è doperaa per semplificà el sistema de trasmission.
Trasmission idraulica
I locomotiv termich a trasmission idraulica a hinn tipich de la Germania e de la Scandinavia e doperen di sistema de pomp idraulich per trasmett el moto del motor ai roeud.
1147
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
La Défense (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 1 de la metropolitana de Paris, del Transilien e de la RER A, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del tram Fermada del bus
Tecnocrazia
La tecnocrazia a l'è 'na forma de governo ipotetica indova che i decision a hinn tolt di tecnegh, ossia di personn espert in di camp del savè 'me i scienziaa, i ingegnee, i giurista, i dottor e inscì via.
Àrimo
Chèsta paròla l’è dovràda suradetöt in pruìnsa de Milà, de Berghèm, de Brèsa e ‘n pruìnsa de Mùnscia. S'pènsa che arimortis e arivivis i ègne da i manére de dì latìne alea mortis e alea vivis dovràde da i zögadùr de dàdi che i dizìa alea vivis prima de tirà i dàdi per fà capì che i éra 'n zöch e che i óter i gh'éra mia de tocài, menimà dòpo che i s’éra fermàcc i zontàa alea mortis per permèt ai óter zögadùr de catài sö per tirài.
Dal uriginàre alea mortis ‘l sarès egnìt fò prìma alimortis, pò arimortis ‘nfìna scurtàt in àrimo.
Uchaud
Uchaud l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Rhôny-Vidourle, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 15 méter a 'na altèsa màsima de 102 méter söl leèl del mar.
Battaja de Abukir
La Zoca de Abukir (arab: Abu Qir), al dì d'incoeu ciamada Mesra l'è situada in su la còsta egiziana del Mediterrani in tra Lissandria d'Egitt e la boca del Nil de Rosetta. In del 1798, el primm de agost, la gh'è stada la battaja naval in tra i Frances e i Ingles: L'ammiraj ingles Orazi Nelson, cont una flòtta de 12 nav, l'ha sorprenduu la flòtta francesa fòrta de 13 nav e l'ha afondaa 8 di quest e l'ha faa scappà i alter, de manera de compromett la Campagna d'Egitt del Napoleon e tajà foeura i riforniment.
L'ann dòpo in del stess sit, ma in su la terraferma, el Napoleon el sconfiggeva i Turch, ma oramai la soa campagna l'era stada compromettuda.
Strada voivodal 720
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 19.737 km.
Wallerstein
Wallerstein l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Donau-Ries. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.45 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Wallerstein el se tróa a 'na altèsa de 441 méter sura 'l leèl del mar.
Pila (Cechia)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Karlovy Vary e del distret de Karlovy Vary.
Giuslin
Giuslin (prononzia local: [dʒy'ʒliŋ] ; italian: Giuslino) a l'è ona frazzion del comun comasch de Sceran. El paes el se troeuva denter a la Val d'Intelvi, a sud del center comunal. El soranomm di sò abitant a l'è spazzacamin ([ʃpatsaka'miŋ]).
Strada voivodal 721
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 45.1 km.
546
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
1148
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Isona i Conca Dellà
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Ferrovia Dòmm-Noara
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Domm e Noara e longa 89.565 km.
Verta del 1864, l'è in Piemont e l'è de proprietà de.
Pont-Trambouze
Pont-Trambouze l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Thizy, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 4.06 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 407 méter a 'na altèsa màsima de 645 méter söl leèl del mar.
Cerecinos del Carrizal
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
The Spirit Room (Michelle Branch)
The Spirit Room l’è l’album de debùtt con una etichètta discografica maggióra de la cantautóra statuniténsa Michelle Branch, miss foeura de la Maverick Recording Company e da la  Warner Bros. Records in di Stati Unìi el 14 de agost del 2001. L’album a l’è stàa registràa a Hollywood in del stat americàn de la California in di Henson Recording Studios e in di Ananda Studios e masterizzàa del Stephen Marcussen al Marcussen Mastering a Los Angeles in California.
El tìtol de l’album l’è stàa scernìi dal nòmm del bar Jerome in Arizona, arént a la casa de la Michelle de Sedona, città del stàt americàn de l'Arizona.
Tracc
Edizion digitàl deluxe
Galevròzza
La galevroza, ciamada anca grisera, prinada e bruma (brumera/barmera) l'è una deposizion de giaç bianc qe la se fa su quand qe l'agua denter la cigera giaçada la gota in su i superfix plussee de fœra dei ojets, cont vent calm o lejer. La cigera la giaça de solet contra la part contra vent dei broqe di erbor o un qualsessia ojet solid.
A l'è un fenomen tipeg de l'invern ind i rejon qe i se trœva in l'Italia del Nord, ma l'è dree a vegnir semper plussee rar per efeit de l'inquinament atmosfereg e del scoldament global.
La galevroza la someia asquas a la brina; ma in tant qe la galevroza a l'è faita de vapor prima qe 'l se condensa in gote de agua (o cigera) e pœ qe la se taca a i superfix, la brina a l'è faita de la deposizion dreita dei fum de agua in giaç solid.
Féchy
Féchy a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.71 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
San Giovann (Lecch)
San Giovann (San Giovanni o San Giovanni alla Castagna in Italian) l'è voeuna di frazion de la città de Lecch. L'è traversaa del riaa Gerenzon e l'è in mezz tra i paes de Castell e de Laorca. San Giovann l'è staa per on bell poo de temp on comun indipendent, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Lecch. L'union con Lecch a l'è del 1923. A San Giovann partegniven i frazion de Cà Bolgioeu, Cereda e Varigion. La scormagna di abitant a l'è scoldabanch, perchè se credeva che lor fudessen di fanigotton.
Borriol
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Repübliga Dominicana
La Repübliga Dominicana a l'è un paes di Caraib.
A l'è tacada a Haiti.
La capital a l'é Santo Domingo.
la gh'ha una süperfiss de 48.730 km² e una pupulaziun de pressapoch 9.760.000 abitant.
Urganizaziun pulitiga
La Repübliga Dominicana (nom ufizial: República Dominicana) a l'è una repübliga pressidenziala.
El president a l'è Luis Abinader (del 2020).
Nagyhalász
a l'è un comun del Distret de Ibrány, cont una popolazzion de abitant.
Spitz (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Port Valtravaja
La Stazion de Port Valtravaja l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de. L'è anca stazion del tocch lombard de la ligna S30 de la Red celer ticines.
Horatio Nelson
L' Orazzi Nelson (Burnham Thorpe, 1758 - Trafalgar, 1805), viscont e ammiraj ingles, el s'è miss in mostra in di guerr contra la Francia revoluzionaria e contra el Napoleon. In del 1798 l'ha traa giò la flotta francesa denanz de la costa de Abukir, poeu l'è andaa a Napoli a comandà la repression contra i omen de la Repubbliga Partenopea, creada di Frances in del 1799. In del 1803 l'è staa nominaa comandant de la flotta inglesa del Mediterrani e, in del 1805, al largh de Trafalgar, l'ha battuu ancamò el Napoleon, col lassàggh però la pell a la fin de la battalia.
Legnach
Legnach o Legnagh (Italià: Legnago; isè ach in Venesià) l'è ü cümü de 24.288 abitàncc che l’ se tróa in de la Pruìnsa de Erùna.
L'è stai sóta prima ai Scaligeri, pò l'à fai part in del sécol XIII, del Ducaa de Milàn e dal 1428 de la Repüblica de Enésia. A l’època di Aüstriaci (1815 - 1859) l’èra öna di quàter fortèse del quadrilàter ‘nsèma a Màntoa, Erùna e Peschiera.
De èt
left|thumb|Ol teàter Salieri
Roccaforte Ligure
Roccaforte Ligure (en piemontés: La Ròuca) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 167 abitàncc, 'na superfìce de 20,73 km² e 'na densità de 8 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borghetto di Borbera, Cantalupo Ligure, Grondona, Isola del Cantone (GE), Mongiardino Ligure, Rocchetta Ligure.
Marble Arch (metropolitana de Londra)
Marble Arch  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Všestary (Boemia central)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
La villa di lato
La villa di lato l'è una serie televisiva italiana ideada da Marcello Macchia, in art Maccio Capatonda, trasmisa sul canal FlopTv in dal 2009. L'é prudota a Samaraa da la Shortcut Productions.
547
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Stazion de Pagani
La Stazion de Pagani a l'è 'na stazion de la ferrovia Napoli-Salerno, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia in contratt de servizzi cont la Region Campania.
Ufela (pastisseria)
L’Ufela l'è la specialità dulsa tipica ad Paruna. L'è un biscott con una furma uval, nassüü da un incuntar d'ingredient induinaa, semplicc e nütrient.
Storia
A inventà 'l biscott i henn stai du surel ad Paruna, Pasqualina e Linìn Colli, che a la fin dal '800 hann inventaa custa specialità sensa digh a ninsüna la riceta. I surel i tegnivan tanta da cünt al segret, che anca quand l'indüstrial Pietro Guglielmone, che 'l gh'iva 'na fabrica di dulz impurtant a Murtara, l'è andai a Paruna e l'ha ufrii ai surel 20.000 lir (che par l'epuca l'era un muntün ad danee) par crumpà la riceta di ufel, i surel Colli gl'han no vindüü istess.
In principi i ufel i gnivan fai in quantità limitaa e vindüü a nümar, invece che a pes, tant ch'ivan prezius, par l'üs dal bütir. La so presenza inti taul di parunin, l'è stai sübit ligaa a la ricurenza dla Madona dal Rusari, ch'l'è diventaa festa patrunal dal pais: inta cula ucasión as fivan i ufel par unurà la festa, quand l'ariviva anca gent di pais ariva par güstà al biscot tanta special.
Al grand sücess cumercial di ufel l'è rivaa in tal 1969, quand l'è stai urganizaa la prima sagra da cul prudut tipich chì. Da cul mument, la Pro Loco ad Paruna la garantissa la geneuinità dal biscot grazia a un marchi ad garanzia furnii ai indüstri ch'i prodücian i ufel, ch'i hann ciapaa al post di vegg furan a legna. Al dì d'incö i ufel i henn cugnüsü e consümaa in tüt al mund.
Ingredient
Farina ad furment tenar, öv, bütir, zücar e öli d’uliva.
Cassan (VA)
Cassan (nom ufizial in italian: Cassano Valcuvia) l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l gh'ha, cont ona superfiss de 4,1 km² e 'na densità de 0 ab./km².. El paes, situaa longh la Val Cuvia, el gh'ha tre frazion: Nòga, Sòtta el Sass e Via Provincial.
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Cassan Valcuvia l'è mostraa in la tabella chi de sotta
Bundesstraße 55
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez al Nord Reno-Westfalia.
Penta-Acquatella
Penta-Acquatella l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Alto-di-Casacconi, del circondàre (arrondissement) de Bastia e del dipartimènt de la Còrsica Alta. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 3.1 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 237 méter a 'na altèsa màsima de 920 méter s.l.m.
1149
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Pennabilli
Pennabilli (endèla parlàda locàl: La Péna) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha, 'na superfìce de 69 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Tedalda (AR), Carpegna (PU), Casteldelci, Maiolo, Montecopiolo (PU), Novafeltria, Sant'Agata Feltria, Sestino (AR). L'è 'l cümü piö meridiunàl de la regiù Emilia-Romàgna.
Chèsto cümü — isé come i óter sés de l'Alta Valmarecchia — enfìna ai 15 de óst del 2009 l'ìa part de la pruvincia de Pesaro e Urbino, de la regiù de le Màrche. La variasiù aministratìva l'è stàda adotàda de la Repüblica Italiana dòpo che 'n referèndum tra la popolasiù dei cümü de l'Alta Valmarecchia, el g'ha ést la vitòria de chèi che ülìa l'inclüziù 'ndèla pruvìnica de Rimini.
Saint-Marcel (FR-01)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.64 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 278 méter a 'na altèsa màsima de 292 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Marcel l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Registrador de vol
El registrador de vol (in ingles Flight recorder), cognossuu anca 'me scatola negra l'è on apparecc eletronegh instalaa in di reoplan per registrà i dat del vol.
Amions
Amions l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Germain-Laval, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Registrador de vol
Component
Gh'hinn almanch dò part in ona scatola negra:
Roccafiorita
Roccafiorita l'è ün cumün da la Provincia de Messina ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa a c.ca 170 km a est da Palermo e 35 km a südvoest da Messina. Al 31 da Dezember dal 2004, al gh'eiva üna popülazion da 261 e üna area da 1,1 km².
Amions
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Amions l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Roccafiorita
Roccafiorita al è arent a Antillo, Limina e Mongiuffi Melia.
Carano
Carano (Caran endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 951 abitàncc, 'na süperfìce de 13 km², per 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aldino (BZ), Trodena (BZ), Daiano, Cavalese, Anterivo (BZ), Castello-Molina di Fiemme.
Registrador de vol
Component
Per vess recuperaa pussee facilment i scatol negher i gh'han di segnalador radio.
IRCCS Castell Goffred
L'IRCCS Castell Goffred a l'è 'n IRCCS de la Maugeri a Castell, in provincia de Mantoa.
L'è vert del 1990 e 'l gh'ha 95 post lecc, de che 2 a hinn de ricover diurno, e l'è staa vert per sostituì l'ospedaa civil de la città. L'offriss di servizzi de fisiatria, neurologia, reumatologia e neuropsicologia.
Cerecinos de Campos
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Liverpool
Cità al nord de l'Inghiltèra.
Ferrovia Decimomannu-Iglesias
La  a l'è 'na ferrovia italiana a scartament normal che la conliga Decimomannu e longa 37.7 km.
Verta del 1872, l'è in Sardegna e l'è de proprietà de.
Bohumilice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia de Sota e del distret de Prachatice.
Arivivis
Arivivis l’è öna paròla lumbàrda che l’è dovràda da i s-cècc quàndo i zöga. Se la dis per fà partì amò tùrna ü zöch che l’éra stài fermàt prìma co la paròla “àrimo”, perché gh’éra söcedìt ergöta fò del normàl o di régole. De fàti ol contràre de arivivis l’è àrimo, che l’è la fùrma scurtàda de arimortis. Chèsta paròla l’è dovràda suradetöt in pruìnsa de Milà, de Berghèm, de Brèsa e ‘n pruìnsa de Mùnscia.
S'pènsa che arimortis e arivivis i ègne da i manére de dì latìne alea mortis e alea vivis dovràde da i zögadùr de dàdi, che i dizìa alea vivis prima de tirà i dàdi per fà capì che i éra 'n zöch e che i óter i gh'éra mia de tocài, menimà dòpo che i s’éra fermàcc i zontàa alea mortis per permèt ai óter zögadùr de catài sö per tirài.
Gammelshausen
Gammelshausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Göppingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 3.31 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gammelshausen el se tróa a 'na altèsa de 442 méter sura 'l leèl del mar.
Montricher-Albanne
Montricher-Albanne l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Maurienne, del circondàre (arrondissement) de Saint-Jean-de-Maurienne e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.99 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 600 méter a 'na altèsa màsima de 2926 méter s.l.m.
Strada voivodal 723
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 12 km.
Staatz
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
1150
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
548
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Gesa de Satana
La  Gesa de Satana  l'è ona setta religiosa fondada dal Anthony LaVey in del 1966. El sò test pussee important l'è la "Bibbia Satanega", ma gh'è anca i "Rituaj Satanegh" e "La Strega Satanega".
Gonten
Gonten a l'è un distret svizzer del Canton Apenzel de Dent. La süperfiss del teritori del distret l'è de 24.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Gesa de Satana
La reppresenta l'ideja del satanismo ateo, che 'l ved in del Diavol domà on simbol de libertà e individualismo. Inveci el Tempio del Set, sortii da l'organizzazion, l'è teista, ossia el ved in Satana on ver Dio de orà e adorà.
Gonten
In del canton Apenzel de Dent, l'unitaa aministrativa pusee pissena l'è 'l distret, quest vör dii che un distret l'è minga spartii sü en cumün
Gesa de Satana
El Capo de la Gesa l'è 'l Peter H. Gilmore, vegnuu capo in del 2001 dopo de la mort del LaVey in del 1997.
Gonten
El nom
Inturen al 1200 el paes l'eva ciamaa Gumbton, e chèsto nom el faa riferimènt a una pocia de àiva con tacàt una torbiera.
Storia
El distret de Gonten l'è staa istitüii ufizialment in del ann 1872 con l'union de Gonten con le "rhodes" de Stechlenegg e Rinkenbach
Partid Gay
El Partid Gay (Partito Gay in italian) a l'è un partid politegh italian dedicad a la tutella di dirit LGBT.
Storia
El partid l'è stad pensad in del 2018 del Fabrizio Marrazzo, che l'ha registrad el nom e l'ha did che l'havaria podud ciapà 'n bon numer de vot. L'è stad presentad el 19 de november 2020 e 'l se definiss, oltra che Gay, anca liberal e ambientalista.
In tra i so prim at gh'è stad la critega del Zlatan Ibrahimovic per di batute che l'ha fad el Festival de Sanrem in su l'Achille Lauro, de lor retegnude omofobe, e la proposta de cambiàgh i nom di Giardin publegh de l'Indro Montanelli a la Raffaella Carrà, morta de poch, per via di idee razziste che 'l gh'ha havud el sgiornalista.
Bataia de Varna
La bataia de Varna l'è stait un fait bellig de la croxada de Varna. L'è staita combatida aprœv a la citaa de Varna ol 10 de november del 1444, in tra i forze croxade e Otomane.
Partid Gay
Storia
In di elezzion ministrative del 2021 s'inn candidad a Roma, Turin e Milan, e inn boni de otegnì un quai representant a Morteron, e a dicember 2021, cont un acord con la Liga e Forza Italia inn boni de otegnì anca un assessor.
In di elezzion politeghe italiane del 2022 corren in di liste del Moviment 5 Stelle con du candidad, nissun el riva a vesser elesgiud.
Bataia de Varna
Ol contest
In seguet a l'espansion dei Otoman in dei Balcan, ol princep ungeres Jànos Hunyadi l'ha ciamad una croxada per descaçar-i vià dai territore europee. Anc se ol Papa l'ha dait ol so apoj, i ha respondid adoma ol Ladislav III Jagellon, Re de Polonia e Ungeria, e ol Vlad Tepes de Valaqia. Grazie a la flota veneziana qe, col blocar ol streit dei Dardanei, la tegniva lontan l'esercet de la part asiatega, i croxads era dree a vencer la guerra, tant qe ol sultan Murad II l'hera domandad un armistizi, in cambe de la cession d'un quai territore a Serbia e Ungeria, e l'impegn a miga tacar i regn cristian per dex agn. Ma l'hiva miga assee per i croxads qe i è indaits inants ind la guerra. Ma 'sta volta, grazie a i condizion atmosferige o a la corruzion d'un quai capitani, l'esercet oriental dei otoman al g'è rivad a passar a travers ol Bosfor, e i cristian i s'è trovads in inferioritaa numeriga.
I forze in camp
Al comand del Ladislav i g'era circa 20,000 omegn, ol sultan inscambe al pudiva cuntar in su una armada qe l'è granda ol dope, circa 40,000 omegn.
La bataia
I cristian i se sqiera intra ol lag Devna (a manzina) e i colline verso Varna (a dreita). I turc i met a manzina i trœpe asiatege, a dreita qelle europee, e ind el mez ol sultan coi janisser, protejids de dei pai gœss, conligads con dei cadene.
La Palme
La Palme l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Sigean, del circondàre (arrondissement) de Narbonne e del dipartimènt de l'Aude.
Bataia de Varna
La bataia
Ol prim assalt l'è dei turc, qe i conquista i colline tegnide da i cristian, ma i è descaçads del contratac del Hunyadi, qe al copa anc'pò ol comandant dei trœpe asiatege, Qaragia. Anc ind la banda manzina i cristian i è dree a vencer, e la bataia l'è in so favor, quand qe ol Ladislav, senza speitar i rinforz, con la so guardia polaca al carga contra i janisser per circar de copar ol sultan e meter fin subet a la guerra. Ma ol so cavall l'è colpid e lu, borlad in terra, l'è copads; la so testa l'è portada al sultan e metida sora un pal, per far-la veder ai cristian, qe i sa ritira e i lassa sul camp 5,000 morts (ma anc i turc i ha havud dei grande perdide).
La Palme
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Bataia de Varna
I conseguenze
La fraca de l'armada cristiana la segnerà la fin dei tentativ ocidentai de descaçar i turc de i Balcan. Costantinopel, bandonada dei latin, gnanc dex agn e la finirà in man ai Otoman.
La Palme
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 27.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 201 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Palme l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Ferreyres
Ferreyres a l'è un cumün svizzer del distret de Morges, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.13 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Opoul-Périllos
Opoul-Périllos l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Rivesaltes, del circondàre (arrondissement) de Perpignan e del dipartimènt dei Pirenèi Orientài.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 50.53 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 100 méter a 'na altèsa màsima de 709 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Opoul-Périllos l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Riferimèncc
thumb|right|250px|El paés de Périllos
Rocca Grimalda
Rocca Grimalda (en piemontés: La Ròca (AL)) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Alessandria. El g'ha presapóch 1.346 abitàncc, 'na superfìce de 15,64 km² e 'na densità de 86 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capriata d'Orba, Carpeneto, Ovada, Predosa, Silvano d'Orba, Trisobbio.
Lissander I de Russia
El Lissander I Pavlovič Romanov (russ: Александр I Павлович Романов/Aleksandr I Pavlovič Romanov; 1777-1825) l'è staa on imperador de la Russia. L'è staa amis di frances per on poo temp, ma dopo de la mort del Duca d'Enghien, l'ha tolt part a la terza coalizion contra el Napoleon. El sò esercit l'è staa battuu a Austerlitz, Eylau e Friedland, ma lù l'è tornaa a vess ancamò amis di Frances dopo d'avè incontraa el Bonapart a Tilsit. L'ha deciduu inscì d'entra denter al sistema continental de scambi contra i Ingles, ma el s'è pentii quand che l'ha vist che l'economia russa l'era danneggiada per minga podè commerciaa con quei là.
Quand el Napoleon l'ha s'ceraa l'esercit al confin con la Russia (1812), lù el s'è minga stremii, e l'ha refudaa de parlàggh anca dopo che Mosca l'era finida in man di Frances. Ma quand l'imperador frances el s'è retiraa, el Lissander I l'è tornaa a vess sò amis, e quest l'è succeduu anca dopo i Cent Dì, quand l'ha spingiuu per limità la vendetta prussiana contra la Francia.
Uzès
Uzès l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Uzès, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Uzès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Vol Aeroflot 593
miniatura|Illustrazion del vol El Vol Aeroflot 593 l'è staa on vol dal reoport Šeremet'evo de Mosca (Russia)  a quell Kai Tak de Hong Kong, el di 23 de marz del 1994.
Eschenbach (DE-BW)
Eschenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Göppingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 4.80 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Vol Aeroflot 593
El vol s'è s'ciantaa arent a Meždurečensk e tucc i 75 person a bord hinn mort. On esam di scatol negher l'ha rivelaa che ai comand del vol gh'eva el fioeu del comandant Jaroslav Kudrinskij (russ: Ярослав Кудринский), el El ' dar Kudrinskij (russ Эльдар Кудринский), mettu ai comand dal pader per fall giogà.
Eschenbach (DE-BW)
El cümü de Eschenbach el se tróa a 'na altèsa de 458 méter sura 'l leèl del mar.
Riferimèncc
8 der Verordnung über die bauliche Nutzung der Grundstücke (Baunutzungsverordnung -BauNVO);dabei können die Höchstwerte des § 17 BauNVO bezüglich des Maßes der baulichen Nutzung erreicht werden. Als Nutzungseinschränkung wird im Bebauungsplan vorgeschrieben, dass zur Erzeugung von Heiz- und Prozesswärme nur Erdgas verwendet werden darf. Im Interesse einer großzügigen Bepflanzung des Gewerbeparks werden Begrünungsmaßnahmen auf Wunsch im Einzelfall mit dem Ansiedlungsinteressenten abgestimmt.
Kindergärten
Der zweizügige Kindergarten "Arche Noah" in der Sudetenstraße 9, von der bürgerlichen Gemeinde in den Jahren 1982/83 (zusammen mit einem Schulschutzraum für 100 Personen im Untergeschoss) erbaut, befindet sich im Theodor-Engel-Gemeindehaus. Die bürgerliche Gemeinde hat das Betriebsrecht und die Trägerschaft der Evangelischen Kirchengemeinde übertragen.
Vol Aeroflot 593
L'incident
El vol l'era on Airbus A310, noeuva dotazion de la compagnia russa.
Eschenbach (DE-BW)
Kindergärten
Seit dem Jahr 1992 verfügt die bürgerliche Gemeinde über einen weiteren zweizügigen Kindergarten, den Kindergarten "Wirbelwind" in der Kirchstraße 2. Hierdurch ist die Gemeinde jederzeit in der Lage, auch bei steigende Kinderzahlen jedem dreijährigen Kind einen Kindergartenplatz in der Gemeinde anzubieten.
Vol Aeroflot 593
L'incident
El pilota l'è staa cattaa foeura per la sò granda conoscenza del ingles e per la sò bravura.
In de la vegia URSS, e anca in de la Russia d'incoeu, i pilota i gh'han di privileg, 'me quell de portà, ona volta al ann, i famijar a metà prezzi. Kudrinskij ha drovaa despess questa opzion, ma l'eva la prima volta foeura dai confin de la Russia.
Eschenbach (DE-BW)
Kindergärten
Zur Koordination von Verwaltungs- und Organisationsfragen beider Kindergärten steht ein gemeinsamer Kindergartenausschuss, dem Vertreter der Träger, der Elternschaft und des Erziehungspersonals angehören.
Vol Aeroflot 593
L'incident
miniatura|manzína|L'avion s'ciantass
Eschenbach (DE-BW)
Schulen
Die Grundschule in der Bahnhofstraße 12, in den Jahren 1992 bis 1994 mit einem Aufwand von rund 1,43 Mio. Euro umfassend saniert und erweitert, umfasst die Grundschulklassen 1 bis 4; derzeit besuchen über 100 Schüler die Grundschule. Seit dem Schuljahr 1998/1999 bietet die Gemeinde Eschenbach zusammen mit der Grundschule in deren Räumlichkeiten eine Kernzeitbetreuung, die sogenannte Verlässliche Grundschule (VGS) an. In dieser Einrichtung können die Grundschulkinder vor dem eigentlichen Schulbeginn ab 07:00 Uhr und nach Schulschluss bis 13:00 Uhr betreut werden.
Vol Aeroflot 593
L'incident
El Kudrinskij ha portaa i sò fioeui in de la gabina de pilotagg, per fagh vedè la modernità del noeuv avion, ma ha faa setà giò la fioeula, Jana, e ha modificaa el pilota automategh per dà a la fioeula l'impression de pilotà. In de la gabina gh'eva anca el Makarov, amis del Kudrinskij, tant che i sò fioeui el ciamaven "barba".
Eschenbach (DE-BW)
Schulen
Die Hauptschule befindet sich in der Nachbargemeinde Heiningen,
Vol Aeroflot 593
L'incident
Poeu ha daa i comand al fioeu El ' dar, che ha faa forza in su la cloche, disattivand el pilota automategh per la sezion di aletton. I avion russ, quand se stacava el pilota automategh, daven on segnal, inveci el Airbus no. El avion ha segnalaa ona holding pattern e i pilota hinn rimanuu confonduu per noeuv second, e poeu 'l se inclinaa del 45%, schiacciand (per i Forz G) i person in gabina.
Eschenbach (DE-BW)
Schulen
Schulträger beider Schulen ist der Gemeindeverwaltungsverband Voralb mit Sitz in Heiningen. Weiterführende Schulen aller Art stehen in Göppingen zur Verfügung.
Stazion de Luin
La Stazion de Luin l'è 'na stazion ferroviaria regionala de la Lombardia sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de. L'è 'na stazion internazional, cont di standard ferroviari sia svizzer sia italian.
Eschenbach (DE-BW)
Jugendmusikschule
Im Rahmen einer öffentlich-rechtlichen Vereinbarung besteht eine Kooperation der Gemeinde Eschenbach mit der Jugendmusikschule Göppingen,, wodurch musikalische Früherziehung und Grundausbildung gefördert wird.
Vol Aeroflot 593
L'incident
El copilota e El'dar han provaa a salvà el vol, e fà tornà el pilota al sò post: Hinn riuscii ma l'era tropp tard: El vol se s'cianta a terra arent a Meždurečensk, in del Oblast' di Kemerovo.
Eschenbach (DE-BW)
Einzelnachweise
§
Vol Aeroflot 593
L'incident
In di di despoeu, i famij occidentai han portaa di fior, inveci quej orientai han portaa di messagg ai mort.
Stazion de Luin
Anca se l'è no la prima stazion in territori italian de la ligna tesinesa S30 l'è la prima che se fann i controll a la frontera e i operazion tecnegh e doganai.
Vol Aeroflot 593
Trascrizion del CVR
2258 Eldar: Why's it turning? 2259 Kudrinsky: It's turning by itself? 2260 Eldar: Yes ... 2261 Kudrinsky: I don't know why it's turning 2266 Eldar: Is it going off-course? 2267 Piskarev: We're entering a holding pattern 2268 Kudrinsky: Really? 2269 Piskarev: Of course. 2270 Makarov: Guys ...
L'avion supera i 45° de inclinazion, per el pilota l'è dura tornà al post
2272 Kudrinsky: Hold it, hold the stick, hold it 2275 Makarov: The speed ... 2276 Piskarev: The other way! 2277 Kudrinsky: The other way, turn it left 2281 Piskarev: Left! 2281 Kudrinsky: Left... The other way! 2282 Piskarev: Left! 2284 Eldar: I am turning it left ... 2284 Piskarev: To the right! 2285 Kudrinsky: To the right 2288 Piskarev: Can't you see, or what?
El autopilota dis che scenden pussee de 1000 ft al second
2291 Piskarev: Turn right. Turn right! Turn right! 2297 Kudrinsky: RIGHT! 2298 Piskarev: Left! There's the ground! 2303 Kudrinsky: Eldar, get out ... Climb back out ... Climb back out, Eldar. You see the danger, no? 2314 Piskarev: Throttles to idle! 2319 Kudrinsky: Eldar, get out! Get out, Eldar, get out ... Get out, Eldar, get out, get out ... get out ... [gasping] get out ... Get out, I say! 2334 Piskarev: Full power! Full power! ... Full power! 2336 Kudrinsky: Got full power, got it 2337 Piskarev: Full power! 2338 Kudrinsky: Got it ... 2340 Piskarev: Full power! 2346 Kudrinsky: I gave it full power, I gave it 2348 Piskarev: What's the speed? 2350 Makarov (?): Look on the left, it's three-forty 2354 Kudrinsky: ... Okay ... [sobbing] Full power! 2365 Piskarev: Speed is very high 2367 Kudrinsky: High, is it? 2368 Piskarev: Yes, isn't it? 2369 Kudrinsky: I switched it off 2371 Piskarev: We're coming out, coming out, coming out! Right! Foot to the right! Speed is high, reduce power! 2377 Kudrinsky: Done 2382 Piskarev: Gently! ... Shit, not again 2388 Kudrinsky: Don't turn it right! The speed [unintelligible] 2392 Piskarev: There! 2393 Kudrinsky: We'll come out in a sec. Everything's all right ... Gently [unintelligible], gently ... Pull up gently!
2400 [Sound of impact, end of recording]
Traduzion lombarda
L'avion supera i 45° de inclinazion, per el pilota l'è dura tornà al post
2272 Kudrinskij: Tegnel! Tegnel! Tegnel! 2275 Makarov: La velocità ... 2276 Piskarëv: L'oltra direzzion! 2277 Kudrinskij: L'oltra direzzion! Girel a manzina! 2281 Piskarëv: Manzina! 2281 Kudrinskij: Manzina... L'oltra direzzion! 2282 Piskarëv: Manzina! 2284 El ' dar: Son dré a girall a manzina ... 2284 Piskarëv: A drita! 2285 Kudrinskij: A drita 2288 Piskarëv: Te vedet no, o olter?
El autopilota dis che scenden pussee de 1000 ft al second
2291 Piskarëv: Girel a drita! Girel a drita! Girel a drita! 2297 Kudrinskij: DRITA! 2298 Piskarëv: Manzina! Gh'è el terren! 2303 Kudrinskij: El ' dar, va foeura ... Torna indrè ... Salta indrè, El ' dar. Te vedet el pericol, no? 2314 Piskarëv: Throttle al massim! 2319 Kudrinskij: El ' dar, va foeura! Va foeura, El ' dar, va foeura ... va foeura, El ' dar, va foeura, va foeura ... va foeura ... va foeura ... va foeura, hoo dii! 2334 Piskarëv: Piena potenza! Piena potenza! ... Piena potenza! 2336 Kudrinskij: L'è a piena potenza 2337 Piskarëv: Piena potenza! 2338 Kudrinskij: L'è ... 2340 Piskarëv: Piena potenza! 2346 Kudrinskij: Hoo daa piena potenza... Hoo daa 2348 Piskarëv: Velocità? 2350 Makarov (?): Varda a manzina, l'è 340! 2354 Kudrinskij: ... Okay ... Piena potenza! 2365 Piskarëv: La velocità l'è volta 2367 Kudrinskij: L'è volta? 2368 Piskarëv: Si, l'è minga inscì? 2369 Kudrinskij: L'hoo smorzaa 2371 Piskarëv: Semm drè a 'ndà foeura, 'ndà foeura, 'ndà foeura! Giust! Varda a drita! Velocità volta, sbassa la potenza! 2377 Kudrinskij: Hoo faa 2382 Piskarëv: Bon! ... Merda, de noeuv no! 2388 Kudrinskij: Girel minga a drita! La velocità [el se capiss no] 2392 Piskarëv: Ecco! 2393 Kudrinskij: Andarem foeura in on second. Tutt el andarà ben ... Per favor [el se capiss no], per favor... Tirel pian!
2400 [Son de impatt e fin de la registrazion]
Film e liber
La serie Indagini ad alta quota ha dedicaa al incident on episodi, el "Kid in the Cockpit" (Fioeu in de la cabina), e gh'è staa anca el romanz Punto critico del Michael Crichton, che 'l parla de ona storia arenta, ma l'è ispiraa al vol China Eastern Airlines 583.
Vyšehořovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Praha-východ.
Castell
On castell l'è ona costruzzion fada de vun o pussee edifizzi fortificaa. Tipegh del Medioev, el serviss per ospità 'na guarnison de soldaa, cont el sò comandant e i sò gent. Despess el se troeuva in d'on sit strategich, compagn d'on bricch, per vess difenduu mej. I castei hinn nassuu in del Medioev come sit per difendes di incursion di nemis, in d'on period indè che i città aveven perduu l'importanza soa de lor e eren pussee complicaa de protegg. I primm castei eren faa de legn, ma cont el passà del temp hinn staa mejoraa e costruii in preja. In certi cas, tutt intorna al castell el se faseva su on borgh, e ghe andava anca a viv el scior de la zona: demaneman el castell l'è deventaa anca on segn de la potenza di sciori. I castei hann conservaa la soa fonzion de difesa fina al XVI secol, quand i noeuv armi compagn di canon hann cambiaa tutta la strategia militar. De lì in poeu, i castei hinn deventaa soratutt i palazz e i residenz di nobei, opura preson e casermi. Anca in Asia se poeuden trovà di castei, soratutt in quei paes (tant 'me el Giapon) che gh'hann avuu ona società feudal compagna de quella europea.
El nomm
El termen castell el riva del latin castellum, diminutiv de castrum. El se troeuva anca in olter lengov neolatinn (frances château, italian castello, portoghes castelo, spagnoeu castillo, asturian castiellu, romanc chastè, ladin ciastel, sardegnoeu e sicilian casteddu) e l'è rivaa anca in olter lengov (ingles castle, olandes kasteel, galles castell, basch gaztelu, indonesian e giavanes kastil, islandes kastali). El termen castrum inscambi l'è passaa al grech (kástro) e de lì ai lengov turch (azer qəsr). L'ha faa nass anca on quai toponem, compagn de Castell (in Valtolina).
Ferrovia Cremona-Mantoa
Verta del 1874, l'è in Lombardia e l'è de proprietà de.
Arezzo
Arezzo (Arretium en latì; Arécio 'n portoghés; Aritim en etrùsco) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Toscana, capolöch de la Pruvincia omònima. La g'ha presapóch 91 582 abitàncc, 'na superfìce de 386 km², per 'na densità de 237 ab./km².
El cümü de Arezzo 'l cunfìna coi cümü de Anghiari, Capolona, Castiglion Fibocchi, Castiglion Fiorentino, Città di Castello (PG), Civitella in Val di Chiana, Cortona, Laterina, Marciano della Chiana, Monte San Savino, Monte Santa Maria Tiberina (PG), Monterchi, Subbiano.
Nagyhódos
a l'è un comun del Distret de Fehérgyarmat, cont una popolazzion de abitant.
Dobi
Un cungjuunt E a l’è un dobi cura ch'al è  furmaa da düü elemeent distiint 'a e b. Sa scriif:
Santo Domingo
miniatura miniatura|La Repüblica Dominicana en russ Santo Domingo l'è la capital de la Repüblica Dominicana. La so area la gh'ha 2.850.320 abitant e, la cità, l'è sitüada dinanz al Mar dei Caraibi. Santo Domingo la gh'ha el livel d'educaziun püsèe volt de tüta la naziun.
Cità gemelaa
Santo Domingo a l'è gemelaa cun:
Rancc (Lecch)
Rancc (pronunciaa anca Ròncc; Rancio in Italian) a l'è ona frazion de la città de Lecch. El paes el se troeuva a nord-est de Lecch, arent al Gerenzon e in mezz tra Malavee e Castell. Gh'emm notizzi de Rancc giamò a partì del 1373 e semm che l'era spartii in Rancc de Sora e Rancc de Sotta. Per on bell poo de temp l'è staa on comun indeperlù, che 'l gh'eva anca dò frazion (Broeugn e Cas'cion) e che al temp di piev el partegniva a quella de Lecch. L'union con Lecch a l'è del 1923. La scormagna di abitant a l'è granellatt, perchè lor mangiaven soratutt polenta fada de gran, latt e aqua.
Merge Sort
El Merge Sort a l'è 'n algoritm de ordenament fondaa in su la tecnega del divide et impera e che 'l dopera on procediment ricorsiv. L'è staa inventaa del John von Neumann in del 1945 e 'l gh'ha 'me temp.
El consist in del ciappà 'na sequenza, dividela in dò e fàll finna a rivà a l'unità pussee piscininna e donca fàll finna a l'ordenament.
1507
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Southwark (metropolitana de Londra)
Southwark  a l'è 'na stazion de la de la metropolitana de Londra, che la serviss.
Interscambi
Fermada del bus
Hôtel de Ville (metropolitana de Paris)
a l'è una stazzion de la linia 1 e 11 de la metropolitana de Paris, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Capriana
Capriana (Cavriana 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Trentino/Alto Adige, en Pruvincia de Trent. El g'ha presapóch 599 abitàncc, 'na süperfìce de 13 km², per 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montagna (BZ), Trodena (BZ), Anterivo (BZ), Salorno (BZ), Valfloriana, Grauno, Sover.
Cañizo
a l'è un comun de la provincia de Zamora, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Nocera Inferiore
La Stazion de Nocera Inferiore a l'è 'na stazion de la ferrovia Napoli-Salerno, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia in contratt de servizzi cont la Region Campania.
Làsio
El Làsio (nòm uficiàl: Regione Lazio) l’è ‘na regiù aministratìva de l'Itàlia centràla che g’ha de piö de 5,6 miliù de abitàncc (stìme ISTAT del setèmber del 2009). El capolöch l’è Roma. El Làsio l’è sitüàt sö la còsta del mar Tirreno, el cunfìna a nordèst co la Toscana, a nòrt co l'Umbria, a nord-est co le Marche, a est co l'Abruzzo e ‘l Molise, e a sudèst co la Campania.
Endèl teretóre del Lasio gh’è dét apò a ‘l stat del Vaticano.
Diviziù Aministratìva
center|thumb|300px|Le pruvìnce del Làsio
Le sédi principàle de la Giunta e del Conséi de la Regiù Làsio le se tróa a Roma.
El Làsio l'è dividìt en sich pruvìncie:
Geografia
thumb|left|250px|El Làsio per zòne altimétriche El Làsio lè sitüàt söl versànt medio-tirrenico e 'l cuàrcia zó ‘na superfìce de 17.203 km² de teretóre de la penìzola italiana, dei Penìn al mar Tirren.
La murfulugìa del teretóre l’è mìa omogènea e ànse la se caraterìza per la sò eterogeneità, con la prevalènsa de zòne de mut e de culìna. Le pianüre i è colocàde suratöt de le bànde de la còsta.
L’ambiènt de culìna el reprezènta el 54% del teretóre, el 26,1% i è zòne de mut e 'l 20% che rèsta i è pianüre.
Endèla part orientàl del Làsio gh'è i mucc piö alcc de la regiù, che rìa a 2458 méter söl leèl del mar coi Mucc de la Laga (Mut Gorzano). Sèmper a oriènt gh'è apò i Mucc Reatini, i Mucc Sabini, i Mucc Simbruini e i Mucc Ernici.
Endèl Làsio meridiunàl, a pàrter dei Còi Albani, gh'è töta 'na série de óter sistémi muntuùs che cór en paralél ai Apenìni, dei quai i è separàcc de la àl de la Vall latina endóche cór i fiöm Sacco e Liri-Garigliano, che 'i và a finì 'ndèl Mar Tirren de le bànde del cunfì co la Campania; se tràta dei Mucc Lepini, dei Mucc Ausoni e dei Mucc Aurunci. thumb|right|El Golfo de Gaeta. Pò a i Còi Albani, de dimensiù mìa tat grànde, i è de urìgin vulcànica, e pò a ché i lach i è nömerùs: i lach de Albano e de Nemi, chèl oramài sügàt de Ariccia e i laghècc fòsii de Giuturna (al intèrno del Foro romano, de le bànde del Tempio de Vesta), Val Marciana (Grottaferrata) e, envèrs el Nòrt, de Pantano Secco (Mut Compatri), Prata Porci (Tuscolo) e Castiglione (o lach de Gabii).
Própe 'n mìra a Gaeta gh'è le Isole Ponziane, sés ìzole picinìne töte de urìgin vulcànica.
El Tevere l'è 'l fiöm principàl de la regiù; el rìa zó de l'Umbria, prima condèn andamènt 'nvèrs sud-est, ma pò 'l gìra, 'nvèrs sud-ovest, per streersà töt l'àgher romano 'nfìna al mar.
Cità principàle
Ché sota se ripórta la tabèla co la popolasiù dei cümü principài del Làsio.
Cabanes (Castellón)
a l'è un comun de la provincia de Castellón, cont una popolazzion de abitant.
Casteldelci
Casteldelci (endèla parlàda locàl: Castèl d'Elci) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Rimini. El g'ha, 'na superfìce de 49 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Tedalda (AR), Pennabilli, Sant'Agata Feltria, Sestino (AR), Verghereto (FC).
Chèsto cümü — isé come i óter sés de l'Alta Valmarecchia — enfìna ai 15 de óst del 2009 l'ìa part de la pruvincia de Pesaro e Urbino, de la regiù de le Màrche. La variasiù aministratìva l'è stàda adotàda de la Repüblica Italiana dòpo che 'n referèndum tra la popolasiù dei cümü de l'Alta Valmarecchia, el g'ha ést la vitòria de chèi che ülìa l'inclüziù 'ndèla pruvìnica de Rimini.
Guixers
a l'è un comun de la provincia de Lleida, cont una popolazzion de abitant.
Gingen an der Fils
Gingen an der Fils l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Göppingen. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 10.01 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Gingen an der Fils el se tróa a 'na altèsa de 384 méter sura 'l leèl del mar.
Salinità del soeul
miniatura|249x249px|Incrostadura de sal ind on tubo de [[PVC per l’irigazión in Brazil]]
La salinità del soeul a l’è la quantità de sal che gh’è denter in del soeul; el procèss che ‘l mena a l’aument de la salinità l’è ciamàa salinizzazión. El sal l’è present naturalment in del soeul e in de l’acqua. On soeul el ven salìn per via di procèss naturàj compagn de l’appòrt de acqui mineràj o del svaporament di oceani o per via de procèss artificiàj compagn de l’irigazion o del sal spandùu in sui strad.
Occorenza naturàl
I saj hinn di component naturàj del soeul e de l’acqua. I ion responsàbil de la salinità hinn: Na+, K+, Ca2+, Mg2+ e Cl−.
Adrée a di perìod de temp longh, i mineràj del soeul vegnen portà via del soeul di agent atmosferich in di àrej indoe i precipitazion hinn assée, e poeu miss giò de noeuv in di sit indoe l'acqua salada la se muccia su e la svapora. Oltra che vèss tràa via di precipitazion e donca menà di acqui superficiaj, i sàj vegnen lassa giò de la polver e di precipitazion. I sàj pòden accumulàss in di región sècch e vèss donca responsàbil de la salinità naturàl. Quèst chì a l’è el caso de la salinità in Australia.
I attività di òmen pòden fa andà su la salinità del soeul cont l'introdù del sal in del soeul per mèzz de l’acqua de l’irigazion. Ona giusta gestión de l’irigazion la pò fa de manera de evità l’accumulazión grazie a on drenagg bon de portàgh via l’acqua salada al soeul. Anca di sit indoe i sistèma de drenagg che contribuìssen a la lessiviazion desmètten de lavorà, l’accumulazion di saj l'è variazion del livèll di acqui sotterrani che la succedeva innanz de la soa costruzión l’hà permìss la deslenguada di saj in di àves, e l'hà determinàa di alt concentrazion in del’àves medèsim. Dopo la costruzion, el livèll semper alt de l’acqua de l’àves l’hà faa aumentà la salinità di tèrr ch'i servissen a l'agricoltura.