cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martín del Río
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Barletta
La Stazion de Barletta a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Charols
Charols l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Marsanne, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
Stazion de Barletta
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Charols
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.31 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 184 méter a 'na altèsa màsima de 290  méter söl leèl del mar.
Tasov (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Neuweiler
Neuweiler l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Calw. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 51.30 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neuweiler l'è sitüàt de la bànde de la Forèsta Négra (Schwarzwald), a 'na altèsa de 642 méter sura 'l leèl del mar.
Anspert de Milan
miniatura|Stema arcivescovil El  (Biassòn, ... - Milan, ...) a l'è stad un prelad milanes, arcivescov de Milan.
Root (LU)
Root a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lüzerna, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 8.65 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Root al se tröva a una altitüden de 422 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Buchrain, Dierikon, Gisikon, Honau, Inwil, Meierskappel, Risch (ZG), Udligenswil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Oblast de Zaporižžja
L'Oblast de Zaporižžja (Запорізька область in ucrain) a l'è un oblast de l'Ucraina con caploeugh Zaporižžja, in pè del 10 genar 1939. El so governator a l'è Grigoiriy Samardak e 'l confina con oblast' di Cherson, oblast' di Dnipropetrovs'k e oblast' di Donec'k.
El gh'ha 1723171 abitant e l'è grand 27180 chilometer quadrad. In del 2022, dopo de l'Invasion russa de l'Ucraina, la ministrazzion filo-russa che la controlla la pupart de l'Oblast, foeura che la zona vesina al capoloeugh, l'ha nonziad un referendum, retegnud de la comunità internazzionala e di autorità ucraine una farsa, e l'ha firmad un tratad de annession el 30 de setember del 2022, a fà su l'Oblast russ de Zaporisgia.
Partizzion
L'è partid in Yakymivka Raion, Berdiansk Raion, Vasylivka Raion, Velyka Bilozerka Raion, Vesele Raion, Vilniansk Raion, Huliaipole Raion, Zaporizhzhia Raion, Kamianka-Dniprovska Raion, Melitopol Raion, Mykhailivka Raion, Novomykolaivka Raion, Orikhiv Raion, Polohy Raion, Pryazovske Raion, Prymorsk Raion, Rozivka Raion, Tokmak Raion e Chernihivka Raion
Potštát
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
El gh'ha el status de cità.
Victor Hugo
El Victor Hugo (Besançon, 26 fevree 1802 – Paris, 22 magg 1885) a l'è staa 'n scrittor, saggista, drammatorgh e politegh franzes, deventaa famos anca 'me saggista e aforista. L'è staa anca member de l'assemblea costituenta franzesa.
Porqueira
Porqueira l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Ural'sk
thumb|300px|left|Ul palàzz del münicipi thumb|350px|none|La citaa dal satèlit
L'han fundada i Cusach in del 1622, che l'aveven ciamada Jaitzk dal nòmm che ghe daven a l'Ural, l'a ciapaa el nom Ural'sk in del 1775 dopu una decisiun de la zarina Caterina II.
Boulogne-sur-Mer
thumb|El stemma de la città Boulogne-sur-Mer (Boulonne in piccard; Bonen o Beunen in olandes; Bolonia, Bononia, Gesoriacum, Portus Itius o Portus Britannicus in latin) l'è ona città de la Francia del nord cont ona popolazion de circa 45.000 abitant.
Geografia
Boulogne-sur-Mer (che podarissom voltà 'me Bologna sora el mar) la se troeuva in de la region del Nord-Pass de Calais, e in particolar in del dipartiment del Pass de Calais.
Come 'l dis anca el sò nomm, l'è in sù la costa del mar (el canal de la Maniga), là indove la gh'è la boca del fiumm Liane.
Storia
In del III secol la città l'era ciamada Gesoriacum (la città bassa). El Svetoni el dis che l'imperador Caligola el gh'ha faa sù on far proppi grand, compagn de quei del Mediterrani, e che l'esisteva anca in del Medioev.
In del Medioev, Bologne l'è stada el centro de ona contea. Vun di sò cont, Ustachi II "Bei Barbiss", l'ha juttaa el Guglielmo I de Normandia in la soa invasion de l'Inghilterra; el sò fioeu l'è staa el famos Goffred de Bujon, che l'è quell che l'ha liberaa Gerusalemm di Musulman in del 1099: el sò fradell Baldovin l'è staa el primm re cristian de Gerusalemm.
On alter cont de Boulogne, Steven de Blois, l'è staa re d'Inghilterra in del period 1135-1141.
La contessa Matilda II l'è diventada regina del Portogall, col sposà l'Alfons III, che per quest l'è staa ciamaa anca el Bolognes.
L'è staa a Boulogne che gh'è staa el matrimoni tra Isabella de Francia e 'l re ingles Edoard II.
Boulogne l'è stada attacada tre voeult di Ingles (che gh'even anmò el port de Calais) duranta la prima metà del XVI secol. El 26 de luj 1544 la torr romana l'è stada trada giò; a settember l'è stada conquistada di Ingles a settember, per tornà a la Francia domà dopo la Pas d'Ardes (giugn del 1546): l'assedi che 'l princip Enrigh (el futur Enrigh II de Francia) l'aveva faa a la città l'era andaa mal perchè i sò mercenari faseven minga quell che 'l diseva lù.
A bon cunt el poeta frances Ronsard, in del sò inn a Enrigh II el gh'ha ditt anca: "Et sans en faire bruit, par merveilleux effortz,
tu avois ja conquis de Boulongne les forts,
à te vendre Boulongne et la faire Françoise."
- vv. 1581-1584
Besogna poeu dì che al temp la pupart de la popolazion l'era minga francesa, ma fiamminga.
In del 1662, dopo che 'l Luis XIV l'eva compraa del re ingles la città de Dunkerque, tolta via ai Spagnoeu quattr'ann prima de ona coalizion anglo-francesa, i abitant de Boulogne s'hinn ribellaa contra de lù perchè la pression fiscal l'era cressuda.
La rivoeulta l'era sostegnuda del re de Spagna (che l'era el re di Fiander, minga lontan de Boulogne), tant che dopo cinch ann (1667) l'è s'cioppada anmò la guerra. El podè central frances l'ha faa ona repression tremenda contra la region; oltra a tutt i personn che hinn staa coppaa, gh'è de savè che 3.000 ch'eren soravivuu hinn staa menaa ai galer.
In del XVIII secol Boulogne l'era on port de pesca in decadenza, indove se pescaven i aringh in autunn e i sgomber in primavera, tant che i abitant, per cattà sù on quai danee in pù, vegnen anca sfrosador tra l'Inghilterra e la Francia. Lor portaven de sfros (in gergo smogglage) tè, tissuu, aquavitt, vin, zenever, che in Inghilterra eren tassaa de bon. El sfros l'era sostegnuu de la Francia e l'è rivaa al sò massim intorna al 1780.
A Boulogne gh'è anca di pirata al servizzi de la corona francesa, che combatten in de la Guerra de Succession Spagnoeula (1744-1748) e in de la Guerra di Sett Ann (1756-1763).
In del 1905 a Boulogne 'l gh'è staa el primm convegn internazional sora l'Esperanto. La Deciarazion de Boulogne l'è voeuna di prej miliar de la storia de l'Esperanto. Duranta la Prima Guerra Mondial, la città l'ha minga patii el front, anca se l'era minga tropp lontan del confin franco-belga.
Anca al dì d'incoeu Boulogne-sur-mer l'è on port imporant de la Francia del Nord.
Valdeacederas (metropolitana de Madrid)
Valdeacederas  l'è 'na stazion de la Metropolitana de Madrid.
Interscambi
Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria automatega Ascensoeur
Pogall
Pogall (it. Pogallo) a l'è on paesin de montagna che 'l se troeuva in del comun de Cossogn, anca se 'l gh'ha minga el status ofizzial de frazzion. A l'è on paesin che 'l se troeuva dedent a la Val Pogall, in del Parch Nazzional de la Val Granda. Per rivaggh, besogna andaggh per forza a pè, cont on sentee che 'l partiss de Scigogna. Fina a la metà del '900 a l'era abitaa, e gh'era anca ona scoeula e ona caserma di carbinier. De fatti, a gh'era ona comunità de boschiroeu, che poeu menaven la legna fina a Cossogn, anca grazie al sentee costruii in di primm agn del secol per inizziativa del scior svizzer Carlo Sutermeister. El 18 de giugn del 1944 gh'è staa coppaa desdott partigian italian, fusilaa di todesch.
Yepes
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Marie-Thérèse Porchet
miniatura|Marie-Thérèse Porchet. Marie-Thérèse Porchet née Bertholet a l'è al personagg creaa dal comich e ümorista svízzer Joseph Gorgoni.
La vera Marie-Thérèse
Joseph Gorgoni (nassüü ul 10 masg 1966 a Gland) a l'ha cominciaa cunt un apprentissasg de venditor da papeteria. En parallel, al sigüta di curs de danza. Dopu chest apprentissasg al sigüta una scöra de dansa a Paris e a Geneva.
Sex Pistols
I Sex Pistols in del [[2007|300px|right|thumb]] I Sex Pistols hinn un grup ingles de müsega punk che'l s'è furmaa a Lundra in del 1976. I sò member uruginaj eren el cantant Johnny Rotten, un bigulaster irlandes che 'l sera mai netaa i dinc, el ghitarista Steve Jones, mej cugnussüü cunt el suranom de "Jonesy", el batarista Paul Cook, e'l bassista Glen Matlock (anca se dopu el Sid Vicious el gh'ha ciapaa el sò post). Anca se la sua carera l'è dürada dumà trì agn e hann faa dumà quater singul e un disch, Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols, i Sex Pistols hann faa una revulüziun in de la müsega rock cun la nassita del muiment punk in del Regn Ünì.
I Sex Pistols eren la resposta a la cumplicatezza del progressive rock, a la müsega disco e'l pop de la metà dij agn '70. Per un frach de gent, i Sex Pistols eren püssee famus per el sò cumpurtament, per el burdel ai cuncert (che'l faseven anca i spetadur), per i prublema cunt i uturità che per la sua müsega. El singul del 1977 God Save the Queen l'era cunsideraa cuntra la munarchia e'l naziunalism britanegh.
A la fin d'un tour incasinaa american, el Rotten l'ha mulaa el grup in del genar del 1978. El rest del grup, el Jones, Edward Tudor-Pole e Ronnie Biggs, hann segütaa a sunà per poch temp fina al prncipi del 1979. In del febrar de chel ann, el Sid Vicious el mör de un' overdose d'eruina. Del 1996 l'è la prima reüniun; alter cuncert i hann faa in del 2002, 2003, 2007 e 2008.
In del 24 febrar del 2006 i hann metüü in de la Roll Hall of Fame ma lur hann minga vursüü andà a la cerimonia.
Ligam de föra
Sit ufizial
Dréra
Dréra (Adrara San Martino in italià) l'è ü cümù de la pruìnsa de Bèrghem a 31 Km de la sità e a 355 méter söl lièl del mar. El g'ha.
Evulusiù demogràfega
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Dréra l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Deb Haaland
La Deb Haaland (Winslow, 2 dicember 1960) a l'è una statunitensa, representanta del.
Rokytnice (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Aqua Granda
L'Aqua Granda (romancc e todesch: Spöl) l'è on riaa de l'Italia e de la Svizzera. La nass arent a la Forcola, e la traversa tutta la Val de Livign, col passà per el paes con l'istess nomm. A quell pont la ghe va dent al Lagh de Livign, on lagh artifizial apena foeura del paes. Sortida foeura de lagh, la ghe va dent ai Grison e la ciappa el nomm de Spöl. Chichinscì la traversa la Val del Spöl e la ghe va dent a l'Inn arent a Zernez.
Grottolella
Grottolella l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 1.853 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 265 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altavilla Irpina, Avellino, Capriglia Irpina, Montefredane, Prata di Principato Ultra, Sant'Angelo a Scala.
Calvagés
Calvagés (o apò Calvazés ; nom uficiàl en italià: Calvagese della Riviera) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Brèsa. El g'ha presapóch 0 abitàncc (dàto del  ), 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km². El se tróa 'ndèla zòna de la Gardezàna, a 26 km a èst de Brèsa.
El cunfìna coi cümü de Bedesöle, Lonàt, Musculìne, Padènghe, Polpenàse, Preàl, Soià.
El teretóre del cümü l'è sitüàt sö le ölteme culìne de l'anfiteàtro morénich del Lach de Garda, söndèn dòs a la sinìstra del fiöm Cés, a 'na altitùdine che và dei 157 ai 325 méter söl leèl del mar. L'è custitüìt de trè centri principài: Calvazés, séde del cümü, e le dò frasiù de Carsàch e Mocasina.
El nóm del paés el par véser de urìgin romàna romana e 'l vegnarès del nòm de persùna Calvasius (forse proprietàre de 'n fónt endèla zòna) completàt del süfìs -ensis.
Le prìme nutìsie sö la stória del paés le remónta al medioévo: el Castèl de Calvazés, l'è lüminàt endèn quach docümènt dei sècoi X e XI. La denominasiù ("della Riviera") che la compléta 'l nòm uficiàl, le vé de la vizinànsa col lach de Garda, che l'è pusìbol amirà de le culìne a èst del paés.
Carsàch
A Carsàch, frasiù de Calvazés, gh'è 'n quach monümènt de 'nterès artìstich-stòrich: la Céza Parochiàla de San Lorèns endóche se consèrva i quàder dei pitùr Lodovico Gallina e Grazio Cossali, i rèscc del castèl medievàl, del quàl amò 'ncö gh'è restàt en pé le quàter tór. Enfìna al 1927 el fàa cümü de per sò cönt.
Polom (Olomouc)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Tiszakürt
a l'è un comun del Distret de Kunszentmárton, cont una popolazzion de abitant.
Borrenes
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Balbastro (premetrò de Buenos Aires)
a l'è una fermada tranviaria de la linia P de la metropolitana de Buenos Aires, tacada ai stazzion de.
Interscambi
Fermada del bus
Mas de las Matas
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Oblast de Žytomyr
L'Oblast de Žytomyr (Житомирська область in ucrain) a l'è un oblast de l'Ucraina con caploeugh Žytomyr, in pè del 22 settember 1937. El so governator a l'è Vitaliy Bunechko e 'l confina con oblast' di Rivne, oblast' di Chmel'nyc'kyj, oblast' di Vinnycja, oblast' di Kiev e Regione di Homel'.
El gh'ha 1231239 abitant e l'è grand 29832 chilometer quadrad.
Syrovín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Bad Kissingen
Bad Kissingen l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Bàsa Francònia. La fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Bad Kissingen. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 69.42 km² e 'ndel la gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Charpey
Charpey l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Bourg-de-Péage, del circondàre (arrondissement) de Valence e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 15.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 209 méter a 'na altèsa màsima de 408 méter söl leèl del mar.
Anubias afzelii
Ul Anubias afzelii l'è una pianta aquatega che la ghe partegna a la fameja di Araceae.
Saint-Geoire-en-Valdaine
Saint-Geoire-en-Valdaine l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Geoire-en-Valdaine, del circondàre (arrondissement) de La Tour-du-Pin e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 364 méter a 'na altèsa màsima de 739 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Geoire-en-Valdaine l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Stazion de Coch-Trevisagh
La Stazion de Coch-Trevisagh a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Anselmo I de Milan
miniatura|El El  (Milan, ... - Milan, ...) a l'è stad un prelad milanes, arcivescov de Milan.
L'è sant catolegh e l'è venerad el 11 05.
Oberreichenbach (DE-BW)
Oberreichenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Calw. La süperfìce del teretóre del cümü l'è de 35.99 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Oberreichenbach l'è sitüàt de la bànde de la Forèsta Négra (Schwarzwald), a 'na altèsa de 588 méter sura 'l leèl del mar.
Sussargues
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 35 méter a 'na altèsa màsima de 126 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sussargues l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Lengov lechitegh
I lengov lechitegh himn on ramm de i Lengov slav occidentai, dividuu in Lengua polacca, Lengua casciuba e Lengua slesiana.
Magnitogorsk
La citaa l'è nassüda in di ann '30, cumé cunseguenza de la presenza de un muntun de minier de minerai de fer in de la zona; Stalin gh'ha faa custrüii stabiliment per lavuràll e l'ha pupulada cunt i lavuradur di stabiliment (che eren quasi tücc paisan trapurtaa a lavurà in di fabrich). La citaa l'è dunca muderna, e la gh'ha una strutüra tipica di citaa-stabiliment (ch'hin staa custrüii anca in alter part de la vegia Üniun Suvietica), cunt i abitaziun propi arent di stabiliment. Daj sò stabiliment a hin vegnüü föra la metà di pruietil duperaa da l'Armada Rusa in dela segunda guera mundial.
Al dì d'incöö de minerai de fer ghe n'è pü; adess i rüss a i importen da i giaciment del visin Kazakistan.
La cità la gh'ha un aeruport e tre üniversità.
Schwarzenberg (LU)
Schwarzenberg a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Amt) de Lüzerna, in del Canton Lüzerna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 39.31 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Schwarzenberg al se tröva a una altitüden de 823 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alpnach (OW), Entlebuch, Hergiswil (NW), Kriens, Malters, Werthenstein. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Gunsàga
Gunsàga (nòm uficiàl en Italià: Gonzaga) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.
El g'ha, cond'öna süperfis de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Stazion de Trani
La Stazion de Trani a l'è 'na stazion de la ferrovia Adriatica, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Gunsàga
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Gunsàga l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:
James Cook
right|250px|thumb|Sir James Cook
James Cook (Marton, Yorkshire, 27 de utùer del 1728 – Hawaii, 14 de febrér del 1779) l'è stat 'n esploradùr, navigadùr e cartògrafo britànich.
Cook l'è stat el prim a cartografà l'ìzola de Tèra Nöa, prìma de 'mbarcàs per i sò tré viàs endèl Océano Pacìfich coi quài el g'ha realizàt e prìm contàto europeèo co le còste de l'Australia e le ìzole Hawaii e pò a la prìma circumnavigasiù uficiàla de la Nöa Zelànda.
Cook el s'è 'mbarcàt endèla marìna mercantìl quan che l'ìa amò 'n s•cèt e 'l sè aruolàt endèl Marìna Militàr Ingléza (Royal Navy) 'ndèl 1755. El g'ha partecipàt a le operasiù de la Guèra dei Sèt Agn, e piö tàrde, el g'ìha ambiàt a esplorà e a cartografà l'entràda al fiöm San Lorèns ai tép de l'asédio de Quebec. Chèsto g'ha pirmitìt al generàl Wolfe de mèter en òpera l'atàco a sorpréza famùs a le Pianüre de Abraham, e g'ha sintìt car a Cook per tirà sö de lü l'atensiù de l'Amiragliàt e de la Società Real. Chèsto l'è sücidìt endèn momènt crüciàl tat per la sò cariéra come per la pulìtica de espansiù ingléza envèrs i teretóre de là del mar, e 'l g'ha significàt la sò nòmina, endèl 1766, a comandant de l'HM Bark Endeavour per el prim dei sò tré viàs endèl Pacifich.
Cook el g'ha cartografàt divèrse regiù e 'l g'ha registràt l'ezistènsa de divèrse ìzole e linee de còsta sö càrte europèe per la prima ólta. Chèsti rezültàcc i pöl véser mitìcc en cönt a 'na cumbinasiù de art marinarèsca, en gran talét per l'esplorasiù e per la cartografìa, coràgio endèl nà a esplorà pòscc periculùs per confermà i facc (per ezèmpe l'è riàt divèrse ólte 'nfìna al Cìrcol Polàr Antàrtich e 'l g'ha circumnavigàt la Gran Bariéra Coralìna), la braüra a guidà i sò òm en situasiù difìcii, e coràgio tat per la grandèsa de le sò esplorasiù, tat per la olontà de nà pò a de là de le istrusiù che gh'ìa dat l'Amiragliàt.
Cook l'è mórt a le ìzole Hawaii en ocaziù de 'na batàia co le popolasiù locài rndèl córs del sò tèrs viàs endèl Pacìfich, endèl 1779.
Tiszajenő
a l'è un comun del Distret de Szolnok, cont una popolazzion de abitant.
James Cook
I prim agn de vìta
James Cook l'è nasìt endèna famìa mìa tat sciùra, sò pàder (che 'l se ciamàa pò a lü James Cook), de urìgin scoséza, l'ìa 'n masér empiegàt endèna faturìa e sò màder la se ciamàa Grace e l'ìa ingléza. L'è nasìt a Marton endèl North Yorkshire, citadìna che al dé d'encö l'è tacàda 'nsèma a Middlesbrough. L'è stat batezàt endèla céza del paés (St Cuthberts Marton), e 'l sò nòm l'è segnàt endèl regìster dei batès. La famìa alùra la cöntàa zamò sich fiöi (i spus Cook i ghe n'harà nöf), e la s'ìa stabilìda a la faturìa Airey Holme à Great Ayton. El padrù de sò pàder el g'ha finansiàt la formasiù del zùen James a le scöle primàrie. A l'età de 13 agn, el g'ha ambiàt a laurà con sò pàder a la gestiù de la faturìa.
Endèl 1745, a 17 agn, Cook l'è stat aprendìsta endèna mercerìa de Staithes, en paés de pescadùr. Segont la legènda, Cook el g'ha sintìt per la prìma ólta el riciàm del mar a ardà föra dela finèstra del magazì. Endèl gir de 'n an e mès, William Sanderson, el padrù de la mercerìa, el s'è cunvincìt che Cook l'ìa mìa taiàt per el comèrcio e 'l l'ha minàt al pórt de Whitby endóche l'è stat prezentàt a John e Henry Walker, du quàcher che comerciàa carbù e padrù de divèrsi batèi. Cook l'è stat engagiàt come aprendìsta de la marìna mercantìl endèla sò compagnìa. El pasarà isé quach agn a fà la spöla 'ntra el Tyne e Londra. Entàt però, el stüdiàa l'algebra, la trigonometrìa, la navigasiù e l'astronomìa.
A la fì dei tré agn de aprendistàt, Cook el g'ha lauràt sö dei batèi comerciài endèl mar Baltich. L'è stat crisìt de gràdo bastànsa 'n frèsa, e 'ndèl 1755, gh'è stat prupunìt de comandà 'l batèl Friendship. El decidarà 'nvéce de aruolàs endèla marìna reàl ingléza (la Royal Navy). La Gran Bretagna a chèl tép là l'ìa dré a preparàs per la Guèra dei Set Agn e Cook el pensàa che la sò cariéra la sarès progradìda piö 'n frèsa endèla marìna militàr che nó 'n chèla comerciàl. Chèsto 'l comportàa però de ìga de ricumincià del bas de la gerarchìa e difàti l'è come marinér sèmpe che l'è saltàt sö la HMS Eagle, ai ùrdegn del Capitàno Hugh Palliser. El vegnarà prumuvìt en póch tép al gràdo de Master's Mate. Endèl 1757, dòpo de du agn pasàcc endèla Navy, el g'ha pasàt l'ezàm de perìsia che 'l ghe pirmitìa de püdì ciapà 'n mà 'l comàndo de 'na 'mbarcasiù de la flòta reàl.
Endèl cors de la Guèra dei Sèt Agn, James Cook el g'ha partecipàt al asédio de la cità de Québec prìma de la batàia de le Pianüre de Abraham endèl 1759. El g'ha dimustràt en chèsta ocaziù en talét sigür per la topografìa e la cartografìa: difàti el gh'ìa cartografàt 'na gran part de la 'mbocadüra del fiöm San Lorèns, e chèsto 'l g'ha pirmitìt al generàl James Wolfe da minà l'atàco decizìf a le Pianüre de Abraham. Quach agn dòpo 'l g'ha stabilìt le càrte de la còsta de Tèra Nöa, e del pasàgio a Nord-Ovest (1763 – 1764), la còsta meridiunàla 'ntra la penìzola de Burin e Cap Ray (1765 – 1764), e pò amò la còsta ocidentàla en 1767. Endèi sich agn pasàcc a Tèra Nöa el g'ha mitìt zó le prìme cartes percìze sö scàla grànda de le còste de l'ìzola.
El prim viàs (1768-1771)
thumb|300px|'Na rèplica de la [[HMS Endeavour|HMS Endeavour, la 'mbarcasiù dopràda per el prim viàs del James Cook.]] Endèl 1766, la Royal Society la l'ha 'ncargàt de fà 'n viàs endèl Océano Pacìfich per püdì oservà Venere pasà deànti al Sul e per nà a sercà le pröe de l'ezistènsa de 'n cuntinènt ciamàt "Terra Australis" che sèrte lüminàre del tép i pensàa che duzìes ezìster.
L'è salpàt endèl 1768 sö la naf HMS Endeavour, (en brigantì a tré àlber, che stà a l'urìgin del nòm che ai nòst dé gh'è stat dat al Space Shuttle Endeavour) e ai 13 de bril del 1769, dòpo ìga pasàt Capo Horn, l'è riat a Tahiti, endóche 'l g'ha fat fà sö 'n furtì e 'n oservatóre en previziù de l'evènt astronòmech che 'l gh'ìa ùrden de oservà.
L’oservasiù l'ìa dirigìda del Charles Green, asistènt del Nevil Maskelyne, astrònomo reàl, e la gh'ìa l'obietìf principal de catà sö de le mizürasiù che g'harès pirmitìt de determinà con piö tàta preciziù la distànsa che gh'è 'ntra Vènere e 'l Sul. 'Na ólta cunusìda chèsta distànsa, el sarès stat pusìbol calculà la distànsa pò a dei óter pianéti, sö la bàze de le òrbite de ognü. Però le tré mizürasiù rileàde le variàa 'n tòch de piö del màrzen de erùr che se pensàa. Quan che l'è stàda de comparà chèsti dati con chèi rileàcc endèl stès momènt endèi óter pòscc del mónt, el rizültàt l'è mìa stat isé precìs de chèl che se speràa.
thumb|300px|Percórs del prim viàs de Cook (1768–71). 'Na ólta portàt a fì l'encàrch de le oservasiù, James Cook el g'ha dirvìt la büsta co le istrüsiù per la segónda part del sò viàs: chercher le pröe de l'ezistènsa de la "Terra Australis", el corespondènt meridiunàl ipotétich de l'Euràzia. La Royal Society, e suratöt l'Alexander Dalrymple, l'ìa cunvìnta de la sò ezistènsa e la gh'ìa töte le intensiù de fà che la bandiéra de Regn Ünit la svintulàes prìma de ògna ótra. Per chèsta rizù, s'ìa pensàt de doprà 'na 'mbarcasiù che, per le sò dimensiù, la res•ciàa mìa de fà nàser dei sospècc, e a 'na misiù scentìfica come copertüra. Cook però 'l dübitàa che 'n cuntinènt con chèle caraterìstiche lé l'izistìes.
Aidiàt de 'n tahitià de nòm Tupaia che 'l cunusìa bé la geografia locala, l'è riàt enfìna a la Nöa Zelanda. L'ìa 'l segónt Europee (dòpo del Abel Tasman endèl 1642) a mitìga pè. Cook el n'ha desegnàt le còste condèna preciziù ecesiunàla per chèl tép là, föra che per en pér de erùr: la penìzola de Banks che lü 'l gh'ìa töt fò per 'n ìzola e l'ìzola de Stewart che lü 'l pensàa tacàda a l'ìzola del Sud e 'nvéce l'è destacàda. El scopresarà 'nvéce 'l strèt che sepàra l'Izola del Nord de chèla del Sud, che Tasman el gh'ìa mìa scuprìt e che 'l ciaparà 'l nòm Strèt de Cook en sò unùr.
De lé Cook el g'ha ciapàt diresù nord sènsa mai pèrder de vìsta la còsta per cartografàla e dàga 'n nòm ai pòscc che ghe sömeàa piö significatìf. Dopo de 'na setemàna o póch de piö, la spedisiù la s'è 'mbüzàda dét endèn fiòrdo lónch ma póch profónt. Dòpo ìga sbatìt zó l'àncora denàcc de 'na pónta bàsa con deànti dele düne de sàbia — pòst che al dé d'encö 'l pórta 'l nòm de Kurnell, a 'na vintìna de chilòmetri a sud de Sydney — el Cook e i sò òm i sbàrca per la prìma ólta 'n Austràlia: l'è 'l 29 de bril del 1770.
Cook el repartarà e 'l ciaparà amò la diresiù nòrt, sèmper co la còsta a vìsta. Ai 11 de zögn l’Endeavour, endèl pasà per la Gran Bariéra Coralìna, l'è restàt danegiàt 'n maniéra bastànsa séria. La spedisiù la g'ha duzìt fermàs per sèt setemàne sö la spiàgia (encö endèl cümü de Cooktown) per mèter a pòst i dagn. Joseph Banks, Herman Spöring e Daniel Solander i 'na prufitarà per catà sö 'n bèl pó de campiù de la flora locàla, per lùr completamènt descunusìda.
Quan che 'l viàs l'è riprindìt l'Endeavour el riarà a la fì a pasà per el pónt piö setentriunàl del Capo York, e dòpo 'l se metarà per el strèt de Torres, 'ntra l'Australia e la Papua Nöa Guinèa. A sté pónt del viàs el Cook el gh'ìa gnemò pirdìt gne 'n òm per el scorbùto, malatìa tìpica a chèi tép là per i òm che stàa 'n mar per isé tat tép. Difàti 'l Cook, sö 'na recomandasiù de la Royal Society püblicàda 'ndèl 1747, el gh'ìa fat adotà ai sò òm 'n alimentasiù a bàze de cràuti e agrùmi. Se saìa alùra che 'l scorbùto l'ìa cauzàt de 'na alimentasiù poch variàda ma 'l ligàm co la carènsa de vitamìana C l'ìa gnemò stat scuprìt. Per éser riàt a mantègner en bùna salùte i i sò òm, a Cook endèl 1776 ghe egnarà consegnàt la medàia Copley.
El streersamènt del strèt de Torres el darà la pröa finàl che l'Australia e la Nöa Guinèa i éra mìa tacàde 'nsèma. Dòpo tré setemàne de sòsta a Savu, l'Endeavour el partarà per Batavia (al dé d'encö Giakarta), la capitàl de le Indie orientàle olandéze, per fà 'n quach riparasiù. Batavia l'ìa famùza come 'n pòst empestàt de la malària e prim de ambià 'l viàs de ritórno, 'ndèl 1771, divèrsi òm del equipàgio i s'ìa malàcc e i éra mórcc. 'Ntra chèsti ghe sarà 'l Tahitià Tupaia, el botànich Herman Spöring, l'astrònomo Charles Green e l'ilüstradùr Sydney Parkinson.
L'Endeavour la 'mbocarà 'l canàl de la Mànega ai 12 de zögn del 1771.
La püblicasiù dei diàre de la spedisiù la ghe darà al Cook 'na gran popolarità 'ndèla comunità dei scensiàcc.
El segónt viàs (1772–1775)
thumb|Le dò 'mbarcasiù del capitàno Cook a Matavai Bay (quàder de [[William Hodges del 1776).]] thumb|La róta del segónt viàs de Cook. Pasàt póch tép dòpo che l'ìa turnàt del sò prim viàs, el Cook l'è stat pasàt de gràdo e 'l g'ha ciapàt chèl de Comandànt (en inglés: Master and Commander) e pò l'è stat encargàt, sèmper de la Royal Society, de turnà a nà a sercà la "Terra Australis". Col sò prim viàs el gh'ìa zabèla demostràt, co la circumnavigasiù de la Nöa Zelanda, che l'ìa mìa tacàda a nesöna màsa cuntinetàla e co 'l laurà de cartografìa che 'l gh'ìa fat el gh'ìa ach demostràt che l'Australia la gh'ìa la dimensiù de 'n continènt. Dalrymple, col sostègn apò a de divèrsi óter mèmber de la Society, i éra östès cunvìnti che gh'ìa de ésega 'n cuntinènt amò piö grant e che 'l gh'ìa de troàs amò piö a sud.
En chèsto viàs, Cook l'ìa 'l comandànt de la naf HMS Resolution, e Tobias Furneaux el comandàa la HMS Adventure. La spedisiù la g'ha circumnavigàt la tèra a 'na latitùdine sud bèla àlta, 'nfìna a sorpasà (la prìma ólta per en òm) el cìrcol polàr antàrtich: ai 17 de zenér del 1773, l'è riàt a tocà i 71º 10' sud. En chèsta spedisiù 'l g'ha scuprìt Georgia del Sud e le ìzole Sandwich del Sud.
Endèle nèbie de l'Antàrtich, le dò 'mbarcasiù le s'è pirdìde de ìsta. Furneaux 'l g'ha dicidìt isé de puntà sö la Nöa Zelànda, endóche 'l g'ha pirdìt quach vergü dei sò òm endèna batàia cùtra i Maòri, e dòpo 'l g'ha ciapàt la róta per la Gran Bretàgna. Cook envéce l'è nat en nacc a esplorà i mar de l'Antàrtich. L'è pasàt arènt al cuntinènt ma la spedisiù l'è mai riàda a avistàl. Riàcc a 'n sèrto pónt el Cook el g'ha duzìt turnà 'nvèrs de le latitüdegn piü bàse, 'nvers Tahiti, per fà rifurnimènt de pruìste.
Dòpo la sòsta a Tahiti Cook el tùrna a ciapà la róta del sud co la sperànsa de troà a la fì 'l cuntinènt mìtich, ma amò 'na ólta sènsa riàga.
El percórs del ritórno el la minarà a le ìzole Tonga, a l'ìzola de Pàsqua, a l'ìzola Norfolk, endèla Nöa Caledònia e a le Nöe Ébridi. El sò rapórt el permetarà de esclùder 'na ólta per töte l'ezistènsa de la "Terra Australis" isé come che i se la figüràa i scensiàcc de chèl tép là.
A la cuncluziù del sò segónt viàs, Cook l'è stat pasàt amò 'na ólta de gràdo e l'è stat fat capitàno de vascèl (el tèrmen giöst en inglés l'è: "captain") a la Royal Society la g'ha izibìt 'na pinsiù onorària come uficiàl del Greenwich Hospital. La stèsa Società Reàl la la ametarà come mèmber e la la premiarà co la Medàia Copley. Pò a la Càmera dei Lord la la unurarà col tìtol de piö grant navigadùr de töta Euròpa.
Ma lü 'l püdìa mìa stàga delóns del mar, e 'l g'ha ambiàt prèst a preparà 'l sò tèrs viàs, l'öltem. El progèt el prividìa de troò 'l pasàgio a Nord-Ovest. De l'Océano Pacìfich, el g'harès navigàt en diresiù Est co l'intensiù de rià a sbüzà fò amò 'ndèl Océano Atlàntich, e al stès momènt 'n ótra 'mbarcasiù la ghe sarès nìda 'ncùtra per el stès percórs ma 'n diresiù contrària.
El tèrs viàs (1776-1779)
Per el sò öltem viàs el Cook el comandàa tùrna la HMS Resolution e al sò fiànch gh'ìa el capitàno Charles Clerke che 'l comandàa la HMS Discovery. La rizù uficiàl del viàs l'ìa de riportà a la sò cà el tahitià Omai, embarcàt endèla segónda spedisiù quach agn prìma. Le dò 'mbarcasiù le g'ha esploràt per prìme le ìzole Kerguelen endóche le g'ha sbatìt zó l'àncora el dé de Nedàl del 1776, pò le g'ha fat scal en Nöa Zelànda.
'Na ólta lasàt zó Omai a Tahiti, Cook el fà róta 'nvèrs el Nord, el scoprés a la igìlia del Nedàl del 'an dòpo (1777) l'ìzola de Christmas e 'l deènta el prim òm Europèo a mèter pè sö le ìzole Hawaii endèl 1778.
Piö tàrde 'l s'è spostàt envèrs la còsta ucidentàl del cuntinènt nord-americà, e 'l g'ha discriìt endèl sò diàre le tribù indiàne de l'ìzola Vancouver, de le còste de l'Alaska, de le ìzole Aleutìne e de le dò spónde del strèt de Béring.
Terra (eletrotecnega)
La terra a l'è, in eletrotecnega, un pont de riferiment in su 'n circuit eletrigh de indova che se mesuren i voltagg, representad de 'n pont de tornà comun per i corrent eletreghe, despess cont una connession direta, apont, a terra.
James Cook
El tèrs viàs (1776-1779)
Dòpo de divèrsi tentatìf, el strèt de Béring el s'è mustràt empusìbil de streersà per vìa del giàs che gh'ìa amò a 'ndèl més de óst.
Terra (eletrotecnega)
Meter a terra un impiant a l'è important in vari cas, l'è despess util per evità interferenze e limità la quantità de eletricità statega o, in del cas di robe che ciapen pussee corrent, conligà la massa, o ben la part bona de condù eletricità che l'è esposta, a terra el permet de ativà un taja-circuit inscì de schivà el vesser fulminad.
Quand che la terra a l'è no conligada fisicament con la terra, roba che la capita despess in sui dispositiv che fonzionen de bateria e in di viture, se parla pussee de "comun" o, in del cas di Printed circuit board, de pian de terra.
James Cook
El tèrs viàs (1776-1779)
El magù che 'l gh'ìa per mìa püdì rià a fà chèl che 'l gh'ìa 'ndèl có e fórse apò a per el fastìde che ghe dàa 'n distürbo al stòmech che gh'ìa saltàt fò, Cook el g'ha cuminciàt a dà sègn de 'n comportamènt difìcil de comprènder: en dé l'è riàt a sercà de ubligà i sò òm a maià la càrne dei trichéchi, ma chèsti i s'è rifüdàcc.
La spedisiù l'è riturnàda a le Hawaii l'àn dòpo e dòpo de òt setemàne pasàde a esplorà l'arcipélago, Cook e i sò òm i g'ha dicidìt de sbarcà a Kealakekua Bay se chèla che al dé d'encö l'è ciamàda la Big Island (ìzola grànda) 'ndóche i se fermarà per en més.
La spedisiù de Cook la g'ha de éser riàda a le ìzole Hawaii quan che le popolasiù locài i éra dré a festegià la stagiù ciamàda Makahiki consacràda a Lono 'l sò dìo de la pàce. Se pènsa che 'n pó per el momènt en che i éra capetàcc lé, en pó fórse apò a per el percórs che i gh'ìa fat (i gh'ìa fat en gir entréch töt entùren a l'ìzola e chèsto el se 'nsomèaa a 'na seremónia che i locài stès i fà 'n unùr al sò dìo), i Hawaià i g'ha tratàt el Cook compàgn che se 'l födès stat 'na persunificasiù del dio Lono e i g'ha tratàt lü e i sò òm con töte le atensiù e le gentilèse.
Dòpo de 'na sòsta de 'n més, le dò naf del Cook le g'ha turnàt a ciapà 'l mar per 'nà 'n nacc col viàs, ma dòpo póch 'na avarìa a giü dei àlber de la HMS Resolution la g'ha ubligàt la spedisiù a turnà 'n dré per riparà 'l dan. I ciaparà isé la deciziù de turnà amò sö la Big Island dàto che i éra stacc tratàcc bé dei abitàncc. L'acogliènsa chèsta ólta però la sarà mìa isé bùna come poch tép prìma, fórse apò a perchè la stagiù dedicàda al dio Lono l'ìa finìda e idìs a turnà 'ndré el Cook (asimilàt al Lono) g'ha de ésega someàt ai Hawaià 'na sórt de türbamènt de l'ùrden natüràl.
Ai 14 de febrér del 1779 al Cook gh'è nit a mancà giöna de le sò scialùpe; per fàsela dà 'n dré, 'l Cook el g'ha pensàt, come che 'l gh'ìa zabèla fat divèrse ótre ólte en ocaziù sìmii, de ciapà 'n ostàgio en quach locài per dòpo molài quan che la scialùpa la vignìa portàda 'ndré. I Britànich i gh'ìa pensàt de ciapà 'l càpo de l'ìzola, el Kalaniopu'u, ma a 'n sèrto pónt gh'è s·ciopàt fò 'na béga coi abitàncc che i g'ha atacàcc co le lànce e co le préde. Gh'è partìt a 'n quach tir de s·ciòp ma ai òm de Cook ghe tocàt ritiràs de töta frésa 'nvèrs la spiàgia. Endèla baraónda el Cook l'è stat culpìt al có e l'è burlàt zó 'n tèra. I Hawaià i gh'è ulàcc adòs, i l'ha 'mpinìt de pète e de scortelàde 'nfìna a copàl e pò i g'ha portàt vià 'l sò còrp. La tradisiù Hawaiàna la cönta che l'è stat copàt del càpo ciamàt Kalanimanokahoowaha
El sarà 'l Charles Clerke, comandànt de la HMS Discovery a ciapà 'n mà la situasiù e a comandà la spedisiù per la cuntinuasiù del viàs. El prufitarà de l'ospitalità de 'n pórt rùso de la Kamciàtka per pröà amò 'na ólta a troà la stràda per pasà 'l strèt de Bering, ma sènsa fürtüna. Quan che pò a Clerke el mör de tìzi 'ndèl més de óst del 1779 el sarà el luogotenènt John Gore a ciapà 'l comàndo e a guidà la spedisiù per el rèst del viàs. Endèl més de dezèmber i diàre de bórdo i è stacc cunfiscàcc al scal de Macao e Canton per vìa de la guèra de 'ndependènsa dei Stati Ünìcc. Gore però 'l riarà scundìn 'na còpia. La HMS Resolution e la HMS Discovery le riarà 'n Gran Bretagna ai 4 de utùer del 1780. El rapórt de Cook el sarà completàt del capitàno James King.
Boñar
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Anselmo II de Milan
miniatura|Stema arcivescovil El  ( ... -, ...) a l'è stad un prelad milanes, arcivescov de Milan.
Xochitl Torres Small
La Xochitl Torres Small (Portland, 15 november 1984) a l'è una statunitensa, representanta del.
Svatobořice-Mistřín
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
San Ròch (BG)
San Ròch (in italià: Adrara San Rocco) l'è ü cümù de la pruìnsa de Bèrghem a 33 Km de la sità e a 431 méter söl lièl del mar. El g'ha.
A l' s'è destacàt da Dréra in del 1668.
Ol nòm giöst e uriginàl l'è dóma San Ròch, dezà che in Bergamàsch gh'è mia 'l rés-cc de confóndes compàgn del italià che 'l gh'à de specificà Adrara San Martino e Adrara San Rocco; de fati in Bergamàsch ol prim l'è dóma Dréra e 'l segónt l'è dóma San Ròch.
El teretóre del cümü de San Ròch l'è tacàt ai cümü de Dréra, Fonté, Monestaröl e Ìgol.
Evulusiù demogràfega
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de San Ròch l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Mazaleón
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Yunclillos
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Racková
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Lèngua Oko-Juwoi
250px|right|thumb|I lèngue di Andamane
right|250px|thumb|Confrónt tra la distribusiù di tribù di andamanés tra ìl prensépe del méla e òt (1800) e ‘l prensépe del [[2004. Gh’è de regordà che
tra ‘l 1789 e ‘l 1793 i s’è spopolàt i teritóre uriginàre di Jarawa che pò i s’è spostàcc in pòscc bandunàcc da i Grand Andamanés sö la còsta a sira (ovest);
la s’è estìnta la lèngua Jangil dal 1931;
l’ rèsta póch o negót de i lèngue de i dés lèngue di pòpoi Grand Andamanés;
dóma ‘l tòch de la lèngua Sentinelese l’è restàt chèl che l’éra.]] La lèngua Oko-Juwoi o adóma Oko-Juwoi, ma ach Junoi o Juwoi l’è öna lèngua del sèntro del arcipelàch di Grand Andamane, ün arcipélach de ìsole ‘ndiane ‘n del gólf del Bengala.
La lèngua Oko-Juwoi l’è ‘ndàcia perdìda, dezà che gh’è piö nisü che l’ la parla.
La lèngua Oko-Juwoi l’èra öna di 10 lèngue parlade dal pòpol di Grancc Andamanés, pòpol che se pènsa l’abie abitàt chèste ìsole da piö de 65.000 agn; i éra 'n 5.000 quando in del 1858 i è riàcc i Inglés, menimà 'n del 2010 i n’éra restàcc dóma 52.
Ol còdes Iso
Ol còdes Iso de la lèngua Oko-Juwoi l'è ISO 639-3: okj.
I lèngue di Andamane
Lèngue andamanéze magiùre (10)
del setentriù (4)
del mès de l’arcipélagh (6)
Lèngue andamanéze meridiunàle (3)
CCCP Fedeli alla linea
Member
In del 1989 se giunten anca trì müsicista che aveven apena mulaa i Litfiba:
VHS
In del 2008 la EMI ha l'rimasterisaa e ristampaa sü CD e sü LP l'intrega discugrafia dij CCCP.
Polkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Laven
Laven (Laveno in italian) a l'è vuna di frazzion del comun varesott de Laven-Mombell, per vess pussee precis, quella indè che se troeuva el municipi. El se troeuva in su la sponda del Lagh Magior, a nord de Mombell e Scerr, a sud de Castelvecana e ai pè del Sass de Ferr. De Laven i partissen i traghett che menen a Verbania, che la se troeuva de l'oltra riva del lagh. I patronn del paes hinn San Giacom e San Filipp. A l'è staa on comun indipendent fina al 1928: al temp di piev el se trovava denter a la Piev de Legiun.
Edmund Spenser
La so œvra plussee famosa l’è “The Faerie Queene”.
Lavorar
La prima œvra importanta del Spenser l’è “The Shepheardes Calendar” (1579), un insema de dodex egloge, dei dialog pastorai, ispirade ai mis de l’ann. Dedicada al Philip Sidney, l’œvra la ciapa a modell li Bucoliche del Virjei, ma anc’pò de li œvre pastorai ben plussee recente, tant’me li egloge de Batista Spagnœl el Mantovan (1447 - 1516), del Petrarca (1304 - 1374) e del Boccaccio (1313 - 1375). L’introduzion, ind la qual i vegnen magnifegade li abilidaa poetege de Spenser, l’è firmada da l’Edward Kirk, compagn de studi del poeta a Cambridge. Ind el 1591 Spenser al publega i “Complaints”. Ind el volum i se pœden notar “The Ruins of Time”, in sul tema de l’ubi sunt, “The tears of the Muses” in sul declin de li arts, “Virgil’s Gnat”, voltadura in otave de Culex, un epilli latin prusmabelment del Virjei, e “Mother Hubbard’s Tale”, satira nimalesca ins la socedaa del so dì. Del 1595 i enn i “Amoretti”, un insema de 89 sonets amoros a la manera petrarqesca, dedicads e ispirads da l’Elizabeth Boyle, futura moier del poeta. De l’ann medem l’è anca vun dei colem poeteg del Spenser, l’“Epithalamion”, poema q’al celebra el so matrimoni, cont el meter insema con abilidaa remarcabela tematege convenzionai e sentiments personai. L’ann qe al vegneva Spenser al publega “Four Hymns”, quater composizion ins l’Amor, la Belleza, l’Amor Celest e la Belleza Celest, ind li quai l’è evident l’influenza del neoplatonisme.
The Faerie Queene
El Spenser l’ha portad a termen nomà 6 liber ins i 24 inizialment pensads. I prim trii ind el 1590, quei despœ ind el 1596. La concezion jenerala de l’œvra l’era pensada in su 12 liber, çasqedun basad ins un divers cavaier qe al g’haveva da representar 12 virtuu privade, e olter 12 impientads in su rè Artur qe i g’havevan de representar 12 virtuu publege. La cerna de li virtuu l’era essenzialment basada ins l’etega aristotelega, desmezada da la vision cristiana de san Tomas d’Aquin (1225 - 1274).
Paradis (Svizzera)
Paradis (Paradiso) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan, in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 4203 abitant e una süperfiss de 0.88 km², e al se tröva a una altitüden de 274 meter sura al livel del mar.
El cumün de Paradis a l'è tacaa ai cumün de Campion d'Italia (IT-CO), Lügan.
Tremonscin
Tremonscin (prononzia local: [tremun'ʃeŋ]; italian: Tremoncino) a l'è ona frazzion del comun brianzoeu de Cassagh, in de la Provincia de Lecch. La frazzion la se troeuva a sud-ovest del center comunal, arent a Orian (l'oltra frazzion del comun) e minga de lonsg de la strada che la mena a Renaa e a Vedugg.
Provodov
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Stazion de Gimon
La Stazion de Gimon a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenord.
Oblast de Volinia
L'Oblast de Volinia (Волинська область in ucrain) a l'è un oblast de l'Ucraina con caploeugh Luc'k, in pè del 4 dicember 1939. El so governator a l'è Yuriy Pohuliaiko e 'l confina con Regione di Brėst, oblast' di Rivne, oblast' di Leopoli e Lubelskie.
El gh'ha 1038457 abitant e l'è grand 20143 chilometer quadrad.
Partizzion
L'è partid in distret de Horochiv, distret de Ivanyči, distret de Kamin'-Kašyrs'kyj, distret de Kiverci, distret de Kovel', distret de Ljuboml', distret de Lokači, distret de Luc'k, distret de Ljubešiv, Manevic'kyj rajon, distret de Ratne, distret de Rožyšče, distret de Šac'k, distret de Stara Vyživka, distret de Turijs'k e distret de Volodymyr-Volyns'kyj
Zhu Xi
El Zhu Xi (Contea de Youxi, 11 de otover 1130 - 23 de avril 1200) a l'è stad un filosof chines de ispirazzion confuciana, autor de 'na fraca di principi del neoconfucianesim al temp de la dinastia Song, che hann dad un canon a la fed confuciana e 'n gran lavorà per la filosofia chinesa. I oeuvere codifegade de lu e di so student inn i Quater Liber e i Cinch Classegh.
Grottaminarda
Grottaminarda l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 8.274 abitàncc, 'na superfìce de 28 km² e 'na densità de 296 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ariano Irpino, Bonito, Flumeri, Fontanarosa, Frigento, Gesualdo, Melito Irpino, Mirabella Eclano.
Orsk
thumb|right|200px|
Stazion de Sicignano degli Alburni
La stazion de Sicignano degli Alburni a l'è 'na stazion ferroviaria al servizzi del comun de Sicignano degli Alburni, situada in su la ferrovia Battipaglia-Potenza-Metaponto.
Orsk
Orsk (rüss Орск) l'è una citaa indüstriaal in dii muunt Urali in de l'estremu est dela Rüssia europea, bagnada dal fiümm Ural, in dela pruvincja de Orenburg. In del 2002 la gh'era 250.963 abitaant.
La citaa l'è stada fundada da Ivan Kirillov e daj omen dela sò spedizziun in del XVIII sécul cumé furtèzza süla riva sinistra de l'Ural. La sò crescita la cumencja intrnu a l'ann 1870, cumé center agricul e cumercjaal; in dii ann '30 ul regiim de Stalin al taca a svilüpaa l'indüstria de l'Üniun Suvietica, e la cumencja inscì l'indüstrializazziun dela citaa, suratütt metalürgica, petrulchimica e mecanica.
Stazion de Sicignano degli Alburni
Struttur
La stazion la gh'ha on fabricaa viaggiator de trii pian, che l'è saraa de l'automatizzazion de la stazion.
Gh'è trii binari che gh'hann la passerella, senza nissun sottapassagg.
Gh'è anca on scal merci, che però a l'è pu doperaa. El gh'ha 'na piattaforma girevola, fonzionanta ma isolada.