cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cagion (Arbed-Cagion)
A Cagion, el 6 de luj del 1449 gh'è stada ona battaja tra i Milanes e i svizzer del Canton de Uri, che l'è stada vinciuda di primm. La scormagna di abitant l'è sciatt.
Přívětice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Fabisògn de frècc
El fabisògn de frècc a l’è la necessità che gh’hànn i piant in del cors de la stagion frèccia de stàgh espòst a di temperadùr relativament bass per superà el perìod de indormenza. Ona pianta la pò vegnì foeura del perìod de indormenza se i temperadur vànn su in primavera, ma dòmà se innanz de la primavera l’è stada espòsta a di temperadùr relativament bass adrée a la stagión frèccia.
Calcol del fabisògn de frècc
Segond ‘na stima semplificada el fabisògn de frècc l’è el numer de or che la temperadura la gh’hà de stà sòta i 7,2 °C (metod Weinberger), ma in realtà per ona stima pussée precisa gh’è de tegnì de cunt che minga tucc i temperadùr ciapen part a l’istèssa manera in del cunt del fabisògn de frècc. Per tegnì de cunt quèll fàtt chi a se definissen di valor de unitàa de frècc (CU, de la lengua inglesa “Chilling Unit”) per ògni temeperadua de già che i temperadùr inferior de 1,5°C ciapen nò part in del fabisògn de frècc, ma quèj che gh’hànn la capacità massima de svolzà el numer di or che soddisfen el fabisògn hinn quèj compres tra i 2,5 e i 9,1°C. Se deven cioè somà i unitàa de frècc de tucc i or del la stagion frèccia segond la soa temperadura.(metod Utah)
Temperadura oraria unitaa de frècc
Ogni specie la gh’hà el so fabisògn de frècc:
Riells i Viabrea
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
206
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Senice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Festival de Sanrem 1970
El Festival de Sanrem 1970 a l'è stada l'edizzion quella del del Festival de Sanrem, fada al. L'è scominciad el e l'è fornid el  e l'ha vengiud
Castinìdol
Castinìdol o Castignìdol (en Italià: Castenedolo), l'è 'n cümü de de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna Orientàl a 10 km a Sudèst de la cità de Brèsa.
El paés el vé sö söndèna culìna de 152 m de altèsa söl lièl del mar.
Bargniff
El Bargniff l’è un esser lejendare de la tradizion lombarda. Se dix qe al viv vixin a l’aqua, specialment ai pantan arent al Po. De solit al se scond sota ai ponts, e al salta fœra a l’improvisa quand qe vargun al ge passa vixin, de sira o de noit.
I dix qe al someia a un çat grand e gross come un tor, con la pell virda, duu œgg come do brasqe luxente, qe al fa stremir doma a vardar-l. Vargun però el cunta sœ qe al g’ha la forma de un ors.
El Bargniff l’è istruid come un dotor, ma l’è dispetos e a volte anca cativ. Quand qe al riess a fermar vargun qe al passa vixin a l’aqua o al traversa un quai pont, ge piax far-g un indovinell. Qi l’è bon de responder-g jœst, el Bargniff al la lassa passar, qi invece al sa miga la risposta, al la sbat jo dal pont, dent ind l’aqua, al ge salta adoss e al taca a gignar, col ris’c de far-l negar.
Prima de far l’indovinell, el Bargniff al dix sœ una filastroca. Ge n’è diverse version, tipo qesta qé:
“Sota el pont de s’ciff e s’ciaff
g’è ‘l Bargniff Bargniff Bargnaff
g’ha la vesta virdisina
grand dotor qi l’indovina!”
Dopo al començava a dir sœ el so indovinell, e de solit i era ben poqi qei qe i reussiva a responder.
Benifairó de la Valldigna
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Bargniff
Per qella rexon qé, la jent del Po la circava de traversar miga i ponts e i pantan de noit, e quand propes ge tocava far-l, i la fava de fressa, e i se la dava a gambe levade quand qe i sentiva un romor sospet. Defat se i sentiva l’aqua qe la se muviva, l’era mei cambiar strada, perqè podiva dar-s qe el Bargniff l’era lé vixin, e se al saltava fœra, i podiva far una brœta fin.
Crévoux
Crévoux l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Embrun, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 56.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1169 méter a 'na altèsa màsima de 2989 méter s.l.m.
Sòfochel
El Sofochel (Colon, 496 p.d.S. - Aten, 406 p.d.S.) a l'è stad un dramatorgh gregh antigh, considerad, insema a l'Eschil e a l'Euriped, vun di poeta tragegh pussee grand de l'Antiga Grecia.
Caj
Caj (nom ufizial in italian: Caglio in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm de, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km².
El se troeuva in de la Valassina, de la qual l'ha condidividuu tucc i avveniment stòrich. Fina al 1947 Caj el faseva part del comun de Santa Valeria, insema aj paes de Rezzagh e Sorman. I abitant del paes hinn ciamaa gòss.
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Caj l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Fontaine-Uterte
Fontaine-Uterte a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindich a l'è Philippe Loyeux, con mandaa 2008-2014.
Chaveyriat
Chaveyriat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Châtillon-sur-Chalaronne, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 188 méter a 'na altèsa màsima de 260 méter söl leèl del mar.
Le Grau-du-Roi
Le Grau-du-Roi l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Aigues-Mortes, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 54.73 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 5  méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Le Grau-du-Roi l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
207
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Stazion de Costa Masnaga
La Stazion de Costa Masnaga l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Příkosice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Dea
miniatura|Mẫu Thượng Thiên, dea mader vietnamitta. Ona dea l’è on dia donna. I dej hinn per el solet ligaa a di virtuu, coma per esempi la bellezza, l’amor, la maternitaa e la fertilitaa, ma hinn anca staa soziaa cont dij olter idej, coma la guerra, la creazion e la mort. La venerazion di dej mader la parariss rivà de fatt di temp preistoregh.
Ind ona quaj religion, i figur di dej hinn sacher e i occupen ona posizion central ind la preghiera e ind el ritt religios. El śaktesim – ona confession induista che la se concentra ins la venerazion de la Śakti, l’energia pura e metafisegament femeninna del Śiva, el dia creador – l’è propri on esempi de vunna de quej religion chì.
I religion politeista onoren on rosc de dia e dej insemma, e je consideren generalment coma di vess distint e despartii. Quej divinitaa chì pœuden fàggh part de on pantheon o vèss concepii ‘me di protettor tutelar de di region, tribuu o famej.
Joan Enric Vives i Sicília
Biografia
L'è staa ordenaa prett el 24 settember del 1974 del vescov de Tortosa Ricardo María Carles Gordó. El noeuv de giugn del 1993 l'è vegnuu vescov titolar de Nona e ausiliar de Barcellona. In del 2003 el vegn vescov de Urgell e princip d'Andorra: el sò predeccessor l'era Joan Martí Alanis. In del 2010 l'è nominaa arcivescov ad personam.
El mott
Parare vias Domini (preparà i strad del Signor).
Lantosque
Lantosque l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Canton de Lantosque, del circondàre (arrondissement) de Nìsa e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 44.76 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 335 méter a 'na altèsa màsima de 2000 méter s.l.m.
Empanada
L'empanada a l'è un mangià tipegh de l'America Latina che l'è un fagotin de pasta che 'l gh'ha dent de la carna o di verdure, o anca un quajcoss de dolz, e che l'è poeu frita o fada al forn, in del cas l'è spenellada cont el ross de l'oeuv. A bon cunt, gh'hann havud origin in Ispagna, se pensa cont un'influenza araba, ma al dì d'incoeu a inn pussee carateristegh di colonie de l'Imperi Spagnoeul che de la maderpatria.
In del mond gh'è varie ricete compagne, per esempi el Khuushuur mongol, i 'Mpanatigghi sicilian, i Pasty ingles, i Knish di sgiudee d'Europa, i Samosa indian, el Calzone bassitalian, i Pirozhki russ-ucrain e la panada sardegnoeula.
Fontenelle (FR-02)
Fontenelle a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindigh a l'è Jocelyne Bleuze, con mandaa 2008-2014.
St. Leon-Rot
St. Leon-Rot l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 25.56 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de St. Leon-Rot el se tróa a 'na altèsa de 107 méter sura 'l leèl del mar.
Stazion de Warmesberg
La Stazion de Warmesberg a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Malvagna
Malvagna l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Messina.
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Malvagna el cunfìna coi cümü de.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Malvagna l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Bettwiesen
Bettwiesen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.8 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Battaja dei Camp Catalaunich
I facc
La nòt prìma de la batàia, en drapèl de Franch, aleàcc dei Romàni e dei Vizigòti, l'è nit a scuntràs condena bànda de Gepidi, fedéi de Atila. La batàia che d'è 'ngeneràt par che la sàpe stàda sanguinùza, se se pènsa che Giordane (Getica 41.217) el referés de 15.000 mórcc de töte dò le bànde.
Giordane el referés che i Romani i s'ìa schieràcc söl la àla mansìna e i Vizigòti sö 'n chèla dèstra, i Alani 'nvéce, sospetàcc de mìa éser tròp fedéi, i éra stacc schieràcc en mès, endóche fórse i püdìa véser controlàcc piö bé. Sèmper a stà a chèl che g'ha scriìt Giordane, en mès a la piàna Catalàunica gh'ìa 'na culìna co le còste piötòst en pé. Chèsta culìna la duminàa el camp de batàia e l'ìa stratégich püdì controlàla, e isé l'è deentàda el cèntro dei combatimèncc. I Uni i tentàa de rampegà sö de la bànda destra de la culìna, i Romani i sercàa de fà estès sö la còsta mansìna ma gne i ü gne i óter i riàa a ciapà 'l cùlem. Quan che i Uni i è riàcc a rià 'n sìma, i g'ha troàt che i Romani i éra riàcc prim de lur e i è stacc casàcc endré. La ritiràda Una l'è stàda dezurdenàda e s'è creàt cunfuziù 'ndèle sò file 'nfìna a fà colasà töt el schieramènt (Getica 38)
Atila el g'ha sercàt de reorganizà 'l sò ezèrcit per tègner la puzisiù e 'ntàt però Teodorico I, el re dei Vizigoti, l'è restàt copàt fórse entàt che 'l minàa i sò òm a atacà i sò nemìci. Giordane el dis che fórse l'è stat sbalsàt de caàl e travulgìt dei sò stès òm sènsa che chèsti i se nincurzìes de negót.
I Vizigoti, endèla fóga de la càrica, i è riàcc a mèter en perìcol la salvèsa de l'Atila, che l'è stat ubligàt a sercà de riparàs endèl sò camp furtificàt. La carica dei Romano-Goti l'ìa oramài söl pónt de travòlger le diféze del camp de Atila, quan che gh'è nìt séra. Torismundo, el fiöl del re Teodorico, endel rientrà endèle sò fìle, el s'è troàt per erùr endèl acampamènt de l'Attila, endóche l'è restàt ferìt prìma che i sò òm i riés a salvàl. El stès Esio el g'ha perdìt el contàt coi sò òm per vìa del fósch, e, per póra che i éres stacc scunfigìcc, el g'ha pasàt la nòt ensèma ai sò aleàcc Goti (Getica 40.209-212).
El dé dòpo, dàto che i Uni i gh'ìa nesöna edèa de mèter fò 'l có del sò acampamènt, i Romani e i sò aleàcc i g'ha cuminciàt a tompestài de frèce e i ha mitìcc sóta asédio. I cöntàa söl fat che i Uni i éres a cürt de rifurnimèncc.
Endel véder che i vizigoti e i Franch i partìa, a l'Atila gh'è nit el döbe che la fös 'na finta per fal nì fò del sò camp e anientà chèl che restàa del sò ezèrcit, l'è restàt isé riparàt endèl sò acampamènt per en pó de tép, 'nfìna che el s'è cunvincìt che 'l püdìa res•ciàs a tentà de scapà envers en Reno e ritiràs.
Naèze
Naéze (nom uficiàl en italià: Navezze) l'è 'na frasiù de Gösàch en Pruvincia de Brèsa. L'è sitüàda a nòrt del capolöch del cümü, endèla "Val del Patös", sö la stràda che la mìna a Breó e a Le Siìne. Endèl Medio Evo l'ìa famùza perchè gh'ìa divèrsi mülì a àiva, dei quài le testemugnànse, che rìa 'nfìna al sècol X, se pöl troàle endèi archìvi del Museo de Santa Giulia de Brèsa.
Suàn
L'abitàt el se tróa sö la spónda dèstra del torènt Frigidolfo, a 1320 méter söl leèl del mar, 'na setantìna de méter piö alt del fónt de àl e piö o méno en chilòmetro de distànsa de la frasiù de Put che l'è el cèntro comünàl. Suàn la g'ha presapóch 80 abitàncc (dato del 2007).
L'è zamò lüminàda enden docümènt del 1526, quan che le autorità de la al Camònega le ghe cumunicàa al senàto de la Repüblica de Venésia che gh'ìa stat fat sö 'na tór de oservasiù söl teretóre de chèsta località.
Arith
Arith l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Châtelard, del circondàre (arrondissement) de Chambéry e del dipartimènt de la Savoia.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.27 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 549 méter a 'na altèsa màsima de 1449 méter s.l.m.
Ruscala
Ruscala (nom ufizial: Rovescala) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.
Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Castel San Giovanni (PC), Muntü, San Damian, La Madòna, Ziano Piacentino (PC).
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Ruscala l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Femminism
miniatura|Simbol del femminism El femminism a l'è l'ideja che la cerca, in di coltur che veden 'na superiorità de l'omm, la parificazion di dirizz de la donna con quej de l'omm. I moviment femminista han ciappaa di conquist 'me el vot per i donn, la tutela legala contra di violenz domestich e sessuai e 'l dirizz a 'n educazion. A l'è minga de sconfond cont el suprematism femminil, che 'l voeur el domini di donn in la società.
Ardenn
Ardenn (nom ufizial in talian: Ardenno) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Böi, Sciv, Dasc, Furcula, Talamuna e Val Màsen.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ardenn l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Ota (FR-2A)
Ota l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Deux-Sevi, del circondàre (arrondissement) de Ajaccio e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 38.16 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 1326 méter s.l.m.
Autostrada A40 (Franza)
La  a l'è 'n autostrada de la Franza.
Strada voivodal 454
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 51 km.
Cavour (TO)
Cavour (en piemontés: Cavour) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 5.286 abitàncc, 'na superfìce de 49 km² e 'na densità de 108 ab./km². El cunfìna coi cümü de Macello, Vigone, Bricherasio, Garzigliana, Villafranca Piemonte, Campiglione-Fenile, Bibiana, Bagnolo Piemonte (CN), Barge (CN).
Lumin
El cumün de Lumin a l'è tacaa ai cumün de Arbed-Castion, Clar, Rorè (GR), San Vitor (GR).
Affoux
Affoux l'è 'n cümü fransés de la regiù Alvernia-Roden-Alp, endèla Frància centro-meridiunàla. El fa part del cantù de Tarare, del circondàre (arrondissement) de Villefranche-sur-Saône e del dipartimènt del Rodano.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.65 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 498 méter a 'na altèsa màsima de 960 méter söl leèl del mar.
Benifairó de les Valls
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
208
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Strada voivodal 455
La  a l'è una strada voivodal de la Polonia longa 32 km.
Ardena
Ardena (istess in italian) a l'è ona frazzion del comun varesott de Brusin. El paes el se troeuva in sul bricch dedree 'l center comunal. A l'è staa on comun indipendent fina al 1928. Al temp di piev el partegniva a la Piev de la Valtravaja.
Ritm lombard
miniatura|Una misura del ritm lombard, in temp de 4/4. El ritm lombard a l'è un usaj particolar del pont de valor, ind el qual la nota pontada la se trœva ind la posizion in levar. Inscambi, ind el ordin "normal" (a la francesa) la se trœva prima la nota pontada e pœ qella curta, in qest cas qì a l'è el contrari, çoè prima la nota curta e pœ qella pontada; per esempi, una semicroma seguida de una croma pontada. Qest pont de valor a'l contrari al permet una bella lejereza, comè per esempi ind el quartet per arc in re minor KV 421 del Wolfgang Amadeus Mozart: ind el temp central (trio) del minuet la melodia del prim violin, in ritm lombard, la sœmeia far dei salts ind el acuto in tuta lejereza. Del pont de vista de la costruzion, el ritm lombard a l'è dificil destinguer-l per la sincop. Ind l'esecuzion, implunemanc, la segonda nota (la plussee longa) in ritm lombard a l'è molexina e senza accent, inscambi ind la sincop la g'ha un accent.
El ritm lombard a l'è stait drovad fess ind la musega popolara (popular music), ind el XX e XXI secol. Ind la musega moderna pop e rap del nord Amerega, el ritm lombard a l'è comun fess; per esempi in Post Malone, Cardi B, e Ariana Grande.
Générac (FR-30)
Générac l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Gilles, del circondàre (arrondissement) de Nîmes e del dipartimènt del Gard.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 24.26 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 29 méter a 'na altèsa màsima de 144 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Générac l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sachseln
Sachseln a l'è un cumün svizzer del Canton Obwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 53.86 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Fontenelle-en-Brie
Fontenelle-en-Brie a l'è un comun franzes (commune) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza. Ul sindigh a l'è Hervé Petel, con mandaa 2008-2014.
Sachseln
miniatura|manzína|In del cumün de Sachseln se tröva el center geugrafegh de la Svizzera El cumün de Sachseln al se tröva a una altitüden de 483 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Giswil, Kerns, Lungern, Sarnen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.
Storia
Sachseln l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1173 col nom de Saxhslen.
Sainte-Agnès (FR-38)
Sainte-Agnès l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Domène, del circondàre (arrondissement) de Grenoble e del dipartimènt de l'Isère.
Sachseln
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Sainte-Agnès (FR-38)
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 270 méter a 'na altèsa màsima de 2978 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sainte-Agnès l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Caloria
La caloria a l'è 'n unità de misura de l'energia che la misura l'energia necessaria a voltà 1 gram de aqua de 14,5 a 15,5 grad centigrad a la pression de 1 atmosfera. In nutrizion se dopera pussee la chilocaloria, che l'è l'energia necessaria a volzà de 'n grad on chilogram de aqua ai midemm condizion.
Schleswig-Holstein
El Schleswig-Holstein (en danés: Slesvig-Holsten; en frizù: Slaswik-Holstiinj; en bàss todèsch: Sleswig-Holsteen) l'è giü dei sédes Länder de la Repüblica Federàl de Germania. L'è sitüàt endèla Germània setentriunàla. al cunfì co la Danimarca. Al sud l'è tacàt al Land de Ambùrgo e a la Basa Sasònia, a sudèst l'è tacàt al Meclembùrgo-Pomerània Anteriùra.
La capital del Land l'è la cità de Kiel. Ótre cità 'mportànte i è: Lübèca, Flensburg e Neumünster.
Geografìa
El Schleswig-Holstein l'è l'ünech dei Länder de la Germània a éser bagnàt de du mar el Mar del Nord a òvest e 'l Mar Bàltich a èst. El fiöm piö 'mportànte l'è l'Elba (en todèsch: die Elbe), che 'l vé a furmà 'n cunfì natüràl a sudòvest.
Distrett de Gramsci
thumb|El distrett in [[Albania]] El distrett de Gramsci (Rrethi i Gramshit in Albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in la Prefettura de Elbasan.
Suddivision amministrativa
El distrett el gh'ha ona municipalità e noeuv comun.
Cudrefin
Cudrefin a l'è un cumün svizzer del distret de Broye-Vully, in del Canton Vaud. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 15.83 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Cudrefin al se tröva a una altitüden de 434 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Vallamand, Mur, Montmagny, Joressens.
El prim de ginee del 2002, Cudrefin l'è staa tacaa insema a Champmartin, la növa entitaa la g'ha mantegnüü el nom de "Cudrefin".
Bema
Bema (nom ufizial in talian: Bema) a l’è un cumün italian, de la regiun Lumbardia, in Pruincia de Sundri. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
A l’è tacaa a Albarei, Vréra (BG), Cös, Sgeröla, Murbegn, Pedesina e Resüra.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Bema l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Wölflinswil
Wölflinswil a l'è un cumün svizzer del distret de Laufenburg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch 0 abitant e una süperfiss de 9.51 km², e al se tröva a una altitüden de 437 meter sura al livel del mar.
El cumün de Wölflinswil a l'è tacaa ai cumün de Densbüren, Gipf-Oberfrick, Herznach, Kienberg (SO), Oberhof, Wittnau.
Rivulüziun de Liegi
thumb|250px|La catedral del [[San Lambert in del menter i la tran a toch.]] La Rivulüziun de Liegi (in valun: Binamêye revolucion, var a dì felis rivulüziun) a l'è quel'espressiun cun la qual s'intend parlà d'un viulent rivulgiment pulitich che, a la fin del XVIII secul, l'ha dervii la strada per la fin del Principaa de Liegi. La rivulüziun l'è scumenzada el 18 agust 1789 e l'è stada definitivament repressa el 12 genar del 1791.
El cuntest storich
thumb|right|El Francesch Carl de Velbrück
I quistiun de la sücessiun e de la Custitüziun
A partì del 1772 fina al 1784 el princip-vescuv de Liegi l'era staa el vescuv Francesch Carl de Velbrück (1719-1784), che l'aveva incuragiaa i idei ilüminista: per esempi, in del 1779 l'aveva faa sü una Societé d'Émulation (Sucietaa d'Emülaziun) per favurì el güst di art, di leter e di scienz. De questa Sucietaa hinn surtii un quaj de cap de la rivulüziun.
Ma a la sua mort l'è staa elegiüü de l'imperadur cume növ vescuv (de fat el Principaa de Liegi a l'era vün di stat del Sacher Ruman Imperi) el Ceser Custantin Francesch de Hoensbroeck. Quel vescuv chì l'è staa giüdicaa un reaziunari e un asulütista, mina dumà per la sua poca prupensiun ai növ idei, ma anca perchè l'aveva minga favurii una redüziun di pudè che la "Custitüziun" del Principaa la dava al suvran.
Levens
Levens l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Canton de Levens, del circondàre (arrondissement) de Nìsa e del dipartimènt de le Alpi Marìtime. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.85 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 121 méter a 'na altèsa màsima de 1 méter s.l.m.
Rivulüziun de Liegi
I quistiun de la sücessiun e de la Custitüziun
In particular, de circa un secul, i discüssiun pulitich eren inturna a l'inscì-dii Regulament del 1684, una custitüziun pulitica che 'l Massimilian Enrich de Baviera, princip-vescuv tra 'l 1650 e 'l 1688, l'aveva creaa per sustitüì quela precedent, che la lassava magiur pudè al Terz Stat (e per Terz Stat s'intend, natüralment, la class burghesa, minga la magiuranza del popul) in materia de l'eleziun di magistrat citadin l'aministraziun münicipal. thumb|left|El vescuv de Hoensbroeck Quel Regulament del 1684 chì l'aveva pudüü vess impost anca perchè la fameja di Baviera l'aveva cunchestaa l'auturità cun la repressiun de dò insüreziun: la prima, del 1649, l'aveva vist adiritüra el predecesur Ferdinad de Baviera bumbardà la cità; e la segunda inveci l'era avegnüda in del 1684.
Gmünd
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Rivulüziun de Liegi
I quistiun de la sücessiun e de la Custitüziun
De quel mument el pudè pulitich l'è partegnüü, per un secul e mezz, al princip-vescuv, ai canonich de la Catedral de San Lambert e a l'aristucrazia (i tréfonciers), che l'esercitaven cunt un'assemblea ciamada "di Stat". E, per un secul e mezz la burghesia ürbana l'ha pudüü mai utegnì de avègh indré i sò antich dirit.
A bun cünt, gh'è de dì che 'l Regulament l'intervegniva dumà sura i quistiun di eleziun di magistrat citadin e aministraziun münicipal, ma 'l lassava inscì cume eren prima i vegg cart. Per esempi, i "Stat" aveven cunservaa del tüt el dirit de vutà i tass. E sura la storia de l'esclüsiun de la sua cumpusiziun di segment inferiur del Prim (i pret), del Segund (la picula nubiltà) e del Terz Stat, questa esclüsiun l'era minga un scandal in de l'Europa del XVIII secul che l'era duminada, al temp, del principi de la munarchia assulüda. Gh'è de pensà che anca un famus pulemista radical frances, el Mirabeau, quand che l'ha visitaa el Principaa (1787, a la vigilia de la Rivulüziun) l'ha cumentaa: Nüm Frances cercum de fà una rivulüziun per utegnì una quaj di garanzii che vialter de Liegi gh'avii de secuj.
El fat de la Cà de Giögh
Traj aveniment che han purtaa a la Rivulüziun la vegn regurdada la quistiun di cà de giögh de la cità termala de Spa: chì el princip l'aveva cuncedüü el monupòli del giögh d'azard aj abitant del lögh, che 'n gestiven dò. Quand in del 1785 un tal Noël-Joseph Levoz el n'ha dervida una terza, el princip-vescuv l'ha mandaa cume reaziun, düü agn püssee tard, 200 suldaa e 2 canuni per serala, perchè la ritegniva illegala.
El fat l'è diventaa pulitich, perchè el monupoli l'era staa daa del de Hoensbroeck de sua sula auturità, menter la custitüziun la diseva che una legg la pudeva minga vess prumulgada senza el cunsens di Stat.
El serà la cà de giögh l'è dunca diventaa l'emblema de una lunga serie de abüs di pudè custitüziunaj che i burghes atribuiven al princip. La quistiun l'ha pertant scatenaa i pulemich de l'upusiziun antimunarchiga.
L'esempi frances
Ma el Principaa l'era un Stat trop piscinin perchè la pulitega interna la pudess lassà perd i aveniment di pudenz arent. E per quest l'ha avüü una granda impurtanza la nutizia de la Ciapada de la Basteja a Paris el de lüj del 1789 e tücc i alter aveniment de la Rivulüziun Francesa, cumpagn de la nassida de l'Assemblea Naziunala Custituent, che l'aveva decidüü l'abrugaziun di diritt feudaj e del sistema curpurativ.
La ciapada del pudè
El 18 agust 1789 el partii demucratich, incuragiaa de quej event de föra, l'ha atuaa un culp de man: una milizia burghesa, menada del Jean-Nicolas Bassenge l'è andada al münicipi (hôtel de ville), induve hann impost i dimissiun del magistraa in carega e la sua sustitüziun cun düü burghmaster pupular, ciamaa Jacques-Joseph Fabry e Jean-Remy de Chestret. Ultra a quest, la milizia burghesa l'ha ciapaa anca la citadela de Liegi, che la se tröva sü la culina de Sainte-Walburge. El princip-vescuv l'è staa scurtaa de la milizia al münicipi, induve, sota la pressiun di revultus l'ha acetaa i düü növ magistraa e, suratüt, l'ha renünciaa al cuntestaa Regulament del 1684. El dì dopu, la milizia burghesa l'ha assistii a la messa in Catedrala. E pöö el princip-vescuv l'è staa purtaa in del sò castel de Seraing.
La füga del vescuv
Ma un quaj de dì dopu el vescuv l'è riessii a scapà a Trevir, in Germania, che l'era la sed d'un impurtant principaa vescuvil. El vescuv de Trevir, che l'era anca un princip eletur de l'Imperi, el gh'ha avüü tanta influenza de dumandà e utegnì che 'l tribünal imperial de Wetzlar el cundanass l'insüreziun de Liegi e l'urdenass, cunt un decret del 27 agust, che al princip el füssen recunsegnaa i sò pudè. Ma 'sti aveniment hann spingiüü i rivulüziunar püsee radicaj traj demucratich a fà nass a Liegi la repüblica e ad apruvà una custitüziun pütòst liberala.
La situaziun internaziunala
La füga del vescuv la meteva la növa repüblica in d'una situaziun internaziunala pütòst instabel. El sò teritori el se truvava traj Pruvincc Ünii e i Paes Bass Austriach, düü paes che eren in man a guverni minga a favur del culp de stat: thumb|left|260px|La sitüaziun pulitiga di Paes Bass a la vigilia de la Rivulüziun. El principaa l'è culuraa in gris. Però al mument l'Imperi el gh'aveva minga möd de intervegnì diretament a reprim la rivulüziun perchè la magiur part de l'esercit l'era impegnaa in urient a cumbat i Türch e i poch forz rimagnüü in di Paes Bass, sota el cumand del general irlandes Richard d'Alton, eren impegnaa in de la repressiun di rivultus belga. Quest però el vör minga dì che se pudessen avègh di ilüsiun sura i intenziun de l'imperadur se 'l Giüsep II l'avess finii cunt una vitoria la guera cuntra la Türchia.
El sustegn ai rivultus belga e l'Insüreziun del Brabant
L'è staa anca per quest, ultra che per simpatia naziunala, che i rivulüziunari de Liegi hann decidüü de dà el propri sustegn a quela granda part de la class dirigent di Paes Bass Austriach che l'era dree a tentà una rivölta.
I cungruenz ideulogich gh'hann avüü una sua impurtanza, vist che menter i esüj de part aristucratica avevev scernii de andà in esili in di Pruvincc Ünii, in del teritori de Liegi s'hinn truvaa i esüj de part "pupular" o "demucratica". El cap di demucratich l'ha passaa el cunfin in del 1788 e l'è andaa a stabilìss in de la cità de Hasselt. Chì el guvernu repüblican ghe ha cuncess de fà sü una sua banda militar fada de un bun nümer de espatriaa di Paes Bass Austriach e de esercitàj in evulüziun militar. E l'è stada propri vöna de quij band chì che, partida de Breda (che la se truvava in di Pruvincc Ünii, i quaj la supurtaven perchè l'era sota el cumand de l'upusiziun antiaustriaca de part aristucratica) l'è entrada in di Paes Bass el 24 utuber 1789 e l'ha batüü l'esercit imperial in de la bataja de Turnhout.
E dunca hinn rivaa lì alter culon de patriota belga a partì de Liegi e de l'Ulanda che, cuntra ogni previsiun, hinn riessii a cascià via i trüp imperiaj de Gand e Bruxelles e a custringg adiritüra el general d'Alton a scapà in Lüssembürgh.
La partecipaziun del guvernu lieges a l'Insüreziun del Brabant la pò minga vess dübitada: per esempi, vöna di culon de insurt, che l'andava vers Namur, l'era passada el 20 nuvember a Liegi, induve l'era stada uspitada cun granda uspitalità di auturità.
L'ucüpaziun e la mediaziun prüssiana
thumb|right|260px|El re de [[Prüssia]]
L'ariv di Prüssian
Menter i Paes Bass austriach se liberaven del princip "furest", quas cuntempuraneament a la Repüblica de Liegi gh'è tucada un'ucüpaziun militar. Infati l'era avegnüü che, dopu l'apel del princip-vescuv in esili al tribünal imperial de Wetzlar, quest ültim l'aveva incaregaa el Circul de Vestfalia (al qual l'apartegniva el Principaa de Liegi) de repurtà la legalità istitüziunala.
A sua völta, el Circul de Vestfalia l'aveva ciamaa el re de Prüssia, el Federich Güglielm II, che l'aveva acetaa de mandà i sò trüp. Quij hin rivaa in del Principaa del han ucüpaa tüt i magiur cità e furtezz.
Intratant, i Prüssian sumejaven vess püssee prupens a jütà i ribej pütost che a sutametej. E el Federich Güglielm II, per rend ancamò manch equivuch i sò intenziun, l'ha cumandaa al general Schönfeld de acetà el cumand de l'esercit ribel del Brabant.
I ver intenziun de la Prüssia
In realtà, el re de Prüssia l'era indiferent sia al princip-vescuv che aj ribej. El cumandant del corp de ucüpaziun, general Schlieffen, in d'un'impurtanta letera del 23 febrar 1790 al general La Fayette el diseva: "La mia naziun la vör che la temibila Austria la sia men pussenta in questa pruvincia... cun l'ucüpàss di sort del Belgi la gh'ha minga di alter intent: a l'è indiferenta a la furma de guvernu che 'l Belgi [e Liegi] vuran dàss. [...] la nostra pulitiga la s'intrumet minga in di afar de 'stu paes"
L'ünich intent de la Prüssia l'era dunca quel de rend püssee debul l'Austria, che al mument l'era dree a cumbat i Türch insema aj Rüss e che dunca al mument el pudeva nò surtì föra di teritori del Lüssembürgh. In de l'istessa manera, el prim minister prüssian, l'Ewald Friedrich von Hertzberg, l'ha pruvaa de suvent (e senza sücess) a cunvincc i sò leaa de la Triplis Leanza (el Regn Ünii e i Pruvincc Ünii) a recugnuss l'indipendenza del Belgi ribel a l'Austria.
Inultra el 31 genar del 1790 el s'è acurdaa cunt el sültan Selim III per fàl andà inanz cun la sua guera cuntra l'Austria e la Rüssia per tüta la primavera, roba che l'ha ubligaa el növ imperadur Leupuld II a mandà 100000 omen lungh el Danübi e in Buemia.
In 'stu cuntest, l'apar ciarament cume 'l destin del Principaa de Liegi l'avess minga vargüna impurtanza per i putenz eurupei, a part che per l'Austria, vist che la repressiun de la rivulüziun liegesa l'avria representaa un inevitabil curulari a la sperada repressiun de l'insüreziun del Brabant.
Dunca, fin del rivà del corp de ucüpaziun prüssian, se pò dì che i ribej de Liegi hin mai staa liber e che la sò indipendenza l'è dürada dumà trii mes. Per tüt el rest del temp, lur hin minga staa alter che pedinn in di man de la curt de Berlin, senza avègh i mezz per truvà una quaj sulüziun.
La situaziun del princip-vescuv
Anca el de Hoensbroeck el se truvava in d'una situaziun de impussibiltà a fà una qualsessia cosa, anca se in del december del 1789 l'aveva utegnüü un növ parnunziament de la camera imperiala. i sò chance de sücess vegniven dumà de la recunchesta austriaca di Paes Bass. Ma anca in 'stu cas, l'era minga dii che 'l pudess reinstaurà la Custitüziun del 1684 senza prublema: de fat l'istess Leupuld II, quand l'era divegnüü imperadur dopu la mort del fradel, l'aveva prumetüü aj Belga che l'avria lassaa tücc i sò vegg "privilesg" (gh'è de regurdàss che 'l Leupuld II, quand che l'era grandüca de Tuscana cunt el nom de Peder Leupuld I l'era staa vün di prutagunnista de l'assulütismu ilüminaa).
L'acordi traj putenz
La crisi tra Viena e Berlin l'è rivada al sò cülmin in de l'istaa 1790, cunt i düü esercit s'ceraa al cunfin tra la Buemia e la Slesia. L'è staa alura che 'l Leupuld II l'ha renünziaa a pretend de l'Imperi Utuman, batüü sül camp, che di minim guadagn terituriaj, e 'l Federich Güglielm II a ogni alter guadagn teriturial in Pulonia e anca a ogni sustegn aj rivulüziun belga. L'acordi l'è staa siglaa el 27 lüj del 1790, a la Cunferenza de Reichenbach.
La fin de l'Insüreziun del Brabant
Anzi, el von Bender l'è sübit andaa cunt i sò 40000 suldaa cuntra la cità de Namur, che la s'è rendüda el 24 nuvember, dumà düü dì dopu la pruposta fada di ribej. El 2 dicember l'è cadüda Bruxelles. In general, nissüna cità di Paes Bass Austriach la upost resistenza, ma gh'è de pensà che i suldaa belga eren cumandaa del prüssian Schönfeld, quel general che l'era staa mandaa in Belgi del Federich Güglielm II e l'è facil vedè in quest un'altra demustraziun de cume la pulitega spregiüdicada de quel munarca l'avess trasfurmaa i ribej di düü stat belga in miser pedinn per el sò grand giögh internaziunal.
El return del de Hoensbroeck
Turnaa i Paes Bass Austriach sota el sò vegg padrun, l'era urmai quistiun de poch temp prima che 'l Principaa de Liegi el füss ciapaa di Imperiaj. Ma la repüblica liegesa l'è cuntinuada a viv fina al rivà a Liegi di suldaa de l'Imperi (che però han truvaa minga upusiziun), el 12 genar 1791.
Sübit gh'è stada una forta repressiun che l'ha spingiüü un bun nümer de upusitur a l'esili (la magiur part l'è andada in Francia, suratüt a Paris).
I auturità rivulüziunari s'hin sutametüü aj decret de la camera imperiala e han aceta la restauraziun del pudè del princip-vescuv. Ma el de Hoensbroeck gh'aveva de guvernà cunt el respestà i custitüziun precedent a quela del 1684. De fat l'ha faa sü una legg che la sanziunava el principi cunsacraa de l'antiga Pas de Fexhe, var a dì quel principi che 'l diseva che i legg duveven vess discütüü e acetaa cun l'acordi di tri Stat; inultra el princip el s'impegnava (e cun lü anca tücc i sò sücessur) a fà minga sü di legg senza prima cunsültà i Stat.
Cume se ved, la se tratava de una sustanziala ritrataziun di mutivaziun che aveven purtaa aj fat de la Cà de Giögh de Spa e a la rivulüziun del 1789. L'istessa cosa la sücedeva in di Paes Bass Austriach, ma l'è minga una cuincidenza strana, se se 'l cünta che 'l de Hoensbroeck el duveva el propri return al pudè dumà a l'imperadur Leupuld II. Questa cosa la fa anca vedè cume in efet i dò rivüluziun, quela del Brabant e quela liegesa, a la fin di cünt gh'abien di fort afinità (anca se uviament gh'hin anca di gros diferenz, cume 'l fat che i rivulüziunari del Brabant eren d'estraziun nubiliar, quij de Liegi inveci gh'aveven ideaj demucraticu-giacubin).
I event sücessiv
In del 1792 el de Hoensbroeck l'è mort e 'l gh'è sücedü el Francesch Antoni Maria de Méan. Ma anca lü l'ha duvüü scapà del Principaa quand, cunt una vitoria in de la bataja de Jemappes, i esercit frances hann cunchestaa tüt el teritori.
Quest chì a l'è staa el mument in del qual i giacubin de Liegi, in esili in Francia e turnaa cuj suldaa frances del general Charles François Dumouriez s'hin rendüü respunsabil de la distrüziun de la Catedrala de San Lambert e del plebiscii che, in del 1793, l'ha purtaa a l'anessiun de Liegi a la Francia.
El giüdizi di storich
Di völt, cun l'espressiun Rivulüziun de Liegi vegnen cumprendüü anca i event ch'hin vegnüü dopu, fina a la segunda anessiun del Principaa a la Francia (1795).
Questa sintesi la respund prima de tüt a esigenz de semplicità espusitiva, ma despess anca a una visiun de la storia de tradiziun francofila al prublema de l'interpretaziun di anessiun del Belgi e de la Cisrenania a la Francia. Per esempi, l'Hervé Hasquin el sustegn che la rivulüziun de Liegi la sia un specc de quela francesa, de la qual la pò vess cunsiderada, per lü, una part.
Juscelino Kubitschek
Juscelino Kubitschek de Oliveira, (nassüd a Diamantina, Brasil, 12 de setèmber 1902 e mòrt a Resende el 22 d'agùst 1976) l'è stài un dutùr e pulìtich brasigliàn, president del Brasil dal 31 de genàr 1956 al 31 de genàr 1961.
L'è stài quell che l'ha spustàd la capitàl del Brasil da Rio de Janeiro a Brasilia, quànt l'è 'ndài a stà in mèss a la furesta, in del Catetinho, cul so staff e i hann dài urìgin al famùs sonho brasileiro.
El so suranùm l'era Jota Kà (JK).
Semice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
El gh'ha el status de cità.
Riudarenes
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Benifaió
a l'è un comun de la provincia de Valencia, cont una popolazzion de abitant.
Podmokly (Rokycany)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Plzeň e del distret de Rokycany.
Marina Massironi
Marina Massironi, (Legnan, 16 de magg 1963) l'è un’atura comica e dupiadura de teàter, cinema e televisiòn, cugnusüda per véss la spàla de Aldo, Giovanni & Giacomo.
Biugrafia
Nasüda a Legnan el 16 de magg, l'ha cuminciàd a stüdià recitasiòn vèrs i vint'ann. L'ha fai anca cabaret in còpia Giàcum Poetti, cume Hansel & Strüdel.
L'ha cuminciàd a laurà cun Aldo, Giovanni & Giacomo in del film Tre uomini e una gamba, e dòpu Così è la vita e Chiedimi se sono felice.
In del 1998 la recita in Fuori dal mondo cun Margherita Buy e in del 2000 la vènc sia 'l Nàster d'Argènt cume migliùr atùra non-prutagunista per el film Pane e tulipani e anca el David de Donatèll.
Premi
Marina Massironi l’ha venciüd el David de Donatèll e 'l Nàster d'Argènt cume migliùr atùra non-prutagunista per el film Pane e tulipani, regia de Silviu Soldini.
Püblicità
Marina Massironi l’ha fài cle püblicità chì, in televisiòn:
209
Necrulogi
|Un an indrée / |Un an dapress
Stazion de Cusciagh
La Stazion de Cusciagh l'è 'na stazion ferroviaria del servizzi ferroviari suburban de Milan, sita in la città de. L'è in la ligna e l'è collegada ai stazion de.
Andrea Giacinto Longhin
Andrea Giacinto Longhin (Fiumicello di Campodarsego, 22 de nuèmber 1863 – Trevis 26 de giügn 1936) l'è stái vésc católic de Trevis dal 1904 al 1936. L'é beát de la césa católica.
Biugrafia
Nasüd a Fiumicello di Campodarsego (pruincia de Pàdua) in del 1863, lé stái urdiná pret pr'i Capücìn in del 1886, quant ch'el gh'aveva namó cumpìd 23 ann.
Papa Piu X l'ha numinàsd vesc de Trevis in del 1904, l'è stài cunsacrá el 13 d'aprìl. El 3 d'utùber del 1935 el g'ha vìd una paralisi al cervèll, che g'ha fài perd la vista a pòcc a pòcc.
L'é mort a Trevis el 26 de giügn 1936.
L'é stái pruclamá beát da Papa Giuánn Paul II in del 2002
Cagn
Cagn (nom ufizial in italian: Cagno in Italian) l'è on comun de la Provincia de Còmm ch'el gh'ha, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km². El comun el gh'ha dò frazion, Ròcca e Brughera. El confina con la Provincia de Vares (comun de Cantell e Malnaa).
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Cagn l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Seletice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Boemia Central e del distret de Nymburk.
Paul Auster
drita|miniatura|250px|El Paul Auster in del [[setember del 2008]] El Paul Auster (Newark, New Jersey, USA 1947 ) a l'è un scritur, pueta, tradütur e diretur de cinema american.
Biugrafia
A l'è nassüü a Newark el 3 de febrar del 1947 d'una familia uriginaria de l'Europa centrala e ebraiga. El legg tant de bagaj e'l taca a scriv i so prim puesij in de l'adolescenza. 'L se laurea a la Columbia University in del 1969 e pöö 'l part cunt una petrulera. Intra 'l 1971 e'l 1974 'l viv in Francia. A l'è un periud dedigaa suratüt a la puesia (i liber Unearth del 1974 e Wall Writing del 1976). Al se met a scriv rumanz a la fin di agn '70. El riva al sücess literari internaziunal cun la famusa Trilugia de New York, fada de trì liber cürt. Ultra a fà el scritur 'l se dediga anca al cinema 'me scenegiadur (Smoke e Blue in the face) e anca regista (Lulu on the Bridge). A l'è spusaa cunt la so segunda miee, la scritura Siri Hustvedt, famusa anca lee, e i dü i hann una tusa, Sophie (l'aveva giamò avüü un fiö de la prima miee, la scritura Lydia Davis).
Tema e stil
A l'è cunsideraa un scritur postmudern. Tema tipigh de la so övra a hinn l'assürd, l'esistenzialism, i stori del crimin, la recerca de l'identità e del sens. I so liber principaj a hinn The New York Trilogy (1987), Moon Palace (1989), The Music of Chance (1990), The Book of Illusions (2002) e The Brooklyn Follies (2005).
Stazion de Alter Zoll
La Stazion de Alter Zoll a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada ai stazion de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S4 de la red celer del Canton San Gall, esercitaa de Appenzeller Bahnen.
Berlingen (TG)
Berlingen a l'è un cumün svizzer del Canton Türgovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.0 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Berlingen al se tröva a una altitüden de 400 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Gaienhofen (DE-BW), Raperswilen, Reichenau (DE-BW), Salenstein, Steckborn.
Wiesenbach (DE-BW)
Wiesenbach l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Karlsruhe. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Rhein-Neckar. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 11.13 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Wiesenbach el se tróa a 'na altèsa de 138 méter sura 'l leèl del mar.
Cantuu
Cantuu (nòmm ofizzial in italian: Cantù; Canturium in latin) l'è on comun de la Provincia de Còmm de, 'na superfis de 0 km² e 'na densitaa de 0 ab./km². L'è vun di comun pusse important de la provincia.
Evoluzion demografega
L'andament del nummer d'abitant del comun de Cantuu l'è mostraa in de la tabella chì de sòtta:
Crots
Crots l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Embrun, del circondàre (arrondissement) de Gap e del dipartimènt Hautes-Alpes. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 53.84 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 778 méter a 'na altèsa màsima de 2896  méter s.l.m.
Gnadendorf
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Riudaura
a l'è un comun de la provincia de Girona, cont una popolazzion de abitant.
Walter Di Gemma
El Walter Di Gemma (Milan, 1968) a l'è 'n cantautór, attór e cabarettista italian.
Biografìa
El doperà soratutt la Lengua Lombarda, ind la soa forma dialettàl milanesa oltra che la Lengua italiana.
In di ann novanta el lassa el cabaret, seconda lu tròpp ligà cont i canòni dela televisión e'l se mètt adrée in l'arte del Teater Canzón. Per quest lu el po conoss e fà amicizia cont el Giorgio Gaber. Ancasì lu el gh'hà avùu la possibilitàa de cunuss el repertòri del Jacques Brel tradusendo sessanta infra i sò canzón in del dialètt milanés e'l fa su ona recitaziòn 'me tribùtt al Brell,donca el va in gir in di teater del Nord Italia indove lu el ghe partecipa in sessanta replìch.
El scriv vòtt liber: Quel che non si dice (1994) Aforime e pensierismi (2003), Dagli appendini alle ante (2004), El Strasciaball (2008), che gh'è anca denter noeuv provèrbi in dialétt milanés, Il Vocabolazzo (2011), Dagli appendini alle ante (2014), Bèll Seller (2016), Ritorna a casa Lessico (2018).