cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castell de Vaduz
Storia
L'è staa faa su di Cont de Sargans in del secol quell del 12 per defesa l'è staa doperaa del 1285 'me abitazion. Dòpo 'na destrugazion de la Svizzera e di alter cambi de proprietà in del 1712 el passa, insemma a la contea, ai Liechtenstein.
In tra el 1904 e 'l 1920 a l'è restrutturaa assee e dal 1938 ghe viven i Prenzip del Liechtenstein, e 'l Franzesch Isepp II l'ha faa slargà fiss la struttura. Incoeu l'è minga vert al publegh, foeura che per on quaj dì de festa.
Geraci Siculo
Geraci Siculo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 2.101 abitàncc, 'na superfìce de 112 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castel di Lucio (ME), Castelbuono, Gangi, Nicosia (EN), Petralia Soprana, Petralia Sottana, San Mauro Castelverde.
Dogern
Dogern l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Waldshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 7.45 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
San Colombano Belmonte
San Colombano Belmonte (en piemontés: San Colomban) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 361 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 120 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cuorgnè, Canischio, Prascorsano.
L'Armando
L’armando l’è öna cansù del 1964 cantada dal Enso Janaci e l’è dét in d’ü 33 gir Ep, cioè ü 33 gir con sés brani ‘nvéce che dù. I ótre cansù i è: Andava a Rogoredo, El portava i scarp del tennis La forza dell'amore Ti te se no Senza de ti
Leyssard
Leyssard l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Izernore, del circondàre (arrondissement) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain.
Crissolo
Crissolo (en piemontés: Crisseul) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 210 abitàncc, 'na superfìce de 48 km² e 'na densità de 4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnolo Piemonte, Bobbio Pellice (TO), Oncino, Ostana, Pontechianale, Ristolas (FR-05), Villar Pellice (TO).
L'Armando
Chèla cansù ché l’è dét po’ in del album Enzo Jannacci in teatro.
Casoli
Casoli l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 5.971 abitàncc, 'na superfìce de 66 km² e 'na densità de 90 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altino, Civitella Messer Raimondo, Gessopalena, Guardiagrele, Palombaro, Roccascalegna, Sant'Eusanio del Sangro.
L'Armando
La muşéga l’è del Enso Janaci, i paròle del Dario Fo e gh’è öna versiù cantada del Enso Janaci compagnàt dal Giorgio Gaber che l’ suna la chitara.
L’Armando l’è öna cansù de grigna, pensada per ol cabarét e l’è la stòria d’ ün interogatòre tra ‘l comisario e ‘l sospetàt che l’è acuşàt de ì copàt ol sò şemèl: lü però l’ nega töt, ma a la fì l’ se ‘mbròia desperlü.
Ol video
Àrdel sö http://www.youtube.com/watch?v=985ll33DMfs
I paròle
Tatta tira tira tira tatta tera tera ta Era quasi verso sera se ero dietro, stavo andando che si è aperta la portiera è caduto giù l'Armando. Commissario, sa l'Armando era proprio il mio gemello, però ci volevo bene come fosse mio fratello. Stessa strada, stessa osteria, stessa donna, una sola, la mia. Macché delitto di gelosia, io c'ho l'alibi a quell'ora sono sempre all'osteria. Era quasi verso sera, se ero dietro stavo andando che si è aperta la portiera è caduto giù l'Armando. Tira ta tira... Commissario, sa l'Armando mi picchiava col martello, mi picchiava qui sugli occhi per sembrare lui il più bello. Per far ridere gli amici, mi buttava giù dal ponte ma per non bagnarmi tutto mi buttava dov'è asciutto. Ma che dice, che l'han trovato senza scarpe, denudato, già sbarbato? Ma che dice, che gli han trovato un coltello con la lama di sei dita nel costato? Commissario, 'sto coltello non lo nego, è roba mia, ma ci ho l'alibi a quell'ora sono sempre all'osteria. Tira ta tira... Era quasi verso sera se ero dietro, stavo andando che si è aperta la portiera ho cacciato giù... pardon... è caduto giù l'Armando. Tira ta tira....
Leyssard
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
1578
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Strada N29 (Irlanda)
La  a l'è 'na strada primaria de l'Irlanda.
Blue Whale
La blue whale la saria on gioeugh e esperiment social che 'l gh'avaria di obietiv de seguì per 50 dì, e l'ultim di el finiss cont el suicidi de quell che 'l giuga. El nomm el vegn de la Balena bloeu, che la gh'ha 'na certa tendenza a morì in sui spiagg.
Al di d'incoeu gh'è nissuna proeuva de 'n organizzazion de bon spantegada de 'sto gioeugh, ma domà de 'n quaj cas isolaa e di emulazion.
San Carlo Canavese
San Carlo Canavese (en piemontés: San Carlo) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 3.548 abitàncc, 'na superfìce de 20 km² e 'na densità de 177 ab./km². El cunfìna coi cümü de Rocca Canavese, Vauda Canavese, Nole, Front, San Francesco al Campo, Ciriè, San Maurizio Canavese.
Els Hostalets de Pierola
a l'è un comun de la provincia de Barcelona, cont una popolazzion de abitant.
Chataignier, Louisiana
Zeograféa
In acòrde al United States Census Bureau, the village has a total area of 1.6 km² (0.6 mi²), töta tèra.
Demogràfega
In acòrde al U.S. Census in 2000, al gh'era 383 personne, 132 ca, e 107 famèje residente intal vilacc. La densitat de poülassiú a l'era 234.7/km² (607.5/mi²).
Castel Frentano
Castel Frentano l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 3.909 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 186 ab./km². El cunfìna coi cümü de Guardiagrele, Lanciano, Orsogna, Sant'Eusanio del Sangro.
Gangi
Gangi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 7.602 abitàncc, 'na superfìce de 127 km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alimena, Blufi, Bompietro, Calascibetta (EN), Enna (EN), Geraci Siculo, Nicosia (EN), Petralia Soprana, Sperlinga (EN).
San Benigno Canavese
San Benigno Canavese (en piemontés: San Balegn) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch c.a. 5.000 abitàncc, 'na superfìce de 22,19 km² e 'na densità de 225 ab./km². El cunfìna coi cümü de Foglizzo, Bosconero, Montanaro, Lombardore, Chivasso, Volpiano.
Eggingen
Eggingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Waldshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 13.95 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Eggingen el se tróa de la bànde de la Forèsta Négra a 'na altèsa de 459 méter sura 'l leèl del mar.
Maillat
Maillat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Nantua, del circondàre (arrondissement) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 11.5 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 497 méter a 'na altèsa màsima de 825 méter söl leèl del mar.
Vesc
Vesc l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Dieulefit, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 40.48 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 477 méter a 'na altèsa màsima de 1448  méter söl leèl del mar.
Zonza
Zonza l'è 'n cümü de la Còrsica, endèl teretóre nasiunàl de la Frància. El fa part del cantù de Levie, del circondàre (arrondissement) de Sartène e del dipartimènt de la Còrsica del Sud. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 134.46 e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 1480 méter s.l.m.
Ficarazzi
Ficarazzi l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 9.415 abitàncc, 'na superfìce de 3 km² e 'na densità de 3138 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagheria, Misilmeri, Palermo, Villabate.
Varal (VC)
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes a l'è cunsideraa el caplögh de la Valsesia, e 'l se tröva induve che se incrusen el Mastalun e 'l Sesia. Inultra el cunfina cun la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula (cumün de Cesara, Bulèj, Gnugn, Quarna de Sota e Struna).
L'è un sit che l'üniss atività indüstriai e türistigh: a Varal de fat el se tröva l'umonim sacher munt, vün di center püssee impurtant del catulicesim in Piemunt, ultra a vess un sit fundamental per la storia de l'art italiana.
Varal l'è gemelada cul cumün frances de Die (dipartiment de la Drôme, in de la regiun Roden-Alp).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Varal l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Görwihl
Görwihl l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Waldshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 50.42 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Görwihl el se tróa de la bànde de la Forèsta Négra a 'na altèsa de 612 méter sura 'l leèl del mar.
Strada N30 (Irlanda)
La  a l'è 'na strada primaria de l'Irlanda.
Samone (TO)
Samone (en piemontés: Samon) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.479 abitàncc, 'na superfìce de 2,51 km² e 'na densità de 589 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fiorano Canavese, Banchette, Salerano Canavese, Loranzè, Pavone Canavese, Colleretto Giacosa.
Casterna
Casterna (Casterno) l'è voeuna frazion del comun milanes de Robecch. L'è lontana domà 2,08 chilòmeter del center comunal.
Orsogna
Orsogna l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 4.013 abitàncc, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 161 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ari, Arielli, Canosa Sannita, Castel Frentano, Filetto, Guardiagrele, Lanciano, Poggiofiorito.
UTC+01:00
miniatura|upright=1.5 Ol UTC+01:00 (anc adoma UTC+1) l'è un fus orare qe l'è inanz de un'ora sœ l'UTC, e l'è basad sœ l'Europa Centrala.
L'è ciamad anc:
L'è dovrad da 43 stats in invern, e 19 in istad.
Peyriat
Peyriat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Izernore, del circondàre (arrondissement) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 5.93 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 557 méter a 'na altèsa màsima de 815 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Peyriat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Piev de Pontiroeu
La Piev de Pontiroeu l'è stada vuna di piev religios e ministrativ del Milanes. La confinava con la Piev de Brivi a nord, quei de Vimercaa e Gorgonzoeula a ovest, con quella de la Gera d'Adda a sud-est e con la Diocesi de Bergom a est. Propi per la soa posizzion de confin in tra el Ducaa de Milan e la Republica de Venezzia, la piev l'è stada al center di guerr in tra i duu statt: e per quella reson chì, l'ha cambiaa despess la grandezza e 'l numer de paes sotta la soa ministrazzion. Inscì, invers la fin del Medioev, la sede de la piev l'è stada spostada a Trezz; pussee tardi i territori bergamasch vegneven organizaa del governa spagnoeu in de la noeuva Piev de la Gera d'Adda. Inoltra el cardinal Borromee, in de la segonda metaa del Cincent, l'ha destaccaa de la piev anca la città de Trevij e l'ha organizaa la piev de Verdell, che la quattava dent i parocchi bergamasch passaa sotta el controll venezzian. La piev de Trezz l'ha conservaa apena i comun in su la sponda ocidental de l'Adda: l'ha perduu el sò roeul ministrativ in del 1786 (ai temp di reform civil de la Lombardia del governa austriegh), e quei religios in del 1972, quand che l'è stada abolida insemma a tucc i olter piev. A la fin del XVIII secol a gh'era denter i comun de Trezz, Basian, Busnagh, Ronscell, Cassan, Cassinn San Peder, Colnagh, Concesa, Cornaa, Port, Gresciagh, Groppell, Pozz, Trescian e Vaver.
Pruvincia de Nuvara
La pruvincia de Nuvara (nuvares: pruvincia da Nuara; piemuntes: provinsa ëd Noara; Italian: provincia di Novara) l'è ona pruvincia del Piemont che la cunta pussee de 373 abitanti e per quèst motiv l'è la settima pruvincia pussee popolada del Piemont.
La lengua
La lengua ufizial l'è l'italian. I lenguv lucai parlaa in sül teritori hinn el lumbard e 'l piemuntes. El lumbard l'è parlaa in del caplögh (in d'una variant pütost milanesizada, anca se cunt un quai punt de cuntat cunt el piemuntes), in sü la riva del Tesin, del Lagh Magiur e del Lagh d'Orta e a süd, in direziun de la Lümelina. I dialet lumbard arius del Nuares hinn de tipu ucidental, ma cun di carater "pruinciai" diferent del mudel milanes. El cunfin cunt el piemuntes l'è atestaa in tra la Gogna e la Sesia. Inultra gh'è un rosc de dialet che presenten di carateristegh bei uriginai, che se sluntanen de bun del standard lenguistegh lumbard e piemuntes: hinn i dialett de Gajaa, Trecaa, Camra (zona lumbarda) e Burbanee (zona de transiziun cunt el piemuntes).
Comun
I comun de la Pruvincia de Nuvara a hinn.
Großer Arber
El Großer Arber (in bavares: Groußa Arba; cech: Velký Javor) a l'è ona scima de la Selva Boema. Cont i sò 1.456 meter sora el nivell del mar a l'è la montagna pussee volta de la cadena. La se troeuva in Germania (Baviera), arent al confin con la Republega Ceca.
La Vilata
La Vilata (nom ufizial in italian: Villata) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El paes a l'è sitüaa a poca distanza dal fiüm Sesia e 'l cunfina cun la Pruvincia de Nuvara (cumün de Casalvlun e de La Badia).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de La Vilata l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Grooverville, Georgia
°N, °W Grooverville al è öna sità in Brooks County, Georgia.
Geograféa
Grooverville, Georgia al è localisat a °N, °W (30.729141, -83.715055). l'è 'n teretóre circolàr 1.25 mìglia de ràgiio de l'incròcio 'ntra la Liberty Church Road e la Grooverville Road :. El se tróa a presapóch 11 mìglia a òvest-sud òvest de Quitman.
Lot (dipartiment)
Lot l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Midi-Pyrénées, che g'ha 0 abitancc, 'na superfìce de 5,217 per 'na densità de 0 Ab./km².
El dipartimènt de Lo (nömer identificatìf: FR-46) l'è furmàt de 3 circondàre (en fransés: arrondissements), 31 cantù e 340 cümü. I circondàre i è: Cahors, Figeac, Gourdon. La prefetüra l'è: Cahors.
Turìsmo
El turìsmo, per la regiù del Lot l'è 'na atività aconòmica de prìma 'mportànsa. La gròta de Pech-Merle a Cabrerets con dele pitüre rupèstri e l'òrido de Padirac i è de le atrasiù natüralìstiche e stòriche.
Provincia de Vercej
La Provincia de Vercej l'è 'na provincia italiana de la region.
Lot (dipartiment)
Turìsmo
I paés de Autoire, Loubressac, Saint-Cirq-Lapopie e Carennac i è 'nserìcc endèla lista dei pio bèi paés de la Francia. Rocamadour (1 miliù de vizitadùr a l'an) l'è 'l segont pòst de pruvìncia pio vizitàt de töta la Francia dòpo mont Saint-Michel.
Provincia de Vercej
Geografia
La confina cont la.
Lot (dipartiment)
Viticültüra
El sudòvest del dipartimènt (la àl del Lot) l'è giöna de le regiù vitìcole piö antìche de la Francia. I vì de Cahors i è cunusìcc en töt el mónt.
Dialet paves-vugares
El Paves-Vugares (o anca dumà paves) l'è la varianta gall-italica parlaa int la Pruvincia de Pavia, a partì da Pavia cità e rivanda fín ai pee de l'Apenín paves, pü o men int i zon de Varz, e dividüü dai dü spond del Po. El rapresenta un continuum dialetal ch'el va da una part püssee arent al milanes (tant 'me la parlada de Pavia cità) al dialet de l'Ultrepò Paves (ciamà anca dialèt ultrepadan) püssee de transizion cun el Piemuntes e l'Emilian (tant 'me la zona de la bassa Vala Stafura). Denter a quel continuum chì gh'hinn di alter micro-variant, ma a hinn assee simil per pudè vess metüü insema int l'istessa macro-varianta. El Paves-Vugares el gh'ha no una classificazion precisa a l'intern di lenguv gallo-italich. Biondelli, int el so sagg, l'aveva metüü insema ai parlad Emilian, e l'istess l'aveva faa anca el Pellegrini, disend però ciar e net che se trata d'una varianta de pasagg dal Lumbard ucidental. Di ricerch püssee recent inveci el meten insema al Lumbard ucidental (presempi el laur de Daniele Vitali), anca per via de cambiament recent, duvüü a l'inflüenza che i gh'hann avüü i parlad de la pruvincia de Milan.
Stazion de Pietrasanta
La Stazion de Pietrasanta a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de. L'è taccada a.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Dialet paves-vugares
Cambiament lessical
El fat che el paves-vugares el s'è spustaa püssee invers i alter parlad insübrich el se pör ved suratüt da cert cambiament lessical, principalment int i verb usiliar e i articul. Chì gh'è un quaj esempi de cambiament de la varianta de Vughera.
El cambiament püssee grand che l'ha fat la varianta vugaresa int l'ültim secul l'è quel d'avè perdüü la "r" int i articul (son che l'esista anmò int un quaj dialet del turtunes):
Dialet de Pavia
Gh'era ona volta on òm, ch'äl gh'ìva dü fiö. E 'l minór l'ha dit a sò pàdär: "Papà, ch'äl mä daga quäl ch'äm toca 'd mè part!" E lü l'ha spartii la sostänza in tra i dü fiö. E dä lì a poch dì, dopo avè fat sü fagòt, äl minór l'è 'ndat pr'äl mond int on paìs lontän, e là l'ha trat via tütcòss int i vizi. [http://books.google.it/books?id=oVoNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Bernardino Biondelli, ''Saggio sui dialetti Gallo-Italici, pag. 246]
Dialet de Bronn
Ün òm al gh’aviva dü fiö. E al secónd l’ha dit a sò padar: “O pà, dèm la part dla roba ch’a ‘m toca!” E lü al gh’ha spartii in tra lor la sò sostanza. E da lì a poch dì, avènd miss tütcoss assema, al fiö dardè al ‘s n’è andat in pais lontan, e là l’ha consümaa tüt al fat sò a bagurdà. [http://books.google.it/books?id=oVoNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ibidem, pag. 244]
Pavia
Mei disi donca che quand gh'era äl prim re 'd Cipri, dop che Gotifred äd Büglion l'ha guadagnaa Tera Santa, è sücess che una siurena nobila l'è andata in pelegrinagg äl Sepolcar e, 'gnind indree, quand l'è rivaa a Cipri, l'ha truvaa di balusson ch'l'han trataa propri da can. E lee, sentend tüt äl dispiasé, sensa nanca un'anma ca la cunsulàss, gh'è 'gnid in ment d'andà dal re e fà föra i sò rason: ma gh'è stat quaich d'üi ca gh'ha dit dit ch'la trava via 'l fiaa, parchè lü äl menava una vita gnent afat bona e 'l fava gnent äd bei; ansi, vigliach com l'era, äl sufriva e 'l cunsidrava par gnint i ingiüri che i altar ägh fasivan a lü, in manera che quai ca gh'aviva dispiasé con lü, a 's vendicavan fandagh di ingiüri. E la dona, sentend 'sta roba, sicome la gh'aviva nessüna speransa da pudé utegn giüstisia, par 'végh da cunsulàss dal sò dispiasé, l'ha guardaa bei äd tirà a dla sua 'l re, e l'è andata da lü. Quand l'è stata là, piangind davanti a lü, la gh'ha dit: "O 'l mè car siur, mei son chì davanti a tì no par vendëta äd l'ingiüria ch'm'han fat, ma par 'végh un poo 'd sudisfasion äd quäla, ät preghi d'insegnàm com at fee a sufrì quëi ingiüri che senti ch'i altar a 't fan, parchè insì, imparand da tì, pössa anca mei regulàm e supurtà la mé part äd pasiensa, che a la sa 'l Signor, se mei pudiss fa, ät regalariss vulentera, dal mument che tì 't see insì brav äd supurtàla". Äl re, che fen alora l'era sempar stat pultron e pigar fen ai oss, comé ch'äl se füss dassdaa, cuminciand ad l'ingiüria fata a 'sta dona, che con rigor l'ha vendicaa, l'ha pensaa da mët a pan e pëss tüti quëi che 'ndand inans avissan fat quaicoss contra 'd lü. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n368/mode/2up Giovanni Papanti, Parlari italiani in Certaldo, 1875, pag. 349-350]
Vughera
Dis adónca che int i temp dël prim re 'd Cipro, dop la conquista dlä Tera Sänta fata da Gofred ëd Büglión, l'è sücess che üna nobildona 'd Guascogna l'è andata in pelegrinagg al Sepólcär, e quand l'è tornaa, arivaa in Cipro, di baloss i gh'han fat di vitüperi. Lee, pödendas nò consolà, l'ha pensaa ben d'andàss a lamentà däl re. Ma i gh'hän dii che lü l'era tanto trascüraa che no sol ël fava nò giüstisia ai ofes patii dai altär, ma incasì cui ch'i 'gh favan a lü për gross ch'i füssan ni soportava, ä la mira che se quaich d'ün ël gh'aviva quaich fastidi, 'l se sfogava fändägh quaich figüra. Sentenda 'sta roba lä dona, savenda për cmè fà për vendicàss, tant për consolàss ün poo l'ha pensaa 'd vorè in quaich manera fà pentì 'l re dla sò manera 'd fà e, ändändä pianzend dädnans a lü, la gh'hä dit: "Sciór, mì vën nò a la tò presensa për vendicàm dl'ingiüria ch'i m'han fata, ma in sò riparassión ët pregh dä möstràm cmè ch'a't fee tì a sofrì cui ch'i 'm disän ch'i 't fan, che inscì impärärö a soportà cula ch'i m'hän fat a mì, ch'ä 't regalariss volontera sä podiss, dä già che tì 'l see pörtài inscì ben" Ël re, fén alór pigär e trascüraa, quasi ch'u 's dessedass da dormì, comincianda da l'ingiüria fata a cula dona, che l'ha vendicaa teribilment, l'è dventaa tremend cóntra tüti cui che d'alór in pö i han mancaa 'd rispet a la sò cöröna. [http://www.archive.org/stream/iparlariitalian00unkngoog#page/n372/mode/2up Giovanni Papanti, I parlari italiani in Certaldo, 1875, pagg. 351-352]
'L vugares mudern
L’Apenén, la cädenä äd muntagn che 'me ‘na spena dursal la traversa tütä la penisula itäliana äl cumencia a l’altässä dël pass dël Türchén, fra Genua Voltri e Lissändria. Un quaidün äl fa l’ipotesi che ‘l nom Apenén äl vena da Pen, äl diu ligür di bosch e di muntagn; da chi lü i sarissan pö derivaa incasì i nom di mont Pëna e Pënës.
Reichling
El cümü de Reichling el se tróa a 'na altèsa de 731 méter sura 'l leèl del mar.
Dialet paves-vugares
'L vugares mudern
Indè ch'al cumencia l'Apenén
'L Pader Noster
Padar Noster che t'see int i ciel ca'l sia santificà 'l to nom ca 'l vena 'l to regn ca sia faja la to vuluntà insì in ciel tant 'me in tera
Pruerbi dla Bassa pavesa
Pruerbi dla zona 'd Santa Cristina e Miradò:
Pruverbi de Pavia
(traa de: Aristide Annovazzi, Nuovo Vocabolario Pavese-Italiano, Pavia, 1934).
Stazion de Pitnasch
La Stazion de Pitnasch a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni regionai de la Trenitalia in contratt con la Region Piemont.
Loir-et-Cher
Loir-et-Cher l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Centre, che g'ha 0 abitancc, 'na superfìce de 6,343 per 'na densità de 0 Ab./km².
El dipartimènt de Loir-et-Cher (nömer identificatìf: FR-41) l'è furmàt de 3 circondàre (en fransés: arrondissements), 30 cantù e 291 cümü. I circondàre i è: Blois, Romorantin-Lanthenay, Vendôme. La prefetüra l'è: Blois.
Castellana Sicula
Castellana Sicula l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 3.829 abitàncc, 'na superfìce de 72 km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Petralia Sottana, Polizzi Generosa, Villalba (CL).
Loiret (dipartiment)
Loiret l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Centre, che g'ha 0 abitancc, 'na superfìce de 6,775 per 'na densità de 0 Ab./km².
El dipartimènt de Loiret (nömer identificatìf: FR-45) l'è furmàt de 3 circondàre (en fransés: arrondissements), 41 cantù e 334 cümü. I circondàre i è: Orléans, Montargis, Pithiviers. La prefetüra l'è: Orléans.
Passirana
miniatura|manzína Passirana (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun milanes de Rò, la pussee important tra quij che fann part del paes, tant che fina al 1928 l'era on comun deperlee.
Provincia de Cuni
La Provincia de Cuni l'è 'na provincia italiana de la region.
Comun
I comun de la Pruvincia de Cüni a hinn.
UTC+02:00
Ol UTC+02:00 (anc adoma UTC+2) l'è un fus orare qe l'è inanz de do ore sœ l'UTC.
Pont Vegg (Magenta)
miniatura Pont Vegg (Ponte Vecchio) l'è la frazion pussee antiga del comun milanes de Magenta, e l'è ciamaa inscì per la soa posizion longh el cors del Navili Grand. Come anca in de l'altra frazion, el borgh de Pont Vegg, l'è staa vun di loeugh indove la s'è combattuda la Battaglia de Magenta.
UTC+02:00
L'è ciamad anc:
L'è dovrad da 30 stats in invern, e 44 in istad.
Castelguidone
Castelguidone l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 480 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 34 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castiglione Messer Marino, Roccavivara (CB), San Giovanni Lipioni, Schiavi di Abruzzo, Torrebruna, Trivento (CB).
Salbertrand
Salbertrand (en piemontés: Salbertrand) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 461 abitàncc, 'na superfìce de 40 km² e 'na densità de 12 ab./km². El cunfìna coi cümü de Exilles, Oulx, Pragelato.
Vuca
Vuca (nom ufizial in italian: Vocca) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El paes el se tröva in de la Valsesia. L'è tacaa ai cumün de Balmücia, Al Bórch, Cravajan-a, Postua, Scua, Varal.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vuca l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Corleone
Corleone l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 11.324 abitàncc, 'na superfìce de 229 km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bisacquino, Campofelice di Fitalia, Campofiorito, Chiusa Sclafani, Contessa Entellina, Godrano, Mezzojuso, Monreale, Palazzo Adriano, Prizzi, Roccamena.
Harvey Korman
thumb|El Korman in del [[2001]] El Harvey Herschel Korman (Chicago, Illinois, 15 de febrar del 1927 – Los Angeles, California, 29 de magg del 2008) l'è staa on comegh e attor american.
Catedral de Mren
La Catedral de Mren l'è una ciexa armena ind una citaa medievala abandonada ciamada Mren. L'è in la rejon turca de Kars, aprœv a'l confin cond l'Armenia, circa 1.5 km a ovest del fium Akhurian.
L'è staita costruida intra ol 631 e 'l 639 del David Saharuni, un liad de l'Imperador Eracli, per celebrar la reconquista romana de Jerusalem ind el 628.
LaPlace, Louisiana
LaPlace al è öna sitat in St. John the Baptist Parish, Louisiana.
Zeograféa
LaPlace, Louisiana al è localisat a °N, °W (30.075025, -90.484896) and al gh'à öna eleassiú de.
In acòrde al United States Census Bureau, the CDP has a total area of 58.8 km² (22.7 mi²). 55.7 km² (21.5 mi²) de chèsta al è tèra e 3.1 km² (1.2 mi²) de chèsta (5.29%) al è eigua.
Strada N31 (Irlanda)
La  a l'è 'na strada primaria de l'Irlanda.
Lanciano
Lanciano (Langianë 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 35.312 abitàncc, 'na superfìce de 66 km² e 'na densità de 541 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atessa, Castel Frentano, Fossacesia, Frisa, Mozzagrogna, Orsogna, Paglieta, Poggiofiorito, Rocca San Giovanni, San Vito Chietino, Sant'Eusanio del Sangro, Treglio.
Pont Noeuv (Magenta)
Pont Noeuv (Ponte Nuovo) l'è voeuna di dò frazion che hinn drent al comun de Magenta, in Provincia de Milan. Ghe viven circa 1500 persònn. La se troeuva longh el cors del Navili Grand a òvest, menter a est el gh'è el fiumm Tisin, e oltra a quell el Piemont.
Fondaa in del 1808, el borgh l'è regordaa soratutt perchè la gh'è stada combattuda ona part de la famosa Battaglia de Magenta, in la Segonda Guerra d'Indipendenza.
Rosarno
Rosarno l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Calabria, en Pruvìncia de Reggio Calabria. El g'ha presapóch 15.058 abitàncc, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 386 ab./km². El cunfìna coi cümü de Candidoni, Cittanova, Feroleto della Chiesa, Gioia Tauro, Laureana di Borrello, Melicucco, Nicotera (VV), Rizziconi, San Ferdinando.
Polliat
Polliat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Viriat, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 20.07 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 198 méter a 'na altèsa màsima de 233 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Polliat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Herzogenhorn
El Herzogenhorn (che in lombard el voeur dì "corn del Duca") a l'è ona scima de la Foresta Negra. A l'è volt 1.415 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in del Baden-Württemberg.
Aspach (Austria)
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Sant'Eusanio del Sangro
Sant'Eusanio del Sangro l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 2.455 abitàncc, 'na superfìce de 23 km² e 'na densità de 107 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altino, Atessa, Casoli, Castel Frentano, Guardiagrele, Lanciano.
Castiglione Messer Marino
Castiglione Messer Marino l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 2.208 abitàncc, 'na superfìce de 47 km² e 'na densità de 47 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agnone (IS), Belmonte del Sannio (IS), Carunchio, Castelguidone, Fraine, Montazzoli, Monteferrante, Roccaspinalveti, Roio del Sangro, Rosello, Schiavi di Abruzzo, Torrebruna.
Carini
Carini l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 25.752 abitàncc, 'na superfìce de 76 km² e 'na densità de 339 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capaci, Cinisi, Giardinello, Monreale, Montelepre, Partinico, Terrasini, Torretta.
Castelbuono
Castelbuono l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 9.640 abitàncc, 'na superfìce de 60 km² e 'na densità de 161 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cefalù, Geraci Siculo, Isnello, Petralia Sottana, Pollina, San Mauro Castelverde.
Vilarbòit
Vilarbòit (nom ufizial in italian: Villarboit) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Guardiagrele
Guardiagrele l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de Chieti. El g'ha presapóch 9.903 abitàncc, 'na superfìce de 56 km² e 'na densità de 177 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casoli, Castel Frentano, Filetto, Orsogna, Palombaro, Pennapiedimonte, Rapino, San Martino sulla Marrucina, Sant'Eusanio del Sangro.
Salassa
Salassa (en piemontés: Salassa) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 1.618 abitàncc, 'na superfìce de 4,955 km² e 'na densità de 326,538 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellamonte, Valperga, Rivarolo Canavese, San Ponso, Oglianico.
Gais
Al se tröva a 919 meter de sora del livel del mar e 'l confina coi cumün de Altstätten (SG), Appenzell (AI), Bühler, Eichberg (SG), Rüte (AI), Schlatt-Haslen (AI) e Trogen.
Demografia
Gais al gh'à na popülazzion da 2,987. Da chesta popülazzion 373 i è di furestée (in 2007 i era 351), ch'al representa 12.49% dal total. La popülazzion stòriga a l'era 1301 ;
Referenz
<br/ > <br/ >
Grandaa
Grandaa (nom ufizial in italian: Grandate) l'è on comun de la Provincia de Còmm cont ona popolazion de, 'na superfiss de 0 km² e 'na densità de 0 ab./km². El paes el se troeuva proppi arent a Còmm.
Loire-Atlantique
El dipartimènt de Loire-Atlantiqu (nömer identificatìf: FR-44) l'è furmàt de 4 circondàre (en fransés: arrondissements), 59 cantù e 221 cümü. I circondàre i è: Nantes, Ancenis, Châteaubriant, Saint-Nazaire. La prefetüra l'è: Nantes.
Loire (dipartiment)
El dipartimènt de la Loira (nömer identificatìf: FR-42) l'è furmàt de 3 circondàre (en fransés: arrondissements), 40 cantù e 327 cümü. I circondàre i è: Saint-Étienne, Montbrison, Roanne. La prefetüra l'è: Saint-Étienne.
Vilarbòit
L'è tacaa ai cumün de Alban, Arbö, Balòch, Casanöva, Culubian, Furmijan-a, Grésg, San Giacu.
Arma de foeugh
On'arma de foeugh a l'è 'n arma che la dopera l'energia cinetica di gas in espansion per sbarà foeura on vergott. Giamò intorna al 500 a hinn staa doperaa di primm armi che sbaraven di tocch infoeugaa, ma domà del medioev hinn nassuu i primm armi che sbaraven di ball. Del 1800 a hinn nassuu i primm tecnologij modern, 'me el revolver, la pistola semiautomatega, la mitrajatris e l'artijeria de incoeu.
Vilarbòit
El paes a l'è traversaa dal riaa Ruvasenda (da nord a süd), dal riaa Marciazza (che 'l marca el cunfin cunt Alban) e dal fiüm Cerv (a süd-ovest). Inultra, el Ruvasenda e 'l Marciazza hinn incrusaa cul Canal Cavur, che je passa cun düü pont canai.
Ultra al caplögh, a gh'è dò fraziun, ciuè San March (a nord) e Büsunengh (a süd).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Vilarbòit l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Grafenhausen
Grafenhausen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Waldshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 48.55 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Grafenhausen el se tróa de la bànde de la Forèsta Négra a 'na altèsa de 895 méter sura 'l leèl del mar.
Martignèna
Martignana (Martignèna in Cremones; Martignana di Po in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Cremona, al confin con la Provincia de Parma. El se troeuva arent al Pò e 'l gh'ha, cont ona superfiss de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
L'è tacaa ai comun de Casalmaggiore, Casteldidone, Colorno (PR), La Gissöla, San Giovanni in Croce e Sissa (PR)
Evoluzion demografega
L'andament del nomer de abitant del comun de Martignana l'è mostraa in de la tabela chi de sota:
Vengo anch'io. No, tu no ('l album)
'''Vengo anch'io. No, tu no''' l’è ün Lp, ün album del Enso Janaci püblicàt in del 1968 che l’ ciapa ol nòm da la sò cansù piö cognusida e de sücès che la se ciama pròpe Vengo anch'io. No, tu no e l’è stacia püblicada pò a lé ‘n del 1968.
In del album gh’è dét però tate ótre cansù de sücès del Enso Janaci a tacà da Giovanni telegrafista che l’éra ach ol B side in del original 45 gir de Vengo anch'io. No, tu no.
In chèl Lp ché gh’è ach Ho visto un re, La disperazione della pietà, Pedro pedreiro che l'è öna cover in italià de öna cansù del Chico Buarque de Hollanda.
Hai pensato mai l’è ‘nvéce la tradusiù in italià de öna cansù èneta scricia dal Lino Toffolo, mentre La mia morosa la va alla fonte l'éra dèt in del ispetàcol "22 canzoni" del 1965 e la muşéga l’è stacia dovrada pò dal Fabrizio De André per la sò cansù Via del Campo.
Note
Produsiù del Nanni Ricordi Arangiamèncc del Luis Entiquez Bacalov Còri in "Domenica 24 Marzo" de i "Cantori moderni" di Alessandroni Tecnico del suono: ol Claudio Budassi Asistènt a la produsiù: ol Franco Finetti
Casuraa
Casuraa (nom ufizial: Casorate Primo) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha, cont ona süperfis de 0 km² e ona densità de 0 ab./km².
Al cunfìna coi comün de Besaa (MI), Bübian (MI), Calvignasch (MI), Marmund (MI), La Mòt (MI), Tröv e Vernaa (MI).
Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Casuraa l'è mustraa in de la tabela chi de sota
Broussard, Louisiana
Broussard al è öna sitat in Lafayette Parish, Louisiana. Al è stacc fondat in l'an1884.
Zeograféa
Broussard, Louisiana al è localisat a °N, °W (30.142329, -91.963644).
In acòrde al United States Census Bureau, la sitat la gh'à öna àrea totala de 29.6 km² (11.4 mi²). 29.5 km² (11.4 mi²) de chèsta al è tèra e 0.1 km² (0.04 mi²) de chèsta (0.18%) al è eigua.
Demogràfega
In acòrde al U.S. Census in 2000, al gh'era 5,874 personne, 2,197 ca, e 1,619 famèje residente in la sitat. La densitat de poülassiú a l'era 199.1/km² (515.7/mi²).
Vengo anch'io. No, tu no (la cansù)
'''Vengo anch'io. No, tu no''' l’è öna cansù cantada dal Enso Janaci e l’è de sigür la sò cansù piö cognusìda e chèla che la gh’à üt ol piö grant sücès, desà che l’è stacia ‘n sima a la Hit Parade.
I paròle i è del Dario Fo e del Enso Janaci, la müşèga l’è del Enso Janaci, del Fiorens Fiorentini e del Core. Gh’è de dì che ‘l tèsto l’è per lo piö del Enso Janaci che l’à cambiàt i vèrsi originai, ma piö tacàcc a la realtà, del Dario Fo e gh’à dacc ün aspèt piö de bèfa e i à fai dientà bèi stralünacc.
Fisher, Louisiana
Fisher al è öna sitat in Sabine Parish, Louisiana.
Vengo anch'io. No, tu no (la cansù)
Vengo anch'io. No, tu no l’è stacia püblicada in del 1968 in d’ü 45 gir e ‘l B side l’è la cansù Giovanni telegrafista e pò gh’è nasìt ün Lp, ün album ciamàt pò a lü Vengo anch'io. No, tu no, che l’è stai püblicàt sèmper in del 1968.
Chèla cansù ché l’è dientada öna spéce de ino per töi chèi che i se sènt metìcc de banda e pròpe chèsta sò ‘ntensiù, ‘nsèma a la müşèga che la suna bé ‘n di orègie e a i paròle che i è pròpe simpàteghe ,l’ l’à facia dientà ü gran sücès.
Fisher, Louisiana
Zeograféa
In acòrde al United States Census Bureau, the village has a total area of 1.6 km² (0.6 mi²), töta tèra.
Demogràfega
In acòrde al U.S. Census in 2000, al gh'era 268 personne, 101 ca, e 72 famèje residente intal vilacc. La densitat de poülassiú a l'era 172.5/km² (446.8/mi²).
Vengo anch'io. No, tu no (la cansù)
La censüra
De la cansù l'öltema strofa la vé censüràda : "Si potrebbe andare tutti insieme nei mercenari vengo anch'io? No tu no giù nel Congo da Mobutu a farci arruolare poi sparare contro i negri col mitragliatore ogni testa danno un soldo per la civiltà. Vengo anch'io ... Si potrebbe andare tutti in Belgio nelle miniere Vengo anch'io? No tu no a provare che succede se scoppia il grisù venir fuori bei cadaveri con gli ascensori fatti su nella bandiera del tricolor"
I paròle
Si potrebbe andare tutti quanti allo zoo comunale Vengo anch'io? No tu no Per vedere come stanno le bestie feroci e gridare "Aiuto aiuto e` scappato il leone" e vedere di nascosto l'effetto che fa
Anti-capitalism
miniatura|Graffit a [[Bolzan con scritt "Nient Stat, nient Capital"]] L'anti-capitalism a l'è l'ideja de opposizion al capitalism, che la ciappa dent on mugg de ideologij: i pussee famos a hinn el socialism e 'l comunism ma gh'è anca el fassism, el nazism, el tradizionalism e di variant de ambientalism e anarchism.
Vengo anch'io. No, tu no (la cansù)
I paròle
Vengo anch'io? No tu no Vengo anch'io? No tu no Vengo anch'io? No tu no Ma perché? Perché no
Si potrebbe andare tutti quanti ora che è primavera Vengo anch'io? No tu no Con la bella sottobraccio a parlare d'amore e scoprire che va sempre a finire che piove e vedere di nascosto l'effetto che fa
Si potrebbe poi sperare tutti in un mondo migliore Vengo anch'io? No tu no Dove ognuno sia già pronto a tagliarti una mano un bel mondo sol con l'odio ma senza l'amore e vedere di nascosto l'effetto che fa
Caccamo
Caccamo l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 8.526 abitàncc, 'na superfìce de 187 km² e 'na densità de 46 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alia, Aliminusa, Baucina, Casteldaccia, Ciminna, Montemaggiore Belsito, Roccapalumba, Sciara, Sclafani Bagni, Termini Imerese, Trabia, Ventimiglia di Sicilia, Vicari.
Hochfrottspitze
El Hochfrottspitze a l'è ona scima di Alp Bavares. A l'è volt 2.469 meter sora el nivell del mar, e 'l se troeuva in sul confin in tra la Germania (Baviera) e l'Austria (Tirol).
Biggioeugiar
Biggioeugiar (Bizzozero in italian) l'è on rion de Vares, in Lombardia. Borgh antigh de origin celtica, l'è staa on comun deperlù fina al 1927, quand che l'è staa taccaa a la città de Vares, vegnuda cappoloeugh provincial.
El nòmm del paes el ven de la famiglia nòbil di Biggioeugiar, che la vegniva de quij loeugh. Al dì d'incoeu in del paes ghe viven circa 4000 persònn.
Alzonne
Alzonne l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Alzonne, del circondàre (arrondissement) de Carcassonne e del dipartimènt de l'Aude.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 22.38 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 108 méter a 'na altèsa màsima de 242 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Alzonne l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Pouillat
Pouillat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Treffort-Cuisiat, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.23 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 333 méter a 'na altèsa màsima de 770 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Pouillat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Hochwanner
El Hochwanner a l'è ona scima di Alp Calcarei Nord-tiroles. Cont i sò 2.744 meter sora el nivell del mar, a l'è la segonda montagna pussee volta de tutt la Germania (a l'è in Baviera). El se troeuva al confin con l'Austria (Tirol).
Robert Gerard Sands
- (Bobby Sands)
El Robert Gerard Sands, in irlandes Roibeard Gearóid Ó Seachnasaigh, mej cognossuu cont el nom de Bobby Sands (Belfast, 9 de Marz del 1954 - Long Kesh, 5 de Magg del 1981) l'è staa on attivista nordirlandes. L'è mort ai temp del scioper de la fam del 1981, int la preson de Long Kesh (conossuda cont el nomm de Maze) approeuv a Lisburn.
Biografia
miniatura|drita|On mural del Bobby Sands a Belfast
Nassuu a Abbots Cross, on sobborgh settentrional de Belfast e cressuu in del quarter a maggioranza protestant d Rathcoole, el s'è trasferii diversi voeult con la soa famia per via di intimidazion subii dai lealist protestant, anca se l'è mai staa ciar se la famia del Sands la fudess cattolega, vist che la parentella "Sands" la vegn gio dal papagrand de Bobby, che l'eva protestant. Dopo avè lassaa la scoeula, Bobby Sands l'ha faa 'l garzon in di cantier, ma poeu l'è dovuu scapà per via di minacc di lealista.
La produzion letteraria
La straordinaria produzion letteraria de Bobby Sands la poeu vess dividuda in tre grand oeuver e in d'on periodo de tempo che 'l va da la so primm impresonament in de la Cage 11 (i cages i'eren gabann prefabbregaa in de la parte vegia de la preson de Long Kesh) fin a a la soa mort premadura in di Blocch H de la preson de Maze.
Commemorazion a nivell internazional
A Milan, 5.000 student i hann brusaa la Union Jack ind el menter i vosaven "Libertà per l'Ulster".
Häusern
Häusern l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Fribùrgo. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Waldshut. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 8.88 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Häusern el se tróa de la bànde de la Forèsta Négra a 'na altèsa de 889 méter sura 'l leèl del mar.
Provincia de Ast
La Provincia de Ast (Provincia di Asti in Italian; Provincia ëd Ast in Piemontes) a l'è ona provincia italiana del Piemont, con capploeugh Ast. Ghe viven circa 220.000 abitant. La confina a nord-ovest con la Provincia de Turin, a est con la Provincia de Lissandria, a sud con la Provincia de Savona (Liguria) e a ovest con la Provincia de Cuni.
Geografia
La Provincia de Ast la catta dent part di region storigh del Monferraa e di Langh. L'è ona zona de pianura, anca se a sud gh'è on tocchelin de Appennin Ligur. L'è traversada di fiumm Bormida e Taner.
Comun
I comun de la Pruvincia de Ast hinn.
Storia
La provincia l'è nassuda in del 1620 dent al Ducaa de Savoia. L'era formada de 42 comun, la pupart di quai al dì d'incoeu en fann pù part. Ai temp del Napoleon, Ast e la soa provincia hinn finii sotta el dipartiment de Marengh, sotta la giurisdizion de Lissandria. Dopo la Restaverazion (1814) l'è tornada provincia; ma in del 1859, con la riforma ministrativa de l'Urbano Rattazzi, l'Astesan l'è vegnuu vun di circondari de la Provincia de Lissandria. La situazion l'è restada inscì fina al 1935, quand finalment Ast l'è tornada ona provincia.
Situazion lenguistiga
I parlà de la Provincia de Ast partegnen tucc a la lengua piemontesa, pussee precisament al sò brocch oriental. Poden vess spartii in trii tocch: a nord gh'è 'l dialett monferrin, in del centro l'astesan (pussee compagn a la koiné turinesa) e pussee a sud el langaroeu (o langhett), che 'l gh'ha ona quai influenza ligur.
Rueglio
Rueglio (en piemontés: Ruèj) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha presapóch 778 abitàncc, 'na superfìce de 15 km² e 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Trausella, Meugliano, Castellamonte, Alice Superiore, Vico Canavese, Issiglio, Pecco, Castelnuovo Nigra, Vistrorio.
Valgòi
Valgòi (nòm uficiàl en italià: Valgoglio) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa in de óna àlèta perpendiculàr de la ólta Al Seriana a 44 km de la sità e a 929 méter söl lièl del mar.
El g'ha 'na popolasiù de, cond'öna süperfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km²
El cunfìna coi cümü de Ardés, Brans, Caruna, Gandelì, Gróm.
Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Valgòi l'è mostràt in de la tabela ché sóta
Pruvincia de Lissandria
right|300px
La Pruvincia de Lissandria l'è una pruvincia del Piemunt che la cünta 438.383 abitant. La se tröva in del süd-est de la regiun, al cunfin con la Pruvincia de Vercei a nord, a ovest con la Pruvincia de Türin e cun la Pruvincia de Ast, a est cun la Lumbardia (Pruvincia de Pavia), a süd con la Ligüria (Pruvincia de Genuva e Pruvincia de Savona) e a süd-est cun l'Emilia-Rumagna (Pruvincia de Piasenza).
La se tröva dunca in d'una pusiziun centrala tra i vari pruvincc del nord-ovest de l'Italia, e per quest la gh'ha avüü l'inflüenza da tüt i cultür regiunal de la zona.
Cumün
I comun de la provincia de Lissandria a hinn.
Pressiat
Pressiat l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Treffort-Cuisiat, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Bolaa
Bollaa (Bollate in Italian) l'è on comun de la Provincia de Milan cont 37.360 abitant. In de la soa frazion de Castelazz la gh'è la Villa Arconati, che l'è on monument Nazional. I alter frazion del comun a hinn Cassina del Sô, Cassina Noeuva e Ospiaa.
Pressiat
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.01 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 235 méter a 'na altèsa màsima de 660 méter söl leèl del mar.
Jura (dipartiment)
El Giüra (en fransés: Département du Jura) l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de la Franche-Comté, che g'ha 0 abitancc, 'na superfìce de 4,999 per 'na densità de 0 Ab./km².
Pressiat
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Pressiat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Jura (dipartiment)
El dipartimènt del Giüra (nömer identificatìf: FR-39) l'è furmàt de 3 circondàre (en fransés: arrondissements), 34 cantù e 545 cümü. I circondàre i è: Lons-le-Saunier, Dole, Saint-Claude. La prefetüra l'è: Lons-le-Saunier.
Bolaa
L'etimologia del nomm Bollaa al gh'ha dò possibil interpretazion:
Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Bollaa l'è mostraa in la tabella chi de sotta: