cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tensioativ
Strutura de le fas de tensioativ ind l'aiva
Ind la massa aquosa, i tensioativ i se met insema a formar di agregads, 'me le micelle, indov qe le coe idrofobege le se taca vœna a l'oltra a formar el incé-diit core de l'agregad, e i coo idrofii i resta ind contat cond el liqued intoren, qe l'è de solit l'aiva o una soluzion aquosa. G'è tante oltre tipolojie de agregads diferents de le micelle, 'me prexempe le micelle cilindrege o i dope strats lipideg. La forma dei agregads la depend de la strutura qimega dei tensioativ, qe la so espression l'è qella del raport intra la dimension del coo idrofil e qella de la coa lipofila. Una misura de qell lavor qé la se pœl tirar fœra cond el HLB (balançament intra l'idrofilia e la lipofilia, in ingles Hydrophilic-lipophilic balance). I tensioativ i sbassa la tension superfiçala de l'aiva cond l'adsorbiment ala interfaça liqued-aria. I components qe i fa sœ le micelle i è tipegament amfifileg, qe vœl dir qe in linia teorega i podares stabilizar una goça de un solvent aproteg ('me l'oi) denter de vun proteg ('me l'aiva), ma anca l'incontrare, una goça de un solvent proteg denter vun aproteg; ind el segond cas, se ge dix a volte micella roversa.
Dinamege dei tensioativ a l'interfaça
Le dinamege de l'adsorbiment dei tensioativ la g'ha una importanza granda grandenta per le aplicazion pratege 'me ind la formazion de scuma, emulsion o ind i process de rivestiment, indov qe le bollixine o le gocine le se fa sœ de fressa e le g'ha de vesser stabilizade subet amen.
Classifegazion
Le "coe" de la plœpart dei tensioativ le se insomea tœte assee, come qe i è faite sœ de solet de una cadena idrocarburega qe la pœl vesser satura, insatura, lineara, ramifegada o aromatega. Po g'è i tensioativ fluorurads qe i g'ha le cadene fluorocarbonege, e i tensioativ siloxaneg qe i g'ha le coe siloxanege. Po g'è di tensioativ qe i g'ha miga doma una coa, ma i ge n'ha do, e i se ciama "a cadena dobia". Vist qe de un pont de vista del comportament qimeg le coe le se insomea tœte assee, la foja plœ comuna de classifegar i tensioativ l'è segond el coo idrofil:
Forme farmaceutege
El corp uman el fa sœ deperlu tœta una serie de tipolojie diferente de tensioativ, in tante parts del corp, e cond fonzion diferente. I tensioativ polmonar i è faits sœ dei polmon per far plœ bell a respirar, come qe i sgranda la capacità respiratoria dei polmon. Ind vergœne malatie indov qe i se fa sœ trop poc tensioativ polmonar, la terapia l'è qella de dar-ga al pazient de le forme farmaceutege de tensioativ qe i ge aides a respirar.
Breil/Brigels
Breil/Brigels (Breil in rumanc; Brigels in tudesch; Bregelus in latin) a l'è un cumün svizzer del distret de Surselva. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 50.64 km², e al se tröva a una altitüden de 1280 meter sura al livel del mar.
El cumün de Breil/Brigels a l'è tacaa ai cumün de Linthal (GL), Obersaxen, Schlans, Trun, Waltensburg/Vuorz.
Storia
Breil/Brigels l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de in Bregelo miniatura|'Na bàita tìpica del paés L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Strada de segonda class 170
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 21.5 km.
Rijksweg 67
El Rijksweg 67 a l'è 'n autostrada di Pajes Bass che la quatta i region de Brabànt Setentriunàł e Limbûrg e gestii de Rijkswaterstaat. Longa 75 km, la conliga l'Autostrada A21 del Belgi e la Bundesautobahn 40 todesca.
La Alberca de Záncara
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Codificator
El codificator l'è 'n circuit elettronegh. El pussee basigh l'è faa de n sortii e de 2^n entraa. Donca i sortii pòden dà, in sistema binari, el numer de l'entrada pizzada.
Kappel am Albis
Kappel am Albis a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Affoltern-am-Albis, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.87 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
miniatura|manzína|Kappel monastery El cumün de Kappel am Albis al se tröva a una altitüden de 573 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Baar (ZG), Hausen am Albis, Knonau, Mettmenstetten, Rifferswil e Steinhausen (ZG). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Kappel am Albis l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1185 col nom de de Capella.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Geulugia
thumb|right|El fruntespizzi del liber Principi de geulugia, de [[Charles Lyell.]] La geulugia, dal grech γῆ- (gê-, "tèra") e λογος (lógos, "discurs"), l'è la scienza che la stüdia la cumpusiziun, la strutüra, la storia e l'evulüziun del pianeta Tera, a partì da quand al s'è indürii fin al dì d'incö; la geulugia la tegn dunca cünt anca de fenomen fisich, biulogich e chimich. Da la fin del secul XX, la geulugia l'ha cumenciaa a met i man anca in del stüdi di alter pianeta e alter corp del Sistema Sular.
Sedico
Sedico (en vèneto: Sedego) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 8.695 abitàncc, 'na superfìce de 91 km² e 'na densità de 96 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belluno, Gosaldo, La Valle Agordina, Limana, Longarone, Mel, Rivamonte Agordino, Santa Giustina, Sospirolo, Trichiana.
Geulugia
La geulugia l'è, in tüt i möd, dumà una broca di scenz de la tera: i alter scienz ligaa sü stregg cun la geulugia a hin:
Broch de la geulugia
La geulugia la pò vess spartida in d'un badalüch de broch diferent, semper dent in del grüp dii scienz de la tera:
A gh'hin di alter südivisiun, duperaa per definì el camp de lavurà di geolugh: ghe poden vess la geulugia ürbana, che la varda i ambieent di cità, la geulugia aplicada, che la dupera i cugnussenz geulogich per met a pòost i prublema de l'om, la geulugia marina, per stüdià i mar, la geulugia mineraria, che la varda cunt l'ögg del geolugh i maner de mandà inanz i minier, e.v.i..
Canal de San Giorgg
El Canal de San Giorgg (ingles: Saint George's Channel; irlandes: Muir na Breataine; galles: Sianel San Siôr) a l'è on brasc de mar strengiuu in tra l'Irlanda e la Gran Bretagna. El colega el Mar d'Irlanda cont el Mar Celtegh, che l'è on tocch de l'Ocean Atlantegh. A l'è longh pressapoch 160 km e l'è largh al massim 145 km. El pont pussee strecc a l'è de 76 km.
Guisando
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Colli Aminei (metropolitana de Napoli)
Colli Aminei  l'è 'na stazion de la linia 1 de la Metropolitana de Napoli.
Sankt Gallen
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Colli Aminei (metropolitana de Napoli)
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Servizzi
La stazion la gh'ha 'sti servizzi chi: Biliettaria
Bundesstraße 472
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Baviera.
Affing
El cümü de Affing el se tróa a 'na altèsa de 465 méter sura 'l leèl del mar.
Ködnitz
Ködnitz l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kulmbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 19.62 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Ködnitz el se tróa a 'na altèsa de 318 méter sura 'l leèl del mar.
Stazzion de Grünbergallee
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Montauroux
Montauroux l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Fayence, del circondàre (arrondissement) de Draguignan e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 33.54 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 72 méter a 'na altèsa màsima de 437 méter s.l.m.
Stazion de Roccarainola
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Val de Corten
La Val de Corten (italian: Valle di Corteno o Valdicorteno) l'è ona diramazion de la Val Camonega, in de la Lombardia. La scomincia arent a Edol, a 690 meter sora el nivell del mar, per rivà fina al Pass de la Briga, a 1172 meter. L'è traversada de l'Ojoeu, che 'l finiss dent a l'Oj arent a Edol. La confina a ovest con la Valtolina, e la fa de confin in tra i Alp Retegh meridionai e i Alp Orobi. I paes de la vall a hinn:
Zweiflingen
Zweiflingen l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Hohenlohekreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.10 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Windorf
Windorf l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (Marktgemeinde) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Passau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 56.90 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Windorf el se tróa a 'na altèsa de 306 méter sura 'l leèl del mar.
Výrovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Sevelinges
Sevelinges l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Belmont-de-la-Loire, del circondàre (arrondissement) de Roanne e del dipartimènt de la Loira.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.19 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 397 méter a 'na altèsa màsima de 682 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Sevelinges l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Strada de segonda class 171
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 68.6 km.
Sappada
Sappada (en vèneto: Sapada; Plodn endèl dialèt todèsch locàl; Pladen en todèsch; Sapade 'n furlà) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 1.355 abitàncc, 'na superfìce de 62 km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Forni Avoltri (UD), Prato Carnico (UD), Santo Stefano di Cadore, Vigo di Cadore. Sappada el se tróa a 'na altèsa de 1.245 méter söl leèl del mar sö la pónta nord-orientàl de le Dulumìcc, 'ntra 'l cadóre e la Càrnia, al cunfì 'ntra 'l Vèneto, 'l Friuli-Venesia Giulia e la Carìnsia (Austria). L'è 'na stasiù türìstica famùza tat per le vacànse estìve come per chèle 'nvernài.
El paés el se svelöpa en diresiù est – ovest per töta la àl streersàda del fiom Piave, che 'l nas pròpe endèl teretóre del cümü a 1.800 méter de quòta a le fàlde del mut Peralba.
Endèn referèndum tignìt ai 9 e 10 de mars del 2008, la popolasiù de Sappada la s'è manifestàda 'n favùr de la propòsta de pasà sóta la aministrasiù del la regiù Friuli-Venesia Giulia, endèla pruvincia de Udine.
Lèngua todèsca
Sappada l'è 'n ìzola linguìstega todescòfona, 'ndoe s'pàrla ü todèsch de la famèa pùstero carinsiàna compàgn de chèl che s'pàrla a Sauris e chèsta parlàda l'è tütelàda da la lège 482/99.
Epilessia
In la pupart di cas l'ezziologia l'è minga nota, ma di voeulte gh'entren di alterazzion del metabolism o di lesion del cervell. Circa el 70% di cas a l'è tegnuda sota controll cont i medesine, quand che l'è no possibel se po provà con la cerusia, con la neurostimolazzion o con di cambi de l'alimentazzion. In vari cas, comunque, la torna sota controll deperlee cont el temp.
Bačkovice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
San Potito Sannitico
San Potito Sannitico l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 1.899 abitàncc, 'na superfìce de 22 km² e 'na densità de 86 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alife, Castello del Matese, Cusano Mutri (BN), Gioia Sannitica, Piedimonte Matese.
San Pietro Infine
San Pietro Infine l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 1.025 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Mignano Monte Lungo, San Vittore del Lazio (FR), Venafro (IS).
Mosh (software)
Mosh (mobile shell) a l'è un software doperad per conligàss a 'n terminal pensad per vesser propi bon per i utent che 'l doperen de 'na connession mobile. El dopera UDP inveci de TCP, donca a l'è bon de tegnì in pè una "connession" (a bon cunt, UDP a l'è connectionless) anca se se cambia adressa IP o se gh'è un destacament de la connession, e 'l proeuva a fà anca 'na predizzion di carater digitad, a travers de 'n sistema che 'l proeuva a capì se 'l sarà stampad indree o men.
El gh'ha, però, di difet rispet al pussee comun SSH: inveci de fà una connession a la shell el fà andà un emulator de terminal in sul server, inscì de vedé cossa mandàgh indree. El suporta no la possibilità de caregà l'X Window System, el connection forwarding e gh'è no un client nativ per Windows.
Vicién
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Eculugia
thumb|right|250px|L'eculugìa la stüdia ul [[pianéta Tèra.]] L'eculugia a l'è una scénza ca la stüdia i relazziun ca g'inn tra i urganism e ul sò munt inturn e tra i diferent urganism tra de lur; a l'è una bròca de la biulugia. Ul cuncètt de bas dii stüdi eculògich al sa ciama ecusistéma, c'al cumprent la cumünità biulògica (biucenuus), ul sitt fìsich indue a vívenn e i relazziun ca g'hinn tra lur, cumpagn dal traspòrt de matéria e de energía.
Circuit bistabil
Latch JK
miniatura|drita El Latch JK l'è compagn de quell SR ma el gh'ha on clock dré, e donca se pò scernì el stat de la memoria domà quand che 'l clock l'è attiv. La differenza cont el SR l'è che la combinazion 1 1 l'è no proibida, ma la complementa el signal.
Jurij Alekseevič Gagarin
El Jurij Alekseevič Gagarin (1934-1968) l'è staa un astronauta suvieteghm el prim omm a vess andaa in del spazzi.
Vostok
L'è el prim omm a vess ndaa in del spazzi cunt el veicol spazial sovietich Vostok. , e l'è restaa in del spazzi per un ura.
Mort
Gagarin el mör a 34 ann int un incident aereo.
Stazzion de Bari Scalo
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai di Ferrovie Appulo-Lucane in contrat de servizzi cont i region interessade.
Caron e Pertüsela
Caron e Pertüsela (nom ufizial in italian: Caronno Pertusella) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vares cunt, cunt ona süperfis de 8,6 km² e 'na densità de 0 ab./km².
Un temp el paes el se ciamava Caron Milanes e 'l faseva part del teritori de la Pruvincia de Milan, cun la qual el cunfina ancamò (cumün de Cesaa, Garbagnaa, Lainaa e Suree). Quand pö a l'è nassüda la pruvincia varesota (1927), el cumün a l'è andaa in questa, anca se per un poo de temp l'ha mantegnüü el sò nom vegg.
Ultra ai dü center numinaa in del nom del cumün, gh'è anca la lucalità de Bariöla (Bariola).
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Caron e Pertüsela l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Grandes y San Martín
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Canet (FR-34)
Canet l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Clermont-l'Hérault, del circondàre (arrondissement) de Lodève e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 7.32 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 23 méter a 'na altèsa màsima de 57 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Canet l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Varasdin
thumb|La bandera de la città thumb|Castell a Varasdin Varasdin (Varaždin in croatt; Varasdino in italian; Warasdin in todesch; Varasd in ungheres; Varasdinum in latin) l'è ona città de la Croazia de tramontana.
La se troeuva arent al fiumm Drava, a 81 chilòmetri de Zagabria e arent al confin sloven. L'è 'l capploeugh de la region omònima.
Storia
La prima voeulta che la città l'è stada nominada l'è in del 1181, in d'on document legal el re ungheres Béla III l'ha scritt giò anca de on sitt ciamaa Garestin.
On alter re ungheres, l'Andrea II, el gh'ha daa a la città el titol de borgh in del 1209: ben prest la città l'è vegnuda el centro economigh e militar de la Croazia del nord, anca per podèss difend di invasion di Turch, in del Renassiment.
Chichinscì gh'è rivaa i Cavalier Ospedalee (Ivanovci in croatt), che gh'hann faa sù on monastee e ona gesa. Ai temp de la reforma cattoliga la città l'è stada impienida de ges barocch e de scoeul de Gesuita.
In del 1756, Varasdin l'è stada nominada capital de la Croazia (al temp ona region del Regn Ungheres), ma vint ann dopo on incendi l'ha trada giò quasi del tutt; la capital donca l'è stada spostada a Zagabria, indove l'è anca al dì d'incoeu. A bon cunt, in del XIX secol Varasdin l'ha conossuu on alter moment de splendor.
Ai temp de la Guerra de Indipendenza Croata (1991) Varasdin l'ha patii proppi pocch.
Calgary
thumb|right|Calgary Calgary a l'è la cità püssee granda de l'Alberta, Canada. La se tröa a 80 km a est di Muntagn Rucius. La gh'ha una pupulaziun de 991.759 abitant (2006). La cità a l'è una destinaziun cugnussüda per i sport de l'Inverna e l'ecu-turism, e in cità s'en tröen un frach de post per passaa i feri.
L'ecunumia de la cità a l'è basada suratüt in sü l'indüstria petrulifera, l'agricultüra, el turism e l'alta tecnulugia.
Calgary a l'è anca la sede de festival cume: la Calgary Stampede, el Folk Music Festival, el Lilac Festival, el GlobalFest e'l Carifest. In del 1988 a gh'hinn staa i Giöch Ulimpich Invernaj.
Hiroshi Yamauchi
L'Hiroshi Yamauchi (Kyoto, 7 de november 1927 - Kyoto, 19 de setember 2013) a l'è stad un imprenditor giapones, president de Nintendo del 1949 al 2002, quand che l'ha mollad per dàgh el post al Satoru Iwata. L'è stad el pussee scior del Giapon in del 2008, ma a la soa mort l'era andad al terz post, e l'era anca el pussee grand azzionista de l'azienda de videosgioeugh. Dopo de la presidenza l'ha refudad la soa pension, a pensà che l'azienda la podeva doperàlla mej, e l'ha finanziad vari ospedai e center benefich.
Montsevelier
Montsevelier a l'è un cumün svizzer del distret de Delémont, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.75 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant. miniatura|manzína|200px|Montsevelier
El cumün de Montsevelier al se tröva a una altitüden de 565 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Mervelier, Corban, Bärschwil (SO), Grindel (SO), Erschwil (SO), Beinwil (SO).
Lochau
Lochau l'è on comun austriegh, del land del Vorarlberg. El fa part del distrett de Bregenz e el se troeuva a ona altituden de 0 meter sora del nivel del mar.
El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è 80226.
La Chapelle-du-Châtelard
La Chapelle-du-Châtelard l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Villars-les-Dombes, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de La Chapelle-du-Châtelard l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Iniesta
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Mar Celtegh
El Mar Celtegh (ingles: Celtic Sea; irlandes: An Muir Cheilteach; cornovajes; Mor Keltek; galles: Y Môr Celtaidd; breton: Mor Keltiek; frances: Mer Celtique) l'è ona sezion de l'Ocean Atlantegh. A l'è strengiuu in tra l'Irlanda del sud, la Gran Bretagna e 'l nord de la Francia. El confina cont el Canal de San Giorgg, el Canal de Bristol e la Manega. L'è pien de pess, soratutt de sardinn.
Malbosc
Malbosc l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Les Vans, del circondàre (arrondissement) de Largentière e del dipartimènt de l'Ardèche.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
Corrençon-en-Vercors
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 39 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 1055 méter a 'na altèsa màsima de 2286 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Corrençon-en-Vercors l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
God Save The King
miniatura|drita El God Save The King (in lombard Che 'l Signoriddio salva el Re) l'è l'inn nazional del Regn Unii. Quand che el sovran l'è 'na donna, l'inn el se ciama "God Save the Queen" (in lombard Che 'l Signoriddio salva la Regina).
Ensuès-la-Redonne
Ensuès-la-Redonne l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Châteauneuf-Côte-Bleue, del circondàre (arrondissement) de Istres e del dipartimènt de le Bouches-du-Rhône. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 25.83 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 0 méter a 'na altèsa màsima de 238 méter s.l.m.
God Save The King
L'è anca l'inn real di on bell poo de paes del Commonwealth e anca del Liechtenstein ma cont on test different. Finn ai agn 60 l'era anca l'inn de la Sguizzera, quand che l'è gnuu sostituii del Salmo Svizzer.
Test inglès
God save our gracious King! Long live our noble King, God save the King! Send him victorious, happy and glorious, long to reign over us, God save the King!
O Lord, our God, arise, scatter his enemies, and make them fall. Confound their politics, frustrate their knavish tricks, on thee our hopes we fix, God save us all.
Traduzion lombarda
Che 'l Signor el proteggia el nost misercordios Re Longa vita al nost re Che 'l Signor el proteggia el Re! Che 'l mena vincenta feliz e glorios Per regnà a longh sora de numm Che 'l Signor el proteggia el Re!
O Signor, nost Deo, volzes su desperd i sò nemis E fai borlà sgiò. S`ceppa i sò ingagn Mettegh i tarej in tra i roeud ai so baloss gàbol Numm se mettom in di toeu man, Signor proteggen tucc.
Rijksweg 73
El Rijksweg 73 a l'è 'n autostrada di Pajes Bass che la quatta i region de Limbûrg, Brabànt Setentriunàł e Ghèldria e gestii de Rijkswaterstaat. Longa 106 km, la conliga e l'è conligaa a Ewijk interchange e Het Vonderen interchange.
Abtsgmünd
Abtsgmünd l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ostalbkreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 71.6 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Abtsgmünd el se tróa a 'na altèsa de 375 méter sura 'l leèl del mar.
Strada de segonda class 172
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 21.3 km.
Cesa Catolica Melkita
La Césa católica greca-melkita (in Arab كنيسة الروم الملكيين الكاثوليك) l'é una Césa católica sui iuris bizantina. La cünta circa 1.200.000 de persùne e l'é cumandada dal Patriarcat d'Antiochia d'i Melkiti.
I católic melkiti i èn vüna de le cése particulàr ch'i fùrmun la Césa Católica, o anca cése in cumenión cul vésc de Ruma, el Papa. I én vüna de le cese püsè vèce, perché la parola Cristiann l'é stài inventada pròpri a Antiochia.
La liturgia chi dröven l'é quela d'i sécui VI-VII, de San Giuánn Crisostomo.
In Italia gh'è praticament apena la cesa de Santa Maria in Cosemdin a Ruma che la celbra el Rito Melkita, e l'é rapresentada dai Cavalieri de la Santa Crùs de Gerüsalém.
Storia
I Grec-Melkiti ienn una Cesa católica, ma i ghann le diferense del Rito Bizantino (quell de Custantinopoli), el rito urientál. I Melkit i van adrée a le diferense del rito bizantino in sü la guida, la teulugia e la spiritüalitá. L'é par cuschì che ienn ciamád Católic Uriental o Grec Católic.
Da nüm, i Melkiti ienn ciamád Católic greco-melkiti. La parola grec l'é üsada per via de la cültüra e la Lengua greca, druada in Urient da Lisánder el Grand. I dröven anca, in de la só litürgia, la Lengua Araba.
Ligamm de föra
Sit üficial del Patriarcát grec-catolic de Antiochia
Châtillon (AO)
Châtillon l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha, 'na superfìce de 39 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Antey-Saint-André, Ayas, Champdepraz, La Magdeleine, Montjovet, Pontey, Saint-Denis, Saint-Vincent, Torgnon.
História
Gaucher II de Châtillon, foi Senhor desta localidade italiana e de Montjay e de Troissy em França.
Baar (DE-BY)
Baar l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Aichach-Friedberg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 16.94 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Baar el se tróa a 'na altèsa de 430 méter sura 'l leèl del mar.
Vítonice (Moravia de Sota)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
Knonau
Knonau a l'è un cumün svizzer del distret (en todèsch: Bezirk) de Affoltern, in del Canton Zürigh. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.48 km² e in del al gh'eva una popolazion de 0 abitant.
El cumün de Knonau al se tröva a una altitüden de 431 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Cham (ZG), Kappel am Albis, Maschwanden, Mettmenstetten, Steinhausen (ZG). La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca.
Storia
Knonau l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1045 col nom de Chnonowa. In 1223 l'è staa menziunaa col nom de Knonowe.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Montferrat (FR-83)
Montferrat l'è 'n cümü fransés de la regiù Provence-Alpes-Côte d'Azur, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Callas, del circondàre (arrondissement) de Draguignan e del dipartimènt del Var. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 34.01 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 420 méter a 'na altèsa màsima de 952 méter s.l.m.
40 pass (cofenett)
40 pass l'è 'l nòmm de ona raccòlta de canzon curada del Davide Van de Sfroos e sortida in del 2009. La raccòlta l'è fada sù de quatter CD e duu DVD. I DVD contegnen i video del concert de Assagh al Mediolanum Forum; i quatter CD inveci gh'hann dent ciaschedun des canzon, o registraa di concert de la tournée (i primm duu) de l'ann o registraa in di studi de la RSI (el terz e 'l quart).
Neudrossenfeld
Neudrossenfeld l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de l'Àlta Francònia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Kulmbach. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 50.24 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Neudrossenfeld el se tróa a 'na altèsa de 334 méter sura 'l leèl del mar.
Bačice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Győrújbarát
a l'è un comun del Distret de Győr, cont una popolazzion de abitant.
Sant Antóne (Córten)
Sant Antóne (Sant'Antonio 'n italià) l'è 'na frasiù del cümü de Córten, endèla Pruìncia de Brèsa. El paìs el se tróa endèla ólta Al Camònega (al de Córten), per èser piö precìs endèl pónt endóche la al la deènta piö strècia. L'è sö la stràda che la pórta al Pas de la Brìga, a 1169 méter sùra el leèl del mar. L'è streersàt de l'Oiöl, che 'l nas a la cungiunsiù de la Al Brandèt e de la Al de Camp Ècc.
Licee di scenze umane
El licee di scenze umane a l'è vuna di scoeule segondarie de segond grad che se po andà dopo havé fad i scoeule medie, che 'l gh'ha 'me obietiv de dà 'na formazzion assee umanistega, con materie compagne de la pedagogia, de la psicologia, de l'antropologia e de la filosofia, oltra a dirit, economia e i lengov, ingles e latin in l'opzzion de bas e ingles e 'na lengua foresta in l'opzzion economegh-social.
In principi el se ciamava "scoeula normal" e la gh'haveva 'me obietiv el formà di docent di scoeule elementar, e se entrava dopo de quelle, a quindes o sedes agn. Poeu, con la reforma Gentile, a l'è partida in d'una scoeula media e vuna superior e l'è ciamad "Istitut Magistral", pensad per formà i noeuv docent per la scoeula elementar de cinch agn. Con la reforma Bottai del 1940, comunque, el perd la scoeula media. In tra el 1952 e 'l 1998 a l'è normad de la lesg fada de l'Antonio Segni e 'l diploma el permet de andà a insegnà o de laureàss, inscì de podé deventà dirigent. El programa el gh'haveva dent italian, latin, lengua foresta, storia, matematega e fisega, cant, filosofia e pedagogia, psicologia, scenze naturai, dissegn, esercitazzion didateghe, educazzion fisega e religion o atività alternativa.
In del 1998 descomparissen i Istitut Magistrai, che inn sostitutid de 'n poo de licee sperimentai, fina a la reforma Gelmini che, in del 2010, la istituiss formalment el licee di scenze umane, incentrad propi in sui scenze umane, e con la pedadogia destacada de la filosofia.
Villanova (Spagna)
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Sankt Georgen an der Stiefing
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
San Nicola la Strada
San Nicola la Strada l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Caserta. El g'ha presapóch 18.724 abitàncc, 'na superfìce de 4 km² e 'na densità de 4681 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capodrise, Casagiove, Caserta, Marcianise, Recale, San Marco Evangelista.
Filusufia
La filusufia a l'è una scenza (u disciplina) che la dupera la logica u el ragiunament per cercà de dà una spiegaziun del mund, de la natüra e del post de l'om in del mund (e, in manera püssee estesa, in de l'Ünivers); l'è stada anca definida cume el stüdi dii cuncètt fundamentaj ingabulaa cunt el pensee, l'aziun, la realtà. In general la filusufia la gh'hà no un metud rigid, vist che anca quel che rapresenta la filusufia el cambia a segunda de la cultüra de riferiment.
El termin filusufia l'è staa cataa dal grech: "Φιλοσοφία" (filosofía) al vör dí amur per la cunuscenza.
La filusufia l'è no, uviament, una scenza esata, vist che i quistiun filusofich se poden minga tratà cunt un metud empirich, ma l'è gnanca cumè la religiun perchè l'è minga nassüda da una rivelaziun. Una definiziun la vegn dal Diziunari Oxford de Filusufia, che la definiss la riflesiun filusofica cume derivada diretament da la pratica nurmal de tutt i camp de ricerca inteletüal. In di ann indree, defat, la fisica l'era inscì ligada al cuncett filusofich che l'era ciamada filusufia natüral; prima ammò, al temp di grech antich, la filusufia l'era cunsiderada semplicement cume desideri de cunuscenza e dunca cume stüdi, cume usservaziun del mund, spartii da i rob materiaj cunsideraa roba "bassa".
Ghe vör dì che, generalment, in del parlà de tütt i dì, se dupera la parola filusufia de indicà tütt i credenz e i maner de vedè la vita di diferent persun.
Broch de la filusufia
La filusufia la gh'ha tanti broch diferent, vist che se pò truà una "filusufia" per tütt i rob ca vegnen stüdiaa; in particular, però, gh'è una quaj broca che la gh'ha püssee impurtanza di alter:
Stazzion de Waßmannsdorf
La  a l'è 'na stazzion ferroviaria de la Germania, in la zona de Berlin.
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni de la S-Bahn de Berlin.
Aicha vorm Wald
Aicha vorm Wald l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Basa Baviera. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Passau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 20.32 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
El cümü de Aicha vorm Wald el se tróa a 'na altèsa de 360 méter sura 'l leèl del mar.
Rione Alto (metropolitana de Napoli)
Rione Alto  l'è 'na stazion de la linia 1 de la Metropolitana de Napoli.
Interscambi
La stazion la gh'ha 'me interscambi i bus zittadin. Fermada del bus
Videosorvelianza
La videosorvelianza a l'è l'atività de controllà un quajcoss, de solet un ben o un sit, a distanza, a travers di videocamere, e che la permet anca, se se voeur, de salvà i imagin per un quaj temp, inscì de podé controllài dopo se gh'è de besogn.
In principi, se doperava la television a circuit serrad, indova che i telecamere doperaven i midem protocoi de la television analogega per fonzionà, menter incoeu inn pussee spantegade i telecamere IP, che doperen i red informateghe per fonzionà.
Brienne
thumb|El stemma del comun Brienne l'è on comun de la Francia cont ona popolazion de 311 abitant.
El se troeuva in Borgogna, in del departiment de Saona e Loira.
Referendum in su l'Independenza de la Catalogna del 2014
El 9 de november del 2014 gh'è staa on  Referendum in su l'Independenza de la Catalogna  ("9N" in la denominazion corta tipega di Stat de lengua castejana) minga vincolant. El gh'aveva dent du domand: "Voeuret ti che la Catalogna la sia on Stat?" e "Voeuret ti che 'sto Stat chi el sia Independent?".
Han partecipaa al vot 2'305'290 personn, circa el 40% di votant che gh'even driss, ossia tucc i resident in Catalogna de almen 16 agn. L'80,8% l'ha votaa Sì-Sì, el 10,1% l'ha votaa el Sì-No e 'l 4,5% el No.
L'è staa fioeu de 'n accord in tra Artur Mas de la Convergència Democràtica de Catalunya e l'Oriol Junqueras de l'Esquerra Republicana de Catalunya e l'ha permittuu 'na rielezion del Mas a President de la Generalitat de Catalunya del 2012. El 19 de settember el Parlament de Catalogna l'ha approvaa el vot referendari per l'independenza, e 'l governo spagnoeu l'ha daa su recors al Tribunal Costituzional Spagnoeu che l'ha sospenduu el referendum. El Mas l'ha parpognuu el 14 de ottober, per superà el veto costituzional, de fà 'n "process de partecipazion cittadin". La Cort Suprema spagnoeula l'ha sospenduu anca quell, ma 'l governo catalan l'ha faa istess el vot.
Disentis/Mustér
Disentis/Mustér a l'è un cumün svizzer del distret de Surselva. in del Canton Grisun. Al gh’ha pressapoch abitant e una süperfiss de 91.08 km², e al se tröva a una altitüden de 1130 meter sura al livel del mar.
Stazzion de Bari Zona Industriale (FAL)
La  a l'è 'na stazzion de la ferrovia Bari-Matera, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Disentis/Mustér
El cumün de Disentis/Mustér a l'è tacaa ai cumün de Linthal (GL), Medel (Lucmagn), Silenen (UR), Sumvitg, Tujetsch.
Stazzion de Bari Zona Industriale (FAL)
Moviment
La stazzion a l'è servida di treni regionai di Ferrovie Appulo-Lucane in contrat de servizzi cont i region interessade.
Disentis/Mustér
Storia
miniatura|220px|manzína|Gesa del Monaster Disentis/Mustér l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 765 col nom de Desertina.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:
Ansòla
Anzòla (parnunzia lucal: [a'nzɔla]; parnunzia in del dialet de Verbania: [a'ndzɔla] ; Piemuntes: Anzòla; in Italian: Anzola d'Ossola) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Ansòla l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Strada de segonda class 173
La  a l'è una strada de segonda class de la Cechia longa 24.5 km.
Seren del Grappa
Seren del Grappa (en vèneto: Seren del Grapa) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Belluno. El g'ha presapóch 2.609 abitàncc, 'na superfìce de 62 km² e 'na densità de 42 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alano di Piave, Arsiè, Cismon del Grappa (VI), Feltre, Fonzaso, Paderno del Grappa (TV), Quero.
Bundesstraße 473
La  a l'è 'na strada federal de la Germania che la passa in mez ai Nord Reno-Westfalia.
Palazz Lombardia
El Palazz Lombardia (in italian Palazzo Lombardia) a l'è on compless unitari de fabricad, in tra i quai el gh'è un gratacel de 161 meter, che 'l fa part de un prosget de riqualificazzion dal quarter milanes de Garibaldi-Republega.
El nom ofizzial de Palazzo Lombardia a l'è vegnud foeura da on sondagg che 'l gh'è stai in tra el december dal 2009 e 'l sginer dal 2010 indova che i alter du nom i era: Cà Longa e Altra Sede. Di nom in lombard inn stad insubid, compagn de Cà Granda, Verzee e Cà de Sass, ma gh'hann havud no de success, menter un quaivun l'ha ciamad ironegament El Formigon, sgioeugh de parolle in sul president de la Lombardia de l'epoca Robert Formigon.
Storia
El fabricad, ciamad in manera provisoria Altra Sede (Alter Sit), a l'è stad tirad su in d'una area de 33.700 meter quader che l'è compresa in tra i via Melchiorre Gioia, Restelli, Algarotti e Galvani e che in precedenza l'era ocupada dal Bosch de Gioia.
El proget de la Pei Cobb Freed & Partners, el 30 april dal 2004, l'ha vensgiud on concors internazzional bandid da la Region Lombardia al che i hann partecipad 98 concorrent, scremad despoeu d'ona prima selezzion a 10.
Carateristega del prosget
La torr la gh'ha ona strutura tuta de ciment armad, foeura del belvedé che l'è stad realisad cont i trav d'azzal. I faciade inn quatade de vedrade che lassen vedé i particolar frangisol che inn inden e che filtren la lus par creà dal moviment che 'l se ved dal de foeura.
I corp bass, de forma sinusoidal, inn stai pensad par creà un sgioeugh de forme curve e de superfis speggiade, da vardà da la piazza granda de denter de circa 4.000 meter quader, coverta de on tecc trasparent fad de cellule de ETFE, material che par la so linsgerezza l'ha consentid de fà tuscoss cont on'unega strutura.
El fabricad a l'è inovativ dal pont de vista dal sparmì de l'energia e de la sostenibilitaa ambiental: el rescaldament di stanze a l'è garantid da on impiant de pompagg de l’agua de aves, poeu descaregada in del canal interrad de la Martesana; l'acaparament de energia eletrega la includ di panel fotovoltaegh d'ultima generazzion che quarcion per intregh i quater face de la torr.
Huérguina
a l'è un comun de la provincia de Cuenca, cont una popolazzion de abitant.
Charvensod
Charvensod (Tsarveunsou 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù autònoma de la Val d'Aosta. El g'ha, 'na superfìce de 25 km² e 'na densità de 0 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aosta, Brissogne, Cogne, Gressan, Pollein.
Montfaucon (JU)
Montfaucon a l'è un cumün svizzer del distret de Franches-Montagnes, in del Canton Giüra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 18.24 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
El cumün de Montfaucon al se tröva a una altitüden de 996 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Le Bémont, Les Enfers, Saint-Brais, Lajoux, Les Genevez, Tramelan (BE).
Gotarrendura
a l'è un comun de la provincia de Avila, cont una popolazzion de abitant.
Babice (Vysočina)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Vysočina e del distret de Třebíč.
Stazion de Avella
La Stazion de Avella a l'è 'na stazion de la, che la serviss el comun de.
Soleymieux
Soleymieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-Soleymieux, del circondàre (arrondissement) de Montbrison e del dipartimènt de la Loira.
Stazion de Avella
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai de la Circumvesuviana, esercitaa de l'Ente Autonomo Volturno.
Soleymieux
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 8.8 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 514 méter a 'na altèsa màsima de 780 méter söl leèl del mar.
Tranvia de Pavia
La  a l'è stada 'na tranvia a scartament tranviari standard che la conligava Pavia de Ovest a Est longa 4.93 km.
Verta del 1913, l'è sarada in del 1954.
Oiöl
Oiöl (Ogliolo 'n italià) l'è 'l nòm dàt a 'na möcia de seriöle de la Al Camònega. El nòm l'è derivàt de chèl de l'Òi (o Öi ), el fiöm che 'l streèrsa töta la al. Endèn quàch dialèt de la Al Camònega oiöl l'è deentàt en sinónem de seriulì. En quàch ezèmpe de córs d'àqua ciamàt isé i è l'Oiöl de la Al de Córten e chèl de la Al del Mortiröl.
Carònn
Caron (nom ufizial in italian: Caronno Varesino) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vares cun, cont ona süperfis de 5,6 km² e 'na densità de 0 ab./km². Un temp a l'era ciamaa, in Italian, Caronno Ghiringhello, suratüt per fà minga cunfüsiun cun l'alter Caron present in Itàlia.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Carònn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Bianaa
Bienaa (Bianaa in del dialett del loeugh; Bienate in Italian) a l'è ona frazion del comun milanes de Magnagh. El paes a l'è staa on comun indeperlù fina al 1869, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Dairagh.
Vémyslice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Znojmo.
El gh'ha el status de comun mercad.
Severn
El Severn (in galles: Afon Hafren) a l'è on fiumm del Regn Unii. Cont i sò 344 km, a l'è 'l fiumm pussee longh del tutt el Paes, anca se l'è minga el pussee important. El nass in di Mont Cambregh, in del Galles central, a 610 meter de altezza. De lì el traversa el paes e 'l riva fina al confin con l'Inghilterra. In del sò percors el traversa anca città compagn de Shrewsbury, Worcester e Gloucester. A la fin el riva in del Canal de Bristol, in del Mar Celtegh.
Ma mi
Ma mi l'è vüna di cansón sìmbul de Milàn, scrivüda da Giòrg Strehler e müsicàda par Fiuréns Carpi.
Carater chines
I carater chines inn i unità minime de significad doperade per scriver el chines, che gh'hann origin milla ann prima del Signor.
Ma mi
La cansón l'è famùsa par le interpretasión de Enzo Jannacci e Ornella Vanoni.
Ind el 1944 l'è stai ciapàd dai nazifascìsta, par és incarceràd par set dì.
Sta esperiénsa, ha ispiràd la cansón d'un partigiàn arestàd e internàd a San Vitùr. La cansón la cunta d'un persunàg negatìu che l'è stai bón de redìmos par avè mìga tradìd i so cumpàgn.
Carlo Goldoni
L'ha in sostanza reformaa el teater de commedia, prima basaa in su l'improvvisazion. Lu l'ha mittuu el copion e la centralità de l'autor sora de l'attor, che 'l gh'ha el roeul de interpretà.
La sò oeuvra pussee considerada in la letteradura italiana l'è La locandiera. Per la letteradura veneta l'è assee important I rusteghi.
Antrogna
Antróna o anca Antrogna (Antruna in del dialet de Intra; ; nòm uficiàl in italian: Antrona Schieranco) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
El teritori
El cumün ussulan el cumprend in del sò teritori tüta la part süperiura de la Val Antróna, la valada del riaa Uvesca, aflüent de drita del fiüm Tos, e l'è duminaa a ovest dai Alp. El cumün a l'è nassüü aministrativament in del 1928 de la füsión de düü cumün alpin preesistent: Antróna Piana e Antróna S'ceranch, tücc e düü pien de storia antiga. El paes l'è un otim punt de partenza per escürsión vers i lagh sitüaa in quij zonn chì. El lagh de Antruna l'è nassüü dopu la frana del 1642 e l'è staa mudificaa sücessivament per pudè vess dupraa a fin idrueletrich. Gh'è anca alter lagh artificiai, che disegnen el paesagg de la part püssee alta de la val.
Storia e munüment
La presenza de insediament üman ad Antróna Piana l'è ducümentada a partì dal XIII secul, ma gh'è di indizi che fan pensà a urigin püssee antigh. La sua culucazión particular, sitüada in sü l'antiga via che la tacava l'Ossula a la Val de Saas, in del cantón svizer del Vales, l'ha faa de Antróna Piana un center impurtant fina al 1700, quand che la sua pupulazión la rivava a 1650 abitant.
Una frana granda del 1642 l'ha müdaa multu el paesagg e l'ha tucaa anca el paes: i cronach del temp parlen de 95 o 150 mort. Inultra, cunt el cambià el curs del riaa Truncón l'ha purtaa a la furmazión del Lagh de Antróna. In de la sciagüra l'è stada trada giò anca la növa gesa de San Lurenz.
Dasing
Dasing l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) de la Baviera, distrèt (Regierungsbezirk) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Aichach-Friedberg. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 40.91 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Antrogna
Storia e munüment
La parochia de San Lurenz del dì d'incö l'è stada fada dopu la frana, cume ampliament de l'uratori piscinin de San Roch, che l'era staa risparmia da la füria de la natüra. La gesa l'è cumposta da tre navad, dividüü da pilaster e cupert da volt a vela. Al pronau delicaa, sura el qual l'è incisa la data de ültimazión del tempi (1685), l'è cuntraposta l'aüsterità de la fasciada. Arent a la gesa la gh'è la tur campanara, fada sü tra 'l 1653 e 'l 1650.
Luigi Cazzetta
El Luigi Cazzetta (Milan, 7 de fevrer 1907 - Sardegna, 30 de luj 1992) a l'è stad un poeta italian.
Antrogna
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Antrogna l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Dasing
El cümü de Dasing el se tróa a 'na altèsa de 483 méter sura 'l leèl del mar.
Luigi Cazzetta
Biografia
Bancher, l'ha tacad a lavorà in la Banca d'Italia in del 1921 e l'è giubilad in del 1969. L'è deventad orb cont el passà di agn e 'l passa la pupart del so temp de anzian in su 'na panchina in piazzal Gorin a pensà e scriver, in d'un parch che incoeu l'è stad dedicad a luu.
In del 1971 el toeu part a la fondazzion del "Sciroeu di poetta", l'è stad poeu nomnad president onorari de l'Academia del Dialet Milanes e responsabel de la catedra de dialet milanesa a l'Università de la Terza Età.
Oeuvera
In la soa vita l'ha scrivud pussee de 800 poesie e l'è considerad in tra i poeta milanes pussee important de la soa era e, in d'una certa manera, el complement del Delio Tessa per i so poesie otimista e allegher, propi diferent de la manera de scriver cupa del Tessa.
Adelmannsfelden
Adelmannsfelden l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (Bundesland) del Baden-Württemberg, distrèt (Regierungsbezirk) de Stocarda. El fà part del circondare rüràl (Landkreis) de Ostalbkreis. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 22.90 km² e 'ndel el gh'ìa 'na popolasiù de 0 abitàncc.
Distret de Oleksandrija
El  a l'è un distret de l'Ucraina, part de l'.
Villanueva de Sigena
a l'è un comun de la provincia de Huesca, cont una popolazzion de abitant.
Charnoz-sur-Ain
Charnoz-sur-Ain l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Meximieux, del circondàre (arrondissement) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.62 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 203 méter a 'na altèsa màsima de 244 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Charnoz-sur-Ain l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sankt Georgen ob Judenburg
a l'è un comun del, cont una popolazzion de abitant.
Servitor del Popol (serie TV)
Servitor del Popol (Слуга народу in ucrain, trasliterad Sluha Narodu; Слуга народа in russ, trasliterad Sluga Naroda) a l'è una serie TV ucraina del 2015 fada de Kvartal 95 de satira politega, indova che un professor de storia de licee, el Vasyl Petrovych Holoborodko, interpetad del Volodymyr Zelens'kyj, a l'è elesgiud president de l'Ucraina senza che se 'l specciàss, dopo che un so descor inrabid in su la politega del Pajes l'haveva fad el sgir de l'Internet.