cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stema de Cremona
Stema ofiçal de l'aministrazion comunala
Ol stema ofiçal del Cumun de Cremona l'è partid: ol prim fassad de ross e d'arjent; ol segond d'azœr al braç vestid de ross e d'arjent qe al strens ind la man una balla d'or. Sora tœt una corona jemada a cinq fioron.
Storia
Ol braç qe al tegn la balla d'or al vegn da una lejenda popolara con un fond storeg: Cremona, quand a l'era sota ol poder del Sacro Roman Impero, la g'hiva de dar a l'imperador ogne ann come tribut una balla d'or massess de 3 kg. Stœfa de la situazion, la citaa l'ha lançad una sfida: Janen de la Balla (in italian Giovanni Baldesio), gonfalonier de la citaa, l'ha sfidad a duell Enric IV, s-ciet de l'imperador, e in cas de vitoria la citaa l'avress plœ pagad ol tribut. L'è indaita insé e Cremona l'è deventada un liber cumun.
Ol simbol del braç al g'è jamò ind el '300, ma for del stema, come cimier. E l'è restait insé fina al prencepe del XIX secol, quand l'è stait inserid (per un error araldeg) come partid ind el scud, ma sœ sfondo neger e mìa azœr come al dé d'incœ.
Zodiac
Figure e imajen del zodiac
In qella manera qé la rapresentazion del zodiac la s’è mai destacada del tœt dal sistema dei segn cristian, e anzi al se ved anc’mò adess ind le catedrai, ciexe e monaster medioevai.
Oliete
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Zodiac
Figure e imajen del zodiac
A la fin del Medioevo el mes’ciar-s tra la cultura del mond islameg e qella antiga ocidentala, al g’ha fait fiorir anc’mò l'astrolojia, e ‘l repertore de le imajen zodiacai al g’ha recuperad complessitaa e finezza, e i g’han tacad a doprar-l miga noma su le costruzion relijose ma anca per la decorazion dei palaz civii, publeg e privads.
Lügan (distret)
El distrèt de Lugàno (nòm uficiàl: Distretto di Lugano) l'è giü dei òt distrècc del Canton Ticìno, endèla Svìsera italiàna. El capolöch del distrèt l'è la cità de Lugàno.
L'è 'l quint distrèt piö grant del Cantù per estensiù condèna superfìce totàl de 305.2 km², ma l'è 'l prim per popolasiù coi sò 0 abitant (dato del ).
Diviziù aministratìva
El distrèt de Lugan l'è dividìt en 12 cìrcoi e 70 cümü:
Toén
Toén l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
El sò codes statistegh l'è.
Vertebratus
In meteorologia, quand ch’ a se diss vertebratus (ve), (de l'istèssa paròlla in latin, che la voeur dì "vertebràa"), a se voeur designà vuna infra i varietà (caratteristica accessòria) possibil per i tipi de nivol ch’hinn desponnùu ‘me di còst de na colòna vertebràl oppur compagn de la rèsca del péss. Compagn che in del caso de l'intortus, la varietàa vertebratus la se troeuva domà in del gener Cirro.
Artemisia vulgaris
La Artemisia vulgaris (en Bresà: Èrba lègn, in Milanes medeghett ) l'è 'na piànta de la famìa de le Asteraceae. uriginària de l'Europa, de l'Asia, e de l'Africa setentriunàla. La crès facilmènt söi teré mìa cultiàcc e 'n bànda a le stràde e ai sentér.
Descrisiù
L'è 'na piànta erbàcea che g'ha le fòie che düra divèrsi agn (perennifolia). La vé grànda 'nfìna a 'n méter o dù (de rar enfìna a 2,5 m) e la g'ha le raìs lignùze.
Le fòie i è lónghe de 5 a 20 ghèi, i è vérde scüre, penàde, condèi pilizì biànc e spès söl roèrs. El gamp l'è drit e 'l tìra al rós pórpora.
I fiùr i è picinì (5 mm de longhèsa) co simetrìa radiàl e divèrsi pétali zalcc o rós scür. La fa sö nömerùs capulì bèi strècc che i se dèrf en gratilìne. La fiorée endèi més de löi a setèmber (endèl emisfér boreàl).
Moravany (Hodonín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Artemisia vulgaris
Pusìbol cunfuziù
La A. verlotiorum en particolàr l'è fàcil fés de sconfónder. La g'ha dei cauplì bislónc che tìra al rós o maròn. El gamp l'è vért méno culuràt e le fòie i è piö grànde. L'udùr de le fòie l'è piö fòrte e bù che nó chèl de la A. vulgaris (che 'nvéce l'è piö dèbol). La fiorés piö tàrde 'n istàt e la se 'ngènera tràmite stulù dimòdo che la fùrma dei boscài bèi spès. La A. verlotiorum e la A. vulgaris le crès piö o méno endèi stès hàbitat e i è töte dò comùni fés.
Oblast de Čerkasy
L'Oblast de Čerkasy (Черкаська область in ucrain) a l'è un oblast de l'Ucraina con caploeugh Čerkasy, in pè del 7 genar 1954. El so governator a l'è Oleksandr Skičko e 'l confina con oblast' di Poltava, oblast' di Kiev e oblast' di Kirovohrad.
El gh'ha 1220363 abitant e l'è grand 20900 chilometer quadrad.
Stazion de Pont Tresa (Svizzera)
La Stazion de Pont Tresa  a l'è 'na stazion ferroviaria del comun de in su la.
Moviment
La stazion a l'è servida di treni suburban de la linia S60 de la red celer del Canton Tesin, a cadenza quadrioraria in dinlavor e bioraria in di di de festa.
Servizzi
Biliettaria Parchegg di bici
Stazzion de Pennsauken–Route 73
La Stazzion de Pennsauken–Route 73 a l'è 'na stazzion de la River Line, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Stazion de Pont Tresa (Svizzera)
Interscambi
Port Fermada de l'autobus (421, 428, 429)
Stazzion de Pennsauken–Route 73
Moviment
La stazzion l'è servida di treni locai del New Jersey Transit e ghe passen anca i treni merci de nocc.
Interscambi
Park and ride Fermada del bus
Navamorcuende
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Azerbaigian
A l'è tacaa a la Rüssia, a la Georgia, a l'Armenia, a l'Iran e a la Türchia, e l'è in sül mar Caspi.
La capital a l'è Baku.
Al gh'ha una süperfiss de 86.600 km² e una pupulaziun de pressapoch 9.165.000 abitant (2011).
Urganizaziun pulitiga a
L'Azerbaigian (nom ufizial: Azərbaycan Respublikası) a l'è una repübliga.
El president a l'è l'İlham Əliyev (del 2003).
El prim minister a l'è l' Əli Əsədov (del 2019).
Stazion de Pont Tresa (Svizzera)
Interscambi
Finna al 1953 a l'era interscambi con l'omonima stazion italiana.
Loučka (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Riaa de Carscian
El Riaa de Carscian, cognossuu localment domà 'me el Riaa  (prononzia local: [al ri'ɛː]; italian: Riale di Cresciano) a l'è on cors d'aqua del Canton Tesin. El nass in de la zona del Lagh de Canee, e 'l ghe va dent al Tesin a sud del comun de Carscian. El fa de confin cont el comun de Cree.
Lazníčky
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Nivola a mur
La nivola a mur a l’è ona sbassada de on cumulonemb, circolar e con bòrd a basèll tipich di temporaj a super-cèllula. Ona tromba d'aria la podarìss vegnì giò de la nivola a mur, de tutt i maner minga tucc i nivol a mur ingeneren ona tromba d’aria. Quèj che pòden ingenerà ona tromba d'aria hinn:
Rufin de Frisseto
miniatura|Stema arcivescovil El  (Lucca, ... - Milan, 21 luj 1296) a l'è stad un prelad lombard, arcivescov de Milan del 1295 al 1296.
Distret de Schärding
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sora, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
Belp
Belp a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.6 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
Storia
Belp l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1263 col nom de Belpo.
L'andament storegh de la popolazion de Belp l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Lido di Spina
A l'è assee regolar in la struttura, e de facc i strad che a hinn in orizionai a hinn pocch. A l'è conligaa cont on pont al Lido degli Estensi.
Storia
Dal 1968 al 1974 el lid el gh'ha avuu ona seggiovia longa circa 1 km per conligà el campegg a la spiaggia. A l'è stada cavada via per el volt cost de manteniment.
Dal 1979 al 1982 a gh'è stada ona radio privada da on cortil, che la ciappava Spina e l'arent Lido degli Estensi.
Kenderes
a l'è un comun del Distret de Karcag, cont una popolazzion de abitant.
Milotice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Lagh de Canee
El Lagh de Canee (prononzia local: [lɛːk. daka'nɛː]; italian: Lago di Canee) a l'è on laghett alpin in del Canton Tesin, in de la Val de Carscian. El se troeuva arent a l'Alp de Canee, a on'altezza de circa 2.200 meter sora el nivell del mar, e ai pè del Pizz de Clar. De 'sto laghett el nass anca el Riaa de Carscian, che 'l traversa el comun de Carscian e 'l ghe va dent al fiumm Tesin.
Chozas de Abajo
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Orihuela del Tremedal
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Poder legislativ
El poder legislativ l'è, in la separazion di poder, la possibilità de fà di legg, tipicament dada ai Parlament e, in di Stat regionalista/federalista, ai Consili di Autonomij.
Locomotiva elettrica
La locomotiva elettrica a l'è ona macchina bona de spostàss e moeuv di alter carrozz in su 'na ferrovia cont on'alimentazion elettrica.
Poder legislativ
Tipicament anca el governo, titolar del poder esecutiv, el gh'ha la possibilità di fà di legg, ma domà o cont la delega del Parlament o con la conferma successiva de l'att.
Locomotiva elettrica
Storia
El primm prototip cognossuu a l'è del 1837, faa del chimich Robert Davidson, e eren a batteria, e l'è stada presentada a Glasgow in del 1841, ma l'ha faa no success per la bassa autonomia.
La prima locomotiva elettrica per passegee a l'è stada presentada dal Werner von Siemens a Berlin in del 1879, che la andava a 13 km/h, e l'era alimentada a terza rodaia in su 'na linia per ona esposizion.
La trazion elettrica a l'è stada essenzial per el desvilupp de la metropolitana de Londra, dopo de la proibizion di locomotiv a vapor per el fum, che in del 1890 l'ha vist di elettrotreni.
In del 1891 a l'è staa inventaa la locomotiva a corrent alternada, applicada a la red di tram de Lugan in del 1896. La sò innovazion pussee importanta a l'è la frenada rigenerativa, che la permett de ciappà energia di frenaa.
Lizzie Fletcher
La Lizzie Fletcher (Houston, 13 fevrer 1975) a l'è una statunitensa, representanta del.
Valros
Valros l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Servian, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 6.61 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 24 méter a 'na altèsa màsima de 99 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Valros l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Clansayes
Clansayes l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Paul-Trois-Châteaux, del circondàre (arrondissement) de Nyons e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 14.47 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 87 méter a 'na altèsa màsima de 348  méter söl leèl del mar.
Confucianesim
El confucianesim a l'è 'na religion filosofega assee spantegada in China e fondada in sui insegnament de Confuci.
Lipová (Zlín)
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Zlín e del distret de Zlín.
Armo
Armo (en lìgure: Armo) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Liguria, en Pruvìncia de Imperia.
El g'ha 'na popolasiù de, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
El cunfìna coi cümü de Caprauna (CN), Ormea (CN), Pieve di Teco, Pornassio.
Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Armo l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Navalmoralejo
a l'è un comun de la provincia de Toledo, cont una popolazzion de abitant.
Federazzion Italiana di Volontari de la Libertà
La Federazzion Italiana di Volontari de la Libertà (Federazione italiana volontari della libertà in italian, breviad FIVL) a l'è 'na sociazzion partigiana italiana d'area catolega e "badojana", fada su in del 1948 de 'na scission de la Sociazzion Nazzionala Partigian d'Italia, del che l'era al principi 'na correnta, che l'è sortida quand che i raport con la sinistra de la Sociazzion, soratut in di revard de la forma de Stat e di raport con l'URSS, inn deventad pu soportabel. La gh'ha la sed principal a Roma e 'na sed segondaria a Milan.
La gh'ha 'me obietiv:
In tra i so secretari gh'è stad l'Aurelio Ferrando, l'Enrico Martini Mauri, el Raffaele Cadorna, l'Enrico Mattei e la Paola Del Din.
Vito Crimi
El Vito Crimi (Palermo, 26 april 1972) l'è 'n politegh italian, elegiuu Senator cont el Moviment 5 Stell in la legislatura quella de XVII. L'è vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai.
Les Gets
Les Gets l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància sud-orientàla. El fa part del cantù de Taninges, del circondàre (arrondissement) de Bonneville e del dipartimènt de l'Alta Savoia. El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al. El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 29.98 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 900 méter a 'na altèsa màsima de 1820 méter s.l.m.
Oblast de Transcarpazzia
El gh'ha 1258155 abitant e l'è grand 12777 chilometer quadrad.
Fina al 1946 l'era part de la Cecoslovachia, che poeu l'ha dad via la zona a la RSS Ucraina. In del 1991 i so citadin hann votad per havégh pussee de autonomia in del Stat ucrain, ma el governo central l'ha fad nagot.
Milon de Cardan
miniatura|Stema arcivescovil El  (Cardan, ... - Milan, 16 agost 1195) a l'è stad un prelad lombard, arcivescov de Milan del 1187 al 1195 e, in precedenza, de Turin.
Pitnasch
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Pitnasch la se tröva in sü la spunda uriental del Lagh d'Orta, al cunfin cun la Pruvincia de Verbania. L'è tacaa ai cumün de Armagn, Miasin, Gnugn (VB), Omegna (VB), Orta, Pèla.
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Pitnasch l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Saint-Jean-de-Bournay
Saint-Jean-de-Bournay l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèl quadrànt sud-orientàl de la Frància. El fa part del cantù de Saint-Jean-de-Bournay, del circondàre (arrondissement) de Vienne e del dipartimènt de l'Isère.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 26.87 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 345 méter a 'na altèsa màsima de 511 méter söl leèl del mar.
Aidungh
Aidungh (en Sicilià: Aiuduni; endèl dialèt Gallo-Itàlich locàl: Aidungh o Dadungh ; en Italià: Aidone) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna.
Saint-Jean-de-Bournay
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Saint-Jean-de-Bournay l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Aidungh
El g'ha, condena superfìce de 0 km² e 'na densità de popolasiù de 0 ab./km².
Aidungh el cunfìna coi cümü de.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Aidungh l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):
Trasmiras
Trasmiras l'è on comun spagnoeu de la comunitaa autonoma de la Galizzia. El se troeuva in de la Provincia de Ourense. El gh'ha 0 abitant (dato del ) e ona superfis de 0 km² per ona densità de popolazion de 0 ab./km².
Hochdorf (LU)
El cumün de Hochdorf al se tröva a una altitüden de 491 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Ballwil, Eschenbach, Hohenrain, Rain, Römerswil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua todesca e de religiun catolega.
Trasmiras
El sò codes statistegh l'è.
Hochdorf (LU)
Storia
Hochdorf l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 924 col nom de Hodorf.
Mikulčice
a l'è un comun de la Cechia, part de la Moravia de Sota e del distret de Hodonín.
Hochdorf (LU)
Storia
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
Calitri
Calitri l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 5.849 abitàncc, 'na superfìce de 100 km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andretta, Aquilonia, Atella (PZ), Bisaccia, Cairano, Pescopagano (PZ), Rapone (PZ), Rionero in Vulture (PZ), Ruvo del Monte (PZ).
Distret de Scheibbs
a l'è un distret del stat austriegh de l'Austria de Sota, cont una popolazzion de abitant.
El gh'ha dent i comun de.
David Hume
Chèsta compagnéa d'ol Hume, Locke e Berkeley, acassibé tradissionàl, la considéra miga l'importàcc inflüènsa söl Hume de quach scritùr de lengoa fransès, comè ol Nicolas Malebranche e ol Pierre Bayle, issé comè di óter figür de inteletöài de lengoa inglés comè l'Isaac Newton, ol Samuel Clarke, ol Francis Hutcheson e ol Joseph Butler.
Belpberg
Belpberg a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Berna-Mittelland, region aministrativa del Mittelland Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega todèsca. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 5.7 km² e in del al gh'eva una popolazion de  abitant.
David Hume
I stòregh i considéra de solìt la filosoféa d'ol Hume comè üna fórma radicàl de sceticismo, ma tàcc crétegh a i à dìcc che ol sò natüralismo a'l gh'à mia meno importansa. La ressèrca in söl Hume la gh ' à dàcc a dondà co 'l passà del tép tra chi che i ghe dà pis a la banda scetìca d'ol Hume (Reid, Greene, e i positivìsti logìch) e chi che i ghe fà piö a mét a la sò banda natüralìsta (Don Garrett, Norman Kemp Smith, Barry Stroud e Galen Strawson).
Belpberg
El cumün de Belpberg al se tröva a una altitüden de 802 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Belp, Gelterfingen, Gerzensee, Toffen.
L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:
David Hume
La eta
Ol David Hume l' è nassìt a Edenbörgh, segónd tus d' ü possidènt del Berwickshire, contéa de la Scòssia meridionàl. Indela stèssa sità l' à inviàt là i stöde de giürisprudènsa per fàga piassér a la faméa, pösta l' era piö interessàt 'dré a la leteradüra e a la filosoféa. Indela sò ötobiograféa a l' iscrìv:
Mé só stàcc ciapàt söbèt de öna passiù per la leteradüra che l' à dominàt la mè eta e che per mé l' è stàcia ön' arès de godimécc a brondòs.
Stazzion de Cinnaminson
La Stazzion de Cinnaminson a l'è 'na stazzion de la River Line, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Stockton, California
thumb|right|250px|La cità de Stockton
David Hume
La eta
La cariéra de aocàt a Bristol a l'è 'ndàcia söbèt in rüina, issé lü l' à catàt fò de 'ndà in Fransa, a La Flèche, doe l' è stàcc lé trì agn, del 1734 al 1737, e doe l' à scrìcc la sò övra piö importàt, ol Tratàto in sö la natüra ümana, che 'l vegnerà fò dòpo de èss tornàt a Londra, ma sènsa caécc.
Stockton, California
Stockton a l'è una cità de la California, sitüada al est de San Francisco, e l'è la capital de la Cuntea de San Joaquin.
Stazzion de Cinnaminson
Interscambi
Park and ride Fermada del bus
Stockton, California
La gh'ha circa 290.000 abitant.
Algis de Pirovan
miniatura|Stema arcivescovil El  (Milan, ... - Milan, 29 marz 1182) a l'è stad un prelad lombard, arcivescov de Milan del 1176 al 1182.
Nynorsk
El Nynorsk (nurveges növ) l'è vöna di dò variant scrit uficial de la lengua nurveges. L'è druvaa cume sistema de scritüra primari da pü o meno el 10-15% de la pupulazion nurveges (el rest el dröva el bokmål). L'è staa trat in pe da un stüdius utudidata d'urigin cuntadina, Ivar Aasen, ch'el vureva creà una furma scrita basaa ins el parlà di zon de campagna, suratüt quej ucidental. A' scumenc l'aviva ciamaa la lengua landsmaal, ch'el vör dì lengua pupular.
David Hume
La eta
Tornàt in Inghiltèra, l' à püblicàt indel 1742 la prìma part di sò Sagi morài e politègh. Chèst' övra la gh 'à ìt piö caècc tra la zét e i servelù, ma mia assé per otègn öna catedra de filosofèa a l' üniversità de Edenbörgh e pò gnàch in chèla de Glasgow; probabilmét la sò fama de erètech e la coragiùsa oposissiù del sò crìtech piö enèrgech ol Thomas Reid i è stàcc la caösa del mör de la sièta 'n del bèl de l' oselanda. Issè ol Hume l' è tornàt söl cóntinet e, tra ol 1745 e ol 1748, l' à otegnìt tàcc incarèch politègh, e l' è stàcc tra i óter ach a i règie de Viena e Türì.
Indel 1748 l' à pöblicàt a Lóndra la Ressèrca in söla resù de l' ómen. Indel 1752 l' à ciàpat ü pòst de bibliotecare a la facoltà de dirét de Edenbörgh, laorà che 'l gh 'à lassàt tàt tép a disposissiù per riflèt, intrequerì e scrìv: i è de 'sti agn la Stòria d' Inghiltèra, del Giulio Cesare fin a quand l' è indàt sö ol Rico VII, e la Ressèrca in sö i prensépe de la moràl. Indel 1757 l' à pöblicàt la Stòria natüral de la religiù; ön óter scrécc sö l stèss sogèt, per tàcc ol sò capo d' opera stilistèch, l'è Ciciarade in sö la religiù natüràl, egnìt fò dopo la mórt d' ol Hume indel 1779.
Indel 1763 a l' è deentàt ol segretàre d' ol ambassadùr d' Inghiltèra a Parìs, sità doe l' restàt infena al 1766. Chechissé a 'l gh' à ìt l' ocasiù de frequentà i ambiéncc 'löministègh e de conóss ol filosèf Jean Jacques Rousseau, perdepiö de èss ospìt del barù Paul Henry Thiry d' Holbach a chèl tép ciapàt indela sò batàia contra la religiù.Tornàt in Inghiltèra, l' à decidìt de ospità ol Rousseau, ma la frequentassiù l' è fenìda co 'n d ' öna römurùsa rutüra per dissensiù de caratèr e per la patologìca frenesèa de persecüssiù che la röstìa ol scritùr d' ol Emilio. Oramai sciòr, ol Hume l' è crapàt fò serenamèt a Edenbörgh ol 25 de óst 1776 per ü canchèr al bödel.
Ol pensér
Ol pensér d' ol Hume, nassìt al ciàr di tendènse löministèghe del secól XVIII, l' è amò féss importànt per la filosoféa del dé d' incö rispèt a chèl di óter filosèf del sò tép. Ol Hume a 'l gh' era in có de mèt in pé üna siènsa de la natüra de l' ómen, che la gh' èss la stèssa sigürèssa e organisassiù matematéga che ol Newton l' ìa dövràt per la fisìca, indoe a 'l fà ön' analìsi per intrègh de töcc i pià de la natüra de l' ómen, consideràda a i pè di óter siènse. Co 'l Hume la reisiù critìca di sistémi di idée de la tradissiù la rìa a öna voltàda sèca. Lü a 'l mèt zó ü modèl pratègh de conossiènsa che 'l se manifestarà critègh vèrs la féde di ilüminìsti indela resù.
La critéga del concèt de caösalità
Töte i olte che nóter a 'm vèd dù efècc ü viadré chèl óter, l' è logich pensà che a 'l ghe seès ü quach ligàm in tra de lur, e specialmét, che l' efèt che in urdèn de tèp a 'l ria per prìm a 'l caöse chèl che 'l vé dopo, doca che l' efèt A a 'l seès la caösa de l' efèt B. Ol Hume però a 'l refüda chèsta idéa: defàt a 'l se domànda co che procedimét e sö che pè a 's pöl trà B, a iga l' efèt A?
In söl prensepe de caösalità a i se fondàa töcc chèi procedimécc de <<preisiù>> che a ün efèt a 'l ghe vègn dré ün óter teoricamét ligàt al prìm. L' esempe famùs d'ol Hume l' è chèl de la bala de biliard tràda cóntra ön' ótra: la ghe parerà sèmper a töcc öna bala che la se scùntra co 'n d' ün' ótra e pò l' inviàs de la segónda. Issé, töcc chèi ch' i ghe fà bada, dòpo impö, a i pölerà dì che la segónda bala la se möarà domà co 'l vèd la prìma bala tràda cóntra de lé.
Ol Hume l' à sircàt de capì che resunamét a 'l ghe fà preèd ol möimét de B a conoss domà chèl de A.Söl söbèt l' à lassàt fò ü resonamét a priùr, var a dì ön' inferènsa necesària che a A la ghe fà indà a dré per fórsa B, perchè tra dù efècc l' è mia possebèl caà föra per fórsa i relassiù che s' völ.Ma s' pöl gnach pensà a ü discórs empiristègh, perchè, cumè resonamét a posteriùr, 'l pöl èss fàcc domà dopo i dù efècc. E pò a in de sto cas i ghe pöl miga èss di próe ch 'i confirme che B a 'l seès la conseguènsa de A perchè la relassiù in tra A e B l'è de cunsequensialità e mia de prodüssiù,var a dì che grassie a l' esperiènsa a s' pöl domà sigürà che A 'l vé prìma de B e che A l' è féss apröf a B ma s' pöl mia derià negót che 'l lighe indiscütibilmét l' efèt A a l' efèt B. Co l' Hume la resù la descoergìss che la pöl mia mostrà per fórsa ol ligàm di efècc ma che la pöl domà fissàl co la fantasìa.
Prima Curinz Capitel Vündes
Prima Curinz
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö. <BR>
Capitel Vündes
1Devegnii i mè imitadúr, propi cuma anca mì sun chèll del Crist.
David Hume
La critéga del concèt de caösalità
Insóma, la bragherada che a ü efèt A a'l ghe vègne 'dré de miliù de agn ü efèt B la pöl mia dàga la persöasiù che a A a 'l ghe vègne sèmper 'dré B e negót a 'l ghe impedìss de pensà che ü dé i laùr i 'ndarà po' diersamét e che, presèmpe, a B a 'l ghe vègne 'dré A. per remedià a chèst a 'l ghe ölerèss ü fondamént de inguàliansa de la natüra che 'l se incaréche de mantegné salde per sèmper i legi de la natüra, mestér che per ol Hume gnàch che 's pöl intraèd e gnach compröà.
Cascade del Sere
I cascade del Sere i è fade su del fium omonem poch chilometer dopo che 'l nass in sui Alp Orobie e se troeuva a circa 1'750 meter in alt, in del territore del cumun de Bongion. Con un salt de 315 meter i è 'n tra i cascade pioeu volte d'Italia, ma i è spartide 'n trii salcc pioeu picolin de 166, 74 e 75 meter: prima che i faseva su la diga e quand che 'l pioveva prope tant se podeva vedé tut tacad 'nsema.
David Hume
La critéga de l'àbet o crèta
Tàcc de notèr i pénsa a i laùr di tépp indàcc comè s' i fodèss üna régola sèrta pò a per i laùr de l' aegnì. Presèmpe, i legi fiséghe che i ména i pianècc 'dré a i sò orbìte de lur i và fèss bé per descrìv i comportamécc del passàt e issé notèr a 'm pöl speciàss che a l' istèss i preèda otertàt bé pò a chèi de ün' indomà. Ma fà comè a giöstificà chèsta presünsiù? Comè 'm pöl pensà che chèsta teoréa la vàga bé töte i ólte? Ol Hume a 'l sögerìss ü pér de próe pussebéi e pò i a contrabàt töcc e dù:
Prima Curinz Capitel Vündes
Capitel Vündes
2E ve lodi perchè ve regurdii tüsscoss de mì, e tegnii i tradiziún, propi cuma ve i huu trasmetüü. 3E vöri che vialter savuv che 'l Crist l'è 'l cuu d'ogni omm, e l'omm l'è 'l cuu d'una dona, e Diu l'è 'l cuu del Crist. 4Ogni omm che 'l prega o 'l dis una prufezia intanta che 'l gh'ha quajcossa sül sò cuu, el fa vergogna al sò cuu. 5E ogni dona che la prega o la dis una prufezia intanta cunt el sò cuu desquataa, la fa vergogna al sò cuu; già che 'l vün l'è 'l medemm che 'l foss rasaa. 6Già che se una dona la se quata no, la gh'avarìa de tusàss; e se l'è vergugnús che una dona la se tusa o la se rasa, la gh'avarìa de quatàss.
David Hume
La critéga de l'àbet o crèta
1.la prìma l' è ü bisògn logìch: l' aegnì a 'l gh' à de ripèt ol passàt, se de no töta la siénsa e la fiséga a i ghe zontarèss de valùr. Ma ol Hume l' à fàcc èd che l' è otertàt logicamét zöst prossömà ün ünièrs indoe i legi fiséghe passàde a i seès mia compàgne de chi de adèss e che i seès mia gualìve in ogne löch. A 'l gh' era mia negót che 'l rendèss 'sto fondamént logicamét nessessare;
Cascade del Sere
A bon cunt, però, i è nasside centmila agn indree, coi aque del lagh del Barbellin che l'ha vert per erosion un bus in tra i montagne, che l'è deventad la cascada. I ha facie famose fora de la Vall ol Giovanni Maironi da Ponte, che i ha tratade sgiamò 'n del 1808. 'N del 1897 ol Club Alpin Italian el fa 'l so congress prope arent. A causa de la diga del Barbellin, 'n tra ol 1932 e 'l 1969 i gh'è stade mia, poeu l'Enel i ha dervid, tut i dì 'n tra 'l 1975 e 'l 1977, menter 'ncoeu i è verte sinch voeulte l'ann, de solet una domenega al mes in tra sgiugn e otover, quand che i derva la diga, che la slarga ol Sere de 4,5 - 6 m3 d'aqua al segond.
David Hume
La critéga de l'àbet o crèta
2. la segónda giöstificassiù, piö modestamét, la se ligàa nóma a l' inguàliansa co 'l passàt: üna lege che la 'ndàa bé iér la seita a 'ndà bé pò amò incö. Ol Hume però co 'n d' ü resunamént ricórsiv l' à mostràt che chèsta giöstificassiù la gh 'era bisògn de ricórr a lé medèma per èss dimostràda. Amò üna ólta la proposissiù la crödàa zó.
Cimanes de la Vega
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Prima Curinz Capitel Vündes
Capitel Vündes
7Già che un omm el gh'ha no de quatàss el cuu, perchè l'è l'imagen e la gloria de Diu; e la dona l'è la gloria de l'omm. 8Già che un omm l'è no d'una dona, ma una dona l'è d'un omm; 9già che un omm anca l'è minga staa creaa per la dona, ma una dona l'è stada creada per l'omm. 10Per chèst, la dona la gh'ha d'avègh auturitaa sül sò cuu per via di angiuj. 11Anzi la gh'è né una dona sénza un omm, né un omm sénza una dona in del Signúr; 12già che cuma una dona l'è de l'omm, inscì anca l'omm l'è de la dona; e tüsscoss hinn de Diu.
13Giüdeghii intra vialter medemm: el sta bén che una dona la prega a Diu desquatada? 14La natüra medema la v'insegna no che se un omm el gh'ha cavèj lungh, l'è un desunúr a lü, 15ma se una dona la gh'ha cavèj lungh, l'è un unúr a lee? Perchè i cavèj lungh gh'hinn daa per una quataja.
16E se quajdün el par che l'è resiús, nümm gh'èmm un tal custüm, né gh'hann i gés de Diu.
17E intanta che cumandi chèst, ve lodi no, perchè vegnii insèma no per el mèj, ma per el pégg. 18Già che prima, senti che gh'hinn divisiún intra vialter quand vegnii insèma in d'assembléa, e 'l credi in part, 19già che l'è necessari che gh'hinn faziún intra vialter, perchè anca i pruaa intra vialter devegnen manifest.
20Dunca, quand vegnii insèma, l'è no per mangià la zèna del Signúr; 21già che in del mangià ognidün el ciapa prima la sua propia zèna, e menter vün el gh'ha famm, e l'alter l'è ciuch. 22Gh'avii minga cà per mangià e bév? O desprezii la gésa de Diu e fii vergogna a quij che gh'hann no? Che cossa a gh'avarìa de dìv? Gh'avarìa de luduv? In de chèst ve lodi no!
23Già che mì huu ricevüü del Signúr chèll che anca v'huu trasmetüü, che 'l Signúr Gesü, in de la nocc in de la qual l'è tradii, l'ha ciapaa un pan, 24e despö che l'ha faa 'l ringraziamént, el l'ha s'cepaa, e l'ha dii: «Chèst l'è 'l mè corp che l'è daa per vialter: fii chèst in de la mia memoria». 25In de l'istèssa manéra anca 'l caliz, despö che hann zenaa, disend: «Chèst caliz l'è l'acordi növ in del mè sangh : fii chèst tant despess quand bevii in de la mia memoria». 26Già che tant despess quand mangii chèst pan e bevii 'l caliz, pruclamii la mort del Signúr fin che 'l végna.
27Dunca, chissessìa 'l mangia 'l pan o 'l beva 'l caliz del Signúr in d'un möd indègn, el sarà cupevul del corp e del sangh del Signúr. 28E un vèss üman el gh'avarìa de giüdegà sé medemm, e inscì 'l gh'avarìa de mangià e de bév el caliz; 29Già che chi 'l mangia e 'l bév el mangia e 'l bév cundana sü lü medemm, perchè 'l fa minga una distinziún cunt el Corp. 30Per chèst, intra vialter gh'hinn tant dèbuj e malaa, e tant assee hann durmii. 31E se giüdegassum nümm medemm, sarìum giüdegaa; 32Ma quand sèmm giüdegaa del Signúr, sèmm castigaa, perchè sium minga cundanaa cunt el mund.
33Dunca, mè fradèj, quand vegnii insèma per mangià, speteev el vün i alter. 34Se quajdün el gh'ha famm, el gh'avarìa de mangià a cà, perchè vegnuv insèma no per cundana, e i alter robb urdinaruu quandessìa mì vegna.
David Hume
La critéga de l' essènsa matérial e spéretüal
Per ol Hume l' essènsa l' era nóma üna racòlta de qualità particolàr vàr a dì ün insèma de stombèi e sensassiù materiàì ch' i vé dal de fò riünìcc del nòst servèl fina a furmà ün' idéa de chèl che 'm s' è 'dré a squaià, e issé a'm gh' à l' impressiù che chèl laùr lé a'l ghe seès pò a indel momét che me 'l vèd mia.
Söl sò sentér filosofègh ol Hume l' à tràcc dèt in chèsta riflessiù pò a ol mé. Defàt lü 'l sircàa de descoergì qual a 'l fodèss chèl elemét che 'l ghe fà èss notèr medém quad che töt ol nòst còrp a'l càmbia sènsa fermàss dé dopo dé.
Moràl che l' à capìt che ach l' essènsa del mé l' era nóma üna mesciansa de sensassiù. Defàt, töte i ólte che 'm pàssa dét indel nòst mé, a'm troa sémper üna quach sensassiù particolàr (piassér, dulùr, cóld, frècc) e se ' m ghe riarèss a scassà ògne sensassiù del nòst mé a' l resterèss pròpe ü bèl negót.
Grassie a chèsta riflessiù ol Hume l' à dìcc issé che l' è inötèl sircà de mostrà che l' anìma la mör mia, perchè del nòst mé a' s pöl parlà nóma se gh' è di sensassiù.
Ol Hume barzamì
Ol Hume a 'l disìa de èss barzamì e pironià. Ma ol sò döbità l' è dièrs de chèl tradissionàl: defàt manca la sospensiù del giödésse. Chèl del Hume l' è piö ün esàm ragionéol de chèl che pöl saì la resù, di confì indoe i sò pretése de lé a i gh' à de fermàss: dóca la resù la déenta insèma acüsàt, zödes e comissiù. Ol döbità del Hume l' istà indel considerà la cognossènsa comè ergót de nóma probabèl e mia de sigür, acassibé che la rìe da la pràtica, che per ol filosèf l' éra l' önèca àres de la cognossènsa.
Issé, acassibé bùna pàrt de la cognossènsa di efècc la se röspe nóma a üna cognossènsa probabèl, ol Hume a 'l càssa dét pò ach ü tràmet de cognossènse frànche, var a dì chèle matematéghe, ch' i è indipendèncc de chèl che 'l gh' è in realtà e i è prodüsìde nóma de procediméncc ragionéoi.
Dóca ol Hume a 'l ghe và adré nóma a i confì di pretèse de la resù, acassibè fèss inesoràbei: ol prensépe de caösalità, l' èsga del mónd de fò de nóter, ol mé e tàcc óter fàce che fina alùra i parìa belfàde e scontàde i vé sbassàde a sèmples <<abitüdini>> e <<crète>> che però iè nessessare a la eta de l'ómen.
Chèssce teorée i vegnerà de lé a mia tàt töce sà amò e svilüpade d' ol filosèf todèsch Immanuel Kant. Moral, che per ol Bertrand Russell, ol Kant l' à mia digerìt i quistiù del Hume, e la filosoféa del Kant l' è  üna sòrt de ragioneolèssa che la vè prìma del Hume (chèsta opiniù, ciaramént cóntra córrent, ol Russell l'à esponìda indela sò Stòria de la filosoféa ocidentàl indela pàrt söl Hume).
Moràl e motìassiù
Decórde co la sò acüsa a l' öfesse che la resù 'l la s' éra istitüida in di ültèm agn, ol Hume a 'l dìs issé che pò a la moràl la pàssa fò di confì del teré de giödesse de la resù. La moràl l' è, comè 'l diserà lü medém, <<üna quistiù de fàt, mia üna siènsa campàda in aria>>, dóca la pöl mia èss conossìda indel sò abregé de la resù, e fò d' sùra, la và adré a di stràde indipendéncc de la resù.
La critéga piö gròssa che 'l ghe fà a la moràl l' è chèla de èss condissiunàda de bragherade del de fò ch 'i sircarèss de dì co l fà de precèt chèl che 'l sarèss zöst e chèl che 'l sarèss fàlat ( la religiù l' è üna de chèssce inflüènse): ol valùr de ün àcc l' è ( e 'l gh' à de èss) del töt indipendént da la promèssa d' ü prémio e da la chigarölaza d' ü castìgh.
La moràl la crèss sö grassie a ün óter sentimét, chèl de la simpatéa, che 'l ghe fà sentì isì a i nòscc sìmei e 'l ghe fà spartì felicità e infelicità.
Libera sièlta e determinassiù
Comè töcc, pò a 'l Hume gh' à fàcc a mét al ciàr contràst tra determinassiù e libera sièlta, vàr a dì: se i tò acc i è zamò determinàcc de miliàrcc de agn comè 's pöl èss libér de cattà fò? Ma 'l se mia fermàt ché: ol Hume l' à tróat ün' ótra quistiù che l' arèss portàcc ol probléma a üna conclüsiù futada: la libéra sièlta l' è in descórde co l' indeterminassiù.
Se i tò acc i fodèss mia precisàcc di casi del passàt, alùra i sarà del töt assidentài e dóca i sarà desligàcc del tò caratèr, di tò desedére, preferènse, valùr... E alùra come 's pölerèss èss responsàbei di acc indipendéncc del nòst caratèr? E come 's pölerèss ritegnì ergü responsabèl di pròpe acc che, comè m' à zà dìcc, i è ris – ciùs?
Dóca 'm s' è riàcc a la marunada: la libera sièlta l' è in descórde co la determinassiù ma al stèss tép la öl. Tè ché ün' ótra fàcia de la realtà che la scàpa vià dal comprènd de la resù de l' ómen.
Ol contràst tra "èss" e "düsì èss"
Ol Hume gh' à fà a mét che tàcc scritùr i parlàa spèss de se 'l gh ' arèss de èss al pòst de se l' è. Ma tra la proposissiù descritìa “èss” e chèla prescritìa “düsì èss” a gh' è dét di bèle diferènse. Ol Hume a' l mèt a l' èrta i scritùr de chèssce fassèi sostitüssiù, specialmént se compagnàde da üna catìa mötiassiù.
Ma fà comè a mötià realmént la dissendènsa del “düsì èss “ de l' ”èss”? Fato stà che per ol Hume 'sta dissendènsa l' è mia pussebèl. La quistiù, sögerida del Hume, in d' ü capitolì, l' è deentàda in di ültèm agn ol fondamént de la teorèa moràl.
La filosoféa de la religiù
Ol Hume l' à scrécc la Stòria natüràl di religiù dal 1749 al 1755. Indela prefassiù, l' aütùr l' ispiéga che l' intensiù de l' övra l' è de troà i fondaméncc de la religiù indela natüra de l' ómen. Ol Hume, pör co l' acetà i prensépe del deìsmo e co l sostegnì che la costrüssiù de la natüra la fà èd che l' è stàcia creàda de ergù de inteligént, a 'l pénsa che la quistiù che la generassiù del sentimènt religiùs la seès piö difissèl de risòlv consideràt che per lü i gh 'è di popòi atèi. La religiù la deriarèss dal sentimént de la pura e dóca de conseguènsa in d' öna speransa de salvassiù dopo la mórt, pensàda comè efèt sènsa reméde e dramatègh, e de cassà vià la potènsa natüràl co l racomandàs al Dio, che la sò diossiù la garantìss che la Natüra la seès “bùna” per l' ómen e piö nemìsa sènsa contròl gnach urdèn che la fàga deentà resoneóla.
La prìma furma de religiù l' è ol politeìsmo che 'l derìa da la fantasìa di prém ómegn, che i “sacràlissa” töte i fórse de la natüra - spèss sènsa conóss la sò caösa - perchè de lé i dipénd la eta e la mórt. I sò divinità de lùr i è despertöt e i è del töt inguài a i ómegn, via che per la potènsa mia fénida, confinàda però indel tràmet limitàt endoché la divinità la fà alì ol sò potére.
Co l' indà inàcc de la siìltà a 'l téca a mèt i raìs ol monoteìsmo, che però i è mia istèss indel popòl e in di filosòfi: ol popòl, stremìt de l' estréma precaretà di sò condissiù de eta, a 'l ghe concèd a üna divinità fra i tate töte i perfessiù, e 'l la leà só a massìmo e önègh Dio, intàt che i filosòfi i ghe laùra 'dréa l' idéa de Dio co di riflessiù filosoféghe, giöstopont. Tàmen chèsta divinità la pàr impö tròp distànt de l' ómen e per remedià a l' ostacól a i vé creàde di “divinità intremèsse” fra l' ómen e Dio.
Pò dòpo ol Hume a 'l decànta la toleransa di religiù pagà contrare a i ecèss e a l' intoleransa föriùsa di monoteìsmi, ach se 'l reconóss üna magiùr stabeletà dutrinàl de chèst' öltèm. Fò d' sùra a 'l dichiàra che i monoteìsmi i mortifìca l' ómen indela sò dimensiù teréna quàd che i politeìsmi i sélebra l' aspèt natüràl e mondàno de l' ómen. A i vé cretegàde i proposissiù ch 'i ghe grìgna adré al paganesìmo e 'l se sguersìgna ol precèt catolèch de la presènsa ira de l' Eücarestìa, ritegnìt incredibèl comè i religiù politeìste.
Per ol Hume la féde l' è ü sentimént mia resoneól e emutìv e 'l ghe insègna mia a l' ómen a migliuràs moralmét, anse spèss la pegiùra. L' övra la se sàrs sö co n d chèssce paròle:<< L' è töt sconossìt, üna dificoltà, ü mistéro impenetrabèl. Döbe, incertèssa, sospensiù del giödesse i pàr l' önègh risültàt del nòst esàm piö precìs al propòset. Ma pròpe chèsta l' è la debolèssa de la resù de l' ómen, e pròpe chèsta l' infessiù sènsa reméde di opiniù, che l' è mia fassèl gnàch restà fedéle a 'sta posissiù barzamìna, via che col vardà piö de lontà e de mèt pregiödésse contra pregiödésse, in singolàr combatimét; intàt che l' införia, mè riparàs beatamét in di löch de la filosoféa, fósch ma quiècc.>>
Estetéga
L' estetéga d' ol Hume l 'è fóndada in söl sentimét che 'l làssa generalissà ol giödésse estetègh, mia perchè 'l sées a priùr ma perchè la natüra de l' ómen l' è fàcia impö particolàr, e quàd che gh' è la salüt i laùr ch 'i piàs e chèi ch' i piàs i è istèss per töcc, a se 'l pàr che i gös-cc i è in descòrde.
Castell de Masnagh
El Castell de Masnagh a l'è una fortifegazzion de l'Età de Mez che in del secol quell de quindes l'è fada de la familia Castion 'me cà de delizzia. Incoeu la partegn al comun de Vares, che 'l dopera 'me sed del musee d'art moderna e contemporanea.
Orrios
a l'è un comun de la provincia de Teruel, cont una popolazzion de abitant.
Stazion de Candela-Sant'Agata di Puglia
La Stazion de Candela-Sant'Agata di Puglia a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, che la serviss el comun de Candela. L'è taccada a stazione di Rocchetta Sant’Antonio-Lacedonia e stazione di Ascoli Satriano.
Jászárokszállás
a l'è un comun del Distret de Jászberény, cont una popolazzion de abitant.
Pisan (NO)
Pisan (nom ufizial in italian: Pisano) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.
Stazion de Candela-Sant'Agata di Puglia
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
Pisan (NO)
El gh'ha ona popolaziun de, cunt ona superfis de 0 km² e ona densità de popolaziun de 0 ab./km².
Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Pisan l'è mustraa in de la tabela chi de sutta
Stazion de Cagliari
La Stazion de Cagliari a l'è 'na stazion del comun de.
Moviment
La stazion a l'è el coeur del servizzi ferroviari de la Sardegna e l'è servida di treni regionai e regionai velos de la Trenitalia, oltra che di treni del servizzi ferroviari metropolitan de Cagliari, a cadenza bioraria.
Servizzi
Biliettaria
Vélieux
Vélieux l'è 'n cümü fransés de la regiù Languedoc-Roussillon, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Pons-de-Thomières, del circondàre (arrondissement) de Béziers e del dipartimènt de l'Hérault.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 10.15 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 213 méter a 'na altèsa màsima de 675 méter söl leèl del mar.
Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Vélieux l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:
Sagroeugn
miniatura Sagroeugn (parnonzia local: [sa'greɲ] ; italian: Sagrogno) l'è ona frazion del comun vigezzin de Dravoeugn, in de la Provincia de Verbania. El paesin el se troeuva a nord del centro comunal, in su la costa di mont e minga lontan de Alboeugn.
Miguel Gotor
El Miguel Gotor (Roma, 18 april 1971) l'è 'n politegh italian, Senator per el Partii Democrategh, che poeu ha lassaa per fondà l'Articolo 1 – Movimento Democratico e Progressista in la legislatura quella de XVII. L'è vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai.
Claveyson
Claveyson l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància meridiunàla. El fa part del cantù de Saint-Vallier, del circondàre (arrondissement) de Valence e del dipartimènt de la Drôme.
El g'ha 'na popolasiù de 0 abitàncc, dato agiurnàt al.
El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de 16.13 km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 197 méter a 'na altèsa màsima de 438 méter söl leèl del mar.
Kay Granger
La Kay Granger (Greenville, 18 sginer 1943) a l'è una statunitensa, representanta del.
Cortell
El nomm
La parolla cortell la riva del latin volgar cultellus, che l'è on diminutiv del classegh culter (in origin, la lama de l'araa). L'è doperaa in tutt i lengov romanz (aragones cuitiello, asturian cuchiellu, catalan cotell o coltell, cors cultedda, frances couteau, spagnoeu cuchillo, normann couoté, ocitan cotèl, romen cuțit, sicilian cuteddu, vallon coutea, piemontes cotel, ligur cotello, venet corteło, romanc cuntè, napoletan curtiello, sardegnoeu gurteddu). La parolla latina l'è rivada anca in alter lengov, compagn del breton kontell e 'l galles cylell. In forlan se dopera la variant curtisc, intant che in portoghes ghe disen faca.
Křtomil
a l'è un comun de la Cechia, part de la Region de Olomouc e del distret de Přerov.
Federazzion Italiana di Sociazzion Partigiane
La Federazzion Italiana di Sociazzion Partigiane (Federazione italiana delle associazioni partigiane in italian, breviad FIAP) a l'è 'na sociazzion partigiana italiana d'area socialista liberal, che la regoeuj tucc quei che se troeuven in del penser del Carlo Rosselli e de la brigada partigiana Giustizzia e Libertà, e in di valor de reformism, democrazzia e liberalism. L'è nassuda in del 1949 de 'na scission de la Sociazzion Nazzionala di Partigian Italian, per via di so posizzion in sui raport con l'Union sovietega.
Mammatus
I nivol mammatus se formen quand che la corrent ascendenta la pèrd la soa fòrza e la se spantega in orizzontal e i mòti discendent hinn favorìi e ingeneren i mammatus. Ògni mammatus a l’è on acqueri piscinìnn che ‘l riéss minga a rivà giò al soeul.
Lengua nurvegesa
El nurveges l'è una lengua chla fa part del grüp di lenguv germanich setentriunal, un sutagrüp di lenguv germanich e de la famiglia di lenguv indoeuropej.
Calabritto
Calabritto l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Avellino. El g'ha presapóch 2.869 abitàncc, 'na superfìce de 51 km² e 'na densità de 56 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acerno (SA), Bagnoli Irpino, Caposele, Lioni, Senerchia, Valva (SA).
Sessa
Sessa (inscì anca in Italian) a l'è un cumün svizzer del distret de Lügan. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 623 abitant e una süperfiss de 3.4 km², e al se tröva a una altitüden de 393 meter sura al livel del mar.
El cumün de Sessa a l'è tacaa ai cumün de Astan, Bubiöva, Cröj, Cür, Dümenza (IT-VA), Muntegg.
Chula Vista
thumb|right|250px|La cità de Chula Vista
Chula Vista a l'è una cità de la California, in de la Cuntea de San Diego, e furma cun la cità de San Diego una regiun metrupulitana.
La gh'ha circa 230.000 abitant.
Commwarrior
Commwarrior a l'è stad un worm per Symbian in sgir del 2005 che 'l se spantegava via Bluetooth e cont i MMS, specifegh per i Nokia Series 60 e originari de la Russia, deventad endemich poeu in Finlandia.
El doperava l'ingegneria sociala per andà in sgir, e 'l faseva finta de vesser un sgioeugh, un antivirus, un driver o 'n programa erotegh per menà i persone a installàll. El faseva no inscì tant de dagn, foeura che per consumà la bateria e fà pagà i MMS doperad per spantegàss.
Cimanes del Tejar
a l'è un comun de la provincia de León, cont una popolazzion de abitant.
Stazzion de Florence
La Stazzion de Florence a l'è 'na stazzion de la River Line, che la serviss el comun de. L'è tacada ai stazzion de.
Moviment
La stazzion l'è servida di treni locai del New Jersey Transit e ghe passen anca i treni merci de nocc.
Interscambi
Park and ride Fermada del bus
Stazion de Rocchetta Sant'Antonio-Lacedonia
La Stazion de Rocchetta Sant'Antonio-Lacedonia a l'è 'na stazion de la ferrovia Foggia-Potenza, ferrovia Avellino-Rocchetta Sant’Antonio e ferrovia Rocchetta Sant’Antonio-Gioia del Colle, che la serviss el comun de Rocchetta Sant'Antonio. L'è taccada a stazione di Leonessa, stazione di Candela-Sant'Agata di Puglia e stazione di Melfi.
Moviment
La stazion a l'è servida di servizzi regionai esercitaa de Trenitalia in contratt de servizzi cont i regionn interessaa.
1504
Chi gh'è mórt
|Ün an indré / |Ün an inàcc
Patrizia Bisinella
La Patrizia Bisinella (Camposampiero, 25 giugn 1970) l'è 'na politega italiana, Senator per el partii Fare! e Lega Nord in la legislatura quella de XVII. L'è vun di member de la Commission Permanenta di Affar Costituzionai. L'è fidanzata cont el Flavio Tosi.