cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mazie (Oklahoma)
Mazie ie n luech tl Oklahoma te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 83 sun na spersa de 5.9 km². Mazie fej pert de la contea Mayes.
Greenbelt (Maryland)
Greenbelt ie na zità tl Maryland te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 23,253 sun na spersa de 16.1 km². Greenbelt fej pert de la contea Prince George's.
Vtáčnik
L Vtáčnik ie n crëp te la Slovachia. L toca pra la ciadëina de crëps Vtáčnik y à na autëza de 1,346 metri.
Hinckley (Minnesota)
Hinckley ie n luech tl Minnesota te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,499 sun na spersa de 9.9 km². Hinckley fej pert de la contea Pine.
Trausella
Trausella ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 121 sun na spersa de 12,11 km².
Ladinia
La Ladinia ie n raion tla Dolomites, costituì dala cin valedes: Gherdëina, Badia, Fascia, Fedom y Ampëz. L ie n raion spartì su danter la provinzies de Bulsan, Trënt y Belum.
L raion ie belau dl dut te i crëps y la populazion vif a autëzes danter i 1.000 y i 1.800 metri sëura l livel dl mer. L vif zirca 30.000 persones tla Ladinia y i majeri luesc ie Cortina y Urtijëi.
Scialdi mpurtant ie l ciamp economich dl turism. Te Gherdëina ie ënghe la chiena scialdi mpurtanta per l'economia.
Da plu ani dal muvimënc per unifié la Ladinia. La majera pert de chisc se cunzentrea sun purté Anpezo y Souramont pra l Südtirol per avëi duc i chemuns ladins (ora de Fascia) pra Südtirol. Na minuranza sustën che duta la Ladinia adum dëssa furmé na provinzia autonoma cun l ladin coche rujeneda ufiziela.
Chemuns
De la Ladinia fej pert 17 chemuns. Leprò pudëssun mo cunté l chemun de Ciastel te Südtirol, che à na populazion ladina de plu de 500 persones, y l chemun de Laion, cun na populazion ladina de plu de 150 persones. Ma te chisc doi chemuns à l 80-90% de la populazion l tudësch coche rujeneda de l'oma. Ciastel y Laion ie ënghe i sëui doi chemuns de Südtirol ulache i ladins ie la segonda majera grupa linguistica.
! align="center" | Chemun || align="center" | Provinzia || align="center" | Spersa (km²) || align="center" | Populazion || align="center" | Densità (ab./km²)
Little Computer People
Little Computer People ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Washington (North Carolina)
Washington ie na zità tl North Carolina te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 9,555 sun na spersa de 21.2 km². Washington fej pert de la contea Beaufort.
Old Fig Garden (California)
Old Fig Garden ie na zità te la California te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 5,613 sun na spersa de 4.3 km². Old Fig Garden fej pert de la contea Fresno.
Turó de la Gola
L Turó de la Gola ie n crëp te la Spania.
Howden
Howden ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela East Riding of Yorkshire. Tl 2019 ovel na populazion de 4,142 abitanc.
Pilot Point (Alaska)
Pilot Point ie n luech te l'Alaska te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 83 sun na spersa de 4.2 km². Pilot Point fej pert de la contea Lake and Peninsula.
Simuliya
Simuliya ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Neturia community development block dl raion Raghunathpur. Tl 2011 ovel na populazion de 1,266.
Pineland (Florida)
Pineland ie na zità te la Florida te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 266 sun na spersa de 2.3 km². Pineland fej pert de la contea Lee.
Turó de la Grimola
L Turó de la Grimola ie n crëp te la Spania.
Cottage Lake (Washington)
Cottage Lake ie na zità tl stat Washington te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 23,239 sun na spersa de 59 km². Cottage Lake fej pert de la contea King.
Sherlock Holmes: The Mystery of the Persian Carpet
Sherlock Holmes: The Mystery of the Persian Carpet ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Vandalia (Michigan)
Vandalia ie na zità tl Michigan te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 387 sun na spersa de 2.6 km². Vandalia fej pert de la contea Cass.
Arborea
Arborea ie n chemun talian te la provinzia de Oristano te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 4,034 sun na spersa de 115,5 km².
Renovo (Pennsylvania)
Renovo ie n luech te la Pennsylvania te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,078 sun na spersa de 2.7 km². Renovo fej pert de la contea Clinton.
Lavarela
Lavarela é n crëp co alda pro les Dolomites orientales dla Val Badia tl Parch natural Fanes -Senes -Braies y é alt 3.055 m.
Aylsham
Aylsham ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Norfolk.
Candia Lomellina
Candia Lomellina ie n chemun talian te la provinzia de Pavia te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 1616 sun na spersa de 27,77 km².
Tiny Toon Adventures Cartoon Workshop
Tiny Toon Adventures Cartoon Workshop ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
West DeLand (Florida)
West DeLand ie na zità te la Florida te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,271 sun na spersa de 5.6 km². West DeLand fej pert de la contea Volusia.
Lavarela
Lians
Dolomites 2014-12-08 09-14-21 5867.4 Italy Trentino-Alto Adige Vigo Di Fassa Vigo di Fassa.jpg 2014-12-08 09-14-21 5867.4 Italy Trentino-Alto Adige Vigo Di Fassa Vigo di Fassa.jpg4 288 × 2 848; 7,68 MB
Kubínska hoľa
L Kubínska hoľa ie n crëp te la Slovachia. L toca pra la ciadëina de crëps Oravská Magura y à na autëza de 1,346.4 metri.
Villefargeau
Villefargeau ie n chemun de la Franzia te la region Bourgogne-Franche-Comté. Tl 2019 ovel na populazion de 1,113.
Deer Park (California)
Deer Park ie n luech te la California te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 772 sun na spersa de 14.6 km². Deer Park fej pert de la contea Napa.
St. Johns (Illinois)
St. Johns ie n luech tl Illinois te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 160 sun na spersa de 1.9 km². St. Johns fej pert de la contea Perry.
Rock Springs (Wyoming)
Rock Springs ie na zità tl Wyoming te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 23,238 sun na spersa de 51.2 km². Rock Springs fej pert de la contea Sweetwater.
Upland (California)
Upland (California) ie na zità te la California te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 77,348 sun na spersa de 40.4 km². Upland (California) fej pert de la contea San Bernardino.
FlatOut: Ultimate Carnage
FlatOut: Ultimate Carnage ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Dörpstedt
Dörpstedt ie n chemun te la Germania tl Kreis Schleswig-Flensburg dl stat federel Schleswig-Holstein. Tl 2020 ovel na populazion de 550 sun na spersa de 16.61 km².
Pont-de-Roide
Pont-de-Roide ie n chemun de la Franzia te la region Bourgogne-Franche-Comté. Tl 2019 ovel na populazion de 4,156.
Traversella
Traversella ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 354 sun na spersa de 39,52 km².
West Athens (California)
West Athens ie na zità te la California te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 9,554 sun na spersa de 3.5 km². West Athens fej pert de la contea Los Angeles.
Calmichia
La Calmichia (rus: Калмыкия; calmich: Хальмг), ufizielmënter la Republica de Calmichia, ie na republica de la Ruscia a nord dl Caucasus te l'Europa de l'est. La republica fej pert dl Raion Federel dl Sud y cunfina cul Dagestan, l Krai de Stavropol, y i oblasć de Volgograd, Astrahan, y Rostov. La Calmichia ie la sëula region te l'Europa ulache la religion prinzipela ie l Budism. La republica à na spersa de 76.100 km² cun na pitla populazion de ntëur a 300.000 abitanc. La republica ie la cësa de i calmichs, na populazion de urigin monogla che à la religion dl budism. La capitela ie Elista, che ie cunesciuda per cumpetizions nternaziuneles de scioh.
Pethmakhama (Budgam)
Pethmakhama (Budgam) ie n luech te l'India tl stat federel Jammu y Kashmir. L ie tl raion Budgam. Tl 2011 ovel na populazion de 4,646.
Dongapur
Dongapur ie n luech te l'India tl stat federel Karnataka. L ie tl Bhalki dl raion Bidar. Tl 2011 ovel na populazion de 4,646.
First Schafalpenkopf
L First Schafalpenkopf ie n crëp te l'Austria. L toca pra la ciadëina de crëps Südöstliche Walsertaler Berge y à na autëza de 2,272 metri.
Arzberg
Arzberg ie n chemun te la Germania tl Landkreis Nordsachsen dl stat federel Sachsen. Tl 2020 ovel na populazion de 1,874 sun na spersa de 58.57 km².
Mallagram
Mallagram ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Amta I community development block dl raion Uluberia. Tl 2011 ovel na populazion de 1,821.
Chartres-de-Bretagne
Chartres-de-Bretagne ie n chemun de la Franzia te la region Bretania. Tl 2019 ovel na populazion de 8,023.
Hoyt (Oklahoma)
Hoyt ie n luech tl Oklahoma te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 83 sun na spersa de 2.6 km². Hoyt fej pert de la contea Haskell.
Figeac
Figeac ie na zità de la Franzia te la region Occitania y tl dipartimënt Lot. Tl 2019 ovela na populazion de 9,778 y na spersa de 35.16 km².
Peña Falconera
L Peña Falconera ie n crëp te la Spania. L toca pra la ciadëina de crëps Prepireneies y à na autëza de 766 metri.
Titan Wars
Titan Wars ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Hohndorf
Hohndorf ie n chemun te la Germania tl Erzgebirgskreis dl stat federel Sachsen. Tl 2020 ovel na populazion de 3,461 sun na spersa de 5.25 km².
Aylton
Aylton ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Herefordshire.
Soldier of Fortune
Soldier of Fortune ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Villeneuve-lès-Béziers
Villeneuve-lès-Béziers ie n chemun de la Franzia te la region Occitania. Tl 2019 ovel na populazion de 4,155.
Auburn (Kansas)
Auburn ie n luech tl Kansas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,078 sun na spersa de 1.8 km². Auburn fej pert de la contea Shawnee.
Canevino
Canevino ie n chemun talian te la provinzia de Pavia te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 109 sun na spersa de 4,74 km².
Arbus
Arbus ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 6,487 sun na spersa de 267,16 km².
Kildwick
Kildwick ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela North Yorkshire. Tl 2019 ovel na populazion de 4,132 abitanc.
Le Ciaval
Le Ciaval alda pro le crëp de Sas dla Crusc tles Dolomites orientales dla Val Badia tl Parch natural Fanes- Senes -Braies y é alt 2907 m.
Lians
Sas dla Crusc
Dolomites
Saint-Mammès
Saint-Mammès ie n chemun de la Franzia te la region Île-de-France. Tl 2019 ovel na populazion de 3,376.
Le Corbusier
Le Corbusier (* 6. utober 1887 a La Chaux-de-Fonds; † 27. agost 1965 in Roquebrune-Cap-Martin a Monaco; per drët Charles-Edouard Jeanneret-Gris) fova n architet, urbanisticher, moler, desseniadëur y scultëur franzëus.
Wikidata
Q4724
Pyote (Texas)
Pyote ie n luech tl Texas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 160 sun na spersa de 3.3 km². Pyote fej pert de la contea Ward.
Medieval: Total War
Medieval: Total War ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Turó de la Guàrdia (Pineda de Mar)
L Turó de la Guàrdia ie n crëp te la Spania.
Colbitz
Colbitz ie n chemun te la Germania tl Landkreis Börde dl stat federel Sachsen-Anhalt. Tl 2020 ovel na populazion de 3,224 sun na spersa de 71.87 km².
Beilrode
Beilrode ie n chemun te la Germania tl Landkreis Nordsachsen dl stat federel Sachsen. Tl 2020 ovel na populazion de 4,122 sun na spersa de 93.29 km².
Aymestrey
Aymestrey ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Herefordshire.
Turó de la Guàrdia (Espinelves)
L Turó de la Guàrdia ie n crëp te la Spania.
Thunder Mountain (Idaho)
L Thunder Mountain ie n crëp ti Stac Unii. L toca pra la ciadëina de crëps Crëps Albion y à na autëza de 2,272 metri.
Agraiya
Agraiya ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Patashpur II community development block dl raion Egra. Tl 2011 ovel na populazion de 1,266.
Magic: The Gathering – Duels of the Planeswalkers 2013
Magic: The Gathering – Duels of the Planeswalkers 2013 ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Wewoka (Oklahoma)
Wewoka ie na zità tl Oklahoma te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,271 sun na spersa de 12.6 km². Wewoka fej pert de la contea Seminole.
Dillsboro (Indiana)
Dillsboro ie n luech tl Indiana te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,498 sun na spersa de 3.5 km². Dillsboro fej pert de la contea Dearborn.
The Bard's Tale
The Bard's Tale ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Traves
Traves ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 540 sun na spersa de 10,75 km².
Aynho
Aynho ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Northamptonshire.
Nageezi (New Mexico)
Nageezi ie na zità tl New Mexico te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 266 sun na spersa de 38 km². Nageezi fej pert de la contea San Juan.
Trofarello
Trofarello ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 11108 sun na spersa de 12,32 km².
Turó de la Guàrdia (el Pont de Suert)
L Turó de la Guàrdia ie n crëp te la Spania.
Magic Darts
Magic Darts ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Pont-de-l’Arche
Pont-de-l’Arche ie n chemun de la Franzia te la region Normandia. Tl 2019 ovel na populazion de 4,151.
Bellingham (Minnesota)
Bellingham ie na zità tl Minnesota te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 266 sun na spersa de 1 km². Bellingham fej pert de la contea Lac qui Parle.
Altheimer (Arkansas)
Altheimer ie n luech tl Arkansas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 772 sun na spersa de 5.3 km². Altheimer fej pert de la contea Jefferson.
North Manchester (Indiana)
North Manchester ie na zità tl Indiana te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 5,612 sun na spersa de 9.2 km². North Manchester fej pert de la contea Wabash.
Armungia
Armungia ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 490 sun na spersa de 54,79 km².
Roseburg (Oregon)
Roseburg ie na zità tl Oregon te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 23,237 sun na spersa de 27.8 km². Roseburg fej pert de la contea Douglas.
Untzueta
L Untzueta ie n crëp te la Spania. L toca pra la ciadëina de crëps Ciadëina de Gorbeia y à na autëza de 766 metri.
Turó de la Guàrdia (Estamariu)
L Turó de la Guàrdia ie n crëp te la Spania.
Watsonville (California)
Watsonville (California) ie na zità te la California te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 76,285 sun na spersa de 25.3 km². Watsonville (California) fej pert de la contea Santa Cruz.
Keele
Keele ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Staffordshire. Tl 2019 ovel na populazion de 4,129 abitanc.
Black Butte (Glenn County (California))
L Black Butte ie n crëp ti Stac Unii. L toca pra la ciadëina de crëps Ciadëina de California Coasts y à na autëza de 2,272 metri.
Spring Ridge (Maryland)
Spring Ridge ie na zità tl Maryland te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 5,612 sun na spersa de 7 km². Spring Ridge fej pert de la contea Frederick.
Wausau (Wisconsin)
Wausau (Wisconsin) ie na zità tl Wisconsin te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 76,016 sun na spersa de 97.8 km². Wausau (Wisconsin) fej pert de la contea Marathon.
Lincoln Village (Ohio)
Lincoln Village ie na zità tl Ohio te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 9,546 sun na spersa de 4.7 km². Lincoln Village fej pert de la contea Franklin.
Columbine Valley (Colorado)
Columbine Valley ie n luech tl Colorado te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,498 sun na spersa de 2.5 km². Columbine Valley fej pert de la contea Arapahoe.
Soultzeren
Soultzeren ie n chemun de la Franzia te la region Grand Est. Tl 2019 ovel na populazion de 1,113.
South Carter Mountain
L South Carter Mountain ie n crëp ti Stac Unii. L toca pra la ciadëina de crëps Ciadëina de Carter-Moriah y à na autëza de 1,347 metri.
Rupat Ganj
Rupat Ganj ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Sonamukhi community development block dl raion Bishnupur. Tl 2011 ovel na populazion de 1,266.
Clisson
Clisson ie n chemun de la Franzia te la region Pays de la Loire. Tl 2019 ovel na populazion de 7,399.
North Wales (Pennsylvania)
North Wales ie na zità te la Pennsylvania te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,271 sun na spersa de 1.5 km². North Wales fej pert de la contea Montgomery.
Sensible Soccer
Sensible Soccer ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Mont Orchez
L Mont Orchez ie n crëp te la Franzia. L toca pra la ciadëina de crëps Crëps Giffre y à na autëza de 1,347 metri.
Mine La Motte (Missouri)
Mine La Motte ie na zità tl Missouri te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 387 sun na spersa de 8.6 km². Mine La Motte fej pert de la contea Madison.
Magic Johnson's Fast Break
Magic Johnson's Fast Break ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Fairmount (Colorado)
Fairmount ie na zità tl Colorado te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 9,549 sun na spersa de 15.8 km². Fairmount fej pert de la contea Jefferson.
Colon (Nebraska)
Colon ie n luech tl Nebraska te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 83 sun na spersa de 0.6 km². Colon fej pert de la contea Saunders.
Vemulapalle
Vemulapalle ie n luech te l'India tl stat federel Telangana. L ie tl Vemulapalli dl raion Nalgonda. Tl 2011 ovel na populazion de 4,646.
Fuhlendorf
Fuhlendorf ie n chemun te la Germania tl Kreis Segeberg dl stat federel Schleswig-Holstein. Tl 2020 ovel na populazion de 411 sun na spersa de 6.49 km².
Essex (Iowa)
Essex ie n luech tl Iowa te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 772 sun na spersa de 3.9 km². Essex fej pert de la contea Page.
Ayot St Lawrence
Ayot St Lawrence ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Hertfordshire.
Carbonara al Ticino
Carbonara al Ticino ie n chemun talian te la provinzia de Pavia te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 1567 sun na spersa de 14,65 km².
Peddagarlapadu (Dachepalli mandal)
Peddagarlapadu (Dachepalli mandal) ie n luech te l'India tl stat federel Andhra Pradesh. L ie tl Dachepalle mandal dl raion Palnadu. Tl 2011 ovel na populazion de 4,646.
Avon (Ohio)
Avon ie na zità tl Ohio te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 23,233 sun na spersa de 53.9 km². Avon fej pert de la contea Lorain.
Povlen
L Povlen ie n crëp te la Serbia. L toca pra la ciadëina de crëps Elpes Dinariches y à na autëza de 1,347 metri.
Magic Orbz
Magic Orbz ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Aizenay
Aizenay ie na zità de la Franzia te la region Pays de la Loire y tl dipartimënt Vendée. Tl 2019 ovela na populazion de 9,694 y na spersa de 81.06 km².
Turó de la Guineueta
L Turó de la Guineueta ie n crëp te la Spania.
Usseaux
Usseaux ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 190 sun na spersa de 38,32 km².
Canneto Pavese
Canneto Pavese ie n chemun talian te la provinzia de Pavia te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 1423 sun na spersa de 5,81 km².
Andover (Iowa)
Andover ie n luech tl Iowa te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 160 sun na spersa de 1.3 km². Andover fej pert de la contea Clinton.
Turó de la Llacuna
L Turó de la Llacuna ie n crëp te la Spania.
Vaie
Vaie ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 1423 sun na spersa de 7,08 km².
Lalevade-d’Ardèche
Lalevade-d’Ardèche ie n chemun de la Franzia te la region Auvergne-Rhône-Alpes. Tl 2019 ovel na populazion de 1,112.
Relampago (Texas)
Relampago ie na zità tl Texas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 387 sun na spersa de 4 km². Relampago fej pert de la contea Hidalgo.
Virtua Fighter
Virtua Fighter ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Wheeling (West Virginia)
Wheeling (West Virginia) ie na zità tl West Virginia te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 75,065 sun na spersa de 99 km². Wheeling (West Virginia) fej pert de la contea Ohio.
Eyota (Minnesota)
Eyota ie n luech tl Minnesota te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 2,183 sun na spersa de 4.4 km². Eyota fej pert de la contea Olmsted.
Cranves-Sales
Cranves-Sales ie n chemun de la Franzia te la region Auvergne-Rhône-Alpes. Tl 2019 ovel na populazion de 6,902.
Eckartsberga
Eckartsberga ie n chemun te la Germania tl Burgenlandkreis dl stat federel Sachsen-Anhalt. Tl 2020 ovel na populazion de 2,322 sun na spersa de 35.97 km².
Sevrier
Sevrier ie n chemun de la Franzia te la region Auvergne-Rhône-Alpes. Tl 2019 ovel na populazion de 4,150.
Bittanakurike
Bittanakurike ie n luech te l'India tl stat federel Karnataka. L ie tl Tumkur dl raion Tumakuru. Tl 2011 ovel na populazion de 1,266.
Jahnsdorf/Erzgeb.
Jahnsdorf/Erzgeb. ie n chemun te la Germania tl Erzgebirgskreis dl stat federel Sachsen. Tl 2020 ovel na populazion de 5,450 sun na spersa de 26.23 km².
Final Fantasy
Final Fantasy ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Ballao
Ballao ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 862 sun na spersa de 46,68 km².
Bussen
L Bussen ie n crëp te la Germania. L toca pra la ciadëina de crëps Schwäbische Alb y à na autëza de 767 metri.
Barrali
Barrali ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 1,135 sun na spersa de 11,46 km².
Tossal d'en Cervera
L Tossal d'en Cervera ie n crëp te la Spania. L toca pra la ciadëina de crëps Ports de Tortosa-Beseit y à na autëza de 1,347 metri.
Großenaspe
Großenaspe ie n chemun te la Germania tl Kreis Segeberg dl stat federel Schleswig-Holstein. Tl 2020 ovel na populazion de 2,989 sun na spersa de 45.62 km².
Chambers of Shaolin
Chambers of Shaolin ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
An den zwei Steinen
L An den zwei Steinen ie n crëp te la Germania. L toca pra la ciadëina de crëps Bosch de Idar y à na autëza de 766.2 metri.
Gracemont (Oklahoma)
Gracemont ie na zità tl Oklahoma te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 266 sun na spersa de 1.4 km². Gracemont fej pert de la contea Caddo.
Ayot St Peter
Ayot St Peter ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Hertfordshire.
Casaletto di Sopra
Casaletto di Sopra ie n chemun talian te la provinzia de Cremona te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 552 sun na spersa de 8,59 km².
Val della Torre
Val della Torre ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 3860 sun na spersa de 36,74 km².
Turó de la Llosa
L Turó de la Llosa ie n crëp te la Spania.
Wenona (Illinois)
Wenona ie n luech tl Illinois te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,077 sun na spersa de 1.9 km². Wenona fej pert de la contea Marshall.
Bryn Mawr (Pennsylvania)
Bryn Mawr ie na zità te la Pennsylvania te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 5,611 sun na spersa de 2.5 km². Bryn Mawr fej pert de la contea Montgomery.
Ayston
Ayston ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Rutland.
Bara Thunkinjhar
Bara Thunkinjhar ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Mekhliganj community development block dl raion Mekhliganj. Tl 2011 ovel na populazion de 1,821.
Mount Steller (Aleutian Range)
L Mount Steller ie n crëp ti Stac Unii. L toca pra la ciadëina de crëps Ciadëina di Aleuc y à na autëza de 2,272 metri.
Soulcalibur
Soulcalibur ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Johanngeorgenstadt
Johanngeorgenstadt ie n chemun te la Germania tl Erzgebirgskreis dl stat federel Sachsen. Tl 2020 ovel na populazion de 3,879 sun na spersa de 29.58 km².
Lordstown (Ohio)
Lordstown ie na zità tl Ohio te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,270 sun na spersa de 60.6 km². Lordstown fej pert de la contea Trumbull.
Bobital
Bobital ie n chemun de la Franzia te la region Bretania. Tl 2019 ovel na populazion de 1,112.
Aire-sur-la-Lys
Aire-sur-la-Lys ie na zità de la Franzia te la region Hauts-de-France y tl dipartimënt Pas-de-Calais. Tl 2019 ovela na populazion de 9,772 y na spersa de 33.38 km².
Whiteash (Illinois)
Whiteash ie n luech tl Illinois te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 83 sun na spersa de 2.3 km². Whiteash fej pert de la contea Williamson.
Finne
Finne ie n chemun te la Germania tl Burgenlandkreis dl stat federel Sachsen-Anhalt. Tl 2020 ovel na populazion de 1,143 sun na spersa de 25.04 km².
Magical Date
Magical Date ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Beverly Hills (Texas)
Beverly Hills ie n luech tl Texas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 2,182 sun na spersa de 1.7 km². Beverly Hills fej pert de la contea McLennan.
Finneland
Finneland ie n chemun te la Germania tl Burgenlandkreis dl stat federel Sachsen-Anhalt. Tl 2020 ovel na populazion de 1,054 sun na spersa de 29.43 km².
Willoughby Hills (Ohio)
Willoughby Hills ie na zità tl Ohio te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 9,545 sun na spersa de 27.9 km². Willoughby Hills fej pert de la contea Lake.
Jöhstadt
Jöhstadt ie n chemun te la Germania tl Erzgebirgskreis dl stat federel Sachsen. Tl 2020 ovel na populazion de 2,569 sun na spersa de 49.69 km².
Fouesnant
Fouesnant ie na zità de la Franzia te la region Bretania y tl dipartimënt Finistère. Tl 2019 ovela na populazion de 9,668 y na spersa de 32.76 km².
Gönnebek
Gönnebek ie n chemun te la Germania tl Kreis Segeberg dl stat federel Schleswig-Holstein. Tl 2020 ovel na populazion de 494 sun na spersa de 14.86 km².
Magical Diary
Magical Diary ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Winchester (Virginia)
Winchester (Virginia) ie na zità tl Virginia te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 74,593 sun na spersa de 63.6 km². Winchester (Virginia) fej pert de la contea Winchester.
Křemešník
L Křemešník ie n crëp te la Republica Ceca. L toca pra la ciadëina de crëps Planadura Alauta dl Pemen-Meren y à na autëza de 767 metri.
Buggerru
Buggerru ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 1,108 sun na spersa de 48,23 km².
Hearts of Iron II
Hearts of Iron II ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Turó de la Mala Cinglera
L Turó de la Mala Cinglera ie n crëp te la Spania.
Melbourne Beach (Florida)
Melbourne Beach ie na zità te la Florida te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,270 sun na spersa de 2.6 km². Melbourne Beach fej pert de la contea Brevard.
Valjevo Mountains
L Valjevo Mountains ie n crëp te la Serbia. L toca pra la ciadëina de crëps Elpes Dinariches y à na autëza de 1,347 metri.
Sanka
Sanka ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Chanditala II community development block dl raion Srirampore. Tl 2011 ovel na populazion de 1,265.
Ormes
Ormes ie n chemun de la Franzia te la region Centre-Val de Loire. Tl 2019 ovel na populazion de 4,150.
Turó de la Majordona
L Turó de la Majordona ie n crëp te la Spania.
Lineage II
Lineage II ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Thrybergh
Thrybergh ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela South Yorkshire. Tl 2019 ovel na populazion de 4,058 abitanc.
Castelbelforte
Castelbelforte ie n chemun talian te la provinzia de Mantua te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 3108 sun na spersa de 22,33 km².
Finleyville (Pennsylvania)
Finleyville ie na zità te la Pennsylvania te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 266 sun na spersa de 0.3 km². Finleyville fej pert de la contea Washington.
Usseglio
Usseglio ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 215 sun na spersa de 98,02 km².
Forest City (Missouri)
Forest City ie na zità tl Missouri te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 266 sun na spersa de 2.6 km². Forest City fej pert de la contea Holt.
Rovienková veža
L Rovienková veža ie n crëp te la Slovachia. L toca pra la ciadëina de crëps Tatra Auta y à na autëza de 2,272 metri.
Lakshikantapur
Lakshikantapur ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Magrahat I community development block dl raion Diamond Harbour. Tl 2011 ovel na populazion de 4,642.
Magician
Magician ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Leisuretowne (New Jersey)
Leisuretowne ie na zità tl New Jersey te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,270 sun na spersa de 5.4 km². Leisuretowne fej pert de la contea Burlington.
Aythorpe Roding
Aythorpe Roding ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Essex.
Montagut (Conca de Dalt)
L Montagut ie n crëp te la Spania. L toca pra la ciadëina de crëps Prepireneies y à na autëza de 1,348 metri.
Departimënt Educaziun y Cultura Ladina
L Departimënt Educaziun y Cultura Ladina à la funzion de se cruzië dla educazion y dla cultura ladina, tulan ite la aministrazion dla scoles y scolines, di contribuc y dl sustëni ala lies y istituzions cultureles y al servisc ai jëuni ladins. L Departimënt ie nasciù da l'Intendënza Ladina, che fova unida istituida dl 1975. Cun l tëmp ie unides leprò deplu cumpetënzes, tant che dl 2011 iel unì metù su n Departimënt aposta tla aministrazion provinziela. L Intendënt Ladin ie respunsabl dl manejamënt dla scoles ladines, aldò dla normes de atuazion al statut de autonomia. L servisc de evaluazion dl sistem educatif ladin fej referimënt al Intendënt, sciche nce l Ispetorat dla Scoles Ladines che à si sënta a Picolin. Tl Departimënt iel nce deplu servijes per sustenì l' educazion tla valedes ladines, danter l auter: l servisc de integrazion y consulënza, l servisc per l' educazion ala sanità, l servisc sport scolastich, l servisc per l' educazion musicala y l plurilinguism y n.i. Seuraprò iel l ispetorat dla scolines ladines y l ispetëur de Religion. L ciamp inovazion y consulënza se cruzia dantaldut dla elaborazion de materiai didatics, dl ajurnamënt di nsenianc y de inovazions pedagogiches. La repartizion 18, che fej pert dl Departimënt, ie respunsabla dl lëur aministratif sibe tla ciamp dla cultura, che nce dla educazion. La sënta dl Departimënt ie a Bulsan tla streda Bottai/Binder 29. A Picolin iel n Zënter Pedagogich dal 2017 inant, ulache l ie deplu servijes sul teritore. N se tol dant de istituì n tel zënter nce te Gherdëina, davia che nosta scola ie de carater teritoriel y ie mè presënta tla valedes de Badia y Gherdëina.
Liams
http://www.provincia.bz.it/ntendenza-ladina/default.asp
Barumini
Barumini ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 1,312 sun na spersa de 26,57 km².
Givet
Givet ie n chemun de la Franzia te la region Grand Est. Tl 2019 ovel na populazion de 6,610.
Springfield (New Jersey)
Springfield ie n luech tl New Jersey te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,498 sun na spersa de 1 km². Springfield fej pert de la contea Union.
Truchtersheim
Truchtersheim ie n chemun de la Franzia te la region Grand Est. Tl 2019 ovel na populazion de 4,148.
Bedero Valcuvia
Bedero Valcuvia ie n chemun talian te la provinzia de Varese te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 680 sun na spersa de 2,55 km².
Oakbrook (Kentucky)
Oakbrook ie na zità tl Kentucky te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 9,539 sun na spersa de 8.3 km². Oakbrook fej pert de la contea Boone.
The Adventures of Willy Beamish
The Adventures of Willy Beamish ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
East Setauket (New York)
East Setauket ie na zità tl stat New York te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 9,531 sun na spersa de 15.6 km². East Setauket fej pert de la contea Suffolk.
Woodbury (Minnesota)
Woodbury (Minnesota) ie na zità tl Minnesota te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 71,298 sun na spersa de 90.5 km². Woodbury (Minnesota) fej pert de la contea Washington.
Serra d'Ayllón
L Serra d'Ayllón ie n crëp te la Spania. L toca pra la ciadëina de crëps Sistema Central y à na autëza de 2,272 metri.
Turó de la Miloca
L Turó de la Miloca ie n crëp te la Spania.
Victoria (Kansas)
Victoria ie n luech tl Kansas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,077 sun na spersa de 1.6 km². Victoria fej pert de la contea Ellis.
Colome (South Dakota)
Colome ie na zità tl South Dakota te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 387 sun na spersa de 3.9 km². Colome fej pert de la contea Tripp.
Turó de la Mina
L Turó de la Mina ie n crëp te la Spania.
Vallo Torinese
Vallo Torinese ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 781 sun na spersa de 6,24 km².
Bar Hill
Bar Hill ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Cambridgeshire. Tl 2019 ovel na populazion de 4,032 abitanc.
Wing Commander: Prophecy
Wing Commander: Prophecy ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Antwerp (Ohio)
Antwerp ie n luech tl Ohio te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,497 sun na spersa de 3.5 km². Antwerp fej pert de la contea Paulding.
Copiague (New York)
Copiague ie na zità tl stat New York te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 23,200 sun na spersa de 8 km². Copiague fej pert de la contea Suffolk.
Babcary
Babcary ie n luech te la Nghiltiera te la contea zeremoniela Somerset.
Oxford (Ohio)
Oxford ie na zità tl Ohio te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 23,192 sun na spersa de 20 km². Oxford fej pert de la contea Butler.
Kriebstein
Kriebstein ie n chemun te la Germania tl Landkreis Mittelsachsen dl stat federel Sachsen. Tl 2020 ovel na populazion de 2,058 sun na spersa de 31.08 km².
Valgioie
Valgioie ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 945 sun na spersa de 9,07 km².
Senouillac
Senouillac ie n chemun de la Franzia te la region Occitania. Tl 2019 ovel na populazion de 1,112.
Mall Tycoon 3
Mall Tycoon 3 ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Rozsocha
L Rozsocha ie n crëp te la Republica Ceca. L toca pra la ciadëina de crëps Ještěd-Kozákov Ridge y à na autëza de 767 metri.
Domène
Domène ie n chemun de la Franzia te la region Auvergne-Rhône-Alpes. Tl 2019 ovel na populazion de 6,701.
Itteville
Itteville ie n chemun de la Franzia te la region Île-de-France. Tl 2019 ovel na populazion de 6,537.
Freyburg (Unstrut)
Freyburg (Unstrut) ie n chemun te la Germania tl Burgenlandkreis dl stat federel Sachsen-Anhalt. Tl 2020 ovel na populazion de 4,578 sun na spersa de 46.56 km².
Porter (Minnesota)
Porter ie n luech tl Minnesota te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 160 sun na spersa de 5.3 km². Porter fej pert de la contea Yellow Medicine.
Sundalpur Char
Sundalpur Char ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Ranaghat I community development block dl raion Ranaghat. Tl 2011 ovel na populazion de 4,642.
Gleina
Gleina ie n chemun te la Germania tl Burgenlandkreis dl stat federel Sachsen-Anhalt. Tl 2020 ovel na populazion de 1,197 sun na spersa de 29.74 km².
Valprato Soana
Valprato Soana ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 110 sun na spersa de 71,57 km².
Revel
Revel ie na zità de la Franzia te la region Occitania y tl dipartimënt Haute-Garonne. Tl 2019 ovela na populazion de 9,610 y na spersa de 35.31 km².
Beregazzo con Figliaro
Beregazzo con Figliaro ie n chemun talian te la provinzia de Como te la Lombardia. Tl 2021 ovel na populazion de 2675 sun na spersa de 3,79 km².
Valperga
Valperga ie n chemun talian te la zità metropolitana de Turin tl Piemont. Tl 2021 ovel na populazion de 3191 sun na spersa de 11,79 km².
Normangee (Texas)
Normangee ie n luech tl Texas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 772 sun na spersa de 2.9 km². Normangee fej pert de la contea Leon.
Schauerberg (Kösseinemassiv)
L Schauerberg ie n crëp te la Germania. L toca pra la ciadëina de crëps Fichtelgebirge y à na autëza de 767 metri.
Luzancy
Luzancy ie n chemun de la Franzia te la region Île-de-France. Tl 2019 ovel na populazion de 1,112.
Leilachspitze
L Leilachspitze ie n crëp te l'Austria. L toca pra la ciadëina de crëps Vilsalpseeberge y à na autëza de 2,274 metri.
Mayfield (Utah)
Mayfield ie na zità tl Utah te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 387 sun na spersa de 2.3 km². Mayfield fej pert de la contea Sanpete.
Turó de la Mira
L Turó de la Mira ie n crëp te la Spania.
Nagavalli
Nagavalli ie n luech te l'India tl stat federel Karnataka. L ie tl Tumkur dl raion Tumakuru. Tl 2011 ovel na populazion de 4,645.
Panchadhwaji
Panchadhwaji ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Dinhata I community development block dl raion Dinhata. Tl 2011 ovel na populazion de 1,265.
Camargito (Texas)
Camargito ie na zità tl Texas te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 266 sun na spersa de 0.5 km². Camargito fej pert de la contea Starr.
Goseck
Goseck ie n chemun te la Germania tl Burgenlandkreis dl stat federel Sachsen-Anhalt. Tl 2020 ovel na populazion de 1,023 sun na spersa de 14.56 km².
Orange (Ohio)
Orange ie na zità tl Ohio te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,269 sun na spersa de 9.9 km². Orange fej pert de la contea Cuyahoga.
Le Pouliguen
Le Pouliguen ie n chemun de la Franzia te la region Pays de la Loire. Tl 2019 ovel na populazion de 4,145.
Union City (Oklahoma)
Union City ie n luech tl Oklahoma te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 1,497 sun na spersa de 149.7 km². Union City fej pert de la contea Canadian.
Mall Tycoon 2
Mall Tycoon 2 ie n videojuech svilupà da y publicà ai  da.
Burcei
Burcei ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 2,874 sun na spersa de 94,97 km².
Hartenholm
Hartenholm ie n chemun te la Germania tl Kreis Segeberg dl stat federel Schleswig-Holstein. Tl 2020 ovel na populazion de 1,911 sun na spersa de 15.38 km².
Palaspuli
Palaspuli ie n luech te l'India tl stat federel Bengal dl Vest. L ie tl Purbasthali II community development block dl raion Kalna. Tl 2011 ovel na populazion de 4,642.
Severance (Colorado)
Severance ie na zità tl Colorado te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 5,611 sun na spersa de 23.6 km². Severance fej pert de la contea Weld.
Kansas City (Missouri)
Kansas City ie la majera zità dl Missouri te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 1,602,005 sun na spersa de 2,661.1 km². Kansas City fej pert de la contea Jackson.
Northwood (Iowa)
Northwood ie n luech tl Iowa te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovel na populazion de 2,182 sun na spersa de 10.3 km². Northwood fej pert de la contea Worth.
Calasetta
Calasetta ie n chemun talian te la provinzia de Sud Sardegna te la Sardegna. Tl 2021 ovel na populazion de 2,810 sun na spersa de 30,98 km².
Hasenmoor
Hasenmoor ie n chemun te la Germania tl Kreis Segeberg dl stat federel Schleswig-Holstein. Tl 2020 ovel na populazion de 769 sun na spersa de 17.76 km².
Ladin dolomitan
L Ladin dolomitan
N lingaz ladin unifiché
L tema dl lingaz ladin unifiché, conesciù sciche ladin standard o ladin dolomitan, tol oramai ite na posizion zentrala tla discuscion politica-culturala ladina; articui ti media ladins y nia-ladins y te publicazions scientifiches, toutes de posizion de personalités culturales y comunicac de organisazions politiches desmostra che l ladin scrit unifiché ne é nia demé l afar de puec spezialis`c ma interesseia n numer tres plu gran de persones y istanzes de vigni colour. La chestion dl standard vegn debatuda con gran pascion, y ala ne podessa nia ester autramenter ajache vigni scomenciadiva de normazion linguistica azica diretamenter les raijes sozioculturales y esistenziales dla persona, la maniera de se sentì y de se identifiché, de ester y de parei tla sozieté. N valgugn veid tla standardisazion na erma per defene l'arpejon culturala da l'invajion di gran lingac vejins; d'autri rata al contrar la koiné interladina n pericul per l souravive de sie idiom, dla rejoneda dla oma. Nia dinrer slizia la discuscion te polemiches olà che "cie che an à dagnora sapù y dagnora fat" se scontra con "cie che al fossa da fé" per vitalisé l lingaz ladin. Chest test é vegnù sourantout dal codejel "Ladin standard. N lingaz unitar per i Ladins dles Dolomites" dl dot. Erwin Valentini. L laour de coordinament é vegnù porté inant da SPELL.
L mond socret: liejendes
Dla storia dla cultura ne fej nia demé pert i documenc scric, ma ence la tradizion orala. Chesta é gnuda coiuda adum, ti temps de na scoverta generala dla cultura popolara (liejendes, conties, cianties, dic), ence per l pice popul di Ladins.
Pro i Ladins ti Grijons é Caspar Decurtins (1855-1916) sté l prum a cueie adum la arpejon culturala orala. L'ann 1887 àl fat n apel publich per che la popolazion daidessa chirì adum material. L reson al apel é sté imprescionant, l material coiú adum é stè assé per 14 libri. L volum dles conties y liejendes rumances coiudes adum enfin al 1973 é plu che l dopl de chel di autri trei teritores linguistics dla Svizera deberieda.
I Ladins dles Dolomites à les liejendes plu conesciudes endut: sie patrimone é la pert plu emportanta dles liejendes dles Dolomites che Karl Felix Wolff à metù adum y publiché per l prum iade l'ann 1905 ("I creps sclauris"). Wolff à enfornì su y stramudé romanticamenter cie che ti fova gnù conté dant.
Dret afascinant y complès é le mit de Fanes. Les raijes de chest mit va zeruch de plu milesc de agn. La trasformazion de jent te tiers é n element dret vedl che an giata ence tles liejendes di Indians. L totem tl mit de Fanes n'é nia n simbul de podesté, dla ciacia (variuel o auter), ma de modesté lieda a la tera, n tier spave: la muntagnola.
L mel n'é nia metafisich, ma fej pert dla tera desche l ben: Spina de Mul, l strion che se trasformeia te nuetes de temporal te n schelet de n musc, n'à nia de diabolich, al n'adora degun pat con l'infern, ma al à sia forza dla natura. La vijion cristiana dl mond con sia conzezion dl mel à lascè dret pueces fusties tl mit de Fanes.
N motif costant é l matriarcat. Tl mit de Fanes (y tles liejendes ladines en general, cotant manco o endut nia endere tles liejendes dl Tirol o di vejins talians) él dantadut o porì les eles che tol dezijions y arven i avenimenc. I ei endere porta la decadenza canche ai tol dezijions: L re de Fanes ven sie regn y vegn per ciastich trasformè te crep. L'inom dl re fauz ti dà l'inom al jouf a sud de Fanes (Fauzarego). I misters dl mit de Fanes é vegnus aloghés te Fanes permò plu tert, nasciù é l complès te n contest cotant maiour. L corp dles liejendes é nasciù te n temp olache l raion ladin (o protoladin) fova ciamò cotant maiour.
Ganes y salvans
Dla tradizion fej pert les conties de ganes y salvans, de bones persones de bosch, a cheles che la jent ti lascia gonot sintì mancianza de respet. An à gonot volù vedei te chestes figures i avons (antenac), les popolazions sburledes demez da nosta zivilisazion. Ala se trata endere de figures dla mitologìa romana (Silvanus y Aquanes) - figures ch'an enconta te plu variantes tl raion alpin entier.
Truepes stories végnel conté ence dl orco, de stries y strions, de pac con l malan y d'auter. Ence i fac storics àn enfornì su empera. Ti stritoc de confin anter Mareo y Ampez végnel enscí conté che i oms ampezans à fat n pat con l malan per avei forzes souranaturales y ester bogn da porté l gran pedron da termen. Canche na fancela à scraié dal spavent "Iesses Maria", à i oms perdù te n colp sies forzes y é vegnus sepolis sot l pedron. N documentadour dla tradizion orala é stè Tita (Jan Batista) Altonn da Calfosch (1845-1900), vegnú conesciú ence desche poet y essayist.
Linguistica ladina
Desche pionier dla linguistica ladina moderna pòn conscidré Joseph von Planta che à bele dl 1775 porté dant a la Royal Society a London sia "Storia dl lingaz rumanc". L test é vegnù stampé n ann do a Micurà de Rü (Nikolaus Bacher) abù na gran emportanza: al à bele dl 1833 scrit na gramatica ladina, y bele enlaouta àl vedù l debujegn de n lingaz scrit unifiché per duc i Ladins dles Dolomites.
Un n lingaz
Bele dant da trueps agn à esperc vedú ite che l rumanc, ladin y furlan é dialec[[ desvalifs de un n lingaz soul. Laour da pionier de chest vers à fat dantadut [[Graziadio Isaia Ascoli (1829-1907), da Gorize, y Theodor Gartner (1843-1925). Ascoli à tres si studes "Saggi ladini" (1873), fac dret avisa, per l prum iade ilustré y splighé a livel scientifich i trei raions ladins. Al à bele enlaouta metù a jì cie che an nomineia encuei "enrescida de ciamp". Te sie manual dl lingaz y dla leteratura retoromana àl crié na tratazion sintetica che n'é enfin a encuei nia ciamò gnuda sostituida per completeza y conescenza dl argoment.
Trueps esperc te truepes universités de dut l mond à da enlaouta encà confermè che l ladin é n lingaz, ai à confermè ence la unité de rumanc, ladin y furlan: trei idioms de un n lingaz soul.
Al n'é endere sté trueps y al n'é ciamò che vuel conscidré l ladin desche dialet talian. Per ruvé a n tel resultat, méssen manipolé analises linguistiches. Fat vegn chest dantadut per motifs politics. Ti ultims agn él vegnù intensivé i laours linguistics sun l ladin. Da nominé é Lois Craffonara, per agn diretour dl Istitut Cultural Ladin "Micurà de Rü". Trueps linguisc' da foradecà à completé con el sies conescenzes dla realté de lingaz tla Ladinia.
Dolomites
Valgugn documenc isolés per ladin àn dal 1600 inant - nascius ései la maiour pert dal debujegn de comuniché con la popolazion te sie lingaz. Tla aministrazion regolara ne fòvel deguna lerch per l ladin.
1833 Micurà de Rü prova da enjigné ite n lingaz scrit unifiché per duc i Ladins dles Dolomites. L manoscrit ne vegn nia publiché.
1864 Josef Anton Vian (plovan a Urtijei, nasciù te Fascia) scriv na gramatica dl gherdeina.
Con Agno (Angelo) Trebo (1862-1888) fej la leteratura ladina l vare tla poesia lirica. Trebo scriv poesies en pert dassen da la ria luna. Dlongia poesies de descrizion dla natura àl scrit poesies, olache al ilustreia - con glai al cuer - i sentimenc sciche tla leteratura mondiala. Angelo Trebo à ence scrit l test per les does operetes "Le scioz de San Jenn" y "Le ciastel dles stries".
L poet, storich y filologh Tita Altonn (1845-1900). Tita Altonn à coiù adum liejendes y tradizions.
McChord AFB (Washington)
McChord AFB ie na zità tl stat Washington te i Stac Unii d’America. Tl 2019 ovela na populazion de 3,268 sun na spersa de 15.3 km². McChord AFB fej pert de la contea Pierce.
Ladin dolomitan
Dolomites
Al met man na ona de produzion leterara, en gran pert tradizionalista, che é n segn dla coscienza nueva che i Ladins à de se enstesc y de sie lingaz. Promotours y autours dla cultura é te chisc temps maestri y prevesc. Al bon svilup ti fej la Pruma Vera na fin. Di la Seconda Vera métel endò man n renasciment dla coscienza ladina - sceben che trueps veid l ladin ciamò sciche lingaz de mender valour che dess vegnì adorè demé tl privat. An à na diversificaziun stilistica tres maiour. Encuei à la leteratura ladina na gran richeza de contegnù, na gran varieté stilistica y tematica: La leteratura ladina ne se desfarenzieia tl contegnù nia da la leteratura di vejins.
Grijons
La tradizion scrita dl Ladin ruman met man tl 16eisem secul; la sburla prinzipala vegn da la Reforma (y da la Contrareforma) y da la intenziun perchel da ti fé avei a la jent na letura de utl moral te sie lingaz. L'om politich dla Engiadina Auta Gian Travers à scrit l prum document rumanc che an conesc: l'ann 1527 àl adorè l lingaz dla oma per n scrit de defenura politica vegnuda publicheda te forma de manoscrit. Les prumes publicazions stampedes per rumanc é vegnudes fora dl 1552: N catechism y n abezé per l'Engiadina Auta. L'autur é Iachiam Bifrun (1506-1572), notar a Samedan. Puec agn plu tert (1560) àl fat la traduzion dl Nuef Testament (idiom puter). L lingaz é strument per la religion. N gran suzes à abù dantadut does publicazions: "Il vêr sulaz da pievel giuven" (La dreta aorela curta per jent joena, 1611), che é vegnù publiché ciamò 12 iadesc per rumanc, 11 iadesc per todesch y 7 iadesc por talian. Gran reson à ence abù la "Consolaziun dell'olma devoziusa" (Consolazion dl'alma dota, 1690), n liber de orazion catolich con cianties che vegn en pert ciantedes ence encuei ciamò. L liber é vegnù publiché 11 iadesc enchin a tl 1945.