Letiatûa_in_lìgure
Letiatûa in zenéize
A partî da-o segóndo dòppo goæra s'ascìste a-o lénto recùpero da prezénsa e de l'inmàgine inta coltûa regionâle da poêxîa in zenéize, agiutòu da-o nêuvo interèsse pi-â valorizaçión e a promoçión do patrimònio lengoìstico, ch'o l'à portòu inti ànni Setànta a 'na nêuva stagión de riçèrche dialetològiche. A ciù pàrte da poêxîa di ànni Çinquànta e Sciusciànta a restiâ destacâ da-a produçión do Firpo, consacrâ da-a crìtica sôlo into decénio sucescîvo, co-în'evoluçión che però a se svilùppa lê ascì into tentatîvo de destàcco da-i têmi vernacolâri, arivàndo a-o svilùppo de 'n gùsto rinovòu. L'é o perîodo de 'na letiatûa civîle ch'a se lîga a l'estética neorealìsta, co-o Silvio Opisso e o Guido Nilsen (insémme a Cesare Vivaldi e Rosita Del Buono, d'Inpêia e de Sànn-a) che partàn da-i toìn crepuscolari e do Pascoli pe renovâ o catàlogo de icónn-e da lìrica zenéize co-ina nêuva scinbologîa. Têmi chi tórnan into cansonê do Giuliano Balestrieri ascì, ma tànto desligæ da-a retòrica da vêgia Zêna che-e sò balæ pìggian 'n'âia blues da-a pàrte ciù modèrna da çitæ. Tra i poêti de quésto perîodo chi se destàccan inte 'n mòddo mêno marcòu da-o bosetìsmo vernacolâre se peu ancón aregordâ o Mario Lertora, o Lorenzo Disma Rivara, o Domenico Bancalari, o Pasquale Senno, l'Alberto Boccaleone e l'Ermes Vero méntre, co-a crîxi ch'a corpìsce a çitæ a partî da-i ànni Setànta, i têmi civîli coménsan a caregâse de 'na conscénsa nêuva, de 'n ciù profóndo malêse sociâle cantòu tra i prìmmi da-o Sergio Sileri. O Sileri, co-ina pràtica scìmile a-o Fogétta, o l'ìnpe i sò conponiménti de denónçia civîle e morâle, constatàndo cómme a-o pâ da crîxi econòmica a vàdde avànti quélla de conscénse. Pasción scìmile a l'é quélla ch'a fà scrîve l'Angelo De Ferrari, o Luigi Cornetto e o Jean Aicardi, ch'o l'adêuvia de sugestioìn da-i paizàggi pi-â sò lìrica civîle. Paizàggio che, coscì cómme inta poética do Firpo, o l'é 'n eleménto centrâle inte quélla di poêti che da lê àn pigiòu inspiraçión. Tra quésti, gh'é stæto o Sandro Patrone, ch'o l'à ezorcizòu i fórti têmi de disénso sociâle con de inmàgine de canpàgna e de vêge prîe da çitæ, scimilménte a-o Vito Elio Petrucci, gràn mediatô tra e necescitæ vernacolâri, o lirìsmo descritîvo e di eleménti d'intimìsmo ciù personæ. Tra i âtri poêti de gùsto firpiàn gh'é ancón o Nino Lungo, o Rinaldo Avegno, o Roberto Della Vedova, a Pia Bandini, o Pietro Maccagnolo e o Gigi Boero méntre, pe cóntra, se caraterìzan pe 'na riçèrca ciù outònoma l'Ernesto Pisani, o Carlo Belli e o Giorgio Grassi. Vèrso a fìn do sécolo se gh'à 'n ûzo de toìn conplescivaménte ciù èrti, ch'o l'à portòu in sciâ fìn a superâ o modèllo vernacolâre inougoròu da-o Baçigalô ciù de 'n sécolo prìmma, a despêto de 'na produçión che però a finìsce spésse vòtte pe càzze inta sòlita vénn-a nostàrgica. Tra i outoî che resâtan pi-â sò òriginalitæ, òtegnûa con l'inpègno civîle e sociâle òpû co-ina nêuva riçèrca estética, gh'é in particolâ o Carlo Costa, l'Agostino Olivieri e i savonéixi Mario Accornero e Rodolfo Badarello. A ciù èrta lìrica zenéize di ùrtimi ténpi a gh'à 'n série d'evoluçioìn diferénti do gùsto leterâio, raprezentæ da-a poética dóggia e conplementâre do Plinio Guidoni, a-a riçèrca de 'na nêuva dimensción da lìrica superàndo quélla do Firpo, e do Roberto Giannoni, continoatô da dimensción civîle. Do mæximo perîodo se pêu ancón aregordâ o Giovanni Ghione, l'Alessandro Guasoni e o Daniele Caviglia.