cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Inventâio Generâle di Manoscrîti
Into 1953, o l'é stæto pi-â prìmma vòtta publicòu l'Inventâio Generâle di Manoscrîti da Bibliotêca Naçionâle, o quæ o l'arechéugge i còdichi da Seçión di Manoscrîti da bibliotêca. Quésto inventâio o cónta d'ancheu de chìnze volùmmi e o l'arechéugge 11.000 tìtoli di ciù de 23.000 che són conservæ inta bibliotêca. O l'é poscìbile acêde a-a ciù pàrte di manoscrîti da-o catàlogo outomatizòu.
Catàlogo generâle
I prìmmi catàloghi da Bibliotêca Reâ Pùblica són di catàloghi scrîti a màn e rileghæ, cómme e sórva minsonæ òpere de Juan de Iriarte. A quantitæ stramezuâ de catàloghi a stànpa a l'é stæta inserîa inta Goìdda a-i catàloghi de càrte da Bibliotêca Naçionâle che, inta sò tèrsa ediçión do 2006, a contâva de 514 catàloghi a stànpa in monografîa ò in publicaçioîn in série; 'sti catàloghi chi arechéuggian tùtti i tîpi de coleçioîn, da-e stànpe a manoscrîti, màppe, etc.
Crìtiche
Con l'arîvo da democraçîa a scitoaçión a no l'é pe nìnte megioâ, zaché o no l'é conscideròu 'na prioritæ conservâ, mantegnî, sostitoî ò catalogâ a coscì dîta coltûa popolâre. Inte 'sto mòddo chi "ciù da meitæ da meitæ da meitæ de tùtti i fumétti (ségge òrizóntali che verticâli) són sconparîi; a gh'é sôlo i chip, e mànco tùtti". O mæximo se pêu dî di adexîvi e di fotoromànsi sopravisciûi, i quæ són stæti alughæ abrétio inti depòxiti. Aprêuvo a quésta scitoaçión, vàrri studiôzi de 'sti setoî chi voriéivan a creaçión de 'n Céntro de Docomentaçión da Stöia da Coltûa Popolâre pe evitâ a "pèrdia ireparàbile da nòstra memöia gràfica". Defæti, ancón a-a giornâ d'ancheu, a Bibliotêca Naçionâle a patìsce l'asénsa de intrêghe arecugéite de fumétti.
Òrìgine
Quànde a bibliotêca a l'à avèrto e sò pòrte, e sò coleçioîn êan fórmæ da materiâli proveniénti da-e coleçioîn privæ di monàrchi de Spàgna, Féipo IV e Féipo V, i quæ avéivan fæto portâ da-a Frànsa ciù de 6.000 volùmmi. E prìmme còpie a êse incórporæ inta coleçión són stæte confiscæ a di fîlo-oustrìachi, i quæ avéivan pèrso a Goæra de Sucesción, cómme l'arçivéscovo de Valencia Antoni Folch de Cardona, o marchéize de Mondéjar e o dùcca de Uceda. A quésta coleçión són pöi stæte azónte çérte bibliotêche privæ de nòbili cómme o cónte de Aguilar e o dùcca de Medinaceli. Into 1715 a Bibliotêca Reâ a contâva za de 28.242 lìbbri stànpæ, 1.282 manoscrîti e 20.000 medàgge.
XX sécolo
Dòppo a goæra, o l'é stæto tórna elezûo cómme diretô o Miguel Artigas e into 1939 o l'é stæto introdûto o scistêma decimâle pi-â catalogaçión de coleçioîn inte bibliotêche pùbliche spagnòlle. Inti ànni do dòppo goæra se són tegnûe vàrie móstre de grànde inportànsa, tra-e quæ e dôe dedicæ a-o Miguel de Cervantes e 'n'âtra co-o tìtolo Un milenio del libro español, into 1952. Into 1953 a l'é stæta inougurâ a nêuva sêde de l'Archìvio Stòrico Naçionâle, a quæ a se trovâva iniçialménte inta mæxima costruçión da Bibliotêca e do Musêo Archiològîco Naçionâle.
Depòxito legâle de publicaçioîn in sciâ Ræ
E prinçipæ diferénse rispètto a-a disciplìnn-a do depòxito legâle de publicaçioîn materiâli són:
Comunitæ BNE
A l'é 'na piatafórma digitâle ch'a s'atrêuva into scîto da Bibliotêca Naçionâle de Spàgna. Con quésta se pêu travagiâ insémme, creàndo coscì 'na comunitæ tra i sò ménbri atravèrso di progètti.
Fóndi atoâli
A-a giornâ d'ancheu, a Bibliotêca Naçionâle de Spàgna a l'à de coleçioîn che no són valutæ in mòddo conplêto, ma che a ògni mòddo arivan scìnn-a-i 28 milioîn de còpie. Tra de quéste a resâta l'arecugéita de manoscrîti, ch'a conprénde òpere scìn da-o IX sécolo, pe 'n totâle de 23.000 volùmmi, e quélla di inconàboli, con 2.298 ediçioîn de inconàboli raprezentæ da 3.159 còpie, inclûzi doî lìbbri de csilografîe.
Òrìgine
A-i ténpi do Juan de Ferreras se són iniçiæ a prodûe di catàloghi e di ìndichi pe-o pùblico. In particolâ, o bibliotecâio Juan de Iriarte o l'é stæto incaregòu de quésto conpîo chi, elaboràndo a Regia Matritensis Bibliotheca Geographica et Chronologica into 1729, o prìmmo catàlogo da bibliotêca, e sucesivaménte a Regia Matritensis Bibliotheca Mathematica (catàlogo de matemàtica) e a Regiae Bibliothecae Matritensis Codices Graeci (catàlogo di manoscrîti grêghi).
Depòxito legâle
O depòxito legâle o pêu êse definîo cómme l'òbligo, inpòsto da-a lézze, de depoxitâ da 'na ò ciù agençîe specìfiche, de còpie de publicaçioîn de ògni génere, reprodûte con qualónque supòrto, pi-â distriboçión pùblica, o noêzo ò a véndia. O l'à cómme òbietîvo quéllo de garantî a conservaçión e l'acescibilitæ do patrimònio colturâle de 'na Naçión a-i riçercatoî d'ancheu e de domàn.
XXI sécolo
Inte asociaçioîn profescionâli IFLA e OCLC, a BNE a l'é prezénte in di inportànti grùppi de travàggio; a l'é pàrte do Virtual International Authority File (VIAF) scìnn-a da-a sò creaçión e a l'é inportànte a sò prezénsa in di énti de normaçión cómme l'Òrganizaçión Internaçionâle pi-â Normaçión (ISO) e a sò òmòloga spagnòlla, l'Asociación Española de Normalización y Certificación. Scimilménte, a Bibliotêca Naçionâle de Spàgna a l'é prezénte inte l'EURIG, 'n òrganìsmo creòu pe promêuve i interèssi profescionâli comuîn di uténti e di uténti potençiâli de RDA (Resource Description and Access) in Eoröpa.
Càrlo Giöxèppe Ràtto
O Ràtto pitô
Inte l'ànno 1773 o Ràtto, nominòu into méntre cómme un di diretoî de l'Académia Capitolìnn-a, o s'é dedicòu a 'na pâa, d'ancheu despèrsa, ch'a rafiguâva o prezépio. L'òpera, realizâ in sce comisción e bosétto do Mengs pi-â gêxa di Mercànti de Barçelónn-a, segóndo quànte o l'é emèrge da-a corispondénsa tra i doî artìsti a l'é stæta vendûa in loco into lùggio do 1774. Into córso de quéllo ànno o Ràtto o l'à lasciòu Rómma, faxéndo stramûo a Pàrma, dónde o l'à copiòu pò-u marchéize Càrlo Cangiâxo o Sàn Gêumo do Correggio chi conservòu. Into 1775, in Zêna, o l'à realizòu 'na còpia da sò pâa pò-u Conservatöio Fiésco; da-e dimenscioìn ciù picìnn-e, destinâ a-o santoâio da Madonétta. A-i 21 de dexénbre do 1775, 'n méize dòppo a mòrte do sò poæ Zâne Agostìn, o l'é stæto nominòu diretô da schêua de pitûa de l'Académia Ligùstica, pi-â quæ, a-i 31 de dexénbre do 1776, o l'à elaboròu o nêuvo diségno pò-u diplöma. Do 1775, firmòu da-o Ràtto, l'é ascì o Ritræto de Zórzo Spìnoa, d'ancheu inte 'na coleçión privâ. Into lùggio do 1776 o l'à riçevûo a comisción, da pàrte da Cazàssa do Santìscimo Sacraménto da gêxa de Sàn Françésco d'Arbâ, de 'n confaón procescionâle ch'o rafiguêse Sàn Françésco. A l'ànno 1777 remóntan quàttro téie co-e Stöie de Sànta Sìtta pi-â gêxa de Bórgo Pìlla dedicâ a-a sànta. Inte sta gêxa chi o l'à realizòu e pitûe in sciô vòrto ascì, d'ancheu perdûe aprêuvo a-a distruçión do vêgio cazaménto. L'é probàbile ch'a ségge do mæximo ànno ànche a pâa co-a Crocifisción de Sàn Giöxèppe da Covertìn e o biòu Bonaventûa da Poténsa pi-â gêxa de Sàn Françésco de Urbìn. Tra o 1778 e o 1782 o Ràtto o l'à pöi pituròu dózze téie co-e Stöie de Sant'Antönio Abòu, comiscionæ da-a Cazàssa de l'ötöio dedicòu a-o sànto a Mê, dónde gh'é conservòu ascì çìnque bosétti da lê firmæ.
Staçión de Zêna Cornigén
A staçión de Zêna Cornigén (ascì sôlo staçión de Cornigén, in italiàn Stazione di Genova Cornigliano) a l'é 'na staçión feroviària italiànn-a ch'a se trêuva in sciâ ferovîa Zêna-Vintimìggia. Avèrta a partî da-o 1929, a l'é a-o servìçio do comùn de Zêna, capolêugo da sò çitæ metropolitànn-a, pi-â delegaçión de Cornigén.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Bibliotêca Digitâle Spagnòlla
Pe de ciù, 'na série de òpere seleçionæ a l'é stæta incorporâ inta Bibliotêca Digitâle Mondiâle (World Digital Library) de l'UNESCO.
Staçión de Zêna Cornigén
Inpiànti
A staçión de Cornigén a l'é atraversâ da dôe colìsse, in scê quæ s'avànsan âtretànte banchìnn-e. Gh'é 'n sotopasàggio ma mancân de pensilìnn-e. O fabricâto viâgiatoî, 'n béllo cazaménto de architetûa feroviàra de quélli ànni, o l'é spartîo in sce doî cién e o l'à 'na grànde scainâ depoî a l'intrã prinçipâle. A ògni mòddo, a-a giornâ d'ancheu o no l'é pi-â ciù pàrte dêuviòu, co-a bigeterîa a sportéllo ch'a l'é stæta serâ e, a despæto de quàrche travàggio de ristruturaçión into 2007, o no l'é inte de condiçioìn goæi bónn-e.
Stöia
sinistra|miniatura|250x250px|O cazaménto da vêgia staçión, scitoòu inta Ciàssa Batélli. A prìmma staçión a êse costroîa into teritöio da modèrna delegaçión a l'êa 'n cazaménto picìn scitoòu a-o céntro do vêgio comùn de Cornigén, afaciòu in sce Ciàssa Batélli. Da sta costruçión chi, ancón in pê a-a giornâ d'ancheu, gh'êa 'na bèlla vìsta in sciô castéllo Ràggio, tànto ch'a l'é stæta rafigûa in sciâ covertìnn-a do quàrto nùmero da Doménega do Corê do 1926 inte l'òcaxón do traspòrto do còrpo de Margàita de Savöia da-a Bordighêa scìnn-a-a sò tónba, into pantheon de Rómma.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
XXI sécolo
miniatura|270x270px|E decoraçioîn pe-i 300 ànni da BNE.|sinistra A-i 11 de novénbre do 2009 o l'é intròu in vigô o nêuvo statûto da Bibliotêca Naçionâle de Spàgna, aprovòu co-o Rêgio Decrétto 1638/2009, di 30 de òtôbre. Un di cangiaménti ciù inportànti o l'é stæto quéllo do nómme de l'òrganizaçión, diventâ ofiçialménte Bibliotêca Naçionâle de Spàgna, pe 'na mêgio identificaçión inti forum e òrganizaçioîn internaçionâli.
Staçión de Zêna Cornigén
Servìççi
A staçión a dispónn-e de :
Stöia
A partî da-o 2005 gh'é di progétti che, inte l'ànbito do grànde potençiaménto do gróppo feroviàrio de Zêna, doviéivan portâ a-o stramûo da staçión (co-o fabricâto viâgiatoî ch'o saiâ convertîo a-âtri ûzi) inte 'n nêuvo cazaménto scitoòu ciù a levànte, cangiàndo fòscia de nómme in "Cornigén Levànte", inte l'àrea da-arénte a unn-a de remìsse de l'AMT. Into 2020 l'é stæto emìsso o bàndo pi-â costruçión da nêuva staçión, pe'n còsto totâle de 800.000 éori. Segóndo o progètto atoâle, co-a fìn di travàggi into dexénbre do 2024 ghe saiâ dónca dôe staçioìn: quélla nêuva de Cornigén a se troviâ ciù ò mêno in corispondénsa da Stràdda de Sàn Zâne d'Àcri (750 mêtri ciù a levànte) méntre, apénn-a ciù a ponénte de quélla d'ancheu, a l'é prevìsta a nêuva staçión de Ariopòrto-Erxélli.
Càrlo Giöxèppe Ràtto
Ligùria
miniatura|Apariçión da Vèrgine, Sànn-a, gêxa de Sàn Zâne Batìsta in Sàn Doménego miniatura|Trànxito de Sànta Catæn, Zêna, gêxa da Santìscima Nonçiâ de Portöia
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Òrìgine
A-i 29 de dexénbre do 1711, o ré Féipo V o l'à aprovòu o progètto svilupòu da-i sò confesoî Pedro Robinet e Melchor de Macanaz pe creâ 'na Bibliotêca Reâ. A sò creaçión a l'é stæta 'n eleménto de dinamicitæ da coltûa spagnòlla eutoçentésca, co-a misción de "renovâ i stùddi stòrichi e svelâ e vêe réixe da naçión e da monarchîa spagnòlla". Dónca a l'é incomensâ a costruçión da sò sêde lóngo a stràdda ch'a colegâva o Real Alcázar de Madrìd co-o Convénto de l'Incarnaçión.
E coleçioîn stòriche
Tùtte 'ste dispoxiçioîn chi àn creòu l'atoâle flùsso in intrâ di fóndi a-a Bibliotêca Naçionâle de Spàgna, o quæ o pêu sucêde inte tréi mòddi prinçipæ, ö sæ co-o Depòxito Legâle, l'acàtto e o scàngio ò a donaçión.
XXI sécolo
A-i 13 de dexénbre do 2011 o rè de Spàgna o l'à inouguròu a móstra Biblioteca Nacional de España: 300 años haciendo historia, moménto co-o quæ són inìçiæ i àtti comemoratîvi da celebraçión di trexénto ànni da-a fondaçión da Bibliotêca Naçionâle.
XIX sécolo
Into 1876, a bibliotêca a contâva za de 300.000 lìbri, 200.000 librétti stànpæ e ciù de 30.000 manoscrîti. A despæto de vàrri cangiaménti, a Bibliotêca Naçionâle a l'à continoòu a crésce, co-e sò necescitæ de spàçio che diventiàn bén bén ciù grénde da capaçitæ di scàgni scìnn-a quéllo moménto a sò dispoxiçión. Into 1857 o l'é stæto domandòu 'n progètto pe 'na nêuva sêde e, into 1864, a l'é stæta a-a fìn çèrnia l'òpera de l'architétto Francisco Jareño Alarcón.
Legislaçión outònoma
Pe tùtti i âtri papê, cómme indicòu inta tabélla chi de sótta:
Staçión de Zêna Cornigén
Moviménto
A staçión de Zêna Cornigén a l'é servîa da-i colegaménti regionâli de Trenitalia inte l'ànbito do sò contràtto de servìçio co-a Región Ligùria, sorviatùtto lighæ a-o servìçio feroviàrio urbâno de Zêna.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
XX sécolo
A despæto de rifórme gh'êa ancón tànti conpîi bibliotecâi a livéllo naçionâle che a Bibliotêca a no sodisfâva. Prezénpio, into 1970 o l'é stæto creòu l'Instituto Bibliográfico Hispánico, o quæ o l'includdéiva o Servicio Nacional de Información Documental y Bibliográfica, o Depósito Legal, e a Comisión Nacional de Planificación y Coordinación Bibliográfica . L'Emerotêca Naçionâle, fondâ into 1941, a l'avéiva ànche lê 'n'inportànte coleçioîn de stànpa spagnòlla. Into 1978, e coleçioîn da Bibliotêca contegnîvan ciù ò mêno çìnque milioîn de artìcoli, riçevéndo 412.000 letoî a l'ànno.
Crìtiche
Into XIX sécolo o romanzê Armando Palacio Valdés o l'à criticòu forteménte o terìbile servìçio òfèrto da-a Bibliotêca Naçionâle into sò artìcolo "La Biblioteca Nacional", incorporòu into sò lìbbro ''Aguas fuertes. Novelas y cuadros'' (Madrid: Establecimiento tipográfico de Ricardo Fe, 1884) ascì. D'âtra pàrte o no vegnîva efetoòu 'n rigorôzo contròllo in sciâ proveniénsa de vàrie donaçioîn e di fóndi, fæto ch'o consentîva di gréivi ladronìssi da pàrte no sôlo do pùblico, ma di bibliotecâi ascì, i quæ de spésso riçevéivan de ganascéuie da-i colezionìsti.
XX sécolo
Into 1982 o l'é stæto realizòu o prìmmo stùdio de fatibilitæ pe l'outomaçión da Bibliotêca , o quæ o s'é concretizòu inte l'adoçión do scistêma SABINA, 'na versción speciâle do software spagnòllo SABINI. Con Rêgio Decrétto, into 1985 se són integræ insémme a Bibliotêca Naçionâle, l'Instituto Bibliográfico Hispánico, l'Emerotêca Naçionâle e o Centro del Tesoro Documental y Bibliográfico . Into mæximo ànno a BNE a l'é stæta diciarâ "l'instituçión bibliotecâia superiôre do Stâto e o càppo do scisêma bibliotecâio spagnòllo". A-a fìn di ànni '80 són incomensæ i travàggi pi-â creaçión de 'n segóndo depòxito a Alcalá de Henares (inouguròu into 1993) e l'inplementaçión do scistêma de outomaçión ARIADNA, ch'o l'à iniçiòu a fonçionâ into 1991 .
Catàlogo Generâle de Publicaçioîn Periòdiche
Pe de ciù, a Bibliotêca Naçionâle a gestìsce ànche o Catàlogo Generâle de Publicaçioîn Periòdiche, ò CCPP (Catálogo Colectivo de Publicaciones Periódicas), o quæ o da de informaçioîn in scê coleçioîn de stànpe e de revìste conservæ da-e ciù inportànti bibliotêche spagnòlle. O contêgne de informaçioîn in sce ciù ò mêno 88.000 tìtoli de série ò de sò còpie, pe 369.000 ezenplâri distriboîi da ciù ò mêno 1.100 bibliotêche spagnòlle. O Diretoîo de Bibliotêche e de Emerotêche Spagnòlle, ò DIBI, o l'arechéugge dæti in sce ciù de 10.400 bibliotêche e o l'agiùtta a localizaçión di ezenplâri into CCPP.
XX sécolo
Into 1991, con Rêgio Decrétto (R.D. 1581/1991 di 31 d'òtôbre), o l'é stæto aprovòu o Statûto da Bibliotêca Naçionâle cómme Òrganìsmo Outònomo, iniçiàndo 'na fâze de anpliaménto da Bibliotêca . Són stæti avèrti nêuvi servìççi cómme Información Genealógica y Heráldica, Información General e Documentación Bibliotecaria. Into 1995 o l'é stæto inouguròu o Musêo do Lìbbro, continoàndo o progètto de outomaçión. Into 1996 a BNE a l'à avèrto 'n pròpio scîto d'Internétte ascì.
Depòxito legâle
A-i 26 de lùggio do 1716 o rè Féipo V o l'avéiva defæti diciaròu che 'na còpia de "tùtte e nêuve stànpe che se faiàn into mæ domìnio" a dovésse êse consegnâ a-a sò Bibliotêca Reâ de Madrìd. Quésto privilêgio, ch'o l'é vegnûo prìmma do modèrno depòxito legâle, o l'êa detegnûo da-a Bibliotêca Reâ de Sàn Loénso de El Escorial, pe Aragónn-a e Castìlia, da-i 12 de zenâ do 1619.
Staçión de Zêna Cornigén
Stöia
Co-a sucescîva crîxi de l'industrîa sciderùrgica, a staçión l'à però pèrso bén bén de tràfego, vegnìndo colegâ sôlo da trêni regionâli òpû urbâni, scibén ch'a l'à ancón 'na çèrta inportànsa pò-u traspòrto pùblico into quartê e, sorviatùtto, pe-i colegaménti d'interscàngio tra a ferovîa e i traspòrti in sce stràdda ch'arîvan da l'Ariopòrto de Zêna-Séstri Ponénte. Defæti, tra e træ staçioìn d'interscàngio pe l'ariopòrto, ö sæ quélle de Cornigén, Sàn Pê d'Ænn-a e Ciàssa Prìnçipe, a l'é a ciù vixìnn-a a-a strutûa.‎
O prìmmo fabricâto o l'é stæto sostitoîo, a-i 15 de zenâ do 1929, da 'na nêuva fermâta scitoâ 357,70 mêtri ciù a ponénte, inte 'na poxiçión ch'a l'êa dónca a-a periferîa do quartê ma da-arénte a-a mænn-a e a vàrri stabiliménti avoxæ (tra i quæ gh'êa i "bàgni Castéllo Ràggio", dónde s'arivâva pe mêzo de 'n pasàggio a livéllo arénte a-a staçión, d'ancheu scentòu). Pöco dòppo, gh'é però stæto o stravolgiménto da fàccia do quartê, aprêuvo a-a realizaçión de 'n grànde inpiànto sciderùrgico e, inti ànni depoî a goæra, do stabiliménto "Oscar Sinigaglia" de l'Italsider ascì. Quéste gròsse indùstrie, costroîe in sce de tære sciughæ da-o mâ lóngo quéllo tòcco de rivêa, àn portòu a staçión a diventâ asæ inportànte pò-u gràn nùmero de pendolâri chi-â frequentâvan, óltre che pe l'inportànte aoménto da popolaçión de l'àrea rispètto a-i decénni prìmma.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Crìtiche
inte l'agósto do 2012, a ògni mòddo, a l'é stæta òrganizâ l'espoxiçión El rastro del cómic (o sentê di fumétti), inta quæ se són móstræ 155 ànni de coleçión de fumétti, di quæ l'instituçión ne consèrva a-a giornâ d'ancheu 9.600 ezenplâri.
Càrlo Giöxèppe Ràtto
Ùrtimi ànni
miniatura|Sàn Nicòlla de Bâri o sàrva 'n bàrco inta boràsca, Sànn-a, gêxa de Sàn Zâne Batìsta in Sàn Doménego Do sto perîodo chi, ö sæ quéllo da sò produçión ciù méuia, gh'é de òpere bazæ sorviatùtto in sciô stîle neoclàscico, scibén chò-u Ràtto o l'à conservòu çèrte memöie da grànde tradiçión do baròcco zenéize. A-a fìn di ànni òtànta do sécolo XVIII remóntan dötræ gròsse òpere realizæ pi-â çitæ de Sànn-a, dónde o l'à sogiornòu pe 'n pö de ténpo. Tra quéste se pêuan aregordâ a Trinitæ e i Sànti Agostìn e Mònica pi-â gêxa de móneghe da Santìscima Nonçiâ (d'ancheu ötöio do Crìsto Resuscitòu) ; o cîclo, asæ inspiròu da-i mòddi do Mengs e do Batoni, pe l'ötöio di Sànti Pê e Catæn, inandiòu inte l'ànno 1778 e conpletòu into 1782; l' Aprovaçión de l'órdine domenicàn e o Sàn Doménego o brûxa i lìbbri erétichi pò-u presbitêio da gêxa de Sàn Zâne Batìsta in Sàn Doménego. Pe sta gêxa chi o l'à realizòu âtre quàttro téie ascì: se tràtta de pâe de Sàn Nicòlla de Bâri, do 1779, e de Sàn Tomâxo d'Aquìn, do 1780, méntre a-o 1785 remóntan a Nascìta e a Mòrte da Vèrgine. Inte l'ànno 1779, aprêuvo a-a mòrte do Mengs, o l'à fæto publicâ l'Epilogo della vita del fu Cavalier Antonio Raffaello Mengs, primo pittor di camera di Sua Maestà Cattolica, socio delle Accademie Romana, Bolognese, Fiorentina, Parmense, Genovese, into quæ o l'à antiçipòu a publicaçión do Notizie storiche sincere intorno la vita e le opere del celebre pittore Antonio Allegri da Correggio, dedicòu a-a biografîa do pitô emiliàn.
Capella da Madonna di Angeli (U Burghettu)
U primmu atoiu
A storia da custrusiùn de in atoiu inta zöna a vegne racuntâ in moddu detaglion da Giovanni Ambrogio Paneri inte in sò famüsu manoscrittu ciamon "Sacru e vâgu giardinellu". Inte stu documentu se tröva ina descrisiùn detagliâ di teritori da diocexi d'Arbenga intu Sedicesimu seculu, cun l'indicasiùn de tütti i edifissi religiusi ch'i ne faxêvan parte. Da chi u se vegghe cumme a custrusiùn a l'è stèta cumisciunâ da Giacomo Maria Orsero fu Pietro Batta, u quâle u l'à fèta custruì a proprie spese l'atoiu intu sò terén. P'ou ciü l'à doton de 200 franchi e d'in reditu annüu de 12 franchi, de moddu che u se puresse celebrâ ina messa au mese ciü quella du giurnu da festa patrunâle. Ste infurmasiùi i sun invece ripurtè da in attu nutarile, firmon ai 7 zügnu du 1645, ancua aua cunservâ inta bibliutêca vescuvile d'Arbenga.
sinistra|miniatura|300x300px|I rüderi de l'antìgu atoiu Inta regiùn nota cumme Cazasse, ai cunfìn tra u Burghettu, inclüxu intu teritoriu da Repüblica de Zêna, e Löa, che invece u faxêva pârte de ina cuntêa indipendente cuntrulâ dai Doria, se trövava intu Seisentu poche abitasiùi rüstiche de cuntadìn, dae quâli l'area a l'à pigion u numme
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Fóndi atoâli
Into 2020, 'n acòrdo tra Ministêro da Coltûa (ch'o l'à cangiòu a legislaçión pe l'òcaxón), l'Asociaçión Spagnòlla de Videozêughi (AEVI), l'Asociaçión di Uténti de Informàtica Clàscica (AUIC) e l'Asociaçión Spagnòlla de Inpréize Produtrîxi e Svilupatrîxi de Videozêughi e Software pe Demoâse (DEV) o l'à permìsso a l'instituçión de depoxitâ tùtti i videozêughi svilùpæ in Spàgna ascì.
Capella da Madonna di Angeli (U Burghettu)
A növa capella
Finìi i travaggi u 2 agustu du 1939, giurnu da festa patrunâle, a capella a l'è stèta finalmente benedìa. Arcuni anni doppu, du 1953, u vegne custruìu u picculu canpanin a vela, cu-u sò prugettu ch'u l'è stètu dunon da l'inzegné Morgâvi. A canpâna a l'è stèta invece catâ grasie a ina culletta de 35.000 franchi da parte de famigge du postu. In urigine a l'êa a canpâna de ina nâve, infatti a gh'à ancua incisu a scrìta "Cracovia", probabilmente ina nâve du Lloyd Triestìn smantelâ du '52 inti canté de Sanna.
Consortium of European Research Libraries
CERL Thesaurus
O vêgne agiornòu outomaticaménte co-a bànca dæti Material Evidence in Incunabula e o l'òfre di colegaménti a-e informaçioîn in sciâ proveniénsa fornîe da-e instituçioîn parteçipànti a-o CERL, che raprézentan de coleçioîn òua spanteghæ, e o l'inclùdde ànche do materiâle digitalizòu cómme inmàgine de màrche tipogràfiche mìsse insémme da Vindel, Ronald McKerrow e Philippe Renouard e de fî de grànn-e. A vìxita a-o thesaurus a l'é de bàdda.
Heritage of the Printed Book Database
A bànca dæti HPB a l'é stæta òspitâ da l'americànn-a OCLC da-o seténbre 2007 a-o 2013 e a l'adêuvia i software FirstSearch e Connexion de l'OCLC. A partî da-o seténbre 2013, a l'é òspitâ da-a tedésca Gemeinsamer Bibliotheksverbund. L'intrâ a l'é limitâ a-e instituçioîn parteçipànti a-o CERL e a-i licensatâi.
L'Heritage of the Printed Book Database, into pasòu ciamòu Hand Press Book Database, a-o frevâ 2014 o contegnîva squæxi 5 milioîn de schêde in sce di lìbbri stànpæ inte l'época da stànpa a màn, a partî dónca da l'introduçión da tecnologîa da stànpa in Eoröpa, ciù ò mêno into 1450, a-a meitæ do XIX sécolo, con de descriçioîn che façìlitan o paragón tra e vàrie verscioîn. In quéllo moménto, 41 instituçioîn contriboîvan con dæti e schêde, e quæ són incéntræ sorviatùtto in sce l'anàlixi de l'ògètto ciufîto che in sciâ retroconversción de vôxe bibliogràfiche prexisténti. A bànca dæti a l'é de lóngo agiornâ, spécce da-e instituçioîn parteçipànti.
Capella da Madonna di Angeli (U Burghettu)
Descrisiùn
A capella da Madonna di Angeli a l'à ina strutüa senplice, furmâ da ina sula stansia a cianta retangulâre. A l'à ina faciâta a capanna, cun teitu de tegule. In parallelu aa miagia che a sèra in fundu, u se ârsa u sò picin canpanin a vela. In sa faciâta u se tröva anche dui barcunetti ch'i cunsente l'inluminasiùn naturâle da capella ultre che, in sa sò punta, ina cruxe picina. A l'esternu, lungu a parete sinistra de l'edifissiu, u se tröva in picculu giardin cun dui grandi cipressi, tra i quâli u vegne dita a messa inte ucaxùi da festa patrunâle. Stu giardinettu u l'è delimiton dai resti de due miage, perpendiculâri aa capella muderna, ch'i sun quellu ch'u resta de pareti de l'antìgu atoiu.
A capella da Madonna di Angeli a l'è ina capella du Burghettu situâ inta regiùn cunusciüa cumme Cazasse, vixin au cunfìn cun Löa, in Via Madonna di Angeli. A l'è stèta custruìa intu seculu disette e, benché a se tröva intu teritoriu du cumün du Burghettu, a l'è situâ sutta aa parocchia de San Pìu X a Löa.
U primmu atoiu
Quattru giurni doppu, a l'11 de zügnu, u gh'è stèta a cerimonia pe-a posa da primma prìa, insemme aa racolta de numeruse oferte pe-a realisasiùn de l'edificio. Aa presenza du retù da parocchia de San Matê, u sciù Pier Antonio Perelli, intu postu da futüa custrusiùn l'è stètu anche misciu ina cruxe cun in simma e seguenti iscrisiùi:
A növa capella
Tra e ürtime mudifiche ai arêdi da capella, se ricorda l'acquistu, du 1980, de in calice e de in cuntenitù pe-e ostie, dâtu che inisialmente pe-a festa patrunâle i se pigiâva in prestitu quelli da parocchia. Du 2008 i sun stète invece rinfreschè e pitùe e l'internu da capella da pârte du pitù Carlo Baraglioli e l'è stètu sustituìu u tabernaculu cu-ina dunasiun da scignùa Ramella e anche di növi candelabri, opera e dunasiùn du sciù Giovanni Gimelli.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Depòxito legâle de publicaçioîn in sciâ Ræ
Quésto tîpo de depòxito legâle o l'é pêu aplicòu a-i scîti d'Internétte e a-e sò publicaçioîn, bàsta che contêgnan 'n patrimònio bibliogràfico, vixîvo, sonöro, òudiovixîvo ò digitâle de coltûe da Spàgna.
Consortium of European Research Libraries
CERL Thesaurus
O CERL Thesaurus, gestîo da-o Data Conversion Group de Göttingen, o l'inàndia lêughi, stanpoéi, editoî e aotoî pe travàggi stànpæ tra o 1450 e o 1850, e quésto o sèrve dónca, insémme con l'integròu contròllo d'outoritæ (o Gemeinsame Normdatei), pe incroxâ i nómmi de variànte inte stànpe e inti catàloghi.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
XXI sécolo
A-i 15 de novénbre do 2010, a Bibliotêca Naçionâle de Spàgna a l'à prezentòu o sò Catálogo bibliográfico de la colección de incunables, 'n volùmme dóggio do quæ l'outô o l'é Julián Martín Abad, càppo do Servìçio de Manoscrîti e Inconàboli da BNE, che n'arechéugge 2297 ediçioîn e 3158 ezenplâri.
Consortium of European Research Libraries
CERL Portal
O CERL Portal o l'é stæto svilupòu da l'Electronic Publishing Centre da Bibliotêca de l'Universcitæ de Uppsala dòppo o conpletâse do CERL Manuscripts Project. O permétte de riçèrche conbinæ ségge da manoscrîti che da lìbbri stànpæ, in de bànche dæti de manoscrîti, cómme l'HPB e âtre bànche dæti adiçionâli in sciâ Ræ cómme l'English Short-Title Catalogue e bànche dæti de fotografîe. L'intrâ a-o portâ a l'é de bàdda.
Capella da Madonna di Angeli (U Burghettu)
U primmu atoiu
A l'internu da gexetta u se truvâva anche, devion cumme pâla d'artâ, in inpurtante quaddru realizon da Giuseppe Badaraccu, ch'u figurâva a Madonna di Angeli, âta 12 pârmi e lârga 8. Stu quaddru u l'è stètu identificon cun quellu che aua u l'è cunservon inta gêxa de San Matê, a l'internu da capella intitulâ anche lê aa Madonna di Angeli, miscia in sa sinistra de l'artâ. Segnu da grande cunsiderasiùn di burghettìn pe-u pitù, u Paneri intu sò manoscrittu u l'arìva a mensunâ espressamente u Badaraccu, nonostante de solitu u nu dixe i nummi di artisti.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Legislaçión outònoma
I ùnichi regolaménti che fan esprèsso riferiménto a-a questión són quélli de Andalózia e Estremadûa, inti quæ o l'é indicòu 'n tèrmine de dêxe giórni d'êuvéi da-a prezentaçión da domànda, e Castìlia-La Mancha e Navàrra, dónde o tèrmine o l'é pe cóntra de chìnze giórni.
Capella da Madonna di Angeli (U Burghettu)
Descrisiùn
L'internu da capella u l'è in buna pârte ocupon dau so artâ, realizon in se in cian rialson rispettu au restu da stansia e misciu, segundu l'usu ancua comün a l'epoca, a fì da parete. In simma a l'artâ, inte ina niccia inta parete, a se tröva a statua da Madonna, purtâ in prucesciùn u giurnu da festa patrunâle. L'internu u l'è cunpleton da ina serie de quaddri, tra cui in grüppu de quadretti ch'i rapresenta e 14 stasiùi da Via Crucis, arcuni ecs-voto e de statuine vutive.
Consortium of European Research Libraries
Material Evidence in Incunabula
Material Evidence in Incunabula a l'é 'na bànca dæti de stànpe e inconàboli do XV sécolo ch'a pìggia da l'Incunabula Short Title Catalogue da British Library e e métte insémme con dæti in sce de séncie còpie. O sò svilùppo o l'é stæto iniçialménte finançiòu da-a British Academy. A vìxita a-a bànca dæti a l'é de bàdda.
Instituçioîn parteçipànti
A-o novénbre do 2021, o consòrçio o contâva de 293 ménbri, sorviatùtto da l'Eoröpa ma ànche da-e Amériche. De quésti, i sénci ménbri (a quöta intrêga) e i ménbri speciâli (i quæ pàgan 'na quöta ciù bàssa) àn 'n vôto a l'asenblêa sociâle anoâle; grùppi de no ciù de 16 bibliotêche condivìddan 'n vôto e grùppi de ménbri asociæ inte 'n sôlo sogètto poriéivan ànche no votâ.
Capella da Madonna di Angeli (U Burghettu)
A növa capella
A tâle propoxitu u se cunta ina cuiusa storia, cu-u Patà che, pe evitâ che a tèra inturnu ae reixe da cianta a nu se daneggesse, u l'à pigion "in prestito" ina tuagia de lin che a muggé a l'axêva appena finìu de recamâ, tra e sò lamentele. Trasportâ in se ina carriola da Giuseppe Vigo, dettu Pepin, a cianta - cu-a tuagia - a l'è stèta dunque interâ dunde a se tröva ancua ancö.
U primmu atoiu
Doppu circa in annu, u 29 lüggiu du 1646, l'atoiu u l'è stètu sulennemente cunsacron dau retù de San Matê, cun a benedisiùn de l'edifissiu e du quaddru du Badaraccu, purton in procesciun pe-i Prigé dae cunfraternite de Santa Maria Maddalena e da Dottrina Cristiana. In quell'ocaxùn l'è stètu celebron a primma messa, aa quâle a l'è seguìa ina festa alietâ da cuncerti de strumenti musicâli. Inoltre, i sun stèti spaè numerusi mortaretti seguendu ina tradisiùn, declinâ inti ciü muderni foghi d'artifissiu, ch'i düa ancua ancö.
Bibliotêca Naçionâle de Spàgna
Comunitæ BNE
O sò mòtto o l'é:
Union List of Artist Names
L'Union List of Artist Names (ULAN) o l'é 'na bànca dæti de bàdda in sciâ Ræ, gestîa da-o Getty Research Institute dêuviàndo 'n vocabolâio controlòu, o quæ, into 2018, o conprendéiva ciù de 300.000 artìsti e 720.000 nómmi pe quésti, coscì cómme âtre informaçioîn in scî mæximi artìsti. I nómmi ULAN pêuan êse nómmi pròppi, cognómmi, nómmi fâsi, variànte òrtogràfiche, nómmi in vàrie léngoe e nómmi che són càngiæ co-o ténpo, prezénpio nómmi da maiézzo. Tra quésti nómmi, de sòlito ghe n'é un ch'o vêgne indicòu cómme o preferîo.
Scibén ch'o l'é raprezentòu cómme 'na lìsta, l'ULAN o l'é struturòu ciù cómme 'n thesaurus, in acòrdo co-i stàndard ISO e NISO pi-â costruçión de 'ste bànche dæti chi; o contêgne defæti de relaçioîn geràrchiche, de equivalénsa e asociatîve.
Stöia
O svilùppo de l'ULAN o l'é incomensòu into 1984 da pàrte do J. Paul Getty Trust. O Trust, o quæ o gestîva za l'Art and Architecture Thesaurus (AAT), o l'à aviòu o progètto in rispòsta a-e necescitæ di âtri progètti Getty pe vocabolâi controlæ di nómmi di artìsti. L'ULAN o crésce e o càngia gràçie a-i contribûti da comunitæ di uténti e a-o travàggio editoriâle do Getty Vocabulary Program.
I artìsti pêuan êse ségge di indivìdoi (persónn-e) che di grùppi de indivìdoi che travàggian insémme, prezénpio òrgani socjetâi. I artìsti inte l'ULAN raprézentan generalménte i creatoî coinvòlti inte l'ideaçión ò a produçión de àrte vixîve e de architetûe. Són ascì inclûzi çèrti artìsti do spetàcolo (ma de sòlito no atoî, balerìn ò âtri artìsti scìmili). Són conpréixi ànche i archivìsti e di donatoî.
Stöia
Òriginaiaménte costrûto cómme 'na sénplice "union list" in órdine arfabético de nómmi di artìsti e de biografîe, de mòddo da réndelo coerénte con l'AAT e o Getty Thesaurus of Geographic Names, a-a fìn di ànni novànta l'ULAN o l'é stæto réizo confórme a-i stàndard naçionâli e internaçionâli pi-â costruçión do thesaurus. O sò ànbito o l'é stæto anpliòu pe inclùdde énti cómme stùddi de architetûa e depòxiti d'àrte, i quæ pêuan êse dispòsti segóndo di livélli geràrchichi.
Scibén che òriginaiaménte o l'êa destinòu a l'ûzo sôlo da pàrte di progètti Getty, a ciù ànpia comunitæ de informaçioîn artìstiche de fêua do Getty a l'à esprèsso a necescitæ de dêuviâ l'ULAN pe catalogaçión e recùpero dæti. O Getty o l'à dónca distriboîo l'ULAN pe 'n ûzo ciù ànpio segóndo i prinçìppi precedenteménte stabilîi pi-â costruçión e o mantegniménto de l'Art and Architecture Thesaurus: o sò travàggio o l'inclùdde i nómmi necesâi pe catalogâ e ricuperâ informaçioîn in scê àrte vixîve e l'architetûa. O l'é bazòu in sce 'na terminologîa corénte, garantîa pe l'ûzo de fónte leterâie de cónto e convalidæ da l'ûzo inta comunitæ scentìfica de l'àrte e da stöia de l'architetûa; o l'é conpilòu e modificòu in rispòsta a-e ezigénse da comunitæ di uténti.
L'ULAN o l'é stæto fondòu sótt'a-a direçión de Eleanor Fink, a quæ a l'êa càppo de quéllo ch'o l'é pöi stæto ciamòu Vocabulary Coordination Group, pöi diventâ diretô de l'Art History Information Program, ciù avànti rinominòu Getty Information Institute. L'ULAN o l'é stæto costrûto co-o pasâ di ànni da numerôzi ménbri da comunitæ di uténti e da 'n grùppo de editoî dedicæ, sótt'a-a supervixón de divèrsci gestoî. L'ULAN o l'é stæto publicòu into 1994 ségge cómme di papê (Union List of Artist Names, diretô do progètto: James M. Bower, editô càppo: Murtha Baca, Nêuva York, G.K. Hall, 1994) che con di file legìbili da-a màchina. Dæta a dimensción de lóngo ciù grànde e a frequénsa de modìfiche e de azónte a l'ULAN, into 1997 o l'êa diventòu ciæo che a publicaçión in sce càrta a l'êa 'n scistêma inpraticàbile. Òua o l'é defæti publicòu sôlo in di formâti outomatizæ, ségge inte 'n'interfàccia in sciâ Ræ da-a quæ se pêuan fâ de riçèrche, che in di file de dæti disponìbili pi-â licénsa. I dæti pe ULAN són conpilæ e modìficæ inte 'n scistêma editoriâle creòu sciù mezûa da-o personâ técnico de Getty pe sodisfâ i requixîti ùnichi de conpilaçión de dæti da tànti contribotoî, fuxoîn, spostaménti e publicaçión in vàrri formâti. O contròllo editoriâle finâle de l'ULAN o l'é fæto da-o Getty Vocabulary Program, dêuviàndo de régole editoriâli consòlidæ. I atoâli aministratoî de l'ULAN són Patricia Harpring, editô manageriâle, e Murtha Baca, diretô do Vocabulary Program e do Digital Resource Management.
Dialétto arbenganéize/AR
__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__
Descrisiùn e stòia
Ultre che inta ciàna u l'è difùsu inte e àtre vàlli satelitàri a quésta, cumme a valà du Néva o a zà mensciunà valà de l'Aroscia. Vèrsu levànte se pò trùva l'arbenganese fì a-u paìse du Burghéttu, colonia medievà de Arbénga fondà in tu 1288, e inta valà du Varatèlla, pe lascià dòppu u pòstu a di dialétti de transisiùn cun-u grùppu du lìgüe sentràle.
L'Arbenganése (o ascì Arbenganeise) u l'è 'n dialéttu da léngua lìgüe parlau prinsipalmènte in ta ciàna d'Arbenga e inta vàla du s-ciümme Aròscia, apartenènte au cuscì dìtu grùppu du Ligüe sentru ucidentàle, du quale a l'è a varietài ciü difüsa.
Descrisiùn e stòia
Vèrsu sùd u gh'è u pasàggiu a-u dialéttu arascìn, cun u quàle se fùrman i dialétti de transisiùm parli inta vàlle du S-ciümme Lerùn. Ciü estésa a l'è a presènsa inte l'entrutèra, lóngu u cursu du turènte Aroscia, dunde se pònan truvà parlàe de stànpu Arbenganese, armenu fìn a l'altessa du cumüne da Cêve, zà inta pruvinsa de Inpéia. In àtra variànte ciü stréitamènte culégà cun questu dialettu chì a l'è quella parlà in tu paìse de Muntegrussu Cìan du Làite. De dòppu A Cêve, i ghe sùn dialetti de transisiùn cun mazùi influénse di dialetri de Inpéia. Versu nòrd i se incuntran quélli du grùppu Ligüe arpìn, cumme l'Urmeàscu. Vèrsu nòrd sùn ascì ricunducìbili a l'arbenganése e parlàe da Valà du Néva, méntre i dialétti de l'ata vàlà du Pennavaire (de Autu e Cravaüna) sùn influensài parsialmènte da l'Urmeàscu; invexe quellu de frasiùi garescine de "Ci(r)ixöa" e de "E Vòte", piemuntexi, ma intu versante Ligüe da còlla de Sàn Benardu, presentàn 'na mes-ciüa cun dialettu garescìn, presentàndu peò 'na fòrte cunpunènte ingàuna.
Grafìa
Cumme pe tànte àtre varietài da léngua lìgüe, pé l'arbenganése a nu l'exìste 'na grafìa trafisunale o ufisià pé puélu transcrìve; inti tenpi ciü resenti ghe sùn stài peò di tentatìvi inte 'stu sénsu, cun a raxun de preservà a parlà.
Gêxa da Santìscima Conceçión (Zêna)
miniatura|250x250px|Vìsta da faciâta da gêxa A gêxa da Santìscima Conceçión, conosciûa cómme gêxa di Capuçìn ò santoâio do Pàddre Sànto ascì, a l'é 'n scîto sâcro catòlico de Zêna, into quartê de Castelétto. Con l'arénte convénto, a l'é a sêde da cùria da provìnsa lìgure de l'órdine di fràtti minoî capuçìn.
A gêxa a s'avànsa in sce 'na ciasétta a l'incrôxo tra a Stràdda de Agostìn Bertâni e a Stràdda de Gofrêdo Mamêli, pöco lónxi da Ciàssa Corvétto e da-arénte a-a Vilétta Denéigro, inte 'n scîto che, a despêto da profónda urbanizaçión di terén d'in gîo into córso do sécolo XIX, o l'à conservòu l'òriginâle pâxe e tranquilitæ chò-u caraterizâvan.
Stöia
A costruçión de sta gêxa chi a l'é stæta inandiâ aprêuvo a 'n vôto fæto da-a popolaçión a-a Vèrgine inte l'òcaxón de 'na grâve pèsta ch'a l'àiva corpîo a çitæ inte l'ànno 1579 ò into 1580. Pe dindavéi, inte quélli ànni gh'êa za 'n ténpio dedicòu da pöco in sa a l'Inmacolâ, ö sæ 'n'artâ da nêuva gêxa de Sàn Pê in Bànchi, ma a l'êa scciuppâ 'na ratèlla teològica in sciô fæto chi-â dédica de 'na sôla artâ, ciufîto che de 'n cazaménto intrêgo, a foîse abàsta pe önorâ o vôto. In sciâ fìn, o Senâto da Repùbrica, de mòddo "d'êse segûi", o l'à ordinòu a realizaçión de 'n nêuvo scîto sâcro. S'é dónca comensòu a rachéugge de donaçioìn tra i çitén, a-e quæ l'é da azónze 'n contribûto do govèrno pe mêzo do bànco de Sàn Zórzo e di suscìdi mìssi insémme da 'n çèrto præ Agostìn, capuçìn de Vintimìggia, che però o l'é mòrto into 1585, sénsa avéi vìsto a gêxa terminâ.
Dòppo l'anesción da Repùbrica Lìgure a-o Prìmmo Inpêro françéize, o convénto o l'é stæto seròu da-o govèrno napoliònico inte l'ànno 1810 ma, za a-i 16 de màzzo do 1815, o l'à avèrto tórna. Into 1840 a gêxa a l'é stæta alargâ, sénsa però cangiâ a sò strutûa òriginâle. Into 1842, aprêuvo a 'n'ordinànsa do 1835 ch'a vietâva i intæri di mòrti drénto a-e gêxe, l'é stæto tiòu sciù l'ötöio lóngo o fiànco de ponénte do sagròu da gêxa. Into córso do sécolo XIX o convénto da Santìscima Conceçión o l'é stæto, pe squæxi quarant'ànni, l'abitaçión do Françésco Màia da Canporósso, fæto sànto into 1962 e ch'o l'é mòrto chi a-i 17 de seténbre do 1866. Aprêuvo a-e nêuve lézze in scî bêni da Gêxa emanæ da-i Savöia inte quéllo ànno, i fràtti àn dovûo fâ stramûo da 'n'âtra pàrte, co-a gêxa ch'a l'é pasâ a-o clêro diocezàn e o convénto ch'o l'é stæto riadatòu a schêua pùblica. A ògni mòddo, a partî da-o 1904 i capuçìn àn comensòu a ritornâ inta sò gêxa, òcupàndo tórna 'na pàrte do convénto (inte l'âtra òrmâi ghe stavâ quéllo che d'ancheu o l'é o Licêo Sàndro Pertîni), riadatòu inte l'ànno 1937. Da-o 1934 a-o 1955, into convénto gh'é stæta a sêde da cùria da provìnsa lìgure di capuçìn, pöi stramuâ into convénto de Sànta Catænn-a de Portöia e, in sciâ fìn, tornâ chi a partî da-o 1966. Pe fortùnn-a o convénto o no l'à patîo di gròsci dànni inti bonbardaménti aérei da Segónda Goæra Mondiâle, a ògni mòddo e-esploxoìn àn caxonòu a distruçión da ciù pàrte de vedrâte, sostitoîe inti ànni a vegnî.
Coscì, a-i 20 de zenâ do 1591 (òpû, mêno probabilménte, za into 1586, segóndo di âtri scrîti ) l'é stæta deliberâ a realizaçión do cazaménto e, a-i 11 de frevâ do 1593, l'é stæto dónca acatòu o terén dónde costroî o nêuva gêxa. A-i 21 de màrso de quéllo ànno, into scîto da futûra costruçión, gh'é stæta tiâ sciù 'na crôxe pe indicâ o domìnio divìn in sce quéllo scîto, méntre a çeimònia da pösa da prìmma prîa a s'é tegnûa a-i 20 de màzzo, a-a prezénsa de l'arçivéscovo de Zêna Lusciàndro Çenturión. A prìmma pàrte di travàggi a l'é stæta terminâ into 1596, quànde, a-o prìmmo de novénbre , gh'é stæta dîta a prìmma méssa. Into scîto da nêuva gêxa, insémme a-a quæ l'é stæto tiòu sciù o convénto da-arénte, l'é probàbile ch'a ghe ségge stæta 'na tôre, ciamâ di Lùcoi da-o vêgio nómme da zöna e minsonâ da l'Agostìn Giustiniàn inti sò anâli. D'ancheu, sto nómme chi o l'é arestòu pe indicâ 'na stràdda do sestê da Madænn-a, scibén che l'òrìgine do topònimo a l'é a mæxima. Inte l'arvî do 1598, àn fæto stramûo into nêuvo convénto a ciù pàrte di fràtti che prìmma stâvan inte quéllo de Sàn Bernabè, ciù picìn, co-o convénto da Santìscima Conceçión che a l'época o ne òspitâva ciù de quatroçénto.
O drénto
A-o fóndo da gêxa, de la do presbitêio, gh'é 'n cöo bén bén profóndo. E miâge e a sofîta do cazaménto són do tùtto sénsa decoraçioìn, de 'na sénplice tìnta giànca ch'a crêa 'n fórte contràsto co-i pöchi arêdi, fæti pe cóntra de légno scûo.
Stöia
Aprêuvo a-o fæto ch'a l'êa 'na strutûa destinâ a-i capuçìn, e sò fórme êan do tùtto sénsa frexétti ò decoraçioìn particolæ, tànto che a-a sò realizaçión i arêdi êan sôlo de légno; co-o càliçe da méssa che, dovéndo contegnî o sàngoe do Segnô, o l'êa l'ùnico ògètto d'öo. Tra o 1613 e o 1616, into convénto gh'é stæto òspitòu Sàn Loénso da Brìndixi e, a-i 19 d'òtôbre do 1620, s'é tegnûa a solénne celebraçión de l'arçivéscovo Doménego Damæn co-a consacraçión do cazaménto. A ògni mòddo, i fràtti parteçipâvan in mòddo atîvo a-a vìtta econòmica de çitæ, arvìndo 'na pròpia speçiàia, unn-a de bibliotêche ciù inportànti do pòsto e 'n fiâdô pi-â lànn-a, aviòu inte l'ànno 1635.
Presbitêio
Sùbito prìmma do presbitêio, in corispondénsa de l'èrco chò-u divìdde da-o rèsto de l'àola, gh'é conservòu dötræ òpere da-o grànde valô artìstico. Se tràtta, da-a pàrte de drîta, de 'na Sànta Màia Manêna, còpia de 'na téia do Bartolomé Esteban Murillo, mìssa in sciâ miâgia, de 'n Sàn Loénso de Brìndixi de l'Àngiou Banchê de d'âto in sce l'èrco e de 'na Biâ Ludovîca de Savöia, do Santìn Tagiafîghe, mìssa ciù in bàsso. A-a mancìnn-a gh'é o Biòu Àngiou d'Âcri, de lóngo 'na pitûa òvâle do Banchê mìssa de d'âto in sciâ fàccia vèrso l'àola do pilàstro chi-â divìdde da-o Sancta Sanctorum ; ciù in bàsso gh'é o Sàn Crespìn da Vitèrbo do Tagiafîghe e, de sótta, a tónba di genitoî do Massimo d'Azeglio. Gh'é ascì, mìssa in sciâ miâgia, 'na còpia de 'n'òpera do Murillo dedicâ a l'Inmacolâ.
Cöo e crìpta
Into cöo se trêuva ascì l'òrgano da gêxa, de realizaçión no goæi antîga.
Stöia
Aprêuvo a-a diciaraçión de santitæ do Françésco Màia da Canporósso da pàrte do pàppa Zâne XXIII, fæta inte l'ànno 1962, a gêxa a l'é stæta elevâ a santoâio, conosciûo co-o nómme de "Santoâio do Pàddre Sànto" pò-u nomiâgio co-o quæ o l'é conosciûo o fràtte capuçìn. Drénto a-a gêxa, espòsto a-a veneraçión di fedêli, gh'é defæti conservòu o còrpo do sànto, mìsso inta capélla a lê dedicâ.
O de fêua
A faciâta, segóndo o stîle tìpico di scîti sâcri costroîi pe-i capuçìn, a l'é asæ sénplice, do tùtto sénsa decoraçioìn e co-in sôlo barcón a fórma de semiçèrcio. O tèito, da-a fórma a cabànna, o l'é realizòu co-ina covertûa de abæn, co-o córmo ch'o l'é per cóntra fæto de cóppi. Sôvia a l'intrâ prinçipâ gh'é a dédica da gêxa a-a Vèrgine, fæta co-a scrîta Virgini Deiparae Sine Originis Labe Sacrum, óltre che, inte 'n nìccio, 'na stàtoa da Madònna co-o Banbìn do sécolo XVI.
Capelétte
miniatura|Sàn Felîçe da Cantàlice do Stròssi, òpera inta capélla de Sàn Felîçe Inta gêxa da Santìscima Conceçión se trêuvan çìnque capelétte laterâli, træ in sciâ drîta e dôe a-a mancìnn-a, ciù a capélla do Pàddre Sànto, costroîa a-o de fêua da miâgia de mancìnn-a e colegâ a-a gêxa co-in coridô ch'o pàssa tra e dôe capelétte in sce quéllo fiànco do cazaménto. A-a drîta, anàndo vèrso l'artâ, gh'é e capélle de:
O de fêua
A gêxa a l'é pi-â ciù pàrte circondâ da-i âtri cazaménti do convénto, che s'avansàn a ponénte in sce Stràdda de Agostìn Bertâni e a sùd in sciâ Ciàssa di Capuçìn. Pe cóntra, a levànte o convénto o confìnn-a co-a vìlla Caumont Caimi e, vèrso nòrd, co-a pàrte de l'ecs convénto adibîo a schêua. A sôla pàrte da gêxa ch'a no l'é atacâ a âtri cazaménti a s'avànsa in sciô sagròu, a l'ónbra de grénde ciànte de çiprèsci.
O drénto
A controfaciâta a l'é decorâ con dôe téie e doî monuménti fùnebri: a-a drîta gh'é apéizo o Sàn Serafìn de Montegranâo ch'o goarìsce 'n paralizòu, òpera do Giöxèppe Parmê , con de sótta o monuménto fùnebre de Gromo Rosazza, fæto da-o Giöxèppe Chiapòri co-a colaboraçión de âtri artìsti. Da l'âtra pàrte gh'é pe cóntra 'na Flagelaçión do Segnô, òpera de 'n anònimo zenéize do sécolo XVIII e, in bàsso, o monuménto fùnebre de Montero Eldman, scolpîo da-o Sànto Vàrni. Inte sta pàrte chi da gêxa gh'é conservâ 'n'âtra téia do Parmê ascì: realizâ dòppo o 1729 a l'é quélla ch'a rafigûa o Martìrio de Sàn Fedêle da Sigmaringen.
Presbitêio
miniatura|Vìsta de l'artâ prinçipâ|sinistra Into presbitêio a se trêuva a grànde artâ da gêxa, fæta de légno d'ébano e ch'a prezénta 'n nìccio drénto a-o quæ gh'é 'na stàtoa de l'Inmacolâ, fæta de légno lê ascì e òpera do scultô Bertomê Carêa, de Gâvi. De fiànco a-a stàtoa de l'Inmacolâ ghe n'é âtre dôe, mìsse in sce di pêdestàlli, òpera do pöco avoxòu Giùlio Cazanêuva. In particolâ, quélla in sciâ drîta a rafigûa Sant'Antönio de Pàdova méntre quélla a-a mancìnn-a a l'é dedicâ a Sàn Françésco. O tabernàcolo, da-a fórma a tenpiétto e decoròu co-in basoriliêvo da Resureçión, o l'é stæto realizòu con grànde maestrîa da-o Gêumo Pitalûga. Into pasòu, gh'êa ascì cómme ancónn-a 'n quàddro de l'Inmacolâ, fæto da-o Gianbatìsta Pàggi, ch'o vegnîva îsòu ò calumòu inte fèste solénni pe móstra ò mêno a stàtoa do Carêa; a ògni mòddo za inte l'Eutoçénto l'òpera a l'êa bén bén aroînâ e d'ancheu a no vêgne ciù dêuviâ inte sta manêa chi .miniatura|Miâcoo de Sant'Antönio do Parmê, a-a mancìnna de l'artâIn acòrdio co-e indicaçioìn do Concìlio Vaticàn, depoî a l'artâ ghe n'é stæta mìssa 'n'âtra ciù picìnn-a, de mòddo de dî méssa gjæ vèrso i fedêli. In scê miâge a-i lâti de l'artâ, de sótta a-i doî barcoìn con véddri decoræ, gh'é, in sciâ drîta, a pitûa da Vixón de Sàn Françésco e, in sciâ mancìnn-a, quélla do Miâcoo de Sant'Antönio, tùtte dôe òpera do Giöxèppe Parmê e conscideræ tra e sò òpere ciù bèlle. O gràn nùmero de quàddri fæti da lê pe-e gêxe di capuçìn, inclûza quélla da Santìscima Conceçión ascì, o l'é dovûo a-a sò fórte divoçión a l'órdine, tànto ch'o l'à donòu a quésti vàrie de sò òpere.
L'ötöio
Da-arénte a-a gêxa, in sciô fiànco de ponénte do sagròu depoî a-o convénto, se trêuva 'n cazaménto picìn dêuviòu cómme ötöio. O l'é stæto tiòu sciù aprêuvo a-a necescitæ de spàçio pe de nêuve seportûe, óltre che pe l'emanaçión, into 1835, de 'n'ordinànsa ch'a vietâva i intæri di mòrti drénto a-e gêxe, vegnìndo dêuviòu inte sto mòddo chi scìnn-a l'avertûa do grànde canposànto de Stagén. O tenpiétto o l'é stæto dónca realizòu d'in gîo a-o 1842, in sciô progètto de l'architétto Vitöio Pitalûga. O l'à 'n'artâ picìnn-a e, cómme sò pâa, a l'êa dêuviâ 'na téia do Lùcco Cangiâxo ch'a rafigûa o Crìsto interòu . Da-arénte a l'intrâ, drénto a doî nìcci inta faciâta, gh'é dôe stàtoe do XVI sécolo, òpera do B. Carlón, che rafigûan Sàn Françésco e Sàn Doménego e, sott'a-o tìnpano, gh'é a scrîta Mortalitatis Exvvis Spes Qve Non Peritvrae Expectationi.