cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pieterpaad
Film
Boven de Bergen is 'n Nederlandse film die sjpeelt taenge de achtergróndj van 'n wanjelvakans langs 't Pieterpaad. De film is geproduceerd in 1992 en is geregisseerd door Digna Sinke.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
De Nederlandse voetballer Piet Keizer sjtörf op 73-jäörige laeftied.
Chinees
Alle Chinese dialekte zien toentaole in d'n ingste zin vaan 't woord: de prosodie weurt in de ierste plaots bepaold door de toene die wäörd vaan ziechzelf höbbe. De dialekte versjèlle oonderein evels sterk in 't toensysteem wat ze höbbe. Zoe heet 't Mandarijn veer toene, 't Kantonees evels zès, die nog wijer kinne weure oetgesplits tot wel nege. Ouch goon alle soorte Chinees consonantclusters oet de weeg; in sommege dialekte maag e woord ouch neet op 'nen aandere consonant es -n of -ng indege. Wijer is 't Chinees 'n isolerende taol, wat drop neerkump tot wäörd samevalle mèt wortele en neet kinne weure verboge.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2016
Chili wintj de Copa América daor nao e 0-0 gelieksjpael mit penanties (4-2) Argentinië te versjlaon. Hie-op kunjig Lionel Messi aan oet te sjeije mit interlandjvoetbal.
De Servische tennisser Novak Djoković wintj veur 't iers Roland Garros daor zienen opponent Andy Murray in veer sets (3-6, 6-1, 6-2, 6-4) te versjlaon.
De Runj van Italië geit in Apeldoorn van sjtart mit 'n euverwinnig veur Tom Dumoulin.
Cel (biologie)
Alle plantje, dere, sjummele en bacterieje bestaont oet celle. De cel besteit ónger anger oet e celmembraan, det d'n inhaud ómguf, en 't cytoplasma worin (behauve bie bacterieje) 'n celkern aanwaezig is. 't Cytoplasma besteit zelf oet cytosol en hie-in bevinje zich de celorganelle. Ouch guf 't laevendje organisme die slechs oet ein cel bestaont: de eincellige. Bie bacterieje, sjummele en plantje kump naeven 't celmembraan ouch nag 'ne celwandj veur.
't Waord "cel" is aafkumstig van 't Letiens cellulla "kaemerke". Deze naam is in 1665 gekaoze door Robert Hooke in e book worin d'r de körkcelle die d'r door 'ne microscoop waornuum vergeleek mitte klein kamers worin mónnike laefdje.
Diagram van 'n tupisch plantjaerdige cel
Organelle en inkel anger wichtige structure:
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
De Sjpanjool Alejandro Valverde wèntj de 101ste editie van Luuk-Bastenake-Luuk.
NEC weurt kampión van de Ierste Devisie en zal nao e jaor aofwaezigheid kómmend jaor weer in de Ieredevisie oetkómme.
Willingen
Plaatsj
thumb|Winterse blik vanaaf d'r Ettelsberg mit [[gondelbaan|gondelbaner richting 't daal oeë Willingen ligk; ]]
Hièrlikheid
'n Hièrlikheid ies 'n bepaald gebeed rónd 'ne hièrehaof of 'n kesjtièl, woavan de eigenaer of hièr op 'n gegeve moment besjtuurlike mach kreeg en daodoor 'n hièrlikheid waor gebore. De zetel van de hièrlikheid, de hièrehaof, kreeg dan 'n verdedigingsfunctie in tieje van (politieke) oorlog (10e en 11e ièw)  en kreeg daodoor ouch verdedigingsfuncties. Dèks waor inpandig 'n gevangenis.
Kromme Rijn
Aonzien
Aon de Kromme Rijn ligk e pittoresk landsjap mèt väöl keerseboongerde, dèks monumentaol pläötskes en e groet aontal kestiele en landgeujer. Direk aon de Kromme Rijn ligke Beverweerd, Rhijnestijn Aajd en Nui Amelisweerd en Rhijnauwen; boete Rhijnestijn, ligke ze allemaol aon de rechterkant. De lèste drei same vörme 'n aoneingeslote bosechteg park tösse 't dörp Bunnik en de stadsbebouwing vaan Utrech, wat door väöl steidelinge veur recreatie weurt gebruuk. Kort vaan de Rijn aof, aon de Langbroekerdijk (de weeg boe 't weegdörp Langbroek aon is gebouwd) gief 't nog mie kestiele. In de buurt vaan de stad Utrech löp de Kromme Rijn ouch nog tösse twie forte vaan de Nui Hollandse Waterlinie door (Fort Rhijnauwen en Fort bij Vechten).
Pol en Panhael
Allewijl huurt de groond vaan Pol en Panhael bij de gemeinte Maasgoew.
Fresno County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Fresno Fresno is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Fresno.
Polyfonie
In de westerse meziek
In de westerse meziek oontstoont de polyfonie min of mie vaanzelf oet de monofonie, wie me Gregoriaanse gezaange in parallel kwinte góng zinge. Dees meneer vaan zinge zouwe veer nog homofonie neume; middeliewse theoretici (wie Hucbald vaan Sint-Amand) spraoke evels al vaan polyfonie. E bewös mierstummeg gezoonge stök neumde me 'n organum. In de loup vaan de middeliewe kaom 't organum tot bleuj mèt ingewikkelder composities die mier dege es parallelle zinge, tot me roond 1200 in de Notre Damesjaol tot veerstummege organa kaom. In de loup vaan d'n daartienden iew woort polyfonie de norm veur diverse religieus en wereldleke werke, gans in 't bezunder 't motèt. In de renaissance gónge dees oontwikkelinge door; me stèlde in dezen tied diverse regele veur 't contrapunt op die componiste iewelaank trouw zouwe blieve.
Roond 1600 kump aon de bleuj vaan de polyfonie 'n ind, es me, veural veur wereldleke zaankgenres, de monodie es veurbeeld geit numme. De polyfonie euverleef evels in kèrkmeziek en in instrumentaole meziek en zal gans de barok 'n belaankrieke rol blieve speule. In dezen tied koume ouch vörm wie de fuga op, dee veural bij Johann Sebastian Bach tot groete bleuj kump. Mèt de koms vaan 't rococo raak de polyfonie evels oet de mode, jeh zelfs oet de gratie. Klassieke en romantische componiste passe ze neet dèks touw, veural in kèrkmeziek of es historiserend elemint. De ummer greujende leefde veur de meziek vaan Bach maak evels tot componiste ziene stiel gere es ierbetuin naovolge. In de meziek vaan d'n twintegsten iew kump de polyfonie veur bij diverse neoklassieke componiste. De modernistische werke vaan de Sjaol vaan Darmstadt mèt hun complexe, oonophawwelek dooreinluipende structure kin me ouch es polyfoon analysere.
Monnem
Monnem (Duits: Monheim am Rhein) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Mettmann, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 23,05 km² en 40.098 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1740 de veerkante kilometer.
Liebik
Folklore
In twiè weekende in juli vinge hoevefièste plaats, op de haof-Libeek, georganiseerd door de fanfaar Sint Gertrudis. 'n Heilige Mès, 'ne folkloristische optoch, 'n boerebroelof zin ónderdeil van 't programma.
Fresno
Demografie
De stad is erg populair, wat beweze weurt door de greuj: de stad is in de aofgeloupe 10 jaor mèt 72.000 inwoeners gegreujd. Hei door is 't noe de 37ste stad vaan de VS, qua inwoenertal.
Joseph Fourier
Fourier kreeg óngerrich in de kriegssjool van Auxerre en waas aktief in de Franse Revolutie. Nao 1795 kreeg t'r 'n betrèkking aan de Polytechnische Sjool van Peries (École Polytechnique). In 1798 góng d'r mit mit de expeditie van Napoleon nao Egypte, wo d'r goeverneur van Leeg-Egypte waerde. Hae publiceerde inkel wiskundige artikele bie 't door Napoleon opgerichde Egyptisch Instituut.
Anna Blaman
Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
Hechtel-Eksel
Hechtel-Eksel is 'n gemeint in Bèlsj Limburg. De gemeint haet bekan 11.500 inwoener.
Fosfor
Toepassinge
Allewiel is fosfor veural van belang inne landjboew veure perduksje van kónsmès. Hieveur waere geconcentreerdje oplossinge van fifosforpentoxied (P4O10) es gróndj gebroek. Anger gebiede worin fosfor wuuertj gebroek zeen: Wiejer wuuertj fosfor toegepas bie 't make van veiligheidszwaegele, pesticide en tandjpasta.
Haeld
D'r cultuurhaeld kan 'ne miensj zieë, e deer of 'ne miensj dae zich in e deer kan verendere. Dik zeunt de verhaole över cultuurhaelde etiologisch van aard. Soms is d'r sjprake va medewerking of zjuus taegenwèrking van gode of dere. Zoe probeerde Griekse gode Prometheus te verhindere dat e 't vuur an de miensjheed zow sjaenke.
Rotinge
't Op viefteg meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 10 stadsdeile.
Echters
't Echters of Echs is 't plat zoawie det gespraoke wuuertj in Ech.
Rónjing
Kinmerkendj veur 't Echters is ouch 't verrónje van sommige klinkers in wäörd wie hae bruk en 'n spun (taengeneuver Mofers: hae brèk en 'n spin).
Jordaan
thumb|De Jordaan in Galilea De Jordaan (Hebreeuws: נהר הירדן, nhar hajarden; Arabisch: نهر الأردن, nahr aloerdoen) is 'n reveer in 't Midden-Oeaste die door 't Jordaandaal door 't Maer van Tiberias nao de Doeaj Zieë stroump. De drie brónrevere vanne Jordaan zeen de Dan, de Banias en de Hasbani. Op 't drielanjepuntj van Syrië, Jordanië en Israël mundj ouch de Jarmoek in de Jordaan oet.
Simon Pieter Ernst
Waerk
Histoire du Limbourg, 20 jaor nao ziene doeëd oetgegaeve, 'n 7 dele tèllende historie van 't Hertogdom Limburg mèt in deel 7 d'r 1sjte drök van d'r Annales Rodenses.
Amsterdams
Sprekers en geografische verspreiing
Door zie prestiesj in vreuger daog is d'n invlood vaan 't Amsterdams in de wij umtrèk te vinde. Veural zuielek vaan de stad höbbe väöl dörper 't Amsterdams al gans of gooddeils euvergenome. Dit gelt veur de plaotse oet 't Amstelland (gemeintes Amsterdam, Amstelveen en Ouder-Amstel). Ouch de taol vaan de Haarlemmermeer, die noets apaart oonderzoch is, liek sterk Amsterdams gekleurd. 'n Dergelieke Amsterdamse kleuring, die tot uting kump in de sterk palataol oetspraok vaan n, d en t (zuug oonder), vint me ouch in Haarlem en op Zuid-Hollands en Utrechs groondgebeed nog zuielek tot in Aarlanderveen (gemeinte Alphen aan den Rijn; in de hoofplaots vaan die gemeinte zelf evels weer neet) en oostelek tot in Breukelen. Door Amsterdamsen drök zien ouch 't Waterlands en 't Zaans sterk vervlaak, korter bij 't Algemein Nederlands goon stoon.
Serialisme
Tegereactie en verval
E groet deil vaan de jaore viefteg woort Boulez zien meining tot edere componis dee de noedzaak vaan reeksetechniek neet inzaog 'gans nötteloes' waor in gans Wes-Europa oondersjreve; entans door wee geach woort detouw te doen. Nao e paar jaor evels kump vaanoet d'n avant-garde e tegegeluid op, en wel vaan d'n Hongaar György Ligeti. In 1958 lök 't häöm 't compositorisch princiep achter Boulez zien Structures te krake (e perces wat Boulez zelf neet wouw priesgeve; aon dit artikel daank me beveurbeeld d'n heibove getuinde matrix). Heer verwiet Boulez tot de aofgeleide reekse veur toendoor, aonslaag en intensiteit gein zinvol relatie höbbe mèt de groondreeks vaan twelf toene en tot de gekoze rije ieder wèllekäöreg zien (e verwiet wat de sjaol vaan Babbitt häöm trouwens ouch maak) zoewie de zier geringen eigen inbrink vaan de componis. Ligeti waor daorentege wel te spreke euver Le marteau, boe-in Boulez ziech in de compositie get vrijer had gelaote.
Johann Adam Schöpf
In 1749 góng Schöpf in Bonn wone. Rónd 1750 besjilderde hae de Heilig-Geist-Kapelle van 't Schloß Augustusburg in Brühl. Ouch decoreerde hae de Sankt-Tiberiuskirche in Münster. In 1751 besjilderde hae de parochiekèrk van Houtem, de vreuger sjtifkèrk van Chateau St. Gerlach, mèt fresco's op 't plafón en aan de moere, in rococo-sjtiel. Waarsjienlik woort hae hiebie geholpe door 'n ploog van mètwèrkersj, woa-ónder ziene zoon Johann Nepomuk.
Varsjerveld
't Varsjerveld, Vàrsjerveld, of (Mofers) Varsjerveldj (Nederlandjs: Varsterveld of Voorsterveld) is e gehuch in Nederlandjs Limbörg inne gemèndje Roerdale. 't Huuerdje vreuger bieje gemèndje Postert. 't Varsjerveld ligk kórtbie 't gehuch Annedaol es bie De Varsj zelf.
Amsterdams
Muziek
Zoezjus woort al gesproke vaan de Jordaanmythe. In muzikaol opziech woort die vertegewoordeg door de levesleedzenger Johnny Jordaan (echte naom: Johan van Musscher), dee bewös 't Amsterdams gebruukde. Um häöm heer waore minder gode actief. Later kreeg de popgróp Drukwerk bekindheid mèt 't Amsterdams, zjus wie d'n al geneumden Danny de Munk en André Hazes. Vaanaof 1990 is 't veural de rapgróp Osdorp Posse die bekind is. Zij hadde in 2000 'ne kleinen hit mèt Origineel Amsterdams, 'ne rap euver de stadstaol. In 2021 kaom Sophie Straat op, 'n Amsterdamse die waor goon zinge es deil vaan e kunsprojek meh dao häör werk vaan maakde wie ze daomèt väöl succes had.
Strand (Nordland)
Strand is 'n plaats inne Noorse gemèndje Sortland, inne pervinsje Nordland. Strand talj 550 inwoeaners in 2007 en haet 'n oppervlakdje van 0,37 km².
Sjpangegeldj
Sjpangegeldj is ein awt woord wo vreuger van gesjpraoke woort es de awwesj hun pas getrouwde dochter wat geldj toesjtaoke wo zie dan get extra's veur häörzelf koosj koupe. Dat woort dan meistal sjtiekem gedaon, zoadat häöre miensj dao neet achter kaom. Häör awwesj hejje dan dèks ein idee dat zie financieel wat te kort kaom biej häöre man. Biej de adel waas ein geldjelikke oetkeëring van de awwesj aan hun getrouwde dochter vriej gebroekelik en woort de heuëgde van dees oetkeëring veuraaf in de trouwakte vasgelag. Later woort ouch van sjpangegeldj gesjpraoke es de man zelf zien vrouw regelmaotig wat geldj toesjtook wat zie dan koosj besjteje aan perseuënlikke dènger en oetgave veur biejveurbeeld kleijaasj.
Åtvidaberg
Åtvidaberg is 'n gemèndje in Östergötlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 11.770 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 690,42 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 17 luuj de km².
Leonhard Euler
Euler weurt betrach es de veurnaamste wiskundige van d'n achteenden eeuw en eine van de grótste van alle tieje. Hae waas ouch eine van de produktiefste; zien vergaoring besjleit 60-80 quartovolumes. 'n Sjtèlling die weurt toegesjreve aan Pierre-Simon Laplace drök Euler zienen invlood op de wiskunde es volg oet: "Laes Euler, laes Euler; hae is de meister [i.e. óngerwiezer] van ós allemaol."
Guyana
Guyana (officieel de Cooperative Republic of Guyana) is e land in Zuid-Amerika, aon de Caribische Zie, grenzend aon (mèt de klok mèt, beginnend in 't ooste) Suriname, Brazilië en Venezuela. Hoofstad en groetste stad is Georgetown, aander relatief groete plaotse (>10.000 inwoeners) zien Linden, New Amsterdam en Corriverton. 't Land is relatief klein, dunbevolk, en heet 'n Caribisch-creoolse cultuur. Soms weurt mèt de Guyana's verweze nao Guyana, Suriname en Frans Guyana same; dit gebäörde veural in de koloniaolen tied, wie alledrei de gebeie nog in Europees bezit waore.
Leonhard Euler
Wirk
Hae vestigde zien roem door e nejkeurig bewies te levere van de volgende sjtèlling:
Guyana
Etnische gróppe
Door massaol arbeidsimmigratie in de negentienden en twintegsten iew zien de Indiërs intösse de groetste etnische gróp in 't land (43,5% in 2002). De Afro-Guyaneze, naokoumelinge vaan slaove mèt dèks ouch Europees blood, 30,2%. Lui vaan gemingden aofkóms make 16,7% oet, inheimse volker (Indiaone: Arawakke, Wai-Wais, Caribe etc.) zoe'n 10%. Blaanke en Chineze zien mèt väöl minder es eine percint aonwezeg. In tegestèlling tot Suriname en Frans Guyana vint me hei gein marron-populatie. De Indiaone leve door gans 't land, ouch wel kort aon de kös, de aander bevolkingsgróppe vint me bekans allein aon de kös.
Glenn County
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Veenendaal
Stadsfuncties
Veenendaal is vaanajds 'n industrieel centrum in de regio. Vreuger bleujde hei oonder mie de wolindustrie, de törfverwèrking (vaandao de naom) en de sigaorenindustrie. Allewijl is de stad veural e deenstecentrum.
Besjtek
Samesjtèlling van ein besjtek
De laepel en 't mets woorte al in de middeleëuwe gebroek mer pas in de renaissance woort 't gebroek van de versjèt Italië gangbaar.
Week (kaord)
thumb|200px| 'n Biejewesjkaersj mèt ein week 'n Week (Nederlandjs: pit) is 'n ketoene tuiwke dat in ein kaersj of ’n aolielamp zit óm de dao-in aanwezige vloejbare brandjsjtof op te zoege óm dae te laote brenne. Ten ónrechte wirt de week ouch waal lóntj geneump. Ein lóntj is eine draod of touw óm ein brenbaar sjtóf te laote óntsjtaeke.
Kaersj
Ein nuuj kaersj is get meujlikker aan te sjtaeke doordat d'r nog gein kaersjevèt in de week zit.
Sjeldnaam
'ne Sjeldnaam (Maledictum, mètstens in mieëvoud: Maledicta) is e waoërd, dat mèt 'n sjtaerk pejoratief betekenis nao 'ne perzoeën verwiest en ze óp die meneer beledigt en vernedert.
Harrie Geelen
Geelen regisseerde de Maarten Toonder teikenfilm van Tom Poes en Olivier B. Bommel,  'Als je begrijpt wat ik bedoel' en hae sjprook ouch ènnige sjtömme in.
Van 1 oktober t/m 16 november 2008 sjtóng 't SCHUNCK-Glaaspelies in 't teike van de kunstenaer Harrie Geelen mèt ein euverzichstentoansjtèlling van zien werk ónger 't motto  'Hamelen, Hilversum, Heerlen, welkom in de wondere wereld van Harrie Geelen' . Ein fraaj presentatie van zien beujend werk mèt väöl interactieve elemente veur jónk en awt. Zuug: Harrie Geelen, Hamelen, Hilversum, Heerlen.
Zelem
Bezeensweerdeghede
In 't dörp steit 'n neoromaanse kèrk gewijd aon Sint-Lambertus (foto). 't Gebouw oet 1878 vervingk 'n kapel gewijd aon Sint-Apollonia (1656; intösse aofgebroke).
Maer (Nederlands Limburg)
Historische inwoenertalle
Maer waor tot aon d'n Twiede Wereldoorlog 'n kwakkelgemeinte, die eve dèks kroomp es tot ze greujde.
Bart De Wever
Vaanaof 2010
In jannewarie 2019 maakde De Wever bekind tot heer minister-president vaan Vlaondere wouw weure.
Snavelbieës
't Snavelbieës is 't insigste zuigbieës mit 'ne snavel; 't bieës gebroek dit flexibel orgaan veur te veule bieje jach op óngewirveldje bieëster oppe baom van reveren en óndepe maere. In taengestèlling toet veugel is de snavel zaach en neet hel. Wiejer haet 't bieës nag gifklere bieje achterpuuet.
Antoing
Aander kerne
left|thumb|Zich op de sjtad en 't kesjtieël van Antoing. Maubray, Péronnes-lez-Antoing, Bruyelle, Caloen (Calonne) en Fontenoy.
2019
2016 - 2017 - 2018 - 2019 - 2020 - 2021 - 2022 2019 (MMXIX) waor e gewoen jaor wat begós op daensdig op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|Gevolge vaan d'n dambreuk in Brumadinho (Brazilië). thumb|Ralf Krewinkel, op 28 fibberwarie aofgetrooje es börgemeister vaan Heerle. thumb|De vereuvering vaan Baghoez, 't lèste IS-bolwerk, in fibberwarie en miert. thumb|'t Zwart look in M87, in aprèl 2019 es ierste zwart look gefotografeerd.
thumb|Ursula von der Leyen, op 2 juli veurgedrage es veurzotster vaan de Europese Commissie.
Sport
thumb|Zdeněk Štybar, winner vaan Omloop Het Nieuwsblad 2019.
Hunnekem
thumb|250px|right|Sjpekhoeës i Hunnekem thumb|250px|Windmuuële va Hunnekem
De Borg
De hoezer en häöf vanne Borg ligke geconcentreerdj aan versjillige waeg: Bakkeswaeg, Borgersteeg, Borgsgank, Borgswaeg, Sjuurkeswaeg en Hinsbergerwaeg.
Ganges
Laop
De Ganges waert gevormd in d'r Indiase daelsjtaat Uttarakhand doer de samelaop van twieë sjträöme, de Bhagirathi en de Alaknanda. De Bhagirathi, d'r belangriekste toeveurder, begint aan d'r Gangotri-gletsjer, woeë ze gevoed waert doer sjnieë en ies.
Mendocino County
Demografie
't Gaof 33.266 gezinne en 21.855 femilies in Mendocino. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,53.
Zuid-Willemsvaort
Aonpassinge
Tösse 1930 en 1934 woort 't Belse stök verbreid en rechgetrokke. Bij Helmond heet me in de vreug jaore tachteg vaan de twintegste iew 't kanaol boete de stad umgeleid. Heiveur woorte in 1982 nui brögke gebouwd en heet me al langer groondwerkzaamhede gepleeg. 't Aajd kanaol bleef bestaon, meh in sociaal opziech splitsde 't neet mie 't centrum vaan die stad. Ouch woort de revier d'n Aa umgeleid, en kraog 't duikers oonder 't nui kanaol. In 1993 waor 't projèk veerdeg. 't Stök bij Den Bosch woort ouch umgeleid oonder de naom Maximakanaal. Dit projèk waor veerdeg in 2014, boemèt noe sjeper mèt sjeepsklasse IV in plaots vaan de kleiner sjeepsklasse II, boe oersprunkelek 't kanaol veur gebouwd waor, in eder geval nao de have vaan Veghel kinne vare. Ouch zien tösse 2008 en 2010 sluis 4, 5 en 6 vervange en woorte ze centraol vanoet Schijndel bestuurd, um efficiënter doorvaort te creëre.
Berg (Troms)
De gemeintecode is 1929.
Limburgs in driej trepkes
Dr' pròfesser laet waeëd op 't feit dat ee g'n umgangstaal van zie gebied de e, de o en de eu mie es twèèj trappe van aoëpenhèèd hant:
In ander tale
't Nederlans haat bv. mer èng köete e (bed) en èng lang ee, en die versjille ee klaank - zeu òch de o en de oo -en 'n lang eu hant ze dao al gaar neet.- Freule ??
Grens
Oeë liet de grens van ós driej trepkes nao 't naoërd-westen toe?
Sinselbaach
't Gehuch Sinselbaach (Nederlands: Sinselbeek), woa de baek ouch doorsjtruimp, ies gelege bie Partei. 't Dreug dezelfde naam es de baek.
Ruimtetelescoop Herschel
Externe link
Lancering vaan Herschel en Planck (Youtube film)
Lake County (Californië)
Demografie
't Gaof 23.974 gezinne en 15.367 femilies in Lake County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,93.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Venloos
't Venloos is 't Limburgs dialek gespraoke in de stad Venlo, in Blierik, en in 't Ven. Al dees kerne hebbe verschille in eur spraok, maar die zien door d'n taligen drök van de stad Venlo minimaal gewaore. Ein klein hempelke ander dialekte, wao-ónder 't Aarces, stale sterk op 't Venloos. De plaatse Tegele en Belvend, die ouk in de gemeinte Venlo ligge, hebbe vuuel ander dialekte.
Grammaticaal verschille met ander dialekte
't Venloos haet 'n deil grammaticaal aafwiekinge taegeneuver de ander Limburgse dialekte, die meistal op 'n inger verwantschap met 't Braobants neerkómme. 't Venloos adjectief gedruueg zich gans nao Brabants veurbeeld:
Retour @ Libertés
Partiejbeginsele
De ideologie va Retour aux Libertés zaet dat Voere twieë, en es me 't Plattdütsch mèttèlt, driejtalig is en sjtraeft d'r nao dis mieëtalighèèd te behaowe. De partiej erkènt dat Voere bie Vlaandere huurt, mae wilt ooch dör Vlaandere erkènd waeëre es 'n Franstalige minderhèèd in de kaders van 't Europees Kaderverdrag inzake de erkenning van nationale minderheden.
Leuze-en-Hainaut
Aander kerne
left|thumb|De Sint-Pieëterskèrk va Leuze-en-Hainaut. Grandmetz, Thieulain, Blicquy, Chapelle-à-Oie, Chapelle-à-Wattines, Pipaix, Tourpes, Willaupuis en Gallaix.
Dyrøy
De gemeintecode is 1926.
Los Angeles County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Los Angeles Los Angeles is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Los Angeles City. Qua inwoeners is dit 't groetste graofsjap vaan de VS. Neet de gaanse Los Angeles Metropolis (Los Angeles inclusief e paar veurstei) vèlt oonder 't graofsjap.
Historie va Cyprus
Kontakte mit 't Menoïsche Kreta
Vanaaf 1800 v. Chr. haat Cyprus kontakte mit Kreta, oeë op dat momaent de rieke Menoïsche besjaving hör hoeëgtepeunt haat. Kretenzers vestige zich op Cyprus en aandersj-um. In dae tied van oetwisselinge keumt, roond 1550 v. Chr., 't syllabisch sjrif aa op 't eiland. Dit sjrif is aafgeleid van 't Kretenzische Lineair A. Bekaand is de aanpassing van dit sjrif dör de Myceners um hun dialekt vas te ligke, 't Lineair B geneumd. Minder bekaand is de aanpassing die deende um de aander Cypriotische tale te kinne optekene, 'n variaant dae de bron zow zieë van de Cypro-Menoïsche lineaire sjrifte.
Va Rome bies Byzantium
In 58 v. Chr. waoërt Cyprus dör de Romeine oonder Julius Caesar geannexeerd en 't eiland waoërt toegevoegd an de provincie Celicië, mit es hoofsjtad Tarsus. In 52 v. Chr. waoërt Cicero gouverneur van Celicië en e sjikde Quintus Volucius nao 't eiland um 'n aantal klachte van bewoners uvver machsmisbroek van 't vurrige besjtuur te oonderzeuke. In 36 v. Chr. goof Antonius, dae 'n gooj versjtandhouding how met Cleopatra, Cyprus wer an de Ptolemeeën truuk. In 31 greep Augustus de mach, wie e Antonius en de Egyptische kunningin versjlage how, en makde va Cyprus 'n keizerleke provincie, ursj oonder 't gezag van 'ne legaat. Nao vief jaor waoërt 't 'n senatoriale provincie. In plaatsj va Salamis waoërt noe Nea Paphos de hoofsjtad. Rome paasde 'ne polletiek toe dae vörbehouwe waor an gepacificeerde provincies. De vörnaamste sjtaej, te beginne mèt de nuuj hoofsjtad, waoërte verfraaid mèt temples, theaters, aquaducte, stadions en villa's. D'r mienboew waoërt geactiveerd en d'r handel bleujde. D'r Aphrodite-cultus bleef d'r nationale eredeens en d'r Koinon ton Kyrion bleef de rol va organisator van de aphroditische spölder en feeste. Och de meunte die oonder Vespasius en Titus gesjlage waoërte droge nog ummer de jaortalle van hun regeringe. Tot sjlot bleef 't Grieks de landstaal.
't Keuninkriek Cyprus
In d'n twelfden iew woort Cyprus vereuverd door Isaak Comnenus, dee ziech tot de keuning vaan Cyprus kroende en 't aon zien Latiens Keizerriek touwveugde. Heidoor woort Cyprus e zoegenaomp kruusveerderskeuninkriek, dat meint tot 't land ei veurnaom doel had: 't christendom besjerme en, zoe meugelek, de relizjie ouch wijer verspreije. In 1191 woort 't vereuverd door Richard Liewehart, dee op weeg waor veur de Daarde Kruustoch. Heimèt bleef Cyprus e deil vaan 't Latien Keizerriek. E jaor later, in 1192, verkoch heer 't evels um financieel probleme door aon Guy de Lusignan. Guy heersde mer twie jaor, hendeg oonverwachs. Zoe oonverwachs tot me in die twie jaor ziech nog neet had bezeg gehawwe mèt 'n kroening, aongezeen Guy nog laank de tied had um dat te doen. In 1194 hiemelde heer, boenao ziene broor Amalrik de Lusignan 't in 1195 euvernom. Heer leet ziech wel kroene tot keuning vaan Cyprus.
Verval vaan 't Ottomaons Riek
Nao d'n Ierste Wereldoorlog, goof 't al snel, in de periood 1921 bis 1922, 'n nui oorlog: de Grieks-Turksem oorlog, meh die meistens bekind steit es de Turksen Oonaofhenklekheidsoorlog. 't Goof vaan alles in de regio Balkan - Turkije - Cyprus. Aon de eine kant wouw de sultan vaan 't Ottomaons Riek Griekeland weer debij höbbe, daodoor góng 't d'r in Epirus al snel hel aon touw. Al gaw woort dudelek veur de sultan tot Griekeland noets mie Ottomaons zouw weure. 't Góng häöm veur Griekeland d'r daan noe um twie aander dinger: de grens tösse Griekeland en 't Ottomaons Riek westeleker plaotse, in eder geval ummertouw in 't veurdeil vaan 't Ottomaons Riek, en daoneve Griekeland eve helder make wee hei de baos is. Neet allein in Epirus ('t stökske vastelaand tösse Griekeland en Turkije) woort hel gevochte; ouch in de Ionische Eilen (boevaan de meiste vaan dees Griekse eilen pal neve de Turkse kös ligke). 't Haolde niks oet. Allewel tot väöl Grieke dao doed gónge, waor hun verdeijeging good. Daoneve moot neet vergete weure tot de sultan e nui perbleem had, örges aanders in 't land: deep in Anatolië, roontelum de stad Ankara (toen veural e handelsstedje, later de hoofstad vaan 't land). Hei begos Atatürk ziech lui mèt te numme in de oonaofhenkelekheidsoptoch vaan de Turkse Rippubliek. 't Volk in Centraol-Anatolië wouw niks mie te make höbbe mèt dee sultan. In 't begin woort dees beweging neet zoe serieus genomme, meh al gauw (binne e paar maond) waor gaans Turkije plat, inclusief Istanbul dat tot 't ind sultangeriech leek te zien. Boete d'n oorlog mèt Griekeland en de börgeroorlog in Anatolië, goof 't nog ein dink: de poging vaan 't Ottomaons Riek um Cyprus te vereuvere, of op ze mins 't noorde daovaan. Mèt 't Verdraag vaan Lausane kaom 'n ind aon de korte meh helle oorlog tösse, in prinsiep, vief len: Griekeland, Cyprus, 't Ottomaons Riek, 't Vereineg Keuninkriek en de nui Turkse Rippubliek. De groete verlezer waor 't Ottomaons Riek dat sindsdeen nimmie besteit. Turkije woort 'n rippubliek en kraog de grenze die 't nog ummertouw heet. Griekeland bleef ouch in zien aw vörm bestaon. Cyprus woort in 1925, volges de Britte oet veilegheid meh in praktiek door de nui kopereconomie, Britse kroenkolonie.
De nui Rippebliek en 't begin vaan de Enosis
Door 't gevolg vaan 't Verdraag vaan Lausanne, boe 't de Internationaol erkènning vaan de nui Turkse Rippebliek goof, woort de Britse soevereiniteit euver Cyprus mètein door de Cypriotische regiering erkind, umtot ze neet allein zomin meugelek in verband gelag wouwe wore mèt 't Ottemaons Riek, meh ouch neet mie wouwe mètdoen aon de indeloes oorloge roontelum 't oostelek deil vaan de Middellandse Zie. Eilen in de Egeïsche Zie en de Ionische Eilen hoorte oondertösse nimmie bij Törkije, meh bij Griekeland. Dit waore gevolge vaan 'n opkoumende politieke beweging, genaomp de enosis, die bekind steit es 'n idiaol (hendeg beïnvloojd door 't modern Grieks-Orthodoxie) um gans Griekstaoleg Europa te vereinege in ei land. Dat waor zoe good es gelök. Merkweerdeg genog leet Turkije mètein, nao 't opriechte vaan de Rippubliek, alle Griekse eilen goon; zelfs de eilen die nog geine kilometer vaan de Turkse kös aofligke. Dees eilen zien daodoor gemekelek te verdedege vaanoet Turkije en zelfs gemekelek te 'verturkse'. Toch wouw Turkije gein inkel risico numme. 't Einegs Griekstaoleg plekske dat evels neet Grieks woort waor Cyprus. Toch leefde ouch hei de enosis op. De periood tösse oktober 1931 en oktober 1940 woorte lestege jaore veur Cyprus, mèt hevege Cypriotische enosis-relle, mèt naome roontelum Nicosia. 't Huugdepunt vaan die relle veel in 1931, en liekent ouch 't begin te zien gewees vaan de nege-jaor lange relle, mèt d'n aovend tot 't Britse Government House in vlamme opgeit. De Gouverneur vaan deen tied, Richmond Palmer, waor zier impopulair oonder de Cypriote en stoond bekind um zien oonderdrökkende maotregele, boeoonder 't bepèrke op 't behier en de wèrking vaan Griekstaolege sjaole en verbod op vakboonde en vereiniginge van n'importe wat veur soort. 't Bewind vaan dit regime woort door de Cypriote spóttend Palmerokratía genump, vernump nao Palmer zelf, dee d'r op duide tot Cyprus toch ech 'nen democratie waor (demokratía), dewijl 't in feite 'n dictatuur waor. Door -kratía achter Palmer te zitte, gove de Cypriote aon tot Palmer 'n eige polletiek bewind had; in eder geval gein democratie. Opvallend is tot 't pas 'n ind vaan de relle gaof in 't begin vaan de Twiede Wereldoorlog, wie de Cypriote in Britse deens moste vechte in oonder aandere (nota bene) Griekeland, um de Pruusje te verjage.
Cypriotische Oonaofhaankelekheid
In praktiek bleek dit systeem evels neet te wèrke. Al hendeg snel goof 't perbleme bij 't vervölle vaan plaotse in de ambtenaorij, 't leger en de pelitie en de organisatie vaan de gesjeije gemeintebesture, die neet vaan de groond kaom. Ouch gebruukde de Törks-Cypriote hun veto um belaankrieke belastingwetgeving te blokkere. 't Bestuur kaom tot stilstand, boedoor de president besloot um in 1963 'n aontal wijzeginge in de groondwèt veur te stèlle, die d'n invlood vaan de Turks-Cypriote zouw vermindere. Heidoor oontstoont ´n oetbarsting vaan geweld op Cyprus. De Britte boje hun hölp aon um vrei te make tösse de twie partije. Ze woorte nog datzelfde jaor nao binne gebrach en maakde 'n sjijing tösse de Törks- en Grieks-Cypriotische bevolking. Dit waor 't ierse teike vaan de 'greun lijn', die 't noorde en zuie vaan mekaar zouw gaon sjije. 't Kolonelsregime in Griekeland naom de mach euver en 't land góng vaan 'n democratie nao 't fascisme. 't Goof väöl aonhengers vaan dit regime op Cyprus. Al gaw vele doezende Grieks-Cypriotische fasciste Turkstaolege dörpkes in 't zuie aon. Nao mierdere staotsgrepe oontstoont in 1974 indelek de Cypriotische Rippebliek. Hoonderdoezende Turkstaolege Cypriote vlöchde nao Turkije en Noord-Cyprus umtot ze es illegaol besjojd woorte. In 1984 verklaorde de Noord-Cypriote ziechzelf oonaofhenkelek. Tot allewijl weurt Noord-Cyprus nog ummertouw allein door Törkije erkind.
Wiek (Mestreech)
Dèks weure ouch de Zjeramiek, 't Plein 1992 en 't Bonnefantemuseum tot Wiek gerekend. De Aw Brögk, de Nui Brögk en de Hoeg Brögk verbinde Wiek mèt de binnestad.
Sint-Joost-ten-Node
Sint-Joost-ten-Node (Frans: Saint-Josse-ten-Noode) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes, mèt 23.536 inweunersj (1 januari 2006). De gemeinte haet 'n oppervlak van 1,14 km² en ies daomèt de kleinste gemeinte van 't gewes en van gans Belsj. Ouch ies 't de diechsbevolkde gemeinte van Belsj, mèt 20.646 inw./km². Sint-Joost-ten-Node haet 'n tamelik groat aantal inweunersj van boetelandse aafkóms (33,27% boetelendersj, 2004). In 2000 waor 't de ermste gemeinte van Belsj (brón: NIS).
De Berg (Roerdale)
Gehuch
De Berg is e klei gehuch inne gemeinde Roerdale taege de Pruusje grens bie Hare. De waeg wolangs 't ligk heite Waeg langse Landjwaer, Akerstraot en Heistraot. Bestuurlik vèlt 't ónger De Varsj en 't Varsjerveld.
Toremeule
De meule vaan Grónsveld
De meule vaan Grónsveld (gelege kort bij de Mestreechse wiek De Heeg), is 'ne boetekruier, woebij de kap aon de boetekant mèt 'ne houte start op de wind weurt gekruid. Ze is tösse 1618 en 1623 gebouwd in bakstein mèt speklaoge. De belt (of 't bergske roontelum de voot van de meule) stamp oet 1766. In 1959 en 1992 is ze gerestaureerd. In 2006 is de boetekant gans opgeknap. Zie is de mies zuidelek gelege windmeule vaan Nederland.
Nibelungenlied
Historische basis
In 436 probeerde de Bourgondiërs oonder de leiding va Gunther va Worms 't huidige Fraankriek binne te valle. Ze waoërte vernietigend versjlage dör de Hunne (in dèns van de Romeine).
Dogma
'n Dogma is e beginsel of 'n sjtèlling die door 'n euverheid, 'n religie of 'n organisatie weurt opgelag es óntaengesjpraekbaar waor. 't Vörmp den de primair basis worop 'n ideologie of geluif is geboewd. 'n Dogma is e fundamentaal concep det e gedachtegood óngerboewt; d'n aanhenger van 'n religie of ideologie weurt geach neet daovan aaf te wieken of 't te betwiefele.
Roer (Maas)
Duiding
Dit verhaol kan gewórteld zieë in de vondst van e veenliek. Zoe liek druugt, zoonder modern conservatietechnieke, es 't an de lóch keumt al flót gaans oet. In 't verhaol zeukt e klee menneke nao dreenkes. E aovermenneke in volkverhaole is symbool vör prehistorische begraafplaatsje. (Ton Lemaire).
Heks
Heks kin zien:
Jacob van Deventer
Van Deventer sjtörf in 1575 in Kölle.
Europees Verdraag väor de Rechte van de Miens
't EVRM bevat:
Nieuwegein
Stadsgeziech
Allewel tot de stad veurnaomelek oet nuibouw vaan oet de jaore zeveteg (en later) besteit, höbbe de aw dörpskerne väöl vaan hun dörpsgeziechte bewaord. Allebei de kerne strekke ziech oet in lintbebouwing aon de Vaartsche Rijn. Vreeswijk is al sinds de jaore zesteg e besjermp dörpsgeziech; de gemeinte wèlt ouch vaan Jutphaas e besjermp dörpsgeziech make. Ouch vint me nog midde tösse de bebouwing 't Kestiel Oudegein trök. 't Stadscentrum, kort nao de fusie gebouwd in brutalistische en rigoureus zakelek-functionele stijl, weurt allewijl ingriepend verbouwd um 't aontrèkkeleker te make. Nieuwegein ligk aon de Lek en aon daan wel bij versjèllende kenale: de Vaartsche Rijn, 't Merwedekenaal, 't Amsterdam-Rijnkenaal en 't Lekkenaal.
Wil Willems
In 1970 kaom, op 26-jaorige laeftied, ein eindj aan zien atletiekcarrière wiej biej häöm teelbalkanker woort geconsjtateerd. Dit beteikende mètein 't eindj van zien väöl te korte carrière es atleet. Willems, dae es kèndj aan dwangneuroses leej, woort in 1974 waeges psychische prebleme aafgekörd veur de arbeidsmert. Hae bleef aevel es teamleijer actief in de atletiekwaereld biej de altletiekvereiniging Unitas wo hae wirkde mèt talente es Frans Maas, Cor Lambregts, Rob de Brouwer, Peter Rusman en de Belzje sjprinter Patrick Stevens. Hae woort mèt de Zitterd-Gelaense vereiniging meërdere keëre Nederlandjs clubkampioen.
Corpus
'n corpus kènt zin
Kesjteël Wittem
Gesjiedenis en beweuners van Wittem
Ouch belangriek veur Wittem waas de ligking van 't dörp ten opzichte van Luuk en Mesjtreech. In de gesjiedenis is Mesjtreech heël dèks door legers aangevalle. Ummer es zoa ’n belegering plaatsj vónj, hele de vraem troepe zich op in de buurt van Wittem. In de 80-jaorige aorlog zaote de Sjpaanse troepe in Mesjtreech en woort de sjtad belegerd door de Sjtaatse Troepe van Willem van Oranje. Zoa kaom Willem van Oranje. De prins zelf euvernachde doe op kesjteël Wittem. In de latere aorlog tösje Frankriek en Holland, toen de sjtad in Hollèsj bezit waas, woort de sjtad opnuuj belegerd, noe door de Franse troepen.
Awtse gesjiedenis van kesjteël Wittem
In 1344 verkochte de femilie van Scavendriesch ’t kesjteël aan Johan van Cosselaer. Dees femilie regeerde pès 1466 in Wittem en sjtóng in hoag aanzeen biej ’t Brabantse hoes. Johan van Cosselaer, dae 'ne bastaard waas van de Jan III van Brabant, nóm de naam Wittem aan en dit gesjlach wis in de loup van de tied häör bezittinge oet te breije mèt de heërlikheid Eys, Nieswiller, Wahlwiller en Mechele. In die periood vónje de ridders oet Wittem 't belangriek óm de taore groater te make en daorom boewde ze d'r groate moere aan vas en maakde ze d'r 'ne carré. Dae carré laog tösje tweë baeke, zoadat me euver 'n brök moosj óm in 't kesjteël te kómme. Op dees meneer woort Wittem ein groate börch, völ groater es 't taengewoordig nog is. Kesjteël Wittem hèj doe waal zeve taores wovan veer hooktaores.
Kelpe-Oler
Vereiniginge
Net wie de vastelaovesvereiniging waere de inwoeëners van Kelpe-Oler mèt de vastelaovendj Kujeldreiers genömdj. In 1970 waerdje de vereiniging opgerichtj en verzörgdj deze de invulling van de rieke vastelaovestraditie. D'r zeen mieërdere meugelike verklaoringe euver de beteikenis en herkomst van de weurd 'Kujel' en 'Kujeldreier'. De meist logise verklaoring dae wördj aangenomme wördj oetgebieëldj door 't Kujeldreiersbieëldj in Kelpe-Oler. De Kujel is 'ne dichtgebonje boretesseplak gevöldj mèt stein of èrpel. As d'r ieëre 'n conflict waas tösse de inwoeëners van Oler en Gratem, nom de bevolking van Oler de Kujel bie de handj en verkocht, as 't nuuëdig waas, de tegestenjer 'n drei óm de oeëre!
Elio Di Rupo
Persoenlek en opleiing
Vaanaof 1982 zaot heer in de politiek, aonvenkelek op lokaol niveau, later ouch in de gewesteleke en federaol echelons. Oonder de affair-Dutroux besjöldegde einen Olivier Trusgnach häöm vaan seksueel misbruuk es minderjaorege. Di Rupo woort dao nao 'n oonderzeuk gans vaan vrijgesproke en kós zien politieke carrièr vervolge. Sinds deen tied is 'r ope euver zien homoseksualiteit.
In cartoons weurt dèks gespot mèt zien ijdelheid en 't nondedzjuke wat heer dreug. Ouch is kritiek op zien slechte beheersing vaan 't Nederlands, wat heer zelf wiet aon 't laat beginne mèt liere en zie slech gehuur. Di Rupo is vrijmetseleer.
Politieke loupbaon
In zienen rillatief korte regeertied kraog de regering-Di Rupo te make mèt de blievende gevolge vaan de economische crisis. Door de trökgekierde stabiliteit kierde 't vertrouwe vaan de bäörze in 't Belsj evels trök.
Heksewaan
Welke luuj waore 't sjlachtoffer van d'r waan?
Vöral aower, allèngsjtaonde, örm vrowwe zeunt es heks vervolgd, mae ooch in Duutsjlaand ènnige mansluuj. Sjtaerk antifeminisme van de kèrke spelde dao-in 'n ról. Volges sjattinge zeunt in Europa roond 50.000 luuj op groond van vermiengde hekseriej öm 't laeve brach en daobie mót me raeëkening d'r mèt haowe dat lang neet alle archieve bewaard zeunt blaeve.
Hekseprocesse in Limburg
In Belsj Limburg in totaal 118 processe in d'r 16de, 17de en 18de ieëw die allemaol eindigde op d'r braandsjtapel.
Henriëtte d’Oultremont de Wégimont
Henriëtte Adriana Ludovica Flora gravin d'Oultremont de Wégimont (Mesjtreech, 28 fibberwari 1792 - Aoke, 26 oktoaber 1864), Gravin van Nassau, waas de tweëde echgenote van de keuning van 't Keuninkriek der Nederlande, Willem I Frederik van Oranje-Nassau.
Henriëtte d'Oultremont woort sjpottend ouch waal 'Jetje Dondermond' geneump. In 1862 woort zie gefotografeerd in Paries (zuug foto hiejnaeve). In 1864 overleej ze op kesjteël Rahe in Laurensberg biej Aoke, 72 jaor awt. In taengesjtèlling tot häöre man, de ex-keuning, woort Henriëtte neet begrave in de keuninklike graafkelder in Delft, mèr in häör femiliegraaf in Wégimont (biej Ayeneux) in de gemèngde Soumagne.
Oostende (arrendissement)
't Bestuit oet de gemeinte:
11 juni
Gebäörtenisse
thumb|right|Hendrik VIII van Èngelandj in 1509 getrouwt mèt Catharina van Aragón.
Judicieel mach
In Belsj is de hoegste rechbaank 't Hof vaan Cassatie. Dit geit euver 't sociaol rech, handelsrech, börgerlek rech en straofrech. Dees rechbaank geit euver gans Belsj en is daomèt 'n fidderaol liechaom wat veur alle Belzje gilt, of ze noe in Vlaondere, Wallonië of Breusel woene. Veur Duitsland is dit 't Bundesverfassungsgericht. De hoegste rechbaank in Nederland is d'n Hoege Raod. Integendeil tot de aander twie len, heet Nederland evels gein rechbaank die direkte autoriteit heet op de groondwet. De Nederlandse groondwet is daomèt 'n vrij groete oetzoondering in Europa, umtot zie veural symbolische weerde heet.
Vorst (Brussel)
Vorst (Frans: Forest) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes, in 't zuudweste van de Brusselse agglomeratie. De gemeinte liek op 'n helling, die van wes nao oas umhoag löp, in de vallei van de Zenne en aan de Rink van Brussel. 't Oppervlak van de gemeinte ies 6,25 km² en op 1 januari 2006 woonde d'r 47.674 luuj.
Historie
De ièrsjte beweuning in Vorst dateert waarsjienlik oet de 7e ièw. Vanaaf 't ing van de 12e ièw begoes me hie de heilige Alena te verière, die in de 7e ièw gelaef zou höbbe. Zie zou de dochter van de heidense liènhièr van Dilbeek zin gewaes. Wie zie ziech tot 't christendom houw bekièrd góng zie de mès volge in de kapel van Vorst. Häöre pap leet zien soldaote häör truukhole, meh zie behandelde Alena zoa roew dat häöre erm d'r aaf getrokke woort en ze sjtorf. D'r versjeen 'ne ingel dae d'n erm op 't altaor van de kapel lag. Alena woort in de kapel begrave en de verièring kaom op gank naodat versjillende wóndere waore gebeurd. Later woort tege dees kapel 'n kèrk geboewd.
Patrick Dybiona
Patrick Stefan Bernard Dybiona (Brunssum, 12 september 1963) is 'ne veurmalige Nederlandjse topzjwömmer mèt es sjpecialiteit de korte afsjtand op de vrieje sjlaag. Hae nóm veur Nederlandj eine keër deil aan de Olympische Sjpele in 1988 in Seoel.
Op de 4x100 maeter vrieje sjlaag vele Dybiona en teamgenaote boete de eindjsjtried: èlfde plaatsj in 3.25,26. Biej zien twee perseuënlikke sjtarts, de 100 en de 200 maeter vrieje sjlaag, wis de Limburger neet door te dringen tot de finale; hae finishde op respectievelik ein dertigste (51,79) en de 34ste (1.52,67) plaatsj.
Hóndj
Oeare
Hönj mit hangoeare höbbe e get zwaker vermoeage óm gelöjd te lokalisieëre. De oeare höbbe daotaenge naeve häör fysieke funksje ouch 'n belangerieke taak bieë communicaasje mit anger hönj en mit de miensj. Ouch óp dit pöntj zeen hönj mit hangoeare dös einigszins in 't naodeil.
James Hutton
In 1795 waas Hutton d'n ieëste dae de meugelikheid nao veur brach det ieskep e deil van Naord-Europa bedèk höbbe, meh zien ideeje kregen in daen tied min aandach. Ouch troch t'r es eine vanne ieëste de conclusie det sómmige stein oet deper deil vanne aerd aafkumstig móste zeen. Hae naam aan det dees stein ieës gesmóltje gewaes woren en daonao zich stoldje; hie-oet lèdje d'r aaf det de deper deil vanne aerd hieël werm móste zeen. Wiejer waas t'r d'n ieëste dae veróngerstalj det berg stendigaan aafgebraoke woorten en vervele toet aafzittingsstein of sediment.
Hóndj
Ouge
't Oug vannen hóndj haetj twieë versjillendje types kichelkes, die óp gruuen ódder blaw leech reazjieëre. Dit in taengestèlling tótte miensj, dae euver drei versjillendje types besjik, die óp roead, gruuen en blaw leecht reazjieëre. 'nen Hóndj zuutj gei roead en ervaartj roeaj dinger es (dónker)gruuen. 'ne Roeajen bal in 't graas is veur 'nen hóndj dös lèstig te zeen.
Joep
Sint Joepmert
'ne Andere Jozef oet de biebel ies de zoon van de aartsvader Jaokob.
Keutelbaek
Van de hujige baek is allein de baoveloup tot aan Neerbaek nog euvergebleve. Ze óntsjprunk in Kelmond, 'n buurtsjap beheuërend biej de gemeinte Baek en meandert vervolges langs de buurtsjap Geverik nao de viever biej 't kesjteël Genbroek. Vanoet deze viever wirt 't water gedoseerd aafgeveurd nao 't puntj wo 't es baekske en via ein (gedeiltelikke) euverkloezing in de richting van Baek sjtruimt. In de oarsjprunkelike sjtaot leep de baek door de kern van Baek, vervolges door Neerbaek, Sjpaans Neerbaek, Kraonkel en Awt-Gelaen, wo ze dan oetmóndje in de Gelaenbaek. In vreuger tieje woort 't baekwater benut door 'n aantal laerloajerieje in Baek, Kraonkel en Awt-Gelaen.
Oevereind
Oevereind is e gehuch in de Nederlandjs Limbörgse gemeinte Ech-Zöstere, kórtbie 't dörp Roostere. 't Ligk tösje de Maas en 't Julianakanaal en besjteit sjlechs oet 'n paar häöf en sjtalle. 't Ligk aan de waeg tösje Roostere en d'n Aosterberg.
Dendermonde (arrendissement)
't Arrendissement Dendermonde is ein vanne zès besteurleke arrendissemente van de provincie Oes-Vlaondere. 't Arrendissement haet 'n oppervlak van 342,47 km² en haw op 1 juli 2005 188.220 inwoener.
Tsjèh Tsjèh Tsjèh
frame|Tsjèh Tsjèh Tsjèh 2005 Tsjèh Tsjèh Tsjèh ès 'n band uut Wieërt die vanaaf 2002 meziek maaktj. Oever 't algemein make ze covers met eigetieëdse Limburgse (Wieërtse) tekste. Ouch de covers blieëve neet origineel en meistal ontstaon er "anger-sjemênte" zoas de band 't zelf neumptj.
De band bestieët uut 5 manne en 1 vrâwmes: Jan, Baer, Sjaak, Toeen, Jo en Marie.
Ølen
thumb|De ligking van Vindafjord in de pervincie Rogaland. Ølen is 'n veurmaolige gemeinte in de pervincie (fylke) Rogaland in Nórwaeg. In de gemeinte woort officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
Chloear
Chloear is e sjemisch element mit 't symbool Cl en 't atoeamnómmer 17. 't Behuuertj toete groep vanne halogene. Chloear kump bie kamertemperatuur veur es gael toet gruuen en hieël giftig gaas dichloor (Cl2).
Kaldekerke
Economie
Lang waas Kaldekirke 'n belangrieke euverslagplats in de distributie. De grens mit Tegele en beej de Keulse Barrière woort dök gepesseerd door vrachverkiër. Veur 't in wirking traede van 't Schengen-verdrag in 1993, weure vuuel luuj bescheftig in 't douanecomplex, mer d'r nao verlier de grens häöre betaekenis. Heejdoor verlier ouk 'n groeët aantal luuj arbeidsplatse. Distributie is allewaal nog steits belangriek veur de regionale economie, en beej de veurmalige grenseuvergang van de Keulse Barrière is 'n internationaal bedrievecomplex gevestig en get oetgebreid.
Dialek
In Kaldekirke wuuert 't Koakerker Platt gekald, 'n Oës-Limburgse dialekvariant van euver de päöl. 't Dörp leejt ónder de Uerdinger Linie, en 't haet daodoor geine Kleverlandse (dös naordelike) invluuede. Dit, in taegestelling tót 't naobeurige Venlo en häör stadsdialek.
Crypte
D'r is evvel ooch e verbaand mèt de Mithraea oet 't Mithraïsme.
Sonnèt
Ingels sonnèt
In Ingeland woorte de mieste sonnètte aanders gemaak. Dao gief 't geine volta, meh is de verdeiling drei kwartètte en e couplèt (twie regele). De kwartètte hove neet 't ein 't aander zien rijmklaanke euver te numme. 't Couplèt besteit oet twie rijmende regele die e soort motto vaan 't gediech vörme. Alles bijein lievert dit 't volgend sjema op: abab cdcd efef gg.
Potvès
Kinmerke
't Spiesverteringskenaal vaan de potvès is wel 250 meter laank. Heer heet dreidoezend kilo blood.
Dieet
De potvès veujt ziech veural mèt middelgroete bieste, wie de reuze-inkvès, d'n octopus en de deepzierogk.
1706
1703 - 1704 - 1705 - 1706 - 1707 - 1708 – 1709 thumb|right|200px|Sjlaag biej Ramillies
Kåfjord
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Duutsjtalige Gemeensjap
Parlemaent
't Parlemaent vaardigt decrete oet, die de kracht van 'n wèt haant mae neet in sjtrijd maoge zieë mit de Belzje federaal wètte.
Regering
thumb|450px|Zaeëtel van de Regering van de Duutsjtalige Gemeensjap in Eupe (architekt [[Johann Joseph Couven)]] De Regering van de Duutsjtalige Gemeensjap is 't dageleks besjtuur en nèmt alle besjlissinge collegiaal ofwaal èènparig. De veer ministeries bereide 't beleid vör en veure de besjlute en decrete oet. De administratie tèlt 160 personeelslede.
Roemaanse tale
Italische tale zint 'n groep van Indo-Europese taole die in 't iesjte millennium v.C. op 't Italische sjiereiland gesprôke woerde. Behauve 't Latien zint zie in de laup van de kiezertied oetgesjtorve. Alle Roemaanse tale höbbe zich oet 't Latien ontwikkeld.
2021
2018 - 2019 - 2020 - 2021 - 2022 - 2023 - 2024 2021 (MMXXI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.
Pieël
Cultuur
Christiaan Hesen, Toon van Els en Gerardus Kivits ware markante figure oet de Pieël. D'n Amerikaansen band Rowwen Hèze is nao Hesen verneump. De Peel in brand is ein van de populairste nömmers van daen band.
Stier (starebeeld)
thumb|right|Kaart vaan 't starebeeld Stier Stier (Taurus, aofgekort Tau) is e starebeeld zjus noordelek vaan de hiemelequator. De ecliptica löp door dit starebeeld, dus maak 't deil oet vaan de dierereem. De zon steit in dit starebeeld vaan 14 mei tot 21 juni.