cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Europese Unie
Eurocrisis
In 2008 kaom de Eurozone in gevier. Door de kredietcrisis, die in 2007 vaanoet de Vereinegde Staote in d'n imploderenden hoezermerret veur 'n ikkenomische kèttingreactie zörgde euver de ganse wereld, bleek 't hendeg meuilek veur de EU te zien um gezameleke ikkenomische polletiek te bedrieve veur 't redde vaan d'n Euro. Regieringe in Griekeland bleke decennia laank te höbbe geloge euver d'n ikkenomische staot vaan 't land. Dees periood góng bekènd stoon es de Europese staotssjöldecrisis (in de volksmoond dèks de Eurocrisis geneump). Oonder 't leiersjap vaan de President vaan de Europees Kemissie, Jean-Claude Juncker, en de Veurzitter vaan d'n Europese Raod, Herman Van Rompuy, woorte versjèllende polletiek initiatieve aongenomme binne de EU um d'n Euro te redde. Zoe kroog d'n Europese Centraole Baank (ECB) väöl mie kapitaolsmach, woort 't Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) aongenomme wat financieel garantie vaanoet ikkenomisch gezoonde EU-lidstaote kin biede um de staotssjöld vaan ikkenomisch wankelende lidstaote (tijelek) euver te nömme en kaom 'n Europees Fiscaol Kompak boe-in lidstaote garant mooste gaon stoon tot ze noets mie es 3% budgettekort mochte höbbe. D'n aonpak vaan de EU oonder Juncker zörgde d'r veur tot d'n Europesen interne merret weer begos te stabilisere roond 2014. Evels goof 't ouch hendeg väöl kritiek op dezen aonpak. Zoe kenmèrkde dit tiedperk ziech mèt strenge austeriteit-polletiek boe-in len die de Eurozone in gevier bringe fors motte bezuinege zoonder daoveur op väöl financieel steun kinne reikene.
Migrantecrisis en Brexit
Op 23 juni 2016 besloot 't Vereineg Keuninkriek in e rifferendum veur de EU te verlaote, wat in de volksmoond bekind zou goon stoon es de Brexit. De nipte mierderheid vaan stömme veur de Brexit weurt dèks gezien es e gevolg vaan de migrantecrisis. 't Is d'n ierste kier tot 'ne zelfstendege lidstaot de Unie verlaot (veurheer heet allein Greunland dat gedoon, in 1985, meh Greunland is 'n otonoom gebeed binne 't Keuninkriek Denemarke). Nao lang oonderhandelinge en väöl intern ooninsegheid binne 't land woort de Brexit ingeveurd op 1 jannewarie 2021.
Geografie
Op basis vaan oonderzeuk zal in 2020 90% vaan de inwoeners in zeve EU-staote in de stad leve. Stei zien hendeg verspreid euver de EU, al gief 't 'n opvallende urbanisering es me mie nao 't noordweste geit. De meis ikkenomisch actieve regio in Europa steit bekind es de blauw banaon: blauw riffereert euver 't algemein nao ikkenomisch activiteit en banaon nao 't feit tot die regio de vörm vaan 'n banaon heet. Die regio geit, vaan noordwes nao zuidoos, vaan Oos-Ingeland (inclusief Londe), de Benelux, Hauts-de-France, Ile-de-France, Noordrien-Wesfale, de Elzas, Baden-Württemberg, Beiere, Zweitserland en Noord-Italië. Dit is dus inclusief Limbörge.
Instellingen
De zeve instellinge vaan de Europese Unie zien:
Rots
Ein van de groate rotsberg op de aerd zint de Rocky Mountains. In Monument Valley bevinje zich veurbiljer van rotsmassa's, wie zule en taofelberg, die nao 'n lankdoerige erosie es huègdje in 't landjsjap zint achtergebleve.
Europese Unie
Budget
Umtrint veerteg percent vaan de gans Europees begruting geit nao de agrarische sektor en plattelandsoontwikkeling. Daomèt is 't de groetse oetgavepos oppe begruting.
Kroatisch hierevoetbalèlftal
Historie
't Doort laank ietot 't land nog zoeväöl succes haolde. Wel plaotsen 't ziech veur de mieste EK's en WK's; in 2008 kaom 't nog tot de kwartfinaal op 't EK. Hei-in kaom veraandering op 't WK vaan 2018. Gans oonverwach haolde Kroatië de finaal, nao drei verlenginge en twie penantieseries te höbbe euverleef boe-in 't oonder mie vaan Ingeland won. Oetindelek waor in de finaal Fraankriek mèt 4-2 te sterk. Ouch op 't WK vaan 2022 waor 't èlftal bezunder sterk. Nao oonder mie 'n wins op Brazilië in de penanties woort 't team oeteindelek daarde.
Hoedkónde
Hoedgekrenkdje zeen hieël algemein (dink beveurbeildj aan eczeem, hoedkenker, geslechsgekrenkdje wie chlamydia en kaalheid); 't guuef bao gein luuj die neet aventoe get ane hoed höbbe. De diagnostiek van hoedgekrenkdje besteit in ieëste instansje veural oet inspeksje: gooj betrachting en de besjrieving daovan. Daonaeve is de veurgesjiechte (ouch waal anamnees geneump) van belank. Sómtieds is wiejer vorsjing nuuedig, meistes bloodóngerzeuk of microscopisch óngerzeuk van e biop (e monster vanne aangetasdje hoed). Väöl hoedgekrenkdje höbbe neet allein betrèkking oppe hoed, mer ouch op anger orgaanstèlsele.
Hunky Dory
Hunky Dory is 't veerde soloalbum vaan de Ingelse rockster David Bowie. 't Album is aofkomsteg oet 1971. 't Album waor succesvol mèt hits es Changes, ''Oh! You Pretty Thing en Life on Mars''.
Land-vaan-Axels
Dialekbehaajd
Wieväöl lui 't dialek nog spreke is neet bekind. Vas steit tot 't bij de joonger generatie achteroet geit; daoneve kin me ouch constatere tot in Terneuzen-stad e stök minder dialek weurt gesproke es in Axel en de dörper roontelum.
Neil Armstrong
Luuster in Ogg Vorbis nao de origineel wäörd: [[Media:Phrase de Neil Armstrong.oga|That's one small step for (a) man, one giant leap for mankind]].
Kabbinèt-Rutte II
Nao de Twiede Kamersverkezinge vaan 12 september 2012 góng de kabbinètsformatie vaan start oonder leiing vaan verkinner Henk Kamp. Heer concludeerde tot oonderzoch moos weure of 't ’n meugelekheid gaof veur e kabbinèt vaan de groetste partije, VVD en PvdA. Oonder leiing vaan twie informatäörs vaan de twie partije, Kamp en Wouter Bos, begóste de oonderhandelinge. Iers woort e deilakkoord op de financië bereik, en later e regeerakkoord. Daonao woort VVD-leier Mark Rutte beneump tot formatäör en goof 't PvdA-congres greun leech um touw te treie tot ’t kabbinèt. 't Kabbinèt woort beëdeg op 5 november 2012 en waor mèt 54 daog formere rillatief snel gevörmp. 't Gaof de ierste kabbinètsformatie boebij keuningin Beatrix gein rol speulde. De beëdeging vaan de ministers en staotssecretarisse waor veur 't iers rechstreeks via tèllevisie en radio te volge. ’t Motto vaan ’t regeerakkoord waor “Bruggen slaan” (Brögke sloon). Vaan 't Ministerie vaan Economische Zake, Landbouw en Innovatie woort de naom gewijzeg in Ministerie vaan Economische Zake. De Minister veur Immigratie, Integratie en Asiel verdween. 't Gaof twie nui ministersposte: de poste vaan Minister veur Boetelandse Handel en Oontwikkelingssamewèrking en de Minister veur Woene en Rieksdeens.
Samestèlling
’t Kabbinèt-Rutte II bestoond oet daartien ministers, de minister-prizzedent en minister vaan Algemein Zake mètgetèld, en zès staotssecretarisse. Zeve ministers waore vaan de VVD, zès minister vaan de PvdA. 't Gaof in ierste instantie drei Limbörgers in ’t kabbinèt. Mer naotot de Mestreechteneer Frans Timmermans viceveurzitter vaan de Europees Kemissie goof 't d'rs twie.
Warschau
Historie
In d'n Twiède Waereldoorlog woort de sjtad groatendeils verwoes. Nao d'n oorlog haet me 't centrum in de ouw sjtiel herboewd. Tegewoordig sjteit de sjtad op de Waerelderfgoodlies van UNESCO. De restauratie neump me ouch waal: 't wónder van Warschau.
Moldavisch
't Moldavisch weurt ouch gezeen es e dialek in de ganse historische regio Moldavië, die zowaal in 't rippebliek (exclusief Transnistrië), de Boedzjak, Boekovina es Roemeens Moldavië ómvat.
Fyresdal
thumb|De ligking van Fyresdal in de pervincie Telemark. Fyresdal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 1.369 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.277,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,1. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
Mars (planeet)
Maone
Deimos is mèt 'ne gemiddelde straol vaan 6,2 km nog gans get kleinder. De samestèlling is aanders es die vaan Phobos, minder oongewoen. Kraters zien väölal opgevöld mèt regoliet, zoetot Deimos es stök gladder oetzuut es Phobos. Deimos steit get wijer aof vaan Mars: de elliptische haafas is hei 23.460 kilometer (dat is evels nog altied zevetien kier minder es die vaan de Maon). D'n umlouptied is 30 oor en 18 menute, neet zoeväöl mie es 'nen Marsdaag. Deimos ligk zjus boete de synchroon baon, de baon boe-op 'n maon eve snel drejt es häör planeet. Es 'r dao-op laog, zouw Deimos altied op dezelfde plaots aon d'n hiemel stoon en zouw op e gans haafroond de maon noets te zien zien. Noe kump 'r, wie verwach, in 't ooste op, meh beweeg 'r meh hiel laankzaam aon de Marshiemel: dao verlöp 2,7 daag tösse Deimos-opgaank en Deimos-oondergaank (in tegestèlling tot op Eerd de Maon, die zoe laankzaam om de Eerd drejt tot ze ederen daag opkump en oondergeit). Aon d'n hiemel vaan Mars zuut Deimos oet wie 'n helder staar; sikkelfases kinne neet zoonder telescoop gezeen weure. Op zie helderste zuut Deimos oet wie Venus vaanaof de Eerd, in ieste en lèste kerteer ieder wie de staar Wega. Wie Phobos is ouch Deimos door zien klein aofstand tot de planeet neet euveral op Mars te zeen, meh dit is pas vaanaof väöl hoeger breitegraode 't geval.
Isolaatspraok
'n Isolaatspraok (neet te verwarre mit isolerendje spraok) is inne spraoktypologie 'n netuurlike spraok wovan toet noe aan gein inkel genetische verwantjsjap mit anger spraoke kan waeren aangetuuendj; mit anger wäörd, 'n spraok die bie gein inkel spraokfemielje kan waeren ingedeildj. Mer aangezeen de vergeliekendje spraokkónde ummertoe wiejer vorderinge maak, is 't neet óndinkbaart det spraoke die noe nag es isolate waere betrach oeatj bie 'n bepaoldje groep zólle waeren ingedeildj of es creoolspraok gaon waere betrach.
Neufmanil
Neufmalin ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Liest va burgemeestere va Jaobik
De gemeinte Jaobik heet de volgende börgemeisters bekind:
Mexico
Historie
In 1810 reep 'ne preester de oonaofhenkelekheid oet, die nao 'nen oorlog vaan elf jaor in 1821 erkind woort. Mexico woort e keizerriek. In 1822 en 1823 woorte alle Spaonse bezittinge in Middel-Amerika geannexeerd; Chiapas evels bleef nog in Spaonse hen. In 1823 woort de keizer weer aofgezat en woort Mexico 'n rippebliek. De regering perbeerde de gebejer in 't noorde, die nog aamper bewoend waore, te kolonisere; in 1836 verloor me evels Texas, wat ziech aofsjeide, en in 1848 mós Mexico 'n enorm gebeed aon de Vereinegde Staote aofstoon nao de Amerikaans-Mexicaanse oorloge. In dit gebeed is nog ummertouw 'n Spaonstaoleg cultuur aonwezeg.
Zwake bosone
De zwake bosone zint de krafdragendje elementair deilkes die optraeje es euverbringers veur de zwake kaenkraf. 't Guuef twieë versjillige saorte: W-bosone en Z-bosone. De W-bosone waere wiejer óngerverdeildj in de positief-gelaje W+ en de negatief-gelaje W- die antideilkes zint van einanger. 't Z-boson is lektrisch neutraol en is zien eige antideilkes. Al de drie bosone höbbe 'ne kórte laeftied.
Sarthe
thumb|Ligking van 't departement Sarthe. 't Departement Sarthe is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 72. 't Is gelaengen in 't centraal-wèstelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Orne, Eure-et-Loir, Loir-et-Cher, Indre-et-Loire, Maine-et-Loire en Mayenne. De houfstad is Le Mans.
Schizo
Hitsucces
Schizo brach 13 weke in d'n Album Top 100 door en haolde de 22e positie.
Harrie Smeets
Smeets gruide óp i Bor. Va circa 1980 bis 1985 sjtudeerde heë Nederlandse sjproak en letterkunde in Utrech; va 1985 bis 1992 volgde heë de preestersjtudie óp 't groeëtseminarie Rolduc.
1804
1801 - 1802 - 1803 - 1804 - 1805 - 1806 – 1807 1804 (MDCCCIV) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender.
Gesjtorve
thumb|right|150px|Immanuel Kant, gesjtorve op 12 fibberwarie 1804.
Neuville-lès-This
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
Rechhook
'ne Rechhook is in de mattemetik 'n twie-dimensjonale feguur mit veer ziej en veer rechte heuk tösse die ziej. Twie euverligkendje ziej zeen altied aeve lank. 't Is 'n bezunjere vörm van 'ne veerhook.
'ne Balk is 'n driej-dimensjonaal lichaam mit zès ziejvlak die eder de vörm van 'ne rechhook höbbe.
Michail Gorbatsjov
thumb|Gorbatsjov in 1986. Michail Sergejevitsj Gorbatsjov (Róssisch: Михаил Сергеевич Горбачёв; gebaoren op 2 mieërt 1931, gestorven op 30 augustus 2022) waas 'nen invloodrieke Róssische politieker vanne Sovjetunie. Ónger zien politisch leiersjap is 't politiek, sociaal en economisch landjsjap vanne Sovjetunie drastisch verangerdj; de mechtige Communistische Partie vanne Sovjet-Unie die 't landj mieër es seventig jaor mit iezere voes haw regeerdj verloor in zès jaor tied zie gezag en 't landj koom in nuuj politisch en economisch vaarwater terech.
Pools
't Pools (język polski, polszczyzna) is de taol vaan Pole, die door 98 procent vaan de Poolse bevolking (38,6 miljoon Pole) es mojertaol gesproke weurt. Langs de oosgrens (Wit-Rusland, Litouwe en Oekraïne) gief 't väöl Poolstaolege minderhede (hei en dao zelfs mierderhede), zoe sprèk ei derde vaan de inwoeners vaan Vilnius, de hoofstad vaan Litouwe, Pools. De taol heet 50 miljoen sprekers. 't Pools is de belaankriekste Wes-Slavische taol, en es Lechitische taol is 't ing verwant mèt 't Tsjechisch en 't Slowaaks. De taol heet gein groete dialekversjèlle boete 't Kasjoebisch, wat soms ouch es 'n apaarte taol gezeen weurt. Alle Pole kinne ziech oonderein verstoon. Tot 't Pools allewiel zoe homogeen is kump veural doordet nao de annexatie vaan Kresy door Ruslaand in 1939 väöl Pole vaan 't oeste nao 't weste immegreerde.
Substantieve
Daonaeve gief 't in bestumpde waordparadigma's regelmaotige klankalternanties:
Li Bai
Li Bai laefdje en wirkdje t'n tieje vanne Tang-dynastie. Veure Sjinese kónste waas daen tied tróds väöl stried 'ne waore bleujtied. In Sjina laef Li Bai in väöl vörm en plaatse nag ummer door. Op plaatse wo Li Bai ouch koom of gewóndj haet, zal 'ne Sjinesen toeristegids noeatj naolaote dao-op te wieze. Zien tekste siere väöl aaj en nuuj monumente. Dit alt tróds 't feit det Li Bai in zie wirk döks d'n draak stook mitte hieërsjendje machhöbbers in 't algemein, esouch mitte biebehuuerendje strikte codes. Haezelf woort ouch ummer ómsjreven es 'n alternatief en eigezinnig figuur. Ouch tiejese cultureel revolutie van Mao is Li Bai zie wirk enne persoean zelf geleef gebleve.
Ane Sjinese kinjer waere zien gedichter nag ummer óngerwezen en dao waere toet op huuj nag ummer sjoeale nao 'm verneump. Väöl Sjinese studente zètte zich döks in veur 't wirk van Li Bai inne spraok van häör gaslandj euver te zètte. Bieje muzikaal begeleijing vanne euvernaam van Hongkong in 1997 woort de teks van Li Bai zie gedich euver vrieheid gebroek.
Racisme
Systeem/stèlsel: Racisme es geïnstitutionaliseerd systeem/stèlsel vaan óngerdrökking op basès vaan ras dat ónger ángere den touwgank tot óngerwies, wèrkgelegeheid, vertegewoordiging inne media, hoesvèsting, medische zörg etc. beperk.
11 oktober
Heiligedaag van Gommarus van Lier
Kviteseid
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
James Watt
Vanoet e weitesjappelik ougpuntj waas in zienen tied zie wirk neet good te verstaon, mer 'n later analyse door luuj wie Sadi Carnot en Benoit Clapeyron van zienen empirischen triomf lag de gróndjslaag veure thermodynamica.
1989
Maan vaan 't Jaor
Michail Gorbatsjov (twiede kier; oetgerope tot Maan vaan 't Decennium)
Fantasy
In aander media es literatuur
Neve 't gesjreve book en 't stripverhaol is fantasy ouch in diverse aander media versjene, wie film, tillevisieseries en teikefilm. Dèks geit 't um verfilminge vaan succesvol beuk. Zoe woorte films gemaak vaan The Lord of the Rings en Harry Potter, en woorte de beuk vaan George R.R. Martin verwèrk tot de serie Game of Thrones. Oersprunkelek werk besteit evels ouch, neet in de lèste plaots in d'n anime-wereld. De Dragon Ball-serie woort ouch in de westerse wereld populair.
Norwegian
Norwegian is de nasionale lochvaartmaatsjappiej van Noorwege.
Labiodentalen approximant
Kènmirke
Kènmirke vanne labiodentalen approximant zeen:
Elfdaals
't Elfdaals haet zich oeten oeastelike variant van 't Aadnórs óntwikkeldj en wuuertj gekènmirk door e groeat aantaal aan archaïsme, wie nasaal klinkers, naamvalle, veer saorten aan lettergreepstructure, wirkwaordsverveuging nao aantaal en persoean en pro-drop bie bepaoldje wirkwaordsvörm, mer ouch versjillige innovaasjes, veurnamelik inne fonologie, wie diftongering (en zelfs triftongering), monoftongering, h-deletie enne zoea-geneumdje "norrländsk förmjukning", wobie in sómmige vel de klusters /(k)k/ en /(g)g/ versjuve nao /(t)tş/ en /(d)dş/.
Waopes vaan Noord-Braobant
Gemeintewaopes
N.B.: Plaotse in 't Land van Kuuk en de gemeinte Kraonendónk stoon oonder hunnen eige dialeknaom opgenome, plaotse oet de Kempe, kortbij de Limbörgse grens, stoon hei mèt hunne Limbörgse naom.
Saoedi-Arabië
Bestuurleke indeiling
Saoedi-Arabië is verdeild in 13 mintaqâh (provincies).
Taole
Arabisch is hiel dominant. MSA weurt in al officieel domeine gebruuk, volkstaole zien Najdi-Arabisch (in 't noorde) en Jemenitisch (in 't zuide).
Parksjtad Limburg
Parksjtad Limburg ies e samewèrkingsverband van de Zuud-Limburgse gemeintes Heerle, Kèrkrao, Landgraaf, Brunsem, Voelender, Sumpelveld en Ónderbenk. Bies 1 mièrt 2003 huèrde ouch de gemeinte Nut bie de Parksjtad. De gemeinteraod van Nut koes ziech neet vinge in de zoagenaamde "Gemeinsjappelike reigeling", woa-in de samewèrking formeel ies vasgelag.
De veurluiper van de Parksjtad Limburg waor 't Sjtreekgewes Oastelik Zuud-Limburg.
Lebensraum
Twieëde Weltkreeg
In d'r augus va 1939 leek Hitler zing plan erfolg te hant. In 't Molotov-Ribbentroppak garandeerde Stalin 'n sjtructureel leëvering durch de Sovjet-Unie va kore en öal aan Dütsjlank. D'r gecombineerde aaval va bei nui bóndgenoate op Pole leidde evvel tot d'r Twieëde Weltkreeg, weil Frankriek en Groeët-Brittannië noa 't Verdraag va München neet mieë óp Hitler zing eise i wouwe goa. De zieëblokkade van Dütsjlank maakde de grónksjtoffepositie sjlummer es wie ze oeëts woar geweës. Mit d'r Blitzkrieg, doe 'n nui kreegstactiek, kós Hitler groeëte dele van Frankriek en de Lieëg Leng bezette (Operatie Fall Gelb). Kót leek t'rop dat Groeët-Brittannië um vreë zouw vroage en dat Nazi-Dütsjlank touwgank zouw kriege tot de Britse kolonies. D'r nuie Britse premier Winston Churchill hat zich dit geweigerd en 't lank woeëd aagevalle. 't Sjlaagde d'r evvel in um 'n nederlaag te vuurkómme en de Dütsje luchmach en marine leie zjwoar verleze.
Nederlank
thumb|De Nederlandse annexatieplanne. Loeter e paar grenscorrecties woeëde durchgeveurd. De gemingde [[Zelfkant woar 't groeëtste gebeed dat bei Nederlank woeëd gevoog.]] Nederlank houw noa d'r Twieëde Weltkreeg óch plane um Dütsj grónkgebeed in 't numme. Van de ing zie wool Nederlank compensatie vuur de sjaa die durch de nazi's woeed aangerich, van de anger zie wool 't óch mieë Lebensraum vuur 't Nederlandse volk. Dizze plaan weëd deks vergelieke mit d'r Dütsje Lebensraum-plan.
Geosjemie
thumb|Klassifikaasje vanne elemènte door Goldschmidt. Geosjemie is de netuurweitesjap die principes oete sjeikónde gebroek veure mechanisme achter groeate geologische stèlsele, wie d'n aerdkoosj enne oceane te verklaore; 't geit hiebie euvere verspreijing vanne elèmenten enne verbinjinge daovan. Geosjemisch óngerzeuk haet wichtige inzichte gebrach veure netuurkóndige percèsse die zich oppe aerd, mer ouch op anger planeten in 't zónstèlsel, aafspele. Veurbiljer hievan zeen mantjelconvectie, accretie (de vörming vanne planete) ennen oearsprónk vanne stollingsstein graniet en basaltj.
Waat betröf de klassifikaasje vanne elèmenten en wo zie terechkómmen oppe aerd óngersjèdj Victor Goldschmidt veer tuup:
Einentwintegste iew
twintegste iew -- einentwintegste iew -- twieëntwintegste iew
Nannestad
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 5,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Neubourger meule
Trivia
De hoevölheid water nao de meule wirt geraegeld door 'n 300 maeter sjtroamopwaerts gelaege sjtuw mèt vösjpassaag en 'ne vösjtrap, aangelag óm veur mèt name aol en zalmferel 't verval van 5 maeter te kènne euverwinne, zoadat die hun eikes in de baoveloup (paajgebeed) van de revier kènne aafzètte.
Omont
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
Maarten
Leve en legende
Sint Maarten weurt rónd 't jaor 316 gebore in Sabaria (Hongarije) es zoon van Romeinse ouwersj. Es 15 jaorige geit 'r in 't leger en vertrèk riechting Gallië. Ónderweeg, bie de sjtadspoort van Amiens (Frankriek), tref 'r 'ne bedelaer aan wae hae de hèlf van zien cape geuf. De ganse jas kènt 'r neet sjinke, want de ander hèlf van de jas ies eigendóm van Roame.
Nome
Nome kan verwieze nao:
Yvelines
thumb|Ligking van 't departement Yvelines. 't Departement Yvelines is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 78. 't Is gelaengen in 't centraal-naordelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Val-d'Oise, Hauts-de-Seine, Eure, Eure-et-Loir en Essonne. De houfstad is Versailles.
Poix-Terron
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
Kampen
thumb|280px|
Losser
Losser is 'n plattelandsgemeinte die nog sterk zie traditioneel Twents karakter dräög. De bevolking is katholiek en 't dialek hèlt ziech hei nog relatief good.
Lektromagnetische krach
Lektromagnetische krach is de krach die lektrikdeilkes veule door lektromagnetische veljer. 't Is ein vanne veer fundamenteel netuurkrachte, naeve zwaordjekrach, sterke kernkrach en zwake kernkrach.
Rumen Radev
Rivaliteit mèt premier Borisov
In de lèsten termien vaan premier Bojko Borisov raakde heer in 'nen institutionelen oorlog mèt president Radev. Radev kraog, allewel heer 'nen oonaofhaankeleke kandidaot waor, veural support vaan de sociaoldemocratische oppositie. De twie politici indegde in 'n bitter rivaliteit boe-in ze mekaar d'r vaan besjöldegde Bölgarije in 'n polletiek crisis te höbbe gegoeid. Radev woort heidoor 'nen oetgesproke veurstender vaan de prottesteerders tijes de anti-Borisov-demonstraties vaan 2020-2021. Borisov verloor de verkiezinge in 2021. Stefan Janev is sinds 12 mei 2021 d'n tijeleken oonaofhaankeleken demissionaire premier vaan Bölgarije bistot 'ne nuie regeringsleier weurt verkoze veur 't land.
Velociraptor
Velociraptor is ei vanne dinosauriërgeslechte die 't alderbekandjste is; det kump veur e groeat deil dore filmrits Jurassic Park, wo d'r aevel verkieërdj wuuertj oetgeteikendj, namelik sónger vaeren en grótter es det t'r daodwirkelik waas. Ouch inne paleontologie guldj t'r es e wichtig geslech, aangezeen oetzunjerlik väöl skelètte zeen gevónje.
In 't nuujs - Naord-Amerika
2018
Presidentj Donald Trump verplaatsj de Amerikaanse ambassaad in Israël van Tel Aviv nao Jeruzalem. Dees verplatsjing is henjig controversieel, ómdet Jeruzalem volgens 't internationaal rech neet gans bie Israël huurt. Bie proteste oppe grens tösje de Gazasjtrook en Israël kómme 58 Palestiene óm 't laeve, mier es 2.700 zien gewóndj geraak.
2017
In de sjtad Nuuj-York in de Vereinigde Sjtaote weurt 'nen terroristischen aansjlaag gepleeg woebie mierder luuj óm 't laeve kómme en nag mier waere verwóndj.
In Mexico vèntj, einsele waeke nao de veurige zjwaoren aerdsjóddel, 'ne nujen aerdsjóddel plaats mit 'n krach van 7.1. Zeker ouch Mexico-sjtad weurt hel geraak.
't Amerikaans Hoeggerechshof geit veurluipig esnog akkoord mit 't inreisverbod det president Donald Trump in miert dit jaor verordeneerde.
In de Amerikaanse sjtad Alexandria äöpent 'ne sjutter 't vuur op republikeinse leje van 't Amerikaans congres. Zes luuj rake gewóndj, wao-ónger 't congreslid Steven Scalise. D'n dader woort doedgesjote en zouw radicaal anti-republikeins zien.
Mette Frederiksen
Oonder Frederiksen lete de Sociaoldemocrate touw tot Deense authoriteite geld, zjuwele en aander weerdevolle items vaan vlöchtelinge aofnaome es zie Denemarke winsde binne te komme. Zie woort heiveur fel bekritiseerd door de Vereinegde Naties en 't goof internationaol vergeliekinge tösse Frederiksen häör regering en Nazi-Duitsland.
In 't nuujs - Naord-Amerika
2016
In 'n homoclub in Orlando (FL) vintj 'n sjeetpartie plaats wobie zoe'n vieftig luuj ómkómme, ónger wee de sjötter.
2015
'ne Sjutter sjut neuge kirkgengers doed in Charleston, in 'ne racistisch gemotiveerden aansjlaag.
2014
D'n Amerikaanse presidentj Barack Obama prizzenteert in 'n kemissie veur de Amerikaanse tv zien aanvalsplan taege IS. Hieveur zal hae ouch baove Syrisch gróndjgebeed bombardemènte oetveure.
2011
In Joplin, Missouri, vèntj 'nen tornado plaats van óngewoene krach en ómvank dae mier as 100 doeje eis en enorm materiaal sjaoj aanrich.
2010
In de VS vènje verkezinge veur 't Congres plaats. De Republikeinse Partiej haolt de mierderheid in 't Hoes van Aafgevaerdigde, meh neet in de Senaat.
President Barack Obama van de VS óntsjleit generaal Stanley McChrystal, kómmendantj van de tróppe in Afghanistan, naodat dae kritiek op de regering haet gehad.
Graviton
Drie van de veer bekandje fóndamenteel netuurkrafte waere bewirkstèllig door elementair deilkes (zuuch ouch: iekbosone): lektromagneetkraf door de fotone; de sterke kaenkraf door de gluone en de zwake kaenkraf door de W- en Z-bosone. De theorie is det de veerdje fóndamenteel netuurkraf, de zwaordjekraf, ouch wuèrtj bewirkstèlling door e tót op noe aan ónóntdèk elementair deilke, det me dus de graviton neump.
Otto Bauer
Otto Bauer (5 september 1881, Wene, Oasteriek-Hongarieë - 4 juli 1938, Paries te Frankriek) waor 'ne Oasteriekse Sociaaldemocraat, polletieker en polletieke weitejsapper, dae gezeen weurt es eine veuraansjtaonden dinker van 't zoagenaamp Austromarxisme en later ouch groate invlooj zaw höbbe op 't Nuuj Links, 't Eurocommunisme en 't democratisch socialisme. Van 1918 bies 1919 waor hae minister van Boetelandse Affaires veur Oasteriek.
Servo-Kroatisch
't Kroatisch, wie dat an de kust wert gekald is 'n toeëntaal, zjuus wie 't Limburgs dat is.
't Sweeltje
't Betruf e gebied van 118 hektaar in 't daal van 't Vlaot, det naeven 't Sweeltje nag 'n aantaal aan klènder deilgebieden ómvatj die tösse Mofert enne Duutsje grens zeen gelaenge. In 't hujig struimgebied van 't Vlaot bie 't Sweeltje ligk op zoeaget eine maeter deepdje e dón läögske kezele tösse laoge zandj wo ouch geróldj vuurstein dao is. Dit duudj d'rop det hie nag 'ne behuuerlike sterke waterstruim haet geloupe. Óngerzeuk wies inne richting det hie ieëre de Roer haet gestruimp, dae door 't Brook, Ieëselen en 't Groeatbrook gans via St. Joeas nao Brachterbaek struimdje en tösse Brach en Lin, wo noe de Krómbaek ligk, oetmundje inne Maas.
Land-vaan-Cadzands
Grammair
In tegestèlling tot de mieste dialekte vaan de Ziewse eilen maak 't Land-vaan-Cadzands gei versjèl tösse de twie infinitieve.
Euver 't algemein geit d'n ierste persoen inkelvoud op -e oet: ik werke. Dit in tegestèlling tot ik werken, wat in 't noorde vaan Wes-Vlaondere algemein is. 't Werkwoord èn 'höbbe' weurt wel zoe verveug: ik èn 'iech höb'.
Iserlohn
't Op 247 meter hoegte ligkend pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief stadsdeile. Iserlohn ligk in 't weste vaan 't Sauerland.
Hoeëg Ven
Besjrieving
't Hoeëg Ven wert begrensd dör Eupe in 't noorde, Monschau in 't ooste, Malmedy in 't zuide en Spa in 't weste. 't Belzje, groeëtste deel liekt in de Duutsjtalige Gemeensjap plus de gemèngdes Waimes en Malmedy. Mèt toppe bies zjuus oonder de 700 meter is 't hoeëgst gelaege gebied van Belsj, oeëoonder ooch 't hoeëgste peunt van 't laand, d'r Signal de Botrange (694 meter TAW, 692 meter boven NAP). Ooch oontsjpringe de reveerkes de Roer, Vesder, Gileppe en Helle in 't Hoeëg Ven.
Burkina Faso
Bestuurleke indeiling
Burkina Faso is ingedeild in 13 regio's en 45 provincies. De regio's zien:
Boucle du Mouhoun, Cascades, Centre, Centre-Est, Centre-Nord, Centre-Ouest, Centre-Sud, Est, Hauts-Bassins, Nord, Plateau-Central, Sahel, Sud-Ouest
Huronmaer
't Maer dank ziene naam ane Wendat, 'n indianestam die dore Franse koloniste de Huron geneump woorte.
Zheng He
Zeker liek te zeen det Zheng He d'n oeaskös van Amerika haet bereik.
Oldenzaal
Historie
Oldenzaal is in de vreug middeliewe - roond 't jaor 700 - oontstande roontelum 'n börg. In 954 stèlde de bisjop vaan Utrei e kapittel in veur de kèrk die de veurgenger waor vaan de modern basiliek. zoe woort Oldenzaal e regionaol religieus centrum. In 1049 kraog Oldenzaal merretrech. Uterlek twie iewe later - veur 1249 - verkraog de plaots ouch stadsrechte. Aon 't ind vaan de middeliewe krijg de stad e gashoes, e kloester gewijd aon de H. Agnes en maak ze deil oet vaan de Hanze. In de Tachetegjäöregen Oorlog wisselt de stad e paar kier vaan bezètter, meh in 1626 kump ze in han vaan de Staotse legers. Veur de in mierderheid katholieke bewoeners vaan Oldenzaal beteikent dit 'n bezètting, want de stad krijg 'n hervörmde vroedsjap opgelag en de Plechelmuskèrk weurt geconfisqueerd. In 1672-74 is de stad in Munsterse han. Pas nao 1848 maag hei de katholieke religie weer vrijelek oetgeveurd weure. In de negentiende iew kump, wie in gans Twente, ouch hei de textielindustrie op. Vaandaog d'n daag is die zelfs nog neet gans verdwene. Oldenzaal kump in de twintegste iew aon de Rieksweeg A1 te ligke, wat de stad 'nen industriëlen impuls gief.
Lies vaan werke vaan Karlheinz Stockhausen
Nommer 48-50: Donnerstag aus Licht
Totaol door 240', gecomponeerd 1978-1980, premièr 15 miert en 3 aprèl 1981 in de Scala vaan Milaan.
Nommer 65–71: Mittwoch aus Licht
Totaol door 267', gecomponeerd vaan 1995 tot 1997. Premièr: 23 en 30 oktober 2003 in e tv-program vaan de SWR.
Vesoul
Vesoul is de houfstad van 't departemènt Haute-Saône, inne regio Bourgogne-Franche-Comté. De stad haet zoea 15 000 inweuners (2020).
1807
1804 - 1805 - 1806 - 1807 - 1808 - 1809 – 1810 1807 (MDCCCVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.
Limburgs gerundium
-entaere
De bekindjste vorm van 't Limbörgs gerundium is dae op -entaere. In taengestèlling toet 't gerundium op -endj kan deze allein adverbiaal (es biewaord) gebroek waeren en neet bieveugelik. In dialekte die de vorm op -entaere kinne, geldj det de vorm op -end(j) ouch veurkump en dao 't bieveugelik niche opvöltj. 't Liek aevel d'rop det ónger invlood vanne standerdspraok de vorm op -entaere terrein verluus.
Zwitsers hierevoetbalèlftal
't Zwitsers hierevoetbalèlftal vertrejt Zwitserland in internationaol voetbalmatche. 't Team weurt gereguleerd door de Zwitserse voetbalboond (ASF-SFV).
Kaapverdiaans
Grammair
Persoeneleke veurnaomwäörd make gei versjèl tösse oonderwerps- en veurwerpsvörm, wel tösse beklemtoend en oonbeklemtoend. De vörm zien mi (m’), bô (bu), êl (’l), nú, bô en ês. Es wederkierend veurnaomwoord deent cabéça (lètt. 'kop'), en wederkiereg veurnaomwoord cumpanhêru ('mètgezel').
Werkwäörd
Werkwäörd kinne euver 't algemein twie vörm: de groondvörm (infinitief en tegewoordegen tied) en de verleien tied. De lèste weurt gevörmp door -ba achter de stam te plekke, en geit daomèt direk trök op de Portugese verleien tied: m' canta > m' cantaba. In väöl dialekte zien infinitief en tegewoordegen tied aonein geliek, op 't werkwoord sêr 'zien' nao (dit heet es persoensvörm ê); in 't dialek vaan Santiago evels versprink de klemtoen vaan de lèste nao de veurlèste syllaab bij de persoensvörm (cantâ 'zinge' > m' cánta); dit dialek blijf heidoor korter bij 't Portugees.
Oongewoen vaanoet Indo-Europees perspectief (meh neet in aander taolfemilies) is tot de groondvörm 't perfectief aspek aongief. m' canta beteikent 'iech höb gezoonge', m' cantaba 'iech had gezoonge'. 't Imperfectief aspek weurt aongegeve mèt 't partikel ('hölpwerkwoord') tâ: m' tâ canta 'iech zing', m' tâ cantaba (dialekte oonder de wind) of m' taba canta (dialekte bove de wind) 'iech zong'. 't Progressief aspek geit mèt dao weer stâ veur: m' stâ tâ canta 'iech bin aon 't zinge', m' staba tâ canta 'iech waor aon 't zinge'.
Eik (dörp)
Aan de Lanterdweeg likt 't restant van 'n laat-mieddelièwse landweer, 'n verdedigingswal, van óngevier 50 m lank. Bie Eik ligke twiè natuurgebiede: Eikelenpeel en de Mösjeberg.
Zelfsjtendig naamwoord
Substantieve zin 'n ope woordklasse, wat beteikent dat d'r gereigeld nog nuuj wäörd biekómme, wie  't Internet en  d'r Wikipedia in 't Limburgs.
Gemeinsjappelek boeteland- en veilegheidpolletiek
Doel
In artikel J.1 vaan hoofstök V in 't Verdraag vaan Mestreech definieert de Europese Unie häör Gemeinsjappeleke boetelands en veilegheidspolletiek volges de doelstèllinge:
Eriemaer
't Maer haet dezelvendje naam es de Erie, 'n indianevouk det ane zuudkantj van 't maer laefdje.
Kierspe
Kierspe is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Märkischer Kreis, Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 71,91 km² en 16.300 inwoeners (31 dec. 2015) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 227 de veerkante kilometer.
2 juli
In 't volksgeluif ies 2 juli "Maria-ziep": es 't huuj raegent zal 't 6 waeke blieve ziepe (raegene).
Liewemeule
border|thumb|250px|right De Leëuwemeule of Meule van Clemens, Mesjtreech De Leëuwemeule, ouch waal Meule van Clemens geneump nao de lètste meulenaer dae in dees meule wirkzaam waas, is 'n middesjlaagmeule gelaege in Mesjtreech op de rechteroever van de zudelike tak van de revier de Jeker.
Historie
De meulegeboewe datere deils oet de 16e en deils oet de 18e eëuw. In de Leëuwemeule is 'ne gevelsjtein gemetseld dae 't jaortal 1694 vermeldj. Dit is aevel 't jaor wo-in de meule woort herboewd. 't Geboew is opgetrokke oet mergelsjtein, Naamse hèlsjtein en baksjtein en 't meëredeil van de gevels is wit gesjilderd. Rame, deure en asgate hèje hèlsjteine ómliestinge. Op de topgevel sjtóng vreuger 'n sjteine beeld van 'ne leëuw, vandao de naam Leëuwemeule.
In 't begin van de 19e eeuw waas de meule mèt 't aangrenzende hoes 't eigedóm van de Ermetaofel van Sint Servaas. De bekènde Mesjtreechse meulenaer Gilles Loneux heel de meule in erfpach, de pach kaom ten gooje aan de erme die door dees Ermetaofel woorte óngersjteund. In 1839 kaom de meule in aopebare verkoup en erfpachter Gilles Loneux, dae al eigenaer waas van de Nekummermeule, de Meule van Lombok en de Weijermeule op Bonnefanten, woort de nuuje eigenaer. Nao ziene doad woort de meule verkoch wonao de eigenaere mekaar sjnel opvolgde. In 1898 woort de Gemeinte Mesjtreech de eigenaer, mèr verkoch ze 'n jaor later aan de Mesjtreechse meulenaer Hendrikus Hubertus Clemens, nao wae de meule later woort geneump. In 't zelfde jaor nog woort door häöm, mèt toesjtömming van de Provincie 't waterwerk vernuujd, heel erg taenge de zin in van Hendrik Coopman, eigenaer van de lieëger gelaege loojmeule aan de Vief Köp. De meule van Clemens waas ómsjtreek 1900 de ènnige meule in daen hook die nog maalvaerdig waas. 't Besjtaonde houte gangwerk woort vervange door 'n iezere mèt 'n waterraad mèt 'ne middellien van 6,7 maeter en veurzeen van eine op de gevel aansjlutende gemetselde ómboew mèt 'n panne-zadeldaak.
Boleberg
Boleberg (Nederlands: Bolenberg) is 'n wiek in Belvend in de gemeinte Venlo. De relatief nuuj wiek ligk ingeklemp tösse 't dörp en de A73. 't Is e greun en landelik gebeed. De wiek haet tieën inwoeëners.
Gesjiedenis
Landgood Boleberg woort in de achtieënde ieëw versjillende kiere verkoch. In 1726, wie de naam veur 't iers in e officieel document woort vermeld, woort 't grónksjtök door 'n zekere familie Janssen te koup aangebaoje, veur de mater familias (de aadste moder van 't gezin) te verzörge. In 1740 woort 't nog ens verkoch door de eigenaresse aan eure zjwaoger. In dees verkoupakte sjtóng det 't landgood dreej Gelderse mörge groeët waar en beej Belfelt huurde.
De Bieselt
De Bieselt (Nederlands: Bisselt) ies 'n gehuch van Mook (inweunersj van De Bieselt zègke: Mouk) in de gemeinte Mook en Middelar in Nederlands Limburg. De Bieselt liek op de Mokerhei, vlak bie de grens mèt Gelderland (gemeinte Groesbeek). 't Gehuch haet gein eige plaatsnaambord.
Ontariomaer
De Canadese stej Toronto, Kingston en Hamilton ligken ane naordeliken en wèstelike waterkantj, dewiel de Amerikaanse stad Rochester ane zuudkantj ligk. De naam van 't maer kump oet 't Wendat, wo 't "groeat maer" beteikentj. De Canadese pervinsje Ontario is verneump gewore nao 't maer.
De Bieselt
't Plaetske ies in 't lètste kwaart van de 18e ièw gesjtiech. Me wol hie doe eigelik 'n dörp veur 500 gezinne boewe mèt fabrieke debie, meh diet ies noats gebeurd.
23 miert
23 miert is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 82en daag vaan e gewoen jaor en d'n 83e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 272 daog.
Trap
'n Trap is meis rech, meh kan ouch in 'n boch waere gezatj; 't perbleem vannen drej kan m'n oplosse door 'nen drej inne trej te make ('n wentjeltrap) of door 'nen euverloup op 't rech vlaak te make (e bordes). Bie 't make van 'n trap mót m'n ouch raekening haje mitte optraej ('t huuegdjeversjil tösse twieë trej), die neet te hoeag of te lieëg maag zeen, enne helling vanne trap (me mót good de trap trej veur trej kónne beklumme). Langs de trap maak me döks 'n leuning zodet luuj zich tegooj kónne vashaje bie 't klumme.
Hellingbösj
Flora en Fauna
Dere wie das, moes, sjlaopmoes, knien, eikhoorn en sóms de ree. Wiejer: boktor, keizersjmantel (pepel), vuurkever, motmök.
Veugel zoa-es sjpechte, biejemeis, blauwmeis, winterkeuninkske, boumklever, roadbeursjke, merel, nachtegaal, zjwartkoptuinfluiter, tjiftjaf, fitis, wielewaal, sjpotvogel, greunvink, buizerd ransuul en bosjuul.
Paddesjteul zoa-es Judasoar, morieljesoorte, reuzebovis, witte bultzjwam, houtknotszjwam, elvebenkskes
1875
1872 - 1873 - 1874 - 1875 - 1876 - 1877 - 1878
Nerpelt
Dialekt
't Nerpelter is nauw verwant oan 't Pelter en oan 't dialekt v'n Peer. Anders dan in andere streike v'n Belsj Limburg (op 'n poar noa) is 't Nerpelter nog in gebroek en kunde 't nog gemakkelek huure in 't openboar. Oech de jugd proat nog tussetoal mè veul Nerpeltse invloede. 'n aender verschiensel is dè 't oeit nie duidelek is ofdè ge nou 'git', 'get', of 'gut' moet zegge, wa zoeveul betèkent es 'gaat'.
Ingmar Bergman
500px|thumb|Bergman tijdes de opname vaan "Smultronstället" (1957) Ernst Ingmar Bergman (14 juli 1918, Uppsala Zwede - 30 juli 2007, Fårö, Zwede) waor 'ne Zweedse toneel en filmregisseur. Ziene pap, Erik, waor minister vaan Scandinaovische Zake. Euver zien mam is eigenlek neet hiel väöl bekènd.
Berg (Valkeberg)
thumb|right|Aan de Sjoane Pool in Berg: haof van mergelsjtein 2003 Berg is e dörp in de gemeinte Valkeberg en 'n kern van Berg en Terbliet, dat bis 1982 'n zelfsjtendige gemeinte waor. Berg waor bis de Franse revolutie 'n zelfsjtendige hièrlikheid
In 1981, veurdat Berg en Terbliet bie de gemeinte Valkeberg ingelief weure, versjient 'r 'n 500 pagina's tèllend naosjlaagwerk euver de dan veurmalige gemeinte. De auteursj heisje: Victor Klaessen, A. Houben, H. Raeven en H.Schols.
Regniowez
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
Moeamed
Moeamed of Mohammed (in 't Limbörgs mitte klemtoean oppen ieëste littergreep; Arabisch: محمد (gansen Arabische naam: Moehammad ibn 'Abd Allah ibn 'Abd al-Moettalib ibn Hasjim ibn 'Abd Manaf al-Koeraisji); Mekka, zoeaget 570 - Medina, 8 juni 632) wuuertj door völgelinge vannen islam en 't bahaigeluif betrach es de profeet en boeadsjapper van God (Allah). Volges moslims is t'r de vóltoeajer van 't monotheïstisch geluif det volges d'n islam is begós mit Adam en daonao woort geherintroduceerdj door Noach (Nuh), Abraham (Ibrahim), Mozes (Musa), Jezus (Isa) enne euverige profete. Moeamed waas ouch aktief es staotsman, socialen hervormer, koupman, filosoof, reedner, lieërer, wètgaever, militaire leier en filantroeap. Innen islam wuuertj t'r es de litste profeet en boeadsjapper gezeen dae de oetènjelike aopenbaring van God (Arabisch: الله, Allah), de Koran, haet óntvange. Door moslims wuuertj t'r daoveur aangeduudj es de Zegel vanne Profete.
St. Clairmaer
't St. Clairmaer haet 'n oppervlakdje van zón 1.114 km². De grótste aafmaetinge zeen 42 km van naord toet zuud en 37 km van oeas toet wès; de gemiddeldje deepdje van 't maer is 'n ampel 3 maeter. Veure sjeepvaart haet me waal e deper kenaal mótten aanligken in 't maer, det deil oetmaak vanne Saint Lawrencezieëwaeg, waat de verbinjing vörmp vanne Groeate Maere mitten Atlantischen Oceaan.
Sjeveninge
't Stadsdeil Sjeveninge besteitj oete buurte Aad-Sjeveninge, Vissershaven, Sjeveninge-Badplaats, Visserijbuurt en Rijslag. Ane naordoeastelike kantj zeen achtereinvolges nag de wieke Belgisch Park en Oostduinen.
Gewes Banská Bystrica
't Gewes haet 'n oppervlakde van 9455 km².
Remilly-les-Pothées
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 251 luuj op 'n oppervlaak van 9,92 veerkante kilometer en daomèt goof 25,3 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van 0,61% de jaor.
Tempel (Delfland)
Oetgeveend en oonbevolk
Heimèt waor De Tempel oontvolk en oonbebouwd geraak. 't Veen leet heer de koumende jaore delve, zoetot de groond oonder water kaom. Deze pool leet heer weer inpoldere; de groond woort aon boere in pach gegeve. Oondaanks tot de hierlekheid oonbewoend bleef en oet niks mie es weiland bestoont, lete de hiere wel grensstein zètte en riechde ze zelfs 'ne galg op, es symbool vaan 't alaajd halsrech vaan d'n ambachshier.
Mimar Sinan
Mimar Sinan of gewoen Sinan, ouch dèks op 't Limbörgs Sinan d'n Architek geneump, officieel Koca Mimar Sinan Ağa (Ağırnas, boe allewijl Kayseri, Centraol-Anatolië, Törkeij ligk, 15 april 1489 of 1490 - Constantinopel, 17 juli 1588 steit neet allein bekind es de bekinste architek vaan 't Ottomaons Riek, meh ouch vaan de ganse Mohammedaonse wereld en Midde-Ooste. Ziene naom sjreef me in 't Arabisch sjrif (want in die tied woort Turks nog neet in 't Latiens alfabèt gesjreve) wie: خواجه معمار سنان آغا.
Rælingen
De gemeintecode is 0228.
Eclectisme
Boewsjtiel
thumb|250px|Sjtasie Verviersj.
In de psychotherapie
Me kalt va eclectische therapie es d'r therapeut zich neet töt éng sjtroming beperkt, zoewie beväörbeeld psychoanalyse, gedragstherapie, systeemtherapie, medicamenteuse therapie, ... mae oet de verschillende sjtrominge die elemaente of technieke keest die 't bètste pase bie d'r cliënt of 't probleem. In de gezoondhèèdszörg wert mètstens väör 'n eclectische therapie gekaoze. Men keest de therapie, technieke of elemaente die statistisch 't bètste effect gaeve. Dit reduceert koste en lieëvert de bètste resultate.
1809
Gebore
thumb|right|150px|Edgar Allen Poe, gebaore op 19 jannewarie 1809. thumb|left|150px|Charles Darwin op 7-jaorige laeftied, gebaore op 12 fibberwarie 1809.
Gewes Bratislava
't Gewes Bratislava (Sjlowaaks: Bratislavský kraj) is 'nen administratieve regio van Sjlowakieë, die besjteit oet ach okresy (distrikte). De houfsjtad is Bratislava. De distrikte höbbe gein eige besjtuur. Binne de distrikte ligke waal gemeintes die eder waal 'ne eige raod en 'ne gekaoze börgemeister höbbe.
Los Angeles
thumb|right|300px|Locatie vaan Los Angeles right|thumb|125px|Veendel vaan Los Angeles right|thumb|200px|Lochlijn vaan Los Angeles Los Angeles (dèks aofgekort tot LA, spreek oet: El Ee) is 'n groete, oetgestrekde stad in Los Angeles County, Californië; de bijnaom vaan de stad is City of Angels (Stad vaan de Ingele).
Ieësele
Gesjiechte
't Gebied vanne Voel Koele waas vreuger wo me törf dieëj winne; dao kump denouch de veldjnaam vanaaf.
Tankeldraod
Oetvènjing
De oetvènjing van 't tankeldraod in 1873 door de Amerikaan Joseph F. Glidden, dae d'r op 27 oktwoaber van dat jaor patent op aanvroog (en d'r oetèntelik vief patente op kroog), waas ein van de doorbrake die de intensieve veëteelt in de Verenigde Sjtate meugelik maakde. De oetvènjing waas meugelik geïnsjpireerd op de Osagedaorn, 'ne daornige sjtroek of boum oet 't prairiegebeed, die veurdeen dèks gebruuk woort óm veur 't veë óndoordringbaar hègke aan te lègge. Dees hègke koosjte aevel neet verplaatsj waere, in taengesjtèlling tot die van tankeldraod.
Condominium
Aktueel väörbeelde
Es gevolg van grenskonflikte: Historisch gewaasse:
Karl Marx
Jeug en sjtudentetied
Karl voltoajde in 1835 de hoahesjoal in Trier. Zien scriptie, gesjreve veur zien aafsjtudere, heite "Besjouwing van 'n jongeling veur de keuze van 'n beroop", en is bewaard gebleve. In oktober 1835 góng Marx rechte sjtudere in Bonn. Van dees sjtudie kaom aevel neet väöl terech, ómdat hae ziene meiste tied besjtede aan 't sjtudentelaeve. Nao ein jaor besjloet zien vader Karl dat 't baeter veur häöm zouw zeen óm in Berlien te gaon sjtudere. Óngertösje kroog Karl (aanvankelik in 't geheim) kènnis aan ein maedje, Jenny von Westphalen, wo hae zich mèt verloofde. In Berlien kroog de jónge Karl mee en meë belangsjtèlling veur intellectuele zake, en verruulde hae zien rechtesjtudie veur die van filosofie. Hae verdeepde zich in de ideeje van Immanuel Kant en Johann Gottlieb Fichte, mer hae raakde veural sjterk ónger de invloed van Georg Hegel. De filosofieje van Hegel, gesjtórve in 1831, euverheësjde 't dènke aan de universiteit nao zien doad nog sjterker es wiej hae nog laefde. Ónger zien volgelinge höbbe zich versjillende streuëminge óntwikkeld. Sómmige ware nogal conservatief (de Hegeliaanse filosofie góldj in daen tied es de Pruusjiese sjtaatsfilosofie), mer d'r ware ouch lènkse interpretaties. Aan die lètsgeneumde sjtreuëming, bekènd es de jónk-Hegeliaanse, veulde Marx zich zelf ’t meiste verbónje, net zoa es Bruno Bauer en Arnold Ruge. Dees sjtreuëming is veural kritisch veur wat betruf godsdeens.
1842 - 1843: Kölle, die Rheinische Zeitung
De Rheinische Zeitung (Rienlandjse gezèt) waas ein "radikaal-democratische" gezèt die vanaaf 1 jannewarie 1842 in Kölle woort oetgegaeve. Marx en Bruno Bauer woorte mètwirkersj van dit blaad, en in oktober 1842 woort Marx zelfs hoofredakteur. De gezèt óntwikkelde zich ónger haöm tot ein sjpraekbuus veur jóng koupluuj, bankeers en indusjtriejele. Marx verhoesde nao Kölle. De gezèt woort meë oetgesjpraoke. Terwiel de oplaag aanzeenlik sjteeg, woort de censuur aevel ouch sjtrenger. Op 1 jannewarie 1843 woort de gezèt verbaoje. Marx publiseerde o.a. euver óngerwerpe es persvrieheid, de wette inzake houtdeefsjtal en euver de ermeuj van de wienboere in de Moezelsjtreek. thumb|right|150px| Jenny von Westphalen, de vrouw van Karl Marx Op 19 juni 1843 trouwde Karl Marx mèt Jenny von Westphalen die hae al vanaaf zien jeug koosj en wo hae zeve jaor verloof waas. 't Huwelik vóndj plaats in Kreuznach, wo ’t paar ènnige maondje bleef wone.
Intösje hej Marx kènnisgemaak mèt 't werk van Ludwig Feuerbach. Veural Feuerbach zien "'t Weze van 't Christendóm" (gepubliseerd in 1841) haet biegedrage tot de óntwikkeling van 't materialistische vertrèkpuntj van Marx.
Toeanen in 't Limbörgs
Sleiptoean
De sleiptoean is veur e deil 't rizzeltaot van verlinging van oearsprunkelik kórte klinkers, wie in 't waord "daa~g" det van 't Oergermaans *dagaz kump mit VC (kórte klinker, kórte mitklinker) en 't waord "sjee~p" det van *skipą aafkump. Hiebie is 'nen oearsprunkelik kórte klinker in 'n aope littergreep verlingk mitte sleiptoean es gevolg. In 't Nederlandjs vindj me hie in monosyllabische wäörd euverwaegendj kórte klinkers trögk, wie dag en schip.
Karl Marx
1848
In mei 1849 versjeen de lètste oetgaaf van de NRZ, in 't road.