cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ISO 4217
Systematiek
D'r sjtanderd besjrieft aoch de verwantsjap tösje de de hoofmuntaenhaed en klaenere aenhaede wie d'r cent. Dèk haat de klaenere muntaenhaed 'n waeërd van 1/100 van de hoofaenhaed, aevel aoch 1/10 of 1/1000 kómme dèk vuur. Sómmige aenhaede höbbe gaar gaen klaenere aenhaede mieë. Bie anger höbbe de hoofaenhaede zoeë lieëg waeërdes dat de klaenere aenhaede neet mieë gebroek waeëre (bevuurbild d'r Japanse sen; 1/100 van 'ne yen). Mauritanië gebroekt gaen decimaal verdaeling van aenhaede: 1 ouguiya (UM) is dao geliek aa 5 khoums en i Madagaskar is 1 ariary geliek aa 5 iraimbilanja. Dit waert in d'r sjtanderd aa-gegaeëve doer d'r exponent. D'r Amerikaanse dollar haat bevuurbild exponent 2 en d'r Japanse yen exponent 0.
ISO 4217-codes zint neet allaen vuur muntaenhaede meh aoch vuur edelmetale (gaod, zilver, palladium, platina; per definitie oetgedrök per troy ounce) en bepaolde anger middele die gebroek waeëre in internationaal financieje wie 't Bezónger Trèkkingsrech. D'r zint aoch sjpeciaal codes die toegekind waeëre vuur tesgebroek (XTS). Dees codes beginne allenui mit de lètter "X". De edelmetale gebroeke "X" plus 't chemisch symbool; zilver is bevuurbild XAG. ISO 3166 kint noeëts landcodes toe die mit 'n "X" beginne ómdat dees codes allaen toegekind waeëre vuur private doeling (gereserveerd, noeëts vuur ambtelijk gebroek), dus ISO 4217 kint "X"-codes gebroeke vuur neet-landgebónge valuta zónger 't risico te bótse mit toekómstige landcodes.
Marxisme
Ouch de Sjinese revolutie van 1949, de Cubaanse Revolutie en versjillige revoluties in Zuud-Amerika woorte geplach inne naam van 't marxisme.
Barbados
Geografie
Barbados haat 'n totaal opperflaak van óngevaer 430 kilometer en kint wiënig groeëte huuëgdeversjille. 't Hoeëgste punt op Barbados is d'r Mount Hillaby, dae 'ne huuëgde haat van 336 meter. Vermodelik is 't eiland va neet-vulkanische oersjprunk. D'r hieësjt 'n tropisch klimaat mit cónstante passaatwind vanoet de Atlantische Oceaan dae de temperature mild haote. Sómmige ónóntwikkelde gebede in 't land besjtónt oet busjgebede en sjtroekgebede. In 't huëvelechtig binneland zint väöl groeëte soekerreetplantages te vinge.
Historie
De Portugeze waoëre de ieësjte Europeane die 't eiland veruëverde en 't 'ne naam gove. In 'n officieel Portugees document oet 1511 waert 't eiland "Ilha dos Barbados" geneump; eiland van de bebaarde, vermodelik geneump nao de lang, hangende wórtele van de Ficus citrifolia of nao de gezichsbehaoring van de doemaolige eilandbeweunesj.
Hoogvliet
Bevolking
De bevolking bedreug intösse e väölvoud vaan wat 't zelfstendeg dörp oets heet gekind. In 2012 woende hei in totaol 34.065 lui.
Etnische samestèlling
Hoogvliet heet 'n diverse bevolking, meh is witter es Rotterdam gemiddeld. In 2012 waor 66% vaan de bevolking otochtoon, 9% westers allochtoon en 25% neet-westers allochtoon, daovaan 1%pt. Marokkaans, 6%pt. Antilliaans, 9%pt. Surinaams, 3%pt. Turks en 6%pt. vaan aander aofkoms. Hoogvliet-Noord is allochtoonder es Hoogvliet-Zuid.
Politiek
In 2006 vörmde PvdA en IBP hei same 'n coalitie, in 2010 bestoont 't colleesj oet Leefbaar Rotterdam, Nieuw Hoogvliet en PvdA.
Waope
Dit waope is gebaseerd op 't waope vaan de aw hierlekheid Poortugaal (en daomèt oetindelek op 't waope vaan Portugal). 't Is neet bekind boeveur d'n Hoege Raod vaan Adel 't neet heet verliend.
Jos Cleber
Trombonis
Nao ein óntmoeting mèt Theo Uden Masman in mei 1945, sjloot Cleber zich aan biej 't dansorkes van Masman, De Ramblers, obbenuuts es trombonis. Neet väöl later dat jaor woort hae op verzeuk van dirgent Dolf van der Linden aangesjtèld es trombomis/arrangeur biej 't nuuj gevormde Metropole Orkest. Biej dit orkes bleef hae pès 1948 en maakde hae versjillende sjtudio opnames same mèt van der Linden en óngerwiel leijde hae ein eige ensemble van twelf muzikante ónger de naam Selecta.
Uruguay
Fysische geografie
thumb|left|Uruguay vaanoet de ruimde. Merk op wie de Uruguay-reveer pratsj aonveurt nao de Río de la Plata. Uruguay is oongeveer haaf zoe groet wie Duitsland en e bitteke groeter es Suriname; daomèt is 't op dat lèste land nao 't kleinste land in Zuid-Amerika. 't Land is gooddeils vlaak tot liech heuvelechteg: 't hoegste punt vaan 't land is de Cerro Catedral oet de Sierra Carapé, mèt 514 meter. 't Liegland aon de kös is bepaold vröchbaar. De groetste reveer vaan 't land is de Uruguay-reveer, die de ganse grens tösse Argentinië en Uruguay oetmaak. Dees reveer struimp, same mèt de Paraná (in Paraguay Argentinië), oet in de Río de la Plata, hun gezamelek estuarium, eint vaan de breidste in zien soort. Door 't land zelf löp de Río Negro, in dee ziene loup e paar stouwmere ligke. 't Groetste vaan die mere is 't Lago de Rincon del Bonete. In 't kösgebeed ligke versjèllende lagunes; de groetste is de Lagoa Mirim (in Uruguay bij ziene Spaonse naom Laguna Merín geneump), op de grens mèt Brazilië.
Joeri Verlinden
Zjwömcarrière
Biej de Dutch Open Swim Cup 2007 kwalificeerde Verlinden zich veur de Europese kampioensjappe zjwömme 2008 in Eindhove op alle vlindersjlaagnummersj en nomineerde hae zich es vlindersjlaagzjwömmer veur de wisselsjlaag estafette. Op de EK woort hae oetgesjakeld in de hauve finales 50 en de 100 maeter vlindersjlaag en in de series van de 200 maeter vlindersjlaag. Mèt ziene tied van 53,09, op de 100 maeter vlindersjlaag, bleef hae 23/100e seconde baove de individuele limiet veur de Olympische Sjpele. Doordat de 4x100 maeter wisselslag estafette de deilname aan de Sjpele misde, moosj Verlinden ouch thoesblieve. Hae naom ènnige waeke nao de EK waal deil aan de waereldkampioensjappe zjwömme kortebaan 2008 in Manchester. Hiej sjtrandje hae in de series op de 50 maeter vlindersjlaag en eindigde hae es zöstieënde op de 100 maeter vlindersjlaag. Op de 4x100 maeter wisselsjlaag zjwóm hae ein Nederlandjs record same mèt Bastiaan Tamminga, Robin van Aggele en Mitja Zastrow. Dit kwartèt eindjigde daomèt op de achste plaatsj. In Rijeka naom de Nederlanjer deil aan de Europese kampioensjappeen kortebaanzjwömme 2008, wo hae es zevende eindjigde op de 100 maeter vlindersjlaag. Op zoawaal de 50 es de 200 maeter vlindersjlaag woort hae oetgesjakeld in de series.
James Cameron
thumb|200px|right|James Cameron op e festival in Canada James Francis Cameron (16 augustus, 1954) is 'ne Canedese rezjiseur oet Ontario. Zien bekindste films zien The Terminator, Titanic en de nuie film Avatar. Ze staon bekans allemaol bekind es groete budgetfilms, en dat ze dèks mie koste es verwach woort door de studio's. Ouch loupe Cameron's films dèks achter op sjema.
Aomhaolingsstèlsel
Bie luuj en väöl anger zougdere besteitj 't aomhaolingsstèlsel oete lónge, de lóchpiep en versjillige spiere veure aomhaoling. In 't aomhaolingsstèlsel waere zoerstof en kaolstofdioxied oetgewusseldj.
Veugel höbben 'n aomhaolingsstèlsel worin de lónge waere geventileerdj middels lóchtoete, get det allein bie veugel veurkump. In dees toete vindj gein direkte gaaswusseling plaats, meh ze slaon lóch op en doon deens es 'n saort aan blaosbalg wodoor de lónge vriewaal ummer verse lóch bevatten en vriewaal gein minging plaatsvindj van zoerstofrieke en zoerstoferm lóch, wie det bie zougdere waal 't geval is. Vogellónge höbbe gein lóngbläöskes, wie zougdeerlónge die waal höbbe.
Anger bieëster, wie insekte, höbben 'n aomhaolingsstèlsel mit 'ne rilletief sumpelen opboew. Bie amfibieje speeltj de hoed 'n wichtige rol bieje gaaswusseling.
Mark Veens
Loupbaan
Hae maakde es zjwömmer zien internationaal debuut biej de Europese kampioensjappe van 1995 in Wene. Ziene doorbraak belaefde de breidgesjouwerde sjprinter oet Limburg aevel in 1998 biej de Europese kampioensjappe kortebaan (25 maeter) in 't Èngelsje Sheffield. Veens haolde dao op de 50 maeter vrieje sjlaag ein tweëde plaatsj en zjwóm mèt 21,79 ein perseuënlik record én Nederlandjs record en op de 100 maeter vrieje sjlaag mèt 47.97  ouch ein perseuënlik record. Mèt dees tieje sjtóng hae destieds in de mondiale top vief van 't wèntjerseizoen 1998-1999. Ein hauf jaor later wón hae de brónze medajje biej de Waereldkampioensjappe zjwömme kortebaan 1999 in Hongkong.
Humboldt County (Californië)
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
1956
1953 - 1954 - 1955 - 1956 - 1957 - 1958 - 1959 1956 (MCMLVI) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne zóndag.
Lidstaote vaan de Europese Unie
Belaank vaan de lidstaote
Me kin evels ouch de instèllinge oonderdeile in versjèllende niveaus vaan polletiek belaank. Hei weurt 't klaor wie belaangriek de stöm vaan lidstaote is:
Levantiense Zieë
Kreta, en mier percies 't eilendsje Gavdos, geliek ónder Kreta, vörmt de westelike begrenzing van de zieë. Geliek heej is de zieë ouk óp häör deeps: 4.384 maeter. 't Groeëtste eiland in de zieë is Cyprus. 't Stökske t'n noorde van Cyprus heit ouk waal de Cilicische Zieë. Heej zien dreej bekinde golfe: de Golf van Antalya, Mersin en İskenderun.
Cisterciënzers
De aanleiding waor wiejergaonde vervlakking in de naovolging van d'r Regel van Benedictus in de Fraanse benedictienerkloeësters, väöral in d'r Abdij van Cluny. Wie de leiding van d'r abdij va Clairvaux, 'n dochter-abdij van Cîteaux, övergong in de heng van Bernardus va Clairvaux waoërt de bewaeging pas 'n groeët succes. De orde is dan ooch neet geneumd nao d'r sjtichter mae nao d'r Latiense naam väör d'r örsjte abdij van de orde: Citeaux - Cistercium.
Gullspång
Demografische óntwikkeling
8,97% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Zentner
Zentner is 'n aow Duutsje gewichsmaot en waogt 50 kg. In Oosteriek is 't saer 'n fèrtig jaor 'n vasgesjtèlde gewichsmaot, die 100 kg wègt.
Rio Grande do Norte
Economie
left|thumb|Exportprodukte vaan Rio Grande do Norte in 2012. De economie vaan Rio Grande do Norte is vrij zwaak, veural lendelek gezeen meh ouch veur regionaol begrippe.
Cleopatra VII
Cleopatra VII Philopator (Jannewari 69 v. Chr. - 12 augustus 30 v. Chr.) waor de farao vaan 't aajd Egypte, 't lèste lid vaan de Ptolemaïsche dynastie en dus de lèste Hellenistische heerser euver Egypte. Ouch al heet ze dezelfde naom es väöl aander Egyptische keuninginne, toch weurt zie gewoenlek aongeduid es Cleopatra, en al häör veurgengers met dezelfde naom zien mierendeils vergete.
Naotot Octavianus, rivaal vaan Anthonius en wètteleke opvolger vaan Caesar, de volle mach vaan Rome tege Egypte aonbrach, benaom Cleopatra ziech vaan 't leve op 12 augustus, 30 v. Chr.. Häör naolaotensjap euverleefde in de vörm vaan väöl dramatiseringe vaan häör verhaol, boe oonder William Shakespeare's Anthony and Cleopatra en versjèllende moderne films.
Marcus Anthonius, oondergaank en doed
Oondertösse greujde in Rome 't oongenoege euver Anthonius zien, in hun ouge, sjendaoleg gedraag. Octavianus euvertuigde de Senaat um 'nen oorlog tege Egypte te beginne. In 31 v. Chr. stoonte de legers vaan Anthonius tegeneuver de Romeine in 'ne zieslaag veur de kös vaan Actium. Cleopatra waor dao met 'n vloot vaan häör eige, meh toen zie zaog tot Anthonius de slaag aon 't verlere waor, vlöchde ze. Nao de Slaag bij Actium veel Octavianus Egypte binne. Toen heer Alexandrië naderde deserteerde de legers vaan Anthonius nao de kant vaan Octavianus. Zoewel Cleopatra es Anthonius pleegde zelfmaord, Cleopatra door ziech door 'n slang te laote vergiftege. Cleopatra's zoon vaan Caesar, Caesarion, woort geëxecuteerd door Octavianus. De drei kinder vaan Cleopatra en Anthonius woorte gespaord, trökgenome nao Rome en opgeveujd door de vrouw vaan Anthonius, Octavia.
Imperial County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 11.608 km² (4482 mijl²) boevaan 10.812 km² (4175 mijl²) land is en 795 km² (307 mijl²) of 6.85% water.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Cantabrië
Cantabrië is zoewel 'n otonoom regio es provincie, en is dus neet oonderverdeild in versjèllende provincies, zjus wie de regio's Asturië, La Rioja, Navarra, Murcia en Madrid.
Oskisch
Oskisch leek erg op Latien, meh dao zint ouch 'n aantal belangrieke versjille. Op 't gebied van de woordesjat waore d'r soms ganse ander vörm es in 't Latien veur sómmig frequente weurd. In de fonologie zint d'r ouch versjille mèt 't Latien: 't Oskisch haet 'p' woa Latien 'qu' haet (Oskisch pis, Latien quis), 'b' woa 't Latien 'v' haet en woa 't Latien miedde in e woord 'b' of 'd' haet, haet 't Oskisch 'f' (Oskisch mefiai, Latien mediae).
Haiku
Dichvorm
D'r haiku besjteet gewoeënlek oet 3 regels van respectievelek 5-7-5 lèttergrepe (in Japan verticaal óp 1 lien). Wie sjtrikt mót waeëre vasgehaowe an dit sjtramien is zjuus wie bie aander dichvorme 'n aanhaowende discussie. An d'r ene kaant kan te väöl aandach vör de vorm leide töt e sjteriel gedich, an d'r aandere kaant tuuënt zich d'r meester in de beperking. In de modern vorm of 'westerse haiku' wert daoröm dör sommige in mindere of mieërdere maote aafgewaeëke van dit sjtramien. E aander peunt van discussie is of daadwerkelek westerse lèttergrepe gebruikt mótte waeëre in d'r westerse haiku, aangezieë in 't Japans morae gebruukt werre, die väöl beperkender zeunt. In 't weste wert daordör wal vör aafwiekende vorme gekaoze, tösje de 12 en 17 lèttergrepe.
'ne Beroemde haiku, feitelijk een hokku, is van Matsuo Basho en luidt:
Jefferson County (Oregon)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Oregon thumb|200px|Ligking vaan Jefferson County Jefferson is 'n in 1914 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Jefferson is verneump nao de gelieknaomege berg, dee in dit graofsjap ligk: Mount Jefferson. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Madras.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Pas-de-Calais
thumb|Ligking van 't departement Pas-de-Calais. 't Departement Pas-de-Calais is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 62. 't Is gelaengen in 't naordelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Naorderdepartement en Somme. De houfstad is Atrech.
Vlag van Nederlands Limburg
thumb|right|250px thumb|right|250px|Oetgesjtoke Limburgse vlag De vlag van Nederlands Limburg haet twiè gelieke horizontaal bane van wiet (bove) en geel (ónder). Die bane were gesjeije door 'n sjmaler blauw baan. Euver dees drie bane sjteit aan de hijskant 'n gekroande roaje lièw mèt 'ne dubbele sjtaart. De vlag ies door Provinciaal Sjtate vasgesjtèld op 28 juni 1953.
Ophaove (Zitterd)
Gesjiechte
Ophaoven is e veurmaolig gehuch t'n zuje vanne historische stad Zitterd, vanoete stad gezeen stroumopwers ane Gelaenbaek. Hie-oet is ouch de naam aaf te leie, in vergelieking mit 't stroumaafwers gelaengen Euverhaove.
Härryda
Demografische óntwikkeling
9,58% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
President vaan de Europees Kemissie
De positie woort 'n feit bij de euvereinkoms vaan 't Verdraag vaan Roeme in 1958. D'n ierste President waor Walter Hallstein. Edere president weurt genomineerd door d'n Europese Raod (de nationaol leiers vaan de EU-lidstaote, wie de Belsj en Nederlandse premiers en d'n Duitse kanseleer) en mot daan nog weure goodgekäörd door 't nui Europees Parlemint veur 'n termijn vaan vief jaor. De nuie President weurt dus gekoze door 'n parlemintaire mierderheid die es gevolg vaan de viefjaorlekse Europese parlemintsverkezinge zien gevörmp.
A-umlaut in 't Germaans
Besjrieving
Veurbiljer van d'n a-umlaut: Bie 't bäövelste veurbild zuutj me d'n a-umlaut ouch trögk in 't Mofers: haore (of häöre) en neet !hore (of !heure).
Jo Caris
Bibliografie
Publikaties in tiedsjrif VELDEKE
nr. 4  Nette buurt
Bairon-et-ses-Environs
Bairon-et-ses-Environs (letterlik: Bairon en häör umgevinge) ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. Ze ies in 2016 gefuseerd es rizzeltaat oet de fusering oet de veurmalig gemeintes Le Chesne, Louvergny en Les Alleux.
Terts (gebed)
De Terts ('n woord oet 't Latien: tertia hora - derde oer) ies bie de katholieke, ein van de klein oere van de getieje van 't koargebed. 't Gebed volg op de Prime en vingk allewiel um 9 oer sjmörges plaats. In de terts weurt in 't biezunder de oetzending van de Heilige Geis herdach.
De terts besjteit oet 'ne aanroop, 'n hymne, drie psalme, 'n sjrieflezing oet de Biebel, e versj en e sjlotgebed. De Sext en de Noon verloupe 'tzelfde.
1957
Gebore
thumb|right|150px|Theo van Gogh, gebaore op 23 juli 1957. thumb|right|150px|Herman Brusselmans, gebaore op 9 oktober 1957.
Assimilatiebeleid
E Assimilatiebeleid is e beleid of 'ne polletiek dae es doel haat dat autochtoon bewoners van 'ne sjtrieëk zich cultureel assimilere, m.a.w. hön ege cultuur en taal ópgaeve en die vervange dör de heersende cultuur en taal van d'r regio oeë ze wónne of dör verendering van grenze, zeunt kaome te wónne. 't Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van d'r Raod van Europa verbeejt akties die expliciet assimilatie naosjtraeve mae ooch e beleid dat de facto assimilatie töt gevólg haat.
Twiehieregheid vaan Mestreech
In 1204 woort de stad Mestreech, die bij 't Prinsbisdom vaan Luik hoort, door d'n Duitse keizer in lien gegeve aon d'n hertog vaan Braobant. Vaanaof dat momint had Mestreech twie hiere, de prins-bisjop vaan Luik en d'n hertog vaan Braobant. Ten zuie vaan de Aw Brögk waor 't Luiks, ten noorde daovaan waor 't Braobants en 't centrum vaan de stad waor neutraal of twiehiereg. Luiks waor in 't twiehiereg centrum wee oet 'n Luikse mojer gebore waor of aofkomsteg waor oet 't gebeed vaan 't Lambertuskappitel vaan Luik of Sint Oda vaan Amay; Braobants wee 'n Braobantse mojer had.
Herrljunga
Herrljunga is 'n gemèndje in Västra Götalands län, Zwede. De gemèndje tèltj 9.248 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 500,44 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 18,5 luuj de km².
Kamala Harris
Es lid vaan de Democratic Party waor zie senator naomes Californië vaan 2017 bis 2021 en as procuräör-ginneraol (attorney general) naomes Californië vaan 2011 bis 2017. Harris woort viceprizzedent veur VS-Prizzedent Joe Biden in jannewarie 2021, naotot zie twieë d'n toen regerende prizzedent Donald Trump en viceprizzedent Mike Spence vaan de Republican Party hadde verslage in de Amerikaanse verkiezinge vaan 2020.
Brécy-Brières
Brécy-Brières ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 79 inweunersj, die Brécy-Brièrois (mannelik) en Brécy-Brièroises (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 8,68 km2 groat. Dao woonde dus zoan 9,1 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Attigny, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Vouziers. Wier liegk 't op 'n huègte van 96-185 meter.
Kreef (sjtarrebild)
Kreef as sjtarrebild i 't dierereem (♋)
Zoeëwie dit vuur alle sjtarrebilder oet 't dierereem gild, zówwe dees kirnwöad neet 't zjwieër ópgevat mótte weëde. Walke persuënlige trèkke zich manifestere, is sjtark aafhankelig va de sjtang va ieëmes mit 't sjtarrebild kreef teëngeuëver e himmellichaam en in kombenaasj mit e anger sjtarrebilder, waat oetgdrök weëd mit: hoes (nl.: huis). 't Perbleem mit popastrologie is dat dees extra infermaasj neet mitgenómme weëd i e persuënligsheedsjèts va inne individueel kreef. De ascendant (teëngepool) va kreef is sjteenbók. I de synastrie, de tak va de astrologie die zich beëzighaud mit analyses va horoscope va partners i inne relatie, zint sjorpioen, visse, moag en sjtier compatibel, dös waarsjienlig passenk um miteen inne relatie aa te goa.
Boavedeen is 't verbank tusje kreef en moan, venus en mercurius te vinke i de algemeen persuënligheedstrèkke va de kreef, doa de moan va auwshar geassocieerd weëd mit intuïviteet (oeë-ónger paranormale vermoages), introversie en romantiek, dewiel venus, as planeet va de leefde, dös óch geassocieerd weëd mit romantiek, warme en depe geveulens en hoezeligheed. Aa d'r anger kank sjteet mercurius vuur alertheed, patriottisme, sjpaarzaamheed en conservatieve trèkke.
Europees kampioensjap damesvoetbal 2022
Poule A
7 juli, 20.00 Noorwege 4 – 1 Noord-Ierland Southampton, St. Mary's Sjeidsrechter: Lina Lehtovaara
11 juli, 17.00 Oosteriek 2 – 0 Noord-Ierland Southampton, St. Mary's Stadium Sjeidsrechter: Emikar Calderas Barrera
Poule C
13 juli, 17.00 Zwede 2 – 1 Zwitserland Sheffield, Bramall Lane Sjeidsrechter: Marta Huerta de Aza
17 juli, 17.00 Zwitserland 1 – 4 Nederland Sheffield, Bramall Lane Sjeidsrechter: Iuliana Demetrescu
Poule D
14 juli, 20.00 Fraankriek 2 – 1 Belsj Rotherham, New York Stadium Sjeidsrechter: Cheryl Foster
18 juli, 20.00 Iesland 1 – 1 Fraankriek Rotherham, New York Stadium Sjeidsrechter: Jana Adámková
Savelsbösj
Cultuur
thumb|right|'n [[Kiezelkoel in de Savelsbösj]] In de 19e iew höbbe Belzje archeologe hie prehistorische vuursjteinmiene óntdèk. 'n Groat aantal gebruuksveurwerpe woort daobie gevónge. De miene besjtoon oet hónderde kleiner koele, woa-oet de luuj zoan viefdoezend jaor geleje de vuursjtein haolde veur hun getuug (o.m. biele en hakke). Tot in de 19e ièw woort vuursjtein ouch gebruuk um vuur te make mèt hölp van 'n tónteldoas.
Sjandele
Sjandele is e vuurmalig gehuch en hüts 'ne veëdel va Heële. 't Litt t'n noarde van 't centrum va g'n sjtad, aa d'r uëverkank va d'r iezerweëg. t'n Oeëste litt 't Meezenbroek en t'n noarde Palemig en Musjemig. Aa d'r weskank va d'r veëdel litt 't Mienmuseum.
Gelderse waopes
De Gulikse leeuw kwoom en verdween
Naodet de Gelderse Successieoorlog in 1379 door Maria van Gelder gewonne waas kwoom `t hertogdom aan de Gulikers. Maria van Gelder gebroekte veur `t ieërs `n waope, wobie de Gelderse en de Gulikse leeuw gecombineerd waerde, namelik `n gedeild sjiljd mit in deil I de Gulikse leeuw en in deil II de Gelderse (allebei neet ómgedrejd). Dit Gelder-Gulikse waope verdween weer, wie Gelder aan `t Hoes van Egmond kwoom.
In 't nuujs - Kóns en cultuur
2019
De kathelieke Gooj Herderkirk in Hoogmade (gemeinte Kaag en Braassem, ZH) brentj nao 'n óngelök bie hersjtèlwerke gans oet.
D'n Amerikaanse rezjisseur Robert Evans sjtörf op 89-jäörige laeftied.
De Amerikaanse actries en óntwerpster Gloria Vanderbilt sjtörf op 95-jäörige laeftied.
De Belzje radiodeejay Cristophe Lambrecht sjtörf op 48-jäörige laeftied.
D'n Amerikaanse pianis, componis en dirizjènt André Previn sjtörf op 89-jäörige laeftied.
Mathias Kemp
thumb|Mathias Kemp (1926) Mathias Kemp (gebore 31 december 1890 - en gesjtorve 7 augustus 1964 in Mestreech) waor 'ne Limburgse diechter/sjriever in 't Nederlands. In zien dageliks leve waor hae iersj wèrkzaam op de Ceramiek, daonao bibliothecaris, free-lance journalis en wèrkzaam in 't oetgeversjbedrief. Hae waor 'ne broor van sjriever/diechter Pierre Kemp.
Sergipe
Sergipe is ein vaan de 27 federaol einhede vaan Brazilië. 't Is de kleinste staot vaan 't land, 't Federaol Distrik neet mètgerekend. Sergipe maak deil oet vaan de regio Noordoos en grens mèt de klok mèt aon Alagoas, d'n Atlantischen Oceaon en Bahia. Hoofstad en groetste stad is Aracaju. Oondaanks zien rillatief hoeg bevolkingsdiechheid leve väöl lui nog vaan de landbouw.
Sjoeandörp
Sjoeandörp (Duutsj: Schöndorf) is e gehuch inne gemèndje Vöch, in Kreis Hinsberg in Naordrien-Wèsfale. Kórtbie ligk 't gehuch Löcke; Sjoeandörp huuertj administratief gezeen toet Brónsraoj.
Ane naordeliken oetgank van 't gehuch óntsprink de Kitschbach.
Victoriamaer
't Victoriamaer is ein van de grootste maere van de waereld. 't Is e zeutwatermaer det ligk in de midde van Oos-Afrika. 't Maer grens aan Tanzania, Kenia en Oeganda. 't Victoriamaer is relatief óndeep mit 'n maximumdeepte van 81 maeter, gezeen vanoet de oppervlakte van 't maer. 't Victoriamaer is de bron van de reveer de Nijl, de langste reveer van de waereld.
Moderkookbieëster
Taxonomie
De moderkookbieëster waeren es volg wiejer óngerverdeildj:
Glen Campbell
thumb|Glen Campbell tiejes 'n optraej in Texas in jannewarie 2014. Glen Travis Campbell (22 april 1936 - 8 augustus 2017) waas 'nen Amerikaanse countryzenger, gitaris, tilleviesprizzentater en, sporadisch, aktäör. Hae is veurnamelik bekèndj van 'n aantaal aan hits inne sèstiger en sevetiger jaoren en veur 't prizzentere van 'n variëteitepergram geneump The Glen Campbell Goodtime Hour op CBS.
1967–1972: van Burning Bridges toet The Goodtime Hour
Naodet t'r inne zómmer van 1968 'n vervanging veur 't tilleviespergram The Smothers Brothers Comedy Hour ('n variëteitepergram) prizzenteerdje, kreeg Campbell zien eige waekelikse variëteitepergram, The Glen Campbell Goodtime Hout, van jannewarie 1969 toet juni 1972. Op 't huuegdjepuntj van zien populariteit woort in 1970 'n biografie door Freda Kramer oetgebrach: The Glen Campbell Story.
André Rieu
André Rieu (Mestreech, 1 oktober 1949) is 'ne Limburgse violis en dirigent, dee bekind is gewore mèt salonmuziek en leechte klassieke muziek.
Oondanks zien frequinte toernees trejt 'r ouch nog dèks in zien gebuurdestad of örges aanders in Nederlands Limburg op.
Rieu bespeult 'n Stradivarius oet 1667.
Sjnièklökske
Ein ander soort oet 't zelfde gesjlach, Galanthus elwesii, oet de Balkan en Turkije liekent väöl op diet bleumke, meh haet breier blaar en groater blome mèt twiè greun vlekke.
Zaelste
Zaelste (Duutsj: Selsten) is e gehuch inne gemèndje Vöch, in Kreis Hinsberg in Naordrien-Wèsfale. 't Ligk bie Brónsraoj, t'n zuje vanne Landjstraot (Landstraße, L228), mer e groeat deil t'n zuje van dees straot behuuertj nag toet Brónsraoj. Zaelste besjik euver 'ne brandjwaer.
Lavangen
thumb|De ligking van Lavangen in de pervincie Troms. Lavangen is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Troms in Nórwaeg. De gemeinte had 1.035 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 303,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3,4. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Berg (Keer)
Berg (Nederlands: Berg) ies 'n buurtsjap van Keer in de gemeinte Èèsjde-Mergraote op 't plateau in Zuud Limburg. Tot 1970 huèrde-n 't gedeiltelik bie de gemeinte Hièr. De buurt ies gelege op en rónd de Hièrderberg /Keerderberg en rónd de Pater Kustersweeg. In 2007 woonde d'r 160 luuj.
Marilyn Monroe
Lies vaan Films
1946 The Shock rol: Onbekend; genre: oonbekind
1950 Right Cross; rol: Dusky Ledoux; genre: drama
1952 Home Town Story; rol: Iris Martin; genre: drama
1952 We're Not Married!; rol: Annabel Jones Norris; genre: romantische komedie
1954 River of No Return; rol: Kay Weston; genre: avontuur / western
1954 There's No Business Like Show Business; rol: Vicky Hoffman / Vicky Parker; genre: musical / drama
1959 Some Like it Hot; rol: Sugar Kane Kowalczyk; genre: komedie / misdaad / muziek / romantiek / thriller
1961 The Misfits; rol: Roslyn Taber; genre: drama / romantiek / western
Vraej va Fexhe
Inhaod van de vraej va Fexhe (mèt later toevoeginge):
De vraej va Fexhe is 't mèts beroemde documaent van de historie van 't Laand va Luuk, oeë 't de èègeste plaatsj innèmt es de Magna Carta in de Engelsje gesjiedenis.
Devies van de vraej va Fexhe
Lecteur, apprécie tes libertés à leurs justes valeurs, mais souviens-toi que la liberté des uns s’arrête où commence celle des autres (Laezer, sjat dieng vriehede in op hön zjuuste waeërd, mae herinner dich daobie dat de vriehèèd van d'r ene oetsjèjt oeë die va aander begint)
Bahama's
Historie
Wie Christoffel Columbus 't gebeed óntdekde waoëre d'r óngevaer viertigdoezend Lucayane op de zujelike Bahama's. De Lucayane zint oersjprunkelik Taíno die rónd de ziëvende ieëw verhoes zint vanoet Hispaniola en Cuba. D'r zint aevel sjpaoëre van ierdere bevolking gevónge. Columbus' ieësjte landverkinning in d'r Nuje Welt waor op 't eiland San Salvador, in 't zujelik gedaelte van de Bahama's. Hie makde Columbus contak mit de Lucayane en toesjde goedere mit hen. Bahamaanse Lucayane woerte later es sjlave nao Hispaniola genómme woeë de mieëste van hen sjtórve doer krenkde en aafmórksing. Van de Sjpanjaarde kreeg de eilenggroep vermodelik aoch häöre hujige naam; zie neumde 't "Baja Mar" (gelieke zieë), woeë-oet zich "Bahamas" óntwikkelde.
Karl Popper
Erkinning wetensjappeleke tradiesje
Popper is 't mit de logisch positiviste ins dat de wetensjappeleke kinnis in d'r loop van d'r tied greujt. D'r besjtèèt dus 'n wetensjappeleke tradiesje en wie winnig v'r och wete, v'r wete ummer mieë.
Godfrey Gao
Gao stórf aan 'nen hertaanval tiejes opname van Chase Me, 'n realityserie euver sport. Dit lèdje toet väöl kritiek, went bieje opname bleef me döks lang en laat doorgaon mit liefelik väöl-vereisjendje wèdstrieje. Zoea zów Gao t'n tieje van zienen aanval veur zoea zeventieën oer lang 'nt drejje zeen gewaes.
UEFA Europa League
De UEFA Europa League is e voetbaltoernooj veur Europese clubs wat door de UEFA weurt georganiseerd. 't Is 't twiede Europees hierevoetbaltoernooj, zjus oonder de UEFA Champions League. 't Toernooj is in 2009 opgeriech en kump voort oet 'n samesmèlting tösse de UEFA Cup (in 1971 opgeriech es Europacup 2) en de Intertoto Cup. Aon de Europa League doen de diverse nationaol bekerwinners mèt (veur zoewied ze neet ouch landkampioen zien), zoewie diverse clubs die hoeg indege in de competitie. De mieste len sjikke allewijl (2019) drei clubs direk nao de Europa League. Oonderweeg stroume ouch nog verleerders oet diverse rundes vaan de Champions League in. 'n Hervörming, die oonder mie de opriechting vaan 'n UEFA Europa League 2 in zouw hawwe, weurt op 't memint euverwoge. Recordkampioen is Sevilla FC, wat de League (en zien veurgengers) vief kier heet gewonne.
Rogier van Aerde
Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
Mohave County
Plaotse
't Graofsjap kint mer veer stei of gemeintes (incorporated settlements):
Frans Kellendonklaezing
Externe leenk
Aankondiging laezing Brederode
Kinda
Kinda is 'n gemèndje in Östergötlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 9.893 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.135,27 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 8,7 luuj de km².
Desi Bouterse
Bouterse steit veural bekandj veur zie milletaer bewindj det Suriname van 1980 toete begin vanne neugentiger jaore behieërdje. Op 25 fibberwarie 1980 veurdje 'n milletaer junta ónger leijing van Bouterse 'ne staotsgreep oet in Suriname. Allewel de prizzendèntj zien amb beheel waas Bouterse es de veurzitter vanne nasjenale milletaere raod de feitelike hieërsjer van 't landj toetdet t'r in 1988 zich bedankdje. In 1982 waerdje Bouterse zelf de prizzendèntj.
Nao d'n euvergank toet 'n börgerlike regering mislökdje 't Bouterse ederskieër trögk staotshouf te waeren in algemein verkeziginge, toetdet t'r in 2010 woort verkaozen es prizzendèntj.
31 juli
Heiligedaag van Ignatius van Loyola
9 september
Nationale fièsdaag in Tadzjikistan
Veurtplantjing
De drievendje krach achtere evolutie nao minder naokómmelinge is det dees organisme mieë tied ane besjurming van 't naogeslech kónne bestaeje: minder naokómmeling die sterker zeen garandere mieër 't veurtbestaon vanne saort.
Gerlach Cerfontaine
In 1998 woort Cerfontaine president-directeur van 't vleegveld Schiphol. Hae haet ziech veural beziggehouwte mèt de aanlèk van 'n viefde sjtart- en landingsbaan, de Polderbaan, die in 2003 geëupend woort. Ouch de privatisering en beursjgank van Schiphol ies e belangriek sjpeerpunt van zie beleid. 't Veursjtèl tot gedeiltelike privatisering ies, nao jaorelang discussies, op 1 juli 2005 aangenomme door de Twiède Kamer. Cerfontaine kaom ouch dèks ónder vuur te liegke, mèt name vanwege de geluidseuverlas van Schiphol.
Legislatieve mach
De legislatieve, wetgevende of controlerende mach (vaan 't Franse pouvoir législatif) riffereert nao de mach vaan de polletieke persoene en institute in moderne rechsstaote (veural democratieë) die ziech exclusief bezeg hawwe mèt 't oontwikkele, veurstèlle, slechkäöre en goodkäöre vaan de wètte vaan 'n polletieke gemeinsjap. Die wètte weure al daan neet op initiatief vaan 'n regiering besjouwd. Allewijl riffereert de legislatieve mach daorum bekans altied nao 't parlemint en 't senaot, al besteit de lèste liechaom neet in eder democratisch systeem. Same weure de twie liechaome ouch wel de Legislatuur geneump.
Kreis Borken
thumb|150px Kreis Borken is 'ne krink (Kreis) in 't noordweste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland). Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Münster, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Borken. Behurend bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n opervlak vaan 1.420,98 km², 'n inwoenertal vaan 364.271 en 'n bevolkingsdeechte vaan 256 de veerkante km (volgens de census op 13 dec 2013]) . Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (Landrat) in de hoofplaots. In Borken weurt 'n dialek gesproke dat oonder 't [[Nedersaksisch vèlt.
Awstroa
In 't park sjteet ooch de "Kloes", dit is 'n koepelgrot opgeboewd mit veldbrandjsjteen en mergelsjteen.
Kèrk
thumb|right|210px|Kirk De kèrk van Slevevrouw Ónbevlek Óntvange ies 'n driebeukige hallekèrk óntworpe door Carl Weber. Ze woort geboewd tösje 1852 en 1856. Dit ies de ièrsjte kèrk in neogotische sjtiel in Limburg. In de kèrk bevingk ziech de graafkelder van J.B. graaf de Marchant en d'Ansembourg.
Limburgs keteerke
Varia
't Zangduo Paul en Leo (Paul Munsterman en Leo Keularts) oet Haerle hawwen in 2007 'ne carnavalssjlager in 't LVK mit es titel "'t Limburgs kwarteerke".
Buildiere
Vergeliekende anatomie
Vruikesbuildiere höbbe 'n dobbel baarmoojer, mèt twie kamers die nao-ein touwloupe en bij d'n uterus ein zien gewore. In totaol heet 't vruiwke drei vagina's, eine in 't midde veur de geboorte, twie aon de zijkante veur de geslachsgemeinsjap. 't Menneke ziene penis is daorum gevörk. E systeem vaan twie touwloupende baarmoojers kump ouch bij diverse ordes vaan moojerkookbieste veur. De moojerkook in bij buildiere wel presint, meh rudimentair vergeleke bij de mojerkookbieste. Heer kin de vröch neet tegen 't immuumsysteem vaan de moojer besjerme. Daorum kin de vröch ziech neet es foetus wijer oontwikkele. Bij väöl soorte is 't wijfke bekaans permanint drachteg; de oontwikkeling vaan 'n embryo weurt daan stèlgelag tot 't veureg joonk is gespiend.
Breuker
Kinmerke
Allewaal Gebrook saer 1982 in de gemeinte Haerle likt en officieel 'n sjtadsdeil is gewoeëre, is 't neet 't Haerlesj plat woe 't Breuker plat 't mieës op geliekt. Op de ieësjte plaatsj geliekt 't sjterk op 't dialek va Nuth, woemit 't versjil mer hieël klein is. De versjille mit 't Haerlesj zint gans gemekkelik te huëre, wat vuural kump doerdat 't twieë isoglosse haat tösje Haerle en Gebrook die zich aafsjplitse van de Benrather Linie. Zoeë zaet me i Gebrook zègke, neet zage en 't achtervoogsel -lik verangert neet in -lich.
David Bowie
Zie Leve
Heer naom zien ierste nómmer op in de Ingelse stad Morden, in de R.G. Studio's. Rubber Band (zoewie 't nómmer hèt) woort metein 'n hit in gans Europa. Daonao volgde hits wie Changes, Ziggy Stardust, Let's Dance, Dancing In The Street, Heroes en mèt de band Queen Under Pressure. Bowie waor zienen tied erg wied veuroet wat te merke is op zien LP Aladdin Sane  boe heer op de hoes e vreem besjèlderd geziech heet. Heer heel vaan 't extravagante en op ein vaan zien ierste plaote (The Man Who Sold the World) waor heer gekleid in e kleid, wat weer gesprekstof opleverde euver zien seksualiteit. Door de decennia heer beoefenden 'r 'n väölheid aon meziekstijle en naom heer diverse personages aon, boevaan Ziggy Stardust de bekindste is.
Donetsk (sjtad)
In Donetsk guuef 't versjeie universitete en hoeëge sjoeële. Vöal luuj wirke nog in de sjtoalindustrie en de koele. 't Vleegveld is seër d'r kreeg gesjlote.
Wereldkampioensjap damesvoetbal 2019
Loting
De loting woort op 8 december 2018 gedoon in Boulogne-Billancourt. Es gasland zaot Fraankriek zoewiezoe in pot 1; de aander len woorte in pót vaan 1 tot 4 geplaots op groond vaan hun positie op de FIFA-Wereldraanklies vaan dat memint. Bij de loting waor wijer bepaold tot teams vaan ein confidderatie neet bijein in de poule kóste zitte; oetzundering waor de UEFA, die nege teams sjikde en boe dus in zeker drei poules twie len vaan bijein mote zitte.
Sjeidsrechters
Hoofsjeidsrechters zien:
Gróp A
12 juni, 15.00 Nigeria 2 – 0 Zuid-Korea Grenoble, Stade des Alpes Sjeidsrechter: Anastasia Poestovojtova
Berekojl
Naotot Max en Pol gestorve waore kaome in 1953 twie nui bere. Dees kier waor 't wel 'n menneke en e vruiwke. D'r kaome daan ouch naokoumelinge. Eine daovaan, beer Jo, kós in 1993, nao 25 ellendege jaore vaan zienen awwen daag goon genete in 't Berenbos in Rhenen. In 1997 is heer dao gestorve.
Wereldkampioensjap damesvoetbal 2019
Gróp C
14 juni, 18.00 Jamaica 0 – 5 Italië Reims, Stade Auguste-Delaune Sjeidsrechter: Anna-Marie Keighley
Gróp E
20 juni, 18.00 Kameroen 2 – 1 Nui-Zieland Montpellier, Stade de la Mosson Sjeidsrechter: Kateryna Monzoel
Achste finales
24 juni, 21.00 Zwede 1 – 0 Canada Paries, Parc des Princes Sjeidsrechter: Kate Jacewicz
Finaal
7 juli, 17.00 Vereinegde Staote 2 – 0 Nederland Lyon, Parc Olympique Sjeidsrechter: Stéphanie Frappart
D'n Aosterberg
D'n Aosterberg (soms waert ouch waal Aosterberg gezag), Nederlands Aasterberg, is ein dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Ech-Zöstere, tösje Brach en Roostere, mèt (per 1 januari 2007) 35 inweunersj.
Batsekratzers
Samesjtèlling
Door de jaore zeen d’r get luuj de revu gepasseerd bie de Batse: beveurbeeld Gerardo Romero (inmiddels beroemd mit Pinchitos Caliente) en Wim van Juulke van de Mäös, jaorelangk same mit René verantwoordelik veur de tekse en ideë.
De Batse besjtaon oet: John Sanders, Ilona Vluggen, Mark Mols, Carla Widdershoven, Stefan Hamers, Silvia Bakkes, Rob Bakkes en Jenny Schepers.
Assimilatie (biochemie)
Alle organismes vertuëne assimilatie. Autotroof organismes veure assimilatie oet mèt energie oet de ömgaeving. Ze kènne dör fotosynthese of chemosynthese zelf energie oet de ömgaeving vaslieken in chemische verbeendinge. Heterotroof organismes deunt ooch an assimilatie, evvel de energie die daorvör nuëdig is wert gewónne oet de dissimilatie van organische verbeendinge die oxidere.
Hinsberg
Hinsberg of Heinsberg is de houfstad van 't Kreis Hinsberg ('t wèstelikste kries van Duutsjlandj) en ligk in Naordrien-Wèsfale. De stad haet 40.913 inwoeaners. Hinsberg ligk 32 kilomaeter t'n zuudwèste van Mönchengladbach en 35 kilomaeter t'n naorde van Aoke. Kórtbie de Nederlandjse grens wuuertj de Duutsje strook landj tösse Nederlandj enne Rien ummer smaler. De stad wuuertj doorkruuts dore reveer de Worm, dae oetmóndj inne Roer.
Bremanger
thumb|De ligking van Bremanger in de pervincie Sogn og Fjordane. Bremanger is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Sogn og Fjordane in Nórwaeg. De gemeinte had 3.968 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 830,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 4,8. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
1965
Meziek
De volgende plate waere top 3-hits in de Veronica Top 40:
Brognon
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Albanië
Historie
't Beweend wat Hoxha tot zienen doed in 1985 zouw veure waor stalinistisch, later maoïstisch, en zier ideologisch vaan aard. De mieste moskeeë en kèrke woorte aofgebroke, de res es museum of veur ander wereldleke doele ingeriech. Privébezit woort gans verboje en hiel väöl lui woorte politiek gevange gezat. Heer vervreemde ziech achterein vaan de toch communistische rezjiems in Joegoslavië en de Sobjet-Unie, zoetot Albanië 'nen heremietestaot woort. In 1985 woort Hoxha opgevolg door Ramiz Alia, dee oonder drök vaan de veranderinge in gans Europa d'n dooi in eige land neet kós stoppe. Wie de tuiel dao in 1990 opgetrokke woort waor Albanië 't ermste land vaan Europa gewore.
Hugleikur Dagsson
Bronne
Dit artikel baseert ziech op de corresponderende Ingelse en Ieslandse artikele.
Seyed Ali Mousavi Noor
Seyed Ali Mousavi Noor is an Iranian karateka. He won the men's 70-weight committee gold medal at the Asian Games in Kazakhstan..
Jekerdal
right|thumb|Ligking vaan Jekerdal Jekerdal is 'n wiek zjus ten zuie vaan 't centrum vaan Mestreech. De wiek weurt begrens door 't rivierke de Jeker en de wieke Sint Pieter en 't Villapark.
Sjömmerts
Ouch de s, die me in 't Mestreechs, Meersjes en Valkebergs huèrt in o.m. maedsje, leedsje, bruèdsje kump in 't Sjömmert neet veur, dus hie is 't maedje, leedje, bruèdje enz.
Mastreechter Staar
De Mastreechter Staar is e mannekoer oet Mestreech dat woort opgeriech in 1883. In 2008 veert ze dus häör 125-jaorig bestoon. In de loup vaan de jaore höbbe hiel get dirrizjente veur de nudege successe gezörreg. De mies bekinde Staar-dirrizjent waor zoonder twiefel den hier Martin Koekelkoren oet Valkeberg, deej ouch hiel väöl arranzjeminte veur de Mastreechter Staar heet gesjreve.
De vaste solis vaan de Mastreechter Staar is Bèr Schellings (bas-bariton).
Assimilatie (psychologie)
Assimilatie en accommodatie zeunt adaptief processe.
Madrid (stad)
Historie
Wie Franco aan de mach waor, greujde de sjtad en kaom d'r miè industrie. Franco sjtorf in 1975 woanao Juan Carlos I keuning woort, nao de wunsj van Franco. Tegewoordig ies Sjpanje ein constitutioneel monarchie.
Hoonder
De Hoonder zien ing verwant aon de eendechtege.
Homohouwelek
Situatie
Veural gebeedsdeile in de Caribe, mèt 'n conservatief creoolse populatie, verzètte ziech detege. In de Nederlandse rieksdeile Aruba, Curaçao en Sint-Maarten is 't houwelek ouch ummertouw nog tot lui vaan versjèllend geslach beperk. Dao weure geliekgeslachteleke houweleke oet Nederland evels wel erkind. Get vergeliekbaars gelt veur Mexico: staote make zelf oet of ze 't homohouwelek inveure, meh die dat neet wèlle mote houweleke oet aander Mexicaonse staote wel erkinne.
Kern County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Kern Kern is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Bakersfield.
Balte (volk)
Net wie de Kelte, Germane, Slave en angere zeen ouch de Balte ein aafsjtamming van'ne Indo-germaanse sjpraokfemilie. Toet deze tak beheure de Lette en Litouwers, en nog ein paar oetgesjtorve Baltiese tale. Etymologisch ongerzeuk toontj aan det de Balte vreuger ein gemeinsjappelikke taal höbbe gesjpraoke.
Oorloge en sjpanninge 5e toet 9e eeuw
In de eerste naochristelikke eeuwe deile de Balte zich weer in losse sjtamme op. De Pruusse verbranje häör dooje, en zatte de urne in vlakke grave. De Sudouwers begrave lang de dooje in mit sjtein bedekdje aerdheuvele, mer ginge in'ne 5e eeuw ouch euver op 't verbranje. De Semgallen behele de begraving van'ne dooje in sjtandj, en de Kure omgove de lichaamsgraver mit heukige sjtein moere. Later waerdje ouch dao de verbranjing euvergenomme, allein de Semgallen en Lettgallen bleve bie de begraving van de dooje.. Gemeinsjappelik waas allein det de dooje altied op eine heuvel begrave waerdje. Aan dees graafheuvels ontsjtonge in'ne 9e eeuw dörper, Pruuse heele vas aan de dörper mit hekke d'rom haer de zogeumpdje tuindörper.
Weesgegroetje
Teks
Wees gegroet Maria, vol van genade, de Heer is met U gij zijt de gezegende onder de vrouwen, en gezegend is Jezus de vrucht van uw schoot, Heilige Maria, Moeder van God bid voor ons, zondaars, nu en in het uur van onze dood, Amen
Tinlot
Anger kerne
Abée, Fraiture, Ramelot, Seny, Soheit-Tinlot en Scry.
Lei Molin
Lei (Leopold Hubertus) Molin (Berg, 16 augustus 1927 - Eindhoven, 10 januari 1990) waor 'ne Nederlandse kunssjilder. Hae waor getrouwd mit de galeriste Nine van Caldenborgh
Leve
In de jaore 50 góng Molin väöl op reis, ónder andere nao Zjwitserland, Sjpanje (Ibiza) en Frankriek (veural nao Paries). In 1953 brook hae door es sjilder mèt 'n expositie in 't Sjpaans Leenhof in Valkeberg. Hae kaom hie in contak mèt Charles Eyck, dae de tentoansjtèlling bezoch en de jónge kunstenaer vroog um same te exposere. Eyck zou tot 't ing van de jaore 50 väöl invlood op 't werk van Molin höbbe. Hae woort noe ouch boete Limburg bekènder en kreeg gooj kritieke in gezètte en tiedsjriefte. Molin trouwde mèt Nine van Caldenborgh.
Ennepe-Ruhr-Kreis
Alle gemeintes inne Ennepe-Roer-Kreis höbbe de titel steij gekrege.
F.K. de Velbrück
Verkezing van Velbrück
De maonde november en december van 't jaor 1771 waoërte dör de kapittelhieëre gaans gewiejd an de besjpraeëkinge roond de verkezing van 'ne nuje bisjop. Ongeveer 45 kanunnike zowe hön sjtèm motte oetbrènge op 't verkezingskapittel, dat vasgelag waor op 16 januari 1772. Ennige vraem prelate howwe hön kandidatuur bekaand gemakd en bewèrkde de keezers via hön gezaante. Op recepties en diners sjpande de gezaante zich in öm de keezers vör hön opdrachgaevers te winne. D'r Romeinse Curie weunsjde evvel 'n èng te sjtèlle an de cumulatie va mieërdere bisjopsambte en al flot waor dudelek dat 't nutteloos waor de kandidatuur va vraem prelate in överwaeging te nömme.
De regering Velbrück 1772-1784
Z'n humanitair karakter koom al direc an 't lich wie e geïnstaleerd waoërt es preens va Luuk. De gelde die vörzieë waore vör de feestelekhede waoërte gebruukt öm 'n opvangcentrum, l'hôpital général, vör waeze, örm, laandlöpers en behoeftige op te zètte in de plaatsj va vuurwaerk en praal. E veurde 'n sociaal beleid i.z. volksgezoondhèèd, oonderwies en e probeerde de privileges van d'r adel en d'r clerus te dörbraeke.'e Besjermde de persvriehèèd en es intellectueel zow-e z'ne sjtaempel op 't cultureel laeve drökke. Luuk waoërt 'n centrum va filosofe mèt verlichte ideeje.
Jonathan Miller
Miller lag zich toe op 't rezjissere van opera's inne jaore seventig. Zie bekandjste werk is zien versie van Rigoletto, 'nen opera in maffia-stiel gezatj inne jaore fieftig. Wiejer haet t'r väöl perduksjes gedaon veure BBC, worónger 'n serie William Shakespeare-tonieëlstökker van 1978 toet 1985.
Taole vaan de Europese Unie
Taolpolletiek vaan de EU
Boete 't basaal raomwèrk veur minserechte vaan de EU die ziech riechde op taol, is taolpolletiek evels gein verantweurdelekheid vaan de EU mer vaan de lidstaote. Op force vaan 't subsidiariteitsprinsiep speule de insitute vaan de EU inkel 'ne steunende rol in dit veld: ze promote 'n Europees dimensie in de taolpolletiek vaan de nationaol regieringe. De EU motiveert häör börgers veural um miertaolegheid te oontwikkele. Um percies te zien stèlt de Europees Kemissie sinds 2004 tot 't es buut heet tot zoeväöl meugelek börgers de kans kriege um twie extra taole te spreke boete hun mojerstaol. Oondaanks häör gelimiteerde mach op 't gebeed vaan taolbeleid, heet de EU versjèllende programma's oontwikkeld um 't liere vaan taole te bevordere bij börgers en um linguïstische diversiteit in stand te hawwe. In vergelieking mèt de traditioneel taolpolletiek vaan natiestaote, is 't veural opvallend tot de EU gaaroet gein poging deit um taolnormalisatie in geng te bringe binne häör polletieke gemeinsjap.
Roazekrans
Roazeheudsje
thumb|200px|[[Mariabeeld in de Lourdesgrot van Banholt mèt roazekrans]] 'n Roazeheudsje ies 'ne roazekrans woabie 't krallesjnoor mer eine kièr gevolg weurt. De naam kump van 't heudsje of krenske roaze dat Maria of ander heilige maagde es 'n kruèntsje op de kop drage.
Trooz
Trooz is 'n plaats en gemèndje inne pervincie Luuk in 't Belsj. De gemèndje tèltj ruum 8100 inwoeaners.
Meisje
Meisje, ouch waal huve geneump, (Nederlands: knikkeren) is ’n sjpel gesjpeeld mèt meisje (huve), 'n bèlke van glaas, marmer, sjtein, hout of kleij. 't Sjpel van meisje wirt meistal door kènjer gesjpeeld. In Vlaandere wirt ouch waal gesjpraoke van marbels; Roebroek houw in 1886 al "huve" en "marbels" es weurd veur versjillende soorte meisje opgeteikend in zien book euver het Baeks dialek.
D'n Deelgaard
Bij D'n Deelgaard ligk 'ne kestielheuvel oet de twelfde iew, dee de Bolleberg geneump weurt en veural es archeologische vindplaots vaan belaank is. In 1931 kaom de plaots negatief in de publiciteit door 'ne miervoudege maord gepleeg door 'ne jaeger. De naam Maria-Hoop is pas in 1953 ingeveurd; daoveur hètde de plaots offesjeel Diergaarde.