cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Èèd
'ne Èèd is e zichtbaar teke of handeling die 'n oonzichtbare werkelekhèèd vertegenwoordigt, n.l. dat me de woerhèèd sjprèkt of zal sjpraeëke, of get belaoft te doeë. De Romeine neumde in de profaan literatuur d'r vane-èèd 'n sacramentum. D'r term sacramaent is allewiel evvel vörbehaowe an de 7 wiejinge in 't Christendom.
Meneer va èèdsafliegke
In Nederland wert d'r confessionele èèd aafgelach met de wäöerd: "Ik zweer dat ik..." of "Zweert u dat u...". D'r beëdigde bekrachtigt ten sjlotte d'r èèd dör 't opsjtaeëke van de twieë väörsjte vingere van de rechterhaand oeëbie e zaet: "Zo waarlijk helpe mij God almachtig".
De wet váörziet in ander menere va èèdsaafliegking. Zoe maog 'ne moslim d'r èèd aafliegke óp d'r Koran. Me maog d'r èèd afliegke mèt de leenkerhaand es me dör 'n beperking de rechter neet kan gebroeke.
Koolstof
Koolstof-12 is de meis veurkoumenden isotoop; 't in spoere veurkoumend, instabiel koolstof-14 weurt gebruuk um de awwerdom vaan veurwèrpe te achterhaole, door gebruuk te maken van 't radioactief verval vaan dit elemint.
1927
Gebore
thumb|right|200px|Sidney Poitier, Eésjte zjwarte Amerikaan dae eine Oscar won, gebaore op 20 fibberwarie 1927. thumb|right|200px|Roger Moore, gebaore 14 oktober 1927.
Raffinaderij
De veurnaomste bewèrking vaan de olie is de destillatie. Heibij weurt de rouw olie in 'nen ove verwermp tot 'n graod of 400. De mieste stoffe in de olie verdaampe daan, meh sommege blieve vleujbaar en zakke nao oonder. D'n daamp stijg op in d'n destillatietorie, boe de temperatuur gestiedeg aofnump. Bestanddeil veur bestanddeil condenseert daan en weurt aofgeveurd, tot me bovenin op kamertemperatuur oetkump. Oonder dees condities zien nog e paar liechter stoffe gaasvörmeg; die verlaote d'n torie daan es gaas. De zwoerste deile (die oonderin wegzakke) bestoon oet/weure verwèrk tot asfalt, kunswas (paraffine) en smeerolie (in aofloupende volgorde vaan diechde), daonao volge de hoofbesten vaan steukolie (mazout), daan die vaan diesel, daan vaan kerosine, daan vaan benzine en bovenin butaan en propaan (die kinne weure verwèrk tot lpg).
Raffinaderije zien veural in haves te vinde, boe tankers de rouw olie direk in de ketel kinne poompe. Bij veurkäör stoon ze aon 't begin vaan 'n have: dit heet de gecombineerde veurdeile tot de dèks enorm tankers neet deep 't binneland in mote en tot de vervojlende, stinkende installatie rillatief wied vaan bewoend gebeed kump te stoon. 'n Oongelök in 'n raffinaderij kin veur hendeg gevierleke situaties zörge.
Mook en Middelar
Kèrne
De kèrne zien:
Naordelik Oes-Limburgs
Algemein
't Wäördsje doe weurt algemein in ier gehawwe; geer etc. is allein beleefheidsvörm en mievoud.
Ghanees hierevoetbalèlftal
Historie
Al die jaore deeg Ghana noets mèt aon de Wereldbeker. Dèks sjreef 't ziech neet in, en es 't dat wel deeg kaom 't neet door de kwalificatierundes. Pas in 2006 debuteerde Ghana op e WK; in Duitsland woort de achste finaal gehaold. Op 't WK vaan 2010 in Zuid-Afrika góng Ghana zelfs door tot in de kwartfinaal. Nao 'n euverwinning op de Vereinegde Staote (nao verlenging) woort 't oetindelek nao penanties oetgesjakeld door Uruguay. Heimèt waor Ghana wiedoet 't succesvolste Afrikaons land op dit ierste WK in Afrika. Datzelfde jaor woort 't team ouch twiede in de Africa Cup.
Volkerrech
't Volkerrech (vaan 't Latien: ius gentium, rech vaan de volker) of internationaol rech is 'n bovestaotelek, oet prinsiepes en regels bestande, rechsordening, door deginnege dee betrèkkinge tösse de volkerrechssubjekte (meistes staote) op 'ne groond vaan staoteleke geliekheit rangere. 't Concep internationaol publieksrech weurt sinds de 19de iew dèks es synoniem gebruuk, wat veural te daanke is aon de sterken invlood vaan de Britse en Amerikaanse (ofwel Angelsaksische) rechsfilosofie op 't Europees dinke. Verdrage zien de meis veurkommende euvereinkomste tösse staote die leie tot gedeild volkerrech. e Verdraag weurt daomèt ouch dèks e volkerrechtelek verdraag geneump.
Houston
Klimaat
In jannewarie is de gemiddelde temperatuur 11,2 °C, in juli is det 28,6 °C. Jaorliks vèlt d'r gemiddeld 1291,1 mm neersjlaag (gegaeves op basis van de maetperiode 1961-1990).
Verkeer en verveur
Houston in 'n belangriek knouppuntj veur de lóchvaart, 't George Bush Intercontinental Airport is de op zeve nao drökste lóchhave van de Vereinegde Staote. Daonaeve haet Houston nag ein tweede, kleinere lóchhave: William P. Hobby Airport.
Geetiezer
Geetiezer kan m'n hieël good belaste mit drök, mer haet neet zoväöl trèksterkdje, daoveur kan me baeter smeejiezer broeke.
Jellekerke
Historie
De ieësjte vermelding die ós huuj bekind is van (de plaatsj) Gellekirke sjtamt oet 't jaor 1170, meh 't gebeed mót al väöl langer bewoeënd zin gewaes. 'ne Frank mit d'r naam Gelo loot hie 'ne börch en 'n kirk boewe. Aan d'r linker kant van de Worm, dao woe de reveer óndeep genóg waor vuur uëver te sjtaeëke, vormde zich in de buurt van d'r börch en de kirk de middelieëwse vestiging Gellekirke. De grave van Heinsberg bewaakde d'r uëversjtaeëk mit 'ne waterbörch. De sjtad likt wiejer aan d'r Romeinse waeëg Aoke - Remung, dae hie de Worm kruutsde. Van 1794 bis 1814 woert Gellekirke doer de Fransoeëze bezat ónger lejjing va Napoleon, dae hie de ieësjte brök loot boewe.
Wèt van Archimedes
Toepassing
De archimedeskraf wuuertj toegepas door vèssen en duukbuuet veur ómhoeag of ómlieëg te gaon: wen 't voluum van e veurwerp grótter wuuert, wuuert ouch de archimedeskraf grótter. Wen die groeat zat is, kump 't veurwerp ómhoeag. Bieje vèssen is de zwumblaos hieveur van belank; bie duukboeat e tenkestèlsel.
Ta'izzi-Adeni Arabisch
't Guuef twieë dialekte: Adeni en Ta'izzi. Hievan wuuertj 't Ta'izzi-dialek 't wieds geaccepteerdj in Jemen. De spraok is e lid vanne macrospraok Arabisch enne spraekers gebroeken ouch 't Standerd Arabisch. De graod van gelitterdjheid inne twieëdje spraok is 10%.
Emmen
Insignes
't Waope vaan Emmen is sjuins gekwartileerd vaan zèlver (wit) en sinopel (greun), 't ierste kerteer belaoje vaan 'ne ploog, 't daarde vaan 'nen törfoplègker, allebei vaan sabel (zwart). 't Sjèld is gedèk mèt 'n gouwe kroen vaan drei blaajer en twie perele en weurt gehawwe door twie peerd vaan sabel mèt opgeslage start, alles gezat op e vootstök vaan zèlver.
Stadsfuncties
Boete de provincie is de stad ouch bekind um Wildlands, 'ne moderne, natuurparkechtege zoo. Natuur vint me in 't Bargerveen, in 't zuidoostelek heukske tege de Duitse grens, 't restant vaan 't aajd Bourtangermoeras wat neet (gans) verveend is. In dit wetland vint me versjèllende veur Nederland zeldzaom bieste, wie d'n adder.
Historie
Emmen oontstoont es dörp aon de zuidkant vaan de Hoondsrögk en weurt veur 't iers geneump, es Empne, in 1137. Aon 't ind vaan d'n twelfden iew is 't 'n zelfstendege parochie gewore. Oonder 't ancien régime waor 't 'ne kerspel in d'n dingspil Zuidenveld, dee zelf weer verdeild waor in veer marke: Emmen en Westenesch (same), Weerdinge, Roswinkel en Noord- en Zuidbarge. Roswinkel waor vaanoet Emmen lesteg te bereike en had de facto 'n soort otonomie.
Bart Carlier
thumb|right|200px|Bart Carlier in 1955 Anthonius Hubertus Carlier (Venlo, 23 juni 1929 - Sjtraasburg, 4 mei 2017) waor 'ne Nederlandjse voetballer dae veurnamelik in de jaore 50 en 60 es prof actief waas in de Nederlandjse, Duutsje en Franse voetbalcompetities. Hae sjpeelde vief interlands veur 't Nederlands Èlftal en maakde hiebiej tweë gole. Carlier woort gebaore in Venlo. Zien femielie – awwesj, jónger zöster en awwere broor Willy dae ouch 'ne getalenteerd voetballer waas – is in de Tweëde Waereldaorlog biej ein bómbardemènt van 't militair vleegveldj Venlo-Herongen op 15 augustus 1944 óm 't laeve gekómme.
Tana
Tana kan verwieze nao:
José Manuel Barroso
Prizzedentssjap vaan de Europees Kemissie
Op 8 juni 2005 stömde 'n mierderheid vaan 't Parlemint contra 'n veurweerdeleke motie vaan wantrouwe tege Barroso, die door 't Eurosceptische en nationalistische Europarlemintslid Nigel Farage waor ingedeend vaanwege 'n verkantie die Barroso aon boord vaan 'n jach vaan 'ne Griekse sjeepsmagnaot had doorgebrach. Ein week later oontving datzelfde bedrief steun vaan de Kemissie te weerde vaan mie es 10 mieljoon euro. De boettoch bleek evels plaots te höbbe gevoonde veurtot Barroso zienen ambt aonveerde en de steunmaotreigel waor al goodgekäörd door de vörrege Europees Kemissie. De oetslaag vaan de stömming waor 589 contra, 35 veur, 35 oonthawwing.
Friends
Prieze
Emmy Awards
Diminutief
Zuid-Limbörgs (Mestreechs)
't Mestreechs heet veur de vörming vaan verkleinwäörd vief achtervoogsels: -ke, -eke, -ske, -sje en -selke.’t Soort achtervoogsel wat weurt gebruuk weurt bepaold door de slot-klaank vaan de radix.
-ke
Mer ouch es eine vaan de volgende medeklinkers weurt gebruuk:
-eke
D’n oetgaank -eke vinde v’r ouch in:
-sje en -eke
Of op t:
John Hertogh
John Hertogh, is 'ne dichter- sjriever gebaore in Zitterd in 1949. In zien wirkzaam laeve waor hae óngerwiezer in Leiebrouk in Zitterd. Hae publiceierde zien eesjte sjtökskes ónger angere op 't Sjrieverspodium van Veldeke- Limburg en in Veldgewas van Veldeke- Limburg, in "Dao wo ich gebaore bèn" van Veldeke-Krènk-Zitterd en ouch in versjeie Platbook oetgegaeve door oetgaeverie TIC in Mesjtreich. In de Limburgse gezètte sjtaon reigelmaotig limericks van zien handj. Op zien blog kent www.zittesj.jouwweb.nl geer mee laeze. Ónger eige beheer gaof hae 't buikske "Veur uch van mich, deil 1" oet, mit gedichte en verhäölkes in 't Zittesj. In oktober 2015 is de tweede bundel 'Sjmerig sjpaor en anger werk' van häöm versjene. In december 2015 'winnaar' van t driede Krisdictee van Veldeke Zitterd. Hae is lid dichtersjcollectief Pitpoëzie in Zitterd en van de Algemeine Sjrieverskrink Veldeke, 'ne gróp sjrievesj en dichtesj oet Zaerum, Zitterd, Kinder, Kirchrao en dao tösje in. Die gróp haet ouch 'ne eige blog: sjrieverskrinkdotwordpressdotcom. Hae oetgeroupe es Zwentibolddichter 2018. In 2019 versjeen 'Alles is muigelik' van zien handj. John haet ouch al ein paar jaor eine waekelikse column in 't Zittesj in VIA LIMBURG. Saer 2019 sjrif hae maonjeliks ein rubriek Ós Modesjtaal in de bielaag van De Limburger. Ouch op zien feesbouk pagina en websait versjiene waekeliks nuuj gedichter en verhaole.
Sjtäölkes
jed’rein krig zien eige sjtress
vraoge nao bekènde waeg
mit de Kip of mit de Hobby
wit geer nog wie dat doe góng?
aeve dènke euver vruiger
beierblikskes
oetgekots
jao, lek vinger en lek doem.
mer voele sjtank, gans óngezóndj
drieve tösje belk en kaanjel
vol reste middig, oetgesjpied
Atoomgewich
't Atoomgewich guuef de massa van 'n atoom aan en wuuert oetgedrök inne atomair massa-einheid (u). Ederen isotoop van e sjemisch elemènt haet 'n anger atoomgewich.
Zómbie
Versjillende definities
Es me alle versjillende soerte zómbies wil besjrieve, zien dat d'r teväöl um op te numme. Evels gief 't e paar versjillende soorte zómbies die algemein ervaard weure in de allewijl filmindustrie. Me kin zègke dat er drei hoofversjille bestaon oonder zómbies; daoneve valle dao oonder ouch weer 'n aontal zómbies.
Klassieke zómbie
D'n Oondoeje Zómbie woort bekind nao de Twiede Wereldoorlog in de VS. Later weijde 't euver nao Canada en de EU. Door vreemde umstendegheije staon de doeje weer op oet de doed en zien ze oondoed. Ze infectere luij evels neet mèt 't zómbiïsme. Ze ete de levende allein op of vermoorde ze inkel.
Hittitisch
Corpus
Talrieker is 't corpus in 't Nuihittitisch. Good bekind zien de breve vaan Amarna, die ouch intrèssant zien veur de Kanaänitische taole en de volker die ze spraoke; veur hun oontdèkking kaom zoeget alles wat me daovan wis oet d'n Biebel. Nog diverse aander diplomatieke documinte zien bekind. Ouch gief 't e laank stök vaan eine Kikkuli euver 't beliere vaan peerd, wat 'n uniek leech beujt euver wie me in deen tied mèt peerd umgóng. Mythologische tekste gief 't euver de gode Kumarbi en Appu.
Oontciefering
Ind negentienden iew woorte bij El-Amarna kleitablètte mèt nagelsjrif gevoonte in 'n taol die neet Soemerisch of Akkadisch kós zien. De Noor Jørgen Alexander Knudtzon meinde in de teks 'nen Indo-Europese taol te zien, veural op groond vaan de morfologie; heer had gein twietaolege tekste veur ziech en kós de tablètte neet gans leze. Väöl gelierde stèlde daorum hun vraoge bij dees conclusie.
Biebel
Deuterocanonieke en apocriefe beuk
Door de middeliewe heer woorte väöl vaan dees beuk zoonder meujte geaccepteerd. Ze woorte beveurbeeld opgenome in de Völgaot. Oonder invlood vaan 't humanisme begós me kritisch te loere nao de Biebeltekste en of ze wel oersprunkelek waore. Maarten Luther besloot alle beuk die neet bij de joede bekind zien neet op te numme. Veur häöm, en veur aander kèrkhervörmers en later prottestantse theologe, waore die gesjrifte nog wel vaan theologisch belaank. In de kathelieke kèrk gónge stumme op um 'tzelfde te doen, meh op 't Concilie vaan Trente woort beslote um de book die op ieder concilies waore ingerope toch te hawwe.
Apocriefe bij 't Nui Testamint
Oonder de apocriefe bij 't Nui Testamint zien:
Oontstoonshistorie
De visies op d'n tied boe-in en de meneer boe-op de Biebel tot stand kaom höbbe door de doezende jaore heer gevarieerd. Vaanajds woort de teks gezeen es goddelek geïnspireerde gesjrifte, opgesjreve door de lui die dèks in de Biebel zelf es oteur zien geneump. Kritisch oonderzeuk heet dat beeld de lèste iewe bijgestèld; orthodoxe gemeinsjappe hawwe evels aon de traditioneel opvattinge vas. Euver awwerdom, inspiratie en othenticiteit blijf väöl nog oomstreje en oondudelek.
Pentateuch
De idee tot Mozes de vief beuk heet gesjreve, vint me nog ummer bij orthodoxe joede. Dat lievert evels gein klein probleme op. Um te beginne geit Mozes in 't book Deuteronomium doed. Sommege zien dat es 'n profetie (dit is meugelek es me de Biebel veur goddelek geïnspireerden teks hèlt), aandere goon oet vaan 't bijlaog door beveurbeeld Jozua.
Epistele vaan Paulus
Romeine, 1 en 2 Korinthiërs, Galate, Filipenze, 1 Thessalonicenze en Filemon, die de naom vaan Paulus drage, weure algemein es Paulus zie werk geaccepteerd. Eventueel kinne eine of miejer secretaire betrokke zien gewees aon wee Paulus zienen teks dicteerde; versjèllende breve wieze dee kant op. Veur Efezers, Kolossenze en 2 Thessalonicenze is dat umstrejje. 1 en 2 Timotheüs en Titus zien allezeleve neet vaan Paulus, meh zoe te zien wel vaan einen en dezelfden aanderen oteur. Vreuger woort ouch Hebreeë aon Paulus touwgesjreve; sinds de Rifformatie deit me dat evels neet mie en weurt de breef ouch neet tot de Epistele vaan Paulus gerekend.
René Trost
Trainer
Direk naotot heer stop geit heer bij Roda wijer es assistent-trainer. Dat blijf 'r tot 23 jannewarie 2005, es 'r bij Patro Mechele aontrejt. Dees oondernumming is zoonder succes (Patro weurt zelfs twie klasse trökgezat). Op 7 november dat jaor trejt heer aon bij Lierse SK, wat heer wel veur degradatie kin beheuje. Es 't sezoen dao-op de rizzeltaote toch weer hendeg tegevalle, nump 'r op 13 november 2006 oontslaag. Kort daonao, op 29 december, kump 'r in deens vaan KVSK United, ouch weer zoonder succes; op 25 fibberwarie 2007 kump 'r daan mer trök nao Roda, es hoof opleidinge. Twie jaor later (op 19 fibberwarie 2009) weurt 'r weer assistent-trainer.
Biebel
Teksversies
De beuk vaan 't Nui Testamint zien in väöl handsjrifte euvergelieverd. De versjèlle zien talriek, meh neet zier groet; bronne die te väöl vrijheid naome, zien door de kèrke al vreug verworpe. De belaankriekste teks is de zoegeneumden textus receptus, tot stand gekoume in 't Byzantijns Riek. Vergelieking mèt aander bronne heet gezörg veur diverse correcties of alternatief suggesties. 'n Modern kritische oetgaaf vaan 't Nui Testamint is 't Novum Testamentum Graece; dit woort in 1898 veur 't iers oetgegeve en heet anno 2017 al 28 edities beleef.
Vertaolinge nao 't Limbörgs
De vreugste Biebeltekste in 't Limbörgs zien de Wachtendonkse psalme. 't Geit hei um gedeilteleke kopieë vaan 'ne codex oet d'n tienden iew. Aon de taol te zien is dit ouch weer 'n kopie, en wel vaan 'n Aajdhoegduits (um perceis te zien Middelfrankisch) orzjineel. Oondaanks de neet ideaol zuverheid - boete de Middelfrankischen invlood steit d'n teks ouch vol mèt latinisme - is dees teks vaan zier groete weerde veur de taolwetensjap, umtot 't ein vaan de umvaankriekste en toch ouch ein vaan de zuverste Aajdnederfrankische (Aajdnederlandse) tekste is. Aon de taol te zien is 't handsjrif örges oet 't gebeed tösse Maos en Rijn aofkumsteg; dat kin eve zoe good Remund es Dusseldörp zien. 't Handsjrif is intösse verlore gegaange, meh kopieë zien bewoerd vaan psalme 18 en 53-73, zoewie inkel glosse.
Vardø
thumb|De ligking van Vardø in de pervincie Finnmark. Vardø is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Finnmark in Nórwaeg. De gemeinte had 2.338 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 600,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Haarlem
Historie
Haarlem weurt in de tiende iew veur 't iers vermeld. Es knouppunt op de weeg die euver de smale landstoek laanks 't IJ lepe oontwikkelde de stad ziech snel. Boe 't Zand (noe Groete Mèrret) bij 't Spaarne kaom, dao woort door de landshier, de Graof vaan Holland, tol geheve. De Graof riechde daoveur e steine bouwwèrk oppe Bakenes (Gravensteen), 'n landtóng in 't Spaarne. Veur de besjerming daovaan zörgde de ridders vaan Haarlem. Die hèdde de vaan Adrichems, de vaan Haarlems, de vaan Zanens en de vaan Schotens, later allemaol adelekke geslachte. In 1219 späölde die Haarlemse ridders in de Viefde Kruustoch 'n groete rol; es beloening daoveur kraog de stad in 1245 vaan Graof Wöllem II stadsrechte. Hiel aajd in Haarlem is de Begienehoof (Begijnhof) oet 1262. De Begienehoof ligk tösse de Jansstraot en de Bakenessergrach. De Begienekèrk is later, nao de vlöch vaan de Hugenote oet Fraankriek, de Waolse kèrk gewore. Graof Floris V gaof de stad in 1274 't rech um belastinge te heffe. In deen tied waos Haarlem e handelsstedsje mèt väöl weverije. Later woorte veural de beerbrouwerije (met behölp vaan 't zuver water oet de duine!) en de sjeepsbouw (Scheepmakersdijk) belangriek. In 1355 kraog de stad 't rech jaormèrret te hawwe, en wel op St. Lucasaovend (17 oktober). Me hing daan e kruus in de stadspoort (Kruusstraot) es teike tot ballinge ouch weer de stad in mochte. In 1389 kraog Haarlem vaan Hertog Albrecht de Groete of Latijnse Sjaol. Op 't ind vaan de 14e iew woort de Amsterdamse Poort gebouwd, de einige poort die oet d'n awwen tied nog behawwe is gebleve. In de vieftiende iew woort Haarlem verriek mèt gashoezer (o.a. t St. Jacobsgasthuis veur de pelgrims nao Santiago en 't St. Elisabethsgasthuis), e leprozehoes (noe Dolhuys), weeshoezer, kloesters, höfkes en leefdadigheidsstiechtinge, te väöl um op te neume. Dat moos allemaol ouch betaold weure, allewel 't mierendeil vaan particuleere kaom. Daorum kraog de stad in 1429 ouch tolrech. De vieftiende iew is de iew vaan de bouw vaan de Groete Kèrk, mer ouch de iew vaan Lourens Jansz. Coster, dee nog veur Gutenberg de bookdrökkuns oetgevoonde zow höbbe. Haarlem waos e handelsstedsje (Schonenvaardersgilde) mer in 't zuidweste (noe de Veifhook/Vijfhoek) ontwikkelde ziech d'n textiel: Wolstraat, Raam- en Voldersgracht, etc. De hiel stad woort oondertösse umwald mèt 'ne steine moer en mèt hei en dao poorte (o.a. Hout-, Kruis- en Zijlpoort). Haarlem verveel evels lankzaam in 't midde vaan de vieftiende iew (Hookse en Kabeljouwse Twiste), en ouch aon 't ind vaan diezellefde vieftiende iew (Opstaand vaan 't Kies- en Broedvolk in 1492). Ouch de zèstiende iew begòs neet good in Haarlem: plunderinge door Dene en de bendes vaan Maarten vaan Rossum. Wel woort de Groete Kèrrek aofgebouwd (1520). In 1558 woort de stad getròffe door de pes.
2022
Persoen vaan 't Jaor
Volodymyr Zelensky
Lies vaan geweze gemeintes in Noord-Holland
1959
Nao dees herindeiling had de provincie nog 120 gemeintes.
Ingel
Bie 't traditioneel katholicisme haet edere geluivigen onne besjirmingel. Hiebie wuuert veróngerstaldj det d'n Ingel vannen Hieër in 't Aad Testamènt 'n veurversjiening van Jezus is.
Rogkel en Naer
frame|Roggel en Naer (situasie 2006) Rogkel (Roggel) en Naer (officiële naam Roggel en Neer) woor Nederlands-Limburgse gemènje mèt (1 augustus 2006) 8.428 inwoeaners en ein grondjoppervlak van 42,67 km². De gemènje omvatj de drie kèrne: De Heibloom (Heibloem), Naer (Neer) en Rogkel (Roggel). 't Gemènjehoes sjteit in Roggel. De gemènje kraeg de naam in 1993, naodet in 1991 de aoj gemènje Naer bie Roggel geveugdj wäördje. Op 1 januari 2007 góng Roggel en Naer mèt Hale, Heitse en Hunsel op in de noew gevórmje gemènje Leudaal.
Pedro Sánchez
Vaan 2009 bis 2011 en vaan 2013 bis 2016 waor Sánchez e verkoze lid vaan Spanjes Congress vaan Vertegeweurdege (in Nederland vergeliekbaar mèt d'n Twiede Kamer, in Belsj mèt de Kamer vaan Vertegeweurdege, in Duitsland mèt de Bundestag).
Juncker
Sánchez waor eine vaan de partijleiers binne de groete Europese partijfemilie vaan sosjaoldemocrate, de S&D (boe ouch de SP.a, PS (Belsj), PvdA en SPD bijhure), dee ziech tege 't Europees presidentssjap vaan Jean-Claude Juncker (Europese Volkspartij) kierde. Dit faalde evels en de S&D stömde oetindelek veur kandidaot Juncker, dee daan ouch bis 2019 prizzedènt vaan de Europese Kemissie waor.
Catalaonse crisis
In 2017 oontstoond d'r obbenuits 'n leiersjapscrisis roontelum Sánchez, naotot heer ziech prizzentierde es fel tegenstander vaan 't oonaofhaankelekheidsreferendum vaan Catalonië. Heimèt steunde Sánchez de premier en polletieke rivaol Mariano Rajoy vaan de conservatieve Partido Popular (PP) um tijdelek vaanoet Madrid de direkte mach te kriege in Catalonië.
Meersje
Gesjiedenis
Al in 849 besjteit'r 'n vermelding van Meersje in de archieve, meh lang daoveur waor d'r al minsjelike bewoning zwa bliek oet archeologische opgravinge. De Romeine houwe hie 'ne Romeinse villa Herkenberg ligke en bie Raotem haet me 'n graafveld oet de Merovingische periode óntdèk. In de 9e jèw vèlt Meersje ónder de Karolingische keuninge. In dit kader is 't verdraag van Meersje (8 augustus 870), wa-in de driedeiling van 't Karolingische midderiek Lotharinge weurt bepaald, waereldberoemd. In 969 geuf de Franse keuningin Gerberga Meersje, dat zie es huwelikscadeau houw gekrege van Giselbert I van Lotharinge, weg aan de abdij van Reims. Reimser Benedictiener monikke vestige zich in de 12e jèw in Meersje in 'n proosdie. In 1611 weurt dees eigendóm van de abdij van Eaucourt.
Nao de Franse bezètting van 1794 to 1814 kump d'r 'n eind aan de band mèt Reims. 'n Deil van de industrie van Mestreech vingk oetbreiding nao 't gróndgebeed van Meersje. In 1834 weurt de papierfabriek in de buurtsjap Waert gevestig.
Neve twje openbaar basissjwale lik d'r 1 katholieke sjwal.
Waope
Nao de herindeiling vaan 1982 besloot me um allein nog 't proosdijwaope te drage. Dit waope woort op 3 juni vaan datzelfde jaor verliend.
Sint Maarten (Frans)
't Frans deil vaan 't eiland Sint-Maarten (officieel de Collectivité de Saint-Martin) is, neve 't Nederlands deil, ein vaan de twie stökker boe dit eiland staotkundeg in is verdeild. 't Geit um 't noordelek deil vaan 't eiland. Tot 2007 veel Saint-Martin bestuurlek oonder 't euverzies departemint Guadeloupe.
Zuid-Koreaons hierevoetbalèlftal
Historie
In 1956 woort veur 't iers de Asia Cup gehawwe, die Zuid-Korea won. Veer jaor later, in eige land, woort ouch de wins gepak. Probleme mèt de wereldpolitiek zörgde nog welins deveur tot Zuid-Korea neet aon internationaol toernoje mètdeeg. In 1958 woort 't vaan WK-kwalificatie oetgeslote, in 1966 sjreef 't land ziech neet in oet angs veur tege Noord-Korea te mote speule. Binnen Azië waor d'n tegestand nog ummer zwaak; dèks kós Zuid-Korea direk instruime in de Asia Cup door e gebrek aon deilnummers. Wel waor in dezen tied Iran hendeg es groetmach in opkoms; nog dèks zouwe Zuid-Korea en Iran speule um de ier vaan bèste team in Azië. In 1964 stoont 't team nog wel op de Speule in Tokio.
Twieëntwintegste iew
einentwintegsten iew – twieëntwintegsten iew – dreientwintegsten iew
Óngerbenk
't Raodhoes stoont in Sjilvend.
Zuid-Koreaons hierevoetbalèlftal
Historie
't Oetzunderlek niveau vaan 2002 kós 't team neet vashawwe, meh 't team bleef wel eint vaan de bèste vaan Azië. Op dat continent waor 't niveau intösse veuroetgegaange, zeker nao de touwtrejjing vaan Australië tot de AFC. Zuid-Korea heet ziech in d'n twintegsten iew veur eder WK geplaots. De bèste prestatie sinds 2002 waor op 't WK vaan 2010 in Zuid-Afrika, wie 't land de achste finales haolde. Staarspeuler waor in deen tied aonveurder Park Ji-sung.
Hedmark
Gemeintes
Tweeëntwintjig gemeintes ligken in Hedmark:
Lochhave
Ein lochhave is ein heel groot vleegveldj, det is dus ein plaats wo vleegtuge lanje en opsjtijge, en wo heel väöl miense dus haer gaon es ze mit 't vleegtuug op vakansie gaon.
General Aviation
Ein vleegveldj veur general aviation, de kleiner sjportvleegtuuge en zakenjets, zeen bienao identiek aan die van ein lochhave veur de burgerlochvaart: allein is alles op kleiner sjaol. Zo kintj men d'r gein bagageaafhanjeling vinje en zeen meistal de meugelikheeje veur vrachopsjlaag zeer beperktj of d'r helemaol neet. De-icing is d'r ouch neet te vinje. Van eine terminal is ouch gein sjpraoke. Tanke gebeurtj handjmaotig. Lochhaves veur general aviation zeen in trek biej bedrieve die rondjvluchte gaeve of bedrieve wo se ein piloteopleiding kins volge.
Sjpitsmuus
thumb|200px|right| De sjpitsmoes (Neomys anomalus) Ein sjpitsmoes (Soricidae) (Nederlandjs: spitsmuis), in sómmige deile van Limburg ein sjaermoes geneump, is ein deer oet de groate femielie van zoogdere oet de orde van de insectenaetersj (Eulipotyphla). Dees femielie ómvat bienao 400 versjillende saorte en is daomèt ein van de groatste zoogderefemielies. 't Zint klein, moesechtige dere mèt ein sjpitse sjnoet en korte peuët. De ouge zint klein, mer daoentaege zint 't geheuër en reukvermoge good óntwikkeld. Sjpitsmoeze höbbe korte häörkes, meistal broenechtig of gries van kleur. 't Groatste deil van de saorte laef allein en is zoawaal 's nachs es euverdaag actief. Ze zint carnivoor en aete daonaeve plantjaardig voedsel. Väöl sjpitsmoeze zint insectivoor.
Ierste iew
ierste iew veur Christus - ierste iew - twiede iew De ierste iew vaan de christeleke jaortèlling begint bij wat volgens 'n verawwerde visie 't geboortejaor vaan Zjezus Christus is. In dezen iew oontsteit daan ouch 't christendom. Allewel tot 't nog gein groete religie is, gebäöre in dezen iew wel zakes die vaan groete beteikenis zien veur later iew. Op politiek gebeed stoont 't Romeins Riek in groete bleuj; de keizertied waor zjus begós en 't areaol breide ziech nog ummer oet. Väöl vaan de keizers waore evels dictatore die dèks door geweld aon hun ind kaome. 't Romeins Riek kaom in dezen iew dèkser in oorlog mèt de Parthe. In Indië waor de klassieken tied bezeg; 't land waor oonder diverse rieke verdeild. China woort geregeerd door de Handynasie, op e kort (veertienjaoreg) interregnum nao. Besjavinge in Midde-Amerika waore nog aon 't opkoume.
Herman Van Rompuy
Prizzedènt vaan d'n Europese Raod
Es groet veurdeil haolde me ouch aon tot Van Rompuy belaangrieke Europese taole kin spreke: Nederlands, Ingels, Frans en Duits.
Bij 't intreie zag Van Rompuy: "Iech nöm mien aonstèlling tot permaninte prizzedènt aon, die iech es ierbetoen besjouw aon Belsj, wat ziech es stiechtende lidstaot constant heet ingezat veur de opbouw vaan Europa. Iech waor geine kandidaot veur dees functie, mer iech nöm ze mèt väöl enthousiasme aon. 't Profiel vaan d'n Europese prizzedent is klaor: dialoog, einegheid en actie staon centraol. Iech wil de naodrök ligke op de versjeienheid die de Unie kenmèrk, boedoor oonderhandelinge boebij iemes verlees gein gooi beslissinge zien. 't Imago vaan de vergaojering vaan staotshoofde en regieringsleiers weurt opgebouwd door de behaolde rizzeltate. Daobij pleit iech in naovolging vaan de "röstege vasheid" veur de stapsgewieze benaojering: step by step, mer zoonder too little too late".
Teheran
Geografie
Teheran ligk op 'n heugde variërend van óngeveer 1100 maeter in 't zuje van de sjtad tót 1750 maeter in 't naordelik deil. 't Haet 'n landjklimaat mit grote temperatuursversjille tösse de zomer en de wintjer. De zomers zeen dreug en heit. De gemiddelde temperatuur veur de maondj juli ligk baove de dertig graoje. De wintjers zeen kaad, mit temperature róndj 't vreerpuntj. In de wintjer vèlt geregeld sjnee in de sjtad.
Spontaan palatalisatie
Väöl Hollandse en Ziewse dialekte höbbe ouch palatalisatie in de lang aa; soms allein in de aajdlang aa, soms in allebei (Wes-Fries jeer, Ziews en conservatief Zuid-Hollands jaer). Dit is oetindelek nog trök te veure op 't Fries (Aajdfries gēr, Nuifries jier), en naovenant ouch 't Ingels.
Ouch in aander taole kump dit versjijnsel noe en daan veur. Zoe veraanderde de oetspraok vaan de Aajdgriekse υ in de Klassieken tied vaan /u/ nao /y/. Ouch in 't Aajdfrans gebäörde zoeget, oongeveer t'rzelfdertied wie dat in 't Nederlands gebäörde.
Karl Nehammer
De ÖVP ies deil van de EU-partie de Europese Voukspartie, woa ouch de Nederlandse CDA en CU, de Duutsje CDU en CSU en de Belzje cdH en CD&V.
Aajdhoegduits
Globaol historie en naom
De Groete Volksverhuizinge vaan de veerden iew zatte de Germaanse wereld op ziene kop. De Oos-Germane trokke gans Europa door nao 't zuie touw, dewijl de Wes-Germane veural de korterbij gebeje vaan 't Romeins Riek bezatte. De Ingweone kinne hei boete besjouwing blieve: zij bleve deils op hun plaots aon de Noordzie en staoke deils euver nao Groet-Brittannië. De Istveone zakde oet nao 't zuidweste en koloniseerde e gebeed vaan oongeveer Midde-Nederland tot deep in Noord-Fraankriek en Midde-Duitsland. De Irmione zien hei evels 't belaankriekste: zij gónge veural in Zuid-Duitsland en de Alpe woene. Kort nao de Volksverhuizing moot de beslissende vörmingsfaas veur 't Hoegduits höbbe plaotsgevoonde: de Hoegduitse Klaankversjuiving (in 't Duits ouch wel Zweite Lautverschiebung geneump, in tegestèlling tot de Erste Lautverschiebung, de vörming vaan de typisch Germaanse consonante; beter bekind es de Wèt vaan Grimm). Spaorzaam Zuid-Duitse rune-inscripties vaan roond 600 geve nog gein oetsleetsel euver die verandering, meh in 't Edictum Rothari vaan roond 650 zien ze dudelek te herkinne. Dees wètsteks vaan de Longobardische keuning Rothari is wel in 't Latien gestèld meh kint väöl oonvertaolbare Germaanse wètsterme. Hei-in liet ziech al dudelek de klaankversjuiving herkinne. Väöl taolkundege numme daan ouch aon tot de Hoegduitse Klaankversjuiving bij de Longobarde in Noord-Italië is begós, mesjiens door 't intensief taolcontak mèt sprekers vaan 't Vulgair Latien.
In de iewe die volge weurt 't Aajdhoegduits hei en dao opgesjreve. Miestens zien dat neet al te lang tekste, en in tegestèlling tot 't Aajdingels oontsteit hei (nog) geine literaire standaard. Sjrievers hantere daan ouch versjèllende dialekte. Ouch zien neet alle tekste zuver Aajdhoegduits; zoe tröf me soms mingvörm tösse Aajdhoegduits en Aajdsaksisch aon. De periode indeg roond 1050. 't Hoegduits verluis daan, es ein vaan de ierste Germaanse taole, zien klinkers in oonbeklemtoende syllabe. Heimèt geit 't euver in 't Middelhoegduits, 'n taol mèt väöl mie en langerteksbronne.
Hoegduitse klaankversjuiving
Taolkundege höbbe de Hoegduitse Klaankversjuiving gereconstrueerd mèt veer fases.
Aander veranderinge
Ein verandering waor in 't Aajdhoegduits nog neet ingezat: de zoegeneumde Auslautverhärtung. De lètters -b en -d op 't woordind weure nog stumhöbbend ('weik') oetgesproke.
Substantieve
D'n instrumentalis vèlt hei, wie in alle aander declinaties es de a-declinatie, ummer mèt d'n datief same.
Philadelphia (Pennsylvania)
Gesjieddenis
Philadelphia waas nao New York (1788-1790) de tweede hoofsjtad van de Vereinegde Staote van Amerika (1790-1800), toetdet de nuje hoofsjtad, Washington, D.C., klaor waas.
In 1876 vonj in Philadelphia de Centennial Exhibition, de eerste offesjele Wereldtentoonsjtelling in de VS, plaats. Van de gebouwe is biejveurbeeld de Memorial Hall in Fairmount Park behaje gebleve.
Aajdhoegduits
Aonwiezende veurnaomwäörd
Wie noe nog in modern Hoegduits doen de Aajdhoegduitse aonwiezende veurnaomwäörd ouch deens es lidwoord. In 't Oergermaans bestoonte nog gein lidwäörd; ouch in 't Gotisch weurt 't miestens nog weggelaote.
Philadelphia (Pennsylvania)
Politiek
Op 31 desember 2015 wore d'r 1.003.518 geregestreerde kezers in Philadelphia. 78 perzent is Demokraat, terwiel 11 perzent geregestreerd is es Republikein. Nag 'ns 11 perzent van de geregestreerde kezers goof geine of 'n angere partiejveurkeur aan.
Aajdhoegduits
Wèrkwäörd
Eus aondach verdeent ouch 't werkwoord tōn/tuon 'doen'. Hei vint me nog reste vaan de athematische verveuging oet 't Proto-Indo-Germaans. Die is in 't Grieks en de Keltische taole volop bewoerd gebleve, meh in de Germaanse taole al vreug bekaans verdwene. De Aajdhoegduitse vörm versjèlle hendeg door de iewe heer en nao dialek; dit paradigma tuint de ajdste vörm, boe de bezunder verveuging nog 't bèste te zien vèlt. Neet alle vörm zien lètterlek euvergelieverd, meh die laote ziech aon de hand vaan later variante wel mèt zekerheid reconstruere. N.B.: De verleien tied luit tēta (indicatief) en tāti (conjunctief) en gedreug ziech wie e gewoen sterk werkwoord.
Tekscorpus en literatuur
Vaan begin negenden iew datere de glosse vaan Kassel, 'n soort Hoegduitse taolgids veur Romaanstaolege. In dezen tied, de Karolingische renaissance, nump de sjrifcultuur 'n groete vlöch. Dit beteikende ouch 'ne groeten impuls aon 't Aajdhoegduits. Oet dezen iew datere beveurbeeld de Eide vaan Straasbörg (842, ouch bekind es ierste documint in 't Aajdfrans). E belaankriek theologisch werk is d'n Aajdhoegduitsen Tatianus. Literair werke zien 't Hildebrandsleed (bezejd mèt Aajdsaksische wäörd), wat es heidens verhaol vrij uniek is in continentaol Wes-Europa, 't werk vaan Otfried vaan Weißenburg (oonder mie 'n Biebelvertèlling), de Muspilli, 't Petrusleed, 't Lodewieksleed en 't Georgiusleed.
Bronne
''Dit artikel is veur e groet deil gebaseerd op 't corresponderend Duits artikel. Rillevante versies zien dees (versie oet mei 2014, ietot 't werk aon 't artikel woort oonderbroke) en dees (versie oet oktober 2017, gebruuk bij 't aofmake vaan dit artikel). Wijer is gebruuk gemaak vaan de:Althochdeutsche Literatur.''
Kabbinèt-Beel I
't Kabbinèt-Beel I waor 't Nederlands kabbinèt vaan 1946 - 1948. 't Kabbinèt woort gevörmp door de politieke partije KVP en PvdA oonder premier Louis Beel. De formatie vaan 't kabbinèt däörde 47 daog. Same bestoond 't kabbinèt oet 61/100 zetele in d'n Twiede Kamer, 't parlemint vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Philadelphia (Pennsylvania)
Economie
De metropoolregio van Philadelphia haaj in 2016 'n economische produktie van 417,7 miljard dollar. Het bruto nasjonaal pródukt ligk biej 62.817 dollar. Biej 'n sjtudie oet 2014 sjtóng Philadelphia op plaats 28 van de sjterkste wetensjappelikke gebiedde werreldwied en op plaats 8 binne de VS.
China
Aander taole
De taole in 't land hure bij versjèllende femilies. 't Chinees is zelf oonderdeil vaan de Sino-Tibetaanse taole. Hei-oonder vèlt wie de naom al suggereert ouch 't Tibetaans, zjus wie 't Chinees e cluster vaan wied oetereinloupende dialekte die um cultureel reies es ein taol gelle. Wijer taole oet die gróp die me in China sprik zien 't Yi, 't Tujia en 't Bai, wat vrij ing aon 't Chinees verwant is (meh neet es e Chinees dialek weurt getèld). 'n Aander groete taolfemilie zien de Tai-Kadaitaole, veural gesproke in 't zuie vaan 't land en mèt Zhuang es groetste vertegenwoordeger. Ouch zuielek zien de Hmong-Mientaole, boevaan hei 't Miao en 't Yao weure gesproke, twie taole die same de tak vaan de Miao-Yaotaole oetmake. De Mon-Khmertaole höbbe in China mer e klein aontal sprekers. De umstrejje femilie vaan de Altaïsche taole weurt veural in 't noorde en weste gesproke en umvat beveurbeeld 't Oeigoers ('n Turkse taol), 't Mongools en 't Mantsjoe ('n Toengoestische taol). Soms weurt ouch 't Koreaans nog tot de Altaïsche taole gerekend; dit sprik me in 't grensgebeed mèt Noord-Korea. E klein aontal lui op Taiwan sprik nog ein vaan de diverse Austronesische taole die 't eiland riek is; zuug daoveur oonder Taiwan.
Religie
Oonder de Ming- en Qing-dynastie woort 't confucianisme sterk gepropageerd; me zaog de Confuciaanse weerde es 't geluif wat China groet had gemaak. Dit góng veural te koste vaan 't taoïsme, wat ieder zjus had gebleujd. Tegen 't ind vaan de keizerleken tied oontaardde dat classicisme in rechoet reactionair dinke; veurstèlle tot modernisering woorte al gaw aofgeweze mèt 't argumint tot dat 't karakter vaan China zouw aontaste. Heidoor raakde 't confucianisme nao de val vaan 't keizerriek sterk oet de gratie. Oonder 't communistisch bewind woort alle religie aofgeweze, meh de lier vaan Confucius toch wel gans in 't bezunder umtot me zjus die mèt de weerdes vaan d'n adel en de bourgeoisie associeerde. Nao Mao zienen doed raakde religie gestiedegaon weer geaccepteerd, en sinds 't begin vaan d'n einentwintegsten iew make 't Chinees volksgeluif en 't confucianisme zelfs 'n echte renaissance door. Wienie 'ne vörm vaan religie es subversief weurt gezeen, griep de regering evels wel in, wie sinds 1999 mèt de Falun Gong-beweging gebäörde.
Turks- en Caicoseilen
Taol
De officieel taol is Ingels; de inheimse bevolking sprik Turks- en Caicoscreoolingels. Allewel tot dit dialek nog neet bestudeerd is, ligk 't veur de hand um aon te numme tot 't verwant is aon 't Bahamacreoolingels.
China
Meziek
De Chinees klassieke meziek besteit oet versjèllende genres. 't Gief gezoonge meziek, dèks buunwerke (Chinees opera's) meh ouch instrumentaol stökker. Me kint houtblozers wie de dweersfluit (dizi) en de sheng, slaaginstruminte wie de gong en de klokke, striekinstruminte (hu) wie d'n erhu en de zhonghu en tokkelinstruminte wie de taofelharp (guqin) en de pipa (soms bekind es de Chinese luit). Versjèllende provincies vaan China kinne versjèllende meziekstijle, die vaan de otonoom regio's is nog weer gans aanders en dèks gaar neet door de Chinese meziekcultuur beïnvleujd. Chinese meziek kin volgens zien eige systeem weure genoteerd; dit systeem steit bekind es gongche (工尺谱, gōng chě pǔ).
Veurkeizerleken tied
thumb|Voondste geassocieerd mèt de Shang-dynastie. De protohistorie vaan China woort iewelaank moondeling doorvertèld en pas väöl later opgesjreve. Wat dao-euver weurt gezag, berös op bronne wie 't Book vaan Documinte (touwgesjreve aon Confucius, ca. 500 v.Chr.) en 't werk vaan Sima Qian (ca. 100 v.Chr.). Volgens hun begós de dynastieke historie vaan China mèt de Drei Verhevene en Vief Keizers, die me wel es legendarisch kin aofdoen (de Verhevene waore volgens de verhaole haafgode die oet d'n hiemel kaome um China te regere). Vaan oongeveer 2100 tot 1600 veur Christus zouw in 't weste vaan de vallei de Xia-dynastie höbbe geregeerd. Euver hun historiciteit liet ziech niks zègke, meh voondste die wieze op complexe, gelaogde samelevinge zien wel gedoon. De hoofstad waor Yangchen, geassocieerd mèt 't huieg Dengfeng in Henan.
Nao de Shang-dynastie kaom de Zhou-dynastie aon de mach, die roond 1046 veur Christus de lèste Shang-keuning zouwe höbbe versloge. Zij verplaotsde de hoofstad nao Fenghao, wat bij 't huieg Xi'an ligk en boe de rewiene ouch vaan zien gevoonde. De oorsprunkeleke Zhou-dynastie - bekind, nao de ligking vaan häör residentie, es de Westeleke Zhou - heel stand tot 771 veur Christus, wie opstandege edele mèt hölp vaan de Qangrong (e volk oet 't noordweste) de hoofstad plunderde. 'n Nui tak vaan de Zhou - de Oosteleke Zhou - naom häör residentie op in Luoyi (bij Zhengzhou), meh de volgende iewe zouw hun regering ummer minder veurstèlle. Me sprik veur deen tied vaan d'n Tied vaan de Vreugjaors- en Naojaorsannaole. In dezen tied kaome diverse feodaol staote op die ziech, vergeliekbaar mèt wie dat in 't Heileg Roems Riek gebäörde, wie oonaofhenkeleke staote gedroge en geregeld oonderein oorlog veurde. Tegen 't ind vaan de viefden iew veur Christus leep dat oet op d'n Tied vaan Vechtende Staote. Oondaanks de oorloge en de politieke chaos vaan dezen tied kaom de Chinese cultuur perceis toen tot bleuj. De bove geneumde Vief Klassieke en Veer Beuk stamme oet dezen tied, en de Chinese kuns naom toen ouch de vörm aon boe-in v'r ze noe kinne.
Tied vaan verdeildheid
thumb|China roond 't jaor 400. De Jin-dynastie controleert nog e groet deil vaan 't land, meh de Geel Reviervallei heet ze gans aon aander hiersers mote euverlaote. Nao de val vaan de Han kaome drei versjèllende dynastieë op, die eder 't keizersjap vaan gans China opeisde. D'n tied vaan 220 tot 280 steit bekind es d'n tied vaan de Drei Rieke Wei, Shu en Wu. Dees rieke bevochte ziech op leven en doed en spaorde ouch de börgers neet: mieljoene lui mote d'n doed höbbe gevoonde. D'n tied indegde door achterein de definitieve vereuvering vaan Shu door Wei (263), de umveerwerping vaan de Wei door de Jin-dynastie (265) en de vereuvering vaan Wu door de Jin (280).
Mèt de Jin-dynastie waor China weer vereineg, meh allewel tot dees dynastie tot 420 zouw regere, bleef 't neet rösteg in 't land. Vaanaof 't begin vaan de veerden iew braoke opsten oet oonder neet-Chinees volker in 't riek, die ziech zoonder väöl meujte kóste aofsjeie en oetindelek de Zèstien Keuninkrieke vèstegde. In 311 woorte de Jin oet hun hoofstad verdreve en móste ze nao 't ooste vlöchte. Later verplaotsde ze hun hoofstad zelfs nao 't zuie (Jiankang, bij Nanking) en raakde de Jin de controle euver de Geel Revier gans kwiet. Zoe raakde China de koumende iewe politiek verdeild in e noordelek en e zuielek deil.
Annales Rodenses
In de toponymie zeunt de Annales Rodenses èng van de brónne.
Fraanke
Vaanoet Gallië begosde de Fraanke hun confidderatie oet te breie nao 't zuie. Dees confidderatie, die in essentie neerkaom op 'n verzaomeling aon stamme die verklaorde geine krieg te veure mèt mekaar, zou 'ne groete rol gaon speule in Europa. Fraankriek heet zelf ziene naom te daanke aon de Fraanke - zoe-ouch 't historisch Fraankisch Riek. Mer 't heet ouch 'n groete invlooj gehad op de cultureel vörming vaan de Limbörge: de Limbörgse taol is 'n Nederfrankische taol en stamp daomèt aof vaan de taole die door de meiste Fraanke woorte gesproke. Daoneve höbbe de Fraanke 'n groete cultureel invlooj gehad op oonder aandere Nederland, Belsj, Luxembörg en Duitslaand. Duitse stei wie Frankfurt am Main en 't veurmaoleg geld vaan Belsj, Luxembörg en Fraankriek, de frang, höbbe allemaol hun naome te daanke aon de Fraanke.
Kiril Petkov
Heer naom 't premiersjap euver vaan d'n tijeleke premier Stefan Janev, dee 't leiersjap op ziech had genomme wie Bojko Borisov (de langsregerende premier vaan Bölgarije) gedwonge woort um aofstand te nömme vaan 't premiersjap nao versjèllende corruptiesjandaole.
Osnes
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 230 luuj op 'n oppervlaak van 5,89 veerkante kilometer en daomèt goof 't 39,05 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +0,33% de jaor.
Laacher See
thumb|De Laacher See De Laacher See is 'n ovaal kratermaer in Rienlandj-Palts, op 't Pruses, kortbie de stej Koblenz, Mayen en Andernach. 't Maer völtj 'ne volkanische caldera oppen Eifel, dae ouch d'n insigste van Centraal-Europa is. De naam van 't maer kump aaf van 't Aadhoeagduits waord lacha "maer".
De Laacher See ligk zoea 259 maeter baoven 't zieëspegel, is 8 km innen ómtrèk en wuuert ómringk door 'n moer van hoeag berg. 't Water d'rin is blaw, hieël kaad en haet 'ne bitter smaak. 't Maer haet gèn netuurlike oetluip, wodoor 't waterspegel hieël kan sjoegkele mit verdamping en raenge. Op 't westelik over ligk de benedictiener abdie van Maria Laach (Abbatia Lacensis), die in 1093 gestif woort.
Pingo
In gebeed wat in 'nen iestied bevrore waor, vint me dèks nog zoegeneumde pingorewiene. 't Heuvelke is daan dèks geërodeerd, meh e peulke kin me nog wel vinde. Pingorewiene vint oonder mie in de Hoeg Vene en op de Veluwe.
Laesowwer
De lieërlinge laeze tiedens die lèsse in grupkes óp 't ège niveau. 't Gèft 9 niveau's die alle keender bie d'r aa-vaank va lieërjaor 7 oonder d'r knee mótte ha. 't Niveau wert regelmaotèg getetst mèt de hulp van 'ne BRUS- of AVI-toets.
Dallas (Texas)
Politiek
Óndanks 't konservatieve imago haet zich in Dallas ouch 'n breije kuns- en teaterbewaeging óntwikkeld. De buurt róndjóm Cedar Springs Road geltj es 't sentrum van de homoseksuele kultuur en laeveswieze in Noord-Texas. De bevolking van de sjtad waas vreuger euverwaegend blank, mer in 't verlaup van de 20e eeuw haet zich det verangert. Dallas is ein van de belangriekste plekke veur Mexikaanse migrante gewaore.
1616
1613 - 1614 - 1615 - 1616 - 1617 - 1618 - 1619 thumb|rechts|200px|De tinne plaat van Dirck Hartog mèt 't opsjrif: Ao 1616, den 25sten October, is hier vangecommen het schip de Endracht van Amsterdam, den Oppercoopmen Gilles Mibais van Luyck; schipper Dirk Hartog, van Amsterdam, den 27sten, dito t' zeijl gegaen na Bantam, den Ondercoopman Jan Stoyn, Opperstierman Pieter Dockes, van Bil, Ao 1616.
Engerdal
De gemeintecode is 0434.
Waw (Hebreeuws alfabet)
De waw, vav of vau is de zèsde lètter oet 't Hebreeuws alfabet. De lètter waw wert es medekleenker oetgesjpraoëke es 'n w of v. Es laesmam kan de lètter d'r /oe/- of /o/-klaank aa-gaeve.
Lies vaan geweze gemeintes in Noord-Braobant
1920
Nao dees herindeiling had de provincie nog 182 gemeintes.
Wereldkampioensjap hierevoetbal 2026
Kwalificatie
De verdeelsleutel weurt noe es volg:
Hockey
thumb|250px Hockey is 'ne balsport gespäöld in èlftalle. Doel vaan 't speul is um 'ne kleinen, helle bal mèt 'ne zoegeneumde stick in d'n aander zie doel te kriege. Normaliter gebäört dit boete, op e veld vaan kunsgraas (vreuger ech graas); ouch indoorhockey besteit. 't Speul is oonder mie populair in Nederland, Duitsland, India, Pakistan, Argentinië en Australië, dewijl de sport de lèste jaore sterk opkump op 't Belsj. Sinds 1928 is ze oonaofgebroke Olympisch. In versjèllende deile vaan de wereld, beveurbeeld in Noord-Amerika en Oos-Europa, steit de sport bekind es 'veldhockey' (Ingels: field hockey); oonder hockey zoonder mie versteit me dao ieder ieshockey, wat in die len väöl populairder is.
Roraima
Fysische geografie
thumb|left|Monte Roraima aon de grens mèt Venezuela en Guyana. 't Plateau boe me op oetzuut ligk in Venezuela. Mèt zien 224.300 veerkante kilometer is Roraima nao groondoppervlak 'ne modaole Braziliaanse staot. 't Is in gruutde vergeliekbaar mèt naoberland Guyana. Roraima is rillatief bergechteg. Veural in 't noorde, laanks de grens mèt Venezuela, kin me rouw terrein vinde. 't Hoegste punt is de Monte Roraima op 't dreilandpunt mèt Venezuela en Guyana, mèt 2.772 meter (d'n top top vaan 2.810 meter ligk allein in Venezolaans gebeed). Ouch in 't midde vaan de staot vint me geaccidenteerd, heuvelechteg terrein. Heidoor besteit 't noordoostelek deil vaan de staot, oondaanks de ligking kortbij d'n eveneer, neet oet tropisch regewoud meh oet savanne. Nao 't zuie touw weurt de plantegreuj gestiedegaon bosechteger, tot me oetindelek in 't Amazonegebeed kump. De staot heet mèt oontbossing te make, meh laank neet zoe erg wie in 't midde vaan 't land.
Gemeinteleke indeiling
Es staot mèt de minste inwoeners heet Roraima ouch de minste gemeintes vaan alle staote in Brazilië. 't Zien 'rs um perceis te zien vieftien, boevaan de groetste (Caracaraí) nog groeter is es Nederland. De gemeintes zien veur statistische doele gegróppeerd in veer microregio's en twie mesoregio's.
Economie
Roraima is economisch de mins belaankrieke staot vaan 't land: heer is mer good veur 0,15% vaan 't Bruto Binnelands Produk. Dit kump veural door zie gering aontal inwoeners. Wat betröf economische oontwikkeling is Roraima 'ne modaole staot; d'n Index vaan Minseleke Oontwikkeling bedroog bij de volkstèlling 0,707, e bitteke oonder 't lendelek gemiddelde vaan 0,727.