cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Treechterlands
Oetsplitsing vaan vocaole
Bij de klaankpaore ee - ie en oo - oe besteit dit versjèl neet, entans neet in 't Mestreechs. Incidenteel doen de Treechterlandse dialekte mèt 't weste mèt, beveurbeeld in e woord wie spiegel (in plaots vaan 't verwach spegel). Ouch de uu in gebruke en luustere (in plaots vaan gebroeke en loestere) vèlt op.
Dit systeem vaan toenwissel strek ziech oet tot in Amie en Hier, die - wie bove gezag - neet bij 't Treechterlands hure.
Bettignies
De gemeinte is 4,62 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 310 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 67 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Lobberich
Referenties
Dit artikel baseert zich op 't corresponderende artikel op de Duutsje en de Nederlandse Wikipedia.
Centraal-Maaslandjs
Umvaank
't Dialek van Mofert deit wat betröf de heioonder geneumde kinmerke op väöl punte mèt mèt 't Centraol-Maoslands, meh is dujelek oosteleker vaan karakter en weurt umgeve door dialekte die oondobbelzinnig Oos-Limbörgs vaan aard zien. Um die rei weurt 't miestens ingedeild bij 't Noordelek Oos-Limburgs.
Zujelik Oes-Limburgs
Algemein
In wäörd boe 't Nederlands ee en oo heet, en 't Hoegduits ei/ai en au, heet 't Oos-Limbörgs miestens ei en ou: bein, vleisj; boum, oug. Allein in e paar dörper in 't ooste vaan dit gebeed (oonder mie Noorbeek en Koningsbosch) zègke ze been, vleesj, boom en oog.
Versjèlle mèt 't Noordelek Oos-Limbörgs
De vocalisering vaan de -l- nao 'n a- of o- en veur 'n -d of -t, die in 't noorde beperk is en pas rillatief laat optraoj, is in 't Zuielek Oos-Limbörgs algemein. Historisch ald/alt is awd/awt, historische old/olt is ouwt gewore. Ouch in aofleiinge zuut me dat trök. In 't Valkebergs is ouch 't historisch versjèl tösse au en ou verdwene: aud rijmp ziech mèt hout, wie in 't Nederlands, en weurt wie oud gesjreve. De jonger generatie in Zitterd deit dat ouch dèks.
Centraal-Maaslandjs
Versjèlle mèt 't weste
Me zeet in 't Centraol-Maoslands beer (tegeneuver westelek bier), good (tegeneuver westelek goed), tied (tegeneuver westelek tijd, tèd, taaid), hoes (tegeneuver westelek huis, hèès, haus), boum (tegeneuver westelek boom), stein (tegeneuver westelek steen) en make (tegeneuver westelek maoke). Dit versjèl is 't abrupste in 't zuie vaan 't gebeed. In 't noorde doen de Maoskempense dialekte nog väöl dinger mèt 't ooste same; in 't zuie weurt de tegestèlling sjerper. Es me vaan Mechele nao Zietendaol (Zutendaal) reis kin me dit versjèl euver e paar kilometer in zien vol glorie vinde, dewijl 't versjèl tösse Bree en Mezeik, die wijer vaanein ligke, väöl kleinder is. Dao zien de westeleke klinkers neet zoe wied nao 't ooste doorgedroonge.
Versjèlle in noordeleke en zuieleke riechting
Ouch mèt 't Treechterlands, wat zuielek aon dit dialek grens, gief 't versjèlle. In 't Treechterland is d'n euvergaank vaan wes nao oos väöl geleieleker. In Mestreech en umgeving wisselt me dèks tösse oosteleke en westeleke klaanke (daag [inkelvoud] meh daog [miervoud], gries meh grijze, douf meh doeve); 'n wisseling die weurt geregeerd door toenversjèl. In 't Centraol-Maoslands kint me die neiging neet.
Rienlaand
't Rienlaand is d'r sjtrieëk langs de twieë kaante van d'r Rien in Duutsjlaand. Bekaande sjtaej in 't Rienlaand zeunt Trier, Worms, Koblenz, Solinge, Esse, Duusbörg, Bonn, Aoke, Dusseldörp, Kölle en Xanten.
De Magiër
Psychoanalyse
Op force vaan psychoanalyticus Carl Jung is de Magiër eine vaan de belaangriekste femiliearchetypes, never de mojer, de vajer, de verleefde, d'n held, de Zot, d'n Duvel, de redder en d'n awwe wieze maan.
Gènzie
Gènzie (gein zie=aan de ander zie) is 'n buurtsjap gelege aan ein zie in 'n del van de helling 'Camerig' behuèrend bie 't gehuch Komeresj (Camerig). In dit buurtsjap, dat neet mèt d'n auto toegankelik ies, ligke väöl vakwerkhoezer. In 'n veurmalig bakkes woonde de theologe-sjriefster Joanne Klink tot häören doad in 2008.
Taoïsme
Heileg plaotse vaan 't taoïsme
De berg Tai, ouch wel bekind es de Taishan, ligk in de pervinsie Sjandong te China, en is de plaots boe ziech väöl tempels en aander bouwwèrke geve die aon 't geluif gewied zien. Dit gebeed is e belaangriek beijveertsoord veur de volgelinge vaan 't taoïsme, de taoïste.
Baden-Württemberg
Baden-Württemberg is 'ne deilstaot in 't zuie vaan Duitsland. De deilstaot oontstoont in 1952, wie de aw gebede Württemberg-Baden, Baden (Südbaden) en Württemberg-Hohenzollern fuseerde. Wat betröf inwoeners en oppervlak is de deilstaot de daarde deilstaot vaan Duitsland.
Percy Liza
Liza woort gebore in de provincie Ancash meh verhuisde in 2017 mèt zien elders nao Lima, boe heer bij de jäög góng speule. Vaanaof 2018 späölde heer e jaor in 't C-èlftal, tenao nog e jaor in 't B-èlftal en sinds 2019 is heer oonaofgebroke veur 't ierste èlftal oetgekoume.
Patro Aësde Mechele
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.
Beuvry-la-Forêt
Beuvry-la-Forêt is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59310.
De Zot
Rider-Waite-kaarte
Waite besjreef de Zot es de "prins vaan de aander wereld".
Nedertreechs
Nedertreechs is 'n creooltaol die veur 't iers door de Limbörgse en Braobanse taolweitesjappers Flor Aarts en Carlos Gussenhoven woort gebruuk in 1999 en later ouch door aander taolweitesjappers die ziech bezeg hawwe mèt de Limbörgs taol. Nedertreechs is gei Limbörgs dialek mer e Nederlands, of beter gezach Hollands dialek. 't Is 't Nederlands dat väöl Mestreechtenere allewijl spreke en moot neet verward weure mèt de verhollandesiering vaan 't Mestreechs dialek. Dèks weurt 't Nederstreechs Huillands geneump. Evels is strik gezeen 't Huillands de vergeliekbare creooltaol vaan Heerle, boe 't zelfde, mesjiens nog extremer, is gebäörd mèt 't door Heerles beïnvloojd Nederlands wat dao gesproke weurt. 't Woord kump vaan 't Nederlands en Mestreechs.
Veurbeeldzinne
Mestreechter Limbörgs: "Iech geluif tot veer nog noets zoeväöl lui op de Vriethof bij mekaar hadde gezeen. Eus naoberse heet ziech zjus in de sale, mèt al häöre couraasj, gaans sjoen stievele gekoch. Miene manager is neet kraank, meh heer veult ziech wel dèks meuj."
Nederlands: "Ik geloof dat wij nog nooit zoveel mensen op het Vrijthof bij elkaar hadden gezien. Onze buurvrouw heeft zojuist in de sale, met al haar moed, hele mooie laarzen gekocht. Mijn manager is niet ziek, maar hij voelt zich wel vaak moe."
Kemunie
Bij de mieste prottestante oontbrik 't aovendmaal in einen of aandere vörm ouch neet; 't is neve d'n duip 't insegs sacremint wat de Rifformatie heet euverleef. 't Belaank is wel minder groet es bij de kathelieke: in prottestantse deenste steit in 't gemein de preek centraol. De lutheraone hechte nog groete weerde aon de hostie en de wien (ze hantere de consubstantiatielier, die väöl vaan de mystiek in stand hèlt), bij de calviniste evels gelt 't aovendmaol es zuver symbolisch. Naovenant zien de eise boe broed en wien aon mote voldoen dao väöl minder streng; 't deilnumme vaan neet- of aandersgeluivege ligk dao ouch neet zoe geveuleg.
Schneider Wibbel
För noh ze lese
Heinz Jürgens: "Schneider Wibbel", nao dem Bühnestöck van Hans Müller-Schlösser, in: Met eene Penning dörch Düsseldorf, usj. dörch Rainer Hartmann e.a., Düsseldorf 1994, S. 65-68, ISBN 3-928234-18-8
Sjel Savelkoul
Laevesloup
In 't gezin van Sjel Savelkoup speeldje tenieël en meziek 'n centraal rol. Zoea waerde d'r es veerjäörige jóng mitgenómme nao de repetiesjes van ziene pap. Hae begós al oppe lieëgere sjoeal mit 't sjrieve van tekste. Wie d'r zeventieën waas waas t'r verbónjen aan 't Racket-Cabaret van Toon Hermans.
Ingeland
Historie
Roond 2000 veur Christus immigreerde de Megalietebouwers in Ingeland, die dao oonder aander dinger 't beroemp Stonehenge achterlete. Ze woorte roond 500 veur Christus verdreve door de Kelte, die ziechzelf Britonne gónge neume; daovaan kump daan ouch de naom Brittannia. Oonder keizer Claudius lökden 't de Roemeine 't zuidelek deil vaan 't eiland te vereuvere. Wienie in de vijfde iew de Roemeine verdreve woorte naome Keltische hiere de mach weer euver. Legendarisch woort keuning Arthur, vaan wee de faam ziech door sages en legendes euver gans Europa verspreide.
Perzoeën
't Concept perzoeën haat mieë betekenisse:
Boeing B707
thumb|250px|B707, opname oet 1964 De Boeing B707 waas 't eerste sjtraolverkeersvleegtuug van'ne Amerikaanse vleegtuugboewer Boeing. De B707 booj maatsjappieje en passageers väöl comfort, betroewbaarheid en leger koste. De boew van 't basismodel (B707-100) waerdje al sjnel gesjtop en euvergenome door de B707-200 dae euver sjterker en zuuniger motors besjikdje.
Gabriël
In Lucas, ein vaan de belaangriekste gesjrifte vaan 't Christelek Nui Testamint, weurt Gabriël in verband gebrach mèt de Annunciatie (of Aonkondeging). Hei versjijnt Gabriël veur Zacharias en Maria en veurspeld aon hun respectievelek de geboortes vaan Johannes d'n Duiper en Zjezus Christus. Binne väöl Christeleke tredities weurt Gabriël gezien es 'nen Heilege, wie de Oosters-Orthedoxie, 't Roems-Kathelicisme en versjèllende struiminge binne 't Prottestantisme. In de Kathelieke kèrk is 29 september zienen Heilegedaag. Väöl Kathelieke Roezekranse rifferere nao Ingel Gabriël. In 'ne kribstal, traditioneel veur väöl Christene tijes Keersmis, weurt dèks Gabriël aofgebeeld.
Moerdijk (dörp)
Monuminte en aonzien
In de jaore 1970 heet me tösse 't dörp en 't industriegebeed 't bebos natuurgebeed De Appelzak aongelag, es buffer nao de have en es compensatie veur de boetediekse natuur die bij d'n aonlag vaan de have verlore góng.
Boeing
Gesjiedenis van 't bedrief
't Bedrief waerdje op 15 juli 1916 door William Boeing opgerich en boewdje destieds watervleegtuuge. Hae richdje in 1927 ein maatsjappiej op die Boeing Air Transport haedje en dees ging in 1928 fusere mit Pacific Air Transport. Dees maatsjappiej ging United Aircraft and Transport Corporation heite. Omdet 't bedrief te groot waerdje, waerdje 't opgedeildj in drieje: Boeing Airplane Company, United Airlines en United Aircraft Corporation. Boeing sjloot contracte mit lochvaatmaatsjappieje veurdet 't ein vleegtuug ging ontwikkele. Zo ouch mit Pan Am in 1938 veur de B314 Clipper. In'ne Tweede Waereldoorlog boewdje Boeing de bekindje B-17 Flying Fortress en de B-29 Superfortress dae Japan aanveel en ein kernbom d'rop leet valle. Naodet de oorlog waas aafgeloupe en 't sjtraoltiedperk aanbrook waerdje begos mit de ontwikkeling van ein veermotorig verkeersvleegtuug det es B367-80 de eerste vluch maakdje maar al sjnel de naam Boeing B707 kreeg. Boeing is veural bekindj gewoore mit de Boeing 747 Jumbojet, 't grotste passagiersvliegtuig veurdet Airbus mit de A380 op 't toneel versjeen. In augustus 1997 ginge McDonnell Douglas Corporation en Boeing fusere en haaj toen gein concurrentie meer op'pe Amerikaanse mert, waal oppe waereldmert, n.l. Airbus.
Valuas
Verhaol
De stad Venlo zoej in 't jaor 96 nao Christus gestich zien gewaore door Valuas (in het Venlose dialek heit hae ouk waal Flujas). Nao 'ne verlaoren oorlog mit de naoburige stam de Chamave (kiek heejveur nao Tacitus) vluchde Valuas mit zien getrouwe van 't Teutoburger Woud in zuudwestelike richting nao 'n vruchbare streek aan de Maas. Dao leet hae hutte bouwe die hae Venlo neumde, wat volges de legende hoeëgte in 'ne zómp beteikent.
Stadsreuze
De reuzepóppe waere nog steeds beej feestelikhede door de straote van Venlo gedrage. Wiewaal de naam Valuas in 1708 al ens is opgeteikend gewaore, gaon de póppe pas nao 'n publicatie euver 't gebroek in 1750 algemein als d'n Bructer Valuas en zien vrouw door 't laeve. Daoveur woorte zeej ieëwelang as d'n Biebelse Goliath en zien vrouw in de kerkelike processie meigedrage. De bisschop van Remund leet weite det de versmaedelijcke póppe van Goliath en zien vrouw meuste verdwiene. De Venlonaere woeje det neet en bedachte 't verhaol euver d'n houfman. Venlo haet zien óntstaon dus neet aan Valuas te danke, maar Valuas zien ieëwelange bestaon waal aan Venlo.
Sailly
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 251 luuj op 'n oppervlaak van 12,8 veerkante kilometer en daomèt goof 't 19,61 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +0,1% de jaor.
Nord-Odal
thumb|De ligking van Nord-Odal in de pervincie Hedmark. Nord-Odal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 5.051 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 507,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 10. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
André Hazes
Jäög
Hazes woort gebaore aon de Gerard Doustraot, in d'n Amsterdamse volkswiek De Pijp (in 't zuie vaan de stad), in e gezin vaan zès kinder. Heer had veer breurs en e zöster. Es keend zong heer al op d'n Albert Cuypmerret in dee wiek. Zie talent woort opgemerk door Johnny Kraaijkamp sr. Heer kós e leedsje opnumme en kaom op de radio, meh braok daomèt neet door. Neve de smartlep boe heer in zie milieu woort groetgebrach góng zien groetste intrèsse oet nao de popmeziek vaan dat memint, in 't bezunder de bluesrock en soul.
Jaore negenteg en nul
In de jaore negenteg bleef Hazes populair. Zie werk woort evels gooddeils 'n herholing vaan zètte; heer haolde minder groete hits en die heer had woort ouch minder bekind. Heer kraog ouch ummer mie las vaan zien gezoondheid, veural door zien excessief draankgebruuk. Zie succes mèt 'Wij houden van Oranje' perbeerde heer bij eder groet voetbaltoernooj nao te doen, wat neet lökde.
In 1991 trojde Hazes zien twiede vrouw, de bekaans twinteg jaor joonger fan Rachel van Galen. Mèt häör had 'r twie kinder, André jr. en Rosanne. In later jaore zouw 't artiesteleve 'ne groete las op hunnen trouw lègke; tot 'n sjeiing kaom 't oetindelek neet.
In de loup vaan 2004 góng zien gezoondheid hel achteroet. Heer kraog las vaan zwoer oerroesje, zoetot 'r ziech neet mie kós hure zinge. Heer plande daan ouch al zien aofsjeid es zenger. Op 21 september mós heer in 't hospitaol vaan Woerden weure opgenome mèt zwoer hartklachte. Twie daog later, nao 'n hartimfark en twie hartstèlsten storf heer op 53-jaorege leeftied.
Benelux
De Benelux is e samewèrkingsverband tösse 't Belsj, Nederland en Luxemburg (de Lieg Len), geslote es douane-unie in september 1944. De unie is vaan groet historisch belaank um de beteikenis die ze heet gehad es veurluiper vaan de EEG.
Donaudelta
Eder jaor wuuertj de delta 40 maeter breier, es gevolg van 't alluvium det door de Donau langs de reveer wuuertj gedeponeerdj. Dit maak de delta oeters dynamisch.
Bisjkek
De sjtad is betrekkelig jóng en hat doadurch wenig ouw, monumentaal geboewer. 't Hat waal 't typisch Sovjet-sjtraatbild behaote: brei weëg, groeëte parke, markante Sovjetgeboewer en twieë prominente sjtandbilder va Lenin en Froenze sjtoa hei. In 't Sovjet-tiedpèrk heësjde de sjtad Froenze, ter ieëre va d'r bolsjewiek Michail Froenze. In 1991 woeëd d'r naam wier umgeduip noa "Bisjkek".
1507
1506 - 1507 - 1508
1933
1930 - 1931 - 1932 - 1933 - 1934 - 1935 - 1936 1933 (MCMXXXIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender.
Magdalena Andersson
Magdalena Andersson (Uppsala, 23 jannewarie 1967) ies 'n Zjweidse polletieka en saer 30 november 2021 d'n ièrsjte vrouwelike premier van Zjwaeje. Saer 4 november 2021 ies zie ouch de veurzieter van de Zjweidse Sociaaldemocratische Arbeiersjpartie (aafgekort: S). Van 3 oktober 2014 bies häör insjtallatie es premier waor Andersson de Zjweidse minister van Financies.
SpaceX
Touwkoms
Veur de weiere touwkoms is me bezeg met 't zoegonaomde Interplanetary Transport System. Heimèt moot 't meugelijk weure um 100 passagiers te verveure nao Mars. 't Gehiel besteit oet 'n boosterrakèt, 'n ruimtesjeep en 'n tanksjeep (wat zjus zoe oetzuut wie 't ruimtesjeep). De booster mèt 't ruimtesjeep weurt iers gelanceerd. 't Ruimtesjeep blijf in 'n baon um de Eerd, boenao de booster weer zal lande op Eerd en weer gelanceerd zal weure mèt 't tanksjeep. 't Tanksjeep zal 't ruimtesjeep bijtanke en daonao weer lande op Eerd. 't Ruimtesjeep kin daonao aon zien reis beginne nao Mars (of meugelek nao aander planete).
München
Contrareformatie
thumb|left|Stadsaonziech vaan München. In 1506 koume de gesjeije deile vaan Beiere weer bijein, München weurt de nui hoofstad. In de zestienden iew is München 't centrum vaan de Duitse Contrareformatie; in 1609 weurt hei de Katholieke Liga opgeriech. De liga waor 'n reactie tege de Protestantse Liga. Beide vörmde strijende partije in d'n Daartegjaoregen Oorlog. In 1632 veroverde Gustaaf II Adolf vaan Zwede de stad. Bijnao eindaarde vaan de Münchenere störf aon de ötsepes tösse 1634-1635. Evekes bleujt de stad oonder 't gezag vaan Beierse hiersers mèt de barok. Ze mós evels ouch lije oonder de bezèttinge vaan de Habsburgers in 1704 en 1742. 'n Nui periood brik aon es München in 1806 de hoofstad weurt vaan 't nui Keuninkriek vaan Beiere. Ouch de Ludwig-Maximilians-Universität München (opgeriech in 1472) verhuis nao München.
Allewijl
In de lèste decennia oontwikkelt München ziech tot 'n modern en rieke stad. De economie in de stad besteit veural oet de technische sector. München is noe ein vaan de däörste en veilegste woenstei vaan Duitsland en heet 'n hoeg kwaliteit vaan leve.
Geoffrey Chaucer
Jäög
Me geit d'r vaan oet tot Chaucer nao de St. Paul's Cathedral School góng, boe heer woersjijnlek veur d'n ierste kier in aonraking kaom mèt de hoegstaonde literatuur.
Popmeziek
Popmeziek is 'n term die sleit op väöl muziek vaan nao d'n Twiede Wereldoorlog, aofhenkelek vaan de gegeve definitie. Väölal weurt popmuziek geassocieerd mèt joonk, good verkoupend, commercieel en modegeveuleg. Hendeg verwant is 't begrip populaire muziek, wat evels neet dezelfde geveulswierde heet en ouch neet 'tzelfde beteikent. Popmuziek is zuver e kwalitatief begrip, wat 'n muziekstruiming en -traditie besjrijf, populaire muziek is veural e kwantitatief begrip, wat aongief tot bepaolde muziek bij väöl lui geleef is.
Populaire muziek: Salon en Tin Pan Alley
Roond 1890 kaom in de Vereinegde Staote 'n groete industrie vaan songs op, die op 'n hook vaan twie Newyorkse straote geconcentreerd woort. Dees plaots kraog de bijnaom Tin Pan Alley. Ouch kaom 't Amerikaans reclaamblaad Billboard in deen tied veur 't iers mèt 'n hitparaad. Hei woorte decennia laank songs gesjreve in bekans ummer dezelfde vörm, door ervaore songsjrievers. De bekindste zien zoonder twievel George Gerschwin en Irving Berlin. Tot in de jaore viefteg bleve dees leedsjes oongekind populair.
Vaan rhythm & blues nao rock 'n roll: de geboorte vaan de popmuziek
De blanke elite veraofsjouwde de rhythm & blues, dee mèt de term race music einvoudeg es "neet veur eus soort lui" woort aofgedoon. In 1949 woort de nuie naom evels gewoen rhythm & blues, en toen kaom ouch lankzaam de verkoup oonder jóngere op gaank. De tekste woorte lankzaamaon minder expliciet, en de muziek flirtde mèt Tin Pan Alley door middel vaan de doo-wop. De groete platecompenije evels voolte ziech neet gerope veur ziech drop te storte, zoetot 't 'n ummer lucratiever domein woort vaan nui, klein platelabels, miestal mèt zwarte eigenere. In de jaore viefteg kaom de doorbraok. De muziek woort ummer professioneler en get gepoliesder. Artieste raakde bekind in 't ganse land oondanks de gering (en eigelek ummer negatief) media-aondach. Fats Domino, Chuck Berry, Bo Diddley en Little Richard braoke door, noe ouch bij e blaank publiek. Gans populair woort de muziek mèt de blanke Elvis Presley, dee ziech in ing twie jaor tot staar opwèrkde en daomèt definitief de zwarte muziek bij de blanke vestegde. 'ne Goje twiede bij de blaanke waor Buddy Holly. In 1956 had d'n ouch al blanke Bill Haley 'ne wereldhit mèt Rock around the Clock. Dit leed markeerde ouch boete de VS 't begin vaan 't popmuziektiedperk.
Dit waor muziek veur alle laoge vaan de bevolking, meh wel allein veur de jóngere. Veur 't iers in de historie teikende ziech 'n dudeleke sjeislien aof tösse muziek veur versjèllende leeftiedsgrope. Vaanaof deen tied begós me de term pop music, 'n gewoen aofkorting vaan popular music, specifiek veur de nuie jóngeremuziek te gebruke. Evels bleef es stijlriechting tot deep in de jaore zesteg rock 'n roll gebrukeleker.
'ne Nuie zwarte muziek: funk en soul
Wie de rock door de blaanke waor geambrasseerd beteikende dat neet 't ind vaan typisch zwarte muziek. In de jaore zesteg kaom de term soul in gebruuk, veur get typisch zwarts, zoonder tot me dao 'n definitie aon gaof. Kinmèrke waore de expressief meneer vaan zinge en de sterken afterbeat. De soulstijl woort, zeker in de jaore zestig, sterk geassocieerd mèt 't plaotelabel Motown vaan de (zwarte) producer Berry Gordy. In de jaore zeveteg greujde de snelle vörm vaan dee soul oet tot de funk: 'ne muziek mèt sterke ritme-accinte op de zwakke beats (de twiede en veerde) die paradoxaal zjus de spanning moste lègke op de ierste tel. Funk is ouch de naom veur dit ritmepatroen, oftewel groove. Väöl succes had James Brown. Later, in de jaore tachteg, kaom Prince es veurnaome funk-arties op. De tèrm soul bleef veur lankzaamer muziek mèt 'n soortgelieke groove in gebroek.
Veer beats per maot: disco
Ouch in de zwatte scene oontwikkelde ziech de disco, die ziech oondersjeide door 'n hiel aander groove es de funk: op eder tel vaan de maot 'ne beat. Dees muziek waor allein bedoeld veur op te danse, en had, aanders es de jazz, rock en funk veur ziech, gein of wieneg seksueel connotaties. Deze muziek woort iers nog, nao de stad Philadelphia, de Philly sound geneump, meh góng al snel disco heite, umtot de muziek dèks in disco's gedrejd woort en dao oetindelek góng euverhierse. De beats vaan de muziek woorte door 'ne drumcomputer geproduceerd, meh veur de res maakde me euver 't algemeint wieneg gebruuk vaan elektronica; 't inheure vaan gans orkeste waor neet oongewoen. Al snel oontstoonte hiel väöl acts die commerciëlen disco gónge make, en d'n disco kraog dit etiket ferm opgeplek. Disco waor 'ne muziek vaan producers, neet in de leste plaots door de ingewikkelde "gelierde" arrangeminte. Groete naome waore de Bee Gees, de Village People, Donna Summer, ABBA, the Jackson Five en Boney M. Bij al dees acts waor 'n groete tot hiel groete rol veur 'n intelligente productie en de betrokke producente zien eigelek allemaol nao d'n discotied succesvol gebleve. In 1979 kaom 'n actie vaan rock-gezinde deejays op gaank, die me Disco Sucks neumde. Op 12 juli vaan dat jaor hoolte ze in e hónkbalstadion 'n protesbijeinkóms, de Disco Demolition Night, boebij 'n does mèt disco-plate tot oontploffing gebrach woort. Op de pojnhoupe vaan de disco oontstoonte de house en de techno, es sterk elektronische underground-muzieksoorte. De artieste haolde väöl inspiratie oet de Duitse groop Kraftwerk. 'ne Pioneer in d'n disco mèt elektronische instruminte waor d'n Italiaanse producer Giorgio Moroder, dee zoewel zelf experimenteel tracks maakde es leedsjes veur andere produceerde (beveurbeeld veur Donna Summer).
Groete artieste vaan bove: superstare
Zoe roond 1980 kaom 'n nui soort arties op: de superstaar. Hei-oonder versteit me in dit geval laankdoreg en meistal good gewaordeerde artieste die door de muziekindustrie tot staardom gebrach zien. 't Nuie dao-in is tot daoveur de "echte" stare oet 'n subculturelen oonderstroum kaome en op eige krach de top haolde, dewijl de acts vaan de muziekindustrie efemeer en oppervlakkeg waore en door de kritische, get awwere luustereer woorte aofgekäörd. De superstare vaan de jaore tachteg evels kóste en kinne dèks ei of mier dinger hiel good en höbbe dat in hun carrièr, mèt hölp vaan de muziekindustrie, gecultiveerd. Zoe maakde Madonna hiel good gebruuk vaan 't nui medium videoclip (zuug heibove), kós Michael Jackson hiel good danse en waor Prince zelfs 'nen echten alleskinner. Al dees drei artieste levere noe nog werk aof, al zien ze neet mie de idole vaan 'n jóng generatie, en bovedeen höbbe ze vaanaof 't begin d'n invlood euver de muziek es producer behawwe. De kwalificatie "superstar" is trouwes belaangriek awwer.
Zingende modèljonges en -meidskes: Boybands en girlgroups
In de jaore negeteg kump 'n aonzeenlik aontal zoegeneumde boybands op. Dit zien bands die oet jonges bestoon, en wel jonges die dao perceis zoe veur zien oetgekoze umtot ze e sjoen uterlek en e good imago höbbe. De muziek die ze make is ballad-echteg. Ze trèkke e publiek vaan doezende oetzinneg, soms hysterische jóng meidskes, wat bij kritische muziekleefhöbbers zoe'n grope a priori in 't oongenade liet valle. De ierste groop die aon dit profiel voldeit, New Kids on the Block, heet häöre glorietied in de jaore tachteg, meh hun opvolgers zien actief in 't decennium daonao: Take That, Boyzone, de Backstreet Boys, Westlife en *Nsync. Ouch weure meidegreupkes geformeerd. Dit fenomeen is väöl minder nui en ze zien miestens ouch neet zoe succesvol es de boybands, meh ein groop vörmp hei 'n oetzoondering op: de Spice Girls. Die zien, al is 't ouch mer eve, hiel populair, en lègke neet de groetste naodrök op e zoe aontrèkkelek meugelek uterlek meh draoge get dynamisch oet, wat ze zelf girl power neume. Evels bliek de muziek te oppervlakkeg veur laank succes en 't groopsverband bevèlt de zangeresse neet, zoetot ze oeterein goon. Nao d'n tied vaan de Spice Girls koume solo-zengers en -zengeresse mie in de mode. Superstaardom haole Britney Spears en get minder Christina Aguilera. Opvallend is tot dees twie artieste door alle critici hiel sterk weure aofgekäörd, veurnaomelek umtot 't hei um nog zoe'n jóng meidskes geit en de muziek vaan producers kump. De formule-Britney Spears woort evels hiel frequint gekopieerd. Nao e paor jaor koume zoewel Spears als Aguilera mèt beter gewaordeerde muziek. Ouch menneleke zengers bereike 'ne dergeleke status. Robbie Williams stap oet Take That en brik daonao gaans mèt hun imago um 'n bleujende solo-carrièr te beginne. Ouch 'n solo-carrièr begint Justin Timberlake, dee oet *NSync stap.
Weer 'ne zwatte dansmuziek: R&B
D'n term R&B is wezelek 'n aofkorting vaan Rhythm and Blues, zuug bove, meh in de loup vaan de jaore geit 't lankzaamaon gewoen veur zwarte muziek stoon; 't weurt daan e begrip wie soul. In de late jaore tachteg kump 't in gebruuk veur 'ne zwarte dansmuziek die ziech kinmerk door 'ne dansante, ostinate beat mèt 'n ouch al ostinaat ritmepetroen, väöl specialistisch produceerwerk en gladde, good verzörgde zaank, meistaal vaan vrouwlui. 't Imago vaan deze muziek steit soms kortbij dat vaan de rap, meh sociologisch is deze muziek gans anders: rap kump vaan de straot, R&B oet de hen vaan 'ne producer. Bekinde R&B-acts zien Toni Braxton, Destiny's Child en de joonkgestorve Aaliyah, die alledrei voldoen of voldege aon 't criterium zwart, vrouw en sjoen. Later weurt de muziek ouch door blaanke zangeresse umermp: de Sugababes zien veur de helf wit, en ouch de latina Jennifer Lopez zingk R&B.
Bollezeele
Bollezeele (Nederlands: Bollezele) is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59470.
Antigua en Barbuda
Taole
De bewoeners vaan Antigua en Barbuda sprik 'n op 't Ingels gebaseerde creooltaol, 't zoegenaomp Anguilla en Barbuda-Creoolingels. De bei eilen höbbe allebei 'n eige dialek. De creole vaan de kortbij gelege eilen Anguilla, Dominica, Montserrat en Saint Kitts en Nevis zien ing verwant; zoe verwant zelfs, tot ze es dialekte vaan dezelfde taol gelle. Neve dees creooltaol weurt in 't land ouch Standaardingels gesproke.
Graas
Evolutie
De relaties tösse de subfemielies Bambusoideae (bamboe-echtige), Ehrhartoideae (worónger ries) en Pooideae (ónger angere kaore) waeren es volg verklaordj: de Bambusoideae enne Pooideae zeen mieë aanein verwandj es ane Ehrhartoideae. De sjeijing vóltróg zich in 'n betrèkkelik kórte periode van 4 miljoen jaor.
Utrechsen Heuvelrögk
Topografie
'' 'n Topografische kaat va g'ne Utrechsen Heuvelrögk (2013). Klik op 't bild um 't te vergroeëte.''
Cherokee (vouk)
Inne neugentieëndjen ieëf woorte de Cherokee in 't zuudwèste van 't landj door Europese kolonisten inne Vereinigdje Staote betrach es eine vanne "vief besjaafdje stamme" óngere Indianevölker. De raeje hieveur waas det de Cherokee landjboewers wore die in dörper wóndjen en gewuuendjen en uterlikheje vanne kolonisten hawwen euvergenómme. De Cherokee behuuerdje toete ieëste luuj oet neet-Europese lenjer die 't Amerikaans staotsbörgersjap verwórve.
Stonne
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 39 luuj op 'n oppervlaak van 7,18 veerkante kilometer en daomèt goof 't 5,432 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -2,4% de jaor.
Blood
Blood besteitj oet drie saorte celle: roeaj bloodcelle (erythrocyten: verantjwäördelik veur 't verveur), witte bloodcelle (leukocyten: veur 't aafwaersysteem) en bloodplaetjes (tromobocyten: veur stolling bie bleujinge).
Lies vaan geweze gemeintes in Gelderland
1963
Nao dees trökgaaf had de provincie nog 106 gemeintes.
1955
Nao dees herindeiling had de provincie nog 108 gemeintes, inclusief 't Drosamb Elten.
1817
Nao dees herindeiling had de provincie nog 144 gemeintes.
Tolga
thumb|De ligking van Tolga in de pervincie Hedmark. Tolga is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 1.755 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.122,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,6. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 6,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Tremblois-lès-Carignan
Tremblois-lès-Carignan ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Boussois
Boussois is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59168.
Lavendel
Gebroek
Inwenjig kan lavendel waere toegepas es tieëaaftrèksel en oetwenjig inne vorm van aromatherapie. Lavendel haet 'n rösgaevendje en verlichtendje wirking. d'n Etherischen aolje van lavendel kan waere gebroek es antisepticum.
Monarchie
De Verleechting stèlde 't bestoonsrech vaan absolute voorste in twievel; in beveurbeeld Groet-Brittannië had de keuning al vreug concessies aon 't parlemint mote doen. 't Absolutisme in Fraankriek lokde de Franse Revolutie oet, die 't aofsjaffe vaan de monarchie tot doel had. In de Restauratie die dao-op volgde kóste de voorste hun absolute mach op de laangen door neet trökkriege: nao 't revolutiejaor 1848 gaof 't bekans nörges in Europa nog absolute monarche. D'n Ierste Wereldoorlog maakde ouch 'n ind aon de constitionele monarch mèt groete oetveurende mach (in Duitsland, Oosteriek en Rusland). Sindsdeen waor de norm in Europa ofwel 'n rippubliek ofwel 'n constitutioneel monarchie mèt e democratisch systeem.
Reet
thumb|'ne Reetbósj. Reet of ech reet (Phragmites australis of Phragmites communis) is 'n plantj die toete graasfemielie (Poaceae) behuuertj. De plantj is prominent aanwaezig aan waterkenj. Reetgraas (Phalaris arundinacea) liek in 't vegatief stadium väöl op reet, mer haet e vlezig tungske inplaats häörkes. Reet brèdj zich op drie menere oet: door zaod, door rootstekker en door oetluipers, det wil zègke horizontaal stengele wobie oppe knuup 'n nuuj plantj óntsteitj. De plantj kump ouch es exoot in Naord-Amerika veur. Dao wuuerdj ze es invasief saort of ónkroed gezeen.
Verzeiping
Bieje verzeiping van vèt ('nen twieë- of drieveljigen ester van glycerol) óntsteitj 'n oplossing van natrium- of kaliumzate van diverse vètzoere, vriej vètzoeren en glycerol.
Bray-Dunes
Bray-Dunes is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59123.
Historie vaan Griekeland
Twiede Wereldoorlog
Vaanaof 1939, wie Duitsland veur 't groets gedeilte de mach had euver Europa, waor Griekeland en de Balkan gaans aofhaankelek is vaan de Duitse ikkenemie. Oondertösse waor Albanië groondgebeed gewore vaan Italië. De Italiaone vele Griekeland in oktober 1940. Hitler waor evels gaar neet blij mèt dees actie vaan Italië. 'r Waor bang tot dit de slumme, ikkenomische vreije tösse de Balkan/Griekeland en Duitsland/Italië zaw versture. Dit bleek ouch te kloppe. Metein kraoge de Grieke steun vaan de Britte. Mèt gemaak kraoge de Grieke de Italiaone oet hun laand. 't Succès vaan dees verdeijeging ging zelfs zoe wiet tot de Grieke 'n oestelek deil vaan Albanië vereuverde op de Italiaone. De Albeneze waor mer al te content heimèt. Ze waore nog lever oonder Grieks gezach, daan oonder 't fascisme. Hitler bereide ziech veur op 'ne nuijen aonval op Griekeland. Dit wiste de Britte evels neet. Die hadde gedach tot Hitler ziech hei noe wel stèl zaw hawwe. De stratezjie waor tot Griekeland vaanoet Bölgarije binnegevalle zaw weure. Roemenië en Bölgarije sjikde ziech nao de wunse vaan Hitler, dewijl ouch Joegoslavië ziech mos aonsluite bij de nazi's. Heiop reagierde de Joegeslaove evels negatief. Ze zachte tot ze nog lever hiemelde daan slaof zawwe weure. Ze zochte iers hölp bij de Sovjet-Unie. Dit waor evels nog in 1941, wie de Sovjet-Unie nog 'n anti-aonvalspak had mèt de Pruusje. Op 7 april begos de aonval op de Balkan. Nao tien daog waor de gaanse Balkan vereuverd.
Tied vaan Media
Nao d'n Twiede Wereldoorlog loog Griekeland veleijeg in puin. Dit weurt daomèt es de groetste reije gezeen boeveur 't 'ne Griekse börgeroorlog goof in 1946. Dit weurt door historici de Hellinistische Börgeroorlog vaan '46 geneump. De oorlog oontstond wie de vraog op taofel kaom of Griekeland ziech communistisch of kapitalistisch mos neume. De kapitaliste wilde in eder geval ein kapitalistische plek euverhawwe op de Balkan. En dat leek allein mer te lökke in Griekeland. De communiste vonde 't evels te risicovol um 'n kapitalistisch land te höbbe op de Balkan. Heidoor oontstoond de oorlog tösse de Griekse Rippebliekijne (gesteund door 't Vereineg Keuninkriek en de Vereinegde Staote) en de Griekse Communiste (gesteunde door Joegoslavië en Bölgarije). Mèt de VS woort aofgesproke tot Rösland ziech d'r neet mèt zaw bemeuje (al zaw 't financieel Joegoslavië steune) um 'ne Kawwen Oorlog tege te gaon. De Rippebliekijne woorte aongeveurd door Aléxandros Papagos mèt 150.000 seldaote en de communiste door Markos Vafiadis mèt zoen 50.000 seldaote. Oetindelek won 't leger vaan Papagos in 1949 bij de Atheender Slaag. 15.000 rippebliekijne sneuvelde en zoen 32.000 communiste hiemelde. In 1965 nomme de fasciste 'n staotsgreep. Heidoor bleef Griekeland tot 1973 in e Kolonelsregime. Dit maakde 't land obbenuits hendeg erm. Daoneve had Griekeland ouch perbleme mèt zien broojersland Cyprus. De Grieke wilde geer tot Cyprus 'n regio woort vaan hun land, mer dat wilde de Törkse Cypriote neet. Die zochte metein hölp bij Törkije en heidoor oontstoond 'n Cypriotische börgeroorlog en 'n verdeild Cyprus dat nog ummertouw neet is hereineg. Veur mie infermatie euver dit oonderwerp, zuuch: Historie vaan Cyprus.
Föglö
Inne middelieëve gólj de houfplaats Degerby es 'n wichtige stopplaats veure sjeper die van Zwede nao Finlandj vore. Wie de sjeper grótter woorte, waas dezen tössestop nimmieë nuuedzakelik, wodoor ouch 't belank vanne plaats aafnoom. Allewiel is waal nag 'ne sjeepswerf dao; de meiste luuj zeen besjeftig inne vèsserie, de sjeepsvaart, de landjboew en 't toerisme.
Demografie
De spraokverdeiling woor in 2016 det 84,5% vanne bevouking 't Zweeds es ieëste spraok haw; 3,0% haw 't Fins es ieëste spraok en 12,5% haw 'n anger ieëste spraok.
André van den Heuvel
Andreas Petrus Gerardus (André) van den Heuvel (*Tegele, 4 juni 1927-†Amsterdam, 9 februari 2016) waas eine Nederlandse acteur en regisseur, dae debuteerde in 1950 in ‘t sjtök Amphytrion van Jean-Pierre Giraudoux.
Zien ech teneeldebuut belaefde hae in de jaore daoaan veuraafgaond es amateur in de tradisjenele Tegelse passiesjpele in zien gebaortedörp. Van den Heuvel haet zoa ongevieër alle groate rolle in alle belangrieke stökke vertolkt, variërend van Shakespeare tot Euripides en van Vondel tot Brecht. Van den Heuvel wón tweimaol de Louis d'Or-pries. Hae sjpeelde verder in óngermieë de tilleviezieseries "De Weg" (1982, KRO) en "De Partizanen" (1995, KRO), In naam der Koningin (1996). Daonaeve sjpeelde hae in 1965 in de ieësjte Annie M.G. Schmidt/Harry Bannink-musical Heerlijk duurt het langst. Hieël bekènd is ‘t daooet aafkómstige leedje Op een mooie Pinksterdag dat hae same mèt Leen Jongewaard zóng. Auch waas hae te zeen es groatvader in de sjpeelfilm De rode zwaan (1996).
Groeatvórstendóm Moskou
Moskou bleef toet 1480 'ne vazal vanne Gouwje Horde. Ivan III versterkdje tiejes zien 43-jäörige regering 't vórstendóm nammieë. Hae vóch taenge de groeate rivaliserendje mach, 't groeatvórstendóm Litouwe, en taenge 1503 haw d'r 't gróndjgebied van Moskou verdrieveljig. Door zienen trouw mitte nich vanne lèste Byzantiense keizer vestigdje d'r Moskou es d'n opvölger van 't Romeins Riek, 't Derdje Roeame. Ivan maakdje aanspraok oppen titel "Hieërser van alle Roes".
Tóngval
Allewijl is die indeiling get verwaterd, en wel um mie es ein rei:
Hindeloopers
Literatuur
Al in de zeventienden iew woort 't Hindeloopers dialek noe en daan es sjrieftaol gebruuk, beveurbeeld in 'nen almanak oet 1679. Dit is oetzunderlek, umtot 't Fries in welke vörm daan ouch toen wieneg woort gesjreve. Ouch oet de negentienden iew zien tekste bekind, boe-oonder - meh neet allein - 'n vertaoling vaan de parabel vaan de Verlore Zoon in 't Dialecticon vaan Johan Winkler.
St. Michaël Ool
Suksesse
In 't meer es honderdjaorig besjtaao haetj de sjötterie de neudige suksesse behaoldj. 't grootste sukses is waal 't winne van 't O.L.S. op 12 juli 1975 in Oirsbaek. Door dees wins haetj de sjötterie op 4 juli 1976 't O.L.S. moge organisere. Dit O.L.S. geitj de beuk in es 't heitste O.L.S. ooit mit ein temperatuur van 36° celcius. Ein anger sukses is d'r op 16 mei 1976 es de drumband landskampioen weurdj in'ne tweede divisie. Daonaeve haoltj de drumband op 15 juli 1978 eine eerste pries in'ne tweede divisie op 't Waereld Meziek Concours in Kerkraoj.
Verbonjeheid mit de kérk
Vanaaf de oprichting is de verbonjeheid mit de kérk dudelik merkbaar. De keus veur de naam en beeltenis van'ne Sjötspatroon, Sint Michaël, de hoogste aartsingel dae 't kwaod in'ne vorm van eine draak besjtriejdj, verwies hie dudelik nao. Tiedes de processie haetj de sjötterie offisjeel de taak om 't allerheiligste te besjerme. 't Jaorlike keuningssjete weurdj ouch begos mit ein Heilige mis, wobiej de overlejene van'ne vereniging waere herdach en sjteun gevraogdj weurtj veur 't kommendje sjöttersseizoen.
Villers-sur-Bar
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 253 luuj op 'n oppervlaak van 5,45 veerkante kilometer en daomèt goof 't 46,42 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,3% de jaor.
Guinee
Guinee of Guinea (officieel République de Guinée) is e land in westelek Afrika, aon d'n Atlantischen Oceaan. 't Grens aon Guinee-Bissau, Senegal, Mali, De Ivoorkös, Liberia en Sierra Leone. Hoofstad is Conakry; dit is wiedoet de groetste stad vaan 't land.
Macedonië
Macedonië kin verwieze nao:
Åmot (Hedmark)
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Gewoen jaor wat op vriedig begintj
E gewoen jaor op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender wat begintj mit 'ne vriedig haet de volgende kalender:
Elizabeth II
In 2012 veerde zie häör diamante jubileum es vorstin. Saer 9 september 2015 is zie ouch de langs zittende monarch in de Britse gesjiedenis. In 2016 sjtorf de Thaise keuning en saer daen dag is zie ouch de langs regerende monarch oppe waereld. In 2022 veerde ze ouch häör platina jubileum. Häör gezóndjheid góng in dezen tied aevel al dujelik achteroet.
Gelaens
Persoansvorme
Ich (ik), doe (jij), te (je) b.v. biej has te, hae (hij), ziej (zij), veer (wij), geer (u), geer (jullie), mien(e) (mijn), dien(e) (jouw), zien(e) (zijn), häör(e) (haar), ug(ge) (uw), eur(e) (jullie).
Getalle
Ein, tweë, driej, veer, vief, zös, zeve, ach, neuge, teën, èllef, twellef, darteën, veërteën, viefteën, zösteën, zeveteën, achteën, neugeteën, twintig, dartig, veërtig, vieftig, zestig, zevetig, tachetig, neugetig, hónderd, doezend, miljoan, miljard.
Hammarland
Hammarland is 'n gemèndje in Ålandj, Finlandj. De gemèndje haw 1.582 inweuners op 31 mieërt 2016 en 'n landjoppervlakdje van 138,35 km², van 'n totaal (inclusief water) 1.224,17 km². De bevoukingsdiekdje is 11,43 luuj de km². De plaatse die inne gemèndje ligke zeen: Boda, Borgö, Bovik, Bredbolstad, Byttböle, Djäkenböle, Drygsböle, Frebbenby, Fågelö, Hellesby, Kattby (de houfplaats), Kråkböle, Lillbolstad, Mörby, Näfsby, Postad, Prästgården, Skarpnåtö, Strömma, Sålis, Torp, Torsholma, Västmyra, Äppelö en Öra.
Villy
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
South Georgia en de Zuid-Sandwicheilen
South Georgia en de Zuid-Sandwicheilen (officieel South Georgia and the South Sandwich Islands) zien 'n gróp eilen in 't subantarctisch gebeed, die same e Brits euverzies territorium vörme. 't Is dao gans 't jaor kaajd en windeteg, en um die rei zien ze allewijl zoe good wie oonbewoend. In 't verleie hadde ze 'n get substantieelder bevolking, die leefde vaan de walvèsvangs. Ouch zien de eilen bekind door de groete bijrol die ze höbbe gespäöld in de Falklandoorlog. Wie de Falklandeilen weure South Georgia en de Zuid-Sandwicheilen geclaimp door Argentinië.
Politiek, bestuur en bewoening
Tot 1985 vele South Georgia en de Zuid-Sandwicheilen formeel oonder de Falklandeilen, es deil vaan de zoegenaomde Falkland Islands Dependencies, meh sinds dat jaor zien ze officieel 'n apaart euverzies territorium. Aon de feiteleke situatie heet dit evels niks veranderd: de verantwoordelekheid veur 't bestuur ligk, umtot 't gebeed zelf gein inheimse bevolking heet, noe in han vaan de gouvernäör vaan de Falklandeilen, dee d'n titel vaan Commissioner veur South Georgia en de Zuid-Sandwicheilen dreug. 't Territorium is dus feitelek mèt de Falklandeilen in personeel unie.
Frans Guyana
Cultuur en demografie
Namibië heet 'n veural Europees-creoolse cultuur. 't Land is hendeg dunbevolk: mèt 2,8 lui per km² kump 't oongeveer oet op 't niveau vaan Namibië en vaan alle zelfstendege len is allein Mongolië nog dunner bevolk. Veur de vergelieking: Europees Fraankriek heet 'n bevolkingsdiechheid vaan 97/km², en de departeminte vaan de Lozère en de Creuse, de dunsbevolkde vaan 't mojerland, höbbe respectievelek 15 en 22 lui per km².
Vrigne-aux-Bois
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 3.572 luuj op 'n oppervlaak van 22,57 veerkante kilometer en daomèt goof 't 158,3 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,74% de jaor.
Falklandeilen
Geografie
thumb|Topografische kaart vaan de Falklandeilen. Mèt hun good 12.000 veerkentege meter zien de Falklandeilen oongeveer e daarde zoe groet wie Nederland. Ze ligke op 't continentaol plat vaan Zuid-Amerika; tösse de eilen en de kös ligk dus oondepe zie. D'n arsjipel besteit oet twie hoofeilen, West Falkland en East Falkland, die oongeveer eve groet zien; dao-umheen ligke hoonderde kleinder eilen wie Weddell Island, Saunders Island, Pebble Island, Speedwell Island en Lively Island (um de groetste mer te neume). De paar groetste eilen zien bewoend. Op allebei de hoofeilen zien minuscuul bergkettes te vinde; d'n hoegste berg is Mount Usborne op East Falkland, mèt 705 meter, dewijl Mount Adam op West Falkland 700 meter hoeg is.
Religie
In de volkstèlling vaan 2006 waor zoe'n 2/3 vaan de bevolking christelek. Op de eilen zien drei kèrke te vinde, boevaan de anglicaonse Christ Church Cathedral (zuug pleetsje) de groetste is.
Sinds 1982
Nao d'n oorlog besloot 't Vereineg Keuninkriek e groet garnizoen en 'ne basis vaan de RAF op de bein te hawwe. Sinds 1 januari 1983 zien de eilander Britse staotsbörgers en bij de groondwèt vaan 2009 kraoge ze 'n groete maot vaan otonomie. Heimèt is de koloniaole status vaan de eilen feitelek veurbij. In 1990 woorte de betrèkkinge tösse 't VK en Argentinië herstèld; me heet de kwestie laote röste. Op de eilen ligke versjèllende mijnevelder die nog mote weure opgeruimp.
Vèt
In 't lief
Twieë ónverzadidje vètzoere die in 't lief waere gebroek (mit name linolzoer en alfa-linoleenzoer), kinne neet dore miens waere gemaak. Ze zeen daoróm essentieel in 't voor. 't Is wichtig óm dees vètte binne te kriegen ómdet ze de kans op hert- en vaatkrenkdje helpe te verkleine. E wèsters aetespetroean bevatj nao verhajing väöl linolzoer en te weinig alfa-linoleenzoer. Essentieel vètte zeen te vergelieke mit vitamines. Ze zeen allebei wichtig veure gezóndjheid, meh ze kinne neet door 't lief zelf waeren aangemaak. 'n Mekkelike meneer veure essentieel vètte binne te kriegen is door aolje, nuuet en vètte vis te aete.
Tripolitanië
De verdaejiging van 't aop weusdjegebied taenge de Garamante stal speciaal eisjen aan 't derdje legion Augusta. De definitieve leuzing woort pas vónje dore Romeinse keizer Septimius Severus (193-211): de Limes Tripolitanus, e drietal forte in Ghadames, Gheriat el-Garbia en Bu Njem, die geveudj kóste waere dore óntginning van 'n hieël groeat deil halfweusdje. Allewel de forte nao ruum 'n half ieëf opgegaeve woorte, bleve de versterkdje bórderieje (centenaria) nag ieëven in gebroek.
Jomala
De naam Jomala is 'n verwiezing nao de Vikinggod Jom, dae hie woort verieërdj. Oet daen zelvendjen tied is 't fort Borgberget. De kirk van Jomala ligk in 't dörp Prästgården en guldj es de aadste steine kirk van Ålandj; de aadste deile kómmen oeten twellefdjen ieëf. Wiejer guuef 't nag de Kungsö-kusbatterie, aangelag dore Róssen innen Ieëste Werreldkrieg; dees ligken op 32 maeter huuegdje baovenoppe Dalsberg. In Önningeby ligk nag e klei kóns- en kultuurhistoorjemuseum, want is gemaak in 'n steine sjuur oet 1869.
Premier League
Begindaag
Ouch de tilleviziegelje krege 'n sjteeds prominentere ról. In 1986 ontving de Football League 6,3 miljoen pondj veur 'n tweejaorige euvereinkóms, mer toen dees in 1988 vernuujd waerde sjteeg de pries in veer jaor tied toet 44 miljoen pondj. De óngerhanjelinge in 1988 weze al op de kóms van 'n nuje 'superkómpetisie'. Toen de sjtadions moderner waerde en de inkomste flink toenaome, waerde door de beste klubs oet 't landj gesjpraoke euver 'n meugelikke aafsjeijing van de Football League, mit es doel om optimaal te kènne profitere van 't väöle geld det in 't foetbal waerde gepómp.
Oprichting
Greg Dyke, direkteur van London Weekend Television, ging in 1990 mit de vief grootste klubs om taofel om de aafsjeijing van de Football League oet te wèrke. Volges Dyke zooj 't veur zien bedrief gunstiger zin es allein de grootste klubs van 't landj op de nasjonale tillevizie zooje versjiene. De vief klubs wore veursjtenjer van de plan, mer de FA numde 't sjlechs 'n meneer om de posisie van de Football League te versjlechtere. En zonger de sjteun van de FA zou de nuje kómpetisie nootj kènne sjlage.
Nederlenjers in de Premier League
Sjpelers/traeners, wovan de naam vetgedruk is, zin nag aktief in de Premier League:
1536
't Jaor 1536 nao Christus is 't zèsendaartegste jaor in de 16e iew op force vaan de christeleke jaortèlling.
James Madison
Zuuch ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Wadelincourt
Wadelincourt ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.