cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mars-sous-Bourcq
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Montcheutin
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 115 luuj op 'n oppervlaak van 9,64 veerkante kilometer en daomèt goof 't 11,93 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -6,3% de jaor.
Woiwodsjap Silezië
Economie
I Silezië guëf 't nog sjteenkoalewinning en zjwere indoestrie, meh óch de auto- en de elektroindoestrie zint wichtig. De woiwodsjap gild óch as ee va de miets indoestrialiseerde woiwodsjappe va Pole.
Waldbröl
Waldbröl is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Oberbergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 63,32 km² en 18.872 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 298 de veerkante kilometer.
't Op 280 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 64 oortsdeile.
Wipperfürth
Wipperfürth is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Oberbergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 118,3 km² en 21.336 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 180 de veerkante kilometer.
Nauru
Nauru (Naoero, Republic of Nauru) is 'n eiland en e land in Wes-Oceanië. 't Land telt naoventrint 13.700 einwoeners. Vaanajds weurt 't bewoend door Polynesiërs. 't Eiland woort in 1798 door de Ingelse oontdèk, meh pas in 1888 door 'n Europees land geannexeerd, naomelek Duitsland. Es gevolg vaan d'n Ierste Wereldoorlog mós Duitsland 't eiland in 1920 aofstoon aon Australië. Vaanaof 1968 is 't oonaofhenkelek.
Belsj
Historie
De Zuideleke Nederlen bleve Spaons, later Oosterieks. In de jaore '80 vaan de achtiende iew veurde Roems-keizer, eertshertog vaan Oosteriek en ouch hier in alle Belzje geweste, radicaal hervörminge door, die 'n ind móste make aon de door Middelieuwse tradities inefficiënte bestuursvörm en veural aon privilezjes vaan edele en kloesters. In 1794 woort 't gebeed door Fraankriek vereuverd en ingelijf. Aanders es Nederland bleef 't Belsj tot 1815 Frans.
Vaanaof de jaore zesteg kaome de twie taolgróppe, Nederlands- en Franstaolege, ummer mie tegeneuverein te stoon. Angs veur verfransing bij de Vlaominge leide in 1962 tot 't vaslègke vaan de taolgrens, boebij sommege plaotse en gemeintes vaan de ein nao de aander provincie woorte euvergebrach. In 1970 woorte de gemeinsjappe gestiech, boemèt de drei taolgróppe (neve Nederlands- en Franstaolege ouch Duitstaolege) cultureel otonomie kraoge; dit woort geregeld in de ierste staotshervörming. Nog vief staotshervörminge volgde in 1980 (stiechting vaan de geweste), 1989 (opstèlling financieringswèt), 1993 (officiëlen euvergaank nao 'ne federaole staot), 2001 en 2011 (splitsing vaan 't keesdistrik Breusel-Halle-Vilvoorde). De lèste staotshervörming, boe-aon 'n oetzunderlek lang (oonderhaaf jaor) regeringsvörming veuraofgóng, maakde de tegestèllinge in 't land dudeleker es oets. Veural in Vlaondere zuut me e greujend separatistisch sentimint, wat evels ummertouw nog mer door 'n minderheid weurt gedrage.
Hubert Pierlot
Hubert Pierlot (1883 bis 1963) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 22 fibberwarie 1939. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 12 fibberwarie 1945. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Blok	. Heer regeerde euver zeve kabbinètte. Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Leopold III, Keuning vaan de Belzje.
Neuville-Day
Neuville-Day ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Joseph Pholien
Joseph Pholien (1884 bis 1968) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 16 augustus 1950. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 15 jannewarie 1952. De premier waor lid vaan de polletieke partij PSC. Heer regeerde meh euver ei kabbinèt.
Jean Duvieusart
Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Leopold III, Keuning vaan de Belzje.
Amal (spraok)
't Amal is 'n Sepikspraok die gekaldj wuuertj inne Sandaun Provincie van Papoea-Nuuj-Guinea, ane Wagana-reveer, inne buurt vanne samevleujing mitte Wanibe-baek. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 830 luuj (2003) en haet de ISO 639-3 code aad.
Corsica
Klimaat
Corsica haet un Middellandse Zieëklimaat, wat auk neet gek is, met heite, druege zomers en milde naate winters. D'n gemiddelde temperatuur in juli is 29 graad, ma de gemiddelde temperatuur in jannewarie is maar 14 graad. De jaorlikse neerslaag is zon 600 mm langs de kûs tot 1200 mm of zellufs mieër in ut binneland. In het binneland zien d'r op de hoeëge deile jaorliks zon 90 daag met sniej.
Overath
't Op 100 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 stadsdeile.
Oeës-Siberische Zieë
De Oeës-Siberische Zieë (Russisch: Восточно-Сибирское море; Vostótsjno-Sibírskoje Móre) is 'n randzieë in de Naordelike Ieszieë. Zeej leet ten oeëste van de Laptevzieë (mit daotösse de Niej-Siberische Eilande) en ten weste van de Tsjoektsjenzieë (mit daotösse Wrangeleiland). De Indigirka en de Kolyma mónde oet in de zieë. De Oeës-Siberische Zieë is hiel óndeep en 't zaltgehalte van 't zieëwater is vreej lieëg. Gedorende 'n groeët deil van 't jaor is de zieë toegevraore. Langs de kös woeëne wieënig luuj. De groeëtste plaats is 't havestedje Pevek. 't Is direk de naordelikste plaats van Rusland.
Cinema vaan Cyprus
Cultureel Cypriotisch
Cypriotische films die daodwèrkelek geregisseerd zien door Cypriote, gespäöld zien door Cypriote en ziech in Cyprus aofspäöle zien d'r eigelek meh weineg. Films die Europees succes höbbe gehad zien zelfs op einen hand te tèlle. En ouch daan is 't edere kier allein in de Europese underground bis erkènning gekomme. De oorlogsfilm Kato apo t'astra (2001) is d'r eine en 't drama 't drama Fish n' Chips oet 2011 is e bekind veurbeeld. Wijer zien 't veural documentaires, meistens euver de Cypriotische börgeroorlog of de eurocrisis, die bekind zien gewore. Cyprus heet eigelek meh twie bekinde filmstare: de rezjissäör Michael Cacoyannis, dee mèt ziene Britse film Zobra the Greek oet 1964 hendeg populair woort in Europa en daonao in Griekeland góng hoje, en de compomis Nicolas Economou, dee vaanoet Dusseldörp meziek maakde veur hendeg bekinde films, wie Die Geduld der Rosa Luxemburg oet 1986.
Gaston Eyskens
Gaston Eyskens (1905 bis 1988) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 17 juli 1968. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 26 jannewarie 1973. De premier waor lid vaan de polletieke partij CVP. Heer regeerde euver vief kabbinètte. Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Boudewijn, Keuning vaan de Belzje.
Oches
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Arbëreshë-Albanees
't Guuef get litteratuur inne spraok en d'r zeen deiler vanne Biebel euvergezadj in 1868–1869. De spraok wuuertj gesjreven in 't Letiens alfabet; 't Grieks alfabet wuuertj neet mieë gebroek. De spraekers van 't Arbëreshë-Albanees zeen aafstammelinge vanne vieftieëndjen ieëfse huurlingen en vlöchtelinge vanne Ottomaanse invasie en zeen euverwaegendj kristelik.
Europa
240px|thumb|right|Ligking vaan Europa Europa is 'n continent op de Noordeleke Hemisfeer. Nao oppervlak (naoventrint 10.600.000 km2) is 't 't ein-nao-kleinste (nao Australië), meh nao bevolking (oongeveer 800 miljoen lui) 't derde. Europa heet de aofgelope iewe 'n centraal rol gespeuld in de historie. Väöl cultuurgood wat in Europa ontstande of tot bleuj gekoume is, heet ziech euver de gaanse wereld verspreid, zoewel in nui, door Europeane bevolkde len (wie de Vereinegde Staote vaan Amerika) es in len die vaanajds 'n aander cultuur höbbe. Veur e groet gedeilte góng dat gepaar mèt kolonialisme. Europa heet noe 'n eigen Unie genaomp de Europese Unie, boe e groet deil vaan Europa lid vaan is.
Théo Lefèvre
Théo Lefèvre (1914 bis 1973) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 25 april 1961. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 28 juli 1965. De premier waor lid vaan de polletieke partij CVP. Heer regeerde meh euver ei kabbinèt.
Nouart
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Abu' Arapesh
'nen Alternatieve naam veure spraok is Ua en 'n apaart dialek hètj 't Matapau. De spraok haet 'n SVO waordvolgorde en congruentie inne naamwaordgruup.
Veldeke (vereineging)
Wèrkgroep Volkscultuur
De werkgroep volkscultuur van Veldeke-Limburg hèlt ziech bezig mèt volkscultuur en folklore in Limburg. De commissie Volkscultuur haet 'n subsite op de website van Veldeke-Limburg mèt o.a. volksgebruke, rouwtekste in 't plat, historie en heemkunde, veur de jeug, literatuur en muziek, folklore en Limburgse recepte. De lede van de commissie geve lezinge euver volkscultureel onderwerpe. De Commissie geuf, in samewèrking mèt eine Veldekekrink lèsbreve oet, die allenei handele euver 'n thema dat typisch ies veur Limburg. Volkscultuur (en de Limburgse sjtreektaal) in sjtand houte en bevordere ies de doelsjtèlling van Veldeke.
Arifama-Maniafia
't Arifama-Maniafia is 'n Austronesische spraok die gekaldj wuuertj inne Oro Provincie van Papoea-Nuuj-Guinea, in 't Tufi-distrik. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 3.470 luuj (2000) en haet de ISO 639-3 code aai.
Quilly
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 84 luuj op 'n oppervlaak van 5,49 veerkante kilometer en daomèt goof 't 15,3 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +0,6% de jaor.
Miles Davis
Davis sjpeelde naeve ónger angere Louis Armstrong, Duke Ellington en John Coltrane 'n grote rol in de gesjiedenis van de jazz. Hae sjpeelde versjillende sjtiele, worónger bop, cooljazz, modale jazz en jazzrockfusion. Davis waar 'ne centrale feguur in de óntwikkeling van de drie letsgeneumde sjtiele. Es e gevolg daovan wuert hae ouch waal de Picasso of jazz geneump.
Busdóm
thumb|De kattelieke busdómme vanne Benelux. E bisdóm is e kirkrechtelik aafgepaoldj gebied det ónger 't bestuur van 'ne lokale busjop steit. Dees territoriaal indeiling wuuert gebroek in versjillendje kristelike groeperinge, worónger 't Roeams-Katholicisme, de Oeaster-Orthodoxe, Aadkattelieke, Anglicaanse en Lutheraanse Kirke.
Busdómme waere verneump nao de residentiestad vanne busjop. Dóbbel name, wie 't Busdóm Mechele-Brössel, kómme veur wen de busjop in 'n anger stad resideert es de houfstad van 't landj; hie wóntj de busjop dus in Mechelen en is Brössel de houfstad van 't landj.
Ankave
De spraokstatus veur dees spraok is óntwikkelendj (5); det beteikentj det de spraok laevetig is en det litteratuur in 'n gestanderdiseerdje vorm gebroek wuuertj door sómmige, meh det is nag neet wiedversprèdj of haadbaar.
Mergelgrot
Fauna
Vleermuus houte in de berg hunne wintersjlaop. Ouch eikelmuuskes zeuke ziech hie 'n look um te sjlaope of te euverwintere. Wiejer doon 'n paar soorte vlindersj, zoa-es de Kleine vos, 't Roestje de Daagpauwoug, mögke, wil verkes (pissebed) dat ouch. 'ne Echte beweuner van de berg ies de Grottesjpin. De sjteinmarter of fuwien woont neet in de berg, meh geit sóms deep nao binne. De vos hèlt ziech miè bie d'n ingank op. sjteinule, keuninkskes, däölkes en meeldersj nèstele dèks in loker, die ziech aan de boeteloch bevinge.
Anambé (spraok)
't Anambé is 'n Tupispraok die gekaldj wuuertj door 't Anambévouk inne Pará-staot van Braziel, bieje Cairari-reveer, 'n zietak vanne Moju-reveer. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 6 luuj (2006) oet 'n etnische bevolking van 130 en haet de ISO 639-3 code aan.
Les Petites-Armoises
Les Petites-Armoises ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est, te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 62 inweunersj. Ze ies 4,37 km2 groat. Dao woonde dus zoan 14 luuj de km2 in 2018. Ze liegk get te zuudweste van Les Grandes-Armoises en maak deil oet van 't kanton van Vouziers, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Vouziers. Wier liegk 't op 'n huègte van 162-223 meter.
Natie
De natie in allewiel Europa
Waer anger leng hantere versjèllende euverlappende natie-ideeë, die de term "natie" allein meh nog ingewikkelder make. Veural in versjèllende Ingelsjtalige leng is dat 't geval. Zoa sjpreek me in 't Vereineg Keuninkriek (VK) dieks euver veer versjèllende naties: die van Sjotland, Wales, Ingeland en - veur Noord-Ierland - de Ierse natie. Toch kalle Britse politici ouch dieks euver 'n British nation (Britse natie) en our nation (oos natie), die dan moet weure veurgesjtèld es 'n natie veur alle veer regio's binne 't VK. 't Zelfde kin weure gezag euver de Vereinigde Sjtate, wat soms waal 'n unity of nations (unie van naties) weurt geneump. Toch weurt ouch in dat land dieks gesjproke euver 'n euverkoepelende American nation (Amerikaanse natie). De sjtaat van Canada dao-intege neump ziechzelf dieks van karakter multicultureel en wies 't gans natie-dinke aaf. Allewaal sommige Canadeze geluive in 'n Canadese natie weurt die formeel dus dieks neet erkind.
Börgeroorloge in naam van de natie
Daes sjpanninge tusje euverlappende naties kin ouch explosief wèrke. Zoa goof 't in 't vreuger Joegoslavië 'n dudelik idee van 'n Joegoslavische natie, die Servo-Kroatisch kalde, 'n socialistische ideologie deilde en veur 't groatse gedeilte 'n Zuud-Sjlavische etnische achtergrond haw. Mèt de börgeroorlog in de neugetiger jaore goof 't ivvels nuuj nationalistische bewaeginge die hun eige regionale naties claimde te representere. Die naties waore noe op force van religie gebasseerd: de Oasters-Orthedoxe mooste veur de Servische natie vechte, de Roams-Kathelieke veur Kroatië en de Islamiete veur Bosnië. Veurtaan mooste Servisch, Kroatisch en Bosnisch ouch es apaarte tale gezeen weure, zelfs al ies 't versjil tusje die tale diejs nog kleiner es tusje de versjillende Limbörgse dialekte.
Walloniërs
DNA
Oet versjèllende DNA-oonderzeuke nao etniciteite in de Benelux en Fraankriek, die vaanaof 2013 vaan start gónge, gief 't dudeleke aonwiezinge tot me op puur biologisch groond aamper kin spreke vaan klaorgevörmde etnische gróppe in die drei len. Waole lieke gemiddeld qua DNA väöl te deile mèt Wes-Duitsers oet 't Rienland. Wie oosteleker me geit, wie dudeleker dat euvereges weurt. In de Waolse previnsie Luxembörg is dat DNA zoegood es 't zelfde es dat vaan aongrenzende Duitsers en nationale Luxembörgers. In Vlaondere is dit DNA-aspek get minder dominant, en domineert 'n DNA-aspek mie wat oersprunkelek oet Nederland kump. 't Gief ouch 'n klaor Benelux DNA-spoor wat in zoewie Wallonië es Vlaondere door 1/3e vaan de bevolking weurt gedrage (in de Limbörge is dat evels meh 20% vaan de bevolking). 16% vaan de Waole deilt DNA wat de Galliërs en Roemeine mèt höbbe genomme. Wie noordeleker me geit in Wallonië, wie mie dat DNA aofnump. Gemiddeld is dat DNA in Vlaondere bij 10% vaan de lui aonwezeg en in Zuid-Nederland bij 6%. Oongeveer 80% vaan de Belzje, bij Waole en Vlaominge oongeveer eve dominant, is 't DNA-aspek aonwezeg wat door Centraol-Europeane is mètgebrach in de Bronzen Tied. Bij Nederlanders is dat oongeveer bij 50% aonwezeg, al is 't väöl dominanter wie mie me nao 't zuie geit, beveurbeeld bij Limbörgers.
Hazebroek-Zuid
Gemeintes
't Kanton besteit oet de volgende gemeintes:
Kaffee
Kaffee kènt zin:
Miert
In de Romeinse tied neumde me de maond Martius. Ze woort gezeen es 'n gooj maond um eine oorlog in te beginne. Dat zou gelök bringe.
Pará Arára
Sómmige gruup mit spraekers zeen neet in kóntak mitte wèstersje werreld. Subgruup vanne Arára zeen de Apiaká of Miranya (Apingui), de Arára-Pariri of Arára Mansos, de Arára Bravos en de Yarumá. Mit oetzunjering vanne Arára Bravos, wo de hujige Pará Arára-luuj aafstammelinge van zeen, zeen alle anger subgruup oetgestórve.
Oeastelik Abenaki
't Guuef versjillige dialekte worónger 't Penobscot, det toet inne late twintjigsten ieëf veurtlaefdje inne buurt van Bangor.
Meziek vaan Cyprus
Popmeziek
Cypriote beginne ziech laankzaom meh zeker ummertouw bekinder te make in de Europese popmeziek en daoboete. Zie lieke, oondaanks hun klein inwoenertal, mesjiens wel 't Ingelstaoleg antwoord door weure op de vraog nao Mediterraonse popmeziek. Toch lieket 't allemaol meh meuizaom te gaon. In de jaore 90 stoond 't eilaand veural bekind um zien underground metal-scene, mèt sommege Europees befaomde bands in de metal-underground. In de jaore 2000 en 2010 beginne d'r laankzaom ziech bekinde indiebands te oontwikkele op 't eilaand, boevaan d'r eigelek meh drei band zien die hu broed kinne verdene mèt toure door de EU: Johnny & the Liars, Isaac's Cello en ScarlotSnowPrelute.
Rilly-sur-Aisne
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 132 luuj op 'n oppervlaak van 3,44 veerkante kilometer en daomèt goof 't 38,37 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,19% de jaor.
Jan Kappeyne van de Coppello
Heer waor partijloes (liberaol), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 3 november 1877. Zien regeringsperiood indegde op 20 augustus 1879.
Frankriek
Frankriek ies e land in Wes-Europa en lidsjtaat van de EU. 't Ies ein van de groatste leng van Europa, mèt 'n oppervlakte van 547.030 km². De hoofsjtad van Frankriek ies Paries.
Historie
't Groatste deil van de gebiede die tegewoordig Frankriek vörme zint in 486 onder Clovis vereinig. Hae vereinigde de Franke in ein riek: Frankriek. Meh me neumde 't toen nog ummer Gallië. Naodat Clovis gesjtorve waor, woort 't gebied mièrder kière gesjpliets ónder de Merovingische dynastie.
Aerdkoosj
Samestèlling
De koosj is vergeleke mitte mantjel verriek in lithofiel elemente; det zeen veural de alkali- en aerdalkalimetale en alleminium en silicium. Vergeleke mit anger deiler vanne aerd bevatj de koosj väöl mieë zeldjzaam elemente. Dit zörg d'rveur det inne koosj rilletief väöl wurmdje wuuertj geperduceerdj door radioaktief verval.
Sainte-Marie
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 79 luuj op 'n oppervlaak van 5,57 veerkante kilometer en daomèt goof 't 14,2 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,93% de jaor.
Achter Haesen
Achter Haesen haet 'n inwoeanersaantaal van 630 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 13 hektaar.
Theo van Lynden van Sandenburg
Theo van Lynden van Sandenburg (24 fibberwarie 1826 bis 8 november 1885) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Allagelena
De Allagelena is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Azië.
Maos (revier)
Nao Mook
Zuuch ouch: Aw Maos resp. Nui Maos.
Oontgrindinge
Sins halverwege de veurege iew zien bezije de Maos in veural Zuid- en Midde-Limburg nogal get grindgate oontstande es gevolg vaan 't oet de groond hole vaan kiezel, dee oonder en roond de revier väöl veurkaom.
Agelescape
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Levy in 1996.
Saint-Juvin
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Arvanitisch
De spraokstatus veur dees spraok is versjuvendj (7); det beteikentj det de spraok óngerling nag gebroek wuuertj dore generatie die kinjer krieg, meh det de kinjer zelf de spraok neet mieër aangelieërdj kriege.
Mandobo Atas
De spraokstatus veur dees spraok is laevetig (6a); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties en det de situatie haadbaar is.
Abau
't Abau is 'n nominatief-accusatiefspraok mit SOV waordvolgorde.
Golfarabisch
Grammair
Wie alle dialekte is 't Golfarabisch väöl minder vörmeriek es 't Klassiek Arabisch en 't Modern Standaardarabisch. De naomvalle zien gans verdwene, d'n dualis leef allein nog op 't naomwoord en veurnaomwoord (neet in 't werkwoord). Versjèl tösse manneleke en vrouweleke werkwoordsvörm weurt in 't algemein wel bewoerd, al versjèlt dat per dialek. Hei-in is 't Golfarabisch conservatiever es väöl aander dialekte.
Aubrives
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Histopona
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Thorell in 1869.
Hololena
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Chamberlin & Gertsch in 1929.
Auflance
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne. 't Aangrenzend gebeed aan de Belzje kant van de sjraom kalt ouch van oarsjpronk Champenois. Dat ies bezunder; 't groatse gedeilte van Wallonië kalt oarsjprunkelik Waals en Picardisch.
Benoitia
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Lehtinen in 1967.
Polletiek
Op versjillende besjtuurlike niveau's is polletiek de imperfekte wies woerop belangeversjille van persoeëne in ein samenlaeving behartigd waere, veur individueel en / of gemeinsjappelik veurdeil. Woe krek de lien lik tösje 't polletieke en 't ethische en sociale is ein vraog woeë väöl versjil va meining euver besjtit. In de Duutsje polletikologie weurt dieks gekald van drie dimensies binne de polletiek: polity (sjtructuur), politics (proces) en policy (inhoud; dieks op 't alledaags Nederlands beleid geneump).
De meiste theoretici erkinne dat 'r sjpraoke mot zieë van einig potentieel veur 't gebroek van geweld of mach, om te zègke dat 'n vraogsjtuk polletiek is - om 'n ''polletiek konflik'' te winne is meistal sjpraoke van ein verplaatsjing van mach van eine groep of persoeën nao eine angere groep of persoeën.
Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux
Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Inscriptie vaan Bergakker
Bronne
Dit artikel baseert ziech op de corresponderende Nederlandse en Ingelse versies.
Saint-Morel
Saint-Morel ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Huangyuania
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
.be
.be és de ccTLD-code vër 't topleveldomein van 't Europees laand Belsj. 't Domein woëd geïntroduceerd én 1989 ónder de DNS Belgium en hèt 'nen actieve staotus. De egelike bedoeléng vër 't domein és zaoke daaj verwaant zin aon 't laand Belsj. 't Hèt praktisch gin registratiebepirkinge, behaalve ónder bepaolde tweide-levels, zoë-as sinds 2014 de subdomeine ".vlaanderen" en ".brussels". Gewoeënlik registreert me zich direct ónder 't iëste-level, dus ónder 'n ege subdomein baaj ".be".
Kassel (kanton)
Gemeintes
't Kanton umvat de volgende gemeintes:
Abé
't Abé is 'n tonaal spraok mit posposities. De standerd waordvolgorde is SOV.
Ambala Ayta
De spraokstatus veur dees spraok is laevetig (6a); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties en det de situatie haadbaar is.
Manide
't Manide is 'n Austronesische spraok die gekaldj wuuertj op Luzon inne Camarines Norte provincie vanne Filipiene. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 3.800 luuj (2010) en haet de ISO 639-3 code abd.
Wèstelik Abenaki
Inne Vereinigdje Staote guuef 't veer erkèndje stamme. In Vermont guuef 't pogingen ómme spraok te heroplaeven en 't te óngerwiezen in 't sjoealsysteem van die staot.
Sauville
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 235 luuj op 'n oppervlaak van 14,76 veerkante kilometer en daomèt goof 't 15,92 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -3,6% de jaor.
Steenbeke
Waope
't Waope vaan Steenbeke liet ziech zoe umsjrieve:
Sjrikkeljaor wat op dónderdig begintj
Veurbeelder oet d'n twintigsten en einentwintigsten iew
1920, 1948, 1976, 2004, 2032, 2060, 2088
Abenaki (spraok)
Oeastelik Abenaki woort gekaldj door versjillige vouke, wovanne litste 't Penobscotvouk van köstelik Maine woor. De litste spraeker stórf dao ouch inne 1990'er jaore. Anger dialekte van 't Oeastelik Abenaki, wie 't Canabi en 't Aroosagunticook, woorte gedocumenteerdj in Fransspraokige brónne vanne kolonialen tied.
Düsseldörper Platt
Orijinaal eßß et eijentlich Süd-Niederfränkisch, dös Limbörgs, nät Ripuarisch, wie Kölsch. Dä Sproochwesseschaftler Schorsch (Georg) Wenker hät de Jrenze em 19. Johrhundert zwesche Ripuarisch Kölsch on Platt (Düsseldorfer Platt) jetrocke, unn zwar entlang dä „Benrodher Leenje“ lüppt die Jrenze.
Theo de Meester
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Broksele
Beziensweerdeghede
't Veurnaomste monumint in 't dörp is de gotische Sint-Kwintenskèrk. Op de kèrkef is e Brits oorlogsgraaf te vinde. 'n Aander monumint is 't raodhoes. 't Bezunderste punt vaan 't dörp is evels 't Menneke Pis. Dit is 'ne replica vaan 't bereump Breusels beeldsje, in 1979 door de stad Breusel aon häör klein zöstergemeinte gegeve en ei jaor later geïnstalleerd. Vreuger stoont 't Menneke aon de 'groete' weeg, sinds 2011 evels veur 't raodhoes. 't Menneke kin pisse, al heet me daoveur wel zie gemech mote doorbaore.
Gerlach
thumb|222px|right|Beeld van Gerlachus in zien kapel in Houtem-St.Gerlach thumb|[[Gerlachuspötsje in Houtem, op de plaats woa Gerlachus water in wien zou höbbe zeen verangere.]] Gerlach, Gerlachus of Gièrling is 'ne katholieke heilige dae laefde in de 12e ièw in de buurt van Houtem in de hudige gemeinte Valkeberg in Nederlands Limburg.
Sommauthe
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 123 luuj op 'n oppervlaak van 9,78 veerkante kilometer en daomèt goof 't 12,58 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,7% de jaor.
Jo Gijsen
Bisjop vaan Reykjavik
Gijsen woort op 25 mei 1996 bisjop vaan Reykjavik, boe heer sinds 12 oktober 1995 al apostolisch administrator waor. In 't Bisdóm Reykjavik, wat gans Iesland umvat, woene inkel hoonderddoezende lui, vaan wee mer 3% katheliek is, en wèrke èlf preesters. Ieder had Reykjavik mèt Hendrik Hubert Frehen ouch al 'ne Limbörgse bisjop. In november 2012 maakde de Ieslandse oonderzeukscommissie nao misbruuk in de kathelieke kèrk, oonder leiing vaan Hjördis Hákonardóttir, bekind tot Gijsen in zienen tied es bisjop 'ne breef euver seksueel misbruuk heet verneteg. Gijsen repliceerde tot de breef mer um e vermoede góng, en tot de sjriever en heer same tot verneteging hadde beslote.
Bron
Dit is artikel is 'n vertaoling vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Pötbrooks
't Pötbrooks is 't Limburgs dialek det me in 't gehuch Pötbrook kaltj en qua kinmirke bao gans euvereinkump mit 't Deelgaards. 't Kènmirk zich door tösse 't Mofers en 't Echs in te ligke. 't Kintj de óneigelike twieëklenk ieë en uue, juus wie in 't Mofers en 't Echs, meh gebroek de Moferse oea in plaats vanne oa van Ech en Sint-Joeas. Pötbrook ligk same mit Mofert in 'n enclaaf vanne Panninger Linie: me zaet stad en neet sjtad, wie inne ómringendje dörper. Bakkes (1996; 9) zaet waal det dit allewiel in Pötbrook ouch versjuuf is nao sjtad. Oppe Deelgaard mót m'n ummer sjtad höbbe gezag.
Hendrikus Colijn
Hendrikus Colijn (22 juni 1869 bis 18 september 1944) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Nederlandse literatuur
Zèstienden iew
De zèstienden iew is 'nen tied vaan euvergaank. Me geit door mèt de productie vaan rederiekerspoëzie, meh aander trends koume ummer mie de Nederlen binne. Zoe weure aon 't ind vaan d'n iew de ierste Nederlandse sonnètte gesjreve. Heiveur nump me ouch 't strakgetrokke ritmisch sjema oet 't Frans euver, wat de plaots innump vaan de losser veersregele oet de middeliewse lyriek. Feit is wel tot me daobij nog gein rekening hèlt mèt sterke en zwake (beklemtoende en oonbeklemtoende) syllabe, zoetot 't zèstienden-iews veers nao us modern idee hendeg maank geit.
Zeventienden iew
Belaankriek is in eder geval Constantijn Huyghens, dee gebore weurt en doedgeit in D'n Haag. De Ziew Jacob Cats sjrijf moralistische epigramme die noe neet mie hoeg weure aongeslage, meh die toch vermelding verdene umtot ze drei iewe laank immens populair bleve, zeker ouch oonder 't (ummer dèkser gelètterd) gewoen volk. 't Gief ouch nog diverse kleinder diechters, dèks mèt ein of twie gediechte bekind gebleve, wie Jan Luiken, Jacobus Revius en Geertruid Gordon. Religie is in dees lyriek e populair thema. Daotegeneuver steit 'n sjat aon kleinburgerleke poëzie euver eerdse dinger, boe-oonder ouch e groet aontal 'veis' leedsjes. Pas de lèste jaore kump me detouw die ouch serjeus aondach te geve.
De roman stoont in de baroktied nog in lieg aonzien en waor in Nederland koelek bekind. Samuel van Hoogstraten, veural bekind es sjèlder, sjreef in 1650 evels mèt Schoone Roseliin of, de getrouwe liefde van Panthus d'n ierste Nederlandstaolege roman.
Jelle Zijlstra
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Nederlandse literatuur
De roman roond 1900
De revoluties in de literatuur zörgde ouch veur 'n nui opleving vaan de roman. De groetste sjriever vaan dezen tied is zeker Louis Couperus. Heer sjrijf oonder mie psychologische romans mèt personnages in veurnaom Haagse milieus, Indische romans, kunsvertèlselkes, keuningsromans en antieke verhaole. Allemaol deile ze hunne groete zörg veur esthetiek: de zinne zien in e verheve taolgebruuk gestèld en de zintuigeleke woernumming weurt breid besjreve. Heer verluis aander aspekte neet oet 't oug.
De roman in 't Belsj
Gans get aanders is 't werk vaan Ivo Michiels, dee 't experimint trök de roman in wèlt hole. 'nen Titel wie Het boek alfa zeet 't feitelek al. Ouch experiminteel vaan vertèltrant, meh minder vaan inhaajd, is 't werk vaan Jef Geeraerts. Zien beuk euver de lèste daog vaan 't koloniaol bewind in Belsj-Congo zien al vaanaof 't begin geleef en hendeg umstreje; zoewel lezers es critici zien extreem dreuver verdeild.
Poëzie
De lèste decennia is 't vrij veers toch weer algemein geweure daan wel gebleve. Veur 't iers dominere vrouweleke diechters noe de buun. Bekinde naome zien Lieke Marsman en Hagar Peeters.
Stripverhaole
De belonstrip heet veural in 't Belsj ingaank gevoonde. Door 't baonbrekend (Franstaoleg) werk vaan Hergé kaome ouch in Vlaondere oteurs vaan lang stripverhaole op, in de ierste plaots Willy Vandersteen, d'n teikeneer vaan de Suske en Wiske-verhaole. Naovolgers kraog heer oonder mie in Marc Sleen, Merho en Jef Nys. Hun series loupe nog allemaol en goon allewijl tot in de hoonderde nommers.
Tadzjieks Arabisch
Anger name veure spraok zeen Bukhara-Arabisch, Buxara-Arabisch, Jugari en Tajiji-Arabisch.
In Afghanistan wuuertj de spraok nag door zoea 5.000 luuj gekaldj (1967), es Balkh-Arabisch, en det aantaal nump aaf. 't Wuuertj gekaldj inne Balkh Provincie, in 't distrik van Dawlatabad, inne plaatse Yakhdan en Kushalabad, en inne Jawzjan Provincie inne distrikte Mingajik (inne plaats Sultan Arigh) en Sheberghan (inne plaats Hasanabad). De spraok wuuertj heim en inne gemeinsjap gebroek. De spraekers höbben 'n positieve opstèlling taengeneuver 't Tadzjieks Arabisch en gebroeken ouch 't Dari en Tadzjieks. Ze gebroeken 't Arabisch sjrif en ouchal kinne sómmige 't traditioneel Arabisch laezen, 't is neet aannummelik det 't litteratuur in 't Tadzjieks Arabisch van Afghanistan guuef. De spraekers zeen euverwaegendj Soenni-islamitisch.
De spraokstatus veur dees spraok is bedreig (6b); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties, meh det 't aantaal spraekers aafnump.
Theologie
In de theologie mak me gebruuk van de bronne van religies, zoawie de Biebel en de Koran. Andersj es in de natuurweitensjappe geit me d'r in de theologie dèks vanoet dat d'r gein objectief sjtandpunt besjteit, zeker es 't um geluifskwesties geit. De meiste theologe huère dan ouch tot ein bepaalde levesbesjouwelike sjtruiming.
Barend Biesheuvel
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Tiedsjrif
E tiedsjrif versjient regelmaotig, beveurbeeld edere waek (e waekblaad) of edere maondj (e maondjblaad). Det in taegesjtèlling toet e daagblaad, det ederen daag oetkump.
Dries van Agt
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Sy
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 52 luuj op 'n oppervlaak van 7,97 veerkante kilometer en daomèt goof 't 6,52 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van 0,0% de jaor.
Abchazisch
't Abchazisch is 'n Naord-Kaukasische spraok die gekaldj wuuertj in 't Abchazisch Republiek in Georgië, ane kös vanne Zwarte Zieë. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 101.000 luuj in Georgië (1993), mit 'n ganse bevolking van 112.740 in alle lenj, en haet de ISO 639-3 code abk enne ISO 639-1 code ab.
Tailly
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 174 luuj op 'n oppervlaak van 39,3 veerkante kilometer en daomèt goof 't 4,43 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van 0,0% de jaor.
Abchazisch
De spraokstatus veur dees spraok is provinciaal (2) in Abchazië; det beteikentj det de spraok in óngerrich, wirk, media en bestuur binne groeate administratieve óngerdeiler van e landj gebroek wuuertj; en bedreig (6b) in Törkieë; det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties, meh det 't aantaal spraekers aafnump. In 't Abchazisch Republiek is 't Abchazisch 'n wettelike provinciaal spraok en co-officieel mit 't Georgisch (1995, Gróndjwet, Art. 8).
Israelisch-Palestiens conflik (2021)
Óp initiatief va noaberlank Egypte sjlote Hamas en Israel óp d'r 20e mei 2021 e sjtaak-'t-vure.
Lampung Nyo
't Lampung Nyo is 'n Austronesische spraok, specifieker 'n variant van 't Lampung, die gekaldj wuuertj in drie enclaves tösse de Kanan-reveer enne Seputih-reveer in 't oeastelik deil vanne provincie Lampung op 't Indonesische eilandj Sumatra. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 180.000 luuj (2000) en haet de ISO 639-3 code abl.
De spraok wuuertj ouch Lampong geneump; versjillige dialekte zeen Abung, Melinting, Sukadana en Tulangbawang. 't Wuuertj gesjreven in 't Kaganga sjrif.
Juni
Juni ies de zèsde maond van 't jaor in de Gregoriaanse kalender en haet 30 daag. Juni ies geneump nao de Romeinse godin Juno, de vrouw van Jupiter.
Heilegedaag in juni
thumb|right|Juni oet Les Très Riches Heures du duc de Berry
Achtersteve (starebeeld)
Aander objekte
Wijer is 't balkspiraolstèlsel NGC 2427 en väöl aander starehuip te zien in de Mèlkweeg dee door 't Achtersteve löp.
Kassel (Fraankriek)
Historie
Veur de Romeinsen tied waor Kassel 'nen oppidum (stad) vaan de Morini, 'ne Gallische stam dee tot de Belzje hoort. In de Gallische zoewie in de Romeinsen tied waor Kassel 'n vesting; daorum woort ze in 't Latien Castellum Morinorum, later Castellum Menapiorum ('börg vaan de Menapiërs') geneump. D'n huiege naom (middeliews Vlaoms veur 'kasteel') liet ziech vaan dat castellum aofleie. Vaanoet dees plaots lepe neet minder es zeve heerweeg, oonder mie nao Gesoriacum (Bonen/Boulogne-sur-Mer), Turnacum (Doornik/Tournai) en Atrebatum (Atrecht/Arras).
Beziensweerdeghede
't Groetste monumint is de gotische hallekèrk Slevrouw vaan de Crypte. Dees kèrk woort oersprunkelek gestiech in 1290 en is versjèllende kiere verweus of versjendeleerd. Ouch noe ligk ze verwaorloes debij; me is mèt 'n restauratie bezeg. 't Örgel dateert oet de zeventienden iew en is in de negentienden iew oetgebouwd. 'n Aander kèrk is de zeventiendeniewse Jezuïetekèrk in barokstijl.
Waope
't Waope vaan Kassel luit:
Conservatorium
E conservatorium is 'n sjaol in 't hoeger oonderwies boe me zich kan laote opleie tot professionele musicus, actäör/actries of daanser(es). Aofhenkelek vaan de gevolgde richting is 't meugelek e diploma Oetveurend Musicus (UM) of Meziekdocent te verkriege.
Neotegenaria
De Neotegenaria is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Guyana.
Neorepukia
De Neorepukia is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Nuuj-Zeelandj.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Sociologie
Sociologie is de lieër van de minsjelike samelaeving en de biebehurende versjiensele. Daobie sjtaon veural de inrichting en verangeringe daovan, mer ouch probleme en sociaal konflikte centraal. 't Bestudeert luuj en hun gedrag in hun sociaal umgeving, in relatie tot de heersende moraal en ethiek en in verband met politieke en filosofische gedragscodes. Praktisch gezieën betekent dat de besjtudering van 't dageliks laeve van luuj en 't functionere van luuj in hun umgaeving, sociaal verbande, gezinsstructure, religieuze verbande, wette, norme en waarde, rolpatroeëne en cultureel verbande.
Nafta
Nafta weurt nao de ierste destillatie wijer gekraak tot de versjèllende bestanddeile vrijkoume. Dit hoof neet per se in situ (in de have boe ouch de destilleerderij steit) te gebäöre. Zoe löp vaanoet de have vaan Rotterdam'n pieplijn nao Chemelot in Geleen, zoetot me de nafta dao nao wuns kin oetsplitse. 't Mingsel weurt väöl gebruuk bij de productie vaan polymere (plastics), 't geit daan um de bestanddeile etheen, propeen en benzeen, meh zwoere nafta is dèks ouch betrokke bij de productie vaan benzine.
Boeddhisme
Verspreiing vaan 't boeddhisme
In 't westers boeddhism is de belaankstèlling veur 't boeddhisme sinds d'n 19e iew aon 't greuje. Theravade, Tibetaons boeddhisme en Zen zien hei de bekèndste struiminge gewore.
Olorunia
De Olorunia is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Congo.
Dobos-toert
Historie
Dobos-toert woert vuur het ieësj gepresenteerd tiedes de Nationaal Algemein Tentoeënsjtèlling va Boedapes i 1885; keizer Frans Jozef I en zien keizerin Elisabeth waore ein van de ieësjte luuj die 't mochte preuve. I 1906 makde Dobos zie recep bekind, wie 'r zie gesjef vergol. De toert woert al vlot populair doer gans Europa ómdat het versjillend waor va al 't anger gebak en einvoudig meh chic waor. 't Anger geheim waor 't gebroek va bóttercrème, wat in dae tied nog vrie ónbekind waor; toertvöllingen woerte geweunlik gemak va custard of sjlaagraom.
Vandy
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 206 luuj op 'n oppervlaak van 11,11 veerkante kilometer en daomèt goof 't 18,5 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +0,37% de jaor.
Paramyro
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Tourteron
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Sjibbolet
Oersprunk
't Woord sjibbolet is oontliend aon 't Hebreeuws en kump oet 't book Riechters (Richteren) 12. Hei-in weurt 'ne börgeroorlog tösse de versjèllende Joedse stamme besjreve. De Gileadiete die de vere (of voorde) euver de Jordaan controlere, zien in oorlog mèt de Efraïmiete. Die lèste höbbe in hun dialek geinen sj-klaank /ʃ/. 't Woord sjibboleth 'korenaor' klink bij hun dus aanders:
Bekinde veurbeelder
Wijer bestoon euver sjibolette versjèllende legendes die neet woer kinne zien, umtot taolkundeg oonderzeuk dat tegesprik. Zoe weurt gezag tot de Vlaominge in d'n tied vaan de Gouwespaoreslaag (1302) lui de wäörd schild en vriend dege zègke um te kieke of 't 'ne Fransoos waor. 't Oonvermoge um de sch te zègke en de r te rolle zouw die daan oontmaksekere. 't Frans had evels in deen tied nog gewoen 'n rollende r, en de sch kaom (en kump) in väöl Vlaomse dialekte ouch neet veur (scilt). Evezoe is 't verhaol zier twievelechteg tot de Frieze in d'n tied vaan de Friesen opstand (begin zèstienden iew) oonder leiing vaan Grutte Pier de Hollenders 't zinneke Bûter brea en griene tsiis dege zègke. Allewijl weurt dit evels wel dèks es sjibbolet gebruuk.
Évigny
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 188 luuj op 'n oppervlaak van 4,33 veerkante kilometer en daomèt goof 't 43,42 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,65% de jaor.
Sjrikkeljaor wat op zaoterdig begintj
Veurbeelder oet d'n twintigsten en einentwintigsten iew
1916, 1944, 1972, 2000, 2028, 2056, 2084
Carmina Burana
De Carmina Burana (Latien veur Beuerer ledere of Leder oet Benediktbeuern) is de naom vaan 'n blomlezing vaan 254 Middellatiense, en soms ouch Middelhoegduitse, Aajdfranse en Occitaanse leder en dramatekste, die in 1803 in de bibliotheek vaan 't kloester vaan Benediktbeuern gevoonde woort. De tekste woorte in de 11e en 12e iew (einege ouch in de vreuge 13e iew) door veural anonieme diechters gesjreve es vocaole meziek. In 1230 woort 't stök compleet gemaak. De Carmina Burana gilt neve de awwere Carmina Contabrigiensia es belaankriekste zamelinge vaan de Middeliewse Vergantendichtung.
Börger
EU-Börgersjap
't Börgersjap vaan de Europese Unie (EU) weurt touwgedrage aon alle lui die gekwalificeerd zien um börgers vaan de EU te zien. Edere persoen dee 'ne börger vaan 'nen EU-lidstaot is (wie Nederland, Belsj of Duitsland) is ouch automatische 'nen EU-börger.
Willem Aantjes
Willem "Wim" Aantjes (16 jannewarie 1923 - 22 oktober 2015) waor 'ne Nederlandse polletieker, iers vaan de ARP en daonao vaan 't CDA.
Rur (Hinsberg)
Rur (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Ligk bie Unterbruch, midde tösse de dörpskaen enne reveer de Roer, ane Wassenberger Straße.
Peste (kaartspeul)
Peste, in o.m. Duitsland bekind es Mau-Mau is e kaartspeul wat mèt e variabel aontal vaan twie of mie speulers weurt gedoon. Doel vaan 't speul is dien eige kaarte kwiet te speule en tegeliek aander speulers kaarte te doen pakke um te veurkoume tot dat hun lök. 't Speul stèlt gein hoeg eise aon de deilnummers en weurt dèks al op jonge leeftied aongelierd.
Speulverluip
Wienie 'ne speuler nog mer ein kaart in han heet, röp 'r "lèste kaart!" of klop 'r op taofel. Dit is veur aander speulers, in 't bezunder deginnege dee veur 'm kump, 't sein veur get te doen: häöm kaarte doen pakke of de trouf verandere. Wee zien lèste kaart oplègk, is oet en heet gewonne.
Peskaarte
In tegestèlling tot de mieste kaartspeule is bij 't peste de nominaol weerde vaan de kaarte neet belaankriek. 'n Minderheid vaan de kaarte is evels wel vaan belaank es zoegeneumde peskaart. Zier algemein zien de volgende:
Internationaol
Variante op 't peste weure door gans Europa en deils zelfs in Zuid-Amerika gespäöld. Soms gebruuk me 52 kaarte (bridgespeul, dus zoonder jokers), dèks mer 32 (pikètkaarte). Opvallend aon de Duitse versie is tot me bij de lèste kaart "mau!" moot rope, en me "mau-mau!" zeet es me de lèste kaart oplègk.
Les Engagés
Bies 2001 vörmde ze same mèt de Vlaamse Christendemocrate de Christelike Voukspartie. Daonao ginge de Vlaamse partiegenote door es Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V). Saer dat moment zint de Waalse en Franco-Brösselse partiegenote ummer miè gaon aafdrieve van de Christendemocratie, wiel de Vlaamse centriste dao aan vas zin blieve hawwe. Mèt de partiehervörming en 't nuuj manifes in mièrt 2022, onger de partieveurzitter Maxime Prévot, zint Les Engagés nog miè es vanteveure gaon wegdrieve van de christendemocratische grondsjlaag en ies de partie ziechzelf zelfs in zekere mate progressief gaon neume, mèt name wat betröf ecologisme en 't milieu.
Benno Stokvis
Benno Jules Stokvis (Amsterdam, 23 jannewarie 1901 - Laren, 3 jannewarie 1977) waor 'ne Nederlandsen taolkundege, advokaot, sjriever en, iers communistische en later socialistische, polletieker dee vaan 1946-1952 veur de CPN in d'n Twiede Kamer zoot. Stokvis waor 'ne veurvechter vaan homorechte.
Ludwig van Beethoven
Werke zoonder opusnommer
De bekindste zien:
Lümbach
Lümbach (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Gehuch is nimmieër es apaart te herkènne, ómdet 't gans is vergreudj mit Kirkevin. Lümbach sloog vreuger oppe Lindenstraße vanaaf kruutsing mitte Bruchweg, toet aan 't dörp Vin, wo zich ouch de landjwaeg Auf de Roth oetlöp. 't Anger stök vanne Lindenstraße, veurbie de Bruchweg, behuuerdje toet 't apaart gehuch Schuttorf.
Künkel
Künkel huuerdje vreuger bieje gemèndje Doeëvere, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Champagne-Ardenne
Champagne-Ardenne waor 'ne bestuurleke regio in 't noordooste vaan Fraankriek, bestaonde oet de veurmaoleg provincie Champagne en 't zuie vaan de Ardenne: 't groetste gedeilte vaan de Ardenne ligk allewijl op 't Belsj, in de provincies Belsj-Luxembörg, Naome en Luik.
Op 1 jannewarie 2016 woort Champagne-Ardenne deil vaan de regio Grand Est ofwel 't Groete Ooste, same mèt de Elzas (Alsace) en Lotharinge (Lorraine).
Wielek
Wielek ligk t'n zuje vanne Birgelerbaek en t'n naorde vanne Baalerbaek. Wielek wuuertj doorkruuts dore Rurtalstraße; t'n zuje van deze waeg ligk 't landjgood Wielek en t'n naorde loog vreuger 't agrarisch gehuch, det allewiel gans is aafgebraoken en plaats haet gemaak veure grindjwinning.
Mosoel
Mosoel ligk aan g'ne Tigris. Get boete de sjtad ligk de ruwiensjtad Ninive.