cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bertha Paulissen-Willen
Häör vader Jan (“Sjeng”) Willen waor mienwirker en vakbondsjman; hae woort in ‘t jaor 1931 mit veurkäössjtömme gekaoze in de gemeinteraod van Gelaen. Via häör vader kreeg Bertha de politiek met de paplaepel ingegaeve. Bertha woort lid van de KVP en mit veurkäörsjtömme in 1966 gekaoze in de gemeinteraod van Gelaen. Pès 1990 bleef Bertha raodslid, eësj veur de KVP dat later ‘t CDA woort en later veur de plaatselikke partei Aktie en Vernieuwing. In ‘t jaor 1978 woort zie de eësjte vrouwelikke wèthawwer van Gelaen; zie kreeg de portefeuille: sjport, ógerwies, cultuur en jeugzake.
KNVB-beker (manslui)
Edities
De KNVB-beker weurt wie gezag sinds 1898 gespäöld, daan nog oonder de naom Holdertbeker. 'n Aontal kier is 't toernooj neet gehawwe, oonder mie in d'n Twiede Wereldoorlog; twie kier is 't gestaak. Hei-oonder zuut me 'n euverziech vaan de finales.
Veldekesjpelling
De Veldekesjpelling ies 'n sjpelling veur 't Limburgs die óntwiekeld ies door de vereiniging Veldeke. De sjpelling ies vasgelag in Spelling 2003 voor de Limburgse dialecten en aangenómme door de Raod veur 't Limburgs.
Weimarrippebliek
Binne 't land goof 't väöl conflik - op versjèllende mominte leek dit zelfs op börgeroorlog. Polletiek extremiste, ex-communiste en Nazis begoste ummertouw mie aonhaank te winne, mèt naome vaanaof de Groete Depressie (1929 en kommende jaore). In 1933 wis de Nazi-leier Adolf Hitler de mach euver te nömme en veraanderde in hendeg korten tied de Duitse rippebliek in 'n totalitair dictatuur: Nazi-Duitsland.
Echte góldmöl
De echte góldmöl (Letien: Chrysochlorinae) vörmen 'n óngerfemielje vanne góldmöl, bestäöndje oet èllef saorte. Alle saorte kómme veur in Afrika.
Normaal
Stijl en imago
Normaal is initiator vaan 'n stijlriechting die in Nederland es boerenrock bekind is koume te stoon: klassieke rockmuziek lunend tege blues en hardrock, mèt tekste in 't dialek, bij veurkäör euver 't boereland en boereleve. Dèks klink ouch 'nen aofkier vaan de stad en wes-Nederland door. Dees stijl voont in de jaore negeteg op groete sjaol naovolging. Um te beginne in d'n Achterhook zelf mèt Jovink en de Voederbietels (mèt Gijs Jolink, zoon vaan Bennie), meh väöl ieder in Drenthe, mèt Mooi Wark en in Braobant mèt 't carnavalesk Bertus Staigerpaip. Veural regionaol bekind zien Surrender oet Zieland en Oôs Joôs oet Noord-Holland. Versjèllende vaan die bands waore vaste gaste in de veurprogramma's vaan Normaal. In de jaore tien kaom de Sallandse band Bökkers tot groete successe in Oos-Nederland en ouch tot besjeie bekindheid in 't weste.
Vuch (Duutsjlandj)
Ofsjoean 't neet de grótste plaats vanne gemèndje is - det is namelik Hare - is die dao waal haer verneump gewore.
Leikanger
thumb|De ligking van Leikanger in de pervincie Sogn og Fjordane. Leikanger is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Sogn og Fjordane in Nórwaeg; 't is ouch de houfsjtad van die pervincie. De gemeinte had 2.199 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 185,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 11,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
Boen
Boen of boenwas is 'n óngerhaadsperduk veur houtere floere, muibelen en betummeringe (wie lammezering).
Samestèlling
Allewiel waeren ouch aerdwasse wie vazzelien oet aerdaolje en broenkaol gebroek. De nuudste wasse bestaon gans of deils oet silicoonperdukte.
Körk (sjtop)
Gesjiedenis van de körk
't Veurdeil van sjtöp gemaak van körk is, dat ’t materiaal körk vriejwaal óndoorlaotbaar is, en good aafslut, vanwaege zien enorme elasticiteit. De elasticiteit van körk wirt veroarzaak door de völe gesjlaote, lóch bevattende celle, wodoor de körk inein gedrök kènt waere en dan de flesjehauws mèt krach aafsjlut.
Alternatieve
Es alternatief veur körk waere kunssjtofkörke en aluminium sjroefdöp gebruuk. Dees waere al toegepas biej goodkoupere wiene en biej klein wienflesjkes, zoa-es die aan vleegtuugpassegiers waere versjtrek. De zuursjtof-doorlaotbaarheid van kunssjtofkörke varieert naogelang de producent. Goodkoupere kunssjtofkörke höbbe ein hoag OTR (oxigen transmission rate) wodoor wiene heël sjnel oxidere, en hunne sjmaak d'r mèt anger weurd heël sjnel op achteroet geit. Duurder kunssjtofkörke höbbe meistal eine baetere inwèndige sjoemsjtructuur, en ein hoager deechde wodoor ze de flesj baeter en langer toe hawte. Allewiel zint d'r al kunssjtofkörke op de mert die ein bewaargarantie beje van vief jaor.
Maoter
thumb|Maoter tege de aovend thumb|right|Maoter Maoter ies de Limburgse volksnaam van de echte kamille (Matricaria chamonilla of Matricaria recutita) oet 't gesjlach Matricaria. De plant ies 'n ónderdeil van 't gesjlach Anthemis in de Composietefamilie. Mater ies 't Latiens woord veur moder. 't Kroed woort vreuger toegepas bie vrouwekrenkdes en menstruatieklachte.
Iezebrouk
Iezebrouk of, boetedörps, Iezebrook (Duutsj: Isenbruch) is e gehuch (of klein dörp) inne gemèndje Zelfkantj in 't Kreis Hinsberg (Naordrien-Wesfale). 't Ligk in 't naordwèstelik gebied vanne gemèndje, bie Havert, Sjalbrook, Millen en De Nuujsjtad (Nederlandj). In Iezebrook woeane zoeaget 320 luuj. Iezebrouk is 't wèstelikste gebied van Duutsjlandj.
Kaval
D'r kaval is 'n chromatische eind-blaos fleut die traditioneel gesjpäöld wert in Azerbaijan, Turkije, Bulgarije, Noord-Macedonië, Kosovo, zuid Servië, noord Griekeland, zuid Roemenië en Armenië.
D'r kaval haat zich oontwikkeld oet de herdersfleute van d'r Balkan en Anatolië en is aandersj wie de dwarsjfleut an de twieë kaante gaans aoëpe. De fleut wert bespäöld dör 'm in 'ne hook van ongeveer 45° ten ópzichte van 't lief te haowe en in 'ne sjerpe hook in d'r baovekaant te blaoze. D'r kaval haat 8 laoëker, 7 an d'r väörkaant en èngt an d'r achterkaant.
Sambreville
thumb|Locatie va Sambreville in Name. Sambreville is 'n gemèngde in de provincie Name op 't Belsj in 't arrondissemaent Name. Op 'n oppervlakde va 34,2 km² wonne 27.684 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 810 minse per km².
Rondeau
Dichvorm
D'r örsjte, veerde en zaeëvende regel waore identiek en dat gól ooch vör d'r twiede en d'r lètste regel. Op muziek gezat waore d'r twieë melodische regels A en B die zich dus es ABAAABAB herhaolde.
Altena (Nederland)
Historie
In de Fransen Tied woort Nederland heringedeild, boebij aw grenze woorte vereinvajdeg. Nao de instèlling vaan 't Keuninkriek besloot me 't Land vaan Altena en dat vaan Heusden definitief bij Noord-Braobant te trèkke, oondaanks de sterke cultureel versjèlle mèt de res vaan de provincie. In 1904 woort de geografische sjeiing weer sterker door 't grave vaan de Bergsche Maas. Die doorsnooj 't historisch Land vaan Heusden, zoetot de dörper Meeuwen, Drongelen, Eethen, Babyloniënbroek, Genderen, Wijk en Aalburg, Spijk en Veen - de 'oonderdörper' vaan 't Land vaan Heusden - in ein weerd mèt 't land vaan Altena kaome te ligke. Sindsdeen weurt soms gesproke vaan 't 'Land vaan Heusden en Altena'.
Politiek
Door 't prottestants-christelek karakter vaan 't gebeed dominere christeleke partije. De res weurt veur e groet deil oetgemaak door lokaol partije.
't Colleesj berös op 'n coalitie vaan CDA, AltenaLokaal, SGP en Progressief Altena.
Anne Frank
't Daagbook, det Anne Frank op zienen dertieëndje verjäördaag kreeg, besjrief ziene laevesloup van 12 juni 1942 toet 1 augustus 1944. 't Is nao hieël väöl spraoken euvere ganse werreld euvergezatj woren en is ei vanne meis-gelaeze beuk, worop versjillendje toneelstökker en filme zeen gebaseerdj gewaore. Anne Frank is ei vanne bekandjste slachoffers vanne Holocaus.
29 april
29 aprèl is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 119en daag vaan e gewoen jaor en d'n 120e vaan e sjrikkeljaor. Heinao koume nog 246 daog.
Nicaragua
Historie
Gans 't groondgebeed vaan 't modern Nicaragua hoort in de precolumbiaansen tied bij 't 'Middegebeed' tösse de groete besjavinge vaan de Azteke en Maya's te noorde en die oet de Andes in 't zuie. Wie de Spanjole binnevele, waor 't land verdeild euver versjèllende klein staote. De naom Nicaragua kump allezeleve vaan 't volk de Nicarao en ziene voors, dee ouch zoe woort geneump, -agua 'water' sleit daan op de mere die 't land typere. Columbus zeilde in 1502 laanks de Caribische kös vaan 't land. De ierste militair expeditie waor in 1520, door Gil González, dee vaanoet Panama kaom. In de koumende jaore versjene de ierste neerzèttinge vaan de Spanjole: Granada en León woorte allebei in 1524 gestiech. Umtot de Spanjole veural aon de Pacifische kant en in 't hoegland kaome zitte, bleve de Indiaone in 't ooste vaan 't land beter gespaord vaan massasterfde door Europese krenkdes wie pokke en mazele. 't Land bleek riek in goud en zèlver, wat de kóms vaan Spanjole hendeg bevorderde.
Europees kampioensjap hierevoetbal 2016
't Europees kampioensjap hierevoetbal vaan 2016 woort vaan 10 juni tot 10 juli gespäöld in Fraankriek. De wèdstrije woorte aofgewèrk in tien stadions in eveväöl späölstei. Aon 't door de UEFA verzörg evenemint dege 24 len mèt; ach mie es de zèstien equipes die sinds 1996 deilnaome. Titelverdeideger waor Spaanje. 't Toernooj woort gewonne door Portugal, wat veur d'n ierste kier 'nen titel binnehaolde.
Beejperces
Len kóste hun bod indene tot 9 miert 2010. 't Gaof op dat memint veer bode, en wel vaan Fraankriek, vaan Italië, vaan Turkije en vaan Noorwege en Zwede same. 't Lèste bod woort in december 2009 ingetrokke.
Poule B
11 juni, 18.00 Wales 2 – 1 Slowakije Bordeaux, Matmut Atlantique Sjeidsrechter: Sveinn Oddvar Moen
Poule C
21 juni, 18.00 Noord-Ierland 0 – 1 Duitsland Paries, Parc des Princes Sjeidsrechter: Clément Turpin
Poule F
22 juni, 18.00 Portugal 3 – 3 Hongarije Lyon, Parc Olymique Sjeidsrechter: Martin Atkinson
Achste finales
27 juni, 21.00 Ingeland 1 – 2 Iesland Nice, Allianz Riviera Sjeidsrechter: Damir Skomina
Haaf finales
7 juli, 21.00 Duitsland 0 – 2 Fraankriek Marseille, Stade Vélodrôme Sjeidsrechter: Nicola Rizzoli
Anthonis de Roovere
Eenkele bekaande gedichte
Mets bekaand: Lof vanden Heijlige Sacramente (E laank eucharistisch refrein, dat in versjillende kèrke waoërt tentoongesjtèld.)
1727
Gebäörtenisse
thumb|right|150px| Georg I. van Groat-Britannië, gesjtórve in 1727
Mier
Mier kan verwieze nao:
Hoonsbaeëk
De Hoonsbaeëk (Nederlands: Hoensbeek) is 'n ziejbaeëk van de Gelaenbaeëk en sjtroomt dör Voelender. De Voer zow 'n ouw benaming zieë väör de Hoonsbaeëk. In 't Plat is 'n voor, Nederlands voorne, nog ummer 'n algeming benaming väör 'ne doorwaadbare greppel oeë water durchlupt. Soms waoërt die algemeen benaming nao verloop van tied specifiek väör èng baeëk gebruukd. Name va waterleupe ligke wal dikker an d'r oorsjroonk van 'ne naam van 'n plaatsj. Voelender van dèl an de voor, Voere van hoezer langs de voor of Vaoësj van hoezer langs 't väörke.
Ger Lataster
Ger Lataster  (Sjaasberg, 16 februari 1920 - Amsterdam, 19 miert 2012) waor 'ne Nederlandse kunstenaer. Zien werke weure gerekend tot 't abstrak expressionisme. Hae exposeerde in versjillende musea en galeries (ónder andere in 't Stedelijk Museum in Amsterdam en 't Van Abbemuseum in Eindhove) en zien werk ies vertegewoordig in collecties in Nederland en daoboete.
Waerhage
Waerhage kan verwieze nao:
Limburgia (planetoïed)
Limburgia woor óntdek op 9 september 1934 deur de Hollese astronoom Hendrik van Gent vanoet Johannesbörg. De nuuj planetoïed kreeg doe es veurluipige aanduuding 1934 RV. Later weurt ze verneump nao de Latiense naom veur de provincie Limburg.
Kulturkampf
In 1875 waoërt 't burgerlek huwelek ingeveurd en de kloeësterwètte ('t opheffe va sommige kloeësters) waoërte van krach.
Buchte
Klein Holtem of Klein Houtem
De veurmalige buurtsjap Klein-Holtem is allewiel de gelieknamige sjtraot in 't dörp Buchte.
Limbörgs vocabulair
Sjamptaol
Veural in stadsdialekte is väöl aondach veur de sjamptaol. De Limbörgse sjampwäörd zien in 2004 behandeld in Leonie Robroek häör Limburgs scheldwoordenboek. In 1996 al kaom e sjampwoordebook specifiek veur 't Bilzers oet.
Gewoan terf
thumb|right|Terf thumb|Triticum aestivum subsp. aestivum
Limbörgs vocabulair
In 't Limbörgs taolgebeed
Limbörgse plaotsnaome kinne soms sterk aofwieke vaan hun officieel (Nederlandse en Duitse) naome. Dèks zien ze daan wijer aofgeslete. Dewijl Roermond good vèlt te begriepe es 'moond vaan de revier de Roer', is dat bij de plaotseleke naom Remunj lesteger.
Vindeln
Vindeln is 'n gemèndje in Västerbottens län, Zwede. De gemèndje tèltj 5.664 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 2.650,66 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 2,1 luuj de km².
Up
Up is 'ne Amerikaanse computeranimatiefilm oet 2009, geproduceerdj door Pixar Animation Studios en gedistribueerdj door Walt Disney Pictures. 't Waor eine vaan de populairste jäögfilms vaan 't jaor 2009, en is de óp tieën nao lankste speelfilm van Pixar. De regie is in henj van Pete Docter. De film debuteerdje es ieëste animatiefilm oeats óppe äöpening van 't Filmfestival van Cannes.
Genuuje
Beboewing en greunveurzeninge
De wiek besteit veurnamelik oet eintaonige werkershoezer mit gemiddeld 'ne inhald van 225m³. Um toch wat variatie te creëre, woorte ouk middelhoeëge flats geboewd. De modernisering van de wiek begós al in de zestiger jaore. Ouk woorte twieë hoezeblokke geboewd, waovan ein inmiddels is gesloop. 't Ander deent es seniorecomplex. In de toekóms zölle mier seniorewoeëninge waere geboewd vanwaege de vergriezing. Veurhäöf waore neet gebroekelik. Inkel 't trottoir waas en is nog dök de aafscheiding mit de straot.
Straotname
De meiste straote in Genuuje woorte verneump nao de middelieëwse gilde, zoeë ouk de Zaltmaeterstraot. 'ne Saltmeter waas degene dae 't in de Hanzestad Venlo geproduceerde en aangeveurde zalt waegde. Heejop woorte accienze gehaeve, waodoor 't 'ne belankrieke brón van inkómste waas veur de stad Venlo.
Ella Fitzgerald
Biografie en werk
Tiedes dees periode bleef zie plate opnumme väor Decca, det häor helaas slech en beperk repertoire aanbooj, zodet zie es zengeres neet kos greuje. Concertimpresario en grondjligker van de platelabels Clef en Norgran Norman Granz begos vanaaf 1949 häor onger 't versjtikkende regime van Decca oet te haole en väor zien eige labels te laote opnumme. Fitzgerals' contrac leep echter aaf in 1956, mer vanaaf 1949 trooj zie waal op in de rondjreizende konzaertserie van Norman Granz, Jazz at the Philharmonic.
In 1955 sjpeelde zie ouch in 'ne film mit Peggy Lee, Pete Kelly's Blues, en teikende vervolges bie Granz's Verve Records, wo zie häor bekinde songbooks mit meziek van onger angere Cole Porter, George Gershwin, Ira Gershwin, Harold Arlen en Duke Ellington opnoom. Allein 't letste album hievan is richtige jazz te neume. Häor carrière noom vanaaf 1956 'n vluch. Ella wirkde same mit oeteinloupende artieste wie Oscar Peterson, Roy Eldridge, Count Basie, Dave Brubeck, Nelson Riddle, Duke Ellington, Joe Williams en väol angere.
In 1963, 1964 en 1965 werkde Ella mit Roy Eldridge en 't Tommy Flanagan Trio, daona mit 't Duke Ellington Orkest, in de jaore 1965, 1966 en 1967. Ongertösje noom zie väol singles op, wovan Can't Buy Me Love 'ne hit waerde. Anger singles, wie I'm A Poached Egg en We Three, waerde neet zo'n succes.
Anton Bruckner
Anton Bruckner (Ansfelden, Opper-Oosteriek, 4 september 1824; Wene 11 oktober 1896) waor 'nen Oosteriekse componis en organis. Heer is veural bekind um zien symfonieë die heer pas nao zie veertegste sjreef, zoewie um zien mèsse en in minder maote zien motètte. Zie wèrk waor tijdens zie leve umstreje en e groet deil vaan zoe leve woort gedómmeneerd door e conflik mèt aonhengers vaan Johannes Brahms. Heer woort heer vaanaof 't ind vaan zie leve evels breid erkind en väöl gespäöld.
Joe Cocker
Ane begin vanne sevetiger jaore haw d'r perblieëme mit drugs en alcohol, mer hae maakdje 'ne comeback inne jaore tachetig. Hae haw groeate hits mit You are so beautiful, Up where we belong en Unchain my heart, wodoor d'r e nuuj pebliek aan zich bónj.
Catalonië
Catalonië (Catalaons: Catalunya, Spaons: Cataluña, Aranees: Catalonha) is 'n otonoom regio vaan Spanje mèt es hoofstad Barcelona. Catalonië ligk in 't noordooste vaan Spanje aon de kös vaan de Middellandse Zie en heet 'n köslijn vaan 580 kilometer die besteit oet de Costa Brava, de Costa del Maresme, de Costa del Garraf en de Costa Dorada. De regio grens in 't zuie aon Valencia, in 't weste aon Aragón en in 't noorde aon Fraankriek en Andorra.
Taol
't Catalaons is 'n Romaanse taol taal en liekent ouch väöl op aander Romaanse taole wie Spaons, Frans en Italiaons.
Geert van Eijk
Gerardus Hubertus Wilhelmus (Geert) van Eijk (Tegele, 8 oktober 1948) is 'ne Nederlandjse hockeyer. Hae vertaengewoordigde Nederlandj op de Olympische Sjpele van in 1976 in Montréal.
Frédéric Chopin
Leve
Chopin woort gebore es zoon vaan 'ne Franse vajer en 'n Poolse mojer. Al mèt 7 jaor begós heer te componere. In 1826 góng heer nao 't conservatorium in Warschau veur piano te studere. In 1831 vestigde heer ziech iers in Wene, later in Paries, boe heer naom maakde es componis en pianis vaan veural zien eige werk. Heer späölde väöl in salons en gaof veer oor per daag pianolès.
Internationaal streektaalconferentie
De internationaal streektaalconferentie is 'n initiatief van 'n neet bie naam geneumde organisatie.
Doksaal
Kuns
woa:
Ambérieu-en-Bugey
't Is de grótste plaats in 't arrondissement van Belley.
ENCI
Terrein
Allewijl (2020) ligk 't allermieste nog debij wie in d'n tied tot gans de productie nog in situ plaotsvoont. Wel is me begós de kojl hei en dao tot natuur te oontwikkele. Deile vaan 't complex zalle zeker weure gesloop; me wèlt dao e nui bedrieveterrein aonlègke. E deil vaan de gebouwe heet evels noe al 'n nui bestumming. Zoe vint me hei 't theater AINSI, 'nen dependance vaan 't Vriethoftheater.
Requiem
E requiem is 'n kathelieke mès veur eine of mierder gehiemelde (daovaandan officieel missa pro defunctis). In 't bezunder meint me heimèt de liturgische meziek dee bij zoe'n mès weurt gezoonge. De mès en compositie zien geneump nao 't openingswoord (zuug oonder). De liturgische tekste bij de doejemès zien door versjèllende componiste getoenzat.
Opbouw
Nao de kemunie leus in me in de mès soms nog e graduaol. De teks daovaan steit neet vas; de celebrant zeuk ziech vaan teväöre get passends oet. Es 'ne componis 't graduaol wèlt zètte, heet heer feitelek zelf de keus wat 'r veur teks gebruuk. Verdi beveurbeeld zèt 't Libera me, Fauré 't In paradisum, Britten gebruuk ze allebei.
Gregoriaans Dies irae
De sequens, dee los bekind steit es Dies irae, is door de iewe heer 'n eige leve goon lije. In 't gregoriaans heet dezen teks 'n archaïsche dorische melodie, die dèks zoonder leitoen weurt gezoonge. 't Sinister karakter, in combinatie mèt d'n duusteren teks, spraok väöl romantische componiste aon. De melodie is daorum dèks gebruuk in stökker euver d'n doed, beveurbeeld in 'Songe d'une nuit de sabbat' oet de Symphonie phantastique vaan Hector Berlioz, in d'n Totentanz vaan Franz Liszt en in 'n sonnaat veur viool solo vaan Eugène Ysaÿe.
Neet oét Lottum
Neet oét Lottum waas 'n streektaalband oét 't Limburgse Venlo. De band is halverwaege jaore negetig opgerich as coverband veur 'n einmalig optraeje mit karneval, mer haet zich sins toen op serieuzere meziek toegelag. Mit name in Noord-Limburg is de band hiel populair. In februari 2009 maakde de band bekind te gaon stoppe. In juni 2009 waerde 'n slotconcert gehalde in de Maaspaort in Venlo.
Zeno va Citium
Roond 264 v. Chr. makde Zeno 'n èng an ze laeve, umdat e voond dat ze waerk gedoeë waor en e ziene tied neet langer mèt 't lieëge aerdse besjtoeë woolt verdoeë. De Atheners brache 'm de hoeëgst mäögeleke ieër dör 'm in de agora te begrave.
1950
Gebeurtenisse
Datum neet bekaant
Afrotheria
De Afrotheria vörmen 'n klaad van zougdere; de laevendje leje behuuere toet gruup die of noe in Afrika veurkómme, of 'nen oearsproónk in Afrika höbbe: góldmöl, elefantssjaermuus, tenreks, aerdverkes, klipdasse, elefante, zieëkuuj en versjillige oetgestórve klade. Ze deile weinig anatomische kènmirke, meh väöl daovan kómme veurnamelik of oetsloetendj veur in Afrika. Dit kump wersjienlik oet 't feit det Afrika 'n eilandjkóntinent waas gedoerendje 't vreug Cenozoïcum. Ómdet 't kóntinent aafgelaenge waas door 't water kóste Lauraziatische gruup wie insektenaeters, knienechtige, roufderen en hoofdere zich neet dao vestige. Dao-inplaats woorte de niches veur die gruup opgevöldj door tenreks, klipdasse en elefante die zich óntwikkeldje oet 'ne gemeinsjappelik veureljer. Dees snel verangeringe kan e gevolg zeen gewaes vanne massa-oetstèrving oppe Kriet-Paleogeengrens.
Taxonomie
De nag-laevendje Afrotheria waeren es volg wiejer óngerverdeildj:
Zire darakhatan zeyton
De film woort geregisseerd door Abbas Kiarostami en heet 'nen doer vaan 103 menute.
Naerglabbik
Beziensweerdeghede
In Naerglabbik steit nog de daartiende-iewse Hubertuskèrk (foto), zoewie get aw boerderije vaan 't Kempisch laankgeveltyp.
Körk (materiaal)
't Gebruuk veur wienflesje / sjtöp
Körksjletinge waere gebruuk veur óngeveër 80% van de 20 miljard flesje wien die jeder jaor waereldwied geproduceerd waere. Nao ein aafname in 't gebruuk van wiensjtöp, veroarzaak door 'n sjtieging in 't gebruuk van goodkoupere, synthetische alternatieve, make de körke wiensjtöp allewiel eine comeback en representere ze noe óngeveër 60% van de wiensjtöp.
Galicië (Spanje)
Galicië (Sjpaans: Galicia; Galicisch en Portugees: Galiza) is ee va de 17 autonome regio's va Sjpaanje. Zie ligk in 't noardweste en me kalt hei ing ege sjproak, 't Galicisch. Dees sjproak is mieë verwant aan 't Portugees as aan 't Sjpaans. Zudelig grens de regio aa Portugal en oeëstelig ligke Asturië en Castilië en León. Westelig en noardelig ligk d'r Atlantischen Oceaan. De zieë die noardelig van Galicië ligk, weëd óch de Cantabrische Zieë genumt. Galicië hat ungeveër 2,7 miljoen iwuënesj op 'n oppervlaak va 29.574 km². Höar hoofsjtad is Santiago de Compostella, meh Vigo is de groeëtste sjtad.
Körk (in wien)
De wien krit eine reuk es eine vóchtige kelder en sjmaak erg sjlech. De sjattinge van 't percentaag wienflesje mèt 'körk' löp oetein van 1% pès 15%.
Elkerao
Elkerao (Nederlands: Elkenrade) ies 'n buurtsjap van Wielder (Wijlre) in de gemeinte Gulpe-Wittem in Zuud Limburg. 't Gehuch bevingk ziech in 't heuvelland (De Reusberg) aan de gelieknamige weeg rónd 'n sjplietsing van waeg tösje Wielder (Wijlre), Ees (Eijs) en Ezerhei (Eijserheide). 't Achtervoogsel rao (rade) wies nao gerooide plek.
In Elkerao liegke 40 häöf en hoezer (2003), woa-ónder 'n aantal vakantie-appartemente, 'n boerderiej-camping, 'n keramiekatelier De Pottekieker en 'n tuincentrum Hagelstein. Ein aantal hoezer ies opgetrokke in Kundersjtein en vakwerk. Tege eine carrévörmige haof, (kundersjtein), sjteit 'n waegkruus.
Federaol Distrik (Brazilië)
Bestuurleke indeiling
Sinds de instèlling vaan Vicente Pires in 2008 tèlt 't Federaol Distrik 31 bestuurleke regio's. De stad Brasília in inge zin steit bekind es Plano Piloto. Twie distrikte bestoonte veur de bouw al es gemeintes, diverse aandere ind jaore viefteg opgeriech, nog ietot Brasília zelf in gebruuk waor genome.
Etnische gróppe
De verdeiling vaan de bevolking nao 'ras' is zoe: 49,15% blaanke, 44,77% pardos (lui vaan gemingk blood), 4,80% zwarte, 0,39% Aziaote en 0,35% inheimse.
Middehei
De Middehei (Nederlandjs: Middenheide) is e gehuch in de gemeinte Ech-Zöstere. 't Ligk aan d'n euverkantj van de Pruse grens bie Hare. De Middehei besteitj oet driewaeg: De Middehei, de Vuchterwaeg enne Grenswaeg.
Venlo-Centrum
Bezeenswaerdighede
Vuuel Laet-Middeliëwse geboewe zeen verlore gegange in d'n Twieëde Waereldaorlog, waorónder 't kloësterkómpleks in 't Kloësterkwerteer en de synagoog in Q4. Nao d'n aorlog zeen ouk nog einige geboewe gesluuep. Recènte verboewinge aan de Maasboulevard en Q4, lieëde tót de vónds van middelieëwse fundamente ónger nuuj hoezer, en mitnaam beej de Gasthoesstraot. Die letste straot haet ouk de naom de mieëtst middeliëwse straot van Nederland te zeen. Óp 23 augustus 2011 woort de Gasthoesstraot (en de ganse binnestad) nao boewshistorisch ónderzeuk verklierd tót gemeintelik monument, waodoor 't officiële beschirming geneet. In de Gasthoesstraot leejt ouk nog 't alde handelspand Stad Frankfort, die geboewd woort in 1344, waomit 't de aldste pand is van de Venloëse aldstad. Slèchs 'n jaor d'r veur kraog Venlo häöre stadsrechte.
Referentie
De pazjena https://nl.wikipedia.org/wiki/Venlo_(stad) op de Nederlandse Wikipedia
Hamois
thumb|Locatie van Hamois in Name. Hamois is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Name op 't Belsj in 't arrondissemaent Dinant. Op 'n oppervlakde va 76,42 km² wonne 7.175 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 94 minse per km².
Bandkeramieke cultuur
Hoezer
De Bandkeramiekers woende bijein in laankhoezer vaan 6 tot 8 bij 25 tot 35 meter, gemeinelek in noordwes-zuidoosriechting georiënteerd. De hoezer bestoonte oet twie deile, nao me maag aonnumme e woenhoes en 'ne stal. Umtot de paolreste die 't bestoon vaan e laankhoes verraoje dèks oetereinloupende dateringe vertuine, kin me concludere tot de Bandkeramiekers dèks iewe op dezelfde plaots bleve woene en 't houte hoes dèks restaurere. Dörper bouwde ze neet; de hoezer stoonte in 't gemein los of mèt twie, hoegoet drei bijein.
Eerdewerk en aander kuns
thumb|Pot vaan de Bandkeramiekers oet [[Aelse (Elsloo).]] De naomgevende pöt woorte gemaak vaan leim oet dezelfde lössgroond boe op woort gebouwd, meh daan deper. Me dink tot de Bandkeramiekers loker grove veur pöt en hoezebouw, en die daan later touwgoejde mèt aofval. 't Pottebakke gebäörde nog veural in ope vuur. 't Make vaan pöt waor evels wel e beroop apaart. Dat bliek oet analyse vaan de stijl en vingeraofdrökke. Zoe heet me 't werk vaan 'ne pottebekker oet Aelse (Elsloo) trökgevoonde tot in Zittert en Zumpelveld.
De kuns vaan de volker góng soms ouch wijer. Diverse voondste vaan ingekrasde mins- en dierfiguurkes gevoonde, wie d'n Adonis van Zschernitz. Diverse voondste vertuinde de zoegenaomde paddemennekes (zoe geneump umtot ze gehoek zitte). Opvallend is tot in väöl figure lijnekes zien aongebrach die woersjijnelek 't gereemsel oetbeelde.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Gravensteengroep
Wallonië
In Wallonië haat 't väöraansjtaone politici die al hieël lang pleite väör 'n sjtructuur va autonoom regio's. Welsj parlemaentsväörzitter José Happart richde, wie e nog in 't Europees Parlemaent zoot, vanoet dat idee de organisatie Europa van de Regio's op, oeë noe d'r confederalist Luc Van den Brande d'r väörzitter va is.
Kreis Paderborn
200px|thumb Kreis Paderborn is 'ne krink (Kreis) in 't ooste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland). Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Detmold, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Paderborn. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), gief 't hei 'n oppervlakt vaan 1.246,8 km², 'n inwoenertal vaan 296.688 en 'n bevolkingsdeechte vaan 238 de veerkante km (volgens de census op 13 dec 2013). Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (Landrat) in de hoofplaots. In Paderborn weurt 'n Nedersaksisch dialek gesproke. De in 1975 opgeriechte Kreis had in de aofgeloupe haaf iew 'n steigende demografische oontwikkeling, mer daalde weer sinds 2010.
Achterhook
De naam besteitj al langen tied, meh woort gebroek veur e klein deil van waat saere midde vanne neugetieëndjen ieëf d'n Achterhook hètj.
Amazonas (Brazilië)
Taol
In sommege gemeintes zien inheimse taole in officieel gebruuk neven 't Portugees. Zoe heet me in São Gabriel da Cachoeira officiële status touwgekind aon 't Baniwa, 't Nheengatu en 't Tucano.
Historie
Dit beteikende feitelek tot Brazilië ziech oetbreide op wèttelek Spaons groondgebeed. Umtot de Spanjole ziech hei evels neet melde en de han volhadde aon aander kolonies, woort dit de volgenden iew e voldoonge feit. In 't Verdraag vaan Madrid vaan 1750 droog Spaanje formeel de zègkesjap euver groete deile vaan 't Braziliaans achterland op. Boete 't Amazonegebeed góng 't hei ouch um de stad en de staot São Paulo, inclusief 't deil wat allewijl Minas Gerais hèt en boe zier lucratief goudkojle waore gekoume. De grens woort later in de negentienden iew nog ins in Braziliaans veurdeil gecorrigeerd, naotot Braziliaone ziech op 't groondgebeed vaan Gran Colombia (en zien opvolgerstaote) hadde gevesteg.
Kreis Hinsberg
Hinsberg grens in 't wèsten ane provincie Nederlandjs Limbörg, in 't naorden aan 't Kreis Veerzen en ane stad Mönchengladbach, in 't oeasten aan 't Rhein-Kreis Neuss en in 't zujen ane kreise Aoken en Düren.
Baar (aardewaerk)
thumb|Leenks achter sjtèèt 'n Kölsje baar thumb|Broen baar oet Raore 'n Baar is 'ne groeëte aardewaerke pot mèt haandvatter. Bare werre in d'r Euregio Maas-Rien pas gemakd saer de Romeine. De Kelte, Germane en ander prehistorische groepe luuj, wie de bandceramiekers, die hie laefde makde wal klèng aardewerk pöt mae gèng groeëte. Zie gebruukde vatter in de plaatsj va amfora. In d'r Romeinse tied goof 't belangrieke póttebakkerieje in Haeële. D'r historicus Timmers neumt die pótte in d'r 20ste ieëw Belzje waar.
Kölsj aardewaerk
De bare, zoewie op de aafbeelding leenks achter èng te zieë is, waoërte gemakt in Kölle. Bies d'r opkoms van de inmaksglazer waoërte ze algemeen gebruukt um aeëteswaar langere tied in te beware. Zoe waoërte èjjer in de baar in kalk gelach en zoeërmoos leet me d'r in fermentere. Sjperzie-bonne bewaarde me d'r in op zaot, wie och d'r vaeërdège sjroeëp. thumb|left|300px|Leenks väör: aardewaerk va Raore
Aomezeike
Kènmirker
Wie alle insekte höbben aomezeiken e lief det in drie deiler is verdeildj, en drie paar puuet. Kwa liefsboew lieken aomezeike hieël erg op wapse; allein zeen ze döks klènder, höbbe ze gein vläögelen en höbbe ze e klein veerdje (sómtieds viefdje) liefsdeil tössen 't bórsstök en 't achterlief: de sjöb (bie sjöbaomezeike) of de knuip (bie knoupaomezeike). Vläögele zeen veurbehajen ane keuningin enne menkes, die ze gebroeke veure zoeageneumdje broedsvlöch oet te veure. In Nederlandj en op 't Belsj gebeurtj dit meistes róndje maondj augustuss: d'n tied vanne vlegendje aomezeike.
Sómmige ruivendje gelidpuuetige, wie sómmige wantse, mer ouch spinne, lieke spraekendj op aomezeike veur zoea óngestuurdj op aomezeike te kónne jage zónger det de anger aomezeike det mirke.
Maotsjappie
Häör liefsboew is döks aangepas ane speciaal functies die ze oetveure. Dao-aan ligk gein genetische variaasje te gróndjslaag; deze wuuertj namelik meistes bepaoldj door 't aetes det ze es larf kriege. Dit kump bieje meiste saorte die in Nederlandj en op 't Belsj laeve aevel bao neet veur.
Kómmunikaasje en gedraag
Aomezeike gebroeke beveurbeildj 't bouquet van kaolwaterstoffe die es 'n saort aan waslaog op häören hoed zitj, veur te kónne herkènne toet welche kelonie ze behuuere. Wen 'n individu 't ès inkump mitte verkieërdje samestèlling van dees kaolwaterstoffe, zal dae (helhenjig) waere eweggehaoldj. Veur alle èsgenoeate 'tzelvendje te laote ruke waere de gäörstoffe vermingk mit aetes oetgewusseldj tösse aomezeike. Dit hètj ouch waal trophallaxis. Aomezeike vallen aan en verdeidige zichzelf en häör ès door te staeke mit 'ne vergifangel, of door te bieten en vervolges aomezeikezoer in 't bietwundje te spyte. In Maleisië kómmen aomezeike veur die explodere wen ze waeren aangevalle door häör maagmembraan te laote springe, wobie d'n aanvaller sómtieds ouch te gróndj geit.
Bridge (kaartspeul)
Beeje
Veural bij officieel bridge is 't vaan belaank tot de partners neet goon seine euver wat veur kaarte ze höbbe. De communicatie maag allein via 't beeje verloupe. Op wèdstrije weurt daorum 'ne beejbox gebruuk, zoetot de speulers neet hove te praote. Bij toesspeule weurt dat miestal neet gedoon.
Arkansas
Geografie
De staot Arkansas besteit oet 137.732 km², boevaan 134.856 km² land is.
Onegamaer
Ane zuudwèskantj van 't Onegamaer wone de naordelike Wepse, 'n etnische minderheid die 'n spraok höbbe die nej-verwantj is aan 't Fins, 't Wepsisch.
Pikkatrillaz
Biografie
In 't jaor 1999 treffe e aontal jongere oet de Mestreechse wieke Malberg en De Heeg ziech in De Flits. De in deen tied populaire Hip-Hop vèlt neet in de smaak bij de lui. Ze weure vrun, en beslete nao 'nen tied same 'n CD oet te bringe um, nao hun meining, gooie Hip-Hop te laote hure. De CD krijg de naom SHC. 't Is ind jaore '90 taboe um neet-ingelstaolege Hip-Hop oet te bringe; mer neve de Ingelstaolege nummers op 't album stoon inkel Nederlandstaolege leedsjes en zelfs e Limburgstaoleg leedsje: Respek veur de Buurt. Zjus dit nummer weurt erg populair, en weurt dèks gedrejt op L1 Radio. De gróp begint mèt versjèllende optrejjes, d'r versjijne nog drei (get minder populair) albums, en in 2004 beslete zie allein nog mer in 't Limburgs te rappe. De Pikkatrillaz bringe Original Sjengstas oet, en is metein e väöl succesvoller album daan de veurige drei. Nog drei albums versjijne in de volgende drei jaor, en in 2007 kump 't album Drop of d'r Oonder oet, wat zelfs positieve reacties in 't Nederlandse tiedsjrif Oor krijg. De videoclip vaan "Volksfigure" versjijnt ouch nog 's op de meziekzender TMF.
10 Jaor
In 2009 kaom de EP 10 Jaor oet, boe de single Veer Zien Us op steit. In de teks merke veer tot de Pikkatrillaz aofsjied zulle numme in 2010.
Sóp
Indeling op zich
Sóp kan me indele op wie ze oetziet. Bouillons zeunt helder en zeunt dèk get gevöld mèt klèng greunte-en vleesjsjtökskes of mèt dèègwaar. Geboonde sóp is mat mae egaal en 'n dieke sóp bevat dieker sjtökke greunte en vleesj. Huutsedaag kan me sóp in blik, of gedruuëgd in zekskes, gaele. De versjillende maerke paase d'r inhoud aa an d'r sjmaak va versjèllende leng. Zoe is de tomattesóp in blik va Knorr aandersj va sjmaak in Duutsjlaand en wer aandersj op 't Belsj. Supermarkte in grensregios beje de versjèllende saoërte aa.
President vaan d'n Europese Raod
In media en alledaogs taolgebruik weurt de President vaan d'n Europese Raod ouch wel d'n Europese president geneump. Verwarrend genog weurt dit bezej ouch soms gebruuk veur de President vaan de Europees Kemissie. Dit is evels in bei gevalle neet korrek. Wel gief 't 'n juridische meugelekheid um in de touwkomst de twie bovegeneumde presidentssjappe te fusere tot ein euverkoepelend EU-presidentssjap.
Oontstande vaan 't Raods-presidentssjap
't Verdraag vaan Lissabon kaom dao-in es gerope. Dat verdraag woort naomelek actief in 2009, 't jaor tot de kredietcrisis vaan 2008 waor geaccumeleerd tot 'n crisis die de Euro in gevier brach: de Eurocrisis. 't Lissabons Verdraag, wat te vervaanging kaom veur de gefaalde Europese Constitutie, goof ruimte veur 'ne meugelek President vaan d'n Europese Raod. Aon 't begin vaan de crisis woort dringend verzog door de Europees Kemissie en de nationaol leiers vaan d'n Europese Raod um zoe'ne President inderdaad in te stèlle. Op 1 jannewarie 2010 woort 't Raods-presidentssjap 'n officieel functie binne de EU. Daomèt woort de Unie 'n instituut mèt 'n twiekoppeg leiersjap: eine veur de Kemissie en eine veur de Raod. D'n ierste Raodspresident woort Herman Van Rompuy.
Eugène Martineau
Aafkóms en sjtart
Martineau zien awwesj zint aafkómstig van Aruba, mer zelf is Eugène Martineau gebaore in Limburg. Es zösjaorig jungske sjtarde hae mèt judo mer sjtapde ènnige jaore later, ouch es gevolg van ein verhoezing, euver op atletiek. Hae woort lid van atletiekvereiniging Achilles-Top in Kirchrao en wiej al gaw bleek dat mèt name de väölziejigheid van de atletieksjport häöm aantrok koos hae bewus veur de meërkamp waas dan ouch ein bewuste keus. "Het mooie van die meerkamp is dat je twee dagen bezig kunt zijn met steeds weer een nieuw onderdeel. Als het ene wat minder gaat, kun je dat daarna proberen goed te maken," stelt Eugène.
Olympische Sjpele
In 2004 waas Eugène Martineau lid van de Nederlandjse ploog veur de Olympische Sjpele in Athene, woveur hae zich eërder dat sezoen mèt ein nuuj PR-score van 8082 puntje in Götzis ruumsjoats hej geplaatsj. Hae sjtóng mèt die prestatie inmiddels dertieënde op de waereldranglies. In Athene góng Martineau mèt ein perseuënlik bèste 100 maeterprestatie van 10,99 veurtvarend van sjtart. Des te groater waas de teleursjtèlling, wiej hae biej 't derde nummer, 't kogelsjtoate, geine geljige wórp wis te producere. Daodoor veel hae truk tot de 29e plaatsj. Hiej kaom hae neet meë vanaaf, óndanks ein tweëde PR van 15,02 op de 110 maeter horde aan 't begin van de tweëde daag. Martineau eindigde op ein totaal van 7185 puntje.
Opboew PR meërkamp en potentie op basis van perseuënlikke records
In de tabel sjteit de oetsjplitsing van 't perseuënlik record op de tieënkamp. In de kolomme d'r naeve sjteit ouch 't potentieel record, mèt alle perseuënlikke records op de losse óngerdeile en de biejbeheuërende puntje.
Tirana
't Stichtingsjoër van Tirana is 1614.
Samelaeving
Ónger samelaeving wuuertj 'n groep luuj verstange die same 'n half-geslaote systeem vörme wobinne wusselwirking besteitj tösse de leje die van die groep deil oetmake. Trótsdet de miens ouch samelaef mit deren en dinger steitj 't netwirk van relaties tösse luuj centraalt. De samelaeving is 't studieobjèk bie oetstek vanne sociologie. Aafhenkelik vanne kónteks kan me 't begrip samelaeving bepirken of oetbreie van minimaal twieë persoeane toet beveurbeildj e gezin, woeangemeinsjap, stad, staot of de gemeinsjap van alle luuj.
Wereldkampioensjap hierevoetbal 2018
Noord-Amerika (CONCACAF)
De CONCACAF, boe 35 teams bij aongeslote zien, had neet minder es vief rundes um de 3½ plaots die 't vaan de FIFA kraog touw te wieze. In runde 1 späölde de 14 zwaakste teams knock-outmatche. De zeve winners gónge nao runde 2, boe-in de volgende 13 teams instruimde. Dao gaof 't weer twie kier tien knock-outmatche. De tien winners daovaan gónge nao runde 2, boe nog twie teams instruimde. Ouch die runde waor opgezat mèt e knock-outsysteem. De zès euverlevers gónge nao runde 4, boe de zès bèste teams debij kaome. Die woorte opgedeild in drei poules vaan veer. De twie bèste daovaan mochte door nao runde 5. Dees runde waor wie 'n competitie opgezat: alle zès twie kier tegenein, oet en toes. De drei boveste teams kóste direk door, 't veerde team góng 'ne play-off speule tegen e land oet de AFC.
Loting
Zuug oonder veur de rizzeltaote.
Gróp A
20 juni, 17.00 Uruguay 1 – 0 Saoedi-Arabië Rostov aon d'n Don, Rostov-arena Sjeidsrechter: Clément Turpin
25 juni, 16.00 Rusland 0 – 3 Uruguay Samara, Kosmosarena Sjeidsrechter: Malang Diedhiou
25 juni, 16.00 Saoedi-Arabië 2 – 1 Egypte Wolgograd, Wolgograd-arena Sjeidsrechter: Wilmar Roldán
Gróp B
15 juni, 20.00 Portugal 3 – 3 Spaanje Sotsji, Fisjt Olympisch Stadion Sjeidsrechter: Gianluca Rocchi
Gróp C
16 juni, 18.00 Peru 0 – 1 Denemarke Saransk, Mordovië-arena Sjeidsrechter: Bakary Gassama
Kabeijer
'ne Kabeijer (ouch waal kabeier of kabejjer) is 'n in Limburg völ gebruuk woord veur get wat groat in z’n saort is. Kabeijer kump qua beteikenis völal euverein mèt 't in Nederlandj gebruukde woord kanjer of joekel.
Etymologie
't Woord kump veur in 't Rienlandgebeed en is vermoedelik aafgeleid van 'n awt Duutsj woord Kabei, 'n groat en sjterk emes of 'n groat deer. Meugelik ouch afgeleid van Käbbes, 'n anger Duutsj woord dat dikzak of dik persoan beteikent.
Wereldkampioensjap hierevoetbal 2018
Gróp E
17 juni, 14.00 Costa Rica 0 – 1 Servië Samara, Kosmos-arena Sjeidsrechter: Malang Diedhiou
22 juni, 14.00 Brazilië 2 – 0 Costa Rica Sint-Petersbörg, Krestovskistadion Sjeidsrechter: Björn Kuipers
26 juni, 20.00 Zwitserland 2 – 2 Costa Rica Nizjni Novgorod, Nizjni Novgorod-stadion Sjeidsrechter: Clément Turpin
Gróp F
27 juni, 16.00 Mexico 0 – 3 Zwede Jekaterinabörg, Centraol Stadion Sjeidsrechter: Néstor Pitana
Gróp H
19 juni, 14.00 Colombia 1 – 2 Japan Saransk, Mordovië-arena Sjeidsrechter: Damir Skomina
Alan Stivell
Historie
Alan Stivell's roem goof 'm de kaans öm roond te toere dör Fraankriek, Canada, Engelaand en de Amerika. E bleef plate oetbrènge, en publiceerde 'ne dichbundel mèt Bretoense gedichte in 1976. Mèt z'n Symphonie Celtique 1980, vermengde-e vör de örsjte kieër rock-elemaente, 'n symphonie orkest, keltische instrumaente en neet-Europese ethnische elemaente wie d'r Berber vocalist Djourha en sitarist Narendra Bataju.
Het Belang van Limburg
Historie
Nao de doed van Nicolaas Theelen verheust de drökkerie nao Hasselt om oetèntelik Concentra geneump te weure. Vanaaf 1 jannewarie 1933 weurt Het Algemeen Belang défenitief 'n daagblaad en krieg 't zien huijige naam, Het Belang van Limburg.
Niue
Niue (Niuees: Niuē) is 'n eilandj det ligk op 't zujelik halfróndj in de Groten Oceaan, in Polynesië, óngeveer 700 km t'n ooste van Tonga en t'n zuje van Amerikaans Samoa. 't Eilandj haet 'n oppervlakde van 260 km² en 't hoogste puntj is 65 maeter. 't Eilandj is neet ónaafhenkelik, mer haet 'ne vrieje bandj mit Nuuj-Zeelandj. 't Eilandj haet 'n inweunersaantal van 1.398 (2009), mer det aantal nump sjnel aaf. De houfsjtad is Alofi, det 581 inweuners tèlde in 2006.
Australië
Primaire sector
thumb|De Super Pit goudmijn in [[Kalgoordie, Wes-Australië. Sinds oongeveer 1850 weurt in Australië väöl goud gevoonde.]] Australië, 't druugste continent vaan de wereld (zuug oonder), heet wieneg bebouwbare groond. De oetgestrekde steppe-echtege gebeje zien evels wel good gesjik veur extensief veehawwerij. Allewel tot de landbouw in geld oetgedrök neet belaankriek is (allewijl nog zoe'n 3% vaan 't BNP), weure in 't land nog ummer väöl sjäöp en keuj gehawwe. Veural vreuger waor ouch 't hawwe vaan geite en waterbuffele vaan belaank.
Tertiare sector
Wie dat in hoeg oontwikkelde len gebrukelek is, wèrke de mieste Australiërs in de deenstesector. 't Land heet 'ne vrij groete baankesector; ouch de IT, de euverheid en zeker 't toerisme zien groete wèrkgevers. Toeriste koume veural veur de natuur die 't land te beeje heet.
Zoogdiere
left|thumb|De roeje kangoeroe (Macropus rufus) kump door bekaans gans Australië veur en is 't groetste levend buildier. 't Land kint twie monotremata, 't vogelbekdier (Ornithirhynchus anatinus) en de gewoenen aomzeikegel (Tachyglossus aculeatus). (In totaol kint dees orde vief soorte; de aander drei leve op Nui-Guinea). De buildiere die 't land kint valle in e groet aontal gans versjèllende niches. Carnivore vint me in de ordes Dasyuridae (51 soorte, boe-oonder builmuis, quolls en d'n Tasmaansen duvel [Sarcophilus harrisii]), Myrmecobiidae (allein de numbat) en Notoryctidae (builmolle, twie soorte). De orde Peramelemorphia umvat bandicoots en bilby's, dat wèlt zègke klein knaagdierechtege omnivore. De mieste buildiere zien herbivoor en valle in de orde Diprodontia. Dees orde kint de femilie Vombatidae (wombats), Phascolarctidae (de koala), zoewie zès femilies vaan possums (klein, slaanke bieste die get aon eikheuresjes rappelere) en kangoeroes. De lèste umvatte neet allein groete soorte wie de roeje kangoeroe of de get kleinder wallaby's, meh ouch de muskuskangoeroerat die in de regewoude aon de noordooskös leef.
Reptiele
left|thumb|De kraagherdis (Chlamydosaurus kingii), 'n in Australië endemisch reptiel. Wat betröf de reptiele vint me in Noord-Australië d'n enorme zaajtwaterkrokodèl (Crocodylus porosus), boevaan de mennekes wel 6 meter of laanger kinne weure en dee bij gelegenheid lui aonvèlt. Ouch de zeutwaterkrokodèl (Crocodylus johnstoni), dee väöl kleinder is en veur lui neet gevierlek, leef in 't noorde. Australië kint gein landsjèldpadde, meh wel ziesjèldpadde en diverse zeutwatersjèldpadde (35 soorte in totaol). Wel kint 't land hoonderde slange, die alle biotope vaan de weuste tot de zie bewoene. Oonder Australische slange is 't aondeil gifslange belaankriek hoeger es in de res vaan de wereld. Veural de slange vaan de femilie Elapidae, wie d'n inlandtaipan (Oxyuranus microlepidotus), heet me te vreze um hun gif.
Amfibieë
Australië kint veer inheimse femilies vaan kwakkers. Heivaan zien de Myobatrachidae de groetste femilie mèt 112 soorte. Me kin verstoon tot amfibieë, die aon water geboonde zien, ziech in Australië mer beperk verspreie.
Tahiti
Tahiti of Otaheite is 'n eilandj in 't zuje van de Groten Oceaan. 't Beheurt same mit de eilenj Moorea en Bora Bora tót Frans Polynesië, 'n grote eilandjgroep van 118 eilenj die ligke tösse Australië en Zuud-Amerika. Väöl van dees eilenj höbbe 'ne vólkanischen oorsjprónk.
Australië
Etnische gróppe
thumb|Aboriginalmaanslui en -jonge speule [[gorri, 1922.]] In de etnische samestèlling vaan Australië moot me versjèl make tösse twie hoofgrope: inheimse Australiërs (die hei al veur de Europese kolonisatie woende) en neet-inheimse Australiërs.
Borneo
t'n Naordwèste van 't eilandj ligk de Zuud-Sjinese Zieë, t'n naordoeaste vanne Suluzieë, t'n oeaste vanne Celebeszieë, t'n zuudoeaste vanne Straot van Makassar, t'n zuje vanne Javazieë en t'n zuudwèste de Straot van Karimata.
Australië
Taole
De taole zien oonder te verdeile in vieftien tot twinteg femilies; hei-euver is nog väöl oondudelek en umstrejje. Me vint bekaans alle diversiteit evels in 't noorde vaan 't land: 't weste, ooste, zuie en midde weure allemaol bezat door de femilie vaan Pama-Nyungataole. Dat is opmerkelek, umtot de Aboriginals gans 't land al tiendoezende jaore bewoene. Wie ein zoe'n femilie ziech sjijns rillatief recint nog euver gans Australië heet verbreid is neet dudelek.
Vaan de taole die de aw Tasmaniërs spraoke is extreem wieneg bekind. Daan nog liekent 't trop tot ze neet verwant waore aon de Pama-Nyungataole vaan 't vasteland.
Beeldende kuns vaan de oersprunkeleke bewoeners
In d'n twintegsten iew evolueerde de kunstraditie. Albert Namatjira lierde te wèrke mèt verf en dook, en zien werk woort bij zoewel de blaanke es de inheimse populair. Nao d'n oorlog kraog heer op groete sjaol naovolging. Sommege sjèlders bepaolde ziech tot figuratief veurstèllinge wie ze al doezende jaore woorte gemaak, aandere gónge op 'ne gans abstrakte stijl euver, gebruuk makentere vaan motieve en dèks ouch kleure die in de traditioneel kuns ummer al woorte gebruuk. Zoe woort de sjaol vaan Papunya internationaol bekind um häör karakteristieke 'stippelsjèlderije'. Emily Kame Kngwarreye verzaodegde häör composities mèt stippe en striepe tot 't uterste en woort mèt dit werk zier bekind. 't Werk vaan Paddy Bedford is sumpeler en reup ieder associaties mèt De Stijl of Rothko op.
Oonderwies
Universiteite gief 't in Australië 43, vaanzelfsprekend veural in de groete stei. 40 zien vaan de staot, twie zien internationaol universiteite en ein is in particulier bezit. De groetste universiteit is Monash University in Melbourne, mèt 75.000 studente.
Sport
thumb|Interieur vaan de Melbourne Cricket Ground, 't groetste stadion vaan 't land. Aon de geng is 'ne cricketmatch tösse de èlftalle vaan Australië en Nui-Zieland. Australiërs hawwe vaan sport en excellere vaanajds in versjèllende sporte. Dit kump neet in de lèste plaots door de Britse erfenis: wie dit land in de negentienden iew ummer gekker vaan sport woort, bleve de koloniste neet achter.
Ouch rugby is geleef in 't land, zoewel rugby league es rugby union. In tegestèlling tot de mieste aander rugbylen is rugby league hei numeriek (in aontal speulers) populairder. Toch höbbe allebei de teams aonsprekende rizzeltaote behaold in interlands. 't Nationaol rugbyleagueteam heet es bijnaom The Kangaroos, 't union-team weurt The Wallabies geneump. Me späölt de twie sporte veural in Queensland en New South Wales. In Victoria is naomelek Australian football populairder, 'ne sport dee gebaseerd is op 'ne vreuge vörm vaan rugby meh dao vrij sterk vaan versjèlt. Deze sport weurt boete Australië wieneg gedoon meh heet op sommege eilen in Oceanië, veural Nauru, wel wortel gesjote.