cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orkesmeziek
Romantiek
Nao Beethoven raak de orkesmeziek e bitteke achterop. Op konzèrs weure dèks symfonieë (of symfoniedeile) gespäöld vaan de klassieke en minder vaan actueel componiste. Franz Schubert krijg zien orkeswerke bij leve neet gespäöld, Robert Schumann en Felix Mendelssohn doen ze wel speule meh veur hun ligk 't zwuurtepunt ouch örges aanders. Viool- en pianoconcerte weure nog veural gesjreve door componerende virtuoze wie Niccolò Paganini. Franz Liszt evels, ouch 'ne componerende (piano)virtuoos, deit serieus meujte um de symfonie en 't concert te vernuie door klassieke vörmprincipes wiedgoond te verlaote. Ouch sjrijf heer eindeilege orkeswerke mèt literair inspiratie. Heer neump dees werke symfonische gediechte. Neve Liszt zalle oonder mie de Bohemer Bedřich Smetana en de Fransmaan Camille Saint-Saëns symfonische gediechte sjrieve.
In 't nuujs - Naord-, Midde- en Oes-Europa
2019
Bei verkezinge in de Oekraïne weëd de nui partei Sluha Narodu (Bedeende van 't Volk) van prizzedentskandidaat Zelensky de groeëtste.
In de ierste runj van de presidentjsverkezinge in de Oekraïne gaon de zittende presidentj Petro Porosjenko en zienen oetdager Volodymyr Zelenski daor. Ex-premier Joelija Timosjenko, langen tied favoriete, haolt de twiede runj neet. De twiede runj is op 21 april.
Leka
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Nord-Trøndelag.
In 't nuujs - Naord-, Midde- en Oes-Europa
2016
E Róssisch vleegmesjien op de vlöch van Sotsji nao Syrië veróngeluk en sjtort denaer in de Zjwarte Zie. Hiebie kómme 92 luuj óm 't laeve, wao-ónger 64 van 't waereldbereumde Aleksandrovkoar.
2014
De regering van de Krim hilt e referendum euver aafsjeiing dan wel aansjleting bie Ruslandj. Boete Ruslandj weurt dit rifferendum algemein as vervalsj en daobie illegaal veroerdeild.
2010
In Hongarije brik d'n dam door van e reservoir veur giftig aafval bie 'n aluminiumfebrik. Ein miljón kubieke maeter pratsj, zjwaor vervoeld mit zjwaor metale, sjtruimp door d'n umgaeving en maak versjillende slachoffers.
2008
D'r Servische presidaent Koštunica traejt aaf nao ooneenighèèd övver wie mèt de oonafhankelekhèèd va Kosovo dènt te waeëre ömgegange. In mei zeunt nuuj verkiezinge.
Heële
Heële (ooch: Haelder of Haerle, Nederlands: Heerlen) is ing geminde en ing sjtad in 't zuudoeëste va de Hollendsje provins Limburg. De geminde Heële is circa 45 km² groeët. Op d'r ieësjte december 2010 wónde i Heële 89.286 lüj. Doamit is Heële in gruëte de veerde geminde va Limburg, noa Mesjtreech, Zitterd-Geleën en Venlo. Heële ligk i d'r Oeëstelige Miensjtrieëk en is e óngerdeel va 't besjtuurlig samewirkingsverbank Parksjtad Limburg, woeë i totaal 240.000 lüj leëve.
Gesjiechte
In 1244 woeëd Heële Broabentsj. D'r ivlood va hertog Jan va Broabant i wat hütsedaags Limburg is, woar noa d'r Sjlaag bei Woeringe teëge d'r bissjup va Kölle i 1288 fosj touwgenómme. Same mit Broabant woeëd Heële later óngerdeel va de Sjpaanse Nederlande. Noa d'r Sjpaans-Hollendsje kreeg, die doerde va 1568 bis 1648, woeëd Heële i 1661 Hollendsj.
Jan Schurgers
Jan Schurgers (Valkeberg, 5 januari 1946) ies 'ne sjriever oet Valkeberg. Nao de Mulo, kweeksjoal en militairen deens ging hae in 1970 wèrke in 't onderwies.
Ondersjeiinge
In mei 2015 ontving hae de Zilvere Meibok, dae eder jaor weurt oetgereik aan emes dae ziech euver 'n lang periode verdeenstelik haet gemaak es promotor op 't gebied van kuns en cultuur in Valkeberg
Berbertaole
Migrantegemeinsjappe
In Israël leve de lèste sprekers vaan 't Judeo-Berbers. Dees gemeinsjap leefde vreuger in Marokko meh is nao d'n Twiede Wereldoorlog bekans integraol gemigreerd. De sprekers, in 1985 waore 't 'rs 2000, zien veural awwere. Hun taol liekent väöl op de aander Marokkaanse Berberdialekte. De sprekers gebruke of gebruukde vaanajds ouch Judeo-Marokkaans Arabisch neve hun Berbers.
Verdeiling
De oonderste taol, 't Guanche, waor de taol vaan de oersprunkeleke bewoeners vaan de Canarische eilen. Oet taolrelikte vèlt mèt groete woersjijnelekheid aof te leie tot 't 'n Berbertaol waor (of mesjiens e grupke Berbertaole), meh wijer liet ziech niks zègke euver hun plaots in dees taolfamilie.
Sjleeswiek-Holstein
Demografie
't Gief veer officieel taole in Sjleeswiek-Holstein: Nedersaksisch (Platduits), Fries (Noord-Fries), Deens en Hoegduits. 't Nedersaksisch gelt es 'n striektaol; 't Deens en 't Fries zien minderheidstaole.
1816
1816 (MDCCCXVI) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender. Dit jaor wirt ouch waal 't jaor zónger zomer geneump. Euveral in de waereld vènje extreem waerssituaties plaatsj, zoa-es sjneëval in hertje zomer in Nederlandj. Dit alles wirt veraorzaak door de oetbarsjting van de vulkaan Tambora in Nederlands-Indië (allewiel: Indonesië) in 't veurgaonde jaor.
Sonorant
Stumloeas
Stumloeaze [r̥ l̥ ʍ] en meugelik [m̥ n̥] kome volges sómmige theorieje veur in versjillige Aadgriekse dialekte. 't Attisch dialek vanne klassieke periood haw wersjienlik [r̥] es de regelmaesigen allofoon van /r/ ane begin van e waord en meugelik ouch gegemineerd (dóbbel) inne midde van e waord. Daoveur höbbe väöl Ingelse wäörd oet 't Aadgrieks de spèlling "rh" ane begin en "rrh" inne midde: rhetoric en diarrhea.
Inne Germaanse spraoke kome oearsprunkelik gein stumloeaze sonorante veur, meh door klankverangeringe zeen die waal óntstange. Zoea zeen de clusters /xl/ "hl", /xr/ "hr", /xn/ "hn" en /xw/ "hw" in 't Aad-Ingels, Aadnederlandjs en sómmige Aadnoordse dialekte óntwikkeldj toet de stumloeaze sonorante /l̥/, /r̥/, /n̥/ en /ʍ/. In 't Middelnederlandjs zeen dees later samegeveug mitte stumhöbbendje variante /l/, /r/, /n/ en /w/. In 't Middelingels haet 'n saortgelieke óntwikkeling plaatsgevónje meh bleef /ʍ/ waal stumloeas; 'n situaasje die in sómmige dialekte, worónger 't Sjots, nag ummer besteit. Inne meiste Noordgermaanse spraoke zeen de clusters oetènjelik ouch samegevalle, mer 't Ieslandjs óngersjèdj ze waal nag, al waere ze allewiel net get angester oetgespraoke: [(t)ɬ], [s̞], [tn̥] en [kʋ̥] (of [xʷ] in 't zuje van 't landj). In sómmige Naordzweedse dialekte is de oearsprunkelike /x/ bewaardj gebleve, stumhöbbendj gewaore en verangerdj in 'ne ploefklank. 't Zelvendje riejke klink in Överkalix dus es /gl/, /gr/, /gn/ en /gv/.
Syllabische consonante
Mitklinkersonorante kónnen ouch syllabische consonante zeen, wie inne Ingelse wäörd bottom /bɒtm̩/ "baom", even /i:vn̩/ "egaal" en level /levl̩/ "niveau". Of obstruente diezelvendje meugelikheid höbbe wuuertj in twievel getróch bieje meiste spraokkóndige. Op 't Ingels kómme dees syllabische consonante trouwes allein ónbeklemtoeandj veur, mit oetzunjering van meugelikerwies sómmige Amerikaanse oetspraoke van wäörd wie bird "vogel" es /bɹ̩:d/. In spraoke wie 't Tsjechisch en 't Slowaaks zeen syllabische consonante aevel e vólwaerdig óngerdeil vanne klankinventaer.
Klankverangeringe
Stumloeaze sonorante höbben 'n sterke neiging stumhöbbendj te waere of fortitie te óngergaon wobie /j̊/ beveurbeeld /ç/ wuuertj en /l̥/ den /ɬ/. Ouch stumhöbbendje sonorante kónne saortgelieke verangeringe óngergaon. Zoea is in 't Frans de /j/ verangerdj in 'n /ʒ/ en is huuj in 't Zweeds 'n saortgelieke verangering gäöndje wiebie /j/ mieër es 'n /ʝ/ wuuertj oetgespraoke (wie de Limbörgsje "g" in gaeve).
Arendal
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 5,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Gävle
Demografische óntwikkeling
9,37% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Signy-le-Petit
Signy-le-Petit ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Somme
thumb|Ligking van 't departement Somme. 't Departement Somme is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 80. 't Is gelaengen in 't naordelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Pas-de-Calais, Naorderdepartemènt, Aisne, Oise en Seine-Maritime. De houfstad is Amiens.
Giorgos Giakoumakis
thumb|Giakoumakis in zienen tied beej AEK. Giorgos Giakoumakis (Γιώργος Γιακουμάκης; Herakleion, 9 december 1994) is 'ne Griekse vootballer. In 't sezoen 2020/21 speult hae beej VVV-Venlo.
Constantinopel
Constantinopel of Byzantium is 'n stad ane Bosporus en hètj allewiel Istanboel.
Constantinopel is 'n aaj Griekse stad, gestich door kolonisten oet Megara n 667 v.Chr. Zie neumdje de stad Byzantion nao häöre keuning Byzantas. De stad stèldje zich ane kantj van Pescennius Niger in dem ziene stried veure Romeinse keizerstroean en woort in 193-195 belegerdj door ziene rivaal Septimius Severus. De stad woort zwaor besjajig in dees belegering, meh Septimius Severes, dae keizer woort, herboedje de stad en die wón snel zien vreuger welvaart trögk.
Ida Gerhardt
Biografie
In 1940 kraog Gerhardt werk es liereres klassieke taole aon 't gymnasium vaan Kampen (provincie Euverijssel). Datzelfde jaor, kort veur d'n Duitsen inval in Nederland, brach Gerhardt häören ierste bundel oet. In d'n oorlog sjreef ze eint vaan häör bekindste gediechte, "Het carillon". Nao d'n Oorlog góng ze door mèt sjrieve en lesgeve; vaanaof 1951 deeg ze dat in Bilthoven, bij de Kees Boekesjaol. Vaanaof 1956 woende ze hei same mèt Marie van der Zeyde.
Bardejov
Gesjiedenis
't Gebied van 't hujig Bardejov haet al sins 't steinen tiedpèrk luuj aangetróg. De ieëste sjriftelike verwiezing nao de stad stamp naevedet oet zoeaget 1240, wen monnike oet Bardejov bie Keuning Béla IV klaagdje euver sjenjing van häörr stadsgrenze door Prešov. In de veertieëndjen ieëuw waerdje de inmiddels mit moere versterkdje stad e centrum van hanjel mit Pole. Mieër es vieftig gilje beïnvloodje de floriserendje economie. Bardejov kreeg in 1376 de status van keuninklike stad en waerdje later 'n keuninklike vriestad. De gouje tied van de stad èndigdje in de zestieëndjen ieëuw, wen 't landj geplaog waerdje door diverse kriege, pandemieë en anger rampe.
Fotocamera
Camera obscura
De werkeleke oetvinding vaan de camera obscura weurt aon versjèllende lui touwgeweze.
Digitale camera's
Digitale camera's versjèlle vaan hun analoge veurloupers veurnaomelek door 't gebruuk vaan digitale geheugekaarte um de foto's op te sloon in plaots vaan op film.
1817
1814 - 1815 - 1816 - 1817 - 1818 - 1819 – 1820 1817 (MDCCCXVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne goonsdag op de Gregoriaanse kalender.
Gebore
thumb|right|150px| Christophorus Buys Ballot, gebaore gebaore 10 oktober 1817.
Papiaments
Status
Pas hiel recint heet 't Papiaments status es officieel taol gekrege. Op Aruba gebäörde dat in 2004, op de Nederlandse Antille is dat sinds 6 miert 2007 zoe. De euverheid gebruuk evels nog veural 't Nederlands.
Kinmerke
Aanders es ander creooltaole heet 't Papiaments zoewel 't bestump es 't oonbestump lidwaord euvergenomme: un ('ne, 'n, e) en e (dae/die/dat). Substantieve höbbe 'n miervoud, consequint gevörmp mèt 't achtervoogsel -nan. Me kint e substantief vaan e wèrkwaord aofleie door -mentu/o drachter te plekke. Dit is nog ummer productief, zelfs bij Nederlandse wäörd (duikmentu/o = "'t duke", "d'n duuksport").
Jan Bremmers
Biografie
Hae is gebaore in Remunj op 23 mei 1926. As 18-jaorige waerde hae in 1944 opgepak mit anger Remunjenere veur dwangarbeid in Pruses. Wie d’r dao in 1945 van trök kwaam mós hae in militaire deens en waerde nao Nederlands-Indië gesjtuurd. Euver det landj haet hae ouch sonnette gesjreve.
Neuroweitesjap
'ne Neuroweitesjapper geit oet van 't liechaam: 't zenuwsjtilsel weurt bezeen op moleculair en cellulair niveau. Daoneve weure de functioneel anatomie van 't zenuwsjtilsel, observaties en bewaeging besjtudeerd. Angersjum geformuleerd: gedraag en cognitie weure vanoet hun fysiologische (neurologische) basis bekeke. Ouch de genetica sjpeelt in de neuroweitesjap 'n gans belangrieke rol. De vief centraal vraoge in de neuroweitesjap zin op force van Eric Kandel:
Loeënerlands
Kinmerke
't Loeënerlands heet evels wel zwoeren invlood oondergaange vaan 't Braobants. Dezen invlood maak 't tot e Wes-Limbörgs dialek. Me zuut dat beveurbeeld in de sch- in schaop, scheer en schoeën. In 't Tóngerlands, wat oostelek vaan 't Loeënerlands weurt gesproke en al bij de Centraol-Limbörgse dialekte huurt, zègke ze sjaop, sjeer en sjoeën. Ouch westelek is 't oontbreke vaan 't wäördsje doe/dich (dit kint me ouch in Tóngere neet, meh direk oostelek daovaan wel). In plaots vaan doe zeet me in dit gebeed dzjieë, wie dat in 't zuie vaan de provincie gebrukelek is.
Versjèl tösse de aajd- en nuilang aa weurt soms gemaak: veur labiaole (lupklaanke) en gutturaole (keelklaanke) is 't ummer ao, meh veur dentaole (klaanke die op of kort veur de tan weure oetgesproke) klink de aajdlang aa väöl zwoerder. Me zeet daorum aovend (aajdlaank) en maoke (nuilaank), meh maak wel versjèl tösse laote ('late' [bijveugelek naomwoord; nuilaank) en loeëte ('laote' [werkwoord]; aajdlaank). E zwoer produk vaan de aajdlang aa is typisch veur 't zuidweste vaan Belsj Limbörg en ouch veur 't Zuid-Braobants; mèt de extreem geslote oeë-klaank steit 't Loeënerlands evels mie op ziech (allein 't Pajottelands, beveurbeeld 't Brussels, deit zjus zoeget).
Abdij Burtscheid
thumb|300px|Abdij Burtscheid 1790Abdij Burtscheid is in 992 gesjticht es Benedictijnerkloeëster. In 1220 wert 't kloeëster övergenaome däör de Cisterciënzerinne va Salvatorberg oet Aoke. Burtscheid waor ooch daoväör al bewónd. De waermwaterbronne, mèt 'n temperatuur tösje 27°C en 74°C, zeunt de wermste va gaans Europa.
Identificatieplich
Nederland
In Nederland besjtèèt saer juni 1994 'n identificatieplich o.m. in geval van gegroonde verdeenking en bie finaciëel transacties: d'r maog 'n identitèètsbewies gevraogd waeëre bie vreemdelingetoezich, verdeenking op zjwartrieje, toegang töt voetbalstadions e.d. Op 1 januari 2005 is de identificatieplich wèt waoëre; bie aanhouding is identificatie vereist bie èèderèè vanaaf 14 jaor, es de politie dao 'n gegroonde raej vör haat. De wèt vörziet neet in aafzoonderleke controles op 't bezit van 'n ID-bewies.
Laholm
Demografische óntwikkeling
7,90% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Kroezjel
Naeve de kweekvörm keumt de plant aoch in 't weeld väör.
Gotlands län
thumb|De ligking van Gotlands län in Zwede. Gotlands län is 'n provinsje die 't Zweedse eilandj Gotland ómvatj. Gotlands län besteit slechs oet ein gemèndje: Gotland.
Théodore Weustenraad
Engagemint
Wie 'r aofgestudeerd waor, in 1827, góng 'r trök nao Mestreech en vestigde zich dao es avvekaot. Heer kraog in deen tied liberaal ofwel vreug-socialistische ideeë. Ouch oontstónge antiregeringsgezinde sympathieë. Heer riechde same mèt medestanders 't blaad L'Eclaireur politique op, 'n "anti-Holland" of "pro-Belsj" tiedsjrif. In dee tied waor 'r hiel actief es journalis. Vlak nao de Belzje opstand in 1830, boe-in de Mestreechse burgerij zoonder aarzele veur Belsj koos, vlöchde Weustenraad, zjus wie 'n paar doezend aandere, oet Mestreech. Heer woende achtereinvolges in Tongere, es Substituut vaan de Procuräör vaan de Keuning, Luik, Krijgsauditäör, en Brussel, Griffier bij de Rechbaank. De ''Revue Belge. Journal scientifique philosophique et littéraire (1835-1843) vaan de Vereiniging ter bevordering en oontwikkeling van de Belzje literatuur'' is woersjijnelek door Weustenraad in Luik gestiech. Weustenraad oontvóng 't Iezere Kruus vaan verdeenste en woord oondersjeie es Ridder in de Leopoldsorde. Heer bleef sociaal geangazjeerde gediechte sjrieve, in 't Frans.
De Belzje diechter
Salut, ô noble Remorqueur!
Kemp
thumb|right|250px|Kempblajer thumb|right|250px|Close-up vaan gedruugde tóp
Medicinaol gebruuk
Lui mèt krenkdes wie reuma kinne ziech good helpe mèt 't rouke vaan kemp; dat vermindert de pijn aonmerkelek en verhuug de leveskwaliteit.
Rudolf Virchow
thumb|250px|Rudolf Virchow
Achterlief
't Achterlief of abdomen bie 'n insek besteit in princiep oet èllef segmente, al hove die neet allemaol mieë es zoeadanig herkènbaar te zeen. De litste segmente zeen meiste gemodificeerdj toet oetwenjige geslechsorgane, wie 'ne lègkbaor. De gonapofyse is bao ummer e gepaardj aanhingsel van 't achterlief van insekte. In 't achterlief bevinje zich wichtige organe, wie 't grótste deil van 't spiesvertaeringskanaal, 't hert, de buze van Malpighi, de gonade (geslechsklere) en tracheeje; organe die mitte stofwusseling enne veurtplantjing te make höbbe.
Sjerpenheuvel
Sjerpenheuvel (Nederlands: Scherpenheuvel) ies 'n deilgemeinte van Sjerpenheuvel-Zichem in de Belzje provincie Vlaams-Brabant. 't Liek aan de weeg van Diest nao Aarschot en haet 'n oppervlakte van 682 ha.
't Oarsjprónkelik beeldsje aan de eik ies op e gegeve moment verdwene, umdat 't katholicisme in de baronie Diest ónder Willem van Oranje ónderdruk woort. In 1587 woort e nuuj beeld aan de eik gehange. Aan diet beeld woorte allerlei wónderbaarlike genezinge toegesjreve. De "sjerpen heuvel" woort e populair baevaartsoord.
In 1602 tummerde me 'n houte kapel bie de eik; dees woort twiè jaor later vervange door 'n sjteine. In 1607 woort door de aartshertoge Albrecht en Isabella opdrach gegeve veur 't boewe van 'n groater kèrk. Dees zou in 1627 gereid kómme. De kèrk woort óntworpe door Wenzel Cobergher in baroksjtiel. 't Ies 'n zeveheukige kèrk in centraalboew, mèt 'ne groate koepel, dae bekroand weurt door 'n lanteernsje. In 1922 woort de kèrk tot basiliek verheve.
Centraol-Afrikaanse Rippubliek
Historie
Sinds 2012 verkiert 't land in 'ne continuen burgeroorlog. De christene en moslims leve op zier gespanne voot mitein en mierder kiere gaof 't slachpartije. Frankrijk heet venaof 2013, nao de aofzètting vaan president Bozizé door islamitische Séléka-militante, 1.600 militaire nao 't naoberland Kameroen gesjik um venoet dat land de vrei te herstèlle en 'n genocide te veurkoume.
Sam Harris
Samuel Benjamin Harris of beter bekind es Sam Harris (9 april 1967, Los Angeles) is 'nen Amerikaansen autäör, filosoof, neuroweitesjapper en podkas-prizzentator. Heer sprik en sjrijf euver e breid scala aon oonderwerpe, wie rationaliteit, relizjie, vrije wèl, ethiek, neuroweitesjap, mediatie, psyechedelische drugs, de geis, polletiek, terrorisme en Kónsmaesige intelligentie. Heer weurt meistes gezien es filosoof dee deil oetmaak vaan de sjaol vaan 't Nui Atheïsme. Same mèt Daniel Dennett, Richard Dawkins en Christopher Hitchens maak heer deil oet vaan de in de Angelsaksische wereld bekinde intellectuelegróp The Four Horsemen ("de veer ruters"). Zie weure mèt zien vere dèks gezien es de sleutelfigure vaan de Nui Atheïstische beweging.
Beuk
De volgende beuk zien gesjreve door Harris. Ze stoon hei geneump in de Ingelse (originele) oetgaaf.
Leksvik
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Nord-Trøndelag.
CDU
In de oppositie (1963-1982)
1963-1969: regering Erhard & Kiesinger 1969: CDU in de oppositie, sociaalliberaal coalitie
Acutipetala
De saorte in dit genus zeen:
Sury
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 110 luuj op 'n oppervlaak van 3,31 veerkante kilometer en daomèt goof 't 33,23 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,4% de jaor.
1880
1877 - 1878 - 1879 - 1880 - 1881 - 1882 - 1883 1880 (MDCCCLXXX) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.
Finanse
Finans(j)e is in 't algemein al det betrèkking haet op geldj, mer ouch specefiek de studie die zich besjeftig mit wie staote, individuë, bedriever, organisaties en dergelike kapitaal en middele, veural geljelike middele, verkrieg, toedeiltj en gebroek. 't Begrip haet betrèkking op zowaal chartaal geldj (kóntant geldj, wie muntjen en breefgeldj) es giraal geldj (waat oppe bankraekening steit).
Prins Edwardeilenj
De eilandjgroep besteit oet Prins Edwardeilandj en Marioneilandj. Same höbbe die 'n oppervlakdje van 335 km². Die ligken halverwaeges tösse Zuud-Afrika en Antarctica. De eilenj woorten op 13 jannewarie 1773 óntdèk dore Fransen óntdèkkingsreizendje Marc-Joseph Marion du Fresne. James Cook verneumdje de eilanj in dieëtsember 1776 nao prins Eduard August van Kent, de veerdje zoon van keuning George III.
Klender
Door 'ne klender waere meistes ouch de fieës- en gedinkdaag aangegaove. Nao analogie daomit sprèk me in rumer zin ouch van 'ne verjäördigsklender mit dao-op de te gedinke verjäördaag, of de vootbalklender mitte geplendje vootbalevenemènte.
1818
Gebore
thumb|right|150px|Karl Marx, gebaore 5 mei 1818. thumb|left|150px| Sophie van Württemberg, gebaore 17 juni 1818.
Brezno
Demografie
Vólges de vólkstelling van 2001 had de stad 22.875 inwoeaners. 92,85% van die luuj wore Slowaaks, 4,63% Roma, 0,80% Tsjechisch en 0,22% Hóngaars. 66,89% woor Rooms-Katholieks, 18,54% atheïstisch, 8,57% Lutheraans en 0,98% Grieks-Orthodox.
Klimaatopwerming
Gevolge
'n Toenaam vanne wieväölheid aan naerslaag zal gevolgen höbbe veure revere. Reveren in Nederlandj en 't Belsj zólle meugelikerwies 's wintjers mieër en 's zómmers juus minder water aafveure. Óm sjaaj door euverstruiminge te veurkómme wuuertj 't ruumdjegebroek dao-op ingestèldj. Daonaeve haet de stieging van 't zieëspegel gevolge veure kusbesjurming. Door verzilting kan de landjboewperduksje inne kusstreken achteroetgaon. De Waddezieë zal meugelikerwies neet mieë groeatendeils dreug kómme te ligke bie eb, det wiedgäöndje gevolge kan höbbe veur 't ecosysteem dao. Positieve gevolge zóllen ouch zeen, wie 'n toenaam vanne landjboewperduksje door e verlingk greujsezoen. Ouch zal 't aantaal aan gónstige recreatiedaag toe kónne numme.
Ecosysteme verangeren ómdet dore verangerendje extern ómstenjigheje bepaoldje deer- en plantjesaorte zich baeter, of juus minder good, kónne handjhave. 'n Toenaam van oetheimsje deer- en plantjesaorte (exote) vèltj te verwachte; veurbiljer hievan zeen de eikepercèsseroeps enne waspespin. Anger saorten oet zujeliker streke rökken op en vestige zich in Nederlandj, wie de biejenaeter, dewiel saorte die vreuger in Nederlandj euverwintjerdje, wie de bóntje krej, verzwinje.
Geo-engineering
Geo-engineering, ouch waal klimaatengineering geneump, is 't opzèttelik groeatsjaolig aanpasse van 't klimaat. Dao zeen twieë kattegorieje te óngersjeie, management van zónstraoling en 't eweghaole van CO2 oete lóch. Veurbiljer van bei zeen reflecterendje sulfaatdeilkes injecteren inne stratosfeer (zónstraoling) enne Sahara vólpaote mit buim (CO2). In 2014 versjeen 'n óngerzeuk nao 'n aantaal aan väöl-geneumdje methode en kónkludeerdje det alle ofwaal ineffektief wore, ofwaal hieël groeate biewirkingen hejjen en bie abrup oetsjeie toet grótter opwerming zówwe leien es in 't geval det gein geo-engineering haw plaatsgevónje.
Frans Bremen
2014 - noe is heë besjtuursvuurzitter van Theater Lankgraaf.
Abchazië
Historie
De wanorde in de deilrippubliek woort in ierste instantie gaw herstèld door 't Georgisch leger, wat in augustus orde op zakes stèlde. Al gaw evels kaom e gans leger vaan paramilitaire oet Rusland, veural oet de noordeleke Kaukasus, de Abchaze te hölp. Tegen 't ind vaan 't jaor hadde ze 't noordweste vaan 't land in han, dewijl de res, inclusief Soechoemi, oonder Georgisch bewind bleef. Nao 'n patstèlling vaan e haafjaor volgde weer 'ne separatistischen aonval op de hoofstad, boenao de twie partije in Sotsji e bestand slote. In september 1993 braok d'n oorlog evels weer oet; nao de hoofstad veel de res vaan de regio ouch. De verovering vaan Soechoemi woort gevolg door 'n massaol etnische zuvering boebij doezende lui woorte vermaord en e paar hoonderd doezend gedwoonge woorte te vlöchte. In alle chaos woorte soms ouch aander minderhede, wie Russe, Armeniërs en Grieke, hei 't slachoffer vaan.
Cinema vaan Griekeland
Begin 20e iew
D'n ierste Griekse film waor geine speulfilm mer e kort verslaag vaan de Olympische Speule in Athene. De film woort gemaak door de breurs John en Miltiades Manakia. 't Woort geproduceerd door Fraankriek en gemonteerd in Grieks Macedonië. De film waor veerdeg in 1897 en woort vervolges vertoend in 'ne kaffee vaan Athene. 't Ierste succes kaom evels pas in 1920, mèt Ο Βιλλάρ στα γυναικεία λουτρά του Φαλήρου, dee in de res vaan Europa bekind stoond oonder d'n Ingelsen titel: Villar in the women's baths of Faliro. Griekeland heet evels daonao neet väöl films mie gemaak, door de ummer strenger weurende dictatuur vaan 't land. Wel kaome d'r väöl Griekse aktäörs en aktrices nao Noord-Amerika, boe ze vervolges bekind woorte, mèt naome daankzij studio's in New York City en Californië. Hei oontstoond toen ouch 't succes vaan Dag-Film: 'ne productiestudio dee ziech zedelde in New York en waor opgeriech door 'n gróp Griekse immigrante. Griekeland riechde ziech es volk 't mies op films boete Griekeland. In Europa waor dit veurde Grieke de Cinema vaan Italië en in mindere maote de Cinema vaan Rusland. Daoneve waore Amerikaanse films, zjus wie in de res vaan Europa, hendeg populair. 'n Klein succes woort O Drakos, oet 1956. 't Waor 'n persiflaasj op d'n Amerikaanse film Dracula. De film genoot evels allein bekindheid in Griekeland zelf.
Donald Trump
In aonluip nao presidentsjap
In de polletiek leet heer ziech al vaan vreugsaofaon hure. Heer wisselde dèks vaan polletieke veurkäör. Véúr 1987 identificeerde heer ziechzelf mèt de Democrate. In '87 woort heer Rippeblikein en bleef dat bis 1999. Daonao riechte heer ziech bis de polletieke beweging Reform mer stapde oet dees beweging in 2001. Daonao waor heer lid van de Democrate bis 2009. Tösse 2009 en 2011 waor heer obbenuits 'ne Rippeblikein en vaan 2011 bis 2012 waor heer oonaofhenkelek. Sinds dat lèste jaor waor heer weer lid vaan de Rippeblikeine en dat zal heer nao alle woersjijnelekheid blieve bis tenminste jannewarie 2021 umtot daan zien ierste presidentstermijn aoflöp. Echte polletieke ervaring heet Trump evels neet. Boete de kleinsjaolege conferenties die Trump hei en dao bijwoende in zie leve, heet Trump ziech noets bezeg gehawwe mèt werkeleke polletieke handelinge. Daomèt weurt Trump d'n iersten Amerikaanse president zoonder werkeleke polletieke ervaring.
2017
Op 23 jannewarie, wie Trump drei daog in 't Wit Hoes zoot, kaom heer zien belofte tegemoet in de campagne en trok heer de VS oet 't Trans-Pacific Partnership: e vrijhandelspak tösse de VS en 11 len in Oos-Azië. Op 27 jannewarie besloot Trump de sjraom te slete veur reizegers en vlöchtelinge oet zeve len boe Mohammedaone de mierderheid vörme. Critici vaanoet de media nömde dit besleet de anti-muslim ban, al zou Trump en zien regering die wäörd noets zelf gebruke.
Op 1 juni trèk Trump de VS oet de Paries-Akkoorde oet 2015, de verdrage die waore opgeriech um globaol klimaatopwerming tege te gaon.
Philip Glass
Leve
't Twiede deil vaan de trilogie kaom vaanaof 1978 tot stand, wie Glass vaan de Nederlandsen Opera 'nen opdrach kreeg. Dit woort Sattyagraha, e werk euver Mahatma Gandhi. 't Góng in 1980 in Rotterdam in premièr. In 1982 begós heer aon 't lèste deil, Akhnaten, euver farao Achnaton. Dit kaom in 1984 op de buun.
Stijl
Väöl vaan de stijlkinmerke vaan Glass zie werk zien al bove besjreve. Heer deilt väöl vaan zien kinmerkend idioom mèt Steve Reich, meh 't gief dudeleke versjèlle. Philip Glass had 'n väöl oetgebreider muzikaol opleiing, en heer braok mer laankzaamaon mèt 't modernisme. 't Ierste striekkwartèt is beveurbeeld al oonmiskinbaar minimalistisch, meh wel dissonant en good te analysere es atonaol. Wijer is Glass mie oetgesproke beïnvleujd door neet-westerse meziek, in 't bezunder d'n Indiase meziek.
Ottawa
Ottawa haet 'n bevouking van mieër es 890.000 (2011). Zoget ei derdje vanne inwoonders vanne stad is Franskallendj.
Berkelland
De gemeinte Berkelland oontstoont in 2005 bij 'n groetsjaolege herindeiling in d'n Achterhook oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Borculo, Eibergen, Neede en Ruurlo. Ze is geneump nao 't reveerke de Berkel, wat oonder mie door Borculo en Eibergen struimp. Binne de gemeinte ligk ouch 't natuurgebeed 't Achterveld.
STS-127
STS-127, ofwel voloet Space Transportation System 127, is 'n Space Shuttle missie nao 't International Space Station. De missie woort oetgeveurd door de Endeavour en is op 15 juli 2009 gelanceerd. De Endeavour bringk 't lèste deil vaan de Japanse experimintmodule Kibo, de Exposed Facility nao 't ISS. Dees module stèlt de wetensjappers in staot um experiminte te doen die volledeg aon de umstandeghede vaan de ruimte weure bloetgestèld. Daorum neump me dees module ouch wel  't balkon vaan 't ISS. De missie doort 16 daog en is op 31 juli 2009 ge-eindeg mèt de landing op 't Kennedy Space Center in Florida.
17 juli, daag 3
De Endeavour weurt aon 't ISS gekoppeld.
31 juli, daag 17
Landing vaan Endeavour op 't Kennedy Space Center in Florida. De landing voont plaots um 16:48 Nederlandsen tied. De Endeavour is 16 daog, 16 oor en 44 minute vaan de groond gewees en heet daobij mie es 10,5 miljoen kilometer aofgelag.
Polfer
Polfer of böskroet ies 'n soort sjpringsjtof besjtaonde oet 'n mengsel van salpeter, houtskool en solfer (zjwavel). 't Woord kump van 't Latiense pulver (sjtöb, zand, esj). 't Frans geuf 't vergeliekbaar woord poudre.
Anatomie
Vanoet 'n utilitair standjpuntj is de studie van luuj de wichtigste aafdeiling van speciaal anatomie en dees miensjelike anatomie kan van versjillige standjpuntje waere genieëk. Det vanne biologie besteitj oet 'n nejkäörige kènnis vanne vorm, positie, gruuedje en verhajing vanne versjillige structure van 't gezóndj miensjelik leef, en aan dees studie wuuertj de term besjrievendje of topografische miensjelike anatomie gegaove. Kènnis op dit gebied kan ónger anger waere toegepas inne genaeskónde.
Èlfde iew
tiende iew - èlfde iew - twelfde iew De èlfde iew waor 'n iew in de christeleke jaortèlling. In Europa is dit 't begin vaan de hoeg middeliewe. Oos- en Wes-Europa rake gesjeie door e kèrkelek sjisma wat 'n politieke aard heet. In d'n islamitische wereld dringe Turkse voorstedomme door, te koste vaan 't Byzantijns Riek en Arabische rieke. Naotot christeleke pelgrims neet mie nao Jeruzalem mage, weurt opgerope tot d'n Ierste Kruustoch, dee deepgaonde gevolge zal höbbe. In China is dit 'nen tied vaan verval en börgeroorlog.
Verkrachting
Geslach
Vaanajds woort aongenome tot allein 'ne maan 'n vrouw kós verkrachte; verkrachting waor daan ouch juridisch zoe geformuleerd. Verkrachting vaan manslui kós soms weure bestraaf mèt wètte tege 'sodomie'. Pas sinds rillatief kort weure de verkrachtingswètte sekseneutraol opgestèld.
Houwelekse verkrachting
In de loup vaan d'n iew begós de meining euver dit oonderwerp te verandere. Dit gebäörde oonder invlood vaan 't feminisme, meh ouch oonder 't ziech algemein oontwikkelend concep vaan minserechte. Allewijl weurt verkrachting in 't houwelek in de westerse wereld algemein es 'ne vörm vaan hoeselek geweld gezeen. De wètgever waor zelfs in väöl westerse len opmerkelek laat mèt 't aonpasse vaan de wèt: in Nederland beveurbeeld is houwelekse verkrachting pas sinds 1991 meugelek.
Zieëhónj
Geografische verspreijing
De meiste saorte binne de femielje kómme veur op Arctica en Antarctica, aevenes de aangrenzendje gemaotigdje zaone. Inkel saorte, wie de mónniksrobbe, kaome veur in troeapische gebiede. De meiste saorte laeven in zaatwatergebiede, mit oetzunjering van twieë saorte; de kaspische rob laef inne Kaspische Zieë dae brakwater bevatj enne baikalrob kump veur in 't Baikalmaer det zeutwater haet.
Verkrachting
Motieve
De reies um tot verkrachting euver te goon kinne zoewel cultureel en (individueel) psychologisch zien. Lieg strafe op verkrachting en de euvertuiging tot 't 'superieur' mannelek geslach 't rech op de vrouw heet koume volgens de WHO väöl veur. Westerse verkrachters weure evels dèks gediagnosticeerd mèt sadistische trèkke en de zöch nao euverheersing.
Ónnöt
'nen Ónnöt (Nederlands: viezerik), ouch waal ónnöttert geneump, is 'n dialekwoord veur ’ne sjlechte en ónzedige miensj (zoawaal veur 'ne manskael of veur ’n vroumesj). De oetdrökking weurt ouch gebruuk bie e kèndj es dat zich voel haet gemaak biej 't sjpele of biej emes dae sjlordig is.
Verkrachting
Geslachskrenkdes
Soms gebruuk 'ne verkrachter wel e condoom. Reies daoveur kinne zien tot heer 't slachoffer neet zwaanger wèlt höbbe, tot 't slachoffer (mesjiens) zelf besmèt is en um de sjijn te wèkke tot alles vrijwèlleg gebäörde. Ouch maak de aofwezegheid vaan sperma 't lesteger um gemeinsjap, laot stoon verkrachting, aon te tuine.
Zieëhónj
Vlömme
De achtervlömme zeen bie zieëhónj dudelik grótter es de veurvlömme. De achtervlömme zeen gans ónbewaegelik en kónne neet ónger 't lief waere gehaje. Aan edere vinger vanne veurvlömme zitj gewuuenlik 'ne kreftige klaw; allein bie sómmige saorte die op Antarctica laeve is deze klaw kleinder gewaore. Mit behölp van dees klawwe is 't veure zieëhónj mekkeliker zie op 't landj veurt te bewaegen en boetedet waere ze gebroek veur 't grave van haolder inne snieë en 't ies.
Agelenella
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Sandefjord
De gemeintecode is 0706.
Witte trip
't Gèft ooch roeëje trip of poetes dae ooch óp Hollendsj gemakd wert. D'r greune trip (Vete tripe), gemakd mèt greun moos is nog ömmer 'n Welzje specialitèèt.
Maone vaan Jupiter
't Gief 79 bekinde objekte in 'n baon roond Jupiter. Dèks weurt gestèld tot Jupiter 79 maone heet, mer in werkelekheid zien mer achtien vaan die 79 objekte es maon erkind (zuuch 't euverziech hei-oonder). left|thumb|Jupiter en inkele maone
Vla
Vla bakke en ete
Vla bakke ies 'n traditie in Limburg. Hoesvrouwe bakde mèt verjäördage, broelofte en veural ouch mèt de kèrmes 'ne houp vla's. Die vla's woorte dan gebakke in 't bakkes, e klein gebuke mèt aove dat los sjtóng van 't hoes. Nao 't bakke weurt de vla, um oet te dampe, op 'n häörke ('ne gevlochte rete ruèster) gelag. Tegewoordig ies dae van iezer. Um te sjnieje en op te dene geit ze vervolges op 'n vlasjotel. Veurdat de vla gegete kènt were weurt dae in ein aantal (8 of 10) punte gesjneje. Umdat vla 'ne sjtevige baom haet ies 't gebrukelik um e sjtök vla oet de hand te ete, te beginne bie de punt.
Top 100 Nederlandse Unesco-monumente
Dees monumente op de lies huère teves tot de veer á viefdoezend rieksmonumenten, die de UNESCO oet ca 60.000 rieksmonumente, die Nederland riek ies, haet geselecteerd en tot UNESCO-monument haet verklaord, meh hiebie haet dees organisatie geine top 100 samegesjtèld.
Rechvleugelege
Rechvleugele en de mins
Rechvleugelege veroerzake dèks sjaoj aon landbouwgewasse. Dit gelt veural veur zoegeneumde trèksprinkhaone, sprinkhaonesoorte die in korten tied 'n plaog vaan mieljarde bieste kinne vörme en euveral de akkers leegvrete. In väöl len weure sprinkhaone gegete.
Transnistrië
Fysische geografie
't Lank meet 4.163 km² en is doamit get klinger as Belsj en Nederlands Limburg bei-ee. Wieër velt 't extreem sjmal en langgerekte vorm op. Va noardwes noa zuudoeës mieës d'r sjtaat 202 kilometer. De reveer d'r Dnjestr sjeit Transnistrië va Moldavië, behauve op inkel plaatsje wie Bender en Chițcani. 't Lank litt gemiddeld tusje de 50 en de 200 meter boave zieënivo, mit tuppe bis 260 meter. Dewiel 't noarde heuvelachtig is, wie Moldavië en Oekraïne, is 't zude e plat en deechbevólk gebeed. Hei ligke de sjteëj Tiraspol (135.000 lüj) en Bender (93.000 lüj).
Demografie
thumb|Bevólkingsgreuj per etniciteet en per gebeed. Doa unger is d'r totalen bevólkingsgreuj i Transnistrië van 1926 bis 2004 vermeld. De blówe lieën sjteet vuur de Russe, greun de Oekraïnesj en paasj vuur de Moldaviësj. Bei de vólkstelling in 2004 woeëde 555.000 minsje geteld. Heiva woar 32,1% etnisch Moldaviër, 30,4% Russisch en 28,8% Oekraïens. Anger minderhede zint Bulgare (2,5%), Jude, Armene, Tatare, Gagaoeze en Wit-Russe. De verdelingva de etnicitete varieert get per gebeed. 'n Poolse minderheed wuënt vuurnamelig in 't Rîbnița-distrik, dewiel de Oekraïnesj doa i de mieërderheed zint. I de rajons Dubǎsari en Grigoriopol vorme de Moldaviësj de mieërderheed. De Russe zint relatief i de mieërderheed i de sjteëj Bender en Tiraspol. 't Dörp Parcani, geleëge tusje Bender en Tiraspol, hat wier 'n absoluut Bulgaars-etnische mieërderheed. Óch is seër d'r census van 1989 'ne touwnaam van 't aatal Russe i Transnistrië te zieë, dewiel 't aatal Moldaviësj significant truukleep. 't Aatal Oekraïenesj blieëf evvel sjtabiel. De letste jöare hat zich de touwnaam va Russe en de truukgang va Moldaviësj gesjtabiliseert. 't Lank hat te make mit 'ne continu bevolkingskrimp. Dit kunt vöaral durchdat juug geë perspectief hant in eige lank en doadurch 't lank verlate met vergrieëzing va de lokaal gemeensjap as gevólg. Dit versjinsel is evvel neet ungewuën in Oeës-Europa.
Commissair vaan de Keuning
De commissair vaan de Keuning of gouverneur (allein in Limbörg) is in Nederland de veurzitter vaan 't colleesj vaan Gedeputeerde Staote, 't daogeleks bestuur vaan 'n provincie, zoewie vaan de Provinciaol Staote, 't parlemint vaan 'n provincie. Heimèt is heer d'n hoegste bestuurder op provinciaol niveau. De commissair weurt aongestèld door de regering veur 'nen tied vaan zès jaor. Bij officieel occasies is heer ouch 't geziech vaan de provincie, en binne 't provinciaol bestuur vertrejt heer 't Riek. In d'n tied tot Nederland 'ne vrouweleke voors had, woort vaan Commissair vaan de Keuningin gesproke, al bleef d'n titel formeel (dat wèlt zègke volgens de Groondwèt) geliek.
Paerel
'ne Paerel is 'n hel, róndj veurwirp det door bepaoldje weikdere (houfzakelik oesters, meh sómtieds ouch slekke) wuuertj gemaak en det wuuertj opgevèsj en deentj es e sieraod.
Parasiet
'ne Parasiet of parresiet is 'n organisme of e virus det zich in standj hèltj en vermeinigvöljig t'n koste van 'n anger organisme womit t'r samelaef (de gashieër). De sjaaj ane gashieër is aevel neet zoea groeat det dezen t'n ónger geit aan dees relaasje. Wen det waal 't geval is sprèk me van 'n parasitoïed.
Bekèndje parasiete bie miense zeen: lintjwörm, vluue, teke, miete en luus.
Oupeye
250px|thumb|250px|Liegking van Oupeye in de provincie Luuk
Ander kerne
Hermée, Hermalle-sous-Argenteau, Heure-le-Romain, Houtain-Saint-Siméon, Vivegnis en Haccourt. De gemingde kömt groeëtendèèls euverèè mèt d'r bassèng vaan d'Aaz. thumb|D'Aaz en z'n watermöles
Sjtasie Valkeberg
thumb|300px|De sjtasie van Valkeberg oet 1853 De sjtasie van Valkeberg ies 'ne sjtasie en e mergele geboew oet 1853. Ze ies geboewd aan 't sjpoor van Mestreech - Aoke door de Mestreech-Aokese sjpoorweegmaatsjappie. De architec waor Jacobus Enschedé. 't Embleem, in de vörm van e raad mèt piele ies bove de ingank in mergel oetgebeeld. In de veur- en achtergevel sjtoon ouch de Mestreechse sjter en de Duutsje adelaer in reliëf. In 1867 woort de sjpoorlien doorverkoch aan de Grand Central Belge. In daen tied klónk bie 't arrivere van d'n trein de Franse naam "Fauquemont". In 1898 ging de lien euver nao 't Nederlands Sjtaatssjpoor. In datzelfde jaor kreeg 't geboew twiè extra vleugele, links en rechs van 't hoofgeboew en 'n vestibule, alles in dezelfde historiserende sjtiel.
De sjtiel ies eclectisch, mèt 'n accent op neogotisch, zoa-es de trapgevel en de teurentsjes mèt kantele. Es veurbeeld haet 't paleis van keuning Willem II in Tilburg gedeend, dae op dat moment groathertog waor van 't hertogdom Limburg.
Gangelt
Plaatse
De volgendje plaatse ligken inne gemèndje Gangelt:
An der Villa
An der Villa (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Vöch, in 't Kreis Hinsberg in Naordrien-Wèsfale. 't Ligk tösje Bókket, Breibere, Zaelste, Zaofele, De Boesj, Spaanshuuske enne Hei in.
Moldau
thumb|De Moldau bie [[Bohnice.]] De Moldau (Tsjechisch: Vltava) is mit de 440 kilomaeter de langste reveer in Tsjechië. De reveer óntsteit oet e deil brónreveren in 't Bohemer Waad en mundj oet innen Elbe, naodet t'r de Boheme van 't zuje toet 't naorde doorkruuts haet. De reveer kump ouch door Praag. De naam vanne Moldau is van Germaansen oersprónk en mèntj "wildj water". d'n Duutsje naam Moldau wuuert in Nederlandj nag ummer mieë gebroek es de Tsjechische.
Uluṟu
Toerisme
De kins de Uluṟu ók beklimme, sommige doon det oét respek veur de aboriginals maar ander doon 't ók gewoeën veur de inspanning. De kins ok 'ne wandeling d'rum haen make. Sommige dinge zien dan aangegaeve dor middel vaan borde.
Slovenië
Historie
Op 1 jannewarie 2007 is Slovenië officieel touwgetreie tot de Eurozone. Dit meinde 't ind vaan de Sloveensen tolar.
Ernest Gellner
Ernest André Gellner (Paries, 9 december 1925 - Praog, 5 november 1995) waor 'nen Europese filosoof en antropoloog. Door sommege weurt heer ouch es 'ne politicoloog gezien, al nömde heer ziechzelf 'ne polletieke filosoof. Heer stoond bekind es eine vaan de meis belaangrieke intellectuele vaan zienen tied en eine vaan de groondlègkers vaan 't kritisch rationalisme. Gellner is bekind um zien kritiek contra de filosofie vaan de normalen taol. Daoneve is heer allewijl nog ummertouw eine vaan de belaangriekste filosofe oet de analytische filosofie.
Lierne (Nórwaeg)
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Tournavaux
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 232 luuj op 'n oppervlaak van 1,55 veerkante kilometer en daomèt goof 't 149,7 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van 0% de jaor.
Tób
Naeve hòot waoërt ooch laer gebroekd es materiaal. Dis tóbbe waore väöl lichter wat 't verveur gemekkeleker makde.
Svelvik
thumb|De ligking van Svelvik in de pervincie Vestfold. Svelvik is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Vestfold in Nórwaeg. De gemeinte had 6.465 inweuners in 2016 en 'n oppervlakde van 57,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 113,4. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Manèsj
Opzèt en doel
De peerd die bij 'n manèsj stoon, zien neet noedzakelek vaan de manèzjehawwer zelf. Dèks kin me ouch zien eige peerd tege betaoling stalle. In zoe'n gevalle sprik me ouch vaan e peerdspension daan wel pensionstal. Daoneve hawwe sommege (groete) manèzjes ziech ouch mèt de peerdsfok bezeg; daan sprik me vaan stoeterij of hingstehawwerij (aofhenkelek vaan 't geslach vaan de gehawwe fokpeerd).
Advent
De advent, van 't Latiense adventus dat kóms beteikent, ies bie de katholieke de tied, ter veurbereiing, op 't keersjfiès. De advent begint op de veerde zóndig veur de keersjmes, dae vèlt tösje 27 november en 3 december, en ies teves 't begin van 't kerkelik jaor. De lengde van de adventstied kènt versjille, tösje 22 tot 28 daag, umdat de advent ummer op 'ne zóndig begint en eindig op keersjaovend. De veer zóndige höbbe 'ne eige naam, respectievelik: Levavi, Populus Sion, Gaudete en Rorate. De adventstied ies 'n periode van boete. De liturgische kleure (kasuifel e.a.) zint dan ouch paars.
Tournes
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 1.067 luuj op 'n oppervlaak van 8,26 veerkante kilometer en daomèt goof 't 129,2 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,21% de jaor.
Groat Waereldsjtad Kapelle Konkoer
Globaal program
Vanaaf 19.00 oer: 	Winnende kapel, artieste
Kapelle
Actief kapelle die al dan neet regelmaotig mitdoon aan ‘t konkoer zeen: Pas Begoosj, Aelenjers, Gein Idee, Hofkapel St. Augustinus, Kloes Bloes Bent, Oete Waeg. Nao 2001 zeen twae kapelle sjlaopende/neet (meë) actief, danwaal opgeheve: Sjeive Drek en Tröte Troef. Daonaeve haet ei paar maol de sambabend Sjleit Inne ouch mitgedaon mer dit sjlaagwèrkgeluid is veur binne te hel.
Jaortèlling
Internasjenaal wuuert de christelike jaortèlling gebroek es de standerd. Dees guuef an wieväöl jaor zeen gewaes vanaaf de (veróngerstèldje) gebaorte van Jezus Christus. Dit jaor, 't jaor 1, guldj es 't ijkpuntj. Wen spraok is van e jaor veur det ijkpuntj kaltj me van "x veur Christus". E jaor nao 't ijkpuntj is "x nao Christus", of sumpelewaeg "x".
Ares I-X
Sjaoj aon 't lanceerplatform
Zoe'n twie oor nao de lancering is 'n team begós mèt 't veileg stèlle vaan 't lanceerplatform. Daobij woorte 'n twietal leke oontdèk in touwveurlijne veur de rakètbrandstof. De leke zien zoonder probleme touw gemaak. Door de speciaal Pad Avoidance Maneuver die de rakèt maakde um te zörge tot heer neet tege 't platform bots bij de lancering, is väöl sjaoj oontstande door de hitte vaan de oetlaotgaze. Alletwie de lifte in 't platform waore kepot, zjus wie alle communicatielijne tösse 't platform en launch control. Ouch waore alle megafone gesmolte. Dees sjaoj waor evels verwach, en volgende lanceringe vaan Ares I zouwe vaan 'n 'gezuverd' platform plaotsvinde.
Spalbeek
Externe link
Website Spalbeek
Veganisjme
Gezongdhèèdsasjpekte
'Wuverégens is 't zo, dat m'r es veganisj al gaw vööl minder verzwoadégde vètte ien kreit, daan es vlèès'jèter. Dat hèt 't vuurdèèl, dat m'r òòch vööl minder kaansj lupt, um vööl vuurkwoemende krèèngdes wé kaanker, hart- en vwòtoandoeninge en sókkerkrèèngde (diabetes) te kriege.
Sjpik (sjummel)
Sjpik of sjpikkel is 'n blievende materiaalaantasting van textiel, hout en boter.
Armand Boileau
Doanoa begós Boileau mit e systematisj óngerzeuk noa de toponieme va de Limburgs en Ripuarisj kallende gemindes in 't noordoeëste van de Belzje provins Luuk, woeë allewiel Fransuëzisj of Duutsj besjtuursjproak is. De lüj zelf numme hun dialek uëverigens Platduutsj. Boileau zuëmerde alle plaatsj-, veld- en sjtroatname oet de dörper tussje Maas, Duutsje grens en Baraque Michel. In 't book besjreef Boileau óch de toponieme oet de zes Voerdörper, weil die bis 1963 bei de provins Luuk hoeëte.
Krokom
Krokom is 'n gemèndje in Jämtlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 14.236 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 6.218,22 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 2,3 luuj de km².
Hasselt (arrendissement)
't Arrendissement bestuit uit dees gemeinte:
1821
1818 - 1819 - 1820 - 1821 - 1822 - 1823 – 1824 1821 (MDCCCXXI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|right|200px|Bankèt ter eëre van de zjus gekroande keuning Georg IV.
Charles Beltjens
Monumaent
Ser 1995 sjteet in le jardin d’Isabelle e sjtaandbeeld van d'r bekindste Zitterdse dichter. 't Is gemakt deur Gjus Roebroek. Tralies oonder de buste en de teks in blauwe Naamse sjtee vertille os dat Beltjens zich eges 'ne gekowde condor veulde. In de daag tussje 2 en 11 oktober 2006 is de buste verdwene. Vlak nao de plaatsjing in 1995 is 't beeld al 'ns geklauwd. Doe haat d'r kunstenaer 'n zelfde buste gemakt, die betaald waoërt dör de gemingde. Op 14 oktober blaeëk dat de buste in veiligheid is brach in 'n loods van de gemingde umdat vandale al 'n mislukde poging gedoeë howwe de buste mit te naeme. Eind 2011 is 'n replica van de buste geplaatsjt.
Johan Rudolph Thorbecke
Thorbecke waor ouch d'n ierste premier dee 't langer volheelt es ein jaor. Sterker nog: Thorbecke waor veurzitter vaan de minsterraod veur 9 jaor en 143 daog! De langszittende veurzitter in zienen tied. Noe is heer de viefde langszittende regeringsleier vaan 't democratisch Nederland, nao de nómmer veer Willem Drees, nómmer drei Charles Ruijs de Beerenbrouck, nómmer twie Ruud Lubbers en nómmer eint Mark Rutte.
Keuning Willem-Alexandertunnel
thumb|De noordeleken tunnelentree De Keuning Willem-Alexandertunnel (ouch bekind es: A2-tunnel) is 'nen tunnel in de Limburgse hoofstad Mestreech mèt 'n lengde vaan 2,3 kilometer. D'n aonlègk begós in 2011 en 'r is veur 't verkier op 16 december 2016 in gebruuk genome. D'n tunnel weurt aongelag op 't tracé wat vreuger de bovegroondse N2 waor tösse de krusing mèt d'n Terblieterweeg bij stadion De Geusselt en 't knouppunt Europaplein. 't Oondergroondse tracé weurt dan oonderdeil vaan d'n otosnelweeg A2. De oonderbreking vaan de snelweeg en de files zien nao d'n aonlag vaan d'n tunnel veurbij. Bovenop d'n tunnel zal d'n awwe, bovegrondse, N2 weure umgebowd tot de Greune Luiper, 'ne laankgerèkde laon vaan buim vaan 't Europaplein tot in 't boetegebeed tösse Mestreech en Meerse.