cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jean-Claude Juncker
Verkiezingscampagne
't Allerierste hoofdebat tösse de Spitzenkandidaten woort live oetgezoonde door gaans Europa via de European Broadcasting Union in Mestreech, in 't Theater aon 't Vriethof. De kandidaote waore 't d'r euver eins tot 't oonacceptaobel waor es d'n Europese Raod neet eine vaan de kandidaote nao veur zou sjuive veur de verkiezinge.
Utrechs-Alblasserwaards
thumb|350px|Utrechs-Alblasserwaards is nommer zes op 't keertsje. 't Utrechs-Alblasserwaards is 'n dialekgróp die 'n centraol positie innump in wat me traditioneel 't Nederlandsetaolgebied neump. De mieste vaan die dialekte wieke neet bezunder väöl aof vaan 't Standaardnederlands; um die reie weure ze dèks bij 't Hollands ingedeild. Iewe trök waor 't versjèl evels groeter en waore Hollands en Utrechs twie versjèllende dialekte.
Fleigneux
Fleigneux ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes.
Utrechs-Alblasserwaards
Lang vocaole en diftonge
Mèt de Standaardnederlandse oo is get vergliekbaars aon de hand wie mèt de ee: de klaank krijg, aanders es in väöl westeleke dialekte, geine naodrökkeleke w-echtege naoslaag en weurt in sommege posities geslote ([o:ə] in 't Stad-Utrechs, [uə] hei en dao op 't platteland). De spelling vaan dee geslote klaank is oô of oa.
Korte vocaole
De sjwa, dee aanders in 't Utrechs hiel väöl veurkump (zuug de twie paragrafe hei-oonder), weurt ingekleurd tot 'n ie, neet allein in verkleinwäörd (zuug oonder), meh ouch in Franse wäörd die op -ge oetgoon: horloažie, geraožie 'garaasj'.
Oetspraok g
In e groet deil vaan 't Utrechs taolgebied - oongeveer tot en mèt de stad Utrech - kint me de 'haafweike g': de g die stumhöbbend en mie nao väöre weurt oetgesproke; weiker es de (Noord-)Hollandse g, meh helder es de Braobantse of Limbörgse g.
Oonderzeuk
De Utrechse dialekte zien relatief koelek oonderzoch. Veural vreuger meinde me tot dees dialekte, same mèt de mieste Zuid-Hollandse dialekte, de meujte vaan 't oonderzeuke neet weerd waore umtot ze zoe kort bij de standaardtaol stoonte. Johan Winkler (1874) nump wat de provincie Utrech westelek vaan d'n Heuvelrögk betröf allein de stad Utrech op (wie bove gezag: in twie versies). Ouch Van Ginneken oonderzöch 't mer vlöchteg. In de Bibliografie der Dialecten van Nederland 1800-1950 nump de provincie mer twie'nhaaf pazjes in, tege beveurbeeld 78 veur Groninge en 57 veur Limbörg. Jo Daan, die ziech es ein vaan de ierste deepgoond mèt 't Zuid-Hollands bezegheel, deeg 't Utrechs veur 't iers get mier rech door 't in de zjuste taolkundege conteks te zètte, same mèt P.J. Meertens, dee in 1950 'n monografie euver 't Utrechs publiceerde. In 1964 woort de kinnes oetgedeep door T. van Veen, dee same mèt Harrie Scholtmeijer in de late twintegste iew de belaankriekste deskundege vaan de Utrechse taol zouw weure. Vaanaof 1989 versjene hei en dao dictionaire, soms vaan 'nen inkele plaots, soms vaan 'n ganse regio. 't Gooi, Zeist, westelek Utrech en de westeleke Betuwe mote 't nog ummertouw zoonder dictionaire doen.
Nedre Eiker
thumb|De ligking van Nedre Eiker in de pervincie Buskerud. Nedre Eiker is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Buskerud in Nórwaeg. De gemeinte had 21.653 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 119,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 182. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Ieslenjers
De Ieslenjers zeen van vernamelik lutheraans, al guuef 't e klei deel kattelieke. Allewiel bekieërtj e deil Ieslenjers zich trögk nao 't Germaans heidendóm.
Waterratte Ool
Activiteite
Ouch weurdj eeder jaor de vastelaovesgezet die in Ool Wazelgezet hétj oetgegaeve door dees carnavalsvereniging.
Martakert (regio)
Gesjiedenis
Tösse 1923 en 1991 loog 'n groeët gedeilte van de regio in de Nagorno-Karabachsen Autonomen Oblas (NKAO), 'n autonoom regio binne de grenze van de Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek. Etnische Armene ware en zien heej nog altied in de mierderheid en woele zich aafsjeie van de res van Azerbeizjan. In d'n oorlog dae dao-op volgde (1988-1994) waas 't gebeed veur kórten tied in heng van Azerbeidzjaanse troepe, maar in juli 1993 veroverde Armeense milities 't gebeed mèt oetzóndering van de ömgaeving rónkum Maraga, woeë Azerbeidzjane zich e jaor ierder sjöldig hadde gemak aan oorlogsmisdade.
Informatica
Informatica weurt omsjreve as de weitesjap die zich bezighilt mit 't beheerse van complexiteit (onger angere op 't vlak van informatie en gegaeves, communicatie, softwareboe, en technisch-weitesjappelik raekene). De term complexiteit git hie mie euver de algemein beteikenis en neet euver de complexiteitstheorie. Informatica is auch de tak van techniek die zich bezighilt mit het programmiere van computers.
Val-d'Oise
thumb|Ligking van 't departement Val-d'Oise. 't Departement Val-d'Oise is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 95. 't Is gelaengen in 't centraal deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Seine-et-Marne, Oise, Eure, Yvelines, Hauts-de-Seine en Seine-Saint-Denis. De houfstad is Cergy.
Odessa
Historie
Nao 1529 kaom Chadzjibej onger direk besjtuur van 't Osmaans Riek en woort 't ongerdeil van de Osmaanse regio Jedisan, besjtuurd vanoet de Silistra eyalet (Törks: Özi eyalet). Hauverwege de 18e ièw boewde de Osmane hie wat ze Eni-Dunia neumde (Törks: Yeni Dünya; letterlek op 't Limbörgs: nuuj waereld). Tiejes de Rössisch-Törks oorlog (1787-1792) veruèverde 't Keizerriek Rösland 't ford in 1789, gesjteund door door de Oekraïense Zjwarte Ziè-Kozakke. De soldaote sjtonge onger 't bevel van 'ne Sjpaanse mazjeur-ginneraal in Rössische deens, genaomp José de Ribas (dae in Rusland bekind sjtong es Osip Michailovitsj Deribas), waonao de belangrieksde sjtraot van Odessa is verneump (ulytâ Derisbasivska). 't Gebeed woort oetindelek euvergedrage door de Osmane bie 't verdraag van Jassy (Iaşi) in 1792, woanao 't ongerdeil woort van Novaâ Rossiâ (Nuuj-Rösland).
In d'n tied van de Sovjet-Unie woort de have hièl belangriek veur de Sovjet marine. Allewiel gief 't hie de Marinebasis van Oekraïne en de nationaal vösjersvloot. Anger industrieë in de sjtad zin sjeepsbouew, olieraffinajerieje, chemisch febrieke, metaalbewirking en veujselverwirking. Zie is de allerbelangriekste handelssjtad van Oekraïne.
Hans Erkens
Hans Erkens (Sjènne, 14 juli 1952) is eine veurmalige Nederlandse voetballer en voetbalmanager, dae ónger meë veur AFC Ajax haet gesjpeeld (juli 1976-juni 1979).
Bachy
Bachy is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59830.
Zeventiende iew veur Christus
De zeventiende iew veur Christus leep vaan 1700 tot en mèt 1601 v.Chr. De veurnaomste besjavinge waore nog ummer Mesopotamië - boe 't Babylonisch Riek en 't Aajd-Assyrisch Riek domineerde - en Egypte, wat in verval raakde. De Indusbesjaving kump noe tot e definitief ind, dewijl de Minoïsche besjaving ouch in belaank tröklöp. De Hittitische besjaving kump zjus op. Tot diverse besjavinge verdwene of 't lesteg hadde, wijt me dèks aon natuurrampe wie ein of miejer völkaonoetbarstinge.
Kill Bill
Kill Bill is e verhaol vaan Quentin Tarantino wat besteit oet twie films oet 2003 en 2004. Tarantino heet de films zoewel geregisseerd es gesjreve. De hoofrolle weure gespäöld door de aktäörs Uma Thurman, Lucy Liu en Vivica A. Fox.
Stijn Coninx
Hae studeert regie aan 't HRITCS in Brössel. Z'n eindwèrk Servais in 1980 is 'n dokementèèr euver de Bèlsje teikenfilm régesseur Raoul Servais. Hae begènt zien karjaer es assestent bie versjillige Bèlsje régesseur.
Tv
Veur tv regesseerde hae óngerangere Het Peulengaleis en de audjaorspregrém Nefast voor de feestvreugde.
Frère Roger
In 1974 organiseerde de Taizégemeinsjap e concilie, dat Taizé waereldberoemp maakde. Vanaaf daen tied woort de paus door Frère Roger es "universele pastor" erkènd. D'r kómme tegewoordig jaorliks tièndoezende jong luuj nao Taizé. De gemeinsjap riech ziech op de verzeuning van de gesjeije christelike kèrke en vink dat alle christene in vrae same moete kènne kómme.
Francheval
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes.
Haparanda
Demografische óntwikkeling
39,50% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Slowake
De Slowake (Slowaaks: Slováci) zeen e Wès-Slavisch vouk det veurnamelik in Slowakieje (wo zie 81% vanne bevölking oetmake), Tsjechië, Vojvodjina en Hongarieë wóntj. Ouch guuef 't groeate aantaal aan Slowaakse immigrantjen inne Vereinigdje Staote en Canada. Slowake kalle gewuuenlik 't Slowaaks, meh de meiste ajer luuj in Slowakieje kallen ouch Tsjechisch. Óngevieër ei derdje van alle Slowake is Roeams-Katteliek (62%) en zón 10% is Protestantjs. Es e vouk zeen ze-n 't verwantjste ane Tsjeche.
Floing
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes.
Huub Sijen
Belangriekste oetslaeg
1947
Ratverzoepe
't Ratverzoepe is de tradisioneel aafsjloeting van de vastelaovendj van carnavalsvereniging de Waterratte oet Ool. Dit vindj natuurlik plaats op carnavalsdinsdig en weurdj gedaon biej 't Rattepalies in Ool. Biej dit sjpektakel weurdj de rat die biej de äöpening van 't seizoen, de 1ste zaoterdig nao de 11e van 'ne 11e, oet de Maas is gehaoldj, weer trökgegoojdj in de Maas. Ditzelfdje sjpektakel vindj ouch veur de jeug plaats, mit ein kleiner rat.
Rogier Wassen
Profcarrière
Biej de Grandslamtoernoje dróng Wassen meërdere keëre door tot de derde runj en eine keër tot de kwartfinale (Australië). Op 18 juni 2007 sjtóng Rogier Wassen op zien hoagste peziesie op de waereld-döbbelranglies, ein 24ste plaatsj.
Givonne
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 1.052 luuj op 'n oppervlaak van 14,04 veerkante kilometer en daomèt goof 't 74,93 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,12% de jaor.
Vrahovice
Vrahovice is e dörp in Tsjechië. 't Dörp haet 3.400 inwoeaners en woort gestich in 1337. De oppervlakdje vanne gemèndje bedruueg 6,22 km².
Haraucourt
Haraucourt ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Alphen aan den Rijn
Waope
De staar vaan sabel op e veld vaan zèlver waor ummer al 't waope vaan de gemeinte Alphen; 't is 'n aofgeleide vaan 't geslachswaope vaan de Van Kralingens, die ouch hiere vaan Alphen waore (zuug oonder). Bij de oetbreiding vaan 1918 woorte de kroen (in d'n twintegsten iew gebrukelek veur gemeintewaopes) en de sjèldhawwers (twie Hollandse liewe) touwgeveug.
Historie
De ganse plaots raakde gechoqueerd wie op 9 aprèl 2011 in e winkelcentrum 'n döllemaanssjeetpartij plaotsvoont, de ierste in Nederland. Oetindelek vele zeve doeje, oonder wee d'n daoder zelf.
Brach
Historische inwoenertalle
Greun: Gemeinte Brach Blauw: Provincie Limbörg
Thai (taol)
Vocaole
/aːj/, /aːw/, /iːə/, /uːə/, /uːj/, /eːw/, /ɛːw/, /ɯːə/, /ɤːj/, /ɔːj/, /oːj/ /aj/, /aw/, /iə/, /iw/, /uə/, /uj/, /ew/, /ɯə/
Ranomi Kromowidjojo
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, en gedeiltelek vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Thai (taol)
Toene
In geslote syllabe kinne drei toene veurkoume: hoeg, midde en lieg.
Bijveugeleke naomwäörd
Bijveugeleke naomwäörd koume nao zelfstandege, wie beveurbeeld in 't Frans: คน อ้วน khon uan '’nen dikke mins'. Me kin de comparatief (vergroetende trap) oetdrökke door 't partikel กว่า kwa achter 'n adjectief te plaotse; de superlatief (euvertrèffende trap) geit mèt ที่สุด thi sut, wat zoeväöl beteikent wie 'vaan allemaol'.
Werkwäörd
Wienie oet de contex d'n tied al dujelek is, zien zoe'n partikele ech neet nujeg. Zeker in de spreektaol weure ze dèks weggelaote, en ouch in formeel taolgebruuk vint me ze neet es in dezelfde zin 'n aander woord (wie เมื่อวาน mueawan 'gister') aongief in wat veur tied me 't gezègkde moot plaotse.
Horizontaol (dialekte)
Wat veur dialekte 't Thai heet is al te väöl punt vaan discussie um hei op in te goon. V'r geve veur 't gemak de dialekte weer wie Ethnologue ze erkint.
Literatuur
In de Rattakosintied, 'n Thais tiedperk wat in 1782 begós en tot op dezen daag doorlöp, kaom 'n klein renaissance vaan de literatuur op gaank. Väöl Thaise keuninge, wie beveurbeeld Rama II, waore zelf sjrievers. Bekinder woort Sunthorn Phu, dee al-evel groete probleme mèt 't bewind had meh in de gevaangenis rösteg doorsjreef aon zien gediechte. Geleef is zien episch gediech Phra Aphai Mani wat me kin umsjrieve es 'ne berijmde fantasyroman mèt oonder mie reuze en ziemeerminne.
Jan Nolten
Jan Nolten is op 13 juli 2014 gesjtórve in 't ziekehoes in Gelaen aan de gevolge van ein hersjebloojing.
Piet van den Brekel
Biografie
In 1956 maakde hae zien debuut in de Runj van Frankriek. 't Waas, zoa bleek later, ziene ènnige Tour. Zien beste pretatie in dees runj waas ein derde plaatsj in de zevende etappe. In de tieënde etappe beheuërde hae biej de oetvallers.
Meierijstad
Börgemeister
De woernummende börgemeister vaan Veghel, Marcel Fränzel, is veurluipeg ouch es börgemeister vaan Meierijstad aongestèld. Fränzel had ieder al ervaoring es börgemeister vaan Woensdrecht en woernummende börgemeister vaan Noord-Beveland.
Blauw maon
'n Blauw maon is de naom veur 't versjijnsel tot 't twie kier 'n vol maon in eine maond gief. De twiede vol maon weurt daan de blauw maon geneump. D'n term is aofkomsteg oet 't Ingels (Blue moon), en weurt ouch gebruuk um get oongebrukeleks te duie ('once in a blue moon'). In Nederland kinne v'r daoveur de oetdrökking "op 'ne blauwe maondag".
Kalix
Kalix is 'n gemèndje in Norrbottens län, Zwede. De gemèndje tèltj 17.408 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.815,02 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 9,6 luuj de km².
Kempe (streik)
Geschiedenis
thumb|left|'n Kaart van de Kempe in 't alde [[Hertogdom Brabant|Hertogdóm Braobant. De streik laog veur 'n groeët deil in dit hertogdóm. De Limburgse Kempe laoge in Graafschap Loeën ]] De Kempe veel van de twelfden ieëw veur Christus wies 406/407 ónder Romeinsen hieërschappie. In de tied van Julius Caesar woorte de Kempe aangeduud mit Toxandrië. Dees streik woort oersprunkelik bewoeënd door de Eburone, mer nao 'nen opstand, waobeej de Eburone oetgereujd woorte, vestigde zich de Germaanse Toxandriërs heej, wat de alde naom van 't gebeed verklaart. In 358 vestigde zich heej de Salische Franke es Laeti, militaire kriegsgevangene die veur 'n wederdeens land toebedeild krege van de Romeine. De Romeinsen invlood is nog ummer merkbaar aan archeologische vóndste, zoeëwie 'ne muntschat dae woort gevónde naeve de waeg tösse Casteren en Hapert. In Hoogeloon woorte reste van 'n Romeinse villa oet de twieëden ieëw nao Christus óntdek en in Veldhove woorte reste van 'n Romeinse wachtore en 'n terracottabeeldje van de Romeinse godin Diana óntdek.
De ieëwe d'r nao hadde de Kempe gein belangrieke economische bedrievigheid mier en tot d'n Ieërste Waereldaorlog blieëf de streik dunbevólk. Pès in de neugetieënden ieëw begós heej de Industriële Revolutie. Turnhout woort 'n industriestedsje, wao de pepeernieverheid, steinbekkerieje en de sjemische en farmaceutische industrie belangriek woorte veur de economie. In 't naorde van de Belsje Kempe kaom de Iezere Rien te ligge. Heejnaeve kaom metaalverwèrkende industrie. 't Gaof zinkfabrieke in de platse Balen, Lommel, Overpelt en Rotem. Nao 1900 woorte ouk de Kempische steinkaolmiene in Bels Limburg geäöpend. Ouk óntstónde nieje kèrne, wie Geel, Genk en Beringe.
Vink
Vink kènt betrèkking höbbe op:
Zaerems
Indeiling Limburgs, Braobans en Kleverlands
't Zaerems is 'n Noord-Limburgs dialek tusse verschillende isoglosse tusse 't Limburgs ten zuud(oeëst)e van Zaerem en 't Braobants/Kleverlands (òk wal: Zuud-Gelders) dialek ten nórde dervan. Zaerem ligkt dichbeej Venlo, waodoor 't dialek väöl gemein haet mit 't Venloos, al zien der òk väöl aoverieënkomsten mit 't nórdelikker Haorster. 't Is aafhankelik van de defenisie of 't Zaerems 'n Limburgs of Kleverlands dialek is. 't Zaerems ligkt uvver 't algemein dichterbeej 't Limburgs as beej 't Braobants of Gelders/Kleverlands. Zaerem ligkt gedeiltelik ten nórde van de Uerdinger linie már umdet de Uerdinger linie zich beej Zaerem in twieë liene splitst, ligkt 't òk 'n gedeilte ten zúje dervan. In Zaerem sprikt me ieënerziejds van ik en òk, juus wie in Haors, már anderziejds wal van mich, dów en dich (mij en jij), juus wie in Midde-Limburg en Zuid-Limburg. Heejmej wiekt 't Zaerems van 't Kleverlands/Zuud-Gelders aaf wao me meej en geej gebroëkt veur mij en jij (aafgeleid van 't Braobantse mij en gij).
Rob Ehrens
Biografie
Anno 2008 haet hae eine eige hanjels- en sjprèngsjtal in Wieërt. Ziene zoon Robbert Ehrens (gebaore 8 juni 1986) is ouch sjprèngruter.
Montserrat
Veurmaolege indeiling
Montserrat is vaanajds - en officieel noe nog - ingedeild in drei parishes (gemeintes/parochies): Saint Anthony (zuie), Saint Georges (ooste) en Saint Peter (noorde). Alle dörper en naobersjappe vaan de ierste twie zien door de völkaonoetbarsting oonbewoenbaar geraak, zoetot noe allein Saint Peter bewoend is. Vreuger waor Saint Anthony de belaankriekste gemeinte vaan 't eiland; dao laog oonder mie de hoofstad Plymouth. De nui, veurluipege hoofplaots is Brades; boete dit dörp is me bezeg vaan 'n nui, permaninte hoofstad op te zètte. Euver de naom weurt nog gediscuteerd.
Bebber
Bebber (Duits: Bedburg, neet te verwarre mèt Bedburg-Hau) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 80,33 km² en 22.846 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 284 de veerkante kilometer.
Bondskanseleer van Duutsjland
De Bundeskanzler of Bondskanseleer van Duutsjland ies 't regeringshouf van de Bondsrippebliek Duutsjland. De vrouwelike vörm van 'ne bondskanseleer is op 't Duutsj 'n Bundeskanzlerin. De Bondskanseleer en de Bundesminister, of Bondsministers, zint same de Duutsje bondsregering. De bondskanseleer besjtömp de riechliene van de polletiek. In de praktiek moet 'ne bondskansleer ivvels altied de veursjtille van zien eige partie en ziene coalitiepartner mitnumme in besjliesinge, umdat de partie en de coalitiepartner(s) d'r altied veur kinne keze um de bondskanseleer neet miè te sjteune.
Gé Reinders
Meziek
Reinders wirkde ein aantal keëre same mèt Toon Hermans en ouch mèt Lenette van Dongen (cd Jagadamba). In 1999 kaom zien veerde Limburgstalige cd oet: D'n Haof. Hiejop sjteit 't melancholieke nummer Blaosmeziek, woveur Reinders de fanfaar Eendracht Nieuwenhagerheide leet opdrave.
Aop-midde gerónje centrale klinker
Kènmirke
Kènmirke vannen aop-midde gerónje centrale klinker zeen:
Kiruna
Demografische óntwikkeling
8,29% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Millennium
'n Millennium (oet 't Latien: mille is 1000, annum is jaor) is 'n periode vaan 1000 jaor. In 't algemein weurt 'n kalendermillennium bedoelt es iemes sprik vaan e millennium, in 't bezunder in 'n kalendersysteem wat begint mèt 't jaor 1.
Charles Ruijs de Beerenbrouck
Poletiek
In 1918 volgde hae zien vader op es commissaris van de keuningin in Limburg. Mer ènnige maonje later sjoof formateur mgr. Nolens häöm nao veure es minister-president van Nederlandj. De kathelieke ware biej de eësjte verkezinge volges 't sjtèlsel van aeveraejige vertaengewoordiging de groatste fractie in de Kamer gewóre. Mer Nolens, eine preester, waas es eësjte minister, biej de protesjtante elite óndènkbaar, in de eësjte plaatsj veur de keuningin. thumb|left|Ruijs de Beerenbrouck en zien derde kabinèt Op 9 september 1918 góng 't eësjte kabinèt-Ruijs de Beerenbrouck van sjtart ónger de tot dan toe jóngste en eësjte kathelieke Nederlandse premier. Ruijs trooj ouch aan es minister van Bènnelandjse Zake. D'r woorte biej dees gelaegeheid ouch tweë nuuj departemènte opgerich: Óngerwies (De Visser, CHU) en Arbeid (Aalberse, RKSP).
Mouillering
Boete 't Limbörgs taolgebeed
Ouch boete 't Nederlands taolgebeed kump mouillering veur, zoe geuf 't in Scandinavië versjèllende vörm vaan mouillering (meistal aangegeve es "palatalisering"):
Mila Kunis
Milena Markovna Kunis (Милена Маркοвна Кунис, Мілена Марківна Куніс; Kiev, 14 august 1983) is 'n Europees-Amerikaanse actrice.
1921
Trivia
De Èngelsje rockband The Who zunk euver 't jaor 1921, in 't nummer 1921.
Sint-Matthiaskèrk (Mestreech)
thumb|right|De façaad vaan de sint-Matthiaskèrk. De Sint-Matthiaskèrk (in Mestreech miestal de "Sint-Mattijs" geneump) is 'n kèrk in 't centrum vaan Mestreech. De aon d'n apostel Matthias gewijde kèrk ligk t'n noorde vaan de Merret op de grens vaan de Merret en de Boschstraot. De kèrk steit aon de rand vaan 't Boschstraotkerteer. Oersprunkelek ligk de kèrk boete d'n ierste stadsmoer dee zjus t'n zuie vaan de kèrk euver de Merret leep. Vaanaof de façaad (boe 'nen torie te zien is) liek de kèrk ingeslote te zien door gebouwe. Meh veurbij de façade steit de kèrk los.
Rèjdans
miniatuur|"Kingderrèjdans" van Hans Thoma (1884). 'nne Rèjdans (aog rèj) is 'n rondedans oebie de deajlnummers eders hand vasjhilt ofwaol bie de hand vasjhilt
Rèj
Umdat de deajlnummers op 'n rij sjtoeën, wurd 't woerd per ongeluk aog waol ens es rijdans gesjrieëve. Dit is 'n geval van volksetymologie.
Witla
Witla waor 'n plaots in aon de Maosmoond, die in de vreug middeliewe bestoont. Oondudelek is boe 't perceis heet gelege.
Sperwergraasmös
De sperwergraasmös (Nederlands: sperwergrasmus) (Sylvia nisoria) is eine vogel oet de femilie van de zangveugel (Sylviidea).
Aop-midden óngerónjen achterklinker
Kènmirke
Kènmirke vannen aop-midden óngerónje centrale klinker zeen:
Raekem
thumb|300px|Ucoverpoort in Oud Rekem
Raekem (Nederlandse naom: Rekem) is 'n dörp (vanaods sjtedje) in de gemèngde Laoneke in Belsj Limburg. 't Graafsjap Rekem of Reckheim makde deel oet van 't Riek va Karel de Groete. In 2008 is d'r historische kern van 't dörp, Aod-Raekem, oetgerope tut 't fiengste dörp va Vlaandere. Via L1-radio mochte ooch Nederlands-Limburgers mitsjtumme.
La Moncelle
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 135 luuj op 'n oppervlaak van 1,35 veerkante kilometer en daomèt goof 't 100 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,55% de jaor.
Hürth
Hürth is 'n Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 51,22 km² en 57.230 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1117 de veerkante kilometer.
Polo
thumb|Twie polospeulers in duel um de bal Polo is 'ne balsport gespeuld te peerd. Doel vaan 't speul is, in teams vaan gemeinelek veer speulers de bal vaanaof 't peerd mèt 'nen hamer in 't doel vaan de tegepartij te wèrke. De sport weurt gespäöld op e zier groet veld (300 bij 160 yard, ofwel 274 bij 146 meter). Polo kump oersprunkelek oet Perzië, boe 't al in de vijfden iew veur Christus woort gespäöld; wie me 't noe kint oontwikkelde de sport ziech evels in India. Hei is polo nog ummertouw hendeg populair; wijer weurt 't väöl gespäöld in Groet-Brittannië en Argentinië. Ouch in Nederland besteit 'n besjeie gemeinsjap vaan polospeulers, professionals gief 't hei evels neet. Door de gruutde vaan 't veld, 't oonderhajd vaan de peerd en de oetrösting is polo 'ne deure sport; 't heet daan ouch universeel 't imago vaan 'nen elitesport.
Erftstadt
Mèt häör 119,89 km² en 49.037 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 409 de veerkante kilometer.
Samojedische taole
thumb|250px|Vaan de roej gebeeje weite vr in eder geval zeker tot ze op 't ind vaan de 20e iew woorte gesproke, vaan de gestreepte gebeeje weite v'r tot ze vaan origien Samjoedischtaoleg zien, evels is 't umstreije of me nog Samojedisch hei sprik De Samojedische taole betaome ziech tot de Oeralische taole, zjus wie de Finoegrische taole. Evels betaome 99 persent vaan alle Oeralische taole ziech tot de Finoegrische. 't Gief nog mer naoventrint 30.000 lui die ein vaan de Samojedische taole sprik. Ze weure allemaol in Siberië gepraot, bove of tege de Poolcirkel aon. Drei Samojedische taole zien in de aofgelaope daarteg jaor oetgestorve. 't Gief nog mer veer levende: Enets, Nenets, Nganasaons en Selkoeps.
City Polo Mestreech
Verloup
't Toernooj woort gehawwe bij maoteg weer en te lieg temperature veur d'n tied vaan 't jaor; dao-op gelèt veel de opkoms mèt.
Wim Schepers
Profs
1967
Externe link
Wim Schepers
Referendum
In Zjwitserlaand waoërt 't vrowwestèmrech pas óp 7 februari 1971 (Kanton Appenzell Innerhode pas in 1990) ingeveurd ömdat 't allèng bie referendum van krach koes waeëre.
Pungel
Dees pungele woorte op de koel aangekómme, in ’t badlokaal aan 'ne haok opgetakeldj zoadat ze dreuëg bleve.
Mark van Bommel
PSV
Van Bommel sjpeelde zös seizoene veur PSV. In zien tweëde seizoen, Van Bommel waas doe 23, woort hae aanveurder van de Eindhovenaere. Hae behaolde in dees zös seizoene veer landjstitele (1999/2000, 2000/2001, 2002/2003 en 2004/2005) en hae won in 2004/2005 de KNVB baeker.
Van Bommel sjpeelde veur PSV vieftig Europese wedsjtrieje. De wedsjtried woaan Van Bommel neet gaer herinnerd wirt is de hauve finale van de Champions League, wo-in PSV oetkaom taenge AC Milan. Net veur tied leet Van Bommel 'ziene man' Massimo Ambrosini loupe en dae scoorde hiejnao, wodoor PSV de finale van de Champions League misleep. De wedsjtried eindigde in 3-1.
FC Barcelona
Mèt Barcelona wón Van Bommel de Primera División, de Supercopa en de Champions League. In de finale van dit lètsgeneumd toernooi sjtarde Van Bommel in de basisplaatsj en woort hae nao ein oer gewisseld.
PSV
In 't Ieredevisiesezoen 2012/13 späölde Van Bommmel veur PSV. Nao e wisselend jaor woort de club twiede en greep ze zjus neve de KNVB-beker. Van Bommel oondersjeide ziech in dit team es eine vaan de beter speulers. Nao de lèste competitiewèdstrijd, tege FC Twente, kundegde heer aon defintief mèt profvoetbal te stoppe.
Bengaals
De spraokstatus veur dees spraok is nasjenaal (1) in Bangladesh; det beteikentj det de spraok wuuertj gebroek in 't óngerrich, 't wirk, de massamedia enne euverheid op 't nasjenaal niveau (statutorische nasjenaal spraok, 1972, Gróndjwèt, Artikel 3); provinciaal (2) in India; det beteikentj det de spraok in óngerrich, wirk, media en bestuur binne groeate administratieve óngerdeiler van e landj gebroek wuuertj (statutorische provinciaal spraok in Wès-Bengale, Tripura enne staote van Assam, 1950, Gróndjwèt, Sjieëma VIII); versprèdj en bedreig (6b) in Nepal; det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties, meh det 't aantaal spraekers aafnump; en bedreig (6b) in Singapore.
Werktuigkundige
'ne Werktuigkundige is ein beroep, det väöl verkumptj in elektriciteitscentrales en in de sjeepvaart. Al waere die in de sjeepvaart sjeepswerktuigkundige genumptj. Ouch biej vleegtuuge waas meistal naeve de piloot eine baordwerktuigkundige aanwezig.
Bree (Nederlands Limburg)
Geschiedenis
In de Middelieuwe behuërde Bree tot 't graofschap Kessel, det wèr deil oëtmâkde van 't Euverkwarteer van Gelre of Spaans Opper-Gelre. Zoë wie has euveral in dae tied waas zoëwel in Bree as in Balder de landbouw en viëteelt 't haufdmiddel van bestaon. Tiejes de Spaanse Successieoorlog rônk 1702 waas 't gebied dôr Prusische piotte bezat en zoë bleef 't as deil van Prusisch Opper-Gerle ongevier 'ne ieuw lang Prusisch.
Zetelverdeiling gemeinteraod
Situasie van 2006 wies 2009:
Rowena
Rowena (van der Velden) is 'n zangeres, die in Valkeberg woont en is gebaore op 18 Februari 1995. Es klein kleuterke zong `t al dansend veur de radio leedsjes mét es: Roed zien de roeze en de leedsjes van Hein Simons. Es 11 joarige zóng Rowena in `t Valkebergs kingerkoar mét Marjon Lambriks, de bekénde sopraan oet Valkeberg. Ze traoje op in o.a. De Oranjerie in Remung en in `t programma Max mét Catherine Keyl. In 2007 deeg `t mét mét het KVL mét `t leedsje "Eder joar weer opnuuj" en zoa begos langzaam häör solocarrière. Meh `t echte serieus zinge kaom `n jaor later toen häör euvergroatoma sjtorf en `t live `n leedsje zong in de kérk bie de begreffenis. Dat leedsje waor gesjreve door Guus Sjmeets en hae zou nog miè veur häör sjrieve. In Maart 2008 ies `t iérsjte leedsje ontsjtange: "Es André Rieu op de beeldbuis ies". Dit woort opgenomme bie Lei de Bruyn van Royal Music Productions in Kèrkrao. Mèt dit leedsje zin de optraejes begonne. Daonoa volgde nog 4 leedsjes, woavan eint `n duètsje is mét Frans Theunisz. Dit duètsje is teves de naam van Rowena heur ièrsjte oetgebrachde CD :"Laot oes zinge van Limburg". Deze CD is op 24 Oktober 2009 gepresenteerd.
Le Mont-Dieu
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 15 luuj op 'n oppervlaak van 18,72 veerkante kilometer en daomèt goof 't 0,8 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,6% de jaor.
Beaucamps-Ligny
De gemeinte is 5,04 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 851 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 169 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Barbacane
In Aoke is de Ponttor oet de 17e/18e eëuw in de boetesjte sjtadsmoer ein veurbeeldj van eine barbacane. Ein sjoan veurbeeldj van eine intact gebleve barbacane in Nederlandj is de door moere aan de hoofpaort verbónje veurpaort biej de Amsterdamse Paort in Haarlem.
Beaudignies
Beaudignies is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59530.
Ridderzaal (kesjteël)
thumb|De neogotische Ridderzaal van 't Thüringische [[Schloss Landsberg (Meiningen)|Schloss Landsberg]] thumb|Ein vergadering in de [[Ridderzaal van 't Bènnehof in Den Haag.]]
Linay
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 224 luuj op 'n oppervlaak van 7,28 veerkante kilometer en daomèt goof 't 30,77 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -3,8% de jaor.
Beaufort
Beaufort is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59330.
De gemeinte is 12,76 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 014 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 79 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Namesdaag
Namesdaag ies binne 't Katholiek gelouf de viering van de sjterfdaag van 'ne petroanheilige. Veurbeelde zin: Franciscus op 4 oktober, Hubertus op 3 november, Gerardus op 24 september, Elisabeth op 19 november, Theresia van Lisieux op 1 oktober of 15 oktober, Maria-Magdalena op 22 juli, Sinterklaos op 6 december enz.
Fugging
thumb|200px|right|Plaatsnaambórd. Fugging, veurhaer Fucking, is 'n Oësterieks dörpke in de gemeinte Tarsdorf in Opper-Oeësteriek. 't Dörpke haet zoën hónderd inwoeëners.
Naam
De vreugere naam Fucking klink meschiens komisch, umdet 't 'n scheldwoord oet 't Ingels is. Daorum maakde vuul toeriste foto's beej 't naambordje en woorte diezelfde borde ouk wal ins gestaole. De naam haet aevel huulemaal niks te make met d'n Ingelse term, mer kump van 'nen heilige dae Focko het en de toevoeging van -ing guuef aan det 't um 'n nederzetting geit.
IP-adres
Aan de hand van 'n IP-adres kint me vaak oetvinge woe internetgebroekers zich bevinge. De anonieme toegang tot Wikipedia is daorom eigelik väöl minder anoniem dan de toegang mit aanmèlding van 'n alias.
Concorde
Technische gegaeves
Max. sjnelheid: 2180 km/u
Vleegbereik: 6250 km.
McDonnell Douglas MD-11
Gesjiedenis
De eerste MD-11 maakdje de eerste vluch op 10 januari 1990 en ‘t Finse Finnair waerdje de eerste gebroeker van dit vleegtuug. Naodet McDonnell Douglas in 1997 door Boeing waerdje euvergenômme, is de MD-11 nog toet 1998 geboewdj.
Nico Freriks
't Kaomende seizoen zal Freriks sjpäöle bie Jastrzebski Wegiel in Pole.
Maria Magdalena
Evangelie
In de evangelies van 't Nuuj Testament weurt euver Maria Magdalena gesjreve. In 1896 weurt in Caïro 'n evangelie óntdek, dat aan Maria Magdalena zelf toegesjreve weurt. In 1945 weurt in de Egyptische plaatsj Nag Hammadi 'n baar gevónge mèt dao-in Koptische gesjrifte mit o.m. veer evangelies, woa-ónder dat van Maria Magdalena.
Veurname
Limburgse maedsjesname, die 'n aafkorting zin van Magdalena: Madeleine, Magda, Maj, Leen, Lena, Laen.
Beaurain
Beaurain is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59730.
Elisabeth van Thüringen
Zie weurt meistal aafgebeeld mèt roaze in häöre sjoat meh ouch waal mèt 'ne bedelaer. Ze ies de patrones van de caritas; de fièsdaag vèlt op 17 (in Belsj gebrukelik) of op 19 november.
McDonnell Douglas DC-10
Technische gegaeves
Max. sjnelheid: 920 km/u
Danny Nelissen
Van 1990 tot 1994 waas hae professioneel fitserenner in de PDM-ploog. In 1992 behaolde hae 'n euverwinning in de GP Wallonië. Dat waas achteraaf gezeen de groatste euverwinning in zien prof-loupbaan. In 1993 reej hae de Tour de France en wórt hae 110e in 't eindjklassement. In 1994 kreeg hae veur 't eësj las van hartritmesjtoarnisse en daoróm kreeg hae van de KNWU gein licentie meë óm bie de profs te rieje en waor hae gedwónge om weer bie de amateurs te gaon rieje.
Nandrin
thumb|Ligking van Nandrin inne pervincie Luuk. thumb|'t Vaan van Nandrin. Nandrin is 'n plaats en gemeindje in 't arrondissementj Hoei, inne pervincie Luuk, in 't Belsj. De gemeindje tèltj ruum 5500 inwoeaners.
Immanuel Kant
Filosofie
Kant maak e óndersjeid tussje synthetische en analytische oordeile. E synthetisch oordeil ies verbingend, aan e ónderwerp weurt e oordeil toegevoog dat oet de ervaring kump. 'n Analytisch oordeil ies 'n oetsjpraok euver e kènmerk van e dink dat al in 't ónderwerp besjlote liek. De centraal vraog van Kritik der reinen Vernunft ies: Zint synthetische oordeile a priori meugelik?
Èèsjde
Èèsjde (Nederlands: Eijsden) is 'n plaots ien 't uutersjte zuid-weste van Zuid-Limburg. 't Likt ien 't zuide en 't wèsjte tiege de Belzje grens aon. Aon de andere kant van dij grens ligge ien 't zuide Moelinge (Gemèjnte Voere (Voeren)) en ien 't wesjte Lixhe en Ternèjje (alletwie Gemèjnte Visé). Ten oêsjte van Èèsjde likt Sint-Gittere (Gemèjnte Èèsjde-Mergraote) en ien 't noerde Hëugem (Gemèjnte Mesjtreech).
Danny Nelissen
Belangriekste euverwinninge
1995
Èèsjde
Insignes
Op 5 fibrewarie 1890 kreeg Èèsjde van de Hoege Raod van Adel 'n waope towbedeild, wat zich zoe leet umsjrieve:
Kreeg in Hoeëg-Karabach (2020)
{| class="toccolours" style="float:right; width:300px; margin-left: 1em; font-size: 85%;"
Hingergrónk
Noa 1994 goof 't mieërder sjendinge van d'r wapesjtilsjtand. Döks góng 't um sjuëtewisselinge aa g'n grens tussje Artsach (of Armenië) en Azerbeidzjan. Me hat óch geperbeerd um e ing aan 't geweld te bringe en vreë te sjtichte, mar oane rizzeltaat. In 2016 goof 't 'ne kótte kreeg, woeëbei 350 lüj zint doeëdgeblieëve.
Èèsjde
Insignes
't Vèndel incorporeerde versjillende elemingte oet 't waope.
In 't waope van Èèsjde-Mergraote is 't kruus 'n combinatie tusse 't knóbbeleg Bourgondisch kruus van Èèsjde en 't gekarteld rechkruus van Mergraote. Twie van de drei Groêselter bel zien ouch ien 't waope opgenoeëme.
Varia
De Deepsjtraot ien Èèsjde deende es decor in de TV-serie Dagboek van een herdershond.
In 't nuujs - Natuur en milieu
2019
Britse weitesjappers zeen d'rachter gekómme det de zjwart-witte sjtrepe vanne zebra ó.a. besjirme taege paersjvlege en anger insekte.
2018
Door bósjbrenj inne buurt vanne Greekse huidsjtad Athene kómme mier es tachetig luuj óm 't laeve.
Inne gemeinte Roerdale weurt 'ne wouf gesignaliseerd.
Bie Bóggetj is 'ne wouf gezeen; 't is d'n ierste dae zich in 100 jaor in Vlaondere vertuint.
Weitesjappers vanne NASA óntdèkke det 't laok inne ozonlaog significant kleinder is es in 2016.
2017
In Mexico vèntj, einsele waeke nao de veurige zjwaoren aerdsjóddel, 'ne nujen aerdsjóddel plaats mit 'n krach van 7.1. Zeker ouch Mexico-sjtad weurt hel geraak.
'n Iessjots mit e oppervlaak van 5.800 km² (zoe groet wie Gelderlandj) braek aaf van de Antarctische iesplaat Larsen C.
2016
Alweer raak 'ne zjwaoren aerdsjóddel 't midde van Italië, noe mit 'n krach van 6,5. Väöl ieder al verzjwaakde boewe sjtorte noe gans in.
2015
De bovien (boummarter, Martes fouina) is veur 't iers saer 'r verzjwónj waer in 't Heuvellandj gezeen.
2014
Aan de Geul is de baekpiraat (Pirata knorri), ein van de woufsjpinne gevónge. 't Is veur 't iers in 124 jaor dat 't bies in Nederlandj weurt gezeen.
2013
'nen Óngewoen sjterken tornado tröf d'n Amerikaanse sjtaot Oklahoma. Dit haet tientalle doeje en enorm materiaal sjaoj tot gevolg.
2012
De Chinese aolskoet (Misgurnus anguillicaudatus) bliek zich definitief as exoot in de Tungelderbaek te höbbe gevestig.
Aope gerónjen achterklinker
Limbörgs
In 't Limbörg kump d'n aop-midde gerónjen achterklinker es de lange klinker "ao", döks mitten aop-midde gerónjen achterklinker es allofoon. Ouch kump t'r in e groeat deil dialekte veur es de korte klinker "o". Door tradiesje wuuert t'r dan dökker (foutief) getranscribeerd es. Juus wie d'n óngerónje variant, wuuert t'r in e deil dialekte, worónger 't Mestreechs, get minder aop oetgespraoke.
In 't nuujs - Natuur en milieu
2011
't Gouvernemènt sjtilt veur alle bósse in de provincie code 'roed roed' in, wat ze tot verboje gebeed veur bezeukers maak. Dit óm bósbrenj te veurkómme.
In Joplin, Missouri, vèntj 'nen tornado plaats van óngewoene krach en ómvank dae mier as 100 doeje eis en enorm materiaal sjaoj aanrich.
2009
't Kieskeskroeddikköpske (e kepelke) is in de umgeving vaan Mestreech gezeen. 't Is daomèt veur 't iers in 56 jaor tot 't bies weer in Nederland veurkump.
C-47 Skytrain
Technische gegaeves
Vleegbereik: 2400 km.
Pajala
Demografische óntwikkeling
11,10% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
FC Eindhoven
Historie
De Eindhovense Voetbal Vereniging (E.V.V.) woort opgeriech op 16 november 1909. De clubkleure, blauw en wit, zien aofgeleid vaan 't daanmaoleg waope vaan de stad. In 1921 veraandert de club häöre naom nao 'n fusie mèt Gestel in E.V.V. Eindhoven.
Frederik van Iterson
Frederik Karel Theodoor van Iterson (Remunj, 12 mieërt 1877 - Den Haag, 11 december 1957) waas 'ne hoagleëraar werktuugboewkunde en directeur van de Nederlandjse Sjtaatsmiene.
Parochie
't Parochiebesjtuur, woavan de pestoar de veurzieter ies, haet de leiding euver de parochie en geuf de nuèdige assistentie bie 't realisere van de zièlzörg van de pestoar en zörg veur de materiëel infrasjtructuur van de parochie. De lede weure op veurdrach van de parochievergadering, dat zin de parochiane, beneump door de biesjop. Tot in de jaor 70 van de 20e ièw kreeg de pestoar dèks assistentie van eine of miè kepläöns. Dat zint ouch geistelike, die gewiejd zin. De take van de keplaon, zint, door 't klein aantal preesterwiejinge, euvergenómme door diakes en leke.
Sarin
Sarin (vaan de oetvinders Schrader, Ambros, Rüdiger, Linde) is d'n triviale naom vaan methylfluorfosfonzoerisopropylester (C4H10FO2P), 'ne zenuwgaas dee in 1939 in nazi-Duitsland woort oontwikkeld. Waor 't oersprunkelek gemeind es insekteverdelger, in de lèste oorlogsjaore gebruukde 't Duits leger 't es gifgaas in de sjemische oorlogsveuring. In d'n Kawwen Oorlog lagte zoewel de VS es de Sovjet-Unie groete kwantiteite aon, die ze neet gebruukde. Wel woort 't ingezat in 't Chili vaan Augusto Pinochet (tege politieke tegestanders), in 't Irak vaan Saddam Hoessein (tege de Koerde) en door de Ōmu Shinrikyō-sekte bij häör aonsleeg in de jaore 1990. De gifgaasaonval in Syrië in 2013 zouw ouch mèt sarin zien gedoon.
In 't nuujs - Oes- en Zuudoes-Azië
2018
E vleegtuug mit 189 luuj aan baord sjtort denaer in de Javazie. Allezelaeve zeen alle inzittende ómgekómme.
't Indonesisch eilandj Celebes weurt geraak door 'ne krachtigen aerdsjóddel en 'nen dao-opvolgenden tsunami. Me vreis veur doezende doeje.
De zier zjwaor orkaan Mangkhut kump in de Filipiene aan landj en eis dao teentalle sjlachoffers.
De leijers van Naord- en Zuud-Korea óntmoete einanger inne gedemilitariseerde zone en zègke te sjtraeve nao e vraejesverdraag, det de Koreaanse Krieg formeel mót beëindige.
2015
De Nederlanjer Ang Kiem Soei weurt in Indonesië geëxecuteerd. Hae waor dao veroerdeild óm de productie van xtc.
2011
D'n tribbenaal in D'n Haag sjtilt de Nederlandse sjtaot aansjpraokelik veur 't bloodbaad in Rawagedeh, Indonesië, wat in 1947 bie de Politioneel Acties woort aangerich, en verplich häöm de nog laevende wedevrouwe te compensere.
Yoshihiko Noda weurt bevestig as nuje premier van Japan. Hae volg Naoto Kan op, dae ieder aaftraoj nao de kernramp in Fukushima.
In Wenzhou, China, sjtörve tientalle luuj nao 'n botsing van twie hoegesjnelheidstreine.
2010
De Nobelpries veur de vrae kump in henj van de Chinees Liu Xiaobo.
In de Chinese provincie Qinghai vèntj 'n aerdbaeving plaatsj mit 'n krach van 6,9 op de sjaal van Richter. 't Aantal doeje löp in de hónjerde.
Jan Lodewijk van Scherpenzeel-Heusch
Laeve
Scherpenzeel waor óngerdeil vaan de Lèmbörgse separatistiese beweging in de jaore 1840-1848. Haer had zien twijfels bie het Hollesj bestäör en häör economies beleid. In ein brochuur sjreif Scherpenzeel:
Pesjtoar
'ne Pesjtoar ies 'ne katholieke preester dae beneump ies door de biesjop um leiding te geve en zörg te drage euver 'n bepaalde parochie. Volges de kèrkelike wèt haet hae 't rech um te duipe en te trouwe ('t inzegene van 'n huwelik). Hae maog sjtervende bedene en doaje begrave. In groate parochies houw 'ne pesjtoar vreuger de hölp van eine keplaon.
Aajdingels
Besjikbaar vörm
Aajdingelse naomwäörd en veurnaomwäörd kinne weure verboge in vief naomvalle. Neve de nominatief, de genitief, d'n datief en d'n accusatief, die in väöl mie Germaanse taole bestoon, gief 't nog d'n instrumentalis, dee 't veurwerp aongief boemèt get gebäört. Bij substantieve is d'n instrumentalis compleet samegevalle mèt d'n datief, dewijl 'r bij adjectieve en veurnaomwäörd nog hei en dao eige vörm heet (ouch hei is evels d'n tendens tot samevalle te zien). D'n accusatief vertuint 'n neiging tot samevalle mèt de nominatief. Bij oonzijege wäörd zien nominatief en accusatief ummer geliek, wie dat in alle Indogermaanse taole zoe is. Volgens sommege oonderzeukers heet 't Aajdingels (entans 't Northumbrisch) in zien vreugste fase ouch nog 'ne locatief gehad. Dit heet me evels wèlle aofleie oet zier korte rune-inscripties; mèt zekerheid kin me dat dus neet zègke.
Substantieve
Wie in de aander Wes-Germaanse taole weurt de mierderheid vaan de substantieve (zelfstandege naomwäörd) sterk verboge en 'n minderheid zwaak. Sterke verbuiging geit zoe:
E rillatief klein aontal wäörd vèlt boete dees twie paradigma's. Gemeinelek geit 't um sterk verboge wäörd mèt oonregelmaoteghede in de flectie. Wäörd mèt 'ne stam dee oetgeit op -w, indege in de nominatief op -u meh in verboge vörm kump de -w- weer nao bove (smeoru 'verevèt', genitief smeorwes). Sommege wäörd indege op -e meh weure toch sterk verboge (ende 'ind', genitief endes). Wäörd op -h verlere die lètter in hun verboge vörm, dewijl de vocaol weurt verlengk (feorh 'leve', genitief fēores). E beperk aontal wäörd kint umlaut in 't miervoud in plaots vaan 'nen oetgaank, zij 't allein nominatief en accusatief miervoud (fōt 'voot', nominatief miervoud fēt, meh genitief miervoud fōta). Bij 't woord dæg is 't aandersum: d'n heldere stamvocaol (e gevolg vaan de Anglo-Friese verheldering) weurt in 't miervoud oongedoon gemaak (dagas). 'n Minderheid vaan de oonzijege wäörd heet 'nen -r in 't miervoud (lamb 'lam', miervoud lambru); dit zien evels al laank neet alle wäörd mie die in 't Limbörgs -er in 't miervoud kriege.
Adjectieve
De sterke verbuiging, hei bij 't woord gōd ('good'), geit zoe:
Asteriornis maastrichtensis
Fossiel voonds
Asteriornis woort in 2020 beneump en besjreve. 't Fossiel - NHMM 2013 008 - besteit oet 'ne vrijwel gaanse sjedel, deile vaan de pu en e spaokbein en heet 'n awwerdóm vaan 66,7 miljoen jaor. De aofzètting boe-in 't fossiel gevoonde woort, de formatie vaan Mestreech, zien vaan e kösgebeed aon 'n subtropische zie.
Vänsterpartiet
De partie waas van inne begin toet 1991 äöpelik communistisch, mer ómsjrief zichzelf huuj es 'n socialistische, feministische partie, ouch al neume väöl vanne leiendje partiefigure zich nag ummer 'ne communis.
Bellaing
Bellaing is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59135.
De gemeinte is 3,42 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 261 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 369 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Luit (Belsj)
Historie
Nao de instèlling vaan 't Vereineg Keuninkriek vaan de Nederlen kaom Luit in Limbörg te ligke. Oondaanks zie staots verleie woort Luit in 1839 bij 't Belsj ingedeild wie de Maos es landsgrens góng dene. Tot 1977 waor Luit 'n apaarte gemeinte.
Vreugmodern Ingels
Tekscorpus en literatuur
Roond 1600 ouch bleujt de literatuur in de eige taol. Theater is e volksvermaak, wat daobij ouch steun krijg vaan rieke en mechtege lui, tot 't keuningshoes aon touw. Veurluiper in de Ingelse theatersjaol is Christopher Marlowe; oonder zien naovolgers zien Ben Johnson, Thomas Dekker, Beaumont en Fletcher en William Shakespeare. Shakespeare sjrijf ouch poëzie, veural sonnètte; heer en zien tiedgenoete riechte ziech daoveur op 't model vaan Edmund Spenser, dee veur de poëzie 'n vergeliekbaar beteikenis heet wie Marlowe veur 't theater.
Sjepeng
Sjepeng is ein Limburgs woord dat wirt gebruuk veur tweë beteikenisse.