cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Feminisme
Feminisme is de vergaoring aan maotsjappelike en politische struimingen of bewaeginge die óngelieke (machs)verheljinge tösse manskaerelen en vrólje kritisch analyseren en vrouwemancipatie naostraeve. 'n Anger begrip det hieveur wuuertj gebroek is vrouwbewaeging. versjille tösse manskaerelen en vrólje die manskaerele direk of indirek beveuroeardeile denen in dees maotsjappieopvatting te waeren opgeluf. 't Feminisme kump op veur vrouwbelange, straef juridische en feitelike opluffing nao van óngeliekheje tösse manskaerelen en vrólje en ievertj veur liefelike autonomie veur vrólje en 't op geliekwaerdige en aevewichtige meneer óngeren aandach bringe van óngerwèrpe die wichtig zeen veur vrólje en striedj taenge hoeselik en seksueel geweldj. 't Feminisme kèntj väöl versjillige struiminge die op einanger boewe, meh sómtieds taengenein zeen gerich.
Leopold Mozart
Johann Georg Leopold Mozart (Augsburg, 14 november 1719 – Salzburg, 28 mei 1787) waor 'nen Duits-Oosteriekse componis en violis. Heer is veural bekind gewore es de pa vaan Wolfgang Amadeus Mozart, meh sjreef ouch zelf 'n oeuvre bijein wat de geis vaan de rococo aosemp. Vaan väöl groeter beteikenis is evels zie pedagogisch werk, wat nog ummertouw 'ne belaankrieke bron veur meziekwetensjappelek oonderzeuk is.
Leve
D'n awwen aartsbisjop Sigismund Christoph von Schrattenbach stoont de femilie dat allemaol touw. Schrattenbach storf evels einen daag nao d'n trökkier oet Italië en zienen opvolger Hieronymus von Colloredo eis gehuurzaamheid vaan zie personeel. De gevraogde reis nao Fraankriek steit heer neet touw. In 1777 löp 't conflik mèt Leopold en ziene zoon (dee intösse ouch bij d'n aartsbisjop in deens is) zoe hoeg op tot ze allebei weure oontslaoge. Veur Wolfgang is dat oontslaag definitief; Leopold maag in deens blieve en zouw dat tot zienen doed doen.
Compositorisch
Ouch zien sommege vaan zien werke wel aon Wolfgang touwgesjreve. 't Geit heibij um de mès in C KV 115 en de Twiede symfonie in Bes, KV 17.
Amstel Gold Race 2019
Parcours
Nao d'n ierste kier Cauberg góng 't weer umlieg nao Houtem; vaan dao-oet góng de koers euver Geulem op de Geulemerberg weer nao bove um bij Berg (7) bovenaon te koume. Via de groete weeg zakde de renners daan tot in Sjaan. Vaan dao góng 't in zuieleke riechting en steeg me laankzaam bij Ikkelder en Sint-Geerte. Daan góng 't eve nao 't weste tot 't Mariadörp bij Eisde. Euver Misj en de Misjerhei (8,9) góng 't daan kort laanks de Belzje grens nao Mheer. Veurbij Norbeek góng 't daan nao Hoegkruus (10), daan via Slenaoke euver de Loorberg (11) nao Heieret. Daovaandan góng 't nao de Gulperberg (18); umtot me op 't plateau blijf, is dit evels gein beklumming. Me góng daonao bergaof riechting Partij en daan bij Mechele (12) weer umhoeg. Op de Eperhei góng 't mèt 'ne sjerpen drej nao Epe en Kamerig (13). Daan daolde me nao Viele, om vervolgens bij Vaols de Vaolzerberg (14) gans op te klumme.
Nao 't hoegste punt vaan Nederland góng me kort 't Belsj in, meh bij Wolfhaag (15) staok me de grens weer euver. Via Raore góng 't euver de hendeg steil Epenerbaan (16), daan trök euver Kamerig, Epe, Epenerhei en Partij nao de Gölpenerberg (18). Me daolde daan aof nao Gulpe, boenao 't weer umhoeggóng (19) riechting Eys. Via Trintele (20) góng 't umlieg nao Sumpelveld; vaanoet dat dörp steeg me nao De Huls (21). 't Góng daan nao Ubachsberg; kort denao góng 't weer umhoeg (22). Daan zoch 't parcours obbenuits 't Geuldaal op en góng de koers weer umhoeg euver de Subberberg (5) en de Cauberg (6). Ouch de route nao Houtem, Berg (7) en Sjaan waor dezelfde wie iers.
Index vaan Minseleke Oontwikkeling
thumb|400px|Kaart vaan len nao Index vaan Minseleke Oontwikkeling in 2018. De len mèt de hoegste score zien doonkergreun; in doonkerroed stoon de zwaakste len. D'n Index vaan Minseleke Oontwikkeling (op z'ch Ingels Human Development Index of aofgekort HDI) is 'ne maot veur de economische en minseleke welvaort in e land of gebeed te mete. De IMO weurt berekend op groond vaan levesverwachting, maot vaan oonderwies en levesstandaard, en oetgedrök es e getal tösse 0 en 1. De IMO woort veur 't iers berekend in 1990 in opdrach vaan de UNDP, de organisatie vaan de Vereinegde Naties die ziech mèt oontwikkeling bezeghèlt, en is oontwikkeld door de Pakistaansen econoom Mahbub ul Haq.
Paries-Dakar
Gesjiedenis
De eerste edisie waerdje verreeje in 1978. De drievendje krach achter de rally waas de Fransman Thierry Sabine dae 't jaor daoveur waas verdwaaldj in'ne Libische woestijn tiedes de Abidjan-Nice rally. Vanaaf det moment sjteldje hae zich toet doel eederein de kans te gaeve "de woestijn te temme".
2005
In 2005 waerdje de rally veur de 27e keer gehaaje. De sjtart vonj plaats op 1 jannewarie in Barcelona. Tiedes de rally overleej de Sjpaanse motorriejer José Manuel Pérez op 10 januari in ein ziekehoes, nao ein ongelök op 6 jannewarie. Eine daag later overleej ziene Italiaanse collega Fabrizio Meoni aan eine hertsjtilsjtandj. Hae waas de 22e deilnummer dae euverleej tiedes de rally. Op 16 januari finishdje Cyril Despres es eerste motorriejer; Stéphane Peterhansel es eerste biej de personewages, en Firdaus Kabirov es eerste trucker.
The Social Network
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan biografiefilms, dramafilms.
Hilde
Hilde (Duits: Hilden) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Mettmann, te Noordrien-Wesfale (Duitsland), tege Dusseldörp aon. Mèt häör 25,59 km² en 54.737 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2109 de veerkante kilometer.
Poejerbustel
De saort maak mieëjäörige, greunblievendje en 'n bietje vleisjige, kroedechtige plantjen en bereik 'n huuegdje van 20 toet 30 cm. Alle deiler vanne plantj bevatte roead saap. De blajer greuje twieëziejig aan 'nen half-baovegrundjse greune bol mit 8 cm doorsnit. De vleisjige, toet zoeaget 25 bie 10 cm groeate blajer zeen hieël versjillige. De kluuer vanne blajer varieertj van klaor- toet duuster- toet grawgreun, sómwiel mit gaelige vlekken oppe baovekantj van 't blaad. Meistes zeen de blajer kaal en mat, sómwiel ouch glanzendj of lich-behaordj.
Masculinisme
Manskaerele höbbe volges masculiniste te make mit veuroeardeiler of achterstèlling, die ónger anger betrèkking kónnen höbben op hoeselik geweldj (einziejige fixatie op mennelik geweldj), de veiligheid vanne wirkplaats (veur mennelike berope is minder aandach), militair deensplich (geslechsgebónje verplichting toet deilnaam), gezóndjheidszörg (rilletief weinig aandach veur mennelike problematiek), gezag euver en zörg veur kinjer (wie in 'n sjeijing) en deilnaam aan gefeminiseerdj óngerrich (ónóntkómbaar en óngónstig veur jónges).
La Tène-cultuur
't Oonvrie volk
Oonderaan de maatsjappeleke ludder sjteunt de oonvrieje. Mitstens boere die dör sjulde neet alling hun bezit mae och zichzelf en hun familie verpaand haant. Daodör zeunt ze gaans aafhankelek van de dominaante klasse en haant ging rechte, alling mer plichte.
De maan-vrow verhouding
Dis sjterk hiërarchische stratificatie waor neet truuk te vinge in de maan-vrowrelatie. Warsjienlek hat dat d'r mit te make dat de nauwer kontakte mit de Etruske d'r uvvergaank van de Hallstatt-cultuur nao de La Tène sterk mèt bepaalde. Bie de Etruske how de vrow väöl mieë rechte es wie bie de Romeine. Es 'n Keltische vrow neet sjuldig waor an d'r doeëd van häöre maan koes ze - in taeëgesjtilling töt de Romeinse kultuur - alles erve. Oet Ierse en Welsje wèttekste bliekt dat ze och 't initiatief tut 'n sjèjjing koes naeme en op de Britse eilande waoërte daobie enige sjtamme geleid dör 'n vrow. Zoe leidt köningin Boudicca nog in 61 n. chr. 'ne opsjtaand taege de Romeine. Kiek och Romeins Riek, Romeinse tied en Salische wèt
Hiersj
't Hiersj is 't dialek vaan de Mestreechse stadswiek Hier. 't Dialek wiek sterk vaan 't Mestreechs aof en wèt ziech tot in dezen tied vrij good te hawwe. 't Amies is in groete liene gliek aon 't Hiers.
Bazel-Land
Bazel-Land (Duits: Basel-Landschaft, Frans: Bâle-Campagne, Italiaons: Basilea Campagna, Reto-Roemaans: Basilea-Champagna) is 'n haafkanton in 't noordweste vaan Zwitserland. 't Weurt door de lokaal bevolking korteweg "Baselland" of "Baselbiet" geneump.
Vågan
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Drees (Leudaal)
Drees of Dries (Nederlandjs: Dries) is e klein gehuch bie Naer inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Naer en Rogkel in, t'n naorde vanne Naerbaek. In 't naorde wuuertj Drees begrens door Vlaas en Brumholt, in 't oeaste door Naer en Gerhègke, in 't zuje door In 't Vin en in 't wèste door Ophaove.
Ukkel
Ukkel (Frans: Uccle) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte liek ten zuje van Brussel-centrum. Ze haet 'n oppervlak van 22,91 km², 't aantal inweunersj ies 75.169 (1 juli 2005). Ukkel ies nao Brussel de groatste gemeinte in oppervlakte van 't gewes, nao aantal inweunersj sjteit 't op de veerde plaats.
Historie
De gemeinte Ukkel óntsjtóng in 1795, wie Ukkel mèt de liènrechte Carloo en Stalle woort samegevoog. Rónd 1900 waor 't groatste deil van Ukkel nog landelik en Nederlandstalig. Wie Ukkel ummer miè 'n ónderdeil woort van de agglomeratie Brussel greujde de bevolking explosief en verfransde de plaats.
Mienwaeg
Flora & Fauna
d'r Zeen diverse saorte biotoop aanwaezig: eike-bèrkebósje, brookbósje, druueg en nate hei en vènne en baekdale. Veral in de nate hei kómme biezönjer saorte veur wie rónje zónnedów, kleine zónnedów, beinbraek, wilje gagel en klökskesgentiaan. Qua fauna kómmen in dit gebeed wilj zwiener veur en allerhenj reptieler wie d'n adder, de glejje slank, de zandjaektes en de hazelwórm, men ouch allerhenj saorte kwekkerte en salamanders.
Spenge
Spenge ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
Vlaas
't Verzwónje gehuch Hove (Hoven) loog t'n oeaste van Brumholt en t'n zuje van Vlaas; allein 'n straotnaam herinjertj nag aan dit gehuch.
Lieërgank Limburgs
D'r Lieërgank Limburgs is 'n initiatief van Veldeke Limburg, d'r Raod väör 't Limburgs en het Huis van de Kunsten, met de sjteun van de Nederlandse Provincie Limburg. D'r kursus is opgenaome in 't dör 't Provinciaal Besjtuur vasgesjtèlde Meerjarenvisie Streektaalbeleid 2007-2010 oeëdör de middele dör de Provincie gegarandeerd zeunt. D'r 1e lieërgank, op post HBO-niveau vóng plaats in 2003-2004 aan de Hogeschool Limburg in Zittert. De coördinatie waor doe in heng va Lei Heijenrath.
Docaente
De lèsse werre, in 't 2e aanbod van d'r lieërgank in 2007, verzörgd dör de volgende, op alfabet gerangsjikde, docaente:
Universiteit
Nederlandjse en Vlaamse universiteite bejen allewiel ónger angere bachelor- en maasteropleijingen en gaeven óngerdaak aan óngerzeukssjoealen en óngerzeuksinstèllinge.
Genoens
thumb|Martinuskèrk in Genoens. Genoens (Nederlands: Genoelselderen) is e dörp in Belsj Limbörg en 'n deilgemeinte vaan Riems. 't Dörp ligk zjus zuielek vaan Memmerke en ligk kort aon de groete weeg (Tóngersesteinweeg), zoeget haafweeg tösse Riems-dörp en Tóngere. In 2005 had de deilgemeinte 495 inwoeners. Bij Genoens ligk 't Wienkestiel vaan Genoens, mèt e domein vaan 22 hectaar en dao-achter de Tóm vaan Genoens; in 't dörp steit de Martinuskèrk.
Tien
Tien kan verwieze nao:
Experimint vaan Hershey-Chase
In 'n twiede experimint woort de fage gelabeled mèt radioaktief Zwavel-35 (zwavel is aonwezeg in de aminozoere cysteïne en methionine, mer neet in DNA). Nao splitsing vaan de eiwitsjèl en de bacterie voonte ze tot de de tracer wel aonwezig woar in de eiwitsjèl, mer neet in de geïnfecteerde bacterië. Dit bevestigde tot 't genetisch materiaol wat de bacterië infecteerde DNA is.
Struè
Bie 't mejdósse van kaore blieve de plantjestengele mitte oetgedóssen aore achter op 't landj. Dees waere toet groate rónj balle opgeroldj of toet rechheukige struèpekker samegepaers. Ouch wuèrtj ummer miè struè ómgeploog.
Waeve
Bie 'n weefgetouw kinne de dräöj van de sjaering (of kitting) per groep waere opgepuf door sjech. Door in e bepaold patroean de dräöj op te puffe, óntstaon ingewaeve patroeane, die hieël ingewikkeldj kinne zeen. Meistal waere de inslaagdräöj mit behölp van 'n sjeetspeulke in 't weefsel geweve. Dit sjeetspeulke is 'n sjuutvormig blökske wo-in 'n speulke mit draod, dae tiedes 't haen en weer bewaege wuuertj aafgewikkeldj.
Oppland
Gemeintes
Zèsentwintjig gemeintes ligken in Oppland:
Netuurramp
Euverstruiminge
Euverstruiminge kónne zich geleielik aan opboewe wie in 't val van langere raengerval. Döks is de massa water mièr es waat de infrastructuur inne bewóndje gebiede aankan en den kónne de knalen en piepe 't water neet mièr ewegveure. Inweuners van 't getróffe gebiede höbbe den meistes waal nag tied óm zich veur te bereie.
Heuj
Heuj (of hui) besteit houfzakelik oet gedruèg graas, mer ouch de anger plantje die tössen 't graas greuje. Heuj kan aevel ouch waere gemaak oet anger plantje, wie luzerne. Det neump me den toepasselik "luzerneheuj".
Netuurramp
Vólkaansoetberstinge
Vleujendj lava die is oetgeberste kan temperature kriege tót 1250°C en alt wo de lava doorhaervleujtj verbrandj en wuèrtj kepót gemaak. Stökker rots, as en gevieërlik gaas bers ouch oet. De vlegendje stökker rots kónne geboewe kepótmaken en luuj doeadmake. 't Gaas det wuèrtj losgelaote is sjajelik veure lónge van luuj en bieëster. Luuj die stikken es gevolg van hoage kóncentraasjes aan sjajelik gaas inne lónge is de meis-veurkómmendje doadsoarzaak es gevolg van 'n vólkanische oetbersting. Nao de oetbersting hèngk de as lang nao inne lóch. Ze vèltj den richting de aerd, döks in klump. De as is hieël diek en kan plantje, bieëster en luuj doon verstikke.
Druègdjes
Druègdjes veroarzake drekke sjaaj wie boere van waem de ougs oetdruèg en kepótgeit, mer ouch neet-drekke sjaaj wie de ikkenomie. E veurbild hievan is wen de boere häöre ougs neet kónne verkoupe, den make ze gein wins. Wiejer kónne hanjeleers häör aankoupe neet doon en zoa zelf dus ouch gein wins make. De sjaaj, den waal drek of neet-drek, kan de ikkenomie, ómgaeving enne sociaal welstandj van luuj beïnvloje.
Haachelstörm
Haachelstörm kónne väöl sjaaj aanrichte aan landjboewbedriever, geboewe, veurtuug en luuj.
Nynke Laverman
Leve
Laverman woort gebore in Weinum, gemeinte Littenseradeel. Nao häör VWO in Leeuwarden volg ze de Academie voor Kleinkunst in Amsterdam, boe ze in 2002 aofstudeerde. Ze prizzenteerde e tiedsje laank 't muziekprogram No Nynke ("Noe Nynke") veur Omrop Fryslân. In 2003 deeg ze op 't Oerol-Festival op Terschelling mèt in de veurstèlling Angela Vicario.
Mozambique
Historie
De oersprunkeleke bewoeners vaan Mozambique waore, wie in de ganse regio, Khoisan. Dinkelek tösse d'n iersten en vijden iew vele de Bantoe in. Umtot de Bantoe landbouw kóste (dewijl de Khoisan jegers-verzamelere waore) en ouch gooj metaolbewèrkers (en dus gooj waopemekers) waore, verdreve ze de oersprunkeleke bewoeners vrij gemekelek. Archeologische reste oet deen tied zien sjaars, zeker ouch umtot ze hun stei oet eerd bouwde.
Stumbenj
De stumbenj of stumluppe zeen twieë membranen inne sträöt. Ze zeen vergreudj mitte klein baekervörmige knoorsje. Dees kónne middels klein spiere waere bewaoge, wodoor de stumbenj waeren aangespannen of juus óntspanne.
Wen tiejes 't oetaome de stumbenj gespanne zeen, óntsteit aan die 'n toegenómme lóchdrök. Wen dees 'n dörperwaerd bereik, waere ze aopgedrök en nu,p de lóchdrök tiejelik aaf, wodoor de aangespanne stumbenj snel weer sloete. Dore drök sloete ze zich weer, waonao 't percès zich euverduit. De daodoor óntstange trilling inne stumbenj wuuertj euvergedragen ane langskómmendje lóchstroum. Wie helder de stumbenj waere gespanne, wie hoger de trillingsfrekwensj en wie hoger de toeanhuuegdje vanne stum.
Ryusuke Sekino
Sekino kaom nao 24 weke en 5 daog zwaangersjap t'r wereld en woog mer 258 gram. Dat is hoegoet e twelfde vaan e gezoond keend bij de geboorte, en mer tien gram leechter es de veurege recordhawwer. Dit keend, ouch Japans, woort twie maond ieder gebore; ziene naom is oonbekind. 't Kleinste euverlevend keend oets waor e meidske oet 2018 wat in San Diego (Vereinegde Staote) woort gebore mèt e gewiech vaan 245 gram.
The Hurt Locker
The Hurt Locker is 'ne film oet 2008.
Kralingen-Crooswijk
Historie
De groond hoort vaanajds gooddeils bij 't ambach, later gemeinte, Kralingen, deils al bij Rotterdam. Kralingen, wat zich sinds de vervening vaan d'n achtienden iew beperkde tot de Oudendijk en umgeving, versteidelekde in de negentienden iew merkbaar door d'n instroum vaan Rotterdammers. Dees stad had sinds de jaore 1860 ouch zelf al zien oostelek boetegebeed volgebouwd mèt arbeierswieke, Rubroek en Crooswijk. Oetindelek woort d'n drök vaan de greujende bevolking zoe groet tot de gemeinte Kralingen in 1895 aon Rotterdam woort touwgeveug. 't Oostelek deil góng nao Capelle aan den IJssel. Kralingen-Crooswijk umvat daomèt wat in 1895 't oostelek deil vaan de gemeinte Rotterdam waor.
Crooswijk
Nui-Crooswijk ligk dao weer bove, in 't noordelek deil vaan de Rubroekse Polder. Hei had Rotterdam vaanajds zien algemein begraofplaots; e deil vaan de locatie hoort evels bij Hillegersberg en kaom pas in 1904 compleet oonder Rotterdam. E deil woort astrein bebouwd, aander deile zien langen tied leeg gebleve.
Magnetisch veldj
De gruuedje en richting waeren oetgedrök in 'ne vector, de magnetische veldjsterkdje \vec{H}. 'n Verwantje groeatheid is de magnetische fluxdichheid \vec{B} (ouch magnetische inductie geneump).
Henry Ford
Henry Ford (30 juli 1863 - 7 april 1947) waas 'nen Amerikaansen industrieel dae in 1903 begós mit zienen autofebrik. Zienen ièrste wage maakdje d'r aevel al in 1892.
Veurdet Ford de T-Ford maakdje haw d'r al väöl modelle gemaak: van A tót en mit S ginge óngevjèr tièn modelle de T veur. Euver de T-Ford zag t'r det deze wage in alle kluère te verkriege waas, zoalang 't mer zwart waas.
Lies vaan Germaanse taolvariante
Noord-Germaanse taole
N.B.: De diverse Noord-Germaanse dialekte kinne op gans versjèllende manere weure ingedeild. Veur 't gemak en 't euverziech is hei gekoze um ze allemaol oonder hun cultuurtaole (Noors, Zweeds en Deens) te zètte.
Kvam
Kvam kan verwieze nao:
Heppeneert
In 1990 haet me in Heppeneert 'n bieledepot oet de late bronstied (8e ièw veur Christus) opgegrave. Diet ies 't groatste bieledepot van Belsj, mèt 47 biele en eine bronze lanspunt. De biele zin van 't Plainseau-type. De verzameling ies te zeen in 't Gallo-Romeins Museum in Tóngere.
Roeje Bösj
D'r naam geet truuk nao de familie die op papier de Ro(i)de (later: de Rhoe) geneumd waoërt en die oeëts in Opsinnich wonde en ooch èègenaer waor van d'r Roeë Beusj in 't Oos-Voeres. Oorsjproonkelek betekende dae naam dus d'r bösj van de familie de Ro(i)de of De Rhoe. Later is die betekenis bie de bevolking verlaore gegange. Wie de kaartemakers in d'r sjtrieëk kome en nao d'r naam vroge zal me gezag ha dat roeë rouge betekent. Zoe is dae naam 'n èège laeve gaoë lieje.
Trompèt van d'r doeëd
De trompet van d'r doeëd (Craterellus cornucopioides) is 'ne aeëtbare paddesjtool dae in Nederland en Belsj hieël zeldzaam en besjermd is. D'r naam hat dizze paddesjool dus neet te daanke an z'n giftigheed vör d'r miensj mae mäögeleks waal an de gedachte dat dis trompètte besjpäöld waoërte dör doeëj luuj die begrave waore in de groond. 'Ne andere naam is hoaën van overvloed. Dae naam verwiest nao 't Haoën des overvloeds oet de Griekse mythologie. De trompet is väöral gedruugd es speceriej good in saose en sópe te gebroeke. Ze haant 'ne lichte paeëper- en truffelsjmaak.
Versjprèjjing
D'r paddesjtool keumt vör oonder loofbeum, väöral bie beuke en eke en óp voedselurme zaand-, mergel- en leemgroond. E keumt dik väör in groepe. Ooch al is dizze paddesjtool zeldzaam in Nederland en Belsj; in ander dele van Europa, zoewie in Zjwede, keumt e väöl vör. D'r paddesjtool kan väöral gevoonde waeëre in de periode van juli bies december.
Aezel
Wiljen aezel
Vrie aezele kómme nag veur in Noord- en Oeas-Afrika. 't Guuef de volgendje óngersaorte:
Stasie Orthen
De stopplaats waerde geäöpendj op 4 juni 1881 en is noe boete gebroek.
Ben Erkens
Ben Erkens (Gelaen, 21 september 1952) ies 'ne zenger en leedsjessjriever oet Gelaen. Geboare in Lutterao, mèr noe al jaore wonend in Awt-Gelaen. Hae ies sins 1975 lid van de groep Carboon. Hae haet 5 kièr 't Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer gewónne; 3 kièr waor hae zelf zoawaal oetveurende es leedsjessjriever en de ander kière sjreef hae 't winnend leed.
Ben is ouch lid van de Limburgse popgroep Valsj Plat. 'ne Groep dae hoofzakelik Stones-nummersj brink mèt dialektekste. Ouch waor hae lid van 't amusementsorkes Sjpaspartout.
Renaissance
Nao de Renaissance
In de 17e ièw ongsjtong de Weitesjappeleke rivvelutie. Dit kin me ofwaal zeen es e rizzeltaat van de Renaissance ofwel es 'n ongerdeil van de Renaisance. Groat versjil mèt de 16e ièw waor dat de bookdrukkuns noe veur ederein besjikbaar begoes te rake en dat de luuj ummer miè kritiek begoeste te geve op de kirk ('t protestantisme is 'n rizzeltaat hievan) meh ouch miè luuj kritisch woorte op de Awgriekse filosofie. Dit waor get nuuts, want in de 16e ièw woort nog gans positief gekald euver de Griekse cultuur.
Mestreechs
Kinmerke
't Mestreechs heet e(e) op alle plaotse boe de meiste aander Limburgse dialekte ae gebroeke. Tot oongeveer 1800 zouw heiveur nog dèks ae gezag zien; mesjiens is de ee door Hollandse invlood dringeslope.
De combinatie awt weurt a(a)jt; oul verandert in ojl. In euzen tied verandert de combinatie out lankzaam in ojt; de twie variante kinne bij eine spreker nevenein veurkoume.
Historie
't Ierste Mestreechs wat opgesjreve woort kint me aon Henric van Veldeke touwsjrieve, dee e tiedsje in Mestreech woende. Evels mote de dialekte daan nog mie opein geliekend höbbe, en bovedeen heet Veldeke in zoeväöl plaotse gewoend tot heer koelek 't dialek vaan ein plaots kin höbbe gesjreve. In tribunaalstökker oet de zeventiende iew zien Mestreechse wäörd trök te vinde mèt betrekking tot lasterzake. D'n iersten echten teks in 't Mestreechs, bekind es 't Sermoen, is gedateerd 1729, meh sommege meine tot dat 'n versjrieving is ('t zouw daan 1792 mote zien). Vaanaof de negentiende iew woort 't Mestreechs - es ierste Limburgse dialek - frequent gecultiveerd, in gediechte, verhaole en in de twintegste iew zelfs opera's. In de jaore negenteg maakde me e deil vaan de straotnaomsjèldsjes in de binnestad twietaoleg. In 2001 leet de Mestreechse gemeinteraod de spelling vaan 't dialek vaslègke, boemèt 't dialek 'nen officiële status kraog.
Israël
Demografie
Daoneve gief 't 'n paar kleiner etnische gróppe, wie de Tsjerkesse en de Armene. De Druze woene mèt naome in 't noorde vaan Israël, en de nomadische Bedouïene zwerve euver de wijer praktisch lege Negev.
Guinee-Bissau
Historie
In 1951 herzuut Portugal zien koloniaal systeem en Portugees Guinee weurt 'n euverziese provincie. In 1956 begint Amilcar Cabral de PAIGC (Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde - Afrikaanse Partij veur de Oonaofhenkelekheid vaan Guinee en Kaapverdië). Vaanaof 1963 weurt de strijd ouch mèt waopes gevoerd. In 1968 is twiedaarde vaan 't land bevrijd. Op 24 september 1973 verklaore zie ziech oonaofhenkelekheid, wat op 10 september 1974 door Portugal weurt erkind.
Sevilla
thumb|de Kattedraol van Sevilla. Sevilla is de houfstad van Andalusië, de zujelikste autonoom gemeinsjap op 't vastelandj van Spaanje. 't Is ouch de houfstad vanne gelieknamige pervinsje Sevilla. De stad ligk te naordoeaste van Cádiz, te zuudwèste van Córdoba en te naordwèste van Málaga. In 2019 haw de stad 890.000 inwoonders.
Gesjiechte
Inne Romeinsen tied stóng de stad bekindj es Hispalis. Bieje moeare heet zie Isbiliya.
Lochhave Pleiku
Lochhave Pleiku (Sân bay Pleiku) (ICAO: PXU, IATA:VVPL) is ein van de groter vleegveljer in Pleiku, Viëtnam. De lóchhave lèk 12 kilomaeter ten noorde vanne sjtad Pleiku en 360 kilomaeter ten noorde van vanne sjtad Ho Chi Minh Stad.
Modern heidedóm
De meis umvangrieke poginge veur 'n aw religie nui leve in te bloze zien 't druïdisme, 'n reconstructie vaan de Keltische, veural Britse, religie. Dit woort al in 1792 gestiech door Iolo Morganwg. Grupkes die tot dees struiminge behure umvatte zeker tiendoezende, mesjiens mie es hoonderddoezend lejer. Me moot daobij neet oet 't oug verlere tot 't druïdisme 'n vrij reconstructie is, al gief 't ouch gemeinsjappe die de Keltische religie getrouwer naovolge. Ouch de religie vaan de aw Germane heet versjèllende poginge tot nui-opriechting gekind. Sommege vaan die grope ligke evels in neo-nazistisch vaarwater, andere zien sterk geassocieerd mèt aggressief acties wie kèrkverbrandinge. De mierderheid vaan de lui die dees godsdeenste oetveure höbbe dao gein associaties mèt. Ouch de religies vaan de Klassieke Aajdheid weure wel bedreve.
Aalburg
Aalburg is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant, in 't Land vaan Altena, mèt 'n oppervlak vaan zoeget 50 km² (exclusief water) en naoventrint 13.000 inwoeners. De gemeinte umvatde de kerne Babyloniënbroek, Drongelen, Eethen, Genderen, Meeuwen, Spijk, Veen en Wijk en Aalburg, woe 't gemeintehoes steit.
Wormvörmig aanhengsel
Nöt
't Wormvörmig aanhengsel sjpeelt meugelik 'n rol bie de insjtandjhajing van de dermflora. In 2007 opperde e vieftal óngerzeukers det 't wormvörmig aanhengsel meugelik de functie haet van 'ne veilige have veur bacterieje van de normaal dermflora, van wo-oet nao 'n episood van infectueus diarree de derm weer mit de eige flora kan waere gekoloniseerd zodet e sjneller hersjtèl kan optraeje.
Breursj Van Limburg
De breursj van Limburg waore drie kunstenaersj in de Mieddelièwe, gebore in Nijmege. Ze kaome oet 'n kunstenaersjfamilie es drie zone van Arnold van Limburg, dae houte beelde maakde. De moder, Metta Maelwael waor borduurster, de opa, Willem Maelwael, kunssjmeed en sjilder en de nónk, Jan Maelwael waor ouch sjilder. De drie breursj heesje: Paul van Limburg, hae woort ca 1375 gebore, Herman van Limburg in ca 1380 en Jan van Limburg in ca 1385. Alledrie sjtorve ze in Bourges (Frankriek) in 1416, vemoedelik aan de pes.
Duusteren akkelej
d'n Duusteren of dónkelen akkelej (Aquilegia atrata) is 'n euverblievendje plantj oete ranonkelfemielje (Ranunculaceae) die veural is te vinjen inne subalpien zaon vanne Alpen enne Apenniene.
Thomas Jefferson
thumb|200px|Thomas Jefferson thumb|250px|Signatuur Thomas Jefferson (Shadwell, 13 april 1743 – Monticello kórtbie Charlottesville, 4 juli 1826) waor 'ne Amerikaans sjtaotsmaan, filosoof en architekt en d'r driejde Presidaent van de Verenigde Sjtate. 't Oontwaerp van de Amerikaanse Oonaafhankelekheedsverklaoring van 1776 (aangenaome op d'r 4e juli van dat jaor) waor groeëtendeels zieng verdeenste. Daomèt weurt Jefferson ouch es 'ne weichtege polletieke filosofie in de Amerikaanse historie gezeen.
Varia
Thomas Jefferson zów es örsjte in 1802 friete an zien gaste geserveerd ha.
Sahara
Gesjiedenis
Mèt de versjèllende iestije veranderde 't klimaat, mèt naome de neerslaag, en daomèt ouch de begreujing. Lankzaanaon kraog de Sahara 't uterlek wat allewijl kin weure aongetroffe in de Franse Provence, en nog later woort 't gebeed tot 't type wat v'r allewijl kinne: 'n dorre, zanderege vlaakte mèt wieneg begreujing. Sins de zomer vaan 2005 gief 't ouch in 't zuidelek deil vaan de Sahara hei en dao oonweer. 't Liekent es of dit deil transformeert in 'n Sahel zone. In de zomer vaan 2005 trok zelfs n zwoer oonweerscomplex dweers door de Sahara riechting de Middellandse Zie, get wat väöl meteorologe en klimaatdeskundege tot veur kort veur oonmeugelek heelte. Tegeliekertied liekent de Sahara mie grip te kriege op Zuid-Europa. De extreem werm bovelochte oet de Sahara veroorzake laankdorige hittegolve in Europa. Heidoor kóste de letste jaore apocalyptisch ougende bosbrande in Spanje, Portugal, Italië en Griekenland ontstoon.
Geografie
De oppervlaakte vaan de Sahara bedreug oongeveer 9.065.000 veerkante kilometer, en is dus oongeveer 135 kier zoe groet es Nederland.
De Sahara umvat, gaans of een deil vaan:
Norrtälje
Norrtälje is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 54.783 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 2.010,76 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 27,2 luuj de km².
TV Limburg (Nederland)
In 2016 woort de sjtekker oet de zender getrokke door Concentra veur de Nederlandse variant. Limburgse media vong 't opmerkelik dat de zender neet rendabel waor, umdat de Belzje zösterzender waal succesvol bleef en huuj (anno 2021) nog ummer op televisie en internèt te zeen ies. Ein factor zaw de concurrentie zin gewaes mèt L1, 'n anger Nederlands Limburgs kanaal wat traditioneel 't televisielandsjap van de pervincie ies. Zoa'n concurrent guuf 't neet in Belsj Limburg.
17 juli
Heiligedaag van Alexius
Genie (persoon)
Luuj die óp een bepaald gebied 'n extreem hoeëg begaafdheed toeëne mae óp de mètste andere gebiede subnormaal functionere werre idiot savant geneumd. E (verzónne) väörbeeld is d'r hoofdpersoon van d'r film Rain Man, vertolkt dör Dustin Hoffman.
Väörbeelde
Wolfgang Amadeus Mozart waor e muzikaal genie; Albert Einstein óp 't gebied van de natuurkunde. Oscar Wilde zów me es e sociaal genie kènne besjoewe. William Shakespeare waor e literair genie. Johann Sebastian Bach, Alan Turing, Leonardo da Vinci zeunt aander väörbeelde. Leonardo da Vinci is ooch e good väörbeeld van 'ne homo universalis, 'ne persoon dae överaal in oetbleenkt.
Peerdesport
Draaf- en rensport
De rensport is altied oonder 't zaol; heibij is 't de bedoeling tot peerd wel galoppere. Snelhede vaan 60 km/o zien gein oetzundering, al kin e peerd dat neet laank volhawwe. Peerdsraces valle oeterein in vlake races en steeplechase (horderenne), boebij e peerd oonder 't renne ouch nog euver hindernisse moot springe. Ouch d'n aofstand varieert per toernooj: dèks mote de peerd in 't hippodroom loupe, meh soms geit 't um 'ne kilometerslange cross. Veural in 't Vereineg Keuninkriek en de Vereinegde Staote weurt vaan de rensport hiel väöl werk gemaak; ouch in Nederland (Wassenaar) en 't Belsj (Waregem) vinde peerdsrenne plaots. Neet alle draafbaone kinne ouch veur de rensport weure gebruuk.
Waje
Waje of Waaj (Nederlandjs: Waijen) is e klein gehuch bie Naer inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Naer en Kessel-Eik in, t'n naorde vanne Naerbaek. In 't naorde wuuertj Waje begrens door e groeat veldjbósgebied bie Kessel-Eik, in 't oeaste door Kessel-Eik enne Maas, in 't zuje door Hansem en in 't wèste door Kappert.
Peerdesport
Dressuur
Dressuurwèdstrije weure op alle meugeleke niveaus aongeboje; 't deilnummersveld is sterk verdeild in klasse. 'ne Beginner kin dèks al dalek instruime in de oonderste klas; in Nederland bekind es B. Tenao avveceert me door gevorderde en zwoer klasse; es me de zwoerste klasse aonkin, maag me oet de breidtesport nao de subtop en in theorie d'n top.
Polo en aander balsporte
Horseball, in Nederland koelek bekind, weurt wel väöl gespäöld in 't Belsj zoewie in versjèllende aander Europese len. Ouch hei bestoon de teams oet veer speulers (eigelek zès: twie zien verpliechte wisselspeulers). 't Veld is väöl kleinder es bij polo (jeh nog kleinder es bij voetbal) en me späölt mèt 'ne groete bal, dee mèt de han door 'ne rink moot weure gegoejd. Me moot de bal daan ouch te peerd vaan de groond pakke, verpliech vaanoet galop. Wee euver 'ne wèdstrijd vaan twie kier 10 menute de mieste gole scoort, heet gewonne.
Nietelbieste
Metamorfose
Poliepe zien door hun zoegeneumde basaolsjijf vas in de groond veraankerd; hun tentakele wieze vaan nature nao bove. Sommege soorte kinne ziech in 'n soort 'slowmotion-salto's' voortbewege. Me tröf ze dèks in groete kolonies aon. Ze bestoon oet de bojemsjief, mèt dao-oet de steel (scarpus) en bovenaon 't moondgebeed (peristoma) mèt de liefsopening umgeve door tentakele. Versjèllende taxa vaan poliepe vertuine oonderling versjèlle in de bouw vaan de gastraolhoolte; bij väöl soorte is die in compartiminte verdeild, meh bij de Cubozoa en Hydrozoa oontbreke die.
Santiago Calatrava
In 1979 wón e d'r Auguste Perret Award ömdat e de kwaliteet van Perrets waerk óp 't gebied van sjtructure óbbenuujs nuuj laeve inbloos, en ömdat e óbbenuujs d'r naodruk lag óp 't belang van 't ha van 'n basissjtructuur öm 'n oeteindeleke vörm te creëre.
Heerles-Nederlands
Verwante of bekans identieke taolvörm trif me in gans Limburg aon bij Limburgers die op 't Nederlands höbbe wèlle euversjakele en bij (veural Nederlandse) immigrante die ziech e klein bitteke aon hun umgeving höbbe aongepas. Allein in Heerle evels kin me vaan e dialek spreke, umtot d'n taolvörm in de ganse gemeinsjap leef en typisch plaotsgeboonde is.
Oarsjelp
De oarsjelp of oarmoesjel (Letien: auricula) is 't oetwenjig deil van 't gehuèrorgaan, 't oar. Bie väöl zougdere is de oarsjelp bewaegelik en kan 't biès door daomit te bewaege de richting verangere worin 't 't bèste huèrtj. Bie luuj is det aevel anges: tródsdet sómmige luuj mit de oarspiere waal häör oar kónne bewaege, is dees bewaeging te klein veur van invlood te zeen op 't richtinghuère. Miense doon 't richtinghuère veurnamelik mit häör twiè aafsjillige oare: links en rechs. Wiejer hölp de vorm van de oarsjelp veur 't make van óngersjied en kan me zoa bestumme of e geluid van baove of van ónger aafkump.
Stockholm
Klimaat
Stockholm lègk óp 'n hoeag brèdjegraod en haet dudelike seizoene. De zómmer zeen döks mildj/werm en druueg en de wintjer kaad en neet zoea naat. De hoeagste temperatuur die oeats gemaeten is, is +38 °C en de lieëgste is -32 °C. Normaal temperature inne versjèljendje seizoene zeen:
Höxter
De op 96 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 158,16 km², op 31 december 2018 28.824 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 182 de veerkante kilometer.
Ze smelten de paashaas
Tekstuelen inhaajd
D'n titel, dee versjèllende kiere es yell in 't leed klink, is aofgeleid vaan 'n reclamecampagne vaan smeerkiesproducent ERU, die es slaagzin had Ze smelten de kazen.
Miele
In Miele steit de neogotische Steffeskèrk oet 1861 mèt gotischen torie oet de zestienden iew (foto) zoewie versjèllende carréhäöf. Bij 't dörp steit de Waterbörch.
Democratie
Liberaol democratie
Daoneve gief 't väöl aander vörm vaan democratieë, wie democratisch socialisme en democratisch anarchisme.
Bertoloni-akkelej
De plantj is endemische veure Franse Zieë-alpen enne aangrenzendje Ligurische Alpe.
Marienmünster
Marienmünster ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Höxter, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
Kattedoorn
Krudegenaeskónde
De wórtel van de kattedoorn haet 'ne vochaafdrievende wèrking. De belangriekste stoffe die in de wórtel zitte zeen etherische aolie, saponine, flavonoïde en looistoffe.
Bourscheid (Luxemburg)
200px|thumb|Ligking vaan Bourscheid Bourscheid (Luxemburgs: Buerschent) is 'n gemeinte in 't kanton Diekirch, 't district Diekirch en 't land Luxemburg.
Geografie/Demografie
thumb|left|400px|Bourscheid De gemeinte tèlde op 1 januari 2016 1.751 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 47,5/km². Bourscheid heet 'n oppervlak vaan 36,86 km².
Ode & Tribute
Artwork
Op de veurkant steit, neve 't alaajd logo mèt de gezèttekoplètters, e logo in de vörm vaan 'n waopecompositie: e 'HR'-monogram in 'ne cirkel mèt daoneve twie aonziende liewe, veurzeen vaan d'n titel Ode & Tribute es devies. 't Monogram steit sinds 2000 al geregeld op hun platehoeze, 'n (aander) waopecompositie versjeen ieder op 't Amerikaans album Royal to the bone.
Schiedam
Historie
Schiedam oontstoon roond 1250 aon 'nen dam, gebouwd door edelmaan Dirk Bokel in de Schie veur 't ziewater weg te hawwe. De plaots bleujde op es handelscentrum en kraog al in 1275 stadsrechte, meh góng in de veertiende iew weer t'n oonder aon de concurrentie vaan Rotterdam en Delf, welke lèste plaots tösse Rotterdam en Schiedam in Delfshave aonlag. Wel bleef de stad belangriek veur de vèsserij, veural op hering, en bleujde de devotie roond Sint-Lidwina, 'n plaotseleke heilege.
Ijsjwiele
Dit artikel geit euver de plaats bie Aoke; veur de plaats bie Hinsberg, zuuch Esjwielder.
Rotterdam-Noord
thumb|Ligking vaan 't stadsdeil Noord in de gemeinte Rotterdam. Rotterdam-Noord is e stadsdeil vaan de Nederlandse gemeinte Rotterdam. 't Umvat dat deil vaan de stad noordelek vaan 't centrum wat veur de groete oetbreiing vaan 1941 al oonder de gemeinte veel. 't Stadsdeil beit 'ne gemingden aonblik: väöl volksbuurte, meh ouch get duurder en veurnaomer bebouwing. 't Bekindste in Noord is Diergaarde Blijdorp, de Rotterdamse zoo.
Verkier
Gans op de noordgrens ligk statie Rotterdam Noord, boe allein de sprinter stop. De zuidgrens vaan 't stadsdeil löp tot aon de poort vaan statie Rotterdam Centraol, ein vaan de groetste en veurnaomste staties vaan 't land. Vreuger leep de Hofpleinlijn door Noord heer, mèt 'n kopstatie in de Agniesebuurt, Rotterdam Hofplein, en nog 'n statie aon de Bergweg (Rotterdam Bergweg). Oersprunkelek waor dit ein vaan de drei groete Rotterdamse staties, en ein vaan de twie statie sveur de lijn nao D'n Haag (Staotsspoor). Zier kortbij laog de concurrerende statie Delfse Poort, boemèt me wel ouch nao Amsterdam kós vare, meh die 'ne reizeger nao D'n Haag wied boete 't centrum aofzat. Sinds 't doortrèkke vaan 't Hollands Spoor kós me op Delfse Poort ouch nao Dordrech, Breda en 't Belsj, later, bij 't umlègke vaan de Rijnspoorweg, kós me zelfs nao Utrech en wijer nao 't ooste. Veur Hofplein bleef allein regionaol beteikenis euver. Tot 2010 dege de twie staties nog wel deens.
Haarlemmermeer
Gemeintefuncties
De otosnelweeg A4, A5, A9 en A44 loupe door de gemeinte, wie ouch de spoorweeg vaan Amsterdam nao Leiden. Mèt de inlieving vaan Haarlemmerliede en Spaarnwoude heet de gemeinte ouch e deil vaan de lijn vaan Amsterdam nao Haarlem binne zien grenze.
Historie
Op 1 jannewarie 2019 woort de gemeinte Haarlemmerliede en Spaarnwoude aon Haarlemmermeer touwgeveug. Dit waor d'n ierste kier tot de gemeinte bij 'n herindeiling betrokke waor. Sindsdeen vèlt de gemeinte Haarlemmermeer dus neet mie same mèt de gelieknaomege polder.
Zichtenhaok
't Woort gebroek door 'ne pikker veur kaore te mejje in kómbinaasje mitte zich. 't Kaore woort daomit samegeroldj. Daonao woort 't samegebónje door binjsters mit 'n hendje halme toet 'n sjob of sjouf. Dees sjouve woorte den te druuege gezatte, door mieëder sjouve taengenein te zètte toet 'n miet.
Aonsleeg in Bombay vaan november 2008
Verloup
De terroriste zien vaanaof zie Bombay binnengekoume. In de hotels hadde zie 't veural gemunt op persoene mèt 'n Brits of Amerikaans paspoort. Bij de terreuracties braoke versjeie brande oet in 't hotel Taj Mahal Palace. De terroriste ginge zier gewelddadeg te werk. Zoe woorte oonder andere gegijzelde op 'n rij gezat en ein veur ein doedgesjote. Indiase politie- en legerfunctionarisse mooste dèks groete meujte doen um de gijzelacties te beëindege en de gijzeleers te bevrijje; heibij woorte sloepsjötters ingezat.
Op 29 november kaom mèt 't doedsjete vaan de drei lètst euvergebleve terroriste in 't Taj Mahal Palace-hotel 'n ind aon de terreuracties.
Sjouf
'n Sjouf (mit stoeattoean: "sjou\f") is 'n net-gebónjen en rech-aafgesnijje sjob aan lank kaorestruue (döks rögke) mit twieë benj.
Brokeback Mountain
De film woort geregisseerd door Ang Lee en heet 'nen doer vaan 134 menute.
Steinheim
Steinheim (Nedersaksisch: Staime; Historisch: Stenhem, Steynhem, Steinheimb of Stenheym) ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Höxter, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 141 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 75,69 km², op 31 december 2018 12.657 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 167 de veerkante kilometer.
Evere
thumb|right|Liegking van Evere in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes thumb|right|Gemeintehoes Evere ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes, ten noordoaste van 't sjtadscentrum van Brussel. De gemeinte haet 33.438 inweunersj (1 januari 2006) en 'n oppervlak van 5,02 km².
Kesjteëlrewien Lichtenberg
Gesjiedenis
In 1904 woort 'ne iezere trap mèt 'n houte platform aangebrach in de rewienetaore en krig de taore de functie van 'n belvédère — 'n oetzichtaore. In 1985 is de rewien geconsolideerd en zint de biegeboewe gerestereerd.
NASA
Oprichting
In 't jaor 1957 waoërt in 't kader van 't Internationaal Geofysisch Jaar, besjlaoëte 'n rakèt te boewe die 'ne satelliet in 'n baan roond de aeërd koes brènge. Dwight D. Eisenhower vörmde óp 1 oktober 1958 de NACA öm töt de NASA.
Montenegro
Bestuurleke indeiling
thumb|left|Gemeintes vaan Montenegro Montenegro is ingedeild in 21 gemeintes, die opština geneump weure.
Nynäshamn
Nynäshamn is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 24.977 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 357,23 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 69,9 luuj de km².
Côte-d'Or
thumb|Ligking van 't departement Côte-d'Or. 't Departement Côte-d'Or is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 21. 't Is gelaengen in 't naordoeaste, grenzendj ane departemente: Yonne, Nièvre, Saône-et-Loire, Jura, Haute-Saône, Aube en Haute-Marne. De houfstad is Dijon.
Zonnewage
Eine zonnewage is ein voertuug det zonne-energie es krachbron gebroektj. Op dit moment zeen dees voertuuge nog gein volwaardige vervangmiddele voor de huidige auto's, maar d'r waere waal races georganiseerdj om 't ongerzeuk nao ein dergelikke aandrieving te sjtimulere. Voorbeeldje van dees races zeen World Solar Challenge en American Solar Challenge.
Biej 't ontwerp van eine zonnewage weurdj d'r nao versjillendje aspecte van 't voertuug gekeke. Om te beginne mot 't gewich zo leeg meugelik gehaaje waere. Zo weurdj de weinige krach die 't voertuug oet de zonnesjtraole haoltj optimaal benutj. Ouch zorge ze d'r altied veur det d'r zoväöl meugelik oppervlakte van'ne auto bezatj is mit zonnecelle om 't rendement te verheuge. Ouch weurdj d'r väöl aandach bestaejdj aan'ne aerodynamica van'ne zonnewagen, aangezeen deze zo weinig meugelik weersjtand mot ongervinje van'ne loch. Omdet zonnecelle ein vriej leeg elektrische krach levere, mot men al dees maotregele treffe om dees beperking te compensere.
Genitief
Oersprónk
De genitief is eine vanne ach oearsprunkelike naamvalle van 't Proto-Indogermaans. Naamvalle goven oearsprunkelik mit name de relatie tössen 't wirkwaord en e (zelfstenjig) naamwäörd aan. De genitief woort veurnamelik gebroek veur aan te duje det 't naamwaord de rol van 'n oearzakelik veurwirp haw. 'n Dergelike relatie toet 't wirkwaord wuuertj in 't modern Nederlandjs en Limbörgs mit behölp van e veurzètsel wie "euver" oetgedrök, boete get eljerwetse religieus zinnen óm. 't Waord onzer is hie de genitief van wij (weer).
Kesjteël Pöt
Besjrieving van 't kesjteël
't Kesjteël is allein te bereike via 'n hèlsjteine inriejpaort in de versjterkte U-vörmige drievleugelige kesjteëlhaof en veurbörch, waarsjienlik oet de 18e eëuw. In de boetegevele bevènje zich róndjóm sjeetgate, zoawaal aan de boetekantj es ouch aan de bènnekantj.
Kameroen
Kameroen is en land in Wes-Afrika, wat oonstande in op 1 oktober 1961 door sameveuging van 't door Fraankriek gekoloniseerd land en e deil vaan Brits Kameroen. Veur de Ierste Wereldoorlog waor Kameroen 'n Duitse kolonie. 't Grens aon Nigeria, Tsjaad, de Centraal Afrikaanse Rippubliek, Equatoriaal Guinee, Gabon en Kongo (Brazzaville).
Senegal
Fysische geografie
Senegal kint e groet aontal tropische veugel en zoogdiere, die gemeinelek ouch wel in de naoberlen veurkoume. Diverse deile vaan 't land genete besjerming es rizzervaot of nationaol park.
Asselegoonsdag
thumb|250px|Assekruiske op de veurkop. Asselegoonsdag (in ander dialekte Esjelegoonsdig) is d'n iersten daag vaan de katholieke vastetied. Heer vèlt 46 daog veur de Paose.
Bedum
Tot 1 jannewarie 2019 waor Bedum 'n zelfstendege gemeinte. De gemeinte had good 10.000 inwoeners, boevaan 8.000 in de hoofplaots, en 'n oppervlak vaan naoventrint 45 km². In de stad Groninge ligk de wiek Beijum, op wat vreuger Bedumse groond waor.
Conceptueel analyse
't Belaank vaan conceptueel analyse
Door 'n conceptueel analyse te make is 't dèks väöl gemekeleker e versjèl te make tösse belaangrieke tekste en ooninteressant wèrk. Es centraole noties of basieke categorieë neet good oetgelag weure in 'n teks meint dit dèks tot de sjriever oonzeker is euver zien eige objectieve of tot heer zien eige thesis neet good kin oonderbouwe en steune. Wijer is 't analysere vaan concepte essentieel um te begriepe wat 'ne sjroever perbeert te verkriege in zien teks. Dees vörm vaan analyse laot me al vreug bij 't analysere ziechzelf verkiere in de discussie roontelum 't oonderwerp, 't bezej of 't concep. De concepte die 'n groete rol speule in de humanitaire en sociale weitesjappe blieve evels meistens ouch 'n groete rol speule in discussies die ziech al vaanaof 't begin vaan hun histories aofspeule. Dink aon democratie, filosofie, köns of relizjie. Nog ummertouw is me 't nog neet eins euver de beteikenis vaan dees wäörd en meistens gaon de discussies euver democratie, filosofie, köns of relizjie in essentie sömpelweeg euver de definitie vaan dees concepte.
Dougallstèrn
thumb|Dougallstèrn. De dougallstèrn (Sterna dougallii) is 'ne vogel oet de familie van stèrne (Sternidae).
Lilianne Ploumen
Laevensloop
Öp 24 september 2007 waoërt bekaand dat ze partiejväörzitter wert van de PvdA. Ze versjloog na zès tèlrondes Jan Pronk, mèt 54% van de sjtèmme. 't Partiejcongres beneumde op 6 oktober 2007 d'r nuje väörzitter. Ze waoërt gesjteund dör 'n aantal prominaente partiejlede oeëoonder 'ne groep wethouders oonder leiding van Carolien Gehrels (wethouder in Amsterdam), de rode ondernemers , Ronald Plasterk, Jet Bussemaker, Ruud Vreeman en Ahmed Marcouch
Sint-Jans-Molenbeek
thumb|right|Liegking van Sint-Jans-Molenbeek in 't gewes Brussel Sint-Jans-Molenbeek (Frans: Molenbeek-Saint-Jean; kort-eweg Molenbeek) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte haet 'n oppervlak van 5,89 km² en 't aantal inweunersj ies 78.520 (1 januari 2005). Sint-Jans-Molenbeek liek t'n weste van 't centrum van Brussel, woavan 't gesjeije weurt door 't Kanaal Brussel-Charleroi. 't Haet 'n vrie hoag percentage inweunersj van Marokkaanse aafkóms.
Andøy
De gemeintecode is 1871.
Autosnelwaeg
Oceanië
I Oceanië han inkel Australië en Nüj-Zieëlang e sjnelweëgnet, dat rilletief bepirk is. Anger pacifische lenger zint te klieën vuur e weëgnèt.
Guus Smeets
Tekssjriever en componis
Diverse bekènde Limburgse artieste zinge leedsjes mèt tekste en muzikaal compositie van zien hand, zoa wie o.a. Angelina, Beppie Kraft en Frans Theunisz (Bér Haagmans), (Felix Richi) (Gino Fey), (El Capsones) (Eric Cruts) oet Mestreech; Big Benny oet Remung; Frans Croonenberg (Hay Bodde) (bedankt en adieje) (Esmeralda) oet Gulpe; Sjef Diederen (D'r Wielly) oet Gebrook (Hoensbroek); de Schintaler oet Sjènne; Thei en Marij oet Tegele; (Eric Ghelen) (Harrie de Witt) (Kingerköpkes) (Mestreech), de Waerknuppele (Elsloo), Anja Bovedenaard oet Zitterd; De Alpenzusjes; Edith oet Munstergelaen; Joy Blijdenstein oet Heële, Ken Heugen oet Valkeberg, Martijn Smeets oet Echt, De Kletsjköp oet Houthem, Bert & John oet Brookhem, Rowena oet Valkeberg en nog väöl mjié.
Kungsör
Demografische óntwikkeling
10,88% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Damp
Damp, kwalm of zwaam is netuurkundig gezeen 'n stof inne gaasfaas die kwa temperatuur ónger 't kritisch puntj zitj, wodoor d'n damp zich condenseertj nao 'n vleujstof door de drök grótter te make zónger de temperatuur lièger te make. Damp is angesters es 'nen aerosol; 'nen aerosol is 'n suspensje van klein deilkes van 'n vleujstof, vaste stof of bei die in e gaas zitte.
Aquarel
Waterverf en kleursjtoffe woate al in 't oad Egypte gebroekt. Hieël get eeuwe geleie is de aquareltechniek al durch monnike gebroekt um sjilderinge óp perkament te make.
Me gebroekt beej 't aquarellere pigment, dat opgelos weëdt in water. Bie de gouache weëde de pigmente vermengd mit Arabische gom, e durchsjiengend bingmiddel. Van de kleur wit weëd egelik gee gebroek gemakt, miëstal weëd 't papier óp dees plaatsje natuurlik gelotte. Wen me beej 't aquarel get oetwèsjt, bliet ummer get van de kleur óp 't papier hinger. De ieësjte groeëte aquarelliste kómpe oet Engeland. Ze bedate in 't begin van d'r 19e eeuw d'r term 'aquarel' en hant de ieësjte vereniging ópgericht. Benoa al die sjildere zunt begonne mit 't i-kleure va gravures, an de hand van dees techniek.