cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Socialisme
Historie vaan 't socialisme
In de 20e iew voonde d'r, mit wisselend succes, wereldwied poginge plaots om socialisme te bewirkstellige, wo-oonder in 't Russisch Keizerriek, in China en op Cuba. En auch in Duutsjland, Italië en Spanje voonde d'r revoluties plaots. In Nederland voond auch 'n poging tot revolutie plaots, die later "Troelstra's Vergissing" zou weere geneumd. Op 't socialisme vaan de Sovjet-Unie en China kaom väöl kritiek vaan zowel socialiste als neet-socialiste. Zoe vonde in bei lande hongersnode plaots en waor d'r sprake vaan politieke repressie. Tegeliekertied voonde vöäl socialisten dat de Sovjet-Unie en China veurbeelde woare vaan stoatskapitalisme: kapitalisme wo-in de staot de rol speelt van kapitalis en alle structuren vaan 'n kapitalistische maotsjappei blieve bestoan (zoe-es loondeens, privébezit en klasse).
Ten Esje
Ander boerderieje zint de 18e ièwse Esjenberg en de gesjlote haof Euverlotbrook (Overlotbroek) (18e ièw)
Kesjteël ten Hove
Kesjteël ten Hove is gelaege ten weste van 't dörp Gratem dat allewiel deil oetmaak van de Nederlands Limburgse gemeinte Leudaal. 't Kesjteël is ouch bekènd ónger de name "Bormanshoes" en "Puytlinkshaof" nao de femiliename van vreugere bewoners.
Duutsj Riek
't Duutsj Riek is de historische naam van Duutsjlandj, en mie bezunger van de volgende sjtaote:
Sydney
Stadsfuncties
Es groetste stad vaan Australië vervölt Sydney veurnaom ikkenomische functies, veural in de deenstesector. Sydney herberg ouch mierder universiteite, wie de Universiteit Sydney en de Universiteit vaan New South Wales. Cultureel is de stad ouch sterk vertegewoordeg, oonder mie mèt 't bekind Operahoes, en mèt e paar musea. Sydney heet 'n natuurleke have, Port Jackson, die de groetste vaan de wereld is. Sydney is de zetel vaan zoewel de Roems-kathelieke en de anglicaonse bisjop.
Platbook
Platbook waor 'n serie beuk in de Limburgse taal die van 2008 bies 2021 woort oetgegeve in opdrach van 't Hoes veur de Kunste i.s.m. de sjtichting LiLiLi en Veldeke Limburg. Eder aaflevering hauw 'ne eige eindredacteur. De serie Platbook is veur en van de Limburgse dialeklezer en -sjriever.
Platbook 11 2013
10 november 2013 mèt es titel Vastelaovend. Gediechte en verhaole euver vastelaovend, ónder redactie van Theo Bovens (gouverneur van de provincie Limburg)
Platbook 14 2015
In mei 2015 versjeen 'Platbook 14' mèt es titel: Grenze. De redactie waor van Ria Oomen-Ruten. Sjrieversj: Annie van Gansewinkel, Wieërts; Bep Mergelsberg, Norbiks; Els Heijdendael-Jongmans, Valkebergs; Els Nieskens, Hertes; Felix Stelten, Zelfkants; Govert Derix, Haorster; Guus Kitzen, Sjipperkirks; Ingrid Schouten-Minten, Remunjs; Jack Jacobs, Aelses; Jans Sjure, Lins; Jean Dewaide, Zösters; Joep Kirchroa, Kirchröadsj; Jean Paulssen, Brókkelzer; John Hertog, Zittesj; Marjo van Es-Jaspar, Watervals; Jos Kostons, Beegs; Jos Bours, Sjènnes; Karel Ruiten, Mofers; Leonne Cramers,Gelaens; Lewie Pluijmen, Valkebergs; Loek van de Weijer; Kirchröadsj; Marianne Wulms-Hovens, Remunjs; Mia van Wegberg-Kurvers, Echs; Petra Stevens, Zittesj; Peter Kleuters, Merkelbèks; Phil Schaeken, Zittesj; Ton van Wegberg, Echs; Wiel Gielkens, Gelaens; Annie Tummers-Huppertz; Kirchröadsj; Wiel Schmitz, Posters; Jan Feijen, Wieërts; Margriet van Knippenberg, Kessels; Leny Daniëls, Venrojs; Jan van Es, Watervals; Diana Vullings-Smeets, Venloos; Toos Schoenmakers-Visschers, Posters
Platbook 16 2016
22 Oktober 2016 versjeen Platbook 16 mèt es titel 'Mode', onder redactie van Annie Schreuders-Derks oet Zöstere. De presentatie waor in de café in Zöstere.
Platbook 22 2019
Op 16 november 2019 kaom deil 22 van Platbook oet mèt es titel: vrieheid onder redactie van de burgemeister van Kirchroa, Petra Dassen-Housen. De volgende auteurs dege 'n biedraag: Toos Schoenmakers, Ton van Wegberg, Ron Verhees, Ton Bijsterveld,Tjeu Wetzeler, Piet Nieuwenhuizen, Mariet van Knippenberg, Els Diederen, Ed Gubbels, Jan Nieling, Annie J. van Loo, Marianne Wulms-Hovens, Ben Erkens, Jo Deusings en Jos Huysmans, John Hertogh, Annie Schreuders-Derks, Loek van de Weijer, Paul Caquelein, Jan Titulaer, Patricia Bemelen-Römer, Bob Heugen, Paul Weelen, Sjeng Strouven, Sander Schmits, Phil Schaeken, Peter Kleuters, Nicol Gurian-Senden, Mia Engels, Guus Kitzen, Wil Vergoossen, Frans Hendriks, Annie Tummers-Huppertz, Marloes Lammers-Hoekstra, Tilde Frauenrath, Yuri Michielsen, Jo van Es,Wiel Roeselers, Laurens Douven, Har Sniekers en Leonne Cramers.
Sapmi
Sapmi is dus neet 't èègeste es Laplandj, dat allèng 't Zjweedse laandsjap Laponia en de noordelekste Finse provincie Laplaand umvat. In Noorwege werre allèng dis twieë gebiede Laplaand geneumd. De mètste Saami wonne in Noorwege in de Finnmark. Ooch 't Kola-sjiereiland wert neet Laplaand geneumd.
Geografie
Sapmi lègk zo dich biej de poolstreke, det de wintjers d'r heel lank zeen en iejzig kaad, 't toendraklimaat. In de wintjermaondje kömp de zon d'r neet op (poolnacht) en in de zomermaondje geit de zon neet onger (middernachzon). De Saami höbbe in de loup der eewe geleerd zich aan deze omsjtandighede aan te passe. Ze laeve traditioneel van hun rendierkuddes, die rendiermos en angere korsmossaorte aete, praktisch de enige plante die in deze noordelikke streke veurkomme.
Xena
Xena kin beteikene:
Churchill County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Nevada thumb|200px|Ligking vaan Churchill County Churchill is 'n in 1864 gestiech graofsjap in Nevada, VS. Churchill is verneump nao de gelieknaomege oologsheld oet de Mexicaans-Amerikaansen oorlog. De hoofplaots vaan 't graofsjap is de geisstad Fallon.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Churchill County 23.982.
Nederlandse Antille
De Nederlandse Antille (officieel: Nederlandse Antillen) waore 'n aofhenkelek gebeed vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen, en vörmde tösse 1954 en 2010 volges 't Statuut vaan 't Keuninkriek der Nederlen e 'land binne 't keuninkriek'. Wat betröf de binnelandse polletiek waore de Nederlandse Antille gans oonaofhenkelek, meh ze mochte gei leger höbbe en geine boetelandse polletiek veure; dit woort aon Nederland euvergelaote. De Nederlandse Antille bestoonte oet zes, vaanaof 1986 evels vief, tropische eilen in de Caribische Zie, drei (later twie) oonderwindse, Aruba (tot 1986), Bonaire en Curaçao, en drei bovewindse, Sint-Maarten, Sint-Eustatius (Statia) en Saba. Daoneve gaof 't nog drei klein, oonbewoende eilen: Klein Bonaire, Klein Curaçao en Green Island (bij Saba). De intern structuur heet versjèld: in 't begin waore beveurbeeld Saba en Statia oonderhureg aon Sint-Maarten; later kreeg eder vaan de eilen zienen eige eilandraod. 't Land grensde aon Fraankriek, umtot 't noordelek deil vaan Sint-Maarten in Franse han is. Hoofstad en wiedoet groetste stad waor Willemstad op Curaçao, wijer waore allein Oranjestad op Aruba en Philipsburg op Sint-Maarten vaan beteikenis. Op 10 oktober 2010 heel 't land op te bestoon. De zes eilen zien nog ummer staotkundeg mèt Nederland verboonde, noe in aander constructies.
Pluto (dwergplaneet)
Bij zien oontdèkking in 1930 gol Pluto, gevoonde nao 'n systematische zeuktoch, es de negende planeet. Decennialaank leek 't inseg in zien soort, tot aander Kuiperreemobjekte woorte oontdèk, boevaan sommege wieneg in umvaank veur Pluto oonderdege. In 2006 woort 't objek daorum, mèt e paar vergeliekbaar objekte, bij de dwergplanete ingedeild. In juli 2015 vloog de ruimdesonde New Horizons veurbij Pluto.
De maone vaan Pluto
Sinds 1978 zien bij Pluto vief maone oontdèk. Sterk verbeterde telescope make allewijl op deen aofstand 't vinde vaan objekte vaan tientalle kilometers groet meugelek. Zoe kóste allein vaanaof Eerd al vief maone weure oontdèk. Mèt oonderzeuk in situ kóste nog kleinder objekte weure oontdèk. New Horizons heet in d'n aonluip nao ziene flyby evels gein nui maone mie gevoonde, zoetot 't totaol op vijf blijf.
Status vaan Pluto
thumb|200px|Pluto en Charon is hei aofgebeeld op ware gruutte ten opziechte vaan de [[Eerde en de Maon]] Pluto's geringen umvaank (kleiner es us maon) en sterk elliptische baon um de zon waore veur sommege astronome reie um te betwiefele of 't objek wel tot de planete moot weure gerekend en neet 'n planetoïde is, zoewie die bij hoonderde in de Kuipergordel gevoonden zien. Vaanaof de oontdèkking woort Pluto evels algemein besjouwt es de 'negende planeet'. Dees status bleef oonveranderd totdat in 2003 UB313 (allewijl: Eris) woort oontdèk, 'n objek wat 'ne gesjatten diameter vaan 1,5 kier dee vaan Pluto heet. Nao aonleiding vaan die oontdèkking woorte de discussies euver 't planeet-zien vaan Pluto obbenuits aongewakkerd. D'r waor dringend behoefte aon 'n sletende definitie die eins en veur altied dudelek zouw make wat veur 'n objekte d'n titel planeet mage dragen en welke neet.
Warschaupact
Opgerich op veursjtel van'ne Sovjetpartiejleider Nikita Chroesjtsjov, waerdje 't verdraag op 14 mei 1955 in Warschau ongerteikendj door:
Albanië sjtapdje oet de organisasie in 1961, nao de breuk tösse de USSR en China. Enver Hoxha van Albanië goof de Volksrepubliek geliek in häör verzit taege de hervorminge en desjtalinisatie van'ne Sovjet-Unie. Hoxha waas zelf namelik groot aanhenger van sjtalinistische dinkbeeldje en wol van gein wieke wete, toen onger Chroesjtsjov waerdje begos mit de desjtalinisatie van'ne Sovjet-Unie waas det veur hem de reje om d'roet te sjtappe, waat d'r weer veur zorgdje det Albanië nog verder geïsoleerd raakdje.
Romani
't Romani of Romanes is de taal van de Roma en besjteet taalkundig bezieë oet väöl versjillende tale, die oonderling neet mie allemaol te versjtoeë zeunt. Ze zeunt allemaol waal verwant an 't Hindi en Punjabi. De Roma zowwe op groond va taalkundig oonderzeuk oet 't noorde van India en Pakistan sjtamme. De lieënwaoërd in hun tale vertille hun rees nao 't weste. Recaent oonderzeuk bewiest 'n verwaantsjap mit 't Singalees, 'n Indo-Europese taal die verwaant is an 't Sanskriet.
Hilversum
Stadsfuncties
Hilversum heet ouch 'n belaankrieke recreatief functie, door 't väöl greun roontelum. Op sportgebeed is de stad vaan belaank door zien golfclub (ein vaan de awwer vaan Nederland), boe dèks de Dutch Open weurt gespäöld, en door de tennisbaone vaan 't Melkhuisje. Ouch heet de stad 'n amateurvoetbalvereineging, FC Hilversum, die in de Topklasse oetkump.
Verspaning
Tiejes de bewirking wuèrtj 't matterjaal eweggehaoldj door aafsjuving wobie den spane of królle óntstaont. Taengeneuver de verspanendje bewirking steit de neet-verspanendje bewirking. Hiebie óntstaont gein spane.
Aofte
't Dreuëge
De veesje vruchte woorte aan 'ne draod gerege en zoa te dreuëge gehange op de zölder, ónger de äösdje. Ouch woorte de vröchtesjtökskes dèks nao 't bakke van 't broad in de bakaove gelag en daomit gedreuëgd door de reswermde van de aove. Vreuger woort in tieje dat gein veesj fruit besjikbaar waas, äöfte gegaete of, naodat dit geweik waas, es sjpies veur vlaje gebruuk. Biej gedreuëgde zuudvruchte sjprik me van tuttifrutti.
Baláže
Baláže (IPA: /'bala:ʒɛ/; Hongaars: Balázs; Duutsj: Lipscherseifen) is e dörp en 'n gemeinte in 't Sjlowaaks distrik Banská Bystrica. 't Plaetske ligk zon 15 km van de houfplaats Banská Bystrica aaf.
Trilobiete
Trilobitomorpha is 'nen oetgesjtorve vorm gelidpotige. Ze waere ouch waal trilobiete genömdj. Ze zeen tiejdes 't Perm oetgesjtorve. Ze ontsjtonge tijdens 't Cambrium en wore 't heel Paleozoïcum in de zee te vinje. thumb|300px|right|Koneprusia brutoni, Marokko
Hildegard von Bingen
Taakundige
thumb|right|300px|'t Alfabet dat Hildegard oontwikkelde vör häör ''Lingua Ignota Hildegard construeerde 'n eege kunsttaal, de Lingua Ignota. Dis taal waoërt alling dör häörzelf gekald en gesjraeve. Ze oontwikkelde 'n alternatief alfabet dat ze Litterae Ignotae neumde.
Hèlligverklaoring
Hildegard von Bingen waoërt tiedens hör laeve al verieërd wie 'n hèllige. Ze is zalig verklaord, mae nog ummer neet hèllig. An 't eind van d'r 16de ieëw is Hildegard opgenaome in 't Martyrium, mae zoonder dat de kanonisering volgde. Eind 20ste ieëw is dör versjillende organisaties bie 't Vatikaan de procedure in gang gezat um Hildegard erkend te kriege es kerkgelierde. Dis zaak sjteet nog ummer in de oonderzeuksfase. D'r huidige paus Benedictus XVI how es professor an de universiteet van Bonn groeëte belangsjtilling en waardering vör 't laeve en werk van Hildegard van Bingen.
Sofia
Sofia (Bulgaars: София, Sofija) és de heudstad van Bulgaraaje en ooch waajdaut de grautste stad van dat laand mét 1.271.743 énwoeëners in 2013. De stad lik op de coördinaote 42° 41′ NB, 23° 19′ OL op 'n haugte van 595 m. Zaaj lik én 't weste van 't laand aon de revier de Iskar, aon de voot van 't Vitosjageberge. 't Sofiadel bau-én de stad lik wieëd aon alkaante umgaeve dër berg.
'ne Bekinde Sofiër is Tzvetan Todorov.
Kesjteël Jerusalem
Gesjiedenis
Kesjteël Jerusalem is geboewd in 1515 door Pieter van den Driesch Proenen. Ziene zoon Andries waas 'ne kanunnik en rijproost van 't Onze-Lieve-Vrouwekapittel in Mesjtreech. Dezen Andries maakde 'n reis nao 't Heilige Landj en tiedes zien aafwezigheid boewde ziene vader 't kesjteëltje op de plek wo 'n awwer hoes ‘de Drieschhaof’ hèj gesjtaon. Dit hoes waas in 't zelfde jaor 1515 door brandj verinneweerd. Bie zien trökkóms koosj hae 't kesjteël betrekke en ómdat hae zoa ónger de indrök waas geraak van 't Heilig Landj neumde hae 't kesjteël Jerusalem. 't Later in de naobieheid geboewde kesjteël es opvolger van 't Kesjteël van Lummel, kreeg in naovolging hievan de naam Kesjteël Bethlehem.
Jaobik
Liegking
Jaobik liek vlak bie de grens mèt Duutsjland, t'n noordweste van Sjilvend. Veur versjillende veurzeninge ies Jaobik aangeweze op 't dörp Zösterzeel, sjuus euver de grens.
Insignes
Op 9 mei 1889 kraog Jaobik vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Bezeenswaerdighede
In Jaobik liegke versjillende besjermde carréhäöf. Sómmige daovan zint door e gangesjtèlsel mètein verbónge. In d'n tied van de Bokkeriejersj koes me zoa nao ein vlöchte.
Sarajevo
right|thumb|Sarajevo Sarajevo és de heudstad van 't laand Bosnië-Hertsegovina. De stad lik én 't laandsdeel Federasie Bosnië en Hertsegovina. De bevolkéng haaj és iëverwegend islamitisch. Sarajevo lik op 511 m haugte boeëve zeinivo op de coördinaote 43° 51′ NB, 18° 22′ OL. Zaaj hèt 'n oppervlaakte van 173 km² en én 2011 hoch de stad 697.377 énwoeëners. 't Netnommer is 033.
Clara Fey
Kulturkampf
In 1878 richde Clara Fey in Seempelvaeld 'n nuuj moderhoes, Hoes Loreto, op. Bisjop Laurent moes umwille van z'n sjtaandpeunt ooch oetwieke en waoërt in 1879 d'r hoesgèsseleke va Loreto. Wie de orde nao d'r Kulturkampf wer truuk koes nao Duutsjlaand in 1887, bleef Clara Fey in Seempelvaeld. Ooch Laurent bleef, e sjtorf in 1879 en waoërt in Seempelvaeld begrave. Clara Fey waoërt in 1888 väör de näögende kieër tut Generaal Aöversjte verkaoze.
Telgte
't Op 54 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei oortsdeile.
Tielt
Deilgemeintes
Tielt besteit oet veer deilgemeintes. Tielt zelf mit 34,64 km² en had op 1 januari 2006 14.183 inwoeners.
Taol
Tielt zelf ligk nog zjus in 't Wes-Vlaams taolgebeed; Aarsele en Kanegem zien vaanaajds Oos-Vlaamstaoleg, mer de lèste decennia is, veural oonder invloed vaan Kortrijk, de taolgrens nao 't ooste opgesjove en zien versjèllende dörper in zuidoostelek Wes-Vlaondere vaan Oos-Vlaoms nao Wes-Vlaoms gegaange.
Vietsj
Etymologie
Van oarsjprong zou 't woord 'n aafleiing zin van wiej (wilg). 't Werkwoord vitsen (MND) beteikent: mèt tiène vlechte. De wietsj ies 'ne tièn van de wiejeboum.
Sjoppem
thumb|right|Steenboskapel bie Sjoppem Sjoppem (Nederlands: Schoppem) ies 'n gehuch tösje 's-Gravenvoere en S'n Maeëte (Sint-Martens-Voere) in de gemeinte Voere in Belsj Limburg. De nederzètting ies gelege aan 't reveerke de Voor en besjteit oet gedeiltelik ouw häöf en hoezer. 't Achtervoogsel em in de naam geit truuk op heim en dat wies nao Miedelièwse, bewoning. 'n Sjop ies 'ne sumpel opsjlaagplaats, meistal 'n aafdaak op päöl tege 'n geboew, veur (boere)getuug en karre. Op Sjoppem kruus 'ne veldwaeg de Voor via 'n wad.
Willy Quadackers
Op 30 september 1964 debuteerde hae es rechsback ónger Dennis Neville, toentertied de Èngelsje bóndjscoach van Oranje, in 't Nederlands èlftal in eine vrundjsjappelikke wedsjtried in en taenge Belsj (1-0). 't Zouw biej dit einmaolige optraeje blieve.
Jolande Sap
Laevesloup
Op 17 december 2010 woort bekènd dat Sap Femke Halsema opvolg es fractieveurzitter van GreunLènks.
Haels
't Haels is 't Oos-Limbörgs dialek zowie det weurt gesjpraoke in Hael en ómgaeving, inclusief Beegde.
Audrey Laven
Audrey Laven is 'n sjriefster in 't Kirchröadsj dialek, gebaore in Kirchroa. Saer häör achtiènde laevesjaor woont ze in Leide.
Brusno
Brusno ligk in d'n toeristische regio Horehronie.
Gesjiechte
't Plaetske Brusno waerde pas ech bekindj in de negenteenden eew. Saer 1837 sjteit hie namelik 't eerste kuurhoes.
Taunus
Revere en berge
De Aar, de Wisper en de Weil zint drei wiechtige revere deë i d'r middelgebirgde óntsjprinke. De Aar en de Weil revere zint ziejrevere va de Lahn, die de rechter ziejreveer is va d'r Rien. Wieër weëd 't gebeed aa drei kangke begrens durch revere: d'r Rien (aan 't weste en 't zude), d'r Main (aan 't zude) en de Lahn (aan 't noarde). Neëve d'r Großer Felderberg, zint óch d'r Kleiner Feldberg (825,2 meter NHN), d'r Altkönig (798,2 meter NHN) en d'r Weilberg (700,7 meter NHN) markant.
Etymologie
D'r naam Taunus kunt vermuijelig va de Keltische aaduding Dün, wat zoeëget as hoeëgte of moeër beteëkent. D'r naam kan óch trükgoa op 't Indo-Germaansj, weil de aaduding tēu sjteet vuur opzjwèlle, wat trükgrieëp op de gebirgdevörming i 't Tertiar. D'r Romeinse geograaf Popenius Mela verklaarde dit rónk 43 noa Christus.
Zuid-Hollands
Klaanklier en klaankpercesse
In lang klinkers koume mier aofwiekinge veur. De aa klink in 't groetste deil vaan Zuid-Holland wie in de standaardtaol, meh dat is neet ummer zoe gewees. Vreuger hoort me in groete deile vaan dit gebeed ae, zoewie noe nog in 't Ziews. De ae-klaank, dèks door sprekers vaan standaardtaol of stadsdialekte umsjreve es "bläökende aa", is gebleve in de Zuid-Hollandse delta en in Scheveningen, Katwijk en Noordwijk (die dit foneem trouwes alledrei versjèllend realisere!). In 't noordweste is 'nen achterklinker [ɑ:] gebrukelek; dit weurt (terech) sterk geassocieerd mèt 't Amsterdams. Korter bij de stad Utrei, beveurbeeld in Breukelen, euverhiers de gerunde variant [ɒ:]. De Zuid-Hollandse dialekte, ouch de traditioneel, make 't oondersjeid tösse de aw aa en de nui aa neet (wie dat in beveurbeeld 't Limbörgs wel gebäört: laote - water). Oetzundering is 't intösse oetgestorve Aalsmeers (wat water en lete had). Ouch 't Sliedrechts heet es taoleiland dit versjijnsel.
Grammair
In de wèrkwäörd valle e paar dinger op. Vreuger kreeg jij dèks dezelfde werkwoordsvörm wie wij, jullie en zij. 'n Inkel dialek heet dat bewaord: jij loôpe. Vendaog d'n daag associeert me die vörm evels mie mèt Noord-Hollandse dialekte en get minder mèt 't Ziews: zelfs dialekte wie 't Katwijks kinne dit fenomeen neet. Allewijl krijg jij miestal gaaroet geinen oetgaank: je denk, je loowp, je bedoel. Ouch de -t in de daarde persoen kin ewegvalle, meh dat gebeurt zeker neet in alle gevalle. Heidoor zien in 't zuide vaan Zuid-Holland nui regel opgestèld: me kint hei neve 'n einheidsmiervoud dèks ouch 'n einheidsinkelvoud, wat ofwel op geine letter indeg of consequint op 'n t: ik doet, jai doet, hai doet.
Ernest Rutherford
In 1911 veugdje Niels Bohr zich bie 'm in Manchester, dae de theorie van 't atoeam kómbineerdje mitte kwantumtheorie van Max Planck en zoea de gróndjslaag vörmdje veure modern kernfysica.
Har Sniekers
Werk
In 2004 kreeg hae de Veldeke-literatuurpries veur 'n gedichteserie.
Blenkert
Blenkert haet mer ein straot en die haet dezelvendje naam es 't gehuch zelf.
Merkelbek
Merkelbek (Nederlands: Merkelbeek) is 'n dörp aan de beek de Merkel in de gemeinte Baekdale in Nederlands Limburg. Tot 1982 waor 't ein zelfsjtendige gemeinte. In 2002 wone d'r 1600 luuj.
Warendorf
Warendorf (Nedersaksisch: Warnduorp) is e Wesfaals stedsje en de hoofplaots vaan de gelieknaommege krink (Kreis) Kreis Warendorf, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 176,88 km² en 19.085 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 108 de veerkante kilometer.
Steve Stevaert
Van 1995 tot 1999 ziet Stevaert in 't Vlaams Parlement. Daonao woort hae Vlaams vice-premier en minister van Mobiliteit en Ruumdelike Ordening tot 2003. In dat jaor volgde hae Patrick Janssens op es veurzietter van de SP.A en kièrde hae truuk nao 't Vlaams Parlement.
Staffanstorp
Demografische óntwikkeling
9,03% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Beatrix vaan de Nederlen
Regering
Juliana abdiceerde op 30 april 1980. Beatrix bleek 'n voorstin te zien die häör werk hiel serjeus naom. Dèks zeuk ze de grènze vaan wat kin binne de wèt. Um die eigensjap weurt ze wel ins mèt häör grammeer Wilhelmina vergeleke. Binne Haagse kring steit ze bekind um 'n oetgebreide dossierkennis. Ouch häören invlood op kabinètsformaties zouw groet zien. In miert 2012 evels naom de Twiede Kamer e wètsveurstèl aon wat de Keuning in 't vervolg boete de formatie moot hawwe. Heer of zij blijf wel hoof vaan de regering. Beatrix heet totnogtouw mèt veer premiers gewèrk: Ruud Lubbers (1980-1994), Wim Kok (1994-2002), Jan Peter Balkenende (2002-2010) en Mark Rutte (sinds 2010).
Bèngelder
Bezeenswaerdig
thumb|right|Kèrk van Bèngelder oet 1935
Zeeg
Zeeg kan verwieze nao:
Abcoude
Tösse 1817 en 1941 waor de gemeinte Abcoude gesplits in Abcoude-Proostdij ('t modern dörp Abcoude) en Abcoude-Baambrugge ('t dörp Baambrugge). In 2011 woort ze aon De Ronde Venen touwgeveug. Ze had 'n oppervlak vaan 32,11 km2 (woevaan 1,72 km2 water); op 1 januari 2010 had ze 8789 inwoeners.
Kölsj
't oze vader op Kölsj
Amen.
Roma
Django Reinhardt
Django Reinhardt (1910-1953) waor 'ne Belzje Sinti jazz-musikaant, dae vöral in Fraankriek laefde. Bie 'ne braand raakde e gewond en z'n rechterhaand deels verlamd. Toch bleef-e op hoeëg niveau musicere. Opvallend waor 't groeët formaat van de gitare die e besjpeulde. In Brussel wert nog al jaors op z'ne verjäördaag d'r Djangofollies georganiseerd.
Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Hei volg 'n lies mèt Amerikaanse presidente vaanaof de inwerkingtrejjing vaan de groondwèt, mèt de polletieke partij debijj vermeld.
Gotiek
Kènmerke
In de decoratie van gotische kèrke woort gebruuk gemaak van pinakels, wimberge, kruusblome en maaswerk. Umdat 't moeroppervlak kleiner woort en de vènstere groater kaome d'r minder moersjilderinge en woort 't gebrandsjilderd glaas belangrieker. Aan de boetekant woorte de kèrke verseerd mèt beeldhouwwerk, dat ummer oetveuriger woort en loskaom van de arsjitektuur. De beelde woorte ouch realistischer.
Mergel
Lèsbreef Mergel veur de jeug
De wèrkgróp Volkscultuur van Veldeke-Limburg gaof in samewèrking mèt Veldeke-krink-Valkeberg in 2011 'ne lèsbreef oet euver mergel. De beukskes woorte versjpreid onder de lierlinge van de gróp 7 en 8 van de basissjaole in Nederlands Limburg.
Gotiek
Óntwiekkeling
't Koar en de koarumgank van de abdijkèrk van Saint-Denis bie Paries, geboewd tösje 1136 en 1144 ónder abt Suger, weurt algemein besjouwd es 't begin van de gotiek. In dees kèrk woorte saer de 7e ièw de Franse keuninge begrave. Suger wol miè ruumde veur de pelgrims en 'n leech hoag ruumde mèt väöl leechinval. Diet woort bereik door 't gebruuk van sjpietsbäög en kruusribgewelve en 't aafleije van de drök door sjteunbaere.
Rimmezjdel
Bezeenswaerdig
Landsjappelek bekeke huèrt 't dörp bie 't bocage-landsjap van 't Land van Herf, mèt de typische kènmerke:
Gemèndeleke indeling, taal en dialekt
Sociaal, cultureel en economisch sjluut 't dörp nog ömmer aa bie Plombières. Ooch 't hie-oonder besjraeve Plat wert in de dörper van de gemèngde Plombières gekald.
Rimmesjdel Plat
't Rimmesjdel Plat is 'n Zuudnederfrankisch dialekt tösje de Uerdinger Seitenlinie en de Benrather Linie en behuurt bie 't Oos-Voeres. D'r moderne vocabulair is evvel oet 't Fraans övergenaome en neet oet 't Duutsj of oet 't Nederlands of 't Vlamsj. Dit gegaeve kan leide töt de miening va Nederlanders dat 't hie öm 'n Romaans dialek zow goeë, wat 't qua modern woordesjat ooch is.
Jan Peter Balkenende
Balkenende zien leismaansjap heet veural te lije oonder zien imago. Me vint häöm stief, typisch gerifformeerd, en heer zouw wieneg otoriteit höbbe. Zien uterlek weurt dèks vergeleke mèt dat vaan Harry Potter. Al dees kwalificaties woorte in 2005 door de Belsje minister De Gucht geuut, wat 'n klein ruizing tösse bei regeringe tot gevolg had.
Oetindelek zouw Balkenende ouch mèt zie twiede kabinet probleme kriege. Op 19 juni 2006 veel 't kabinet, naotot D'66 oet de coalitie getroje waor um 'n kwestie euver de populair minister Rita Verdonk. Heer formeerde mètein e noedkabinèt mèt CDA en VVD allein, 't kabinèt-Balkenende III. Heer wis in de maonde tot de verkezinge (november 2006) zie verluus te beperke tot drei zetele (44 nao 41) en woort weer premier, vaan 't Kabinet-Balkenende IV (CDA, PvdA en ChristenUnie). Dit kabinet veel in februari 2010. In de week die volgde zag Balkenende al, tot heer aon zouw blieve es leismaan vaan 't CDA. Wie de verkezinge vaan 9 mei 2010 evels oetzunderlek slech verlepe, stapde heer oonmiddellek op. Ouch maakden 'r bekind tot 'r neet mie es Kamerlid zouw trökkoume.
21 miert
Gebäörtenisse
thumb|150px|left|1sjte bladziej van d'r Code Napoleon
Cavia's
Zie valle, juus wie de pampahaas, óngere Caviidae (de cavia-echtige).
Empire
thumb|right|250px|Troan van Napoleon in Empiresjtiel thumb|right|250px|Hemelbèd, kestjteël van Compiègne thumb|right|250px|Groat Wit Salon, Keuninklik Paleis in Brussel
Hoes Blankenberg
thumb|250px|Kesjteël Blankenberg thumb|250px|right|Kesjteël Blankenberg, fronton
Actaea
Juus wie anger ranonkelechtige woort woufroot (Actaea spicata) vreuger gebroek es 'n genaesmiddel veur sjörf en anger hoedgekrenkdjes, döks mit 'ne slechten aafloup.
De plantje die ónger Cimicifuga staon, mit naam zilverkaes (Cimicifuga heracleifolia) en wantsekroed (Cimicifuga foetida) woorten ieës door Linnaeus ónger Actaea gesjreve, meh daonao sjreef t'r zie ónger Cimicifuga, ómdet de vröchte van dees plantje gein bere hawwe, meh druueg kaokervröchskes, wie bieje paterskap enne ridderspaor. Recènt DNA-óngerzeuk wies aevel oet det dees sjeijing neet nuuedzakelik hoof te zeen, wodoor ze eventueel noe ouch ónger Actaea kónne waere gesjreve.
Weimar (Lahn)
Weimar (Lahn) is 'n gemeinte in de Duutse deilstaot Hesse, mèt 7600 inwoeners. 't Oppervlak bedräög 47,05 km². Börgemeister is Volker Muth vaan de SPD. De gemeinte ligk aon de revier de Lahn.
Lady GaGa
thumb|Lady GaGa in [[Rome.]] Stefani Joanne Angelina Germanotta (gebaore óp 28 mieërt 1986 inne Stad Nuuj-York, Nuuj-York), baeter bekindj es Lady GaGa (Spjraek oet: Leedie Gkaa Gkaa), is 'n Amerikaanse singer-songwriter en muzikant.
De Percessie vaan Sjerpenheuvel
Twiede druk in 1964
D'r druk van 1931 haat neet väöl verenderd an de publieke opinie uvver Weustenraad's Percessie. In 't openbaar 'n lofleed zinge uvver dit waerk doog me neet. En me bleef 't oonder de toonbank verkope.
Vreug socialistische ideeje
Théodore Weustenraad waor Saint-Simonist en sjreef uvver d'r klassesjtrijd tussje de productieve en de neet-productieve in b.v. Chants de Réveil. Dit polletiek bewus-zieë waoërt 'm in os katholieke kontreije zoe koelek genaome dat-e 't sjlachoffer is waoëre van 'n raar vorm van karaktermoord. Bies op d'r daag van huuj wert bewaerd dat De Percessie vaan Sjerpenheuvel in de owwe van Weustenraad èèges neet aaf zow zieë kaome. Dat wert dör aandere betwiefeld want de Saint-Simoniste sjreve pamflette en èèn kenmaerk van dit genre is zjuus dat me an 't eind tut de essentie keumt.
Palau
Levende natuur
Palau deit relatief väöl um zien typische eilandnatuur te beheuje. Zoe gief 't in gans de territoriaol waters vaan 't land e zierizzervaot boe me neet op hejje maag jaoge/vèsse, en boe de vèsvangs in 't algemein streng is begrens. In dit water kump ouch de zaajtwaterkrókkedil (Crocodylus porosus) väöl veur; neet allein in zie meh ouch in 't binnewater. Versjèllende veugel koume veur: 't land kint 143 soorte, boevaan 'rs 10 endemisch zien, 3 ingeveurd en 17 zeldzaom breujers of daolgaste. Oonder de endemische veugel, wie de Palau-uil (Pyrroglaux podarginus), koume väöl soorte nog algemein veur - de natuur in 't toch wel diechbevolk land is dus nog good geconserveerd. Wat de zoogdiere betröf gief 't, boete de gebrukeleke ziezoogdiere (walvèsechtege, ziekeuj) en vleermuis, ouch 'n door de Pruse geïntroduceerde kolonie Java-ape (Macaca fascicularis) op Angaur, die dao verwèlderd leef.
Koggenland
De naom sleit op de middeliewse bestuurseinheid kogge, die oet veer of vief dörper bestoont. De gemeinte is op 1 januari 2007 oontstande oet de aw gemeintes Obdam en Wester-Koggenland. De aw gemeinte Noorder-Koggenland is toen opgegaange in Medemblik.
De Percessie vaan Sjerpenheuvel
Natuurminnend
Reeds kroent ziech eder boum mèt blaajer,
De goudappel, de bij, de vogel
Zoe in de loch es op de groond.
Kruus
Soorte kruzer
‘n Kruus kèn gemaak zin van sumpel gekruus hout, van seerlik gesjmeed iezer of van sjtein. Materiale weure ouch waal gecombineerd. Dat van hout haet meistal ’n aafdeekske es besjerming tege rege. Sóms sjteit ‘t op ’n verhuèging of trap. Dèks hange luuj ’n religieus sjpreuk ónder de crucifix, ouch in ’t plat. Bie processies kriet ’t kruus ’n versering of ‘ne krans van blome. Veer make óndersjeid in de volgende kruzer:
De Percessie vaan Sjerpenheuvel
D'r erotiek
Bie eder lintje wat dao spróng.
'n Vriejpartiej
Oh!...Wat ze daan deeg zègk iech neet.
Veurne
Deilgemeintes
Veurne kint neet minder es èlf deilgemeintes. Veurne zelf is 22,67 km² groet en had op 14 februari 2008 8.471 inwoeners. De aander kerne höbbe gein vaan alle mie es doezend inwoeners; versjèllende zien hiel klein en lendelek, zoewie Zoutenaaie, mèt mer 17 inwoeners, en De Moeren, mèt 126 inwoeners en niks vaan 'ne woenkern.
Hoescavia
Fysiek
Mit de miens en de chimpansee haet de cavia gemein det t'r neet zien eige vitamine C kin make. De cavia mót dit dus in zie voor kriege.
Soap
'ne Soap, aafgeleid van 't èngelsje soap-opera, is 'n Tv-serie die regelmaotig - èng of mieë kieër in de waeëk - wert oetgezonde. Ze deent väöral um 'n reklaam-vreunteleke umgaeving te make op 'ne zender.
Voetbal in Nederland
Distrikte
Umtot in Oos-Braobant en Limbörg bekans gein protestante woene, gief 't in distrik Zuid II gein zaoterdagcompetitie.
Europees clubvoetbal
Op dit memint (2016) plaots ziech de Nederlandse landskampioen otomatisch veur de gropsfaas vaan Champions League. Nommer 2 vaan de Ieredevisie struimp in de daarde veurrunde in; es de club die runde en de dao-op volgende play-offrunde wint, plaots ze ziech ouch veur de gropsfaas. De bekerwinner geit nao de gropsfaas vaan de Europa League, tenzij 'r bij de ierste twie clubs oet de Ieredevisie zit. In dat geval nump nommer 3 vaan de Ieredevisie dat ticket euver. De club dao weer oonder (nommer 3 of 4 dus) geit nao de daarde veurrunde vaan de Europa League. De veer clubs dao weer oonder (4-7, 5-8 of nog aanders, es de bekerwinner daotösse zit) speule play-offs (naocompetitie) veur nog 'n plaots in de daarde veurrunde.
Vrouwevoetbal
Vrouwevoetbal weurt sinds 1971 officieel door de KNVB gereguleerd; daoveur woort 't sinds 1955 gespäöld binne de Nederlandse Damesvoetbalbond (NDVB). Langen tied stèlden 't neet väöl veur; de oontwikkeling bleef achter bij aander len (beveurbeeld Duitsland), en aander sporte (wie hockey, boe-in de Nederlandse vrouweteams veuraonstoon in de wereld). Pas nao 2000 kaom dao laankzaam verandering in. Allewijl gief 't 'n profcompetitie en nump 't succes vaan 't damesèlftal gestiedeg touw. De populariteit steit nog achter op die vaan 't hierevoetbal, meh ouch dao kump verbetering in.
Voetbalpiramide
Veur 2007 waor alle vrouwevoetbal in Nederland amateurvoetbal. Sommege clubs höbbe ziech gans gespecialiseerd in vrouwevoetbal; de manne-aofdeiling is daan vaan oondergesjik belaank. Zoe'n club is beveurbeeld SV Saestum oet Zeist, wat veur de inveuring vaan betaold damesvoetbal wel ach kier landskampioen woort. De topclubs vaan veurheer speule noe in de Topklas (die bij de vroului nog besteit); dao-oonder gief 't, analoog aon 't systeem bij de hiereamateurs, nog 'n Hoofklas, Ierste Klas en Twiede Klas mèt diverse competities. Aon 'n ope voetbalpiramide mèt promotie nao en degradatie oet de Ieredevisie is 't Nederlands vrouwevoetbal nog neet touw.
Ziekleij
Ziekleij is kleij die weurt aafgepringeld door de zie en kump veural langs de kus veur. Ziekleij is vruchbaar gróndj, in taengezats tót door de zie aafgepringeld zand. In Limbörg kinne v'r gein ziekleij vènje, want v'r höbbe gein zie. In de buurt is de meiste ziekleij te vènje in Wes-Vlaandere, Holland, Zieland, Nord-Pas-de-Calais en Schleswig-Holstein.
Voetbal in Nederland
Nederlands èlftal
't Nederlands damesvoetbalèlftal, bijgenaomp de Liewinne, woort in 1971 geformeerd, nog ietot de KNVB 't vrouwevoetbal gans geïncorporeerd had. Pas in 2009 wis 't èlftal ziech veur 't iers veur e groet toernooj ('t EK) te plaotse. 't Team haolde toen de haaf finaal, die es ierste vrouwevoetbalwèdstrijd oets live op de peblieke tv woort oetgezoonde. Ouch op 't EK vaan 2013 en 't WK vaan 2015 waor Oranje presint. In 2017 waor 't EK veur vrouwlui in Nederland; 't Nederlands èlftal woort gans oonverwach kampioen.
Svedala
Demografische óntwikkeling
7,34% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Dolná Mičiná
Dolná Mičiná ligk in e bergechtig gebied in d'n traditionele regio Podpoľanie aan de Mičinský potok-baek.
Monterey County
Demografie
't Gaof 121.236 gezinne 87.896 femilies in Monterey County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 3,14.
Desiderius Erasmus
thumb|Desiderius Erasmus. Desiderius Erasmus (Rotterdam, 28 oktober 1466, 1467 of 1469 – Bazel, 12 juli 1536) waas 'ne Nederlandjsen humanis, sjriever en filosoof.
Woufroot
Tródsdet de bere giftig zeen, zeen de plantjdeiler koum vergiftig waat betröf veur miense. Ouch bie bieëster zeen gein vergiftiginge bekèndj van dees plantj.
Kesjteël Sjtriethage
thumb|right|Kesjteël Sjtriethagen thumb|right|'n Anger gedeilte van 't kesjteël thumb|right|De viever van ’t kesjteël met de watermeule aan de Sjtriethagerbaek
Theo van Dael
Theo van Dael is 'ne Belsj Limburgse sjriever dae in 't Kinders sjrieft. E waoërt in 1934 gebaore in Geistinge en wónt saer z'n trów in Aod-Kinder. In 2000 en 2003 wón e d'r gedeelde driejde pries van d'r Veldeke literatuurpries. In 2002 sjtichde van Dael Belsj Veldeke, oeëvan e saer doe d'r secretaer is.
Slowaaks
Gesjiedenis
't Slowaaks ontsjtong in de 10e eeuw nao de val van 't Groot-Moravische Riejk. 't Woor eeuwelang 'ne verzameling ongesjreve dialekte; schrieftale wore Latien, Hongaars, Duits en later ouch Tsjechisch. Nao innige poginge hiej toe in de 16e eeuw introduceerde Anton Bernolák in 1787 'ne Slowaakse sjrieftaal, gebazeerd op westelikke dialekte. De huidige sjrieftaal waerde in de jaore 1840 gelanceerd door Ľudovít Štúr en is gebazeerd op 't centrale dialek.
Alfabet
Letters in 't Slowaaks (inclusief döbbelletters): a á ä b c č d ď dz dž e é f g h ch i ia ie iu í j k l ĺ ľ m n ň o ó ô p q r ŕ s š t ť u ú v w x y ý z ž
Zelfstanjige naamwäörd
In 't Slowaaks waere zelfstanjige naamwäörd vervoeg nao naamval, geslach en wieväölheid. Sommige zelfstanjige naamwäörd zeen onregelmaotig.
Perseunlikke veurnaamwäörd
In modern Slowaaks wörd oni duk vervange door ony.
Telwäörd
Zee ouch: Telle in 't slavisch
Kesjteël van Maer
Besjrieving van 't kesjteël
't Kesjteëlcomplex besjteit oet 'n veervleugelig sjlot en 'n U-vörmige neerhaof. De veer vleugele van 't sjlot ligke óm 'ne kleine bènnehaof dae beriekbaar is via 'n loupbrök euver 'n druig grach en die veurt nao 'n toegankspaort in de zudelike vleugel. De wesvleugel, wo-in 'ne zaal is opgenómme, is 't awtste en sjtamt oet 't begin van de 14e eëuw. De noordvleugel woort aan ’t eindj van de 14e eëuw geboewd, terwiel de oasvleugel mèt de forsje rónje taore in de 15e eëuw woort aangeboewd. Tensjlotte, de aafslutende zuudvleugel, mèt aan de bènnekantj 'ne arcade op hèlsjteine zule, dae rónj 1570 verrees.
The Birth of a Nation
The Birth of a Nation (Limbörgs:  ' t Oontstande vaan 'n Natie) is 'nen Amerikaanse stomme film, Drama en oorlogsfilm vaan D.W. Griffith oet 't jaor 1915, mèt oonder mie Lillian Gish, Mae Marsh en Henry B. Walthall. Heer däört zoen 190 menute.
Diasysteem
Ooch in de sjpelling deet zich 'n oontwikkeling vör: de sjpelling van 't Plat va Veldeke is gericht óp 't Nederlands; de sjpelling van Leo Wintgens óp 't Duutsj.
1994
1994 (MCMXCIV) waor e gewoen jaor wat begós op zaoterdig op de Gregoriaanse kalender. 't Waor oetgerope tot 't Internationaal Jaor van de Familie.
Films
Populair films oetgebrach in 1994:
Dolný Harmanec
Gesjiechte
Dolný Harmanec waerde veur 't eers vermeldj in 1540 es Hermans. In daen tied woor 't e mienwirkersdörpke det drek ónger Banská Bystrica veel.
Donovaly
Donovaly (IPA: /'dɔnɔʋali/; tot 1882: Donoval; Hongaars: Dóval) is e dörp en 'n gemeinte in 't Sjlowaaks distrik Banská Bystrica. 't Plaetske ligk zon 26 km van de houfplaats Banská Bystrica en de sjtad Ružomberok aaf.
Cimicifuga
Gesjiechte
Linnaeus deildje ieës de plantj wantsekroed in ónger Actaea mitte naam Actaea cimicifuga. 't Waord cimicifuga mèntj "wandjloes verjagendj" en verwies nao 't vreuger gebroek. Wantsekroed stónk namelik en woort in 't bèdgood gezatj veure wandjluus te verjage.
San Benito County
Plaotse
San Benito heet zès plaotse boevaan de twie bekèndse de volgende zien:
Beeg
Beegs
Väör de officieuze spellingswies: Beegs, dörpssite Beeg.nl
Slavernie
Slave woorte gevange genómmen of es slaaf gebaore. Persoeane kósten ouch toete slavernie waere veroeardeildj es straof veur e misdrieg.
Kenia
Historie
Kenia behuurt tot 't gebeed in Afrika boe de mins ziech al vreug verspreide; dao zien reste vaan d'n Homo habilis en d'n Homo erectus gevoonde. Oongeveer 2000 jaor veur Christus migreerde de Koesjiete, e blank volk, nao 't modèrn Kenia. Wie de Arabiere dao in 't ierste millennium binnevele lökden 't ze neet dao d'n islam te introducere. Wel vestegde ze dao e handelsmonopolie. Intösse migreerde ouch negers, veurnaomelek Bantoe, nao 't land, en verdreve dao mèt succes de Koesjiete. 't Monopolie vaan de Arabiere op d'n handel woort in de zestiende iew gebraoke door de Portugeze, die de kös vaan Afrika verkinde en de zieroute nao Indië zochte. Ind zeventiende iew verkraog de sultan vaan Omaan de greep op de handel dao.
Biologie
De rieke vaan de diere, plante, sjummels en protiste vörme same 't domein vaan de Eukaryote, de bacterieë en de archeeë zien de Prokaryote.
Downtown (Los Angeles)
Chinatown
Chinatown (Limburgs: Sjinadörp) is 'n hiel erg bekind gebeed vaan Downtown. In de wiek woene veurnaomelek Sjineze. Toen de mieste Sjineze twiehoonderd jaor geleie emigreerde nao Los Angeles, koze de mieste um same mèt landgenote op ein plaots te hojze. Heidoor oontstoont vaanzelf Chinatown. Dit gebäörde op mierdere plaotse in Californië. Ouch oontstoont dit idee in San Diego, en in San Fransisco ligk zelfs 't groetste Chinatown vaan de wereld. Boete Californië is veural de Chinatown vaan New York City (in New York), Miami (in Florida), Londen (in Ingeland) en Amsterdam (in Nederland) 't bekinst. Väöl Sjineze in Chinatown kinne gaaroet gein Ingels umtot bekans ederein in de umgeving Sjinees kin. Ingels weurt euverbodeg, en zelfs de straotborde zien twietaoleg (Ingels en Sjinees) gesjreve.
Sinselveld
Link nao ein lóchfoto van 't Sinselveld
Sinselveld, Venlo
Externe links
Scouting St Paulus
Naord-Limburg
Naord-Limburg is de streik die begint vanaaf Venlo in 't zude, en zoeë 't deil van Nederlands Limburg beslaot tót Venraoj en gans in 't naorde tót Mook beej Nimwaege. Oëstelik wird Naord-Limburg begrénst doar de Pruse bóndsjtaot Naordrien-Wesfale, westelik wird de sjtreek begrénst door Naord-Brabant. Beej Mook in 't naorde ligk ein klein stöksken gréns mit Gelderland. D'r wuuëne 266.162 luuj (1-1-2010) in de zaeve gemeinten die tót de streik geraekend kinne waere: (van naord nao zuud) Mook en Middelar, Gennep, Bergen, Venraoj, Hórs aan de Maos, Venlo en Pieël en Maas.
Hillegersberg-Schiebroek
Honderd-en-Tien-Morgen
Noordnoordoostelek vaan 't aajd dörp in de gelieknaomege polder. Dee polder is in 1772 druuggelag en geneump nao zien oppervlaakde vaan 110 mörge ofwel 85 hectaar. 't Zuielek deil is in de jaore 1950 gebouwd en besteit oet veur deen tied ruim rijkeshoezer en middebouw (lieg flats). Nao zèsteg jaor zien väöl hoezer aon vervaanging touw; hei en dao is ouch al gesloop en nuigebouwd. 't Noordelek deil woort pas in de jaore 1990 gerealiseerd en in 'n Vinexlocatie. In gans de polder heite de straote nao gaode en helde oet de Grieks-Romeinse aajdheid.
Terbregge
'n Aajd gehuch aon de Rotte, vaanajds vallend oonder Hillegersberg meh kilometers oosteleker gelege. Geneump nao 'n brögk, door Ingweoonse oontrunding veranderde brugge in bregge. Kaom in de negentienden iew gans in 't water te ligke; allein de Rottekaoje waore gespaord. Later deen iew woorte die pole druuggelag. Stroumaofwaarts vint me noe ouch get nuibouw (bekind es Nieuw-Terbregge), zoetot dees wiek sterk in umvaank is touwgenome. Zie lendelek karakter is 't evels neet kwietgeraak. Terbregge is lendelek veural bekind vaan 't knouppunt Terbregseplein, wat hei in de buurt ligk (meh oonder 't stadsdeil Prins Alexander vèlt).
Bevolking
In Hillegersberg-Schiebroek woene 'n gooj 40.000 lui. In 2012 woorte hei 42.870 inwoeners getèld. Schiebroek waor de volksriekste buurt mèt 15.940 inwoeners, daonao volgde Hillegersberg-Noord (7.970), Hillegersberg-Zuid (Kleiwegkwartier; 7.775) en 't Molenlaandkwartier (7.755); de kleinste wiek waor Terbregge (3.435). (Alle getalle zien aofgerund op ganse vieftalle.) Opvallend is tot Honder-en-Tien-Morgen in dees ciefers oontbrik; 't kin bij Hillegersberg-Noord zien getèld.
Waterkrachcentraal
Wirking
thumb|left| Diagram van ein pompsjpaarbekkecentrale in Raccoon Mountain thumb|right|Vermogesgrafiek van ein pompsjpaarbekkecentrale. Greun is 't gebroekdje vermoge om 't water op te pompe; rood is 't opgewekdje vermoge
Wantsekroed
'n Verwantje plantj die väöl veurkump in sierhäöf is zilverkaes (Cimicifuga heracleifolia), aevenes Cimicifuga racemosa.
Kesjteël Geulzicht
Kesjteël Geulzicht is 'n kesjteël gelaege op de Barakkeberg in 't gehuch Geulem bie Berg dat taengewoordig deil oetmaak van de Nederlands Limburgse gemeinte Valkeberg.
't Bildt
't Bildt (officieel Nederlands: Het Bildt; Fries: It Bildt) is 'ne polder en 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, aon de Waddezie. De gemeinte umvatde de kerne zien Minnertsga (Minnertsgea, pas sinds 1984), Nij Altoenae, Oudebildtzijl (Ouwe Syl), Sint Annaparochie (Sint Anne) en Sint Jacobiparochie (Sint Jabik). Minnertsga huurt neet bij 't polderlandsjap 't Bildt meh ligk op 't aajd land.
Dordrech
Historie
In de daartiende en veertiende iew woort Dordrech tot ein vaan de veurnaomste handelscentra vaan Wes-Europa. De haves in de aw binnestad getuige nog daovaan. In 1299 kraog de stad e veurnaom belastingprivilezje vaan de graof, bekind es stapelrech. 't Waor ouch centrum vaan politieke twiste: wie de stad in 1386 door de Kabeljouwe vereuverd woort, maakte die 't tot centrum vaan häöre machsbasis. Aon de veurspood kaom in 1421 abrupt 'n eind, wie de Sint-Elisabethsvlood de gaanse umgeving en bekans de stad zelf euverspäölde. De stad kaom zoe op e klein eilendsje te ligke en verloor veurgood häör leiende positie in 't gebeed aon Rotterdam.
In de achtiende en negetiende iew verloor 't nog mier beteikenis aon Rotterdam en woort 't ein vaan de ermste stei vaan Holland. Tege 't ind vaan de lèste iew evels wónt 't wier get in beteikenis, al zouw 't altied 'n typische arbeidersstad blieve. Vaanaof 1900 is de stad ouch explosief gegreujd. In mei 1940 waor 't 't decor vaan felle gevechte, boebij de Pruse hiel väöl soldate verlore ietot ze oeteindelek doorbreke kóste. In 1970 woort de gemeinte Dubbeldam, die boete 't dörp Dubbeldam 't euvergroete deil vaan de landbouwgroond besloog, door Dordrech geannexeerd.
18 april
Nationale fièsdaag in Zimbabwe
Olm (beerbrouwerie)
Olm is 'ne beerbrouwerie oet Winschoten, Nederlandj. Brouwerie Olm bestit sins april 2003. Weivolges 't bedrief zelf zaet, is de naam "Olm" ontstaon tiedens 'n vergaodereng in 't kantoerpandj van de brouwerie, din emes zien blik naor boete leet dwaole. Um zien oug veel op 't straotnaamburdje "M.J. van Olmstraat", waor 't pandj aon gevestig is. Zodoonde bliek 't beer noe vernump te zeen naor 'ne veurmaolege hoesers oet Winschoten.
In 2003 worde allein pils gebrouwe, in 2004 volgde 'n witbeer, De Witte van Olm. Olmbeer wordt neet gebrouwe in Winschoten zelf, maor in 'ne kleine brouwerie kortbie Kortrijk. In 2006 verhoesde Olm naor Almere-Haven.
Vereineg Keuninkriek
't Vereineg Keuninkriek, ofwel 't VK (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland of UK), is e land in Wes-Europa, dat oet veer min of mie otonoom stökker besteit: Ingeland, Sjotland, Wales en Noord-Ierland. Ingeland weurt es kerngebeed gezeen, zeker umtot dao de hoofstad ligk en 't groetste deil vaan de bevolking woent. D'n Ingelse keuning heet de titels Keuning vaan Ingeland en Keuning vaan Sjotland, de kroenprins hèt Prins vaan Wales. 't Eiland boe-op Ingeland, Sjotland en Wales ligke weurt Groet-Brittannië geneump. Officieel hure 't Isle of Man en de Kenaaleilen neet bij 't Vereineg Keuninkriek. Dees eilen hure, same mèt 't Vereineg Keuninkriek zelf en 'n aontal kolonië en geweze kolonië, wel tot 't Gemeinebès vaan Naties.
Armenië
Historie
In 1991 woort 't land oonaofhenkelek. Al ieder, in 1988 waore Armenië en Azerbaidzjan begonne te vechte um 'n anklaaf in Azerbaidzjan, die door Armeniërs bewoend weurt: Nagorno-Karabach. Dees oorlog woort in 1994 mèt e stop-'t-veure beëindeg. De kwestie blijf tot op d'n daag vaan vaandaog delicaat, al besteit de internationaal gemeinsjap geinen aondach draon.
Las Vegas (stad)
Historie
In 1905 woort Las Vegas gestiech en in 1911 kraog 't stadsrechte. In 1920 had Las Vegas 2.304 inwoeners. Tot 1980, wie de stad 164.674 inwoeners had, bleef Las Vegas e stedsje in 't graofsjap Lincoln. Umtot Las Vegas 't centrum begos te weure vaan 'n väöl te groet graofsjap, woort in dit jaor Las Vegas de hoofplaots vaan 't nui graofsjap, Clark. Wie Las Vegas tien jaor later, in 1990, mèt 56,9% waor gegreuid, had 't 258.295 inwoeners. De Las Vegas Strip is allewijl 'ne straot vaan 6,4 kilometer en daoneve is de stad väöl groeter gewore.
Sjtrubbe
Vreuger woort 't bósgebied t'n wèste Kerkelsberg of Kirkelsberg geneump, hoot 't stök t'n wèste vanne Rogkelsebaek Sivers en 't gebied t'n oeaste van dees baek Streube. Allewiel hètj 't ganse gebied Sjtrubbe.
Howland Island
In 1937 is op 't eilandj 'n lanjingsbaan aangelag veur 'ne kórte sjtop en brandjstofinnaam veur de vlöch róndj de waereld van Amelia Earhart en Fred Noonan. Ze zeen aevel veurdet ze 't eilandj bereikde verdwene.
Theodoor Dorren
sjtäölke
Ónder häöm in ziene lómmer sjteit 'n hauf verroemde bank op twiè päól in d'aerd gesjlage,'n óngesjaafde wieje plank Mos en graas en druège louver hingk van jaore in de sjtruuk 't ies miech of iech in dat heukske lenteloch van vreuger ruuk
Kransdere
Taxonomie
Alle bekèndje saorte vanne kransdere behuuere toette klas Eucycliophora, de orde Symbiida, de femielje Symbiidae en 't geslech Symbion.
Samoa
Samoa (vreuger Wes-Samoa; officieel (Ingels) Independent State of Samoa, (Samoaans) Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Samoa) is 'n eilandnatie in de Stèl Oceaon, zuielek vaan Tokelau, westelek vaan Amerikaans Samoa, noordelek vaan Niue en Tonga en oostelek vaan Wallis en Futuna. Hoofstad en mèt afstand groetste plaots is Apia. Samoa huurt cultureel en geografisch bij Polynesië, boe 't vrij centraol in ligk: alle zjus geneumde aonligkende len en gebeedsdeile zien ouch Polynesisch.
Twellefvingerigen derm
d'n Twellefvingerigen derm is bedèk mit einläögig cilindrisch epitheel mit microvilli. Ouch bevatj 't sliemvörmendje gobletcelle.