cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baor
Es e baormesjien ouch lankzem kan drejje, kan d'r ouch waere gebroek es sjroevedrejjer.
Formule 1
Nederlandse coureurs
De bekindste en miest succesvolle Nederlandse Formule 1 coureur is Max Verstappen. Hae heet meer op 't podium gesjtande es ziene pap Jos Verstappen. Dee is sinds 2003 neet meer actief in dees tak van autosjport. Hae riedj noe in de 24 oers Le Mans klasse en duitj in 2008 veur de eerste keer mit aan de 24 oers race van Le Mans. Anger bekindje Nederlandse Formule 1-coureurs zeen Carel Godin de Beaufort, Gijs van Lennep, Jan Lammers, Huub Rothengatter, Christijan Albers en Robert Doornbos. Albers debuteerdje in 2005 biej Minardi en reej in 2006 voor Midland F1. In 2007 waerdje dit team euvergenomme door Spyker. Robert Doornbos waas de letste drie grand prix van 2004 testriejer van Jordan. Ouch in 2006 waas hae dao testriejer toet hae es teamgenoot van Christijan Albers, in eine Minardi, zien Formule 1-debuut maakdje tiedes de Grote Pries van Duitslandj. In 2006 is Doornbos test- en reservecoureur biej Red Bull Racing en riedj de letste drie races van 't seizoen es vervanger van Christian Klien. In 2007 wiektj hae oet nao de Amerikaanse Champ Car serie. Albers riedj ouch in 2007 veur Spyker, wo hae halverwaege 't seizoen op non-actief weurdj gezatj. Markus Winkelhock vervingk hem in'ne GP van Europa op'pe Nurburgring. Sakon Yamamoto reej de euverige races veur Spyker.
Pijnacker-Nootdorp
De gemeinte Pijnacker-Nootdorp is in 2002 oontstoon oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Pijnacker en Nootdorp.
De Geusselt
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Starebeeld
Historie
Roond 1930 heet de Internationale Astronomische Unie (IAU) de perceize begrenzinge op d'n hiemelbol vaan alle 88 starebeelde vasgelag. De begrenzing maak 't meugelek um aander objekte in zoe'n gebeed te kinne beneume.
Soeret
Soeret (Nederlands: Soureth) is e vuurmalig gehuch va Heële. 't Loog i g'n buurt va Hondsrug en is vervange durch e industrieterrein. D'r Sourethweg heringet evvel nag aan 't vuurmalig gehuch.
Vanaaf de dertieënde ieëw loog hei óch e lieëngood.
Libanon
Demografie
In de periode 1975-2011 verlete 1,8 mieljoen Libaneze hun land. Gesjat weurt tot ach à veertien mieljoen lui op de wereld 'ne Libanesen aachtergroond höbbe. De Libanese diaspora is 't groets in len wie Brazilië, Canada en Australië.
Reeuwijk
Historie
Reeuwijk weurt in 1248 veur 't iers geneump, wat relatief laat is. 't Waor in deen tied 'n törfkolonie. Törf steke bleef nog lang zien belaankriekste functie; groete aofnummer waor de stad Gouda. De pole die westelek vaan Reeuwijk-brug ligke (de zoegeneumde Reeuwijkse Plassen) getuige dao nog vaan. In 1855 kaom 't zier landelek Middelburg bij de gemeinte Reeuwijk. In 1989 woort 't groetste deil vaan de gemeinte Driebruggen, boe-oonder de dörpskerne Driebruggen en Waarder, aon Reeuwijk touwgevoog. In 2011 góng 't op in de nui gemeinte Bodegraven-Reeuwijk.
1761
Gebore
thumb|right|150px|Rutger Jan Schimmelpenninck, gebaore op 31 oktober 1761.
Houffalize
thumb|Locatie van Houffalize in Luxemburg. Houffalize (Duutsj: Hohenfels; Luxemburgs: Haufelescht) is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Luxemburg op 't Belsj in 't arrondissemaent Bastenake. Op 'n oppervlakde va 166,58 km² wonne 5.134 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 31 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|Duutsjen tank in Houffalize. Nadrin, Mont, Tailles, Tavigny, Mabompré en Wibrin.
Brees
Brees kin zeen:
Hiëreweëg
Hiëreweëg (Nederlanks: Heerenweg) is 'n buurt i g'n gemingde Heële. De buurt litt bei Robrook en Hekseberg.
Hooglede
Deilgemeintes
Hooglede heet twie deilgemeintes. Binne de deilgemeinte Hooglede ligke ouch nog twie klein aander kerne. De deilgemeinte Hooglede zelf heet 'n oppervlak vaan 22,00 km² en had in 2006 5.713 inwoeners.
Ligking
Hooglede ligk bergop, op e klei heuvelrögkske wat dweers door de gemeinte löp. Ouch deil vaan dees formatie is de Hoge Gitsberg. 't Dörp Gits ligk aon de voot vaan deen heuvel, te noorde devaan.
Egelze
Waope
De liew vaan sabel is 't waope vaan Gulik, in welk hertógdóm Egelze vreuger laog; 't lazuur en goud mèt de gesjaakde balk is 't waope vaan de ierste hiere vaan Egelze; hamer en moker zien 't symbool veur de mijnbouw.
Maharishi Mahesh Yogi
Biografie
In 1990 vestegde heer ziech in Vlorp, gemeinte Roerdale, woe heer op 't terrein vaan 'n aajd-kloester in Nationaol Park De Meinweg, kortbij de naobersjap Vlorp-Sjtatie e centrum veur zien meditatielier leet bouwe. In oktober 2000 reep heer dao de "Global Country of World Peace" oet. In 't dörp Vlorp greujden 'r oet tot 'ne cultfiguur, en hei kin me inmiddels op väöl plaotse betaole mèt de raam, 't geld vaan de Global Country. Zien eis tot 't kloester op zie terrein aofgebroke mós weure umtot 't zuidoostelek, neet oostelek georiënteerd waor (en daodoor de harmonie op zien universiteit zouw versteure; zien volgelinge waore al begós) had 'm evels in probleme gebrach mèt 't gemeintebestuur.
Lier
De waardering veur zien lier is wisselend. Sommege vinde zien lier get te gemekelek, te touwgenkelek en aontrèkkelek veur de gemiddelde mins (en neume 'm 'ne charlatan). Väöl critici höbbe ouch bezwoer tege 't feit tot heer de Vedische gode in zien gesjrifte opneump; daodoor zouw zien lier toch neet zoe tiedloos en veur alle culture touwgenkelek zien es heer zelf beweert.
ChristenUnie
De partie is op 15 mieërt 2001 óntstangen oet 'n fusie tösse de RPF en 't GPV. Vanaaf 22 fibberwarie 2007 maakdje de ChristenUnie same mit 't CDA enne PvdA deil oet van Kabinet Balkenende IV. Op 20 fibberwarie 2010 stapdje de PvdA-bestuurders nao e kónflik euver Oeroezgan oet 't kabinet, wonao 't CDA en de ChristenUnie in 'n demissionair kabinet wiejergónge.
Confucius
200px|right|thumbConfucius (Qufu, 551 v.Chr. - 479 v.Chr.) (Chinese: 孔子; pinyin: Kǒng zǐ; Wade-Giles: K'ung-tzu, or Chinese: 孔夫子; pinyin: Kǒng Fūzǐ; Wade-Giles: K'ung-fu-tzu), waas 'ne beroemde deenker en sociale filosoof oet China, mieë bepaald oet de Chinese aodheed. Hae waas gebaore es Kong Qiu (Wade-Giles: K’ung Ch’iu) in de sjtad Qufu in de Chinese sjtaat Lu.
Sri Lanka
Historie
D'n iersten Europeaon dee Sri Lanka besjreef waor Marco Polo, dee 't land in 1292 bezoch. De Portugeze vestegde in 1505 hun ierste handelpos dao en breide hun kolonies dao stèlselmaoteg oet. Nao conflicte vaan de Nederlande mèt Portugal vereuverde de ierste 't eiland in 1655. Dit bleef zoe tot in 1796 de Britte alle Nederlandse kolonies annexeerde. In 1802 woort Sri Lanka officieel 'n kroenkolonie. In de negetiende iew weurt 't eiland door de Britte gebruuk veur 't verbouwe vaan thee en kaneel. Tegeliek mèt Brits Indië weurt Sri Lanka in 1948 oonaofhenkelek.
Confucius
D'r Gulde regel
D'r gulde regel van 't Confucianisme vindt me truuk in Gesjprekke XV:23:
Klei
Klei besteitj oet kleiminerale, wovan väöl saorte bestoan. Kleigrunj zeen, vergeleke mit zandj, slech waterdoorlaotendj. In druueg tieje haje ze väöl langer water vas, mer in nate tieje verdrinke gewassen ieëre. Ouch höbbe kleigrunj minder las van oetspeuling es zandjgrunj. Hiedoor haje ze baeter voorstoffe veur plantje vas en zeen ze euver 't algemein voorriek. Pogingen óm in 't kader van netuurbehieër kleigrunj te versjrale zeen nötteloos of mótten hieël lang waere vólgehaje.
Klei kump in Nederlandj veurnamelik veur inne kusstreke (zieëklei) en langs de revere (reveerklei) en mieë landjinwers op hoger deiler baekklei of leim. Kleigrunj die óntwaterdj waere kómme lieëger te ligke, doordet 't water det veur mieë ruumdje tösse de kleideilkes zörgdje verzwónjen is enne kleideilkes kórter opperein kómme te zitte. Dit versjiensel wuuertj inklinke geneump. Inklinken is ei vanne factore die biedragen aan baomdaling.
Ieshockey op de Olympische Winterspeule 2018
Poule A
15 fibberwarie, 21.10 Zwitserland 1 – 5 Canada Kwangdong-ieshockeycentrum Sjeidsrechters: Antonín Jeřábek, Konstantin Olenin
Poule B
In poule B gónge zoewel 't Russisch es 't Amerikaans team oonverwachs oonderoet, tege respectievelek Slowakije en Slovenië. De Russe riechde ziech daonao weer op, de Amerikaone neet gans.
Poule A
15 fibberwarie 2018, 16.40 Russisch Olympisch team 1 – 5 Finland Kwandong-ieshockeycentrum Sjeidsrechters: Nicole Hertrich, Melissa Szkola
Poule B
10 fibberwarie, 21.10 Zwitserland 8 – 0 Korea Kwandong-ieshockeycentrum Sjeidsrechters: Dina Allen, Gabrielle Ariano-Lortie
14 fibberwarie, 16.40 Korea 1 – 4 Japan Kwandong-ieshockeycentrum Sjeidsrechters: Drahomira Fialova, Nicole Hertrich
In 't nuujs - Economie
2019
Bie Punch Powertrain in Sintruin verdwiene 188 jobs.
2018
Carrefour geit in 't Belsj 1233 jobs sjrappe. Ónger mie d'n hypermerret in Gènk zal slete.
2015
De Nobelpries in de economie weurt aan de Brit Angus Deaton oetgereik, "óm zien analyse van consumptie, ermooj en welvaart".
't Opebaar Ministerie verdènk e vliesjverwirkend bedrief in Naord-Limburg (welk weurt neet gezag) van 't verwirke van veur consumptie óngesjik paersvleisj.
De Raod van Sjtaot bepaolt tot de gaaspöt in Loppersum zoe good wie toew mót, óm de veiligheid van 't door aerdsjóddele geplaog gebeed te waorborge. Minister Henk Kamp volg dit advies op.
2014
De gecombineerde gezèt Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad weurt door 't Vlaoms concern Concentra euvergenome. Tot noe waore die gezètte in henj van 't Brits bedrief Mecom Group.
2011
Sjtaolbedrief ArcelorMittal zaet ziene werme bandj in Luuk toe te gaon doon. Dit zouw 't èndj van de sjtaolindustrie in die sjtad beteikene.
Op 'nen top in Brussel weurt beslote tot nuuj sjteunmaotraegele veur Griekeland. Besjlote weurt ónger mie dat ouch banke gaon biedrage.
Grenspaol
Nederlands-Belzje grens
Dat plaatse van grenspäöl gebeurde b.v. in 1843, toen op de conventie van Mestreech de precieze grenze woorte vasgelag van de keuninkrieke Belsj en Nederland, die in 1839 gesjeie woorte en van toen aaf 'n zelfsjtendig land waore gewore. Op de grens tösje die twiè leng kaome genummerde grenspäöl, deils in helsjtein en deils in geetiezer. 't Ièrsjte nummer sjteit in Vaols en 't lètste nummer 369 aan de Noordziè. Langs de grensmaas woorte döbbel päöl geplaats mèt 't zelfde nummer.
In 't gehuch Ulvend sjteit zoane grenspaol (nummer 21), dae aangeuf dat 't gehuch zoawaal bie Nederland es bie Belsj huèrt. 't Gevolg ies dat 't ouch verdeild ies in twiè gemeintes: Mergraote en Voere (gemeinte). Ouch gemeintes make gebruuk van päöl of gemeinteborde um 't begin en ing van de gemeinte aan te geve. Mergraote deit dat mèt markante grenspäöl of sjtein. thumb|250px|Grenspaol van de gemeinte Mergraote.
Ido
Kinmerke
Euver 't algemein kin weure gezag tot 't Ido de iezere regelmaotegheidsprincipes vaan 't Esperanto heet losgelaote um e get natuurleker woordbeeld te kriege.
Tegels
Tegelse sjpellingsteikes
As sjpelling waere (sinds 't oetbringe van ein Tegels waordebook) de regels van de sjtichting Veldeke gebroek. 't Meist opvallende versjil met anger dialekte zien de verlengde klanke, as de "oe". 't Nederlangse "boek" wuurt neet zoe oetgesjpraoke as 't Tegelse "boek", det "buik" beteikent. (Ein "boek" is in 't Tegels "bóok" - ouch eine verlengde klank.) De "Limburgse" sjpelling is dus "oe", mer in Venlo en in Haerle sjrieve ze "oeë".
Ido
Klaanklier en spelling
Umtot de j neet mie klink wie in 't Esperanto (ze klink noe wie in 't Frans, dewijl de lètter in 't Esperanto klink wie de Limbörgse j), gebruuk 't Ido ouch de lètter y, die de klaank [j] euvernump. De lètter ŭ weurt gewoen es u gesjreve. Tot slot nump 't Ido d'n digraaf qu (Esperanto: kv) en de lètter x (Esperanto: ks) weer op.
1765
1762 - 1763 - 1764 - 1765 - 1766 - 1767 - 1768
Austronesische taole
Malayo-Polynesische taole
Dees numeriek wiedoet belaankriekste subgróp (nao Ethnologue 1235 vaan de 1255 taole) besteit oet e groet aontal lokaol erkinde clusters. 't Is veurluipeg neet gans dudelek wie ziech die oonderein verhawwe, meh 't ligk veur de hand tot de ieder gekoloniseerde gebeie (Filipijne, Borneo) 'n rillatief groete variatie höbbe.
Sommege gelierde meine tot sommege vaan dees gróppe welzeker aonein te knoupe zien. Zoe zien Adelaar en Himmelmann (2005) 't Soendanees, Madurees en Malayo-Tjamees same es ein discrete gróp, de Malayo-Soembawataole.
Kesjteël Meerssenhoven
thumb|250px|Kesjteël Meerssenhoven, 't Sjlot. thumb|250px|Kesjteël Meerssenhoven, 't paortgeboew en de pylonen mèt dao-op de sjteine leëuwe.
Austronesische taole
Klaanklier
De reconstructie vaan Wolff (2010) hèlt 't op 19 consonante en veer vocaole.
Dees taol kint 'n aontal klaanke die allein in lienwäörd veurkoume; de klaanklier is daorum verteikend. De klaanke boevaan me meint tot ze later zien oontliend stoon tösse häökskes.
Simón Bolívar
't Verzèts- en vereuveringswerk
't Jaor dao-op maakde Napoleon zie broor Joseph Bonaparte keuning vaan Spaanje en zien kolonies. Euveral in de kolonië (en ouch in Spaanje zelf) begós toen 't verzèt, georganiseerd in juntas. Bolívar góng bij de Caracas-junta, en woort oonder mie es diplomaot nao New York oetgezoonde. In 1812 evels gaof juntaleismaan Francisco de Miranda ziech euver en mós Bolívar vlöchte nao Cartagena de Indias. Vaanoet Nui Granada veel heer in 1813 Venezuela binne, 't begin vaan de Campaña Admirable. Nao aonvenkeleke successe (heer vereuverden o.m. Bogotá lökden 't 'm neet um wijer door te dringe en vlöchden 'r via Jamaica nao Haïti. Dit land, wat ziech pas oonaofhenkelek verklaord had en geregeerd woort door bevrijde slaove, zag häöm hölp touw bij 'n nui invasie in Venezuela. Noe begós 'n succèsvolder episode oet zien campagne: heer vereuverde e groet gebeed wat in 1821 vereineg woort in Gran Colombia ('t modern Colombia, Panama, Venezuela en Ecuador). Bolívar woort vaan dit land d'n ierste president.
Omroep Limburg
Omroep Limburg is in 1989 ontsjtange naodat de NOS alle regionaal omrope how verzelfsjtendigd. Vanaaf 1 jannewari dat jaor klonke neet mae de historische weurd "Dit is Maastricht, de Nederlandse Omroep Stichting met een programma van de ROZ" oet de luidsjpreakers, meh de klanke van Omroep Limburg.
Haamsjeut
De plant ies twiè-hoezig, dat wilt zègke, dat óf allein vrouwelike óf mannelike blome aanwezig zint. De vrouwelike vörm geuf de besse. De bleuj vèlt in mièrt-april. De wiette besvröch weurt door veugel, veural liestersj, versjpreid. Doordat 't zaod, dat neet verteert, nao 't ete in de oksel van de boumtek blief liegke, geit 't hie op d'n doer sjete. 't Doert 2 jaor veur de ièrsjte blaedsjes versjiene. De wortel greujt wiejer de boum in. 't Zaod ies ouch zoa plekkerig, dat veugel 't nao ander buim euverbringe. Dat verklaort de naam vogelliem. De plekkerige liem zou ouch gebruuk zin um veugel te vange.
Hoes Bloemendal
Besjrieving van 't kesjteël
't Hoes haet 'n paleisachtig uterlik en is in de jaore 1791-1795 geboewd in opdrach van Johann Arnold von Clermont, 'ne Aokese lakefabrikant en Lutheraan dae zien febriek in Aoke verplaatsjde nao ’t in dae tied Sjtaatse Vaols. 't Óntwerp van 't hoes is vermoedelik van de Aokese boewmeister Joseph Moretti, dae ieërder ouch al 't Kesjteël Volsbroch en 't Hoes Clermont in Vaols veur de von Clermonts boewde. ’t Hoes is 'n breid, óngerkelderd geboew, in drie laoge opgetrokke in de veur in daen tied populaire Lodewijk XVI-sjtiel. 't Haet in de veurgevel ’n midderisaliet mèt dao-op 'ne fronton en 'ne döbbele bordestrap nao de hoofingank.
Kesjteël De Bongard
Kesjteël De Bongard is gelaege aan de Schoolstraat in 't Nederlands Limburgse Bocholtz dat taengewoordig 'n deil is van de gemeinte Zumpelveld.
1768
1765 - 1766 - 1767 - 1768 - 1769 - 1770 - 1771
1448
1447 - 1448 - 1449
Kestieël 't Gäötje
't Heje
In 1969 kaom 't kesjteël in bezit van baron J. van Hövell tot Wsterflier, sjtadsarchivaris van Remunj. Hae leet in 1970 'n oetgebreide resteratie oetveure, wobie de achkantige taore woort biegeboewd.
Lies vaan rasse en volker in Star Trek
Dit is 'n lies vaan rasse, volker en aander levensvörm in Star Trek:
Doevergenhout
Doevergenhout of Genhoot (Nederlands: Douvergenhout) is 'n buurtsjap van Merkelbek in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. Eigelik vörme de in 't weste van Merkelbek gelege buurtsjappe Doeve en Hout same de kern Genhoot. Oarsjprónkelik waor zie groater es 't dörp Merkelbek.
Manskaerel
Veurtplantjingssysteem
'ne Manskaerel haet ein inkel X-chromosoeam en ein Y-chromosoeam en wuuertj gekènmirk dore volgendje geslechsorgane:
Lomma
Demografische óntwikkeling
6,48% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Heioord
Heioord is e klein gehuch bie Hunsel inne gemèndje Leudaal. 't Ligk ane Öffelsebaek ane grens mit 't Belsj. Anen euverkantj vanne baek ligk 't gehuch Öffelse. Heioord ligk tösse Kinder en Biësel (op 't Belsj), Smeedstraot (richting Hunsel en Ittervoort), Neeritter en Öffelse (richting Haalder) in.
Op d'n Hiering
De beboewing is gelege tege de Duutsje grens rónd grenspaol 266 aan de gelieknamige waeg Heringsbos. In 2003 wone d'r 30 luuj. Aan de weskant hèt de grenswaeg hie Heringsbos (mèt Nederlands naam- en verkièrsborde) en aan de oaskant (op 't Duutsj) An der Venne (mèt Duutsje naam- en verkièrsborde). Hie bevingk ziech de buurtsjap Niederbusch.
Spiere-Helkijn
Spiere-Helkijn (Frans: Espierres-Helchin; Wes-Vlaams: Spiere-'Elkyng) is 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, arrondissemint Kortrijk, aon de grens mèt Henegouwe. De gemeinte is 10,78 km² groet en had op 1 januari 2010 2.110 inwoeners.
Sjaaksjpèl
Opsjtèlling van de sjtukke
Op de heuk sjteunt de taoëres, op de 1-lijn de witte en op de 8-lijn de zjwarte. Daonaeve sjteunt de paeërd en daonaeëve de leupere. Da sjtèèt de witte dam op 't witte vlak naeëve d'r leuper en d'r kunning op 't zjwarte. De zjwarte dam sjtèèt op 't zwjarte vlak naeëve d'r leuper. Op de 2-lijn sjteunt ach witte pionne en op de 7-lijn ach zjwarte.
D'r tiedsdoor van 't sjpèl
Bie e gewoeën pötsje sjaak is d'r gene limiet wat d'r tied van 't sjpèl, of d'r deenktied van 'ne sjpäöler, betrèft. Me kènt d'r tied dae èèdere sjpäöler kriet en d'r door van 't sjpèl, regele mèt 'n sjaakklok. Op die meneer kriet eedere sjpäöler aeëveväöl deenktied en da kènt me dus ooch verleze op de klok. Nao èèdere zat mot me de èège klok sjtilzètte en da begint die van de taegesjpäöler te lope. Bie wedstrijde wert de klok ummer gebroekd en da kriet èèdere sjpäöler twieë oor d'r tied. Bie sjnelsjaak en simultaansjaak wert de klok ooch gebroekd.
Wien
Veurnaom wienlen vaan allewijl
Sins iewe steit wien oet Frankriek veurop. Verwante wien kump oet Italië, Spaanje en Portugal, boebij de Spaonse wien meistal roed is en es krachteger beleef weurt. Ouch in (Zuid-)Duitsland weurt väöl wien geproduceerd, die door 't noordeleker klimaat 'nen andere smaak heet.
Sjillershei
De Sjillershei (Nederlandjs: Schillersheide) is e klein gehuch bie Hunsel en Ittervoort inne gemèndje Leudaal. 't Ligk t'n wèste vanne A2, t'n naorde van 't bedriefsterrein van Ittervoort en t'n zuje vanne Öffelsebaek. Sjillershei ligk tösse Hunsel, Smeedstraot, Ittervoort, Santfort en Gratem in.
De volgendje waeg ligken oppe Sjillershei: Sjillersstraot, Krollerveldjwaeg, Exhofwaeg, Kanaalstraot, Sleestraot en Kallestraot.
Rozenburg
Aonzien
Rozenburg heet gei hendeg monuminteel aonzien. 't Dörp kint mer drei rieksmonuminte: de windmeule 'de Hoop', e bijgebouw vaan dezelfde meule en e jachhoes. D'n aonlag vaan zoeväöl havegebeed kortbij heet me wèlle compensere door väöl greun roontelum.
Pierre Bakkes
Mofers waordebook
Behalve de waordelieste Mofers-Nederlands en Nederlands-Mofers staon ouch lieste drin van vrouwe-, manne- en achtername en aaj foto's van Mofert. Die aaj foto's zeen bekans allemaol vergezeld van 'n foto oet mei 2007 (gemaak door Har Bokken) van precies dezelfde plaats. Achter in 't book zitj nag 'n losse kaart van Mofert van veure ieëste ruulverkaveling. Dao-in staon alle Moferse straot, veldj- en watername zelf nag toet euver d'n aje gemèndjegrens. Ouch de Moferse benaming vanne belangriekste geboewe staon d'rop.
Abure
't Abure is 'n Niger-Congospraok die gekaldj wuuertj inne regio's Sud-Comoe en Lagunes in Ivoearkös. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 55.100 luuj (1993) en haet de ISO 639-3 code abu.
Radio Veronica
192
Vanaaf ein paar waeke nao de sjtart van Veronica, op de 258 meater (1562,5 kHz) in de middegolf, verhoezde ze zender noa de historische 192 meter. Slogans wie "192 goed idee, luister mee naar Veronica" zunt dan auch bie vuäl luuj ingeburgerd. Veronica brach neet allein reklaam op de radio. Ze introduceerde auch de jingles en de Top 40 in Nederland. Veur Den Haag waor 't sjeep, dat noe veur de kös van Sjeveninge loog, en dus op eine sjteinwörp van de Tweade Kamer eine duäre in 'n auch. Meh ze koosjte niks doon, want 't sjeep loog boete territoriale watere. Wats ze waal koste doon waor antjwoord geave op Veronica, en dat deege ze door in 1965 Hilversum drie op te richte. Veronica zonj toen al popprogramma's oet, en Hilversum neet. Dao waore allein nog meh hauf uurkes te huäre mèt kamermuziek enzoa. Meh Hilversum drie moos de popzender waere. Allein doerde dat nog pès 1975 ae dat zaowiet woar.
Sjop
Trivia
De plaatsnaam Sjoppem in de gemeinte Voere zou aafsjtamme van sjop en heim.
Zuug ouch
'n Sjuur ies miè 'n opsjlaag- of veurraodruumde. 'ne Sjtal, ouch dèks 'n eenvoudig boewsel, deent um dere ónderdaak te geve.
Afghanistan
Afg(h)anistan (officieel, Pasjtoe: د افغانستان اسلامي دولت; Darisch: امارت اسلامی افغانستان [Islamitisch Emiraat Afghanistan]) is e land in Azië, op de geografische grenze vaan Wes-, Middel- en Zuidazië. 't Land heet gein kös en grens aon Pakistan, Iraan, Toerkmenistan, Oesbekistan, Tadzjikistan en Sjina. 't Land is hiel bergechteg, mèt de Nowsjak (7485 m.) es hoegste punt. De noordgrens weurt gevörmp door de revier de Amoe-Darja. Hoofstad is Kaboel, aander stei zien Mazar-e-Sjarif, Kandahar, Dzjalalabad en Herât. Door aonhawwende börgeroorloge, corruptie en terrorisme is Afganistan ein vaan de ermste len t'r wereld gewore.
Neptunus (planeet)
Maonen en ring roontelum Neptunus
* Neptunus roteert, vaan ziene noordpool aof gezeen, tege de wijzers vaan de klok in. Ouch de mieste maone bewege "linksum". 'ne Negatieve umlouptied gief 'n rotatie aon dee hei-aon tegegestèld is ("rechtsum").
De ierste vermoedes vaan (oonvolledege) ring roontelum Neptunus oontstoonte haafweegs de jaore '80. Dees vermoedes woorte in 1989 door woernumminge vaan de Voyager 2 bevestig. De boetenste Adams rink besteit oet veer aofzunderleke bäög die de naome Liberty, Equality, Fraternity en Courage drage. Oonder invlood vaan de maon Galatea greuje dees bäög neet oet tot volledege ring. Mèt de Voyager zien ouch diechter bij de planeet nog inkel ring oontdèk. Al dees ring zin erg smal en al-evel oontstande nao 't insloon vaan meteorieten op de maone. D'r is in 2004 'n vieftal ring bekind die zich bevinde op aofsten tösse 41.900 en 62.900 km vaan 't centrum vaan de planeet. Nui woernumminge vaanaof de Eerde in 2005 wieze d'rop dat de ring vaan Neptunus väöl minder stabiel zien es ieder gedacht woort. De Liberté rink verdwijnt meugelek binne 'nen ieuw.
Verkinning
Vaanaof de Eerde is Neptunus mèt 't blote oug neet ziechbaar. Mèt 'ne telescoop is de planeet tot 2012 in 't sterrebeeld Steinbok (Capricornus) ziechbaar es 'n blauwgreun sjijf die väöl geliekenis mèt Uranus vertoent.
Wieërts
kniên ("konijn") - knien ("konijnen")
Geldj
Geldj is óntstangen es commoditygeld, meh bao alle geldjsysteme van noe zeen gebaseerdj op fiduciair geldj, det gein intrinsieke gebroekswaerd es fysiek good haet. 't Óntlieëntj zien waerd loeter aan 't feit det 'n euverheid dit geldj es e wèttig betaalmiddel aanguuef; det wil zègke det dit geldj mót waere geaccepteerdj es 'n vorm van betaling binne de grenze van 't landj, veur "al sjölje, zowaal publiek es eige".
De geldjwieväölheid van e landj besteitj oet chartaal geldj (bankbreefkes en muntje) en drek opvraogbaar depositoraekeningen of bankgeldj (de balans in betaal- en spaarraekeninge). Dees drek opvraogbaar depositoraekeninge zeen bao ummer väöl grótter es de wieväölheid aan chartaal geldj. Bankgeldj is neet tasbaar en besteitj allein inne vorm van versjillige bankrekaore. Tróds 't feit det bankgeldj neet tasbaar of matterjeel is veurtj 't nag ummer de gróndjfuncties van geldj oet (aangezeen bankgeldj algemein es 'n vorm van betaling wuuertj aanvaardj).
Vereinegde Staote vaan Amerika
Bestuurleke indeiling
De staote zien:
Spoonsechtege
De naom Parazoa beteikent lètterlek 'bij-bieste', bedoeld in tegestèlling tot de eigeleke bieste (Eumetazoa). De aofsplieting vaan de Eumetazoa moot zoe'n 940 mieljoen jaor geleie höbbe plaotsgevoonte, aon 't begin vaan 't Neoproterozoïcum. Fossiele goon evels laank zoe wied neet trök.
Strijen
Strijen (Hollands: Strien) is e dörp in de Nederlandse gemeinte Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland, aon 't Haringvliet, mèt zoeget 8.000 inwoeners.
D'r Sjeet
thumb|Thumbnail DSC01290.JPG|H.H. Petrus en Paulus, D'r Sjeet, 2006. thumb|Kesjtièl Sjaesberg D'r Sjeet of Sjaasberg (Nederlands: Schaesberg) is 'n dörp in de geminde Lankgraaf i Nederlands Limburg. Tot 1982 waoër Sjaasberg 'n aparte geminde. D'r vruuëgere officiële naam waoër Scheyd of Scheijd. D'r naam kump van 'n sjeiing ('t sjeid) tösje de bake: de Sjtriethagerbaak en de Gelaenbaak. D'r huuëdige Nederlandse naam wis naoë 'n adellik gesjlach Schaesberg en is pas i gebroek genómme, wie de sjtasie van d'r Sjeet woert geäöëpend (1897). Saeër 1974 is 't gelieknamig kesjtieël van de Hieëre va Schaesberg 'n rewieën. In februari 2008 wert bekaand gemakd dat me de rewieën wèlt restaurere op de meneer wie me dat ooch in 't Fraanse Guédelon dèèt. Op die meneer wert de restauratie zelf al 'n toeristische attractie.
Vrouwmès
Puberteit
Bie maedjes begintj de puberteit op zoeaget èllefjäörige laeftied. Inne puberteit óntwikkeltj 't maedj zich zowaal fysiek es psychisch. Alderieës beginne de bórste mit greuje: ieës e klei bubelke óngeren tepel en vervolges loupe de bórste versjillige stadia door toetdet ze de oetènjelike vorm höbbe. De gruuedje vanne bórste wuuertj bepaoldj dore wieväölheid aan vètweefsel. Nao de ieëste zichbaar óntwikkeling vanne bórste begintj 't sjaamhaor mit greuje. Vriewaal tegeliek begintj ouch de haorgreuj inne oksele en oppe bein. Zoeaget zès maondj nao 't greuje van 't sjaamhaor vindj de ieëste menstruatie plaats; vanaaf den kan e maedje zwanger waere. Wie ajer 't maedje wuuertj, wie grótter ouch de sjaamluppe waere. Det geldj ouch veure óngerhuudse vètlaog, die dieker wuuertj, enne heupe, die nao boete kantjele.
Biologische kènmirke
E vrouwmès haet twieë X-chromosoeame.
Dendermonde
Historie
De textielhandel góng achteroet in de 16e en 17e ièw. In 1572 woort de sjtad geplunderd door de Sjpanjaarde. In 1706 woort de sjtad ingenomme door Ingeland en Nederland en in 1745 door de Franse. In de 18e ièw woorte de versjterkinge gesjloop, umdat de militair waerd devan hendig aafgenomme waor.
Hoorn
thumb|ligking vaan Hoorn in Noord-Holland Hoorn is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in de streik Wesfriesland. De gemeinte had per 1 juni 2005 68.037 inwoeners. 't Oppervlak bedräög 52,49 km2, daovaan 32,62 km2 water. Hoorn ligk daan ouch aon 't Markermeer, en wel bij 'n boch die de Hoorse Hop geneump weurt. Neve de stad Hoorn heet de gemeinte nog de kèrne Westerblokker, Zwaag en de naobersjap De Bangert. Es stadswieke oondersjeit me Hoorn-Cintrum, Hoorn-Noord, Venenlaankwartier, Grote Waal, Risdam Kersenboogerd, Westerblokker en Zwaag. Hoorn heet spoerverbindinge mèt Enkhuze, Alkmaar en Amsterdam. Hoorn is steidelik cintrum vaan Wesfriesland meh heet veural 'n rieke historie.
Historie
In de Gawwe Iew bleujt Hoorn op es handelsstad en es kamer vaan de VOC en WIC. De stad greujde tot d'n umvaank vaan de modèrn binnestad, en had op de top mesjiens wel 20.000 inwoeners, wie ouch concurrint Enkhuze. Bekinde ziehelde oet dene tied zien Jan Pietersz. Coen en de Sjeepsjónges vaan Bontekoe, euver wee in de twintegste iew e book zouw weure gesjreve. In de achtiende iew kump Hoorn tot verval. D'n handel in de Nederlen stagneert en Amsterdam weurt noe ech veurnaomer es de stei in Wes-Friesland. D'n echte greuj kump pas weer in de twintegste iew, veur e deil vaan euverloup oet Amsterdam, meh veural ouch door immigratie vaanaof 't platteland. In 1966 weurt Hoorn tot greujkèrn aongeweze.
Taxonomie
Van elk niveau geuf et zich weer subniveaus en superniveaus (beveurbeeld: superklasse, suborder).
Örsjte Waeltkreeg
Schliffenplan
Nao d'r Fraans-Duutsje kreeg van 1870 waoërt d'r Elzas bie 't Duutsje keizerriek gevoegd. Begin 20ste ieëw wól Fraankriek dit gebied evvel truuk. De Duutsjers gónge oet van 't von Schlieffenplan dat es doel how öm de Fraanse sóldaote in d'r Elzas klem te zètte en te versjloeë. 't Waor de bedoeling öm ooch dör Nederlands Limburg nao Hasselt te trèkke mae dao waoërt later vanaaf gezieë. Óp de aafbeelding is waal te zieë dat d'r sjtrieëk tösje Moelinge en Visé es örsjte sjlaagvaeld beneumd waor. Óp 4 augustus 1914 trókke de Duutsjers Belsj binne.
Donau
Gesjiedenis
In 1529 bereikdje de Törke de paorte van Wene, in 't hert van Centraal-Europa, mer waerdje dao verslage. Zoea waerdje de Ottomaanse opmars langs de Donau 'ne halt toe gerope en vanaaf de twieëdje slaag van Mohács, in 1687, verlaore die stökske veur stökske terrein en invlood. De geleidelikke Törkse tröktrekking is groeatendeils trök te veure op Oosterieks-Hongaars initiatief, det zoea aan mach wón, ouchal waerdje 't tegeliekertied zelf oet 't Heilig Roeams Riek verdreve. Naeve Oosteriek bleef 't Ottomaans Riek dizzalneettemin ein van de veurnaamste politieke spelfigure op de Zuudoeas-Europese scène toet 't diffenetief verlees van de gebiede in de Balkan tiedes de Rössisch-Törkse Krieg (1768-1774) en de Balkankriege van 1912-1913. De Donau deendje zoea neet allein es militaire en commerciële slaagaor mer ouch es politieke, culturele en religieuze grens tösse 't Oeaste en 't Weste.
Geografie
Tieën lenj höbbe toegank toet de Donau, wovan d'r 4 slechs aan einen over lègke. Dit zeen Kroatië, Bulgarije, Moldavië en Oekraïne. Gedoerendje 1070,9 km, of 37% van de totale lingdje, deentj t'r es staotsgrèns.
De biedraag per landj toet 't debiet van de Donau is de vólgendje: Oeasteriek (22,1%), Roemenië (17,6%), Pruses (14,5%), Servië (11,3%), Bosnië en Herzegovina (8,8%), Kroatië (6,4%), Hóngarije (4,3%), Oekraïne (4,3%), Bölgarije (3,7%), Slovenië (3,1%), Slowakije (1,9%), Tsjechië (1,2%) en Moldavië (0,7%). Bosnië en Herzegovina, Slovenië en Tsjechië lègke zèlf neet aan de Donau.
Zierevere
De Donau zelf ströimp door Pruses, Oosteriek, Slowakije, Hongarije, Kroatië, Servië, Bölgarije, Roemenië, Moldavië en Oekraïne, en zien zierevere breie dit stroumgebied nag wiejer oet mit Pole, Zwitserlandj, Tsjechië, Slovenië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro, Macedonië en Albanië. 't Donaubekke haet 'n totaal oppervlakdje van 795.686 km².
Pruses
Tösjen Immendingen en Tuttlingen verluus de reveer in de Donauversickerung zoeaväöl water in de karsgebiede det ze gemiddeldj 77 daag per jaor druuegvèltj. Dit water vlöitj óngergrónds euver 'ne aafstandj van 11 kilometer óm trök aan de oppervlakte te kómme es Aachquelle. Deze vlöit aaf nao 't Bodenmaer, zoeadet 't water van de Donau zoeawaal in de Zwarte Zieë es in de Noeardjzieë terechkömp.
Sèrvië
75 km wiejer bereik de Donau ein vanne aajste nederzèttinge aan zien overe, Belgrado. Al 7000 jaor bewoeandj, en noe mit 1,7 miljoen inwoeaners achter Boedapes en Wieëne de óp twieë nao groeatste Donaustad. De kèrn van de stad wuuertj gevórmp door de imposante Kalemegdanvèsting óp 'n rots aan de mónjing van de Sava.
Plosief
'ne Plosief of oralen occlusief is inne fonetiek 'ne mitklinker wobie 't spraokkenaal wuuertj toegepaotj zodet de lóchstroum oetsjèdj.
A-10 Thunderbolt II
Technische gegaeves van'ne Mk.1
Max. snjelheid: 680 km/oer
Bronne
Dit artikel is gedeiltelik vertaaldj vanoet de Nederlandstalige Wikipedia
Nuienhage
Sinds 1745 how men ing ege kapel in 't zoegenaamde Sjpaans Kentje, woa men ing kieër in de week noa de Mes kos goa en de kenger de cathechismus koste liere. 'ne Kaplaoën oeët Egelze woa doavuur aagewieëze maar vuur de sacramente bloaf men op Heële aangewieze! Wieter woa opmerkelik dat de kapel nit in de sjieëpebank Heële maar in de sjieëpebank Ubach sjtóng. Want Heële woa Hollendsj en dus protestants en Ubach katholiek.
Stereofotografie
3 Dimensionale waorneming
De mins kièk met zien twieë ouge, idder ónder eine iets andere hook nao ein object. 't Verschil in beeldhook wuuërt in de hersene tot ein (3 dimensionaal) beeld gevormp, zoeëdet weej 3 dimensionaal kinne waorneme. Asse 3D kins zeen wil dit zegge desse deepde kins zeen.
Anaglyph stereo
De aldste techniek hit anaglyph stereo. Middels dees techniek waere de verschillende euverlappende foto's (>58% euverlappend) van ein kleurlaog veurzeen: roeëd links en blauw rechs. Door de beelde met einen bril, veurzeen van ein roeëd en ein blauw glaas, te bekieke kinse de objecte in 3D waorneme. De gekleurde glaze in d'n bril zörge derveur desse met ein oug ouk maar ein foto kins zeen. Ós herses zörge det weej ein 3D beeld te zeen kriege. 't Naodeil van dees techniek is det de foto's altièd ein bietje wazig lièke. Maetinge zien neet good te make met dees techniek.
Polarized stereo
't Make van de foto's is gelièk aan de heejbaove beschreve technieke. 't Verschil zit 'm in de prissentasie van de beelde. Veur 't beeldscherm van de computer, wao de beelde op waere bekeke, wuuërt ein extra scherm geplaats. Dit scherm zörg det de linker c.q. rechterfoto van idder stereopaar horizontaal- danwaal verticaal gepolariseerd waere. Door middel van eine bril met ein horizontaal- en ein verticaal gepolariseerd glaas is 't meugelik um ein 3D beeld te zeen. 't Beeld waat middels dees techniek wuuërt geprissenteerd is net zoeë scherp wie de gewoeëne (2D) foto. 't Is hiel good meugelik um maetinge te verrichte in 3D. T.o.v. van 't maete op ein gewoeëne foto in 2D (lingte en breidte) kins se in 3D foto's ouk huuëgde (of deepde) maete.
Wuuërd vaerder oétgebreid.
Bóntje paterskap
De bóntje paterskap greutj es 'n zomergreun, kroedechtige plantj en greutj toet 'n huuegdje van 60 toet 200 cm. De rechstäöndje of euverhangendje stengele zeen kaal (ónbehaordj). De blajer zeen drie- toet zevedeilig. De bleujtied ligk anen ènj vanne veurzomer: van julie toet september. De zäöj zeen broen enne plantj is aeve giftig wie de blawwe paterskap.
Sjteekoal
Koalewinning i Limburg
't Ewegvalle va de vroag noa koale hat es gevolg dat de sjleting va de koele i g'n Miensjtrieëk neet te vermiede woar. De letste koel woar de Oranje Nassau I i Heële. Ze woar in productie bis 1974. In 1965 kóndigde 't kabinet Cals (KVP, ARP, PvdA) al de sjletinge va de Limburgse koele aa, weil ze economich ónrendabel begóste te woeëde.
Vlist (gemeinte)
Vlist is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't ooste vaan de Krimpenerwaard. In de gemeinte laoge de kerne Haastrecht, Stolwijk en Vlist, wat ouch de drei gemeintes waore die in 1985 in de nui gemeinte opgónge. 't Gehuch Vlist waor neet de hoofplaots vaan de gemeinte, dat waor Stolwijk; e verbindend elemint tösse de drei plaotse is 't revierke de Vlist wat door of laanks alledrei löp. De gemeinte waor bezunder greun, lendelek en toeristisch. Op 1 jannewarie 2015 woort ouch de groeter gemeinte Vlist opgeluf; ze góng deil oetmake vaan de fusiegemeinte Krimpenerwaard.
Brook (Häör)
Brook (Nederlandjs: Broek) is e klein gehuch det ónger Häör vèltj inne gemeinte Leudaal. 't Gehuch ligk t'n noorde van Häör aan de Aoj Maas. E groeat deil van Brook is opgeruump gewaore väör plaatsj te make väör 't industrieterrein bie Hale.
Céline Dion
Céline Marie Claudette Dion (Charlemagne, Québec, 30 miert 1968) is 'n Canadese zangeres en actrice.
Inabaknon
De bevölking grödj jaorliks mit zoea 300 toet 500 luuj. Róndje 500 luuj verlaote jaorliks 't spraokgebied veur örges anges meugelikheje te exploitere. 't Guuef zoeaget 3.000 einspraokige, wovan de meiste kinjer zeen. Nuuj inwoeaners van 't eilandj Capul lieëre zich euver 't algemein de spraok aan of ze trèkken eweg. 't Inabaknon wuuertj inne alle domiene door alle laeftieje gebroek. Sprakeers kallen ouch Cebuano, Centraal-Bikol, Ingels en Filipino.
Gelaen-Zuid
Óntsjtaon
Doordat de wiek nog relatief jónk is, kènt Gelaen-Zuid ouch gein traditioneel roams-katholieke kirk zoa-es in Awt-Gelaen, Lötterao en De Lèndjheuvel.
Abui
't Abui is 'n Trans-Nuuj-Guinese spraok die gekaldj wuuertj op 't eilandj Alor inne Indonesische provincie Oeas Nusa Tenggara. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 1.600 luuj en haet de ISO 639-3 code abz.
De spraokstatus veur dees spraok is laevetig (6a); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties en det de situatie haadbaar is.
Oliefboum
Cultuur
De buim, die in cultuur were gebrach, were truukgesjnoeid um de vröchte miè loch te geve en um 'n handzaam plökhuègde te bewèrksjtèllige. Door krusinge besjtoon d'r tegewoordig ca 80 soorte.
Tandjwal
Wen klenk denti-alveolair waeren oetgespraoke den duit me det mit 't tóngblaad taenge d'n tandjwal ennen tóngspits achter de baovetenj.
Departeminte vaan Fraankriek
Fraankriek heet 102 departeminte: 97 in Fraankriek zelf en 5 euverziese departeminte.
Bacchusklup
De Bacchusklup is ein vastelaovesgroep oet Remunj en is ontsjtaon in 1947 in ein kefee aan de Werf. De kaartklup in die kefee is de grondjlégker waat toet op heje bekint sjteit es De Bacchusklup.In de jaore 70 is de Bacchusklup euvergedrage aan watersjportvereniging 'Nautilus'. Dao haet de klup veurnamelik naam gemaak mit de sjoon wages die men boewde veur de Remunjse optoch. Optochwages woor ze euveriges in die tieje vaak eine pries mit wonne.In 1990 waert de Bacchusklup vanoet Nautilus nao de Amstelklup gehaold, woor de klup 17 jaor lank de nuuje Bacchus présenteerde aan ein altied bomvolle kroeg.In 2008 is de klup verhoes nao 't sjtasieplein, woor ze toet op heje häör nuuje veurgenger prizzentere aan 't pebliek. Nao 3 jaor Café&ZO, is noe Le Journal sinds 2011 aan de beurt. Euverigens waert dit oetrope biejnao altied gedaon op de eerste zóndaag van jannewariej.
Waddinxveen
Waddinxveen weurt veur 't iers geneump in 1233. De graof vaan Holland verkoup daan e stök veengebeed aon de Gouwe aon eine Nicolaas van Gnepwijk. Vaan eine Waddinc, nao ween 't gebeed oersprunkelek geneump zouw mote zien, is niks euvergelieverd. Mesjiens moot me aon 't woord wad dinke en beteikent Waddinxveen "naat törfgebeed".
Kesjteël Häör
Gesjiedenis en beweuners
Róndj 't kesjteël ligk ein in landjsjapstiel aangelag park. Bie 't kesjteël ligk teves 'n 19e eëuwse U-vörmige kesjteëlboerderie die oarsjprönkelik bie 't kesjteël beheuërde.
Nasaal
Wie gezag struimp de lóch bie 'ne nasaal dore naas. Ze óntkump aevel neet dore móndj, went dae wuuertj toegehaje dore luppen of de tóng. Waat waal is, is det de móndjhäöldje nag ummer deensduit es 'n waerklanksruumdje wodoor de klank wuuertj versterk.
Voorschoten
frame|Ligking vaan Voorschoten in Zuid-Holland Voorschoten is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, te zuidweste vaan Leiden, mèt 22.896 inwoeners per 1 januari 2006 en 'n oppervlak vaan 11,59 km2 (daovaan 0,38 km2 water). Binne de gemeinte ligke gein ander kerne.
Drekskaters
Discografie Drekskaters same met andere artieste
Alles in ein Buuëtje
St. Juttemis
Lincoln County (Nevada)
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 27.549 km² boevaan 27.541 km² land is en 8 km² water.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
2006
Persoen vaan 't Jaor
Diech (edereine dee 't Internèt vaan inhaajd veurzuut)
In 't nuujs - Centraal- en Zuud-Azië
2019
In India beginne parlemèntsverkezinge, die vief waeke gaon doere.
2017
In 't Indiaas distrik Sukma in d'n deilsjtaot Chhattisgarh valle lede van de maoïstische orgenisasie Communistische Partie India (CPI) paramilitaire aan. 24 luuj woorte gedoed. D'n aansjlaag behuurt daomit tot enne van de doejelikste saer 2013, toen ouch 24 paramilitaire ómkwame.
Bie 'n bómaansjlaag óp 'n relizjieuze plechtigheid van soefi-moslims in de Pakistaanse sjtad Sehwan kómme zaeker 88 luuj óm. 350 luuj rake gewóndj. D'n daoder is 'nen aanhenger van IS, dewiel ierder aansjlaeg óp soefi's veural door d'n Taliban woorte geplaeg.
2014
In India, wo de aafgeloupe waeke verkezinge zeen gehawwe, weurt de centrumrechse Bharatiya Janatapartie van oetdager Narendra Modi tot winnaer oetgerope. 't Is veur 't iers saer de ónaafhenkelikheid van 't landj dat de regerende Congrespartie neet de groetste weurt.
In Afghanistan weurt gesjtump veur 'ne nuje president. Óndanks de ónopheljelike dreiging van geweld door de Taliban brèngk zoe'n 60% zien sjtum oet.
Ethiopië
Ethiopië is e land in d'n Hore vaan Afrika. 't Grens aon Eritrea, Djiboeti, Somalië, Kenia, Zuid-Soedan en Soedan. Hoofstad is Addis Abeba. 't Land kint gein köslijn en besteit veur e groet deil oet hoegland. Ethiopië is e cultureel divers land. De dominante cultuur is Semitisch, meh nog diverse aander taolgróppe (veural Koesjitische) zien in 't land te vinde. De iewenaw cultuur dreug väöl unieke eleminte in ziech: zoe heet 't land 'ne gans eige vörm vaan 't christendom, e gans eige sjrif en 'ne gans eige kalender.
Haof (boerderie)
Boewmateriaal
't Woonhoes van de boer maakde me in gans Nederland bies 1500 van vlechwerk. In daen tied góng me in 't weste en 't noorde van Nederland euver op baksjtein en wie me dao rónd 1750 in Limburg mèt begoes, naeve vlechtwaerk en natuursjtein, gebroekde me in de res van Nederland haos gein vlechtwaerk mie. Mèt 't optrèkke van vakwerkhoezer woort in Limburg pas rónd 1900 oetgesjeid. Limburg is 't enigste gebied woa me hoezer van natuursjtein, o.m. mergel en kundersjtein, boewde.
't Saksische of halletype
Dit type boerderiej kump veur in Drente, Overijssel, Gelderland, 't oaste van Utrech, Zuud-Holland en noorde en noordoaste van Noord-Brabant.
Perstorp
Perstorp is 'n gemèndje in Skåne län, Zwede. De gemèndje tèltj 6.903 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 159,79 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 43,2 luuj de km².
Kleiaasj
Allewel kleiaasj iers kos zien oontstande oet urgentie, gief 't sindsdeen 'n rol veur kleiaasj die väöl mie is gewore es allein aonpassing aon 't klimaot. Ouch weurt al sinds hendeg laank non-verbaal taol doorgegeve mèt kleiaasj, wie riekdóm, status en sekse of 't behure bis 'n bepaolde gróp. Dit zoog me ouch "get" later, in ca. 135.000 v.Chr., bij seeraod.
Etymologie
't Woord kleiaasj kump vaan 't Ochener Plat, gesproke in Aoke, boe me nog ummertouw Klejasch zeet (wat me 'tzelfde oetsprik). 't Dialek vaan Aoke en Kölle heet 't Limbörgs veural vaan de Late Middeliewe bis de 19e iew hendeg beïnvloojd. Kleier kump vaan 't Middelnederlandse cleder, via Hasselt geïntroduceerd tösse 1220 en 1240. Kleiing woort pas in de 70'er Jaore geïntroduceerd, naodat Limbörg ziech nao de Twiede Wereldoorlog mie en mie op Amsterdam en Antwerpe begos te riechte. Dit woord kump vaan 't Nederlandse kleding en weurt door de mieste Limbörgers zelfs es foutief gezeen.
Votisch
't Votisch is 'n taal die in Rusland gekald wert dör de Voten en verwaant is an 't Estisch. Ze makt deel oet van d'r Balto-Finse subgroep van de Finoegrische tale. 't Votisch wert nog in twieë durpe gekald, Krakolye en Luzhitsy in 't Kingisepp district. Op 24 december 2005 sjreef The Economist dat nog ongeveer twintig luuj de taal kinne sjpraeke. Vief luuj kalle de taal nog dageleks. Tussje 1926 en 1959 noom 't aantal modertaalsjpraekers mit 90% aaf. Ze assimileerden zich tut Russe.
In 't nuujs - Duutsjlandj, Oesteriek en Zjwitserlandj
2020
In de zoo van Krieëvel (Krefeld) brentj 'n apeverblief oet, dènkelik nao contak mit 'ne wunsjballon. Bekans alle ape kómme óm, allein twie chimpansees weiten 't te euverleve.
Satire
D'r ursjte dae de satire gebruukde waor d'r Griek Menippos dae roond 300 v. chr. laefde. De gesjrifte va Menippos zeunt noe verlaore, mae Lucianus haat zich waal daodör laote inspirere bie 't sjrieve van de 30 doeëje-dialoge die-e sjreef. In twieë dialoge is Menippos 'n personage.
In 't nuujs - Duutsjlandj, Oesteriek en Zjwitserlandj
2018
Bie 'n ernstig busóngelök in 't sjtedje Eberbach, in Baden-Württemberg, rake 48 luuj gewóndj. Vief of zès zien d'r sjlech aan toe.
2017
Bundestagleje en vertaegewoordigers van Landtage verkeze SPD-politicus Frank-Walter Steinmeier es nujen bóndspresident van Duutsjlandj. Hae vólg CDU-politica Joachim Gauck óp, dae óp 18 miert 2012 beëidig woort.
In 't Zjwitsers Genève weure óngerhanjelinge tösse de Greeks- en de Turks-Cyprioten euver de hereiniging van Cyprus hervat.
In New York dene vertaegewoordigers van de Herero en de Nama 'n klach in taege Duutsjlandj, waomit zie sjaojvergeujing eise veur de Namibische genocide. Tösje 1904 en 1908 vóndj 'nen ópsjtand plaatsj in Duutsj Zuudwes-Afrika, allewiel Namibië, waorbie zaeker 80.000 Herero en Nama door Duutsje tróppe woorte gedoed.
2011
Bie verkezinge in Zjwitserlandj verluus de extreemrechse Zjwitserse Volkspartie ónverwach.
D'n tribbenaal in Koblenz veroerdeilt Detlef S. tot 14 jaor en zes maond gevangenis óm zjwaor seksueel misbroek van zien eige kènjer.
Federaal minister Karl-Theodor zu Guttenberg (CSU) nump óntsjlaag nao sjendale euver weitesjappelik plagiaat.
Socialisme
't Socialisme is de noam veur 'n maotsjappeivurm en filosofie gebasseerd op kollektief bezit vaan economische produktie middele. Oet dit ideaal zeen diverse politieke ideologieë oet voortgekoume. De bekinste dingker vaan 't socialisme is Karl Marx. Gemeinde ideologieë hove neet per se zelf marxistisch te zien; evegood zien neet alle marxistische ideeë otomatisch socialistisch. Zoe bestonde d'r al socialistische dingkers lang veur Karl Marx, beejveurbeeld Saint-Simon. Algemein punte vaan euvereinkoms zien de wuns um produktie middele te herverdeile (fabrieken, hoezer, banken, etc) en 'n zoe klasseloes meugeleke sameleving te make; heiveur moot 't kapitalisme weure aofgesjaf of entans sterk weure ingeperk. De rol vaan de euverheid weurt erg betwist binne versjillende struiminge binne 't socialisme. Zoe zeen d'r socialisten die zoe snel meugelik van de stoat aaf wille en de maotsjappei wille organiseren door middel vaan lokale organisaties of vakbonde. Aandere wille sjus 'n klasseloze moatsjappei bereike door de stoat es belangrijkste middel te gebruuke. Versjeidene struimingen binnen 't socialisme zeen beejveurbeeld: de sociaol-democratie, wat de huidige democratie wil gebruuke om socialisme te bereike, 't communisme, wat de huidige stoat aof wil breake door middel vaan 'n revolutie, en 't anarchisme, wat nao de revolutie geine staot mie wèlt. 't Communisme is vaan enorm historisch belaank, meh is begin einentwintegsten iew oet de gratie. Sociaol-democratische partije vint me evels wel prominent in väöl len. In Nederland valle de PvdA, GroenLinks en de SP oonder deze neumer, in 't Belsj de sp.a en Groen, zoewie hun Franstaolege tegehengers PS en Ecolo. Op 't Belsj gief 't ouch nog 'n echte marxistische partij, de PVDA. Anti-kapitalistische ideeë komme greuje de litste joare biej de Nederlandse partieje BIJ1 en SP, en biej de Belgische PvdA.