cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rationaol getal
Oetdrökke vaan rationaol getalle es verhajdinge
Negatieve ganse getalle kinne weure oetgedrök es 'n verhajding tösse ei positief en ei negatief getal, beveurbeeld -8=16:-2.
1711
thumb|right|262px|Prins Johan Willem Friso van Oranje
Saint-Georges-sur-Meuse
Anger kerne
Warfusée, Dommartin, Warfée, Yernawe, Stockay, Sur-les-Bois, Tincelle en La Mallieue.
Theater
Veurbiljer zeen:
Bascule
Weighing scale
Sjanghai
Sjanghai is de grótste stad van Sjina. De gemèndje is saer 2005 ein vanne vief stej in Sjina die de staot van nasjenaal centraal stad höbbe. Ouch is Sjanghai kwa inwoeanersaantaal de grótste gemèndje oppe welt en is 't ein vanne drie grótste metropole vanne welt.
Geis
't Begrip geis in de filosofie
De filosofie van 't materialisme besjrieëf d'r miensj as lieëg bei gebuëte, dös vólges de materialiste besjteet d'r geë zeel en inne geis. In 't matrialistisch dinkbeeld weëd alles wat me zieët, herlieëd tót 't meterie, in teëgesjtèlling tót 't sjpiritisme. D'r persoeën is dös inkel 't lichaam en alles wat heë krieët.
In 't nuujs - Archief 2008
'''Aw nuujsberichte waere nao e tiedsje eweggehaold. De belangriekste berichte waere opgenómme in de jaorartikele: 2005 - 2006 - 2007 - 2008''' Zuug ónger veur awwer versies van dees pazjena en versjillende gerubriceerde nuujsarchieve.
Hollywood
Es begrip weurt Hollywood ouch gebruuk um te verwieze nao de filmindustrie in en roond Hollywood, of soms zelfs vaan de gaanse VS. Dit is veural zoe in Europa en India, boe de zoegenaomde Hollywood-filmindustrie weurt gezeen es hunne belaankriekste concurrent. Door Hollywoods groete filmaontrèkkingskrach verhojze väöl filmstare daan ouch nao de wiek, en zoe zien d'r ouch al väöl hei gehiemeld, wie de Amerikaanse regisseur D.W. Griffith.
Al-Chwarizmi
Al-Chwarizmi noom 't Indisch symboal "0" euver en introduceerdje 't broek van Arabische ciefere in de wiskónde. Hae sjreef ouch euver mechanische oetvinjinge wie de klok, 't astrolabium en de zónwiezer.
Pieter Ecrevisse
Leëraar
Pieter waas de zoon van Hermanus Franciscus Dominicus Ecrevisse (1774-1829) en Marie Geertruide Claassens (1763-1821) die in Obbeeg 'n pepiermeule oetbaade. Pieter kaom es 3-jaorige jóng ónger de sjtamphamer van de meule terech en verloor daobiej drie vingers van zien rechterhandj. Zien vader achde häöm daoróm óngesjik veur 't te verrichte handjwerk in zien bedrief en 't leek häöm daoróm baeter dat Pieter ging sjtudere. Naodat hae in Born de leëgere sjoal hèj gevolg kroog hae in Beeg biej pesjtoar Stanislav van Cooth les in Latien en Grieks. In 1826 behaolde hae zien diploma es óngerwiezer en in 1828 volgde hae 'n sjtudie wiskunde in Amsterdam, tweë jaor later gevolg door 'n rechtesjtudie in Leuve.
Eeklo
In 1884 woort zien volledig oeuvre oetgegaeve.
Keer
Waope
De gemeinte Cadier en Keer es zoedaoneg kraog pas op 21 december 1964 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwbedeild, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Waer (Zelfkantj)
Op 24 mieërt 1543 vónj tösse Waer en Zitterd 'ne slaag plaats tösse de troepe van keizer Karel V en hertog Willem V van Kleef.
Op 1 juli 1969 woort 't dörp opgenómmen inne gemèndje Zelfkantj.
IJssel
Sjtroomgebied en geografie
Van Deventer töt wieër wie Hattem vörmt de reveer de grens tösje Gelderland en Överijssel. Dördat dele van 't traject gaans óp Överijssels groondgebied liegke (bie Deventer, Olst en Wijhe), is d'r ooch enig Överijssels groondgebied an d'r leenkeroever. 't Traject vanaaf Hattem is gaans Överijssels. Wieër wie Kampen en 't d'r taegenöver gelaege IJsselmuiden vörmde de reveer 'ne klènge delta, mae behalve 't Keteldiep, d'r hoofdtak, zeunt de aander erm afgedamd.
De voornaamste plaatsje an de IJssel zeunt Zutphen, Deventer en Kampen. Zwolle liekt sjtrikt genaome neet an de IJssel (mae an 't Zjwart Water), mae wert mètstens tóch es IJsselsjtad bezieë. Historische sjtedsjes an de IJssel zeunt ooch Doesburg en Hattem.
Kómplikaasje
'n Kómplikaasje mèntj inne genaeskónde det e perbleem is opgetraoje tiejes 'n gekrenkdje of tiejes 'n medische behanjeling. Ouch biewirkinge van toegedeendje mediciene kónne waeren opgevatj es 'n kómplikaasje.
Kathmandu
De stad ligk in e daal ane reveer de Vishnumati op 1350 maeter baove de zieëhuuegdje.
Lies vaan taole
Romaanse taole
Istro-Roemaans; Roemeens; Aroemeens; Megleno-Roemeens
Dravidische taole
Tamil; Kannada; Malayalam; Telugu
Kunsmaotige taole*
Volapük; Esperanto; Ido; Interlingua; Lojban; Toki Pona; Interlingue; Lingua Franca Nova; Novial Klingon; Quenya; Sindariens; Lingua Ignota; Na'vi
Martin Schulz
Polletieke posities
Schulz is 'ne groate veursjtender van Eurobonds; de meugelekheid um es EU zelf sjölde te mage make. Sinds 2020 ies dat ouch meugelek. De meiste lidsjtate zin dao van oudsher ivvels sjterk tege gekièrd. Dat verangerde pas tiejes de COVID-19-pandemie. In november 2016 waor Schulz eine van de 27 initieerders van 't Handves van Digitale Miensjerechte van de Europese Unie. Neve EU-politiek sjteit Schulz bekind es 'ne groat veursjtander um miè geld besjikbaar te make veur Duutsje defensie um te voldoon aan 't 2%-criterium van de NAVO en veur betere infrasjtruktuur in Duutsjland. Wier ies Schulz, wie de meiste SPD-politici, 'ne groate veursjtender van 'ne sjterkeren Duutsje welveertssjtaat. Schultz sjteit bekind um zien expliciet oppositionele hawwing nao Euroscepticisme en rechs-conservatisme toe. Dit zörgde in zien EU-carrière soms veur controversies. Zoa neumde de toenmalege premier van Italië, Silvio Berlusconi, häöm in 2003 emes dee "geknip zaw zin" um "de rol van 'ne Nazi te sjpele" in 'ne film euver consentratiekampe.
Peter R. de Vries
Trivia
In 2005 di-j de Vries mit ane rally Paries-Dakar, hae góng euvere kóp, meh bleef ónverlets.
Sint-Michielsgestel
Sint-Michielsgestel is 'n gemeinte en e dörp in de Nederlandse provincie Noord-Braobant. 't Oppervlak bedräög 64,40 km² (daovaan 0,35 km² water) en op 1 januari 2006 woende hei 28.002 lui. Ander kerne zien oonder mie Berlicum en Den Dungen, die tot 1997 zelfstendege gemeintes waore; wijer Gemonde, Maaskantje (wat mèt Den Dungen e twielingdörp vörmp) en Middelrode.
Wim Duisenberg
thumb|250px|right|Wim Duisenberg Willem Frederik Duisenberg (Heerenveen, 9 juli 1935 - Faucon, Frankriek, 31 juli 2005) waor 'ne Nederlandse econoom, bankeer en politicus. Hae ies veural bekènd gewore es de ièrsjte president van de Europese Centraal Bank; in die functie haet hae 'n belangrieke rol gesjpeeld bie de introductie van de euro in 2002 en kreeg daovör in dat jaor d'r Karlspries.
Oape Universiteet
Rector magnificus is d'r prof. dr. Theo J. Bastiaens.
Thessaloniki (stad)
250px|thumb|Veendel vaan Thessaloniki 300px|thumb|Ligking vaan Thessaloniki Thessaloniki (Nuigrieks: Θεσσαλονίκη) is 'n stad in Griekeland en de hoofplaots vaan Thessaloniki (departemint) en de periferie (regio) Middel-Macedonië. Ze steit ouch bekind es de hoofstad vaan Grieks-Macedonië, 't gaans gebeed dat in totaol oet de periferieje Wes-Macedonië, Centraol-Macedonië en Oos-Macedonië. Evels heet dit gebeed gein officiële beteikenis. Grieks-Macedonië is inkel 'n culturele streek. De stad had op ziechzelf volges de census vaan 2011 322.240 inwoeners. De agglomeratie had oongeveer 790.824 inwoeners in 2011. Nao sjatting zien dat d'rs 813.793 in 2022. Op Athene nao is 't de groetste stad vaan Griekeland. Dèks weurt Thessaloniki ouch Saloniki, Salonika of Salonica geneump. Thessaloniki seit bekind um häör beer. Mèt Macedonië es innegste Griekse regio mèt einegszins 'n beercultuur, brouwt dees stad 't poppelairs binnelaands beer vaan Griekeland, wie Mythos.
Klimaot
De stad ligk in e mediterraon klimaot. Dit beteikent dus milde winters en werm zomers. In de zomer vèlt hei evels mie rege daan in de mieste Griekse plaotse.
Het Goede Doel
Bezètting
De einege oonveranderleke leje waore:
In hun gloriedaog bestoont de groop wijer oet:
Historie
Hun ierste tv-optrejje kump es Felix Meurders in 1982 opzeet bij de radio. Heer heet genoog vaan 't daan euverhiersend "smartlappe"- (levesleed-)genre en liet Het Goede Doel bij 'n interview optrejje es good veurbeeld vaan Nederlandstaolege muziek. Op dat memint is de band al in de Tipparaad gekoume mèt In het leven; nao aonleiing vaan dit interview weurt 't leedsje Gijzelaar 'nen echten hit. Loupende 't jaor 1982 kump 'nen hype roond Doe Maar op, in hun spoer weurt ouch Het Goede Doel oongekind populair. Ind 1982 en begin 1983 hole ze twie groete hits die allebei de veerde plaots hole: België (Is er leven op Pluto?) en Vriendschap. Dees veer leedsjes zien, zoe good wie Hou van mij, allemaol aofkumsteg vaan d'n elpee België, dee zelf op nómmer ein vaan de elpee-paraad kump en mèt dees toppositie en vief hits (oet nege nómmere) hendeg succesvol is veur 'n debuutplaot. Westbroek en Temming koume es Henk & Henk daobij nog in de hitparaad mèt Sinterklaas, wie kent hem niet. Um hun succes kriege ze in 1983 'n Zèlveren Harp oetgereik, same mèt collega-Nederpoppers Toontje Lager en Cherry Wijdenbosch.
Albums
mèt hitnoteringe in de Nederlandse Album Top 100 en zien veurgengers
Wurfeld
't Óp 33 meter hoeëg ligkend plaatsjke, is geleëge óp g'n grénsj tusje 't Moasdaal en de Kempe. Drèk zudelig ligk 't noaberwielder Siemkensheuvel en westelig 't netuurgebeed Tösch-Langeren óp de Kempe. Heidurch sjtruimt de Busjbaak. D'r wichtigsjte weëg is d'r N78, deë navenant parallel luëp aa d'r A2 aa g'ne uëverziej va d'r Moas, i Limburg.
Confucianisme
In lenjer en gebiede mit väöl Han-Sjineze, behauve in 't Vólksrippebliek Sjina, bestaont väöl confucianistische gróndjsjoale en confucianistische middelbaar sjoale.
Hael en Panhael
Hael en Panhael (Nederlands Heel en Panheel) is 'n geweze gemeinte in Nederlands Limburg.
Flora (planetoïed)
Vanaaf de aerd gezeen kan Flora tiejes opposities 'n sjienbaar klaorheid van gemiddeldj +8,7 bereike, tiejes gunstige opposities (es de planetoïed zich inne buurt van zie perihelium bevindj) kan de klaorheid oploupe toet +7,9.
De Limburger
Dagblad de Limburger en 't Limburgs Dagblad zurgde lang vör 'ne versjillende inhoud. De ursjte gezèt richde zich mieë op Mestreech, de twiede op Haeële. Huutsedaag haant de twieë gezètter d'r èègeste inhoud mae waal nog ummer 'ne aandere lay-out oeë de laezers zoe aan gehech zeunt geraakt dat de twieë name en vurmgaevinge, vanoet verkoopstechnische oetgangspeunte, behaowe blieve. D'r vurrige èègenaer waor d'r Telegraaf.
Akbar de Groete
Poletikke loupbaan
Later veugde hae óngerangere Malwa (1562), Gujarat (1572), Bengal (1574), Kabul (1581), Kashmir (1586) en Kandesh (1601) toew aan zien riek.
Leste Jaore
Akber steerf op 15 oktoeber 1605 in Agra. Hae woor begrave in e mausoleum in Sikandra, bie Agra.
Veneto
Fysische geografie
De regio besteit oet drei deile:
Centrale middeklinker
Kènmirke
Kènmirke vanne centrale middeklinker zeen:
Caniformia
De Caniformia of Canoidea zeen ein vanne twieë óngerorde (sómtieds opgevatj es 'n superfemielje) oete orde vanne roufdere (Carnivora). Toet dees óngerorde behuuere de hóndjechtige en häör verwantje, wie baere, marterechtige, wasbaeren enne verwantje enne zieëroufdere. De anger óngerorde is de Feliformia of Feloidea, wotoe ónger anger de katechtige behuuere.
Valkeberg-Houtem
Valkeberg-Houtem (Nederlands Valkenburg-Houthem) ies 'n veurmalige gemeinte in Nederlands Limburg.
Calcium
Toepassinge
Toepassinge van calcium inne industrie zeen: Daonaeve wuuertj calcium es metaal ouch waal in legeringe gebroek, veural in kómbinaasje mit alleminium, beryl, kaoper, loead en magnesium.
Volmeule van Ieëpe
thumb|250px|De Volmeule in Ieëpe De Volmeule is 'n middesjlaag watermeule in de naobiejheid van 't dörpke Ieëpe, gemeinte Gulpe-Wittem, en is gelaege op 'ne ziejtak van de Gäöl dae zich óngeveër 220 m. baovesjtraoms oet de lènkeroever aafsjplits.
Historie
De femilie Hoeberechts verkoch de meule in 1921 aan Joseph Hubert Brauers dae in 1928 en 1947 ènnige verboewinge leet oetveure, wobiej 't complex zien hujige aanzeen kreeg. Biej de verboewing in 1928 woort 't waterraad, dat 'ne middellien van 3,57 m. en 'n breite van 1,65 m. hèj, vervange door 'n Francisturbine, geleverd door de Machinefabriek en IJzergieterij P. Konings oet Zjwame en 'n maalwerk geleverd door de Ateliers de Construction L.Michel-Simonis oet Jupille-sur-Meuse biej Luuk. De turbine woort in de meuletak geplaatsj en veurzeen van 'ne gemetselde ómboew mèt lessenaersdaak.
Friese grammair
Zwakke verbe op –e
‘t Fries kint, wie ‘t Nederlands en in tegestelling tot ‘t Limburgs, progressief assimilatie en pas dus ouch de kofschip-regel touw.
Bourg-Fidèle
Bourg-Fidèle ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 854 inweunersj, die Bourquins (mannelik) en Bourquines (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 14,79 km2 groat. Dao woonde dus zoan 58 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Rocroi, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 200-381 meter.
Midde gerónjen achterklinker
Limbörgs
In sómmige dialekte, mit naam in 't zujelik Limbörgs spraokgebied, kump onna de lange variantj òò veur. Deze kóntrasteertj den mitte langen toe-midde gerónjen achterklinker, gesjreven es oo, ennen aop-midde gerónjen achterklinker of d'n aope gerónjen achterklinker , gesjreven es ao.
Benjamin Lee Whorf
Biografie
Baoven al kaldje Whorf zien óngerzeuk vanne indianespraoke zich róndj; veural zien studie vanne Hopi-spraok woorten hieël väöl opgemirk. Hiedoor lag t'r zie prinsiep veur vanne spraokkundige relativiteit en kónstateerdje d'r det de Hopi-spraok mankaasjen haw aan e deil wäörd, oetdrökkingen en spraokstrukture veur tiedsbepaoling, wie vergangen tied, noetied of kómmendjen tied.De Sapir-Whorfhypothees hanjeltj zich óm wie spraok invlood haet oppe dinkwies van luuj. Volges de theorie bewirk de spraok de gedachtes van 'ne spraeker en bewirk de spraokstruktuur zelf de cognitie ('t kinvermeuge).
Geerten Gossaert
Va 1951 bies 1956 waor-e lid van de Örsjte Kamer vör de CHU. De CHU is naeëve de ARP en de KVP de driejde partiej die in 1980 't huidige CDA sjtichde.
Huub Duijzings
Huub Duijzings ies 'n sjriever, dae verhaole sjrief in 't Vilts. Hae ies gebore in Vilt in 1934. In zien dageliks leve wèrkde hae es lièraar Nederlands in Brunsum.
Kefee
In Nederlandj moog saer 1 juli 2008 inne kefees officieel neet mieë waere gerouk, boete de roukruumdjes. Väöl kefees haje zich hie aevel neet aan.
Keizersloup
De Keizersloup óntsteit in 't landjboewgebied tösse Rogkel en Naer oet e stilsel van aafwateringsknaelkes die alein t'n tieje van raengerval water doon veure. Vanoet 't gehuch Brumholt löp 't water nao 't oeaste langs 't gehuch Dries (Keizersbós), wo ouch gróndjwater nao baove kump. Vanaaf hie wuuertj de Keizersloup 'ne netuurlike waterloup en struimp t'r vervolges óngere Napoleonsbaan door en dore dörpskómp van Naer veur dao oppe Naerbaek aaf te watere. In Naer wuuertj de Keizersloup ouch waal de Kwirloup geneump, nao de veurmaolige Cuirmeule, 'n watermeule die hie wersjienlik inne vieftieëndjen ieëf haet gelaenge.
Foneem
Foneem ies in de fonologie de collectieve benaming veur ein of miè klanke mèt dezelfde beteikenisóndersjeiende functie. Bepaalde klanke (allofone) kenne door de taalgebroeker es variante van 't zelfde foneem gehuèrd were.
Psychiatrie
Deilgebiede
Binne de psychiatrie kónne de volgendje deilgebiede waeren óngersjeie:
Markleeville
125px|thumb|right|Locatie vaan Markleeville Markleeville is 'n stad in Alpine County in de Amerikaanse staot Californië en tèlt 197 inwoeners. Markleeville is de hoofplaots vaan Alpine County.
Baogsjötter (starebeeld)
Wat gief 't nog mie te zien?
In dit deil vaan d'n hiemelkoepel ligke versjèllende helder stare en liechtende en doonker nevele, zoewie de Lagunenevel (M8) en de Trifidnevel (M20). Ouch vins te hei Sagittarius A, boe-in ziech e supermassief zwart gaat (Sagittarius A*) bevint, wat perceis in 't centrum vaan de Mèlkweeg ligk.
Boutancourt
In dees veurmalige gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Jackson (Californië)
Demografie
250px|thumb|left|Aajd centrum vaan Jackson Jackson heet 'n bevolkingsdichtheid vaan 438,8/km² (1135,8/mijl²). D'r waore in 't jaor 2000 1746 gezinne en 1023 femilies in Jackson. De gemiddelde gezinsgruute waor 2,13.
John Bröcheler
Biografie
Op 8 juni 1970 sjlaagde Bröcheler mèt drie tieëne veur vocalises, aria's en partieje, en veur liedere aan 't Mesjtreechs Conservatorium veur solozank akte C. Hae kreeg 'n aansjtèlling es lieëraar solozank aan de Sjtedelike Mezieksjoal in Mesjtreeh.
't Jaor 1977 woort 't begin van 'n glansrieke operacarrière. Nao zien American Debut in San Diego (Verdi's Falstaff, regie: Tito Capobianco), volgde New York City Opera (Menotti's - La Loca mèt Beverly Sills), Don Giovanni en Verdi's Nabucco mèt Grace Bumbry es Abigaile). Via Los Angeles en Toronto (Ambroise Thomas - Hamlet mèt Joan Sutherland es Ophelia), boewde hae aan zien zangersloupbaan.
Iberië
Lenjer
De volgendje lenjer en gebiede ligke deils of gans op 't Iberisch sjiereilandj:
Tasmanië
In vergelieking mit 't vastelandj is Tasmanië meh klein. Daotaengen haet 't waal zón viefhóngerd zelfstenjige besjurmdje gebiede die same zón 40% vanne ganse landjoppervlakdje van 't eilandj bedèkke. Det kump doordet 't eilandj hieël lang veuroetstraevendj is gewaes in netuurbesjurming, mer allewiel vörmp houtkap 'n groeate bedreiging, worónger ouch veure Styxvallei mit zien monumentaal buim.
De Hamert
De Hamert ies 'n natuurgebeed rónd om De Loj (Wellerlooi) in de gemeinte Baerge in Noord-Limburg.
Aorsbik
Aorsbik (Duutsj: Orsbeck) is e dörpke inne Duutsje gemèndje Wasseberg, innen deilstaot Naordrien-Wèsfale, en tèltj rónjelómme 2.000 inwoeaners (2006). 't Dörp ligk in 't daal vanne Roer.
Palatalisatie
Romaanse tale
Velare palatalisatie veur de veur in de mónd oetgesjproke klinkersj i en e (en allein in 't Frans ouch nog veur a) haet in de ontwikkeling van bekans alle Romaanse tale oet 't Latien plaatsgevonge, behalve 't Sardisch en Dalmatisch. De klank k veranderde ièrsj in de affricaat /tsj/, vervolges in de fricatief /sj/ en es gevolg van assibilatie oeteindelik in /s/ (palatalisatie gevolg door depalatalisatie).
Mauritshoes
Historie
Vaanaof 1685 waor 't Mauritshoes e 'Hotel vaan Staot': hoeg gaste vaan de Staote-Generaol waore hei gelogeerd. In 1704 woort 't gebouw door 'ne brand versjendeleerd. De restauratie mós weure gefinanceerd mèt 'n loterij; ze kaom in 1720 veerdeg. thumb|150px|Grenadeerspoort
Strontium
Toepassinge
Strontiumverbinjinge waere veurnamelik gebroek in 't glaas van kluuertilleviezes. Anger toepassinge zeen:
Sjtrabatse
Sjtrabatse (sóms sjtrapatse, sóms strapatse) is ein in väöl deile van Limburg gebruuk woord veur vermeujende, ónzinnige insjpanning. Sómmige luuj gebruke dit woord ouch waal es emes kattekwaod (sjtrabatse) oethaolt. Wiejer kènne v’r in sómmige dialekte ouch ’t woord sjtrabatsemaeker. Zoa wirt emes geneump dae dich op dien zenuwe wirk mer ouch emes dae kattekwaod oethaolt.
Oligarchie
'n Oligarchie (aajdgrieks : ολιγος (oligos) = wènnig en αρχειν (archein) = heersen) is 'n hieërsjappiej va ènnige, mètstens töt de beväörrechte klasse behurende luuj (zoowie edele, regaente, preesters). In 'n oligarchie is de autoritèèt van de wètte aafgeleid van de autoritèèt van dis klèng elite. 't Is èng van de driej sjtaatsvorme besjraeve däör Aristoteles, dae de oligarchie identificeert als d'r 'sjlechste' variaant va aristocratie.
Oligarchische elemaente bie verkezinge
Volgens sommige politicologe bevatte verkezinge nog ömmer 'n oligarchisch elemaent. Kezers zeunt geneigd perzoeëne te keze die èng of mieërdere èègensjappe vertuëne, die es positief beschoewd werre en daobie zaeldzaam zeunt. Wieër zeunt ze geneigd öm luuj te stèmme die op èng of andere meneer opvalle, of bekaand zeunt. Daodäör haat nèèt èèdere kandidaat a priori aeveväöl kaans öm gekaoze te werre. Wieër zeunt rieke luuj, of luuj mèt rieke boondgenote, baeëter in sjtaot öm 'n verkezingscampagne te veure en luuj te mobilisere, es luuj die minder gaeld haant.
Voerkwestie
Resolutie 2 december 2008
Op 2 december 2008 adviseert d'r Raod van Europa Vlaandere, d'r Vlamsje bevoegde minister Marino Keulen de driej burgemeesters in d'r Raand te beneume en 't taalregime in de facilitètegemèngdes te humanisere.
Reportage L1 28 oktober 2007
In 'n L1-reportage över 't waerk van Rene van der Linden, vörzitter Raod van Europa, oetgezonde op 28 oktober 2007 op L1 wert mèt gèè waoërd gerept över de oetsjprake van de Raod van Europa över de Voerkwestie terwiel die kwestie toch aerg aktueel is.
Aerdalkalimetaal
Sjema
Hie-ónger volg e sjema mit alle aerdalkimetale.
Antigone (Sophocles)
't Verhaol
De woerzègker Tiresias zeet tege Creon tot 't slech is 'n levende te sjikke nao de doeije en 'nen doeije te hawwe tösse de levende en tot d'r get versjrikkeleks geit gebäöre. 'nen Advisäör vaan Creon zeet häöm tot Tiresias ummertouw geliek heet en Creon besleet dao-op Antigone trök te sjikke en e stanbeeld te bouwe veur Polyneices.
Indexciefer
Veurbiljer en toelichting
Veur 't begriepe van 'n indexciefer zaet me ouch waal det me de waerd inne basis(periode) op 100 stèltj.
Mithraïsme
't Mithraïsme waor 'n officieel religie in 't Romeins Riek, die zich allèng op mansluuj, vöral Romeinse soldaote, richde. Hunne god hoosj Mithras en de kultussen waoërte gehaowe in mithraea, oondergrondse taempels. 't Mithraïsme waor hieël populair in d'r 3de en 4de ieëw en waor 'ne concuraent van 't Christendom. De vrowwe in 't Romeins Riek howwe 'n èège religie oeëin Isis 'n vörnaam rol sjpelde.
Wereldtaol
'n Wereldtaol is 'n taol mèt wereldwij beteikenis es communicatiemiddel. 'n Perceis definitie vaan dit begrip gief 't neet, meh taole die zoe weure geneump voldoen in 't gemein aon de volgende vereisde: ze höbbe 'n oetzunderlek groet aontal sprekers (in de orde vaan hoonderde mieljoene), ze zien officieel in e groet aontal len en ze weure gelierd door e significant aontal lui die 't neet es moojertaol höbbe. 'n Wereldtaol in inge zin weurt daobij frequint gebruuk es daarde taol tösse lui oet versjèllende deile vaan de wereld die allebei die taol neet vaan hoes oet spreke. Allewijl (2020) is allein 't Ingels in die zin 'n echte wereldtaol; diverse aander taole koume evels ouch in aonmerking.
Historie
Boete de westerse wereld maag me zeker neet 't Chinees vergete. 't Middelchinees waor de cultuurtaol veur gans Oos-Azië, en 't aontal Chinese wäörd in 't Japans, Koreaans en Vietnamees is neet te tèlle. Deze status zouw de taol hawwe tot in de negentienden iew, wie de Qingdynastie in verval kaom en d'n invlood vaan China op de naoberlen tot nul woort geridduceerd.
Wereldtaole allewijl
Nog diverse aander taole koume in aonmerking es historische wereldtaol; sommege zien heibove neet geneump. Me kin daan dinke aon 't Nederlands en 't Italiaons es belaankrieke sjeepvaarttaole, 't Klassiek Tupi in 't huieg Brazilië (zoewel veur es in de koloniaolen tied), 't Aajd-Turks en Osmaans Turks.
Froidchapelle
Aander kerne
left|thumb|De Sint-Aldegonekèrk va Froidchapelle. Boussu-lez-Walcourt, Fourbechies, Vergnies en Erpion.
Rubidium
Rubidium is e sjemisch element mit es symboeal Rb en 't atoeamnómmer 36. 't Is e zilverwit alkalimetaal.
Toepassinge
Rubidium is hieël lektropositief en kan dus mekkelik waere geïoniseerdj. Dit is vriewaal de ènsigste eigesjap wiezoea dit element op industrieel niveau wuuertj toegepas. Trótsdet cesium en xenon daoveur gesjikter zeen, kan rubidium ouch waere toegepas es aandriefmiddel in ionmotore. Anger toepassinge zeen:
Immeroa
In 2006 kóste de ieësjte luuj verhoeze. Get ten zuudoeëste van Erkelens woeëd e compleet nui dörp oet d'r grónk gesjtamp. Dit sjtadsdeel grens aan 't dörp Kukhaove en heesj officieel Immerath (neu). In 2022 woeënde doa zó'n 843 luuj.
Ozonlaog
De blaw kluuer vanne ozonlaog is zichbaar inne sjemering, ómdet ozon e blaw gaas is (gael en oranje leech wuuertj geabsorbeerdj). Tiejes de sjemering lègk de zónstraoling namelik 'ne lange waeg aaf dore ozonlaog doren hieël geringen invalshook.
Kil
Demografische óntwikkeling
5,82% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Sjtoemel
right|thumb|150px| Sigarèttensjtoemele in eine [[esjbak]] right|thumb|150px| Sjtoemele op sjtraot 'ne Sjtoemel, sóms ouch sjtoemmel of sjtumpke, (Nederlandjs: peuk) is 't restant van ein sigarèt of sigaar went dees zint opgerouk. De term kan ook duiden op een sigaret, zoals in: "m'n peuken zijn op".
Alleminium
Toepassing
Inkel toepassingsgebiede:
Frygische mutsj
Tied van allewiel
Huutsedaag is de frygische mutsj bekind van de Sjmurfe va Peyo en in Duutsjlaand van de Mainzelmännchen mae ooch d'r sjteek van d'r raod van 11 geet ruuk óp dit symbool va de vrieheed.
Lobbes
thumb|Locatie va Lobbes in Henegouwe. Lobbes is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Thuin. Op 'n oppervlakde va 32,08 km² wonne 5.747 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 179 minse per km².
Hostie
thumb|right|'n Groate en klein hosties 'n Hostie (oet 't Latien: hostia, "sjlachoffer") ies in de katholieke kèrk 'n rónd, plat sjiefke óngedesemd broad dat in de Heilige Mès geconsacreerd weurt en daodoor veur katholieke wezelik verandert in 't Lichaam van Christus. In de mès weurt 'n hostie door de preester gebroke en vervolges were hosties oetgedeild aan de geluivige bie de communie. Um de hostie te maoge kriege moet me de ièrsjte heilige communie höbbe gedoon.
7 fibberwarie
Gebäörtenisse
thumb|right|Trouwfoto van Hendrik en Wilhelmina, op 7 fibberwarie 1901.
Staots-Baove-Gelder
thumb|Staots-Baove-Gelder tösse 1785 en 1795 Staots-Baove-Gelder (Nederlands: Staats Opper-Gelre) waas 'n Generaliteitsland van de Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen wat saer de Vrae van Utrech in 1713 bestónd. 't Ald Kerteer Baove-Gelder, wat wies dan touw van de Habsburgers waas gewaes, kaom toen aan Pruses en de Nederlande, um de euverwinning in de Spaonse Successieoorlog. 't Bestónd oét veer enclaves; mit 't Verdrag van Fontainebleau kaom 'n viefde debeej.
Umvang
't Generaliteitsland umvatde de volgende plátse:
Ontbinding
Mit d'n inval van de Franse en de stichting van de Bataafse Rippubliek woort Staots-Baove-Gelder ontbónde en beej de Ierste Franse Rippubliek geveug; 't góng huuere beej 't departement van de Roer. Noe huuert gans 't gebeed beej de provincie Nederlands Limburg.
Hozelt
thumb|300px||right|De Romaanse kèrk van de heilige Genoveva Hozelt (Nederlands: Holset) ies 'n dörp in de gemeinte Vols in 't heuvelland van Zuud-Limburg. 't Ies gesitueerd op 'ne berg in de buurt van de rieksweeg Vols - Viele - Gulpe - Mestreech. 't Plaetske haet 50 häöf en hoezer, woavan de meiste rónd de kèrk liegke. Ze vörme ein eige parochie.
Häöf en ander bezeenswaerdighede
't Panhoes ies 'n vreuger broewerie en geboewd van breuksjtein en vakwerk. Aan de Ouwe Aokerwaeg sjteit 'n vakwerkhoes geneump Banket, woa vreuger de rechbank van Holset vergaderde.
Middelnederlands
Consonate
T-deletie kump in 't Limbörgs al vrij väöl veur (nach, knech, lich); daoboete evels zelde.
Grammatica
Door 't ridducere vaan oonbeklemtoende vocaole zien väöl vörm in 't Middelnederlands goon samevalle die in 't Aajdnederlands nog apaart waore. Toch weure de versjèlle nog good aongeveuld: tot in de vieftienden iew höbbe de sprekers vaan 't Nederlands gemeinelek gein meujte mèt 't versjèl tösse de veer naomvalle, of mèt de conjunctief. Pas mèt 't oetvalle vaan -e en de reductie vaan -en tot -e sinds 't ind vaan de veertienden iew (zuug bove) kump dat systeem ech oonder drök. Ouch vaan belaank is 't Frans, wat geine genitief mie kint en wat roond 1300 (euvergaank vaan Aajdfrans nao Middelfrans) zien twie naomvalle verluis.
Zelfstendege naomwäörd
Datief en accusatief inkelvoud kinne soms ouch op -en indege (den graven); dit zuut me dèkser in 't ooste. Vergeliek wie dit ouch (noe nog) in 't Hoegduits gebäört.
Tank
thumb|'ne Britisje tank van 't tuup Mark I 'ne Tank is e gepantserd militair gevechsvuurtuug mit roepsjbeng en e kanon woeëmit me kan sjete. 't Kanon is geïntegreerd in 'ne drieënbare koepel. 'ne Tank is neet 'tzelfde wie 'ne pantserhouwitser of 'ne pantserwage. 't Groeëtste versjil zit in de roepsjbeng. Doadurch kan 't vuurtuug zich vuurtbeweëge óp lestig terrein en is 't ja ooch gesjikder vuur offensief operaties es anger gepantserde wages.
Middelnederlands
Zelfstendege naomwäörd
Pas op 't ind, in de vieftienden iew, zuut me de neiging um manneleke wäörd vaan dit typ sterk te make (des graefs). Zwake oonzijege wäörd springe soms euver nao 't vrouwelek geslach.
Tank
Tanks woeëde oersjprónkelig gecategoriseerd noa gewich (leechte, middelzjwoar en zjwoar tanks), huuj ieëder noa gebroek.
Middelnederlands
Veurnaomwäörd
Du waor in alle geweste in gebruuk. 't Mievoudeg ghi/ji waor ouch beleefheidsvörm, en bezink in Vlaondere ummer mie es inkelvoudsvörm tege lui vaan edere stand. Later breit ziech dat wijer oet. In 't ooste, meh ouch in Holland, blijf du nog langen tied gebrukelek.
Wie allewijl nog: wie veur persoene, wat veur zakes.
De mieste zien allewijl nog algemein bekind en bij benaodering geliek aon 't modern Nederlands. Allein veur eder besteit e hemfelke alternatief vörm neve 't bekind ieder of elc: elckerlijc, ieghelijc, ieghewelc, mallic etc. Sommege kump me allewijl nog in dialekte tege.
Werkwäörd
Ouch 't werkwoord had mie vörm es allewijl. Hiel väöl bevreemding lieverde dat evels neet op. V'r höbbe daorum aon e beknop euverziech genóg.
Tehama County
Demografie
't Gaof 21.013 gezinne en 14.898 femilies in Tehama County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,62.
Marne (verdudeliking)
Marne kan verwieze nao:
Biesmoet
Toepassinge
Biesmoet wuuertj väöl toegepas bieje perduksje van cosmetica en mediciene. Daonaeve zeen nag anger industrieel toepassinge:
Pernis
Historische inwoenertalle
Door de baank genome waor Pernis 'n modaol Zuid-Hollandse gemeinte, mèt miestal 'ne gezonne greuj meh zoonder explosief touwnaome. Sinds de annexatie is Pernis neet wezelek mie gegreujd, zuug ouch oonder.
(v1830=100)
Politiek
De dörpsraod vaan Pernis had ouch veur 2014 mer 9 zetele. De samestèlling is zoe:
Alkalimetaal
Waterstof nump 'n speciaal plaats in,, ómdet 't gein bereikbaar p-golffuncties bezitj. Toch wuuertj waterstof meistes toete alkalimetale geraekendj, mer 't kan zich sómtieds ouch es 'n halogeen gedrage. 't Is beveurbeildj e twieë-atoeamig gaas, trótsdet 't bie hoeag drök waal e metaal kan vörme.
Sneek
Stadsfuncties
Sneek is 'n stad mèt get industrie, woe-oonder 'n vesteging vaan ritssletingsfebrik YKK en de sókkerwerkfebrik Tonnema (bekind vaan de King-pepermunt). Sneek is regionaal verzörgingscentrum veur gans Zuidwes-Friesland en hoesves twie sjaolegemeinsjappe.
Ecuador
Fysische geografie
left|thumb|De Cotopaxi, d'n hoegste völkaon vaan 't land en eine vaan de hoegste op de wereld. Mèt 256.369 km² is Ecuador eint vaan de kleinder len in Zuid-Amerika, al is 't nog ummertouw groeter es 't Vereineg Keuninkriek. 't Land ligk tösse 2 graod noorderbreidde en 6 graod zuierbreidde (en ligk dus op d'n eveneer, boe-aon 't ziene naom oontlient), en tösse 75 en 92 graod westerlengde. Ecuador liet ziech opdeile in veer fysisch-geografische zones: 't kösgebeed (La Costa) in 't weste, 't vlaak gebeed aon de Groete Oceaon, 't hoegland vaan de Andes (La Sierra) in 't midde en 't Amazone-regewoud (La Amazonía) in 't ooste; de veerde regio zien de Galapagoseilen. De bulk vaan de bevolking is geconcentreerd in zoewel de kösregio es 't hoeggebergde; de regeboszone is dunbevolk. Hoegste punt vaan 't land is de Chimborazo mèt 6267 meter. In 't land ligk ouch de Cotopaxi, mèt 5897 meter eine vaan de hoegste actief völkaone op de wereld. De hoeg berg vaan 't land make tot de toppe zelfs hei op d'n eveneer mèt iewege snei zien bedèk.
Klimaot
't Regewoud is, wie te verwachte, 't mies oetgesproke tropisch gebeed vaan 't land. Gemiddeldes loupe dao vaan 25°C in 't weste tot mie es 28°C in 't ooste. Veural aon de voot vaan de berg vèlt väöl rege, wel 5000 mm hei en dao.
Levende natuur
thumb|Blauwvootjan-van-gent (Sula nebouxii), 'nen endemische vogel vaan de Galapagoseilen. Ecuador is e land mèt 'n groete biodiversiteit, veur e groet deil, meh neet allein, door de Galapagoseilen, boe hiel väöl endemische soorte veurkoume. Ecuador gelt (mèt 16 aander len) es e megadivers land. Gecorrigeerd nao oppervlaakde is Ecuador 't mies biodivers land op de wereld. Op 't vasteland koume 1600 vogelsoorte veur (zoe'n 15% vaan alle soorte op de wereld), op de Galapagoseilen nog ins 38 (endemische). Ouch kint 't land 106 endemische reptiele, 138 endemische amfibieë, 6000 soorte kapelle en 16.000 soorte plante. Sinds 2008 erkint de groondwèt 't 'rech op natuur' ofwel de pliech um de biodiversiteit te behawwe. Bedreiginge blieve de oontbossing en de greujende bevolking vaan de eilen.
Etno-raciaol gróppe
Nog ummertouw zoe'n 25% vaan de bevolking is, of identificeert ziech es, Indiaon daan wel inheimse Amerikaan. De Ecuadoraanse groondwèt erkint 't rech op plurinationaliteit, dat wèlt zègke 't rech um neve de Ecuadoraanse nationaliteit ouch tot 'n inheimse natie (of volk) te hure. Wiedoet de mieste Indiaone (>90's) zien Quechua's (sprekers vaan ein vaan de väöl Quechua-dialekte), die veural in de Andes leve meh ouch hei en dao in 't kösgebeed en de regebos. 'n Aander gróp aon de kös zien de Chachi. In 't bosgebeed leve nog väöl gróppe die neet door de Quechua/Inca-expansie zien bereurd en deils nog es natuurvolker leve, wie de Huaorani, de Zaparos, de Secoya en de Siona.
Religie
Oondanks de opmars vaan protestantse gemeinsjappe in Latiens-Amerika is nog ummertouw 65% vaan de bevolking roems-katholiek. Op 't land weurt 't katholicisme soms vermingk mèt aw inheimse tradities. Allein natuurvolker volge nog animistische/sjamanistische religies.
Geboartesiefer
Krimpregio's
In 2015 sjtelde minister Stef Blok 'n lies mit krimpregio's vas. 't Geet hei um regio's, die te make hant mit bevolkingsdaling, oeëdurch beivuurbild sjoeële en winkele mótte sjlete en hoezer weëde gesjloop. Dit betröf vuural de regio's Oeës-Groninge, Zieëws-Vlaandere en Zuud-Limburg. Óch i dele va Friesland en d'r Achterhook krimpt de bevolking. I g'n Randsjtad en de Biebelgordel gruit ze wer, wiewaal dat per gemingde kin versjille.
Sonoma County
Demografie
't Gaof 172.403 gezinne en 112.406 femilies in Sonoma County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,60.
Barbara Strozzi
Leve
Vaan de res vaan häör leve is neet väöl bekind. Ze kreeg veer oonwèttege kinder, die mesjiens deils of gans vaan d'n operamecenas Giovanni Paolo Vidman (Widmann) waore. Ze waor mesjiens ouch courtisaan, al kin dat evegood laster vaan häör manneleke vakgenoete zien. Nao d'n doed vaan Vidman, dee in zien testamint niks aon Strozzi of häör kinder had euvergelaote, oonderheel ze ziech mèt de publicatie en oetveuring vaan häör composities en vaan diverse investeringe.
Politische partie
Gedachdjegood en indeilinge
Veur väöl politische partiejen is 't gedachdjegood vanne partie wichtig. Dit vèltj döks oeterein inne politische principe, vasgelag in e beginselpergram, enne kónkrieëte beleidsveurstèlle, vasgelag in verkezingspergramme. Bieje functies van 'n politische partie óm belange 'n stum te gaeve, belange te vereine, 't beje van keuzes ane börgers en 't sture van 't euverheidsbeleid is dit gedachdjegood hieël wichtig.
Heinrich Heine
Ege oetgaves
(met: Geständnisse, Die Götter im Exil, Die Göttin Diana, Ludwig Marcus, Gedichte 1853 und 1854, Lutetia. Erster Teil en Lutetia. Zweiter Teil)
Nunem
Nunem (Nederlands: Nunhem, evels 'tzelfde oetgesproke es in 't Limbörgs) is e dörp in de Nederlands-Limbörgse gemeinte Leudaal, zjus te noorde vaan Hale, mèt (1 januari 2006) 670 inwoeners. Petroenheilege is Sintervaos, dee in 't dörp 'n parochiekèrk oet 1893 heet, mèt 'nen torie zelfs oet de twelfden iew.
Munkfors
Munkfors is 'n gemèndje in enne houfstad van Värmlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 3.946 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 142,33 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 27,7 luuj de km².
Saint-Dié-des-Vosges
Geografie
De bevolkingsdiechheid ies 489 luuj per km².
Bezeenswaerdighede
200 px|thumb|Keltische reste
Ikkelder
Bezeenswaerdig
thumb|right|275px|De kèrk van Ikkelder
Poëzie
De drei hoofgenres vaan de literatuur
't Kömp natuurlek dèks veur tot e literair wèrk behuurt bis mie es ei genre. Zoe is väöl (mèt naome Europese) kinderbeuk vaan nao de oorlog qua opboj verhaolend, dös episch, meh qua sjrijfstijl direk-emotioneel, dös lyrisch. Sommege sjrievers, wie d'n Hollender J.J. Voskuil, staon zjus bekind um hendeg druug, bekans wie e skrip, te sjrieve. In praktiek veult 't veur de lezer dramatisch aon, dewijl 't neet gemeind is um oetgesproke te weure en daomèt in theorie episch is. Wie later ein vaan de weinege succesvolle moderne huurspeule ziech bassierde op e book vaan häöm, Bureau, woort 't opins oetgesproke en kos 't weer wel es dramatiek besjojd weure.
Guillaume Cornelis Beverloo
Guillaume Cornelis Beverloo, baeter bekènd es Corneille (Luuk, 3 juli 1922 - Villers-Adam?, 5 september 2010) waas 'ne Nederlandse kunsjilder.
Biografie
Corneille woort gebaore in Luuk es kèndj van Nederlandse awwesj. Es 17-jaorige verhoesde hae nao Haarlem en in 1940 nao Amsterdam, wo hae, hoewaal hae groatedeils autodidact waas, van 1940 pès 1943 sjtudeerde aan de Kunstnijverheidssjoal en 'ne cursus teikene en etse volgde aan de Rieksacademie veur beeldende Kunste. In 1946 heel hae in Groninge zien eësjte expezisie.
Stede Broec
Stede Broec (Westfries: Stee Broek) is 'n gemeinte en 'n historische stad in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in Wesfriesland, mèt (1 juli 2006) 21.389 inwoeners en 'n oppervlak vaan 31,19 km2 (daovaan 14,77 km2 water). Strede Broec umvat de dörper Bovenkarspel, Grootebroek en Lutjebroek. De dörper in de gemeinte zien vaanaajds 't centrum vaan blómbolleteelt (in Bovenkarspel steit de bekinde Flora), meh allewijl deent Stede Broec veural es forensegemeinte.
Kim Geybels
Politieke carrièr
Um 't gedwonge ind aon häör loupbaon in de federaol politiek stapde ze nao 't Europees Hof vaan de Reche vaan de Mins. In mei 2019 besloot dat deils in häör veurdeil: ze kraog 5.000 euro sjaojvergeujing en 'n klein 30.000 euro oonkostevergeujing. De gevraogde 381.000 euro aon misgeloupe kezjem es senatries woort häör evels neet touwgekind.
Trinity County (Californië)
Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 8307 km² (3208 mijl²) boevaan 8233 km² (3179 mijl²) land is en 75 km² (29 mijl²) of 0.90% water.
Oeteldonk
tradities
Knillis is 'ne pop van papier-maché dae de vaostelaovendj symboliseertj. Knilles hingtj tiedes de carneval baove de mert in Oeteldonk. Op vastelaovesdeensdig 's aoves om 12.00 oere waert Knilles begrave.
Hendrien is ei boerevruike det in sjrikkeljaore Knilles vergezèltj.200px|thumb|right|Boer Knillis en Hendrien
Euverheid
Nederlandj
De Gróndjwèt regelt in groeate liene wie de euverheid oetzuut. De Gróndjwèt regelt ouch welke rechte börgers höbbe taengeneuver die euverheid en welke plichte de euverheid haet taengeneuver de börgers.
Thorium
Thorium is radioaktief en kump, naeve uranium, netuurlik veur oppe aerd. De anger aktinide zeen kónsmaesig of aafvalsperdukte van radioaktief verval.
Ingels
Beteikenis
't Modern Ingels, soms besjreve es de ierste wereldwij lingua franca, is de belangriekse internationaal taol veur communicatie, weitesjap, lochvaart, vermaak, toerisme, radio, diplomatie en in de zakewereld. De oetbreiding van dees taol vanaaf de Britse eilen tot euver de gaanse wereld is begós same mit de greuj van 't Brits Riek en al aon 't ind vaan de neugetiende iew waas de taol wereldwijd verspreid. De taol is dominant in de Vereinegde Staote en door zien greujendje economische en culturelen invlood en zien machstatus sinds d'n Twiede Wereldoorlog is de positie vaan de taol wereldwijd versterk.
Historie
't Ingels is oontstande oet väöl versjèllende Germaanse dialekte die nao Groet-Brittanië gebrach woorte door de Angelsaksische koloniste aan de begin vaan de viefden iew, veural door de Angele, Sakse en de Jutte.
De grammaticaal structuur van 't Ingels is nog ummer euverwegend Germaans mèt inkel Romaans-oontliende zinsconstructies. Vaan de totaal Ingelse woordesjat zien de meiste weurd (roond de 60%) evel vaan Franse en Latiense herkóms. Lui verwieze soms nao 't Ingels es 'n euverbrögkingstaol tösse de wereld vaan de Germaanse en de Romaanse taole.
Dialekte
In de vreuger Ingelse/Britse kolonies in 't Caribisch gebeed bestoon diverse op 't Ingels gebaseerde creooltaole. Die weure euver 't algemein neet tot de Ingelse dialekte gerekend, meh gelle es apaarte taole. Wijer heet eder land oet 't Brits Gemeinebès wel zienen eige variant vaan 't Ingels, beveurbeeld 't Indiaas-Ingels of 't Nigeriaans-Ingels. Strik gezeen zien dit ouch gein dialekte, meh iejer nationaol standaarde. De norm veur dees taole is ummer 't Brits-Ingels (soms in 'nen oetgesproke formele vörm, dee in 't Vereineg Keuninkriek zelf al verawwerd is), al laote ze allemaol wel 'n zeker maot vaan kleuring door inheimse taole touw.
Woordesjat
't Ingels heet 'n hiel groete woordesjat en dao koume geregeld twie weurd veur veur 'n inkel begrip: ei Germaans en ei Romaans (wie "freedom" en "liberty" die allebei "vrijheid" beteikene). 't Versjèl in gebruuk weurt groetendeils bepaold door 't taolkundeg register: 't Germaans woord bie veurkäör in 't daogeleks leve en 't Romaans synoniem in officieel gesjreve taol. 't Totaal aontal weurd in de Ingelse taol is 'n oonderwirp vaan discussie, mer volges d'n Oxford Diksjeneer heet 't minstes 500.000 weurd.
NAC Breda
De club woort op 19 september 1912 opgeriech oet 'n fusie vaan NOAD (Nooit Opgeven Altijd Doorzetten, opgeriech in 1895) en ADVENDO (Aangenaam Door Vermaak En Nuttig Door Ontspanning, opgeriech in 1904). Al nao e paar jaor oontwikkelde NAC ziech tot wiedoet de bèste vaan Zuid-Nederland; in 1921 woort ze zelfs landskampioen. Nao de opriechting vaan de Ieredevisie raakde ze häör machspositie kwiet aon (veural) PSV. In 1973 woort nog wel de KNVB-beker gepak, meh vaanaof de jaore tachteg späölde NAC jaore achterein in de Ierste Devisie. Sinds de promotie in 1993 heet de club veural in de Ieredevisie gespäöld, mèt wisselende rizzeltaote. E bezunder succesvol jaor waor 2007/08, wie de club de daarde plaots haolde. De touwveuging vaan de stadsnaom kaom in 2003 tot stand, naotot de gemeinte de club vaan e faillissemint had gerèd.
Maledive
Bestuurleke indeiling
De Maledive zien ingedeild in 26 atolle, wat 'ne mislijende naom is: 'n atol is in weze 'n inkel eiland, dewijl 't hei um grópe vaan mierder eilen geit. De atolle höbbe inheimse naome meh weure in officieel stökker mèt Arabische lettere beneump. De atolle zien:
Boris Jeltsin
thumb|Boris Jeltsin Boris Nikolajevitsj Jeltsin (Russisch: Бори́с Никола́евич Е́льцин) (Boetka, 1 fibberwarie 1931 - Moskou, 23 april 2007) waas van 1991 toet en mit 1999 d'n ieëste prizzendènt van Róslandj.
Op 31 dieëtsember 1999 lag Jeltsin zien wirkzaamheje neer, worop Vladimir Poetin zien functie euvernoom. Jeltsin stórf op 23 april 2007 op 76-jäörige laeftied door 'nen ónverhödsen hertstilstandj.
Metalloied
De metalloïde of semi-metale vörmen 'n groep aan sjemische elemente die kwa eigesjappe tösse de metale en neet-metale in zitte.
In 't periodiek systeem zeen ze te vinjen oppen diagonaal van 't P-blok van linksbaove door nao rechsónger astaat. De raeje daoveur is det de lektronegativiteit juus langs d'n angeren diagonaal toenump. De metalloïde vörme dus 'n groep mit óngevieër dezelvendje lektronegativiteit. Ze vörme d'n euvergank van metalliek en reducerendj gedraag (lieëg lektronegatieviteit, extreem veurbild: cesium) nao neet-metaal en oxiderendj gedraag (extreem veurbild: fluor).
Asiel in de Europese Unie
't Asiel in de Europese Unie (EU), ouch wel de Gemeinsjappeleke Asielspolletiek geneump, heet zien wortele in 't Verdraag rakende de status vaan vlöchtelinge (1951), 'n euvereinkoms gebaseerd op Artikel 14 vaan de Universeel Verklaoring vaan de Rechte vaan de Mins (1948). Es gevolg vaan de adoptie vaan de Akkoorde vaan Schengen, die eliminatie vaan de interne sjraome (landsgrenze) binne de EU en aander Europees len realizierde, en 't dao-op volgend Verdraag vaan Amsterdam, heet de EU 'n Gemeinsjappelek Europees Asielsysteem (Common European Asylum System, CEAS) opgezat um de minimumstandaarde gerilleteerd aon asiel te vereinege oonder ein euverkoepelend raomwèrk boe-in de EU-lidstaote nog altied de hoofverantweurdeleke zien in 't oetwèrke vaan procedures veur 't wel of neet inzètte vaan internationaole besjerming.
Deseret
Deseret is 'ne film oet 1995.
Randstad
't Begrip is begin jaore 1930 door vlegeneer Albert Plesman bedach (toen nog es Randstad Holland), umtot häöm vaanoet de loch opveel tot de stei in Holland laankzaamaon aonein waore gegreujd.
Bestuur
Wie gezag is de Randstad verdeild euver veer provincies en tientalle gemeintes. 't Gief sinds jaor en daag planne veur de opriechting vaan 'n Randstadprovincie um aon die oonhendege situatie 'n ind te make. Ind 2011 heet 't kabinèt-Rutte I planne daoveur evels op de lang baon gezat, umtot veural gedoogpartij PVV tege opsjaoling vaan provincies waor, en umtot de versjèllende lokaol euverhede 't oonderein neet ins woorte. In 2012 en 2013 kaom 't kabinèt-Rutte II mèt 'n alternatief plan um allein Noord-Holland, Flevoland en Utrech te doen fusere (de werknaom waor Noordvleugel), meh ouch dat idee kaom tot stèlstand wie neet allein de bevolking, meh ouch de betrokke provinciebesture ziech daotege kierde.
Schagen
Stadsfuncties
Oonder de rouk vaan Alkmaar en Den Helder is Schagen hoegstes e tertair verzörgingscentrum. 't Heet 'n statie aon de lien vaan Amsterdam nao Den Helder.
Ferwerd
Monumente
E deil van Ferwerd is e besjurmp dörpsgezich. Wiejer guuef 't in 't dörp tieëntale rieksmonumente.
Toontje Lager
Bezètting
In 1983 gónge De Braconnier en Van Melick ouch oet de band um plaots te make veur:
Historie
Dit verandert in 1982, es de Nederlandstaolege muziek mainstream weurt. Doe Maar, Toontje Lager en Het Goede Doel breke oongeveer tegliek door en stoon de twiede helf vaan 1982 en (veural) de ierste helf vaan 1983 aon d'n top. 't Singlesucces vaan Toontje Lager blijf besjeie: d'n doorbraok Net als in de film kump op plaots 31 vaan d'n Top 40; de groetste hit Stiekem gedanst kump neet hoeger es 8. De elpees, veural Stiekem dansen, doen 't beter: deze en ziene veurgenger Erop of eronder weure goud (>50.000 stökker verkoch). E wijer radio-succeske is Ben jij ook zo bang, wat in de tipparaad blijf haange meh boevaan de b-kant In gedachten tot "b-kant vaan 't jaor" weurt oetgerope. In 1983 krijg de band (zjus wie collega's Het Goede Doel) vaan de stiechting Conamus 'n Zèlvere Harp.
Singles
Mèt noteringe in de Nederlandsen Top 40
Moersjelt
Savelsbösj en vuursjteinmien
In 't dörp bevinge ziech 'n paar vakantie- en kampeerboerderieje.
Aerdaolje
Aerdaolje, roewen aolje of petroleum is 'n brandjbaar vleujstof bestäöndje oet e mingsel van kaolwaterstoffe det is óntstangen oet organische reste. 't Is es meis-verhanjeldje gróndjstof van groeat belang veure werreldikkenomie, aevenes de perdukte die via raffinaasj en kraken oeten aerdaolje waere verkrege. Es wichtigsten innerzjievorm is aerdaolje van groeat strategisch belang, det wuuertj versterk door 't bepirk aantal winplaatse, wovan e deil ouch nag in politisch ónstabiel regio's ligk.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2018
Real Madrid wintj veur d'n driede kier achterein de UEFA Champions League daor FC Liverpool mit 3-1 te versjlaon.
De Braziliaanse voetballer Ronaldinho sjtop definitief mit voetballe. Hae waor saer 2015 al neet mie op 't huugste niveau actief.
2017
Max Verstappen wintj de Grand Prix van Mexico, dewiel Lewis Hamilton 't wereldkampioensjap binnehaolt.
De Brit Chris Froome wintj veur de veerde kier de Runj van Frankriek.
De Sjpanjool Rafael Nadal wintj veur d'n tienden kier 't tennistoernooj van Roland Garros daor in drie sets (6-2, 6-3, 6-1) van Stanislaw Wawrinka te versjlaon.
Manchester United wintj de Europa League door in de finaal Ajax mit 0-2 te versjlaon.