cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Raore
Raore (Raeren) is 'n gemèngde in de Duutsjtalige Gemeensjap op 't Belsj. De gemèngde grenst an Duutsjlaand en tèlt ruum 10.000 inwoners, oeëvan bekaans de helft de Duutsje nationalitèèt haat.
Venroj
't Dialek vaan Venroj behuurt tot de Kleverlandse dialekte, meh heet wel Limburgse kinmèrke. Binne de grènze vaan de gemeinte Venroj ligke veurnaom legerbases veur zoewel de lochmach es veur de laandmach.
Rechs-extremisme
Venroj is de afgelope jaore inkel kere negatief in 't nuujs gewees vanwege rechs-extremistische aktiviteit. De gemeinte heet relatief väöl zoegenumde Lonsdale-jongere. Begin 2006 organiseerde de verboje groep Blood & Honour 'n kraanslègking op de Duitse oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn.
Geluid
Geluidsgolve gedrage zich net wie beveurbeildj watergolve: ze kónne róndj e veurwirp buge, taengen 'nen óndoordringbare wandj aafketsjen of eventueel aafbuge wen 't medium, de stof wodoor de golf zich verplaats, verangertj.
Kus
't Guuef twieë wichtige biotoeape binne de kusgebiede: 't eint ligk inne getiejezaon (dao wo 't versjil is tösse hoeag- en lieëgwater, wie e wad) en 't angert in 't brakwater. In 't litste zeen de organisme döks klènder es inne aope zieë. 'n Kus hoof neet ummer zónger begreujing te zeen; zoea guuef 't namelik mangrove wo de kus wuuert bedèk door 'ne bós.
Neerbekke
E veurkómmendj perbleem bie 't neerbekke is det op de plaats van de aanhechting mit d'n urienleier 'n vernejjing (stenoas) óntsteit (ureterstenoas).
Rondônia
Fysische geografie
Rondia vertuint 'nen euvergaank vaan moessonklimaot (Am: zier naat mèt e rillatief druug sezoen) in 't noorde euver e tropisch klimaot mèt druge winter (Aw) tot aon savanneklimaot in 't zuie. Zoedoende is de natuurleke vegetatie in de staot tropisch bos, zoewel regewoud es tropisch druug bos. In Rondônia is evels de lèste decennia zier väöl woud geveld veur landbouw (zoegeneumde brandcultuur). Dit is illegaol meh 't verbod kin in dunbevolk gebeed slech weure gehanteerd; daobij is corruptie hei (wie in gans 't land) e groet probleem. Al in 2003 waor zoe'n 35% vaan 't oersprunkelek bos (70.000 km²) verdwene; de oontbossing is sindsdeen doorgegaange. Boete de rieke natuur bedreig dit ouch de Indiaonestamme en hun leefwijs (zuug oonder).
Lontzen
Demografie
De gemèngde tèlde op d'r ieësjte jannewaar van 2016 5.672 inwoners. De oppervlakde van de gemèngde bedraagt 174,98 km².
1834
Gebore
thumb|right|150px| Edgar Degas, gebaore op 19 juli 1834.
Sauerland
Ziejrevere va d'r Lippe en d'r Rien
(Rien)
Flora en fauna
Meh as 50% va 't Sauerland i bedak mit noaldbusjer, meh i de daler guëf 't mieër loofbeum, wie boeëke. Misjbusjer zint echter zildzaam. Boave de wenige plèkke boave de 800 meter guëf 't óch alpien vegetatie. Doa koame beivuurbild de Diphasiastrum alpinum, de Cicerbita alpina en de Seseli annuum vuur. I 't Sauerland guëf 't boavedeen vief nasjenaalparker i alle deler va de sjtreek. Sómmige gebede zint óch aageweëze as sjpeciale vogelrisservater. Bei d'r Diemelsee kót bei 't plaatsjke Willingen i Noard-Hesse guëf 't vuur Wes-Europa de zildzame kalkgraaslenger.
Rygge
thumb|De ligking van Rygge in de pervincie Østfold. Rygge is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Østfold in Nórwaeg. De gemeinte had 13.862 inweuners in 2016 en 'n oppervlakde van 73,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 189,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Nettiquette
Dees reigelsj zint informeel in te deile in twiè categorieë:
Technologische reigelsj zint gebaseerd op 't feit dat neet ederein dezelfde technologie op 't internet gebruuk. Cultureel reigelsj zint gebaseerd op de waereldwiedheid van internet: wat de ein hièl grappig vingk, ies veur 'ne andere 'n graof belediging.
15 jannewarie
15 jannewarie is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is de vieftienden daag vaan 't jaor; in e gewoen jaor koume daan nog 350 daog, in e sjrikkeljaor nog 351.
Aarveld-Bekkerveld
Aarveld-Bekkerveld is 'ne veëdel i g'n gemingde Heële i g'n Nederlandse provincie Limburg. D'r veëdel tilt zoeën 2.700 inwuënesj (2008) en besleët 'n oppervlaak van 59 hektaar. Wieër is ze vuurzieë va 'n vootbalverein, namelig RKSV Bekkerveld, twieë lieëger sjoeële en litt 't drèk teënge 't centrum.
Datief
Versteindj veurkómme
't Wilhelmus vertoeantj nag 'ne datief in: ...den vaderland getrouwe... (troew aan 't vaderlandj)
St. Vith
St. Vith is 'n gemèngde in de Duutsjtalige Gemeensjap op 't Belsj. Op 'n oppervlakde va 146.93 km² wonne ruum 9000 inwoners.
The Carpenters
Op 4 februari 1983 kraog Karen 'nen hartstèlstand boe-aon zie euverleej. Daomèt kaom 'n ind aon The Carpenters.
Boutsj
Boutsj (Nederlands: Bautsch) is e gehuch bei de gemingde Heële. 't Ligk i g'ne veëdel Heëlebaan en is gans umgeëve durch noakrieëgse beboewing. Aa 't oersjprunkelig gehuch heringert de sjtroatnaam Bautscherweg nag. Aa dees sjtroat ligken nag e paar höaf.
Ronald Reagan
thumb|right|180px|Ronald Reagan (1981) Ronald Wilson Reagan (Tampico, Illinois, 6 februari 1911 – Los Angeles, California, 5 juni 2004) waor de 40e president vaan de Vereinegde State tösse 1981 en 1989. Heer behuurde tot de Republikeine.
Berg (Heële)
Sjtroatname
De nieëgste sjtroate ligken i 't gehuch:
Trol (internet)
Werkwies
Trolle were nog waal ins verwiesseld mèt querulante; dèks ies ‘ne trol ouch ‘ne querulant. Meh dao ies e belangriek versjil. ‘ne Trol zeurt, zuig, zeik en zeivert mèt es enigste doel um te sjtuère.’t Zgn. trolle kènt sóms ’n instrument zin um discussies te dominere en te beïnvloede. Veur de trol ies dat biezaak, terwiel de querulant ummer ’n doel haet. Hae gebruuk ’t trolle (ww) es mieddel um dat doel te bereike.
Folklore
Ouw ambachte
Ouw ambachte: laerwerk, sjeun make, mangele vlechte, borduurwerk en ander nièjwerk, kiès make, wien make, vla bakke
Rovinj
De kirk is vernumpdj nao de heilige Euphemia, die volges de legende veur de wilj dere waerdje gegooidj, mer die beeste deje häör nieks. Ze mos door eine dolksjtoot waere vermaordj. De sarkofaag mit häör gebeinte loog in Konstantinopel, verdween in 't jaor van de beeldjesjtorm, toet d'r in 't jaor 800 inins opdook in Rovinj. De reste waere sinds dae tied in ein sjteine sarkofaag achter de kirk van Rovinj bewaardj. De heilige Euphemia waerdje de patroonheilige van Rovinj en zelfs van gans Istrië sinds dae tied.
Transsylvanië
De landjssjtreek is bekindj door de roman Dracula van Bram Stoker dae dit verhaol deils baseerde op de mythe róndj Vlad Țepeș, aafkumstig oet de buurt van Sighișoara.
Råde
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Taylor Lautner
Taylor Lautner (Grand Rapids, 11 fibberwarie 1992) is 'ne Amerikaanse acteur.
Weggebekker
De Weggebekker is e gehuch bei de gemingde Heële. 't Litt tusje Gebrook, Broensem en Heëlehei in.
Hootsbrook
Hootsbrook loog tösse De Vink en Egelze in. Wo 't gehuch vreuger loog, löp noe de Provinciale Waeg, aevenes de buurt rónjelómme Bosberg enne Egelzergrach.
Väölpoetege
Kinmerke
Väölpoetege bestoon oet twie deile. De kop is rillatief sumpel. Heer bevat ei paar veulspriete en e paar ouge, die miestens hendeg sumpel zien. De moond zit aon d'n oonderkant vaan de kop; binnenin zit ei paor kaoke. De res vaan 't lief besteit oet e variabel aontal segminte. Aon de mieste segminte zit e paar pu. Bij de mieljoenpu, en in zekere zin bij de pauropode, zien ummer twie segminte samegekloonke, wat d'n indruk gief tot 't bies twie paor pu per segmint heet.
Kloeësterbusj
Kloeësterbusj (Nederlandjs: Kloosterbosch) is e veurmaolig gehuch inne gemèndje Kirkraoj in Nederlandjs Limbörg.
Wieërt
thumb|Martinuskèrk in Wieërt thumb|Zuid-Willemsvaart, de knaal doeër de stad thumb|Ein van de muuëles in en rôntelum Wieërt thumb|De stasie van Wieërt Wieërt (Nederlands: Weert) es 'n stad en gemeindje in Midde-Limburg, zjuust aan de Belse en Braobuntjse grens, mèt óngevaer 50.000 inwoeëners. De stad kreeg stadsrechte in 't jaor 1414. De bekindje Limburgse vlaaj zou oeërspronkelik uut Wieërt kómme. De petroeënheilege van Wieërt es Martinus, woeëaan ouch de dekenale kèrk inne stad aan gewiêdj es.
Demografie
Brón: gemeindje Wieërt. Inwoeënertal steids op 1 januari.
Historie
In de vieftieëndje ieëw kwoom in Wieërt de lakenindustrie tot bluj. In 1414 krieëg 't stadsrechte, al wore 't gein komplieëte. Wieërt woor in daen tiêd besteurdj doeër de hieëre van Horn. De lakenindustrie bracht 'ne blujjendje hândel mèt völ stee-je op gang, tot Berge op Zoom en Antwerpe aan tów. Nao de zestieëndje ieëw aevel góng 't minder mèt de stad, di-j nao de Tachtjigjaoregen Oerlog nog zjuust in de Noordelike Nederlande te ligke kwoom. De Graaf van Horn woeërt in 1568 mèt dae van Egmond op de Groeëte Mèrrentj in Brussel vermoeërdj, woeëmej de bescherming van de sted woort euvergnome dör 't Preensbisdom Luuk. De stad van knouppûnt van wieëg tot periferie: de grèns leep oeëver d'n heerwieëg nao Antwerpe.
Karkol
Duiding fossiel väörkaome
Algemèng wert aagenaome dat pas de Romeine d'r escargot boete 't oorsjpronkelek versjpreidingsgebied brachte, d'r Ingelsje naam is ooch 'Roman Snail'. Tóch zeunt in de vuursjtèèmien va Riekelt pre-Romeinse fossiel reste voonde van d'r escargot. Ömdat in de Euregio Maas-Rien vör de res in d'r oondergroond noeëts fossiele vondste gedoeë zeunt, geet me d'r van oet dat die fossiele wieze óp reze en/of handel.
Vols
Aljemèng besjrieving
De oppervlakte bedriesjt 23.9 vierkante kilometer. I Vols bevinge ziesj versjiedene dele zowie doa zunt: d'r Blommedaal en 't Kirresjdaal (Van Clermontplein). Op de letste plaatsj entsjpringet vruier 'n baach, nämlisj de Gau. Binne de jrenze van de jemingde Vols liet d'r Völserberresj, dat is 'ne hujel daeë 322 meter hoëg is ('t hoeëgste punt va Nederland) en woa ooch drei länder tsezame komme. Nämliesj 't Belsj, Duutsjland en natuurlisj 't Hollendsj.
Jesjischte
’t Leep allemoal gód i Vols bis óp ’t moment dat de Fransoeëze binnetrókke. Vanaaf dat moment begone zich verenderinge aaf te tekene. Ing forsje reorganisatie van de textielbranche blieket nuuëdig. Väöl fabrikante gónge truuk noa woa ze vandaan woare: Oche. Doa koeënte ze groeëte modern fabrieke bowwe, a-gezieë dat durch de kirk en economisch opzicht, ópins mieë vreejheed doa woar. Vanaaf de Franse revolutie dónge zich ummer ópnui dezelfde dinger vur. Te beginne mit durchtrekkende Östenriekers die óp groeëte sjoal óp plundere oet woare. Doanoa de Fransoeëze, die sjwoar krigsbelastinge hove. De Franse tsiet i Vols woat gekenmerkt durch ee, dök um de inkel weëke wisselende sjtatus van de gemingde, die de ing kier hoofdsjtad woar van ‘t kanton, da wer aan e eurgens angesj zittend besjtuur moeët loestere. ‘t Continentaal Sjtelsel van d’r Napoleon, dat i 1806 i-góng, mit vurnemme dat d’r Engelsje handel mit ‘t Europees vasland woat aafgesjloate, zurget vur ing kótte óplaeving van de industrie. Dat kómp umdat bis wied in d’r umtrek ging tolle en grenze mieë woare. Dat haw als vurdeel dat alle produkte vreej an d’r man of vraw gebraat koeënte weëde. Dat góng gód bis i 1815. Hinger de oetgehungerde reste van de oet Roesland truukkómmende Fransoeëze, kómpe hingeree de Kozakke, de Pruusje, wer de Roese, da de Sakse, Mecklenburger en als lètste de Sjwede a. Die woate allemoal i Vols, Viele en dierekte sjtreek óngerbraat. Ze dónge zich tegód an de producte van ‘t land, mieëstal zónder te betale. Noa ‘t Wener Congres, lieket Vols ópins beej ‘t “Koninkrijk der Nederlanden” te hure. Ieësjte noadeel: vanaaf da moeët me zich i officieel sjtökker bedinge van de “Nederlandse taal”, wat natuurlik angesj woar dan gewend. Bis an die tsied haw me zich alling meh bedingd va zieng ege taal, egelik ’t mieëts uvvereekómmend mit Oche en egelik Hoeëgduutsj dialekt. Óndanks dat me egelik óp ‘t officieel ‘Nederlands’ uvvergóng, woate bis in ’t joar 1940 i Vols duutsjtalige bleer oetgegevve. Bis óp huuj weëde i mierdere kerke nog ummer Duutsje liedjes gezonge.
Bill Cosby
Laevesloup
Bill Cosby was d'n ieësten Afro-Amerikaanse manskaerel dae zien eige tilleviesserie haw (I Spy, midde jaore sèstig) enne raciaal grenze doorbrook es stand-upkomiek inne jaore sèstig en sevetig. Nao I Spy speeldje d'r in väöl series, wovan sómmige succesvól ware, wie Fat Albert and the Cosby Kids. Inne midde vanne jaore tachetig brook t'r internationaal door mit ziene sitcom The Cosby Show, det ouch 't ieëste tilleviespergram waas det gegróndj waas róndj e zwartgetint gezin mit 'n succesvól maotsjappelike karriaer.
RKSP
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.
Navajo County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Arizona thumb|200px|Ligking vaan Navajo Navajo is 'n in 1871 gestiech graofsjap in Arizona, VS. De naom kump vaan de gelieknaomege stam die hei leefde. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Holbrook.
William Shakespeare
Biografie
right|thumb|William Shakespeare Shakespeare wort in 1564 gebore es zoon vaan wantemaker John Shakespeare en Mary Arden. Umtot ziene vaajer hoeggeplaotsde posities in 't gild bekleide, kós William nao de Latiense Sjaol. Sommege biograve mienge dat-e 'n keend van Elizabeth waor.
In de jaore negenteg vaan de zestiende iew maakde heer opgaank in de Londese theaterwereld. Heer wèrkde dao neet allein es oteur, meh ouch es acteur, en woort oeteindelek de baas vaan 't buunverbond The Lord Chamberlain's Men, tot in opdrach vaan deen edelman acteerde, meh door zien gooj reputatie ouch bij de keuning optrad; keuning Jacob I naom ze in 1603 es The King's men aon.
Schelto van Heemstra
Schelto van Heemstra (4 november 1807 - 20 december 1864) waor Veurzitter vaan de ministerraod (v'r zègke noe: premier) vaan Nederland vaan 14 miert 1861 tot 1 jannewarie 1862 tegeliekertied mèt Jacob van Zuylen van Nijevelt. Dit waor d'n ierste kier tot Nederland twie regeringsleiers tegeliekertied had. Van Zuylen van Nijevelt waor vaan de liberaol beweging, zjus wie ziene collega-veurzitter. Heer volgde Jacob van Zuylen van Nijevelt op es veurzitter en woort aon 't ind vaan zien carrière es Nederlandse regeringsleier opgevolg door Johan Rudolph Thorbecke.
Sint Eustatius
Historie
Tege 't ind vaan d'n iew moot 't klein eiland roond de 10.000 inwoeners höbbe gehad. Bij d'n Amerikaansen Oonaofhenkelekheidsoorlog woorte waopes oet de Nederlen euver dit eiland aon de Amerikane verhandeld. Dao-op braok de Veerde Ingelsen Oorlog oet, boenao Groet-Britannië 't eiland innaom. Later kaom 't in Franse han. Umtot de Ingelse en Fransoze gei belaank hadde bij 'n economisch bleujend Sint Eustatius, stortde de economie vaan 't eiland gans in.
In de jaore nul vaan de einentwintegsten iew braok de discussie los euver de touwkóms vaan de Nederlandse Antille. Sint Eustatius koos es einege vaan de vief eilen veur 't laote bestoon vaan 't land; umtot evels alle aander eilen of 'n status aparte krege of in Nederland geïntegreerd woorte, kós die optie neet doorgoon. 't Eilandbestuur koos veur integratie in Nederland. Vaanaof 10 oktober 2010 vörmp Sint Eustatius 'n bezunder gemeinte vaan dit land.
Namdalseid
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Nord-Trøndelag.
De Stack
De Stack is 'ne veëdel deë huët bei Heëlehei, ónger gemingde Heële.
Snow Patrol
Hit
In 2009 scoorde ze in Europa 'n nómmer 1 hit in de Nederlandsen Top 40, naomelek: Just Say Yes. Dit nómmer is zjus ein vaan de mindere rocknómmers.
UEFA
Leie
Neet aongeslote zien Monaco en Vaticaanstad. In dees stadsstaote is gein plaots veur genóg clubs um 'n nationaol competitie op te zètte. Wel höbbe bei len oonofficieel hierenèlftalle, en kint Monaco 'n voetbalclub, AS Monaco, die (hoeg) in de Franse competitie späölt.
In 't nuujs - Zuud-Amerika
2020
Krimmeneel Saïd R., dae èng in verbandj weurt gebrach mit Ridouan T., weurt in Colombia gearresteerd.
2019
De Surinaamse president Desi Bouterse weurt tot 20 jaor gevangenissjtraof veroerdeild.
Inne Braziliaanse sjtad Brumadinho (MG) brik 'nen dam bie 'n iezermien. Inne moddersjtroum kómme zestig luuj óm 't laeve. Ouch gief 't zo'n driehónderd vermisde.
Gomont
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 326 luuj op 'n oppervlaak van 7,23 veerkante kilometer en daomèt goof 't 45,09 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,97% de jaor.
In 't nuujs - Zuud-Amerika
2010
In Suriname sjtort e vleegtuug van de maatsjappiej Blue Wing naer. Alle zes inzittende kómme óm.
Skiptvet
De gemeintecode is 0127.
Zieëmeermin
'n Zieëmeermin is e mythologisch bieës det in 't water laef. 't Bieës haet 't baovelief van e vrouwmis, meh de bein zeen vervange dore stertvin van 'ne vès. De mannelike variantj, de zieëmeerman, is minder bekandj.
Stumloeazen alveolaire plosief
Kènmirke
Kènmirke vanne stumloeazen alveolaire plosief zeen:
Zieëmeermin
Sómtieds waere zieëmeerminnen oetgebeeldj es gevieërlike bieëster die zörge veur euverstruiminge, storm, sjeepswrakken en verdrinkinge. In anger verhaole, döks oete zelvendje verhaolkultuur, zeen 't juus benevolente bieëster die zelfs verleef waeren op gewuuen luuj.
Achterhooks
Cultivatie
Anders es bij 't Twents kint me vaan 't Achterhooks neet zègke tot 't 'n bleujende dialekliteratuur heet. Aof en touw weurt 't door 'ne plaotseleke sjriever gebruuk. D'n Achterhookse muziek is tot bleuj gekoume daankzij Normaal oet Hummelo. Deze band zingk sinds 1974 in 't dialek, wat wel feitelek Veluws en gein Achterhooks is, meh wat wel deveur gezörg heet tot popmuziek in 't Achterhooks allewijl de ierste keus is veur beginnende artieste.
Namsskogan
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Epe
Epe waor in prehistorische tije al bewoend. Opgraovinge bij dit dörp höbbe zoegenaomde celtic fields aon 't leech gebrach: veerkentege weikes mèt eerde mäörkes drum.
Gennep
De veurnaomste kerne zien
In Gennep vleujt de Niers in de Maos euver. De taol vaan Gennep en alle dörper in de gemeinte is Noord-Limburgs/Zuid-Gelders.
Waope
't Waope is gebaseerd op 't waope vaan de hiere vaan Gennep. Hun sjèld waor evels neet gedeild, en dao zien (gepuntde) sjaopssjiere op te zien in plaots vaan (botte) druugssjeerderssjiere. De stad droog in zie zegel evels wel de huiege sjiere; wijer waor hun zegel doorsnoje, mèt in 't oonderste deil 'n börg. Al in 1816 verzoch de stad Gennep bij d'n Hoege Raod vaan Adel veur dit waope te mage drage; dit woort evels geweigerd en pas op 7 december 1896 woort häör officieel e waope verliend: vaan goud, mèt 't Adreaskruus en de druugsjeerderssjaore. Nao de annexatie vaan Otersóm besloot me dit waope te verandere, wat in 't huiege gedeild waope rizzelteerde. Ouch woort toen de kroen dropgezat.
Canfieldiet
Canfieldiet is meistes ei vanne litste minerale det oetkristalliseertj in hydrothermaal aore. Canfieldiet is weltwied te vinjen op plaatse die döks riek zeen aan (euvergangs)metalen en es mien waeren óntgónne. 't Mineraal wuuertj sómtieds es zilver- of tinerts óntgónne.
Ede
Stadsfuncties
Door zien centraal ligking in Nederland is Ede in de twintegste iew vestegingsplaots vaan väöl bedrieve gewore. Me vint hei oonder mie frisdraanke- en kunszijindustrie. Ouch 't hoofkentoer vaan verzekereer RVS zit hei. Ede waor laank belaangriek es garnizoensplaots mèt e groet aontal kazernes, meh defensie geit ziech oet de plaots tröktrèkke. In de gemeinte is wijer 't toerisme vaan belaank. Tenslotte is Ede nog altied 'n forenzeplaots veur beveurbeeld Arnem.
Grandchamp
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
Kaolezaandsjtèè
Kaolezandsjtèè is in 't verlaeje bie daagboew en in groeves gewónne en is o.m. gebroekd bie d'r boew van 't gasteverblief van dae abdij va Val Dieu. D'r kaolezaandsjtèè oet de Kampergroeve is nao d'r Twiede Waeltkrèèg gewónne en gebroekd öm häöf en hoezer van te boewe. Ooch de Onze-Lieve-Vrówwebasisliek, de Seent-Servaosbasiliek en dele van de Mestreechse sjtadsmuur is mèt kaolezaandsjtèè ópgetrókke.
In de buurt van de Heimansgroeve, kórt an de Belzje grens, liekt de Kwartsietgroeve. Kwartsiet is 'ne hieël helle zaandsjtèè oet 't carboon en waoërt oontgónne öm aoëves mèt te beklèjje.
Trol
Trol kin verwieze nao:
Hagnicourt
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
1978
Meziek
Bès verkochde singles in Nederlandj:
Ermelo
frame|Ligking vaan Ermelo in Gelderland Ermelo (Wes-Veluws: Armel(o)) is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, op de Veluwe, mèt 'n oppervlak vaan 87,38 km2 (daovaan 1,71 km2 water) en (per 1 januari 2007) 26.297 inwoeners. De gemeinte besteit neve de hoofplaots oet de kerne De Beek, Drie, Horst, Houtdorp, Leuvenum, Speuld, Staverden, Telgt en Tonsel.
Lanker
Monuminte en aonzien
't Dörpsgeziech weurt gedomineerd door de 43 meter hoeg tuibrögk euver de Willemsvaort. De Sint-Pauluskèrk is vaan de groond aof gemete al-evel hoeger, meh de brögk begint al op diekniveau, wat e paar meter hoeger is es 't dörp. De kèrk kaom veerdeg in 1959 en is gebouwd in conservatieve stijl. 't Interieur umvat 'ne Romaonsen doupvoont en e barok Paulusbeeld. De kerk vervingk 'n awwer kèrk oet 1854, die nao de wijing vaan de nui kèrk woort aofgebroke. Daoveur waor Lanker gein parochie en gaof 't allein 'n kepel. Wijer vint me nog diverse kleinder momuminte in 't dörp, boe-oonder e brögkwachtershuiske, 'ne Verkierde Slivvenier (vaan oersprunkelek veer) en, op 't dörpsplein, 't standbeeld vaan 't Zavelknuiperke.
Chauvinisme
'n Gematigde vörm va chauvinisme kan e laand good doeë: de börgers veule zich dan betrókke bie groeëter kwesties in hun samelaeving. Extremer chauvinisme leidt evvel töt maatsjappeleke oonrów ömdat de oonverdraagzaamhèèd en systematische oetsjleting va aander dan in deenke en handele de överhaand kriet. An 'n extreem nationalisme zeunt hieël groeëte naodele verboonde. Luuj hechte dan zoe'n groeët belang an d'r èège sjtaot dat ze 'ne agressieve krèèg oondersjteune, hön laand of vólk zjoeër wille bewapene, haat zieje taege minderhede of de samewèrking mèt aander leng opzègke.
Spydeberg
De gemeintecode is 0123.
Docetisme
't Geleuf in docetisme is sjtaerk verboonde mèt d'r Gnostiek en de Kathare.
Stumhöbbendje retroflexe plosief
Dees klank kump väöl veur in Indische spraoke, mer ouch in 't Zweeds en sómmige Noorse dialekte.
J.R.R. Tolkien
Biografie
Nao nog e paar jaor bij 't Oxford Dictionary of English language gewèrk te höbbe woort heer in 1920 lector in Leeds en in 1925 beneump tot professor te Oxford. Dao bleef heer docere tot zie pensioen in 1959, boenao heer tot zienen doed bleef sjrieve euver Middel-Eerd.
Stekelhujige
't Skelèt vanne stekelhujige ligk juus óngere opperhoed en besteit oet versjillendje kalkplate, die bie sómmige saorten aanein vas zeen gegreudj. Stekelkes en knuubbelkes staeke dore hoed oet nao boete vanaaf de kalkplate. De hoed zelf is bie sómmige saorte bedèk mit sjieërvörmige oetstaeksele, de pedicellariae, die helpe mitte besjurming vanne hoed, wirke t'r verdaejiging of voor doon vange.
1888
Gebäörtenisse
thumb|right|150px|Keizer [[Wilhelm II van Duutsjlandj, nuje keizer van Duutsjlandj.]]
Hoofstèl
thumb|Detail vaan 'n Ingels hoofstèl E hoofstèl, toum of breidel is 'n oonderdeil vaan getuug veur te rije, in 't bezunder bij peerd. Me deit 't hoofstel um 't peerd ziene kop um 't oonder 't rije te kinne besture. Door de versjèllende rijtradities en -gewuuntes heer weurt e hoofstèl es oonmisbaar of zier wunselek gezeen. Hoofstèlle zien gemeinelek vaan leer, meh allewijl ouch wel vaan plastic. Hoofstèlle weure op maot gemaak veur eder peerd persoenlek.
Functie
Bij alle teugelhölpe is 't vaan belaank um neet te hel aon de teugele te trèkke. Ierstens is dat neet good veur 't peerd, twiedens kin 't averechs wèrke: umtot hel trèkke stress euverbringk, goon väöl peerd dao allein mer helder vaan loupe. Daobij moot me 't peerd, es 't de aonwiezing eine kier volg, beloene door de ophaajding op te geve. Wienie 't peerd neet good reageert, moot me ouch neet in de teugele blieve haange meh de hölp e paar kier herhole. Ouch moot me naogoon of de aander hölpe neet tegewèrke. Bij 't sture moot de beinhölp kloppe, dewijl 't stoppe of aofremme vaan e peerd 'ne verzwoerde zit vereis. Wèrk 't daan nog neet good, daan kin me bij 't sture de smik gebruke: e tikske op de rechtersjouwer veur nao links en umgekierd.
Nad Tatrou sa blýska
Nad Tatrou sa Blýska is 't volksleed van Sjlowakije. 't Leed kömp van 1844 es protest taege 't ontsjlaon van 'ne leraar, Ľudovít Štúr, door de Hongaarse autoriteite. 't Leed is gesjreve door Janko Matúška oppe melodie van Kopala studienku. 't Leed kint veer couplette, maar allein de irste twee waere taegeweurdig es Sjlowaaks volksleed gebroek.
Jan Peumans
Bij de verkezinge vaan 13 juni 2010 haolden 'r 'n moonsterzege vaan mier es 30% in zien eige keeskanton.
Frans hierevoetbalèlftal
Historie
't Frans voetbalèlftal woort in 1904 geformeerd, roond d'n tied tot de FIFA woort opgeriech. D'n ierste wèdstrijd waor 1 mei dat jaor tegen 't Belsj en indegde in 3-3. De sport kaom mer laankzaam op, umtot 't fietsrenne alle aondach nao ziech touwtrok en ouch de twie soorte rugby geduchte concurrente zouwe weure. Toch deeg 't èlftal mèt aon 't ierste WK voetbal, in Uruguay, boe 't oonder mie wis te winne vaan Mexico. In 1938 organiseerde 't land zelf 't WK. In de jaore 1950 späölde de ierste gouwe generatie vaan Franse voetballers. 't Land orginaseerde in 1960 ouch 't ierste Europees kampioensjap. Toch góng 't voetbal in 't land achteroet. 't Nationaol èlftal wis ziech dèks neet te plaotse veur EK's en WK's en als ze die wel haolde, kaome ze neet door de grópsfaas. 'n Opleving kaom begin jaore 1980, mèt de wins vaan 't EK in 1984 (op eige bojem) en twie kier de haaf finaol op 't WK vaan 1982 en 1986. Nao 'ne nuien trökval - op de WK's vaan 1990 en 1994 oontbraoke Les Bleus weer - kaom in 1998 gans oonverwach e groet succes: in eige land woorte ze wereldkampioen. Dit succes heel Fraankriek vas: 't land woort twie jaor later ouch Europees kampioen. Sindsdeen is 't succes wisselend gewees; in 2006 waore ze nog verlerend finalis. Op naovolgende toernoje maakde ze minder indrök. Op 't EK vaan 2016, gehawwe in eige land, woorte ze oonverwach kampioen. Dees prestatie kraog e vervolg op 't WK vaan 2018, boe 't land zienen twiede wereldtitel pakde. Nao e minder optrejje op 't EK vaan 2021, boe-in 't team al in de achste finaol woort oetgesjakeld, haolde Fraankriek op 't WK vaan 2022 in Qatar de twiede plaots. Oetindelek waor Argentinië in de finaol te sterk. Groete staar vaan de Franse op dit WK waor Kylian Mbappé.
Hector Berlioz
Hector Berlioz (La Côte-Saint-André, 11 december 1803 - Peries, 8 mieërt 1869) waas 'ne Franse kómponis dae oet 'n doktersfemielje stamdje. Hae wóndje houfzakelik is Peries, wo d'r aan 't conservatorium góng studere. Hae waas wirkzaam es kómponis, meziekkritieker en dirigent. Hae troedje de Ingelse toneelspelerin Harriet Smithson en sjreef veur dem ouch versjillige wirke.
Maria Alexandrovna Oeljanova
Ulyanova greujde óp in e gezin van zès keender. Häöre vader waor Alexandr Blank (gebaore es Israel Blank), 'ne joodse fysicus dae zich bekieërde töt de Rössisch-orthodoxe Kèrk. Häör moder, Anna Ivanovna Groschopf, waor 'n dóchter van 'ne Duutsje vader, Johann Groschopf, en 'n Zjweedse moder, Anna Estedt.
Nao häör huwelek mèt Ilya Nikolayevich Oeljanov, 'ne väölbelaovende wis- en natuurkundelieëraar, góng 't kóppel wónne in e besjèjje hoes in Penza. Later verhuusde ze nao Nizjnyj Novgorod en nog later nao Simbirsk, oeë Oeljanov inspecteur van 't lieëger oonderwies waoërt.
Schiermonnikoogs
Oonderzeuk en plaots binne 't Fries
Sinds d'n twieden hèlf vaan de negentienden iew heet me 't Schiermonnikoogs dialek oonderzoch. Johan Winkler naom 'n vertaoling op in zie Dialecticon (1874), mèt 'n oetgebreide inleiding. Dao-in stoon väöl conclusies die me allewijl neet mie deilt, meh ouch dinger die taolkundege nog ummertouw aonnumme. Heer herkós de taol es Fries meh wouw 't neet rekene tot 't Westerlauwers Fries vaan de vaste wal. Ieder zaog heer e verband mèt 't (toen ouch al gooddeils oetgestorve) Oosterlauwers Fries. Ouch meint heer tot de taol vaan 't eiland minder oonder Hollandsen invlood heet gestande (dit sjijnt entans deils zoe te zien). Winkler gief gein taolkundege details um zien beweringe te oondersteune.
Sjtröch
Ziewaeg in Sjtröch zint: Wiejer door geit de grach euver in 'n gröb of holle waeg, richting Sjuèlder en Ingber. Aan 't ing van de beboewing lik d'r Soesberg.
Røyrvik
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Nord-Trøndelag.
Broensem
thumb|Gemeintehoes Broensem
Mississippi (reveer)
thumb|De Mississippi mitte wichtigste reveer die aafwateren in dem. De Mississippi is mit 'n lingdje van 3.766 km oppe Missouri nao de langste reveer van Naord-Amerika. De reveer óntspringk in 't Itascamaer in 't naorde van Minnesota en struimp daonao door of langs de Amerikaanse staote Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi en Louisiana, veur oet te munjen inne Golf van Mexico. De naam Mississippi kump van 't Ojibwe waord Messipi "groeat water".
Camera
Beelde vaslègke
Stereocamera's maak foto's die 3-dimensioneel liekene, doortot twie beelde weure gemaak die gecombineerd zörge veur 'n illusie vaan deepte in 't samegestèld beeld. Stereocamera's höbbe 2 lenze nevenein.
Proto-Indogermaans
Methood
Umtot dees oertaol neet is opgesjreve is me aongeweze op reconstructies. 't Basisidee is 'ne zekere wortel, e zeker foneem of 'n zeker verbuiging in mier zoeväöl meugelek taolgrope trök te vinde: me zeuk cognaote. Es euvertuigend kin weure aongetuind tot de cognaote neet vals zien - de euvereinkóms is neet 't gevolg vaan touwval - kin me 't taolelemint aon 't Proto-Indogermaans touwsjrieve. Bij veurkäör maak me gebruuk vaan zoe aajd meugeleke taole: awwer taole stoon in tied korter bij die oertaol en höbbe dus minder gelegeheid gehad um te evoluere. Dèks genoog zien de taole boe-oet me 't Proto-Indogermaans reconstrueert zelf reconstructies (Proto-Germaans, Proto-Keltisch, Proto-Baltoslavisch etc.), allewel tot me dèks wel mèt aw taole touwkint (Gotisch, Aajdingels, Gallisch, Aajdiers) of zelfs mèt conservatief modern taole (bev. Litouws).
Consonante
't Proto-Indogermaans waor bezoonder riek aon consonante. Plosieve kóste op drei menere weure gearticuleerd (stumhöbbend, stumhöbbend geaspireerd en stumloes, veurbeeld b, bh, p) en op vief plaotse in de moond gevörmp weure: labiaal, coronaal, velaar-palataal, velaar en velaar-labiaal (veurbeeld b, d, ǵ, g, gw). Alle vijftien de meugeleke plosieve kaome ouch werkelek veur; de (oongeaspireerde) b waor evels opvallend zeldzaam.
Aspecte en tije
Dao waore drei hooftije, mèt alledrei primair 'n aspectueel beteikenis. Dat wèlt zègke: bij de beteikenisversjèlle laog de naodrök op de staot vaan de handeling, neet op d'n tied boe-in get ziech aofspeulde. De drei hooftije waore praesens, aoristus en perfectum. Me geit devaan oet tot die tije oongeveer dezelfde meining hadde es ze in 't Aajdgrieks hadde. 't Praesens besjrijf get wat noe gebäört. D'n aoristus besjrijf 'n gebäörtenis die aofgeslote is. 't Perfectum gief aon tot door 't voltoeje vaan de gebäörtenis 'n nui situatie is ingetrejje. De lèste vörm heet dus 'n beteikenis op ziech. Dees beteikenis is soms neet zoemer te veurspeule, zoetot 't perfectum qua beteikenis - meh zeker neet formeel! - eigelek 'n ander werkwoord is.
't Praesens kós thematisch en athematisch zien. Bij de thematische werkwäörd kaom 'ne themavocaol tösse de stam en 't suffix. Sommege oonderzeukers numme aon, dat bij thematische werkwäörd gans ander persoensuffixe gebruuk woorte es bij athematische (zuug oonder).
Tèlwäörd
Allein de getalle ein, twie en drei waore te verbuige, en wel op 'n meneer die aon adjectieve herinnerde, dus nao zoewel naomval es geslach. Vaanzelf stoont *Hoinos in 't inkelvoud, *duwoh in d'n dualis en *trejes in 't miervoud.
Rouke
Mit rouke wuuertj 't nöttige van smöljerendjen tabak door middel van inaome gemèndj. 't Guuef ouch anger genotsmiddele en drugs die gerouk kinne waere, meh meistal bedoeltj me mit rouke 't rouke van tabak. Rouke is sjajelik veure gezóndjheid; de roukverslaving wuuertj veroearzaak door nicotien. 't "Zin" höbben in 'n sigaret is feitelik e signaal van 't lichaom richting de hersene det 't lichaom nicotien wiltj. Tabak is euveral oppe waereldj vrie te verkriege, mer inne meiste lenj waere d'r hoeag accienzen op gehöffen en rouke wuuertj ouch op anger menere óntmeujig. In Nederlandj gebeurtj dit beveurbeildj via de Tabakswet die saer 1 jannewarie 2004 edere wèrknömmer 't rèch guuef op 'n roukvrie wèrkplaats, ouch inne horeca. In 't Belsj gebeurtj dit ouch saer juni 2011.
Sjoekelaat
Consumptie en toepassinge
In Europa woeëne wiedoet de maeste consumente va sjoekelaat en anger cacaoprodukte. 't Land woeë de maeste sjoekelaat waert gegaeëte is Zjwitserland mit 11,4 kilogram per persoeën per jaor. 't Veraenigd Kuëninkriek en 't Belsj sjtónt aoch in de tóp drie mit resp. 9,5 en 8,7 kilogram. Anger leng mit väöl sjoekelaatconsumptie zint Duutsjland, Ierland, Daenemarke, Noorwege, Oeësteriek en Pole. De Veraenigde Sjtate make dit lieske aaf mit óngevaer 5,4 kilogram per persoeën per jaor.
Saba
Historie
De historie vaan Saba liek op die vaan Sint Eustatius, al is ze e stök minder bewoge. Saba woort in 1493 oontdek door Columbus, deen 't eiland San Christóbal neumde. Me nump aon tot dit op de kaart woort aofgekort tot "S. †bal", wat daan door 'ne kopiïs es "Saba" woort geleze. Allewijl rös de naom vaan Sint-Christoffel op 't kortbij Saint Christopher of Saint Kitts. In 't begin vaan de zeventiende iew raakde de Spanjole en de Fransoze in 't eiland geïnterseerd; toch waore 't vaanaof 1632 de Hollenders, of beter Ziewe, die 't eiland in han hadde. De bevolking stamp, boete hun, aof vaan Afrikaanse slaove en vaan Sjotse en Ierse zieruivers. Daorum is al sinds iewe 't Ingels de veurtaol op 't eiland. Nao in de Fransen tied e tiedsje oonder Brits gouvernemint te höbbe gestande, kaom 't eiland in 1816 defintief aon Nederland. In de twintegste iew kaom 't eiland hiel laankzaam oet zien isolemint, wat door natuurleke factore bemeujlek woort. Pas in 1947 kaom de eerste weeg veerdeg. In 1960 volgde 'n landingsbaon, die mèt 400 meter de kortste op de wereld is (entans veur commercieel gebruuk). Televisie kaom in 1965, meh permanente elektriciteit volgde pas in 1970. Saba kreeg in 1969 Jospeh Richardson es administrateur; heer waor d'n ierste zwarte op gans de Nederlandse Antille dee dees rol vervölde. Tot 1983 hoort Saba mèt Sint Eustatius en Sint Maarten tot 't Eilandgebied Bovedewindse Eilen; daonao góng 't es zelfstendeg gebeed wijer. Tot in 1993 kós me op 't eiland vrij gemekelek in 'n week e rijbewies hole, wat me in Nederland moch inwissele. Wie Nederland dat verbooj, verloor 't eiland 'n veurnaom bedriefstak. Op 5 november 2004 hoolt me, es oonderdeil vaan de discussie euver de touwkóms vaan de Nederlandse Antille, e referendum euver wat me mèt Saba mós doen. De groete mierderheid koos veur direkte ben mèt Nederland. Nao oonderhandelinge woort bepaold tot Saba, wie Sint Eustatius en Bonaire, 'n bezunder gemeinte vaan Nederland zal weure. Dit góng in op 10 oktober 2010. 'n Poging um op 1 september 2009 al vervreug oet de Antille te stappe bleek neet rechsgeldeg.
Naamsje sjtein
blowwe sjtèè
Loemmel
'ne Loemmel of lómmel ies e sjtök waardeloos textiel. Zoane lap sjtof weurt waal dèks wir gebruuk es poetsloemmel, sjotelsplak, dweil of sjtöbdook. 't Wèrkwoord lempe, wat oetrekke beteikent, en 't volt. deilwoord oetgelemmeld zint verwante weurd. Veurbeelde: 'ne oetgelemmelde trui, 'ne Lemmel van e kleid.
Toepassing
Sómmige loemmele were ouch gebruuk veur 't fabricere van papier.
Wes-Terschellings
Vocabulair
't Wes-Terschellings kint e paar lexicaol versjèlle mèt 't Fries vaan de vaste wal. Opvallend zien oonder mie femiliewäörd wie ta ('pa', Fries heit) en poeë ('ama', Fries beppe), die me (in d'n eine of aandere vörm) in diverse dialekte roond de Waddezie en de veurmaolege Zuierzie. Wijer invlood vaan boete is te vinde in e woord wie kiwyt ('kievit', Fries ljip). Soms bewoert 't Westers evels zjus aw wäörd die op 't vasteland verdwene of hendeg awwerwèts zien, wie hos ('peerd', Fries hynder, verawwerd hoars).
Bronne
Dit is artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Friestaoleg artikel, en wel in dees versie.
STS-128
De missie
De missie doorde 15 daog, eine daag langer es gepland. De landing woort twie kier oetgestèld in verband mèt slech weer op 't Kennedy Space Center, de landingssite. Tijdens de missie zien drei ruimtewandelinge gemaak.
Dilse
Historie
Dilse weurt veur 't iers geneump in 1062, es Thilesna, in 'n akte boe 't domein, tot daan touw in bezit vaan 't graofsjap Brussel, weurt gegeve aon Adela vaan Leuve. Nao häören doed kump 't dommein aon 't Sintervaoskepittel in Mestreech. 't Deil westelek vaan d'n heerweeg waor iers bezit vaan de graof vaan Gelder, meh kaom in 1253 oonder 't graofsjap Loen en in 1366 oonder 't prinsbisdom Luik. Dees situatie bleef tot 't ind vaan 't Ancien Régime zoe.
Justine-Herbigny
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
Maone en ring vaan Uranus
Maone
Uranus heet 27 maone, die allemaol verneump zien nao figure oet de werke vaan William Shakespeare en Alexander Pope. De maone zien verdeild in drei gróppe: daartien binnenste maone, vief hoofmaone en nege oonregelmaotege maone. De binnenste maone deile hunnen oersprunk mèt de ring vaan Uranus. De vief hoofmaone zien massief genóg um hydrostatisch evewiech te höbbe bereik en veer devaan vertoene processe wie vörming vaan klove en vulkanisme. De oonregelmaotege maone höbbe elliptische baone en drejje bijnao allemaol tege de drejriechting van Uranus in op groeten aofstand vaan de planeet.
Jan Mans
Door zien optrejje in Enschede woort heer de lèste jaore vaan ziene loupbaon dèks es crisismanager gevraog, um örges ad interim te bestudere of probleme op te losse. In mei 2005 woort heer woernummend börgemeister in Venlo, in oktober vaan datzelfde jaor in Zaanstad (provincie Noord-Holland). Vaanaof aprèl 2006 waor heer e paar jaor inactief es politicus; in deen tied vervölde heer wel de functie vaan veurzitter vaan de Kamer vaan Kouphandel in Noord- en Zuid-Limbörg. Ouch waor heer d'n opriechter vaan de stiechting Bestuurlek Nètwerk Crisisbehiersing, wat in 2007 opgóng in 't Nederlands Genootsjap veur Börgemeisters.
Abdie van Cluny
De abdie verriekdje zich door 'n doeajecultus en door reliekverieëring, waat baevaart aanlokdje.
De kirk van Cluny woort verinneweerd bieje Franse revolutie. Hiebie góng ouch de groeate bibliotieëk in vlammen op.
Getelands
Historie vaan 't idee
In de negetienden iew teikende dialektologe de isoglosse vaan de Rijnlandse wejjer oet, 'n gróp taolgrenze die Nederduits sjeie vaan Hoeg- daan wel Opperduits. De noordelekste vaan die grenze, de Uerdinger Linie (de grens tösse ik en ich), bleek gans tot in Braobant te loupe. 't Limbörgs woort in deen tied gedefinieerd es 't gebeed tösse de Uerdinger Linie en de Benrather Linie; 't gebeed dus boe me ich maak zeet en neet ik maak of ich mach(e). Op groond heivaan veel 't Getelands oonder 't Limbörgs.
Iejer Braobants es Limbörgs
't Getelands versjèlt wel vaan 't Truierlands door d'n umgaank mèt sterke miervoude. In de Limbörgse dialekte zeet me ummer daak of daok; westelek vaan de Getelijn deit me dat neet. Ouch de grens tösse taom (Truierlands) en tam (Getelands en aander Braobants) löp hei. Typerend is ouch tot me hei vaan smed zeet; 't Limbörgs smeed mèt 'ne lange klinker kump in e paar grensdörpkes nog wel veur. Bij hol/hool en slot/sloot ligk de grens weer get wijer nao 't ooste, zoetot e paar Limbörgse dörper nog de korte klinker höbbe.
Lang vocaole
Bij aander lètters is de situatie iejer zoe wie in de oostelek Limbörgse dialekte: ao veur de aajdlang aa, aa veur de nuilang. Me zeet dus aovend en make, zjus wie in Nederlands-Limbörg. Dit is e versjèl mèt de res vaan 't Belsj-Braobants, meh ouch mèt 't Truierlands, boe me rösteg maoke zeet.
Aander mètklinkerversjijnsele
Sk- veur sch- kump in 'n inkel dörp in 't uterste zuidooste vaan 't gebeed nog veur (dink aon de umgeving vaan Lande). Sj- veur sch- kaom vreuger veur in de umgeving vaan Tiene; dit is eigelek 'n Hagelands versjijnsel (en natuurlek e versjijnsel vaan 't Limbörgs oostelek vaan de Panninger Zijlinie, die hei neet in de buurt löp).
H-deletie
Bij oonderzeuk roond 1940 woort nog mer 'n minderheid vaan de Getelandse dialekte es h-loes opgegeve, veural roond Tiene. Bij later oonderzeuk bleek ouch Zoutleeuw 'n h-loes enclave te zien (gewore), dewijl 't versjijnsel evegood in Diest opgaank maakde. Aon d'n aandere kant, en dit leet ziech in gans 't Braobants gebeed vasstèlle, gónge sprekers oonder invlood vaan de standaardtaol ummer mie de h- weer inveure. Informante spraoke ze dèks bij 't ein woord neet, bij 't aandert wel oet. 't Algemein beeld waor tot de oetspraok in de stad väöl beter standheel es op 't platteland; me zaog de h-deletie sjijns nog ummer es get steideleks.
Versjijnsele roond de r
In de mieste Braobantse dialekte sprik me de r rollend oet; 't Getelands is gein oetzundering. De variant mèt de huig kump wie gewoenelek allein in de stad veur; me heet ze gehuurd in Tiene en Diest.
Zieëlieëve
Indeiling
Otariinae wuuert wiejer es volg ingedeildj:
Mythologie
In de christeleke besjrijving zien de ierste sjapiters vaan Genesis mythisch. De res vaan de Biebel is of wel historisch (wie de beuk 1 Keuninge en 2 Keuninge), of legendarisch (wie Exodus), of lyrisch (wie 't Hoegleed) of wel sumpelweeg instructief of filosofisch (wie Spreuke). In de meiste religies heet mythologie 'n plaots; gemeinlik heet die in de religies die es hoeg-oontwikkeld weure gezeen minder belaank es in de primitief religies.
Veur us bekinde mythologieë zien de Griekse mythologie en de Germaanse mythologie.
Kleifries
Kinmerke
Versjèlle mèt de aander Friese dialekte zien veural fonetisch vaan aard.
Intern versjèlle
Ouch gief 't lexicaol versjèlle binnen 't Kleifries. Sperziebone heite in groete deile vaan Friesland beantsjes of pûltsjes, meh in deile vaan 't Kleifries gebeed sprik me vaan tusseaten.
Stumloeaze velaire plosief
Kènmirke
Kènmirke vanne stumloeaze velaire plosief zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de stumloeaze velaire plosief väöl veur, in alle dialekte. De dialekten in Nederlandj en op 't Belsj höbben 'nen óngeaspireerdje stumloeaze bilabiale plosief,, dewiel d'r in Duutsjlandj meistes waal wuuertj geaspireerdj, , wen d'r es ieëste mitklinker ane begin van 'ne beklemtoeandje littergreep steit.
2023
2020 - 2021 - 2022 - 2023 - 2024 - 2025 - 2026 2023 (MMXXIII) is e gewoen jaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender.
Keverberg
Keverberg (Duutsj: Kievelberg) is e dörp inne gemèndje Gangelt in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale, mit zoeaget 30 inwoeaners. 't Ligk tösse Hastelder, Brookhaove, Brukske en Boesjerhei (richting Breibere), Vintele, Gangelt en Sjum in. De ènsigste straot die door Keverberg löp hètj de Von-Lieck-Straße.
Alderney
Alderney heet naoventrint 2.000 inwoeners en is 7,8 km² groet. Ouch de klein, oonbewoende eilendsjes Burhou, Ortac en Les Casquets valle politiek gezeen oonder Alderney. Hoofplaots is Saint Anne, in de volksmoond gewoen The Town geneump. Me leef in de ierste plaots vaan 't toerisme; bezeukers koume oonder mie aof op de zieveugel en op de pittoreske gekasseide hoofstraot.
Kennemerlandj
De naam Kennemerlandj kump van Kennehim of Kinnin, e graofsjap langs de kuslien. Euveren oearsprónk van deze naam guuef 't versjillendje theorieje; waat veur zeker is, is det 't Kennemerlandj ieërehaer op e zujeliker gelaenge gebied sloog es noe.
Samewirkingersverbandj
't Samewirkingsverbandj Kennemerlandj wuuert opgedeildj in naord, midden en zuud:
Martin (Slowakije)
Gesjiedenis
Martin waerdje veur 't ieës genömp in 1284, es Villa Sancti Martini; 't waar den nag eigedóm van de Hóngaarse keuning. Ouch door natuurgeweldj en pes-epidemieë gröidje de stad meh maotig. In de neugetieëndjen ieëw waerdje de stad naevedet 't centrum van 't Slowaaks nationalisme. Ouch baseerdje me de Slowaakse spraok op 't dialek van dees stad. Door de centraal positie die Martin in daen tied kreeg gröidje de stad zieër rap.
Loeis
Consonante
In 't Loeis kump de glottisslaag [ʔ] es apart foneem veur. Heer kin de k en de t vervaange. Dit fenomeen trejt op in 't midde vaan e woord, tösse twie vocale. In plaots vaan 'ne vocaal maag de veuraofgoonde klaank ouch 'n liquida (m, n, ng, l, r) zien. Ouch heiveur besteit e sjibbolet: 't Kèj'je trok 't kùr'je dùr 't kùj'je van 't káj'je "'t Ketteke trok 't tuiwke door 't leukske vaan 't keertsje". Verkleinwäörd verlere dus dèks de k in hunnen oetgaank. De glottisslaag es subsituut vaan de k kump wiedverspreid veur in 't grensgebeed vaan Noordwes-Limburg en Oos-Antwerpe. Vaan Loei, wat oongeveer de zuidelekste plaots is boe me dit huurt, löp 't versjijnsel door tot aon Arendonk en Lommel. Es vervaanging vaan de t (in e woord wie ete) is de glottisslaag minder wiedverspreid. Ze kump nog vrij väöl veur in de combinatie -'je [ʔjə], wie in pin'je "pèlske", meh veur 'n t tösse twie vocale, beveurbeeld in ee'e, kump de klaank wijer allein in Kâmechele en Vorst veur. Nao me zeet huurt me de glottisslaag bij de jónger generatie minder. De glottisslaag veur k kump ouch veur in 't Wes-Vlaams. Veur 'n t kint me 'm oet 't Estuarium-Ingels.
Grammair
Loei ligk e paar kilometer te weste vaan de Uerdinger Linie en kint dus wie de standaardtaol ik veur iech.
Maleis
Verspreiing
De verspreiing vaan 't Maleis kin op twie menere weure opgevat: 't gebeed boe Maleis es handels- en bestuurstaol weurt gebruuk en 't gebeed boe 't inheims is daan wel algemein es volkstaol weurt gebruuk. Wie boven opgemerk moot me d'n oersprunk vaan de taol op Borneo zeuke. Neve diverse verwante taole vaan de Dajaks ('t zoegeneump Maleis Dajak) sprik me dao in eder geval 't Banjarees, wat in 't zuie vaan 't eiland weurt gehuurd en wat me es e Maleis dialek kin zien (zuug oonder). Daonao heet 't ziech nao groete deile vaan Sumatra verspreid. Vaan dao-oet is 't verspreid nao 't Maleis vasteland, boe 't in 't kösgebeed inheims is. Ouch vaan Singapore is 't de inheimse taol, al heet allewijl nog mer 10% vaan de bevolking 't es moojertaol. Aon de ooskös vaan 't Maleis vasteland löp 't taolgebeed door tot in Zuid-Thailand. Hei weurt de taol lokaol Jawi geneump.
Daoneve is 't Maleis frequint te hure in alle len boe 't officiële of semi-officiële status heet, dus ouch in 't binneland vaan Maleisië en in Indonesië boete Zuid-Sumatra en Jakarta. Daoneve is 't 'n minderheidstaol op Keersemeseiland en Kokoseiland (twie territoria vaan Australië boe väöl Maleiers woene) en is 't 'n werktaol vaan Oos-Timor (wat jaorelaank bij Indonesië hoort en boe zoewiezoe 't Maleis al iewelaank bekind waor). In 't zuie vaan de Filipijne, 'n regio die vaanajds cultureel verboonde is mèt Maleisië, is 't nog ummer 'n handelstaol vaan beteikenis.
Sjrif
Wie bove gezag is 't Maleis achterein in diverse Indische sjrifte, in 't Arabisch sjrif en in 't Latiens sjrif opgesjreve. 't Jawi-sjrif is neven 't Latiens sjrif in gebruuk in Thailand en Brunei, en oonofficieel ouch in Maleisië, boe 't weurt gezeen es e teike vaan conservatief-islamistisch gedachtegood. Zelfs 't Rentjong-alfabet vaan Zuid-Sumatra, eint vaan de sjrifte op Indische basis, weurt nog sporadisch gebruuk.
Versjèlle tösse Maleisisch en Indonesisch
Dees taolversjèlle zörge ouch wel ins veur valse vrun: pemandu beteikent 'chauffeur' in 't Maleisisch, meh 'gids' in 't Indonesisch.
Prievidza
Prievidza is 'n sjtad in Slowakije. De Duitse naam is Priwitz enne Hongaarse naam is Privigye. Prievidza haet 50 000 inwoners.
Keuninklikke aw hermenie van Èèsjde
De verejniging besjikt uuver 'n eige repetitie- en concertzaol.