cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amerikaons damesvoetbalèlftal
thumb|'t Vrouwevoetbalèlftal vaan de Vereinegde Staote krijg 'n [[confettiparaad in New York nao 't winne vaan 't WK vaan 2015.]] 't Amerikaans damesvoetbalèlftal vertreujt de Vereinegde Staote in internationaol voetbaltoernoje. In tegestèlling tot 't hierenèlftal vaan 't land huurt 't damesèlftal tot d'n absolute wereldtop. Gein aander land is sinds jaor en daag in 't damesvoetbal zoe sterk. Vaan de ach WK's in 't damesvoetbal die tot en mèt 2019d, heet 't Amerikaans team 'rs veer gewonne.
Abdij Waulsort
Dizze abdij vör Sjotse en Ierse monikke waoërt in 946 gesjtichd dör Eilbert de Ribémont, hieër va Florennes. D'r örsjte abt waor Maccalin. Daonao vólgde Cadroe, dae aafkomstig waor van van d'r Abdij van Fleury. Forannan waort in 962 abt en introduceerde d'r Benedictiener regel. Vanoet Waulsort waoërt in dae ègeste ieëw d'r Abdij Saint-Laurant in Anthisnes gesjtichd, dae in d'r 17de ieëw aa-sjlaoët bij d'r Abdij Saint-Laurent va Luuk. Waulsort sjlaoët èges ieëder al aan bie d'r Abdij va Hastière.
Willem Bilderdijk
Biografie
Willem Bilder woort in 1756 gebore es keend vaan dr. Izaäk Bilderdijk en Anna Dorothea Ludeke. Ziene pa waor dokter, meh mós 't jaor daonao zien praktijk opgeve um zien orangistische sympathieë en woort daankzij prinsès Anna van Hannover belastingcontroleur. In zie zèsde jaor kraog Bilderdijk 'n infectie aon z'ne voot. Complicaties daovaan gaove häöm permanent 'n slechte gezoondheid. Umtot hei väöl binne mós blieve, kós heer es kind indeloes studere. Ouch lierde heer binneshoes teikene en sjèldere vaan Johannes van Dreght.
In 1827 verhuisde heer nao Haarlem. In zien lèste jaore dao bleef heer publicere. In 1831 storf Bilderdijk op 75-jaorege leeftied, ei jaor nao zien vrouw. Heer woort, es lèste persoen oets, in de Sint-Bavokèrk begrave.
Waeg
Gesjiechte
Mitte opkóms van 't autoverkieër innen twintjigsten ieëf zeen groeate óntwikkelinge gekómmen ane vorm en de gebroekdje matterjale van waeg. Wo m'n ieës meis steiwaeg haw, kwaam 't asfaltj op.
Radioactiviteit
De maot worin stoffe radioactief zeen, versjiltj hieël sterk. Me mètj de maot van radioactiviteit inne zoeageneumdjen halfwaerdtied: d'n tied dae 't kos ieërdet van 'n radioactief stof nag de helf euver is. Sómmige stoffe zeen zoea zwaak radioactief det allein intensief óngerzeuk det kan achterhaole (bismut-209 haet beveurbeildj 'nen halfwaerdtied van 1,9·1019 [19 triljoen] jaor), anger bestaon zoea kórt det ze zich koem toet atoeamkerne kónne vörme ieërdet ze vervalle (wie lithium-12, waat nao 10 nanosekónd is gehalveerdj). Tródsdet me dus waal kan zègke wie snel e mónster van 't eint en angert zal vervalle, kan me neet veurspèlle welche atoeame wienieë door det verval geraak waere. Dit kump door 't ónzekerheidsprinciep van Heisenberg.
Miljoanelientsje
thumb|275px|right|Milioanelientsje bie [[D'r Piepert in 2006]] 't Miljoanelientsje of miljoenenlijntje ies 'n sjpoorbaan van twelf kilomaeter, van de NS, tösje Sjaasberg-Kèrkrao en Zumpelveld.
Bructere
Ein legereenheid van de Bructeri in Romeinse deens wuerd vermeld in de Notitia Dignitatum óet 't ierste kwart van de 5e ieuw nao Chr.
Hamburg
Volksleed
Stadt Hamburg an der Elbe Auen is al sins 1828 't volksleed vaan Hamburg.
Gulperberg
thumb|Mariamonumint op d'n top vaan de Gulperberg. De Gulperberg is 'nen heuvel bij Gulpe. Heer maak deil oet vaan 't Heuvelland, gans in 't bezunder vaan 't Plateau vaan Crapoel, boe 't de noordelekste kant vaan vörmp. D'n top vaan d'n heuvel ligk 157 meter bove zieniveau (zoeget 57 meter boven 't daal oet). Op d'n top steit sinds 1937 e Mariabeeld vaan Charles Vos en Piet Gerris. Bovenop de berg ligk ouch 't gehöch Berghem, zoewie 'n camping die terrasvörmeg tege de flaank is aongelag.
Fietsrenne
Mountainbikers numme soms de Aw Gats, e zandpeedsje boe me de Keuning vaan Spaanje mèt aofsnijt. Dit is hendeg steil en neet veur gewoen fietse gesjik.
Jan Notten
Notten waor mètopriechter en miè es 25 jaor veurzieter van Veldeke-krink-Valkeberg. De lètste jaore es ièreveurzieter. Hae waor lid van de sjpellingscommissie van Veldeke-Limburg. Jaorelank zoot ‘r in de commissie Veldeke-Literair. In 2004 woort hae beneump tot ièrelid van Veldeke Limburg.
Andrzej Duda
In de ierste prizzedintsverkezinge (2015) won Duda in de twiede roonde 51,55%, boemèt heer de zittende prizzedènt Bronisław Komorowski versloog. In 2020 won heer de verkezinge in de twiede roonde vaan Rafał Trzaskowski mèt 51,03% vaan de stömme. In beij gevalle prizzentierde Duda ziech es oonaofhaankeleke kandidaot mèt de steun vaan de regieringspartij PiS en góng heer de strijd aon mèt kandidaote vaan de christendemocratische en mie nao liberalisme neigende partij Civiel Platform.
Prizzedèntsjap (2015 bis allewijl)
Zien prizzedèntsjap weurt tot noe touw gekaraktriseerd door felle tegestand contra 't veurgestèlde vlöchtelingequota vaan de EU in de Europese migrantecrisis, zien oppositie contra LHBT-activisme, zien poging um hechtere ben te sjöppe tösse Pole en China en zien rol in de constitutionele crisis vaan Pole.
In juli 2020 stèlde Duda veur um 't verbod op homokoppels um te adoptere deil te make vaan de Poolse constitutie. Zien handtekeining veur 'n ierste opzèt veur die touwvoging kaom op 6 juli. Duda veroontsjöldegde ziech evels nao de verkezinge dat jaor veur meugeleke kwetsende boodsjappe nao bepaolde gróppe binne de Poolse bevolking.
Duda heet op versjèllende mominte lovende complimènte gekrege vaan de VS-prizzedènt Donald Trump. Daoneve maakde Duda en Trump op 24 juni 2020 bekind tot versjèllende Amerikaanse troepe vaan Duitsland nao Pole zawwe weure verplaots. Duitsland zaw volges Trump te wieneg betaole aon NAVO um zoeväöl Amerikaanse troepe te mage höbbe, wijl Pole "ein vaan de wienege len" zaw zien die wel zien financiële verpliechtinge naokump.
Aekster
Trivia
Aeksters zint dèks miekpunte van biegeluif.
'n Jóng aekster weurt hannike geneump, wat ouch de oetdrökking ies veur 'n sjlum persoon.
Krimpenerwaard
Historie
De Krimpenerwaard is geneump nao 't dörp Krimpen. Dit waor e laankgerek dörp aon 'nen drej ('krimp') in de reviere, wat later zouw oetkristallisere in twie kerne (Krimpen aan den IJssel en Krimpen aan de Lek). 't Gebeed weurt in 944 aongegeve es Lacke et Isla ('Lek en IJssel') in 'n oerkunde die 't aon De Sint-Maarte- en Sint-Salvatorkèrke in Utrech sjenk. Pas later geit me 't zien es de Nederweert ('achterland') van Crimpen, de Krimpenerwaard dus. In deen tied waor 't gebeed woersjijnelek nog oonbewoend. Vaanaof oongeveer 't jaor 1000 begós me mèt aofgraove. Dit perces zouw inkel iewe dore, tot oongeveer 1300. Väöl plaotse oontstoon pas in d'n daartienden iew.
Zoe roond 't jaor 1280 krijg Schoonhoven stadsrechte. Later weure ouch stadsrechte touwgekind aon Ammerstol, wat ziech evels neet tot 'n stad oontwikkelt, en dinkelek ouch aon Haastrecht. De stadsstatus vaan die lèste plaots waor iewelaank umstrejje; ze had evels wel e stads karakter en maakde naodrökkelek op bijbehurende rechte aonspraok.
Bronne
Dit artikel is deils gebaseerd op zie Nederlandstaoleg equivalent, en wel in dees versie.
Gernelle
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 311 luuj op 'n oppervlaak van 4,83 veerkante kilometer en daomèt goof 64,4 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,48% de jaor.
Gregoriaanse zaank
't Gregoriaans waoërt neet gecomponeerd dör paus Gregorius I (540-604). De gregoriaanse muziek is waal nao höm verneumd, mae de algemèng versjpreiding d'r van dateert van 'ne ieeëw later, tiedens de Karolinger periode.
Oceanië
Besjrieving
In ein ruumere opvatting waere ouch Australië en Nuuj-Zeelandj geraekend toet 't continent Oceanië. Dees lenj zeen óngerdeil van ein veerde groep Australasië waat Latien is veur 'Zuid Azië'. Meistal haet me 't euver dees veer groepe es me 't euver Oceanië haet. Dit gegaeve waert door angere weer es foutief gezeen omdet ziej inkel 't continent Australië erkinne.
Wieringen
Historie
De naom "Wieringen" is aofgeleid vaan de gouw Wiron, dee in de middeliewe oongeveer 't modern Wieringen en de Wieringermeer besloog. Dizze naom is weer te verklaore oet 't Aajdfries wîr, wat hoeger gelege land beteikent. In de tiende iew waor Wieringen e bastion vaan de Vikinge, die vaan hei-oet de Nederlan plunderde - 'ne zèlversjat dee me in 1996 voont getuig dao nog vaan. Roond 1200 raakde 't gebeed vaan 't vasteland geïsoleerd en begós 't 'n eiland te weure. In 1284 woort Wieringen door de Hollenders vereuverd, die 't vaanaof 1299 bij 't gewes Wesfriesland indeilde.
Schiebroek
Historie
In 1941 woort de gemeinte Schiebroek, tegeliek mèt Hillegersberg, IJsselmonde en Overschie, opgeluf en aon Rotterdam touwgeveug. E deil góng nao Berkel en Rodenrijs. In 't deil vaan de polder wat veur de annexatie nog neet bebouwd waor, versjeen in de jaore 1950 e tuindörp.
Charleville-Mézières
Charleville-Mézières ies 'n sjtad die aan de Maas liegk. Ze ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. Ze ies ein van de belangriekere sjtea van de sjtreek en ies de houfplaatsj (of prefecture) van zoawaal häör eige arrendissement (Arrondissement Charleville-Mézières) en van de veer gelieknamige kantons die tezame de gemeinte vörme (Charleville-Mézières-1, Charleville-Mézières-2, Charleville-Mézières-3 en Charleville-Mézières-4).
Schiebroek
Bronne
Dit artikel is deils gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Victor Claessens
Victor Claessens waor 'ne sjriever, dae in 1944 gebore ies in Berg bie Valkeberg. Op later laeftied woont 'r achtereinvolges in Hièr en Ambie. Claessens ies auteur van 't naosjlaagwerk Berg en Terblijt, van twee heerlijkheden naar één gemeente, 'n naosjlaagwerk van 500 pagina's. Diet ies versjene bie de gemeintelike herindeiling van 1981, woabie Berg en Terbliet es gemeinte ingelief weure bie gemeinte Valkeberg aan de Geul. Claessens sjtörf in oktober 2006.
1973
Maan vaan 't Jaor
John Sirica
Film
Bekènde films oet 1973:
Hannibal Barkas
thumb|350px|left|Invasie route vaan Hannibal tijdes de [[Twiede Punische Oorlog]] De Twiede Punische Oorlog begós op spectaculair wijs met Hannibals mars vaanoet Spanje euver de Pyreneeë, door Zuid-Gallië, euver de Alpe. Zien oetgebreide legermach waor samegestèld oet soldaote aofkomsteg oet versjèllende volkere (soldaote oet Afrika, Spaonse stamme en Galliërs) en woort vergezèld door oorlogsolifante. De toch euver de Alpe waor 't zwoerste deil vaan de reis. De pade waore smal en de bieste voonte d'n doed vaan hoonger en kaw. Volges de Griekse historicus Polybius heet slechs e kwaart vaan zien leger de toch euverleef.
In 203 v. Chr. woort Carthago in Afrika bedreig door e Romeins leger oonder leiing vaan Publius Cornelius Scipio en Hannibal woort trökgeroope. Hannibal lande in Noord-Afrika en marcheerde nao Scipio, dee nao häöm tow kaom. Zie oontmoetde ziech bij de plaots Zama in de Slaag bij Zama Regia. Wie Hannibal zien olifante leet aonvalle, opende de Romeinse gelejer ziech, zoetot de olifante wieneg sjaoj kóste aonbringe. Achter de hoofmach woorte zie aongevalle door liechbewaopende trópe. Toen vele de infanterieë vaan de twie legers mekaar aon. De Carthagers hakde de Romeine in de pan. Toen kaome de ruiters trök, die door Scipio op foerage gestuurd waore, en vele de Carthagers in de rögk aon. Zie behaolde 'n gemekeleke euverwinning. Waore zie e keteer later gekaome daan hadde de Carthagers de Romeinse infanterie verslage en kóste de Carthagers hun aonval aofsloon.
Blieriks
Verdringing van 't Blieriks door 't Venloos
Zeker wies in de jaore 1980 goof 't Blierikse die Blieriks kóste praote. Zelfs noow laeve d'r nag alde Blierikse die 't in eur jeug nag höbbe gepraot. Dit Blieriks kint me noow nag hure in wat vrujer gehuchte van Blierik waore: Houblierik en D'n Bokent. Allewiel zien die oetgegreujd wies dörpe, allewaal zie in taegestelling tot Blierik-Dörp eur agrarische karakter behalde höbbe.
Velarisering
Twieë zinkes die get verschille aangaeve.
12 augustus
Heiligedaag van Gaugericus van Cambrai
Pizza
Historie
Al in de 17e ieëw woorte vuurlaopesj van d'r pizza gegaeëte i Napels. In de lieëger bevolkingslaoge bakde me broer die op sjmaak gebrach woorte mit knoflaok, oliefaoëlie en zout. Ómdat väöl luuj gènne aoëve houwe woorte de pizza's óngebakke nao d'r plaatsjelike bekker gebrach. Hie-oet óntsjtónge de pizzaioli, pizzabekkers die zelf de pizza makde en aan de luuj verkochte.
Koper
Eigesjappe
Koper heet 'n kinmerkende roej kleur, woemèt 't ziech vaan de meiste ander metaole oondersjeit. Koper bint ziech oonder kamertemperatuur in vochtege umgeving gemekelek mèt zoerstof, 't complex vaan koperoxides wat zoe oontsteit is greun vaan kleur. Anders es iezer ros koper neet door, zoetot 't oxied, dèks kopergreun geneump, es e besjèrmläögske deent. Koper is hendeg geleiend; 't eineg bekind elemint wat beter geleit is zèlver. Um dees kwaliteit weurt 't ouch hiel väöl touwgepas (zuug oonder). Koper kump in twie natuurleke isotope veur, 63Cu en 65Cu, die in 'n verhajding vaan oongeveer 2:1 veurkoume. Daoneve gief 't nog hiel väöl ander, kunsmaotege isotope, die allemaol hoeg radioactief en instabiel zien (de meiste höbbe haafwierdetije vaan e paar minute of minder).
J.C. Bloem
Biografie
Bloem, 't ierste keend vaan Jacobus Willem Cornelis Bloem en Catharina Maria Anna van Eck, greujde op in e riek groetbörgerlek milieu. Ziene grampeer waor minister gewees, ziene pa waor op 't memint vaan geboorte börgemeister vaan Oudshoorn (bij Alphen aan den Rijn, provincie Zuid-Holland). In 1904 góng 't femiliekapitaol door foute spikkelatie verlore. Pa Bloem heel wel zie werk es börgermeister; in 1914 woort heer aongestèld in Hardenberg (provincie Euverijssel), 't jaor dao-op in Almelo. Bloem zouw nostalgische herinneringe aon zien welgestèlde en besjermde jäög bewoere.
In 1925 raakde heer bekind mèt de later diechteres Clara Eggink. Bloem waor toen gecommitteerde veur häör HBS-exames. Oondaanks 't leeftiedsversjèl vaan twinteg jaor trouwde ze 't jaor dao-op. 't Houwelek waor neet good: boete 't versjèl in jaore botsde ouch hun karakters, waor Bloem dèks zaat en had Eggink ouch zelf ambities. In 1927 woort hunne zoon Wim gebore. Wel hadde ze väöl contak mèt aander diechters. Bloem deeg oonderwijl werk es griffier in achterein Lemmer (provincie Friesland, vaanaof 1928) en Breukelen (vaanaof 1931). Ouch dit werk waor neet zoe succesvol. In 1932 góng Bloem zien moojer doed. Datzelfde jaor sjeide Eggink vaan häöm. Zij zouw daonao de vrouw vaan Jan Campert weure. Toch zouw ze jaore later de sjeiing berouwe. 'nen Daarden tegeslaag waor 'n slechte recensie door Martinus Nijhoff vaan ziene bundel Media vita.
In de jaore twinteg en daarteg had Bloem fascistische sympathieë. Heer bewoonderde veural Franse fasciste wie Charles Maurras. Dit gedachtegood kin 'm zien ingegeve door 't conservatief milieu boe heer in woort groetgebrach. Ouch antisemitisme waor häöm neet vreemp, wie oet 'ne breef aon P.N. van Eyck bliek. In 1933 woort Bloem zelfs lid vaan de NSB, meh naotot heer teleurgestèld waor in Mussert zien intellectueel niveau heel 'r 't dao snel veur gezeen. In de loup vaan 't decennium bekeulde zien leefde veur 't fascisme. Nao d'n Duitsen inval vaan 1940 weigerde heer lid vaan de Kultuurkamer te weure en naom heer zelfs joedse oonderdukers in hoes.
Oonderwijl waor heer in 1939 weer mèt Clara Eggink same, die ziech dat jaor vaan Campert had laote sjeie. Bloem woende toen in D'n Haag, boe heer terech waor gekoume naotot 't kantongerech in Breukelen waor opgeluf en heer op 't ministerie vaan Sociaol Zakes góng wèrke. In 1942 woort heer toch weer griffier, noe in Zutphen. In 1946 góng Bloem mèt Eggink nao Amsterdam. In de jaore nao d'n oorlog woort heer landelek bekind en geïerd. Väöl vaan zien bekindste gediechte, wie "De Dapperstraat" (1947) en "Insomnia" (1952) versjene in deen tied, en in 1952 woort heer beneump tot Officeer in de Orde vaan Oranje-Nassau.
Alleke
De Alkense vlag
De Alkense vlag bestit oawt drei platte bein: rauwet, wit en gijl. Ze is offisjeil sinds 24 feibroewaore 1981.
Amb Mofert (bestuursdistrik)
't Amb Mofert is ontstange wie de Hieërlikheid Mofert euver ging nao 't Graafsjap Gelder. Op 4 augustus 1277 sjónk Hendrik van Gelder de Hieërlikheid Mofert aan ziene naef Reinoud I van Gelder, ónger veurbehaad van vruchgebroek. Vanaaf det moment besteit 't Amb Mofert es bestuursdistrik in 't Euverkwarteer van Gelder. 't Amb bestóng doe oet De Nuujsjtad en de stad Lin en de dörpe Ech, Vlorp, Roostere, Postert en Berg ane Roer. In de breve wo-in Hendrik van Gelre aafstandj duit van zien bezittinge weurd de plaats Mofert nag neet geneump.
Charnois
Charnois ies 'n commune (gemeinte) en klein dörpke aan de Maas, in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 75 inweunersj, die Charnoisiens (mannelik) en Charnoisiennes (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 5,61 km2 groat. Dao woonde dus zoan 13 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Givet, wat waer deil oetmaak van 't arrendissement van Charleville-Mézières.
Snieë
Snieë zörg döks veur euverlas, wie oppe waeg of op 't spaor, aevenes slech óngerhaje geboewe die döks besjajig raken of gans instorte dore drök vanne snieë op 't daak.
Waver
Sjtadsfuncties
Waver ies es provinciehoofsjtad 'n administratief centrum. 't Ies 'n verzörgingscentrum veur de umgeving. Ouch haet de sjtad 'n woonfunctie veur forenze nao Brussel. In Waver liek 'n belangriek zendsjtation mèt antennes en zendmaste veur mieddegolf- en FM-radio en veur televisie van de RTBF en de VRT. 't Pretpark Walibi Belgium trèk väöl toeriste.
Historie
In Waver haet me 'ne groate Romeinse villa oet de ièrsjte ièw gevónge.
Pas in de èlfde ièw vink me obbenuujts get euver Waver in de historie. In daen tied óntsjting de plaats es e handelscentrum op de waeg Brussel-Name en Leuve-Nijvel. Doe woort ouch 't gehuch Nederwaver (tegewoordig 'n wiek van de sjtad) belangriek es Mariabaevaartsoord.
Loupe
De loupsport is sinds de fitnessraasj vaan de jaore tachteg oongemein populair - neet allein in de westerse wereld meh zeker ouch in Afrika, boe oetzunderlek väöl topluipers vaandan koume. Allewijl loupe väöl mieljoene lui recreatief: um hun conditie te verbetere en/of e gezoond gewiech te behole. Aandere, beveurbeeld militaire, loupe veur hun werk (umtot dat 'n zeker basisconditie vereis), of es doel veur 'nen aandere sport (beveurbeeld teamsporte, die zoeget oonderhaaf oor dore en boe me tot 't ind moot kinne loupe). Conditieteste boebij me moot loupe zien de Coopertes (12 menute loupe en daan d'n aofstand mete) en de shuttleruntes (heen en trök loupe in ummer korter tiedsaofstan, tot me neet mie kin).
Bocholt (Duutsland)
Bocholt (Nedersaksisch: Bokelt) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Borken, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 119,4 km² en 70.856 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 593 de veerkante kilometer.
Slobodan Milošević
thumb| in 1996. Slobodan Milošević (in Cyrillisch sjrif Слободан Милошевић; Požarevac, 20 augustus 1941 - Scheveningen, 11 miert 2006) waor 'ne Servische staotsmaan dee vaan 1989 tot 1997 regeerde es president vaan Servië, en daonao tot 2000 vaan (Klein-)Joegoslavië. Oonder zie presidentsjap veel Joegoslavië oeterein, wat leide tot Servisch verzèt in de ziech aofsjeiende rippublieke en de dao-op volgende Joegoslavische oorloge. In 1999 kaom ouch Kosovo, deil vaan Servië zelf in opstand. Milošević zien poging veur dit te oonderdrökke veurde tot 'n aonklach um oorlogsmisdaode en oetindelek tot zien aofzètting in 2001. 't Nui bewind lieverden 'm oet aon d'n Tribbenaol veur Ex-Joegoslavië in D'n Haag, boe heer tot zienen doed in 2006 woort berech.
Gaank nao de mach
In 1989 woort Milošević officieel 'Veurzitter vaan 't Bestuur vaan de Socialistische Rippubliek Servië'. Door de politieke oontwikkelinge de volgende jaore zouw deen titel nog e paar kier vaan naom verandere. Al dalek veel ouch in Joegoslavië 't communisme, en bij de democratische verkezinge vaan 1990 woort Milošević mèt ruim mierderheid tot president vaan Servië gekoze. Nao d'n definitieve val vaan 't communisme in 1991 hètde zien functie officieel 'President vaan Servië'. Al e jaor ieder waor de communistische partij vaan Servië mèt de Servische Alliantie gefuseerd tot de Socialistische Partij vaan Servië (SPS), boevaan Milošević veurzitter woort.
Lies van componiste
Heioonder volg 'n lies vaan veurnaomelek klassieke componiste. De lies is geannoteerd: edere componis weurt veurzeen vaan summier informatie euver zien beteikenis. Componiste oet aander genres zien inkel touwgeveug wienie die bezoonder opvalle, umtot de notie vaan 'ne componis es de belaankriekste persoen vaan e meziekwerk typisch klassiek is.
November (leed)
Oersprunk
D'n oersprunk is neet gans dudelek. "November" geit in eder geval trök op 'n Iers leedsje mèt de naom "Fáinne geal an lae" (Iers veur 'D'n heldere rink vaan d'n daag'), meh 't sjijnt twie leedsjes mèt dee naom te geve. In de zeventienden iew sjreef d'n Ierse bard Thomas Connellan e leed mèt dee naom, en in de negentienden iew kós folkloris Edward Walsh e leed mèt dezelfde naom opteikene.
Sjrikkeljaor
Korreksie
Um dit te kompensere krijg eder veerde jaor ('n jaortal dat deilbaar is door 4) 'nen daag debei: 29 fibberwarie, de sjrikkeldaag. Dit zörg evels veur 'n euverkorreksie, vaan oongeveer 3 daog eder 400 jaor. Daorum zien iewjaore allein 'n sjrikkeljaor es ze deilbaar zien door 400 (zoewie 2000). Zien ze neet deilbaar door 400 (zoewie 1700, 1800, 1900) daan zien 't gein sjrikkeljaore.
Massachusetts
Geografie
't Klimaat vaan Massachusetts is e keul landklimaat, en is 't bèste te vergelieke mèt dat vaan Zwede.
Waopes vaan Flevoland
Types waopes
Väöl waopes verwieze ouch direk nao de zie. Um te beginne gelt dat veur Urk: 't dörp waor vreuger bekans exclusief op de vèsvangs aongeweze en dreug daorum 'ne sjelvès in 't waope. De nui gemeintes gebruke dèks heraldische fabelbieste mèt e vèsse-oonderlief en 't bovelief vaan e landbies. In 't provinciewaope vint me 'nen heraldische zieliew (deils oonder water; vergeliek de provincie Zieland), Lelystad heet twie zoe'n zieliewe es sjèldhawwers, Almere keus veur heraldische ziepeerd (zoegeneumde hippocampe). (Vergliek de 'poldergemeintes' Wieringermeer en Eemsmond, boe meerminne 't waope hawwe.) Zeewolde liet zie sjèld daorentege door natuurleke ziehun hawwe. De twie echte peerd in 't waope vaan Dronten valle e bitteke oet de toen. Dat meinde d'n Hoege Raod vaan Adel ouch: heer heet ziech jaorelaank tege de twie sjèldhawwers verzat, tot de Raod vaan Staote de gemeinte geliek gaof.
Liesj van börgemèèsjtersj van Èèsjde
Bron
Dees liesj is gekopieerd van 't corresjponderend Hollesj artikel.
Sjtille Oceaan
Gesjiedenis
D'n oceaan is veur 't eers door 'nen Europeaan gezeen door de Sjpaanse óntdekkingsreiziger Vasco Núñez de Balboa in 1513. Van 1519 toet 1522 bevoor de Portugeese óntdekkingsreiziger Ferdinand Magallan d'n oceaan. In 1642 óntdekde Abel Janszoon Tasman Tasmanië and Nuuj-Zeelandj en in d'n 18de eew zörgde Franse excursies in Polynesië en de Ingelse mit de drie tochte van James Cook veur 't wiejer óntdekke van d'n oceaan.
Vervoeling
thumb|right|Vervoeling op Hawaii D'r bevinjt zich ein gans groot gebeed mit 'n hoog concentratie zee-aafval in de Sjtille Oceaan, det ouch waal kunssjtófarchipel waert geneump.
Dörsj
Gewuuenlik maak me 'n óngersjied tösse de volgendje drie óngersaorte:
Symfonie
Hoeg- en laatromantiek
D'n absolute muziek en de daomèt geassocieerde vörm (symfonie, concert, sonnaat), weure door Richard Wagner (1813-1883) doedverklaord: heer meint tot 't neet mie rillevant is um absolute muziek te sjrieve en tot 't Gesamtkunstwerk de touwkoms heet. De belaangriekste componis dee häöm dao-in tegesprik is Johannes Brahms (1833-1897). In zien jóng jaore sjrijf heet veural kamermuziek, meh nao jaore vaan perbere kump heet toch mèt zien ierste symfonie in c-klein (Op. 68). Heer zal nog drei aander symfonieë sjrieve, en alleveer hawwe ze tot op d'n daag vaan vaandaog rippertoir. De vörm is streng en klassiek, d'n inhaajd is romantisch. Zienen tegehenger is Anton Bruckner (1824-1896), dee nege riepe symfonieë sjrijf (ouch nao 'ne jaorelange liertied). Bruckner is euver 't algemein innovatiever es Brahms. De contoure vaan de sonatevörm zien bij häöm vager en heer gebruuk drei thema's in plaots vaan twie. D'n inhaajd is plechteg en deep-romantisch, de hermenie weurt ummer moderner en gewaogder (mèt es huugdepunt 't daarde deil vaan zien negende symfonie). De instrumentatie weurt ouch bij Bruckner oetgebreider es teväöre, al weurt dat dèks euverdreve: de enorm orkeste vaan zien idool Wagner nump 'r neet euver, al weurt soms 't tegedeil beweerd. D'n door vaan zien symfonieë nump touw tot 'n oor of mie. De vörm is persoenlek (neet volgens 't klassiek model) meh neet al te vrij: alle symfonieë vaan Bruckner volge dezelfde architectuur.
Haafvaste
thumb|De bisjop vaan [[Cincinatti in e liechter kasuifel.]] Haafvaste (Latien: Laetare) is de naom veur de veerde zoondag nao Asselegoonsdag. 't Kin valle tösse 1 miert en 4 aprèl. De naom verwijs nao 't momint in de vastetied tot de fiesdaag plaotsvint: mèt Haafvaste is 22 daog gevas (zondaog neet mètgerekend) en koume nog 18 vastedaog tot de Paose. De Latiense naom Laetare kump vaan 't Gregoriaans gezaank Laetare Jerusalem ("Verhäög Uuch Jeruzalem", Jesaja 66:10), wat in de Roemse en Anglicaonse mès op deen daag es introïtus deent.
Wiejer
thumb|300px|Viever aan de [[Pletsjbaek in Tersjtraote ]] 'ne Wiejer of viever, ies 'n klein waterbekken dat de miensj haet aangelag. 't Versjil mèt 'ne pool ies 't feit, dat in 'ne pool sjtilsjtaond brak water sjteit en 'ne viever zuursjtof en friesj water aangeveurd kriet van 'n rivier, beek of 'n (kunsmatige) brón. In 't water leve dan ouch vösje, eende, zjwane, meerkoete en waterhoentjes. Sóms deent 't water es reservoir veur blöswater of es euversjtort. 't Gehuch Weijerplei ies waarsjienlik geneump nao 'ne ter plaatse aanwezige groate wiejer. 'ne Wiegerd ies 't ouwer woord veur wiengaard en mèt 'ne weier(t) kènt ouch 'ne vleger bedoeld zin.
Šiprage
Šiprage (Servisch: Шипраге) és e dörp in Bosnië-Hertsegovina. 't Dörp lik én 't laandsdeel Republika Srpska, én de gemeinte Kotor Varoš, én 't dal aon de revier de Vrbanja, zestig kilometer ten zuje van Banja Luka. De bevolkéng haaj és iëverwegend islamitisch.
Šiprage lik op 507-520 m haugte boeëve zeinivo op de coördinaote 44°27′56 E 17°33′36 OL. Zaaj hèt 'n oppervlaakte van 20 km² en én 2013 hoch 't dörp 788 énwoeëners. Vër d'n Bosnischen Oërlog, én 1991, hoch Šiprage 952 énwoeëners. Taajdens d'n oërlog hëbbe vël dörper én de regio sjaog opgelope dër besjietinge. Vël minse woeëde hiejbaaj vermoeërd of vlöchde.
Ingwege
In vreuger tieje haolde de luuj 't drinkwater oet de Grónzelepöt, 'n brón, die in de rivier de Geul oetmóndt. De Geul krunkelt ziech hie door de beemde aan de voot van de Keuteberg. Vanoet Ingwege begint de 22% klum van diek 500 maeter nao 't gehuch Keuteberg. Zie ies bekènd en beröch bie  fietsrenklassiekersj es Amstel Goldrace, Europese- en Waereldkampioensjappe. Aan dees helling bevingk ziech ouch de groeve Keuteberg, woa door de Romeine al mergelkalk woort gewonne um 't land te bemèste en veur 't make van metsel- en plaosterkalk.
Wolfeboro
Wolfeboro steit in groete deile vaan New England bekind es vakantieplaots. Al in 1771 leet baronet John Wentworth hei e zomerhoes bouwe. De plaots liet ziech gere 't 'ajdste zomerverblief vaan de Vereinegde Staote' neume. Nog ummertouw is 't populair bij rieke lui oet beveurbeeld Boston. Oonder mie prins Rainier III vaan Monaco en zien vrouw Grace Kelly, Kurt Vonnegut, Jimmy Fallon en Nicolas Sarkozy höbbe hei verkaantie gehawwe.
Guignicourt-sur-Vence
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 280 luuj op 'n oppervlaak van 9,440 veerkante kilometer en daomèt goof 29,66 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -2,8% de jaor.
C. Buddingh'
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel en wel in dees versie.
Gratem
De naom Gratem is meugelek aofkumsteg vaan Gerardsheim of vaan 't Aajdfrankisch graat wat "heuvelrögk" beteikende. Meugelek is de ierste vermelding al vaan 984; de ajdste vindplaots die mèt zekerheid kint weure geïdentificeerd stamp vaan 1234. Gratem behoort aon 't Land vaan Toear; 't dörp Gratem waor aon dit stedsje sjatpliechteg. Dit voorstedóm woort in 1795 mèt de Franse bezètting oontboonde.
Waope
Gratem kraog op 31 mei 1873 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Schermbeck
De op 27 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 8 oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
Sorghum
Sorghum is e geslach oete graasfemielje mit zoeaget dertig saorte, wovan ein wuuertj verboewdj es kaore veur luuj en väöl es derevoor verboewdj waere, zowaal gecultiveerdj es es 'n óngerdeil vanne wei. De plantje waere weltwied in werm klimate verboewdj. Ze kómme van oearsprónk veur inne troeapen enne subtroeape vannen Aje Werreld en ein saort is 'n heimsaort in Mexico; 'n aantaal saorte zeen ouch in anger deiler vanne werreld geïntroduceerdj gewaore.
Hawaï
Vulkane
Op 't grooste Hawaïaanse eilandj, zeen de Mauna Loa en de Kīlauea nog aktief, de letsgenumpdje is vanaaf 1983 onongerbrake aktief. De in'ne historie oetgebraoke vulkane Hualālai (Hawaï) en Haleakalā (huis van de zon), (Maui) waere ouch nog neet es gedouf besjtempeldj. De letsgenumpdje is biej toeriste biezonjer geleefdj. 't Is gemekkelik om in eine gehuurdje auto de 55 km lange waeg nao de tuup aaf te ligke. Helemaol baove op'pe berg is ein parkeerplaats. Väöl toeriste gaon nao de tuup van Haleakalā om zonsopgank of zonsongergank dao te bewonjere. De vulkaan is ongerdeil van 't nationaal park Haleakalā.
Gesjiedenis
Hawaï weurdj sinds ca. 400 nao Christus bewoondj door Polynesiërs, waarsjienlik oet de buurt van Tahiti. Deze ware biejzonjer gooj zeevaarders, en sjproke ein Polynesische taal, 't Hawaïaans. 't Hawaïaans klanksysteem kintj maar 7 medeklinkers, en de taal klinktj daordoor heel sjnel herkinbaar.
EVV
EVV späölt op Sportpark In de Bandert. 't Tenue van de club besteit oet blauw-wit gestriepde shirts, witte breuk en blauw kouse.
Lies van börgemeistersj van Gäöl
Bron
Dees lies is euvergenome vaan 't corresponderend Nederlandstalig artikel.
Domain Name System
Neve computernaome weurt ouch bijgehawwe wat veur 'ne computer e-mail aksepteert (de mailserver). Alle email veur een bepaolt domein weurt daan nao dizze computer gesjik.
Runde vaan Vlaondere
De ierste Runde vaan Vlaondere woort in 1913 gehawwe. In d'n tied veur d'n Oorlog waor 't veural 'n plavejjekoers. Umtot 't groetste deil vaan de Vlaomse weeg toen geplavejd waor, waor 't gei probleem gooj stroeke te vinde. Wie nao d'n Oorlog ummer mie weeg geasfalteerd woorte, besloot me 't accint te verlègke nao de Vlaomse Ardenne en woort de Runde mie 'n heuvelkoers. Bekind woort de Moer vaan Geraardsbergen, die vaan 1975 tot en mèt 2011 constant in 't parcours zaot.
Rhode Island
Geografie
Rhode Island heet 'n oppervlak vaan 4005 km² (32,4% water), en heet 1.080.632 inwoeners (387,35/km²).
1756
1753 - 1754 - 1755 - 1756 - 1757 - 1758 - 1759 1756 waor e sjrikkeljaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.
Bambi
Bambi is 'ne Amerikaanse animatiefilm oet 1942. 't Waor ein vaan de populairste jäögfilms vaan 't jaor 1942, en woort geproduceerd door Walt Disney Productions.
Hannappes
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
Paosje
Data
Euverigens vèlt de paosjdatum in de oastersj-orthodoxe kèrke neet eder jaor geliek mèt dae in de westerse kèrke.
Metropolis
'n Metropolis, 'n metropole of metropool (vaan 't Aajdgriekse μήτηρ mētēr = mojer, πόλις pólis = stad) is 'n agglomeratie die besteit oet 'n zier groete stad mèt bijgelege urbaon gebede, boe-oonder ouch veurstei. Ouch bevat zie de umligkend periferie die neet per se verurbaoniseerd is mer boevaan de inwoeners wel verboonde zien aon de metropolitische stad (door beveurbeeld wèrk of winkels). Dees umgeving weurt ouch wel 't forensegebeed geneump. 't Aontal inwoeners vaan 'n metropolis kin door al dees typeringe opvallend groeter zien es dat vaan de stadskern zelf. Dèks weure sommege stei es megapolis getypeerd, dus es groeter es metropolis. Dit begrip weurt evels minder dèks gebruuk es metropolis en groete stei (wie Paries, Shanghai en New York City) weure meistes aongeduid wie metropolis.
't Woord metropolis weurt evels, in contraire bis 't woord wereldstad, wat internationaol es absoluut begrip weurt gebruuk, soms ouch rillatief gebruuk um de rillatie vaan 'n stad mèt de umligkende umgeving aon te geve, zoewie Mestreech kinne weure gezien es 'n metropolis veur Zuid-Limbörg of zelfs de Euregio Maos-Rien. 't Begrip metropolis weurt gebruuk um stei aon te geve boe 'n bepaolde activiteit of bedrievetak väöl veurkump, zoewie könsmetropool (bev. Berlien) of financieel metropool (bev. Frankfurt am Main).
Ikonos
Ikonos volg ein polaire, circelvormige baan um de aarde die zónsynchroon wuuërd geneump. Ikonos vluug op 681 kilomaeter baove de aerd. Mit zien sensore bestriek Ikonos ein breidte van maar leefs elf kilomaeter. 't Totaal gewich van de satelliet is ruùm zeuvehónderd kilogram.
Mit de lancering van dizze satelliet is ein niej tiedperk aangebraoke, waobeej ouk de gewoeënen börger miër en miër de beschikking krièg euver hoeëgwaerdig beeldmateriaal oét de ruumte.
Espírito Santo
Etnische gróppe
In 2015 waor de verdeiling nao 'ras' wie volg: 46,10% vaan de bevolking verstoont ziech es pardo (iemes vaan gemingk blood), 41,82% neumde ziech blaank, 11,69% zwart, 0,26% inheims en 0,12% Aziatisch.
Rössisch-Orthodoxe Kèrk
Sjisma in de Oosters-Orthodoxe Wereld
Op 23 april 2018 leet de Oekraïnse Prizzedent Petro Porosjenko weite bij 't Oecumenisch patriarchaot vaan Constantinopel oonaofhenkelekheid aon te vraoge veur de Oekraïens-Orthodoxe Kèrk. Dit zaw beteikene tot de Oekraïense Kèrk es oonaofhenkeleke kèrk deil oet geit make vaan Constantinopel en daomèt door alle Orthodoxe Kèrke die oonder de autoriteit vaan Constinopel staon erkènd mot weure. Op 31 augustus 2018, nudegde de Patriarch vaan Constantinopel, Bartholomeus I vaan Constantinopel, de Patriarch vaan Moskou, Kirill vaan Moskou, oet um te spreke euver 't Oekraïens verzeuk oonaofhenkelek te weure vaan Moskou. Oet dat gesprek leek klaor te zien tot Bartholomeus I vaan plan waor in te gaon op 't Oekraïens verzeuk. Twie weke later, op 14 september 2018, de ROK verklaorde neet de Patriarchaot vaan Constantinopel te "commemorere". Dit leek te suggerere tot de Russisch-Orthodoxe Kèrk häör ben te willde breke mèt Constaninopel.
Espírito Santo
Historie
Op 23 mei 1535 kaom de Portugesen edelmaan Vasco Fernandes Coutinho, veteraon vaan de expedities nao Afrika en Indië, aon op 't stök kösgebeed wat häöm door keuning Jan III es kapteinsjap in lien waor gegeve. 't Waor deen daag Ierste Pinksterdag; zoedoende neumde heer de stad nao de Heilege Geis: Vila do Espirito Santo (allewijl Vila Velha). De Indiaone gaove ziech neet zoe gemekelek gewonne en bleve tot in de volgenden iew doorgoon. Um ziech beter te kinne verdeidege tege inheimse aonvalle verplaotsde me in 1551 de residentie nao Vila Nova, 't huieg Vitória, wat strategischer laog. In de twiede hèlf vaan de zèstiende iew kaome de jezuïete nao de staot um de inheimse tot 't christendom te bekiere. Oetindelek zouwe ze tot doezende kilometers deep in 't binneland doordringe en dao semi-oonaofhenkeleke gemeinsjappe stiechte.
Uruguayaans hierevoetbalèlftal
Historie
thumb|'t Uruguayaans team wat in 1930 't ierste WK voetbal won. thumb|Luis Suárez, staarspeuler vaan Uruguay in de jaore 2010. Wie in Argentinië woort ouch in Uruguay ind negentienden iew 't voetbal door roondreizende Britse teams ingeveurd. Op 16 mei 1901 späölde veur 't iers 'n Uruguayaans team tegen 'n aander land: in de eige hoofstad Montevideo góng de match tegen Argentinië mèt 2-3 verlore. De FIFA erkint deze match evels neet, umtot heer neet door d'n Uruguayaanse boond AUF meh door de Ingelse club Albion FC woort gespäöld. D'n iersten officiëlen interland waor op 20 juli 1902, ouch toes tegen Argentinië. Hei woort 't 0-6, ummer nog 't groetste verlees wat 't team oets heet gelijd.
Colmar
Zoawie 't groatse gedeilte van de Elzas, ies Colmar (door constant te wissele tusje Duutsj en Frans hièrsjap, 'n cultureel misjmasj tusje Oas-Franse en Wes-Pruusje cultuur. Väöl belangrieke Duutsje historische figure, wie de 15e ièwse kunsteneer Albrecht Dürer, höbbe in Colmar gewoond. Door häör Duutsje culturele insjlaag weurt d'r allewiel nog altied door 'n deil van de bevouking Duutsj gekald neve Frans. 't Plaatselek dialek ies, zjuus wie in Sjtraasburg, Elzassisch: 'n variant van 't Allemanisch.
Veghel
Historie
In 1994 woort de gemeinte Erp aon Veghel touwgevoog. In 2017 góng Veghel zelf op in de fusiegemeinte Meierijstad.
Lies va börgemeistersj va Gebrook
Gebrook waor pis 1982 'n zelfsjtendige gemeinte en haet de nieëkste börgemeistersj gehad:
Bordeaux
thumb|Beursplein in Bordeaux. Bordeaux (Occitaans: Bordèu) is 'n stad in Fraankriek, regio Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes (kort-eweg Aquitanië), departemint Gironde, aronddissemint Bordeaux, mèt in 2013 243.626 inwoeners. Bordeaux is 't middelpunt vaan 'n vrij groete agglomeratie vaan mie es 870.000 inwoeners, in 't wijer vrij dunbevolk zuidweste vaan Fraankriek. Bordeaux ligk aon de revier de Garonne. In de buurt vint me bosse en moerasse ('t forêt Landaise), meh ouch oetgestrekde wiegerde boe me de wereldbekinde Bordeauxwiene maak. De stad heet Gallische wortele en stoont in de Romeinsen tied bekind es Burdigala. In de middeliewe veranderde de naom door volksetymologie in Bordeu (Gasconisch)/Bordelh (Provençaals)/Bordeaux (Frans), mèt de lètterleke beteikenis 'huiske' (cognaot mèt 'bordeel'). 't Waor in dezen tied de hoofstad vaan 't hertogdom Aquitanië, wat langen tied (soms oonder de naom Guyenne, wat gelieksteit aon Gascogne) Ingels bezit waor. Sinds 1453 waor 't Frans, meh 't wiedaof gelege Bordeaux leet ziech neet gemekelek in Fraankriek integrere. De stad bleujde op in d'n achtienden iew wie ze 't centrum vaan de koloniaolen handel woort. In en nao de revolutie woort Bordeaux e centrum vaan reactionair verzèt. Twie Franse premiers, Jacques Chaban-Delmas en Alain Juppé, waore nao d'n oorlog börgemeister vaan Bordeaux; Chaban (in naom) zelfs 48 jaor (vaan 1947 tot 1995).
Bestuurleke indeiling vaan Portugal
Provincies
In 1936 is Portugal langs min of mie netuurleke grenze oonderverdeild in 11 provincies. Ouch al is de verdeiling achterhaold, väöl Portugeze veule ziech nog ummer inwoener vaan ein vaan dees provincies:
Jan Campert
Biografie
Neve zie diechwerk deeg Campert ouch actief mèt aon 't verzèt. Op 21 juli 1942 woort heer in Baarle-Nassau gearresteerd wie heer 'ne joed euver de grens nao 't Belsj perbeerde te smokkele. Heer woort gevaangegezat in Breda en daonao in diverse concentratiekaampe geïnterneerd: achterein in Haaren, Amersfoort, Buchenwald en Neuengamme. Volgens 't officieel rapport is heer dao op 12 jannewarie 1943 aon boorsvleesoontsteking gestorve; de kaw die in dee winter heersde en 'ne breef aon zien moojer boe heer vreug um werm kleier make dat verhaol neet oonwoersjijnelek.
Chaumont-Porcien
Chaumont-Porcien ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 492 inweunersj, die Chaumontais (mannelik) en Chaumontaises (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 35,97 km2 groat. Dao woonde dus zoan 14 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Signy-l'Abbaye, wat waer deil oetmaak van 't arrendissement van Rethel. Wier liegk 't op 'n huègte van 100-240 meter.
Geistinge
't Meist opvallend geboew is de Sint-Lambertuskirk, geboewdj róndj 1835.
Liew
Fysieke kinmèrke
D'n draogtied vaan 'n liewin doort drei maond, boenao ze ein bis vief jonge wèrp. Dees jonge, wèlpe, weure gewuunlik nao ach weke gespeind, meh me kint gevalle boe-in 't zoege lenger es e jaor doort.
Praag
Middeliewe
thumb|left|[[Sint-Vituskathedraal (Praag)|Sint-Vituskathedraal gebouwd vaanaof 1344.]] De stei bereike 'n bleujperiood. In 1344 weurt 't Bisdom vaan Praag 'n aartsbisdom en weurt de Sint-Vituskathedraal gebouwd. Karel IV stiech in 1348 de universiteit vaan Praag en de Nui Stad. In 1357 liet heer ouch 'n brögk bouwe op de plaots vaan de aw Judithbrögk; dees Karelsbrögk verbindt de twie kaant mètein. Wie in 1400 Wenceslaus vaan Boheme, de zoon vaan Karel IV, es keizer vaan 't Heileg Roems Riek weurt aofgezat is Praag gein residentiestad mie. 't Geit noch slechter mèt de stad wienie de Hussitische revolutie (opstand vaan prottestante) oetbrik. E groet deil vaan de stad weurt verweus in 1419. Ouch vind de Ierste Prager Oetvinstering plaots: lui vaan 't stadsbestuur weure 't raom oetgegoejd. In 1547 braok 'nen opstand tege Ferdinand I oet. Heer sleit d'n opstand neer en de Pragers kriege väöl minder rechte en vrijhede.
Modernen Tied
Op 28 oktober 1918 woort Praag de hoofstad vaan Tsjecho-Slowakije en in 1922 woort de stad oetgebeid (annexaties) tot Groet Praag. In 1939 vèlt Duitslaand Tsjecho-Slowakije aon en is Praag tot 1945 deil vaan Duitslaand. Praag kump vrij oongesjonde de Twiede Wereldoorlog door. De Sovjets valle de stad binne en in 1948 grip de communistische partij vaan Tsjecho-Slowakije de mach. Pas in 1989 vèlt 't communistisch regiem. In 1993 splis Tsjecho-Slowakije ziech in Tsjechië en Slowakije, Praag weurt daan de hoofstad vaan Tsjechië.
Zierikzee
thumb|Zierikzee Zierikzieë (Zieëws: Zurrikzeê) is 'n stad in de gemeinte Schouwen-Duiveland in de Nederlandse provincie Zieëland. De stad telt óngevier 11.500 inwoeëners en is de houfplaats van de gemeinte.
Lies van gemeintes in Ardennes
H
Hagnicourt - Ham-les-Moines - Ham-sur-Meuse - Hannappes - Hannogne-Saint-Martin - Hannogne-Saint-Rémy - Haraucourt - Harcy - Hargnies - Harricourt - Haudrecy - Haulmé - Les Hautes-Rivières - Hauteville - Hauviné - Haybes - Herbeuval - Herpy-l'Arlésienne - Hierges - La Horgne - Houdilcourt - Houldizy
J
Jandun - Joigny-sur-Meuse - Jonval - Juniville - Justine-Herbigny
Justin Timberlake
Euver zien leve
Timberlake is gebore en opgegreujd in Millington, e dörp neve Memphis, Tennessee. Heer heet Ierse en Duitse wortels. Ziene pap en zien mam, Randall Timberlake en Lynn Bomar, zien momenteel gesjeie en hertrouwd. In 1993 maakt Timberlake zienen ierste stap in de showbusiness door ziech aon te slete bij The Mickey Mouse Club. Dao lierde heer oonder aandere Britney Spears, Christina Aguilera en Joshua Scott Chasez, later bekènd es JC Chasez, kinne. Timberlake en Chasez beslote 'ne boyband op te riechte. Dao bij waor ouch Timberlake's vrund Chris Kirkpatrick bij betrokke. Lance Bass en Joey Fatone maakde de groep *NSYNC compleet.
Timberlake heet lange tied 'n relatie gehad mèt popzengeres Britney Spears. Ze kóste ziech al sinds The Mickey Mouse Club. In 2002 kaom 'n ind aon de relatie. Nao 'n korte relatie mèt Alyssa Milano had Timberlake 'n relatie mèt Cameron Diaz. 't Gaof geruchte euver 'n verloving tösse de twie mer nao 'n relatie vaan drei en 'n haaf jaor is 't, sinds jannewarie 2007, toch oet mèt Cameron Diaz. Sinds aprèl 2007 heet Justin 'n relatie mèt de 26-jaorige actrice Jessica Biel.
Harcy
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
Oscar Niemeyer
thumb|Oscar Niemeyer in 1968. Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho (Rio de Janeiro, 15 december 1907 - aldao, 5 december 2012) waor 'ne Braziliaansen arsjitek. Heer weurt gezeen es eine vaan de belaankriekste arsjitekte vaan d'n twintegsten iew. Niemeyer lierde 't amb in d'n tied tot d'n Internationaole Stijl in opkoms waor. Heer raakde evels al gaw oetgeloerd op dee zien einvörmegheid en begós te optere veur mie variatie en mie organische vörm (krómme en oongelieke heuk) in de bouwkuns. Begin jaore veerteg kós heer zien ideaole veur 't iers op groete sjaol realisere in Pampulha, 'n nui wiek vaan Belo Horizonte. Zie leveswerk woort evels Brasília, de nui hoofstad vaan 't land, die in 1960 woort opgelieverd. Dees stad, die zjus wie Pampulha later tot UNESCO-werelderfgood woort verklaord, maakde häöm wereldbekind. In zie laank leve zouw heer nog väöl opdrachte in binne- en boeteland kriege. Heer bleef tot nao zien hoonderste actief.
Pampulha
De gebouwe die Niemeyer oontworp höbbe e divers karakter. Veur 't casino (foto links) bleef heer gooddeils trouw aon de rechte heuk vaan d'n Internationaole Stijl. Veur 't restaurant mèt danszaol góng heer al e stök wijer. Dit gebouw woort op 'n eilendsje in 't meer gebouwd, en Niemeyer oontworp 'n oonregelmaotege, euverspanbaar arcaad die de köslijn vaan 't eiland volg.
Jaore veerteg en viefteg
't Projek in Belo Horizonte had Niemeyer bekind gemaak. Opdrachte kaome noe väöl gemekeleker es vreuger binne. In diverse Braziliaanse stei realiseerde heer noe gebouwe nao zien eige inziech. Gemeinelek waore ze neet zoe revolutionair es de Franciscuskèrk - dèks leet 't budget dat neet touw - meh al zien gebouwe drage de fascinatie mèt vleujende lijne en de aofkier vaan regelmaotege vörm. Niemeyer oontworp in de jaore nao Pampulha oonder mie 't hoofketoer vaan de Banco Boavista in Rio de Janeiro en 't Colégio Cataguases in de klein stad Cataguases (Minas Gerais).
Brasília
Mesjiens wel 't revolutionairste gebouw is de kathedraol vaan Brasília (rechs). Dees kèrk is gebouwd oet hyperbolische pilere, die ziech bekaans bovenin rake. De res weurt veural door glaas-in-loedvinstere opgevöld, zoetot de kèrk vaan binne zwump in gekleurd leech - neet allein vaan de zijkant, meh ouch gans vaan bove. 't Vaan bove invallend leech symboliseerde veur Niemeyer - zelf neet geluiveg - de kathelieke levesvisie.
Nao de oplievering in 1960 woort Niemeyer lector in de arsjitectuur aon de Universiteit vaan Brasília.
Lèste decennia
Niemeyer bleef tot nao zien hoonderdste actief in de arsjitectuur. De lèste jaore maakde gezoondheidsprobleme, boeveur heer dèks nao 't hospitaol mós, dat werk wel lesteger. Oetindelek storf heer op 5 december 2012, tien daog veur zienen 105e verjaordaag, aon 'nen hartstèlstand dee 't gevolg waor vaan 'n infectie.
Erfenis en oerdeile
Aander kinners meinde tot zie later werk 't neet haolt bij de meisterwerke in Pampulha en Brasília. De Britse gezèt The Independent sjreef tot 't Memorial da América Latina '’n oonsamenhaangend en vulgair bouwwerk' waor. Nicolai Ouroussoff, arsjitectuurrecensent vaan de New York Times, meinde tot de groetste bedreiging veur Niemeyer zie werk 'neet de bulldozer [waor], meh Niemeyer zelf'.
Floitgraf
Vreuger loog tösse Floitgraf en Lohmühle nag 'ne landjwaeg mit e brögkske, worónjelóm inkel häöf stinge. Dit gehuchske hoot Bröxchen. Allewiel is de beboewing hie gans eweg en besteit dit gehuchske den ouch nimmieë.
Hoeksche Waard
Insignes
't Waope woort op 20 november 2019 door d'n Hoege Raod vaan Adel verliend.
't Watersjap Hoeksche Waard, wat tot 1978 bestoont, had 'n aander waope: geverendeild vaan Holland, Strijen, 't Land vaan Putten en Oud-Beijerland.
Monuminte
Umtot 't gebeed pas vaanaof de late vieftienden iew weer in cultuur kaom, vint me in d'n Hoeksche Waard gein gotische dörpskèrkskes. Euver 't algemein zien de dörpskerne neet zoe monumintaol, al gief 't dèks nog wel 'n pittoreske dörpsstraot. De ganse gemeinte kint anno 2020 169 rieksmonuminte; allein Goudswaard, Mijnsheerenland en Oud-Beijerland höbben 'rs mie es twinteg. De mieste monuminte zien boerderije, meules of losse hoezer.