cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alpe
De Alpe (Keltisch "alb" = hoog, "alpa" = Gebergte) zeen 't  hoogste gebergte in Middeeuropa. 't Sjtrektj zich in eine 1.200 kilomaeter lange en tösse 150 en 250 kilomaeter breije baog oet van'ne Franse Middellandse Zee toet 't Pannonisch Bekke. De Alpe zeen verdeild euver ach lenj: Frankriek, Monaco, Italië, Zjwitserlandj, Oosteriek, Slovenië, Duitslandj en Liechtenstein. In totaal laeve d'r taege de 13 miljoen miense. thumb|580px|center|[[Silvretta (Panorama)]]
Euverzich
thumb|upright=1.5|De Alpe mit de grenze van'ne lenj
Worm
Loop
De Worm is de reveer oeë 't gaans Aokener bekke óp aafwatert en 't is ooch de reveer oeë werm en kow baeëke in biejèè kaome.
Golf van Napels
Ane Golf van Napels ligke - van naordwès nao zuudoeas - de rwiens vanne aaj Romeinse stad Baiae, de Campi Flegrei mitte van oearsprónk Griekse stad Pozzuoli, de stad Napels, de Vesuvius mitte opgravinge vanne Romeinse stej Pompeii en Herculaneum enne plaatse Torre del Greco en Castellammare di Stabia. Ane zuudoeaskantj wuuert de Golf van Napels bepaoldj door 't sjiereilandj van Sorrento. De Golf van Napels wuuert zoea-gezag verlingk door drie eilenj: Capri in 't zujen en Ischia en Procida in 't naorde. Anger eilenj dao zeen Vivara in 't zuudwèste van Procida en Nisida bie Pozzuoli. Inne midde vanne golf ligken aevel gèn eilenj. 'n Meugelike verklaoring hieveur is det de ganse Golf van Napels 'ne caldera (de krater) van 'ne supervolkaan zów zeen.
Oeskantons
Likging
De Oeskantons zeen de meist oestelike gemeint in Bèlsj. Ze ligke oppe grens tösse de Ardenne en de Eifel, die hie almelig inein euvergaon. Daomèt waere ze ouch waal Bèlsje Eifel geneump.
Johannes de Duiper
thumb|250px|right|[[Giotto: Sint-Jan duip Jezus ]] Sint-Jan of Johannes de Duiper ies de zoon van de preester Zacharias en Elisabeth. Wie Maria op bezeuk ging, de Visitatie geneump, bie häör niesje Elisabeth waor die in verwachting van Johannes. Johannes woort in ziene tied es 'ne profeet gezeen: hae verkóndigde 't woord van God en verriechde symbolische handelinge zoa-es de duip es teike van bekièring. Johannes wees op de kóms van emes dae belangrieker zou zin es haezelf en dae in plaats van mèt water mèt de H. Geis en vuur zou duipe. Ouch Jezus leet ziech door häöm duipe in de rivier de Jordaan. Bie die gelegenheid woort aan Johannes de messiaanse zending van Jezus geopenbaard es 't woar Lam Gods. Jezus haet ziech toen nog 'ne tiedlank bie Johannes aangesjlote tot'r ziene eige weeg ging.
Oeskantons
Historie
In 1795 wore ze alle drie deur Frankriek geanneksaerd en veur 't iest ónger ´t zelfde besteur gezat. Nao de val van Napoleon in 1815 veug 't Congres van Wenen de Oeskantons in 1815 es Kreise toe aan 't Keuninkriek Pruuse.
Johannes de Duiper
Folklore
Bie die Sint-Jansvure woort ouch gedruèg kroed verbrend. Dónderkroed, Maoter en Aels, drie bekènde plante van de kroedwösj, die geplök waore op deze biezónderen daag, zouwe zoa väöl extra krach höbbe, dat ze neet allein tege brand en krenkdes besjermde meh ouch hekse, duvele, waerwuif en sjpoake verdreve.
Griekeland
Griekeland (Grieks: , Elláda / Ellás) is 'n rippebliek op 't zuie vaan de Balkan, Zuid-Europa en 'ne staot vaan de EU. 't Land grens aon Albanië, Macedonië (boemèt 't e conflik euver de naom vaan dat land heet), Bölgarije en Törkije. 't Laand ligk aon de Mediterraonse Zie en aon de Adriatische en Egeïsche Zie en heet wel 1.300 eilen. De Griekse naom veur 't laand is al sins de ajdheid (H)ellas; de Latiense naom Graecia, woort oorsprunkelek inkel veur de Griekse kolonies in Zuid-Italië gebruuk. Neve de benaoming Elláda veur Griekeland, is de historische naom Ellas nog ummer populair. Evels allein in 't gebied in en roond Attika. De zouws de benaomingscultuur vaan Ellas dus kinne vergelieke mèt die vaan Holland veur Nederland.
Taole
Officieel taol is 't Grieks, dat in mie dialekte weurt gesproke. 't Tsakonisch is 't eineg dialek wat neet vaan de Koinè-stam aofkump; dees taol is evels bekans oetgestorve. 'n Aontal etnische Albaneze leef binne de grenze; die spreke dus Albanees (Arvanitisch); wijer zien in 't weste vaan 't land ouch Aroemeense enclaves. In 't algemein gief 't allewijl in Griekeland nimmie väöl dialekte. Mer ouch historisch gezeen vilt dat hendeg mèt es me 't vergeliek mèt de Bènelux of Duutsland. Dat kump veural umtot al gaans vreug 't Grieks woort gezeen es de "zuuver taol", naomelek in de Laot Romeinse Tied en de Vreug Middeliewer. Dizze algemeinesiering kom bij de Liege Len en Pruusje (veur Duits, Nederlands en Frans) pas veur in 't middel vaan de Renaissance.
Media
De Media in Griekeland weurt dèks es corrupt bestèmpeld. Griekeland heet drei publieke zenders die allemaol oonder ERT World valle: ERT 1, ERT 2 en ERT 3. Daoneve zien de bekinste gezètte de Kathimerini en de Ta Nea.
Historie
Vaanaof 186 veur Christus vereuverde de Roemeine 't land, tot 'n Romeinse provincie woort. De Griekse cultuur zouw de Romeinse deep goon be-einvleuje. Nao 't oetereinvalle vaan 't Roemeins Riek kaom 't laand vaan de veerde tot de vieftiende ieuw in 't Byzantiens Riek te ligke. Daonao leifde 't Osmaans Riek 't land in.
Duustere pimpernelblawling
thumb|d'n Duustere pimpernelblawling. De duustere pimpernelblawling (Letien: Phengaris nausithous; ieërehaer geplaats inne geslehcte Maculinea en Glaucopsyche) is 'nen daagroewvogel oete femielje Lycaenidae, worónger de klein pages, vuurroewveugel enne blawlinge valle.
De roewvogel haet 'n veurvleugellingdje van zón 17 mm. De baovekantj vanne vleugele van 't menken is duusterblaw mit väöl duusterbroen tippelen en denaaf zwarte plekke. Bie 't vruiken is de baovekantj broen mit e bietske blaw biejen aanzat vanne vleugel. d'n Óngerkantj is leechbroen mit 'n meis vaag riej aan zwarte tippele.
Vroenhove
Dialek
Vroenhove kint, zjus wie Kan, e Treechterlands dialek, wat sterk door 't Mestreechs is beïnvlood.
Moeër (greunte)
Moeëreteelt
De moeër kènt al in januari geziejd waeëre mae mètstens bèjt me daomèt bies april. Ze beginne al vreug in 't sezoen te greuje. Wiemieë me de riej moeëre oetdunt wie dieker de resterende kènne waeëre.
Types en Rasse
250px|thumb|Verschillende typen Me kan versjèjje types oondersjèjje:
Cephalocarida
Anatomie
De thorax (bórsstök) druueg geine carapax en bezitj ach segmente mit ach paar twieëtakkig pereopode. 't Abdomen (achterlief) besteit oet twieë segmente zónger pleopode. Uropode zeen good óntwikkeldj en e telson is aafwaezig.
Jamaica
Jamaica is 'n eilandnatie in de Caribische Zie, eint vaan de Groete Antille, neet wied vaan Cuba en Haïti. Hoofstad en groetste stad is Kingston, aander stei zien Spanish Town en Portmore (die al väöl kleinder zien es Kingston). 't Land heet 'n Angelsaksisch-creoolse cultuur, boe-in 't verwant is aon väöl eilen vaan de Klein Antille. Sinds de jaore 1970 is dees cultuur ouch in de mondiaol popcultuur bekind geraak. Jamaica is sinds 1962 oonaofhenkelek meh heet nog ummertouw de status vaan dominion.
Etnische gróppe
De mierderheid vaan de bevolking is (veural) vaan zwarte aofkóms. Volges 't CIA-feitebook make negers wel 91,2% vaan de bevolking oet, neve 6,2% lui vaan gemingk blood en 2,6% aander gróppe; dees ciefers basere ziech op de volkstèlling vaan 2001. Volges oonderzeuk vaan de University of the West Indies evels is 't aontal zwarte lui mer 76,3%, tegeneuver 15,1% mulatte (lui vaan gemingk blaank en zwart blood), 3,4% Zuid-Aziaote (Indiërs), eventueel vermingk mèt zwart blood, 3,2% blaanke, 1,2% Oos-Aziaote (Chineze) en 0.8% aandere. In de bevolking zit ouch nog 'ne componint vaan de Taíno's, de inheimse, Amerindische bewoeners vaan 't land, al is de componint neet zoe sterk es op aander eilen. Twie Taíno's dene es sjèldhawwers in 't waope vaan Jamaica (zuug de tabel).
Americium
Toepassinge
Americium is redelik einveljig in groeate wieväölheje te perduceren en wuuertj daoveur betrèkkelik dök veur industrieel en hoesheljelike toepassinge gebroek:
Irakleio
Irakleio kin verwieze nao:
Neet um aan te huure
Thoèshónk
Nao jaorelangk De Venlonazaal as thoèshónk te hebbe gehad is NUATH sins 2006 vaste "bewoeëner" van Grand Kefee Baer de Woers van Fred Honig in hertje Venlo. As d'r oètgeweke mót waere wuuërt 't Tref as oétvalsbasis bezóch.
Latien
't Latien waor de taol vaan de aw Romeine. In 't westelek deil vaan hun imperium woort hun taol es handelstaol gebruuk en in 't groetste deil devaan is ze ouch de volkstaol gewore. 't Frans, Spaons, Portugees, Italiaans en de ander Roemaanse taole stamme aof van 't Latien.
Posklassiek Latien
Dees taol woort in principe - op oetzunderinge wie de geneumde graffiti nao - neet opgesjreve; gesjreve Latien oet de lèste iewe emuleerde 't Klassiek Latien. Toch had de taol wel invlode oet de spreektaol, zeker bij vreug-Christeleke sjrievers, die dèks bewös, oet nederegheid, 't contak mèt 't volk en zien taol opzochte. Ouch zien dao nuivörminge en nui lienwäörd die in 't Klassiek Latien nog neet bestoonte. Dit alles neump me Laatlatien. Me moot de terme Vulgair Latien (volkstaol, sterk versjèllend vaan 't Klassiek Latien) en Laatlatien (sjrieftaol, in groete liene geliek aon de klassieke taol) neet doorein hole.
Middeliews en Humanistisch Latien
Es 't Romeins Riek te val kump en de Romaanse volkstaole tot oontwikkeling koume, verluis 't Latien laankzaamaon zien status vaan spreektaol, zelfs veur de politieke of kèrkeleke elite. Es sjrieftaol - veur zoewied vreug in de middeliewe nog gesjreve weurt - hèlt 't evels nog laank 'n monopoliepositie. In 't bezunder weurt 't Latien noe de taol vaan de kèrk (nao 't Oosters Sjisma vaan 1054 de Roems-Katholieke kèrk). De taol is sterk aon veranderinge oonderheveg. In 't begin betröf dit nog veural Griekse wäörd, umtot väöl vaan de vreug-Christeleke theologie in die taol is gesjreve. Wie de clerus nao 't Latien euvergóng, woorte dees begrippe neet vertaold. In de loup vaan de middeliewe weurt de kinnes vaan 't Grieks in Wes-Europa evels haos non-existent. De politieke dominantie vaan de Germane (door Sjarel de Groete) maak tot ouch väöl Germaanse wäörd in 't Middeliews Latien terechkoume. De oetspraok varieert vaan land tot land, al nao wat in de volkstaole gebrukelek is. Universeel is evels de veranderde oetspraok vaan de c veur ae, e en i (Klassiek altied /k/), oetspraok vaan -ti- es /tsi/, oetspraok vaan ae en oe es e en oetspraok vaan y es i. Soms weurt de spèlling daoraon ouch aongepas (racio veur ratio, puelle/puellę veur puellae, sylva veur silva). Dit kós versjèlle naomaote de sjriever mie wis vaan de klassieke sjrievers. Groete werke vaan de Middeliews-Latiense periood zien de Carmina Burana, en de Summa Theologiae vaan Thomas vaan Aquino.
Diftonge
Diftonge zien ae [ai~ae], oe [oi~oe] en au [au]. Oe kump in oersprunkelek Latiense wäörd neet väöl veur.
Sjrif
A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X
Es de kinnes vaan 't Grieks oonder gelierde Romeine algemein weurt, koume dao de lètters Y en Z bij. Y is nog 'ne kier d'n upsilon, dee in 't Grieks intösse vaan oetspraok is veranderd. De lètters phi, theta en chi nump 't Latien neet euver: in Griekse wäörd mèt die klaanke sjrijf me gewoen PH, TH respectievelek CH.
Immobilië
De globaole financiescrisis vaan 2007/2008 begos es 'ne crisis in d'n hoezermerret.
Latien
Literatuur
De Latiense taol heet e groet en kwalitatief good corpus aon literatuur opgelieverd - dees literatuur, en d'n enormen invlood dee ze op de Westerse cultuur had, is de belaankriekste rei boeveur allewijl nog Latien gelierd weurt. Tot aon de derde iew veur Christus stèlde ze neet väöl veur; de Latiense literatuur oet dezen tied bojt veur op Italische tradities. Nao oongeveer 250 v. Chr. deit de hiel groeten invlood vaan de Griekse lèttere ziech gelle. De Romeine liere vaan hun nui vörm vaan lyriek, epiek, teniel, retoriek, historie en filosofie. Dit culmineert in 't bove geneump Gouwe Latien in de ierste iew veur Christus. De ganse keizertied ijlt 't nog nao. Bij 't begin vaan de Middeliewe verdwijnt de ganse traditie; Middeliews-Latiense literatuur kump pas op gaank mèt de Karolingische renaissance.
Poetes
Etymologie
Poetes is verwaant mèt gepoets, alle aeëtbare ingewande va e verke.
Roaj Baek
In 't brónnegebeed van de Roaj Baek kump 'n aantal relatief zeldzaam plantesaorte veur, zoa-es de zónnedauw, klökskesgentiaan, watergentiaan, beinbraek, klein veenbes en lavendelheij.
Bursa
't Besteit oet twieë kartunkes, bespanne mit textiel, wotösse de corporale wuuertj bewaardj, zowaal veur es nao 't broeke daovan inne eucharistieviering. Bursa's zeen döks oetgeveurdj inne zelvendje stof wie 't kezuvel ('t baovekleid vanne pestoear). Inne midde vanne bäövelste kartón is meistes e kruuts geborduurdj gewaore.
Kleverlands
Persoenleke veurnaomwäörd
't Persoenlek veurnaomwoord veur de ierste persoen inkelvoud is ik, in tegestèlling tot Limbörgs i(e)ch. Ik kump tot in Venlo veur. De grens tösse ik en ich hèt de Uerdinger Linie; wie bove gezag is dit bij Duitse gelierde de grens vaan 't Limbörgs, zoetot ouch 't Venloos nog e Kleverlands dialek zouw zien. De veurwerpsvörm bij ik is meej/mi'j (mie nao 't noorde touw weurt dat mien), tegeneuver Limbörgs mi(e)ch. Mich evels kump ouch nog in (o.m.) Venlo, Árse en Zaerem veur. In Haors en Lottum huurt me wel nog meej. 't Gebeed um Venlo boe me ik neve mich kint neump me 't mich-kerteer.
Scandinavië
Scandinavië is 'n gebied in Noord-Europa. D'r term kan betekene:
Knouppuntj 't Vondere
thumb|Knouppuntj 't Vondere Knouppuntj 't Vondere is e knouppuntj bie Sint-Joas in Nederlands Limburg. Hie eindig d'n A73 oppe A2. Ziene naamgaever is 't gehuch 't Vondere. 't Knouppuntj is ónvolledig en oetgeveurd es sjplitsing. Allein vanoet de zujelike richting kin me d'n A73 direk berieke. 'ne Fly-over verbindj d'n A73 mèt d'n A2 richting Zittert-Gelaen en Mesjtreech. Veur de óntbraekende richtinge mót me euver kórte aafsjtandj de autobaan verlaote.
Dwergottersjaermuus
Indeiling
De dwergottersjaermuus waere wiejer es volg ingedeildj:
Kroatië
Kroatië (Kroatisch: Hrvatska ) officieel de Rippebliek Kroatië (Republika Hrvatska) is e land op de westeleke Balkan. 't Grens aon Hongarije, Slovenië, Servië, Bosnië-Hercegovina en Montenegro en ligk aon de Adriatische Zie. Hoofstad is Zagreb; aander veurnaom stei zien Rijeka, Split, Dubrovnik en Vukovar.
Hunne
Historie
In d'r Sjlaag an de Nadao waoërte de Hunne ooch in hön ège Oost-Europees riek versjlage dör de Gipide en de Ostrogotische sjtamme.
Orust
Demografische óntwikkeling
5,18% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
UEFA Nations League 2018/19
Haaf finales
6 juni, 20.45 Nederland 3 – 1 (1 – 1) Ingeland Guimarães, Estádio Dom Afonso Henriques Sjeidsrechter: Clément Turpin
Harie Eussen
Harie Eussen (in 'n paar bloomlezinge weurt 'r Hub Eussen geneump), (1901-1954), waor 'ne Limburgstalige diechter (in 't Ranzels) oet 't gehuch Ransdel bie Klumme in Zuud-Limburg. Zien beroep waor kandidaat-notaris. Hae neumde zichzelf gaere Harie va g'n Grach, nao de plek woa hae gebore is.
UEFA Nations League 2018/19
Finaal
9 juni, 20.45 Portugal 1 – 0 Nederland Porto, Estádio do Dragão Sjeidsrechter: Alberto Undiano Mallenco
Bron
''Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie. Veur oetsleeg zuug hei.''
Zuurstof
Zuurstof heet de eigensjap tot 't ziech mèt de meiste illeminte gemekelek verbint, gemekeleker es eder ander materiaol daan ouch. 'n Reactie mèt zoerstof neump me verbranding; chemisch gezeen valle dao ouch corrosie en oontsteking vaan springstoffe oonder.
In minseleke techniek is zuurstof ouch vaan vitaol belaank. Verbrandingsmotore höbbe door hun werkprincipes per definitie zuurstof nudeg, die ze meistal oet de loch hole. In rakètte gebruuk me evels tanks mèt vloejbare zuurstof. Zuurstoftanks weure gebruuk veur lui die op extreem huugde, in aofgeslote ruimtes of oonder water wèrke.
Preskóp
Daonao deèd me 't waerm vlèèsjmengsel in keump oeëin 't sjtolle kan.
Mato Grosso do Sul
Fysische geografie
In vergelieking mèt de naoberstaote Mato Grosso en Goiás is Mato Grosso do Sul nater: klimatologisch vörmp de staot d'n euvergaank vaan savanneklimaot (Aw nao Köppen) nao regenechteger, soms gemaotegde klimaottypes. Toch zien nog groete deile vaan de staot te druug veur aoneingeslote bos: die hure daan ouch bij de oetgestrekde zone vaan de cerrado (de Braziliaanse savanne). Ech regewoudklimaot (Af) vint me in 't zuidweste. In groete deile vaan 't weste vint me de Pantanal, 'n ecologisch zier belaankriek drasland in 't Paraguay-bassin wat drei len besleit. In 't zuidooste vaan de staot deit d'n invlood vaan de poolwind ziech al veule: hei heers e zieklimaot (nog wel subtropisch: Cfa). Dao vint me oonder mie pampa's, 'ne landsjapsvörm dee binne Brazilië typisch is veur de regio Zuid.
Bevolking
De hoofstad en groetste stad, Campo Grande, had in 2017 al zoe'n 874.210 inwoeners. Middelgroete stei zien in alle deile vaan de staot te vinde. Stei vaan bove de 100.000 inwoeners zien (neve de hoofstad) Dourados, Três Lagoas en Corumbá.
Etnische gróppe
De etnische samestèlling nao 'ras' waor per 2015 zoe: 48,39% pardos (lui vaan gemingk blood), 45,25% blaanke, 5,10% zwarte, 0,80% Aziaote en 0,47% inheimse. De inheimse leve veural in 't weste vaan 't land. Ze zien nog rillatief talriek, meh in tegestèlling tot väöl Indiaone oet 't Amazonegebeed zien de mieste hei al sterk in de Braziliaanse sameleving geïntegreerd. Hun taole (zuug oonder) en culture stoon heimèt oonder drök.
Economie
De transportsector profiteert vaan de ligking rillatief kortbij groete stei wie Belo Horizonte en São Paulo, boe me landbouwprodukte kin aofzètte. Ouch ligk Mato Grosso do Sul good op de weeg vaan de Braziliaanse kös nao de Andeslen. De Paraná is hei nog zier good bevaarbaar, zoetot me via 't bassin vaan de Río de la Plata (tösse Argentinië en Uruguay) ouch touwgaank tot de zie heet. Dit heet ouch zienen duustere kant: de smokkel vaan drugs en illegaol naomaakprodukte verlöp ouch veur e belaankriek deil heilaanks.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Portugeestaoleg artikel, en wel dees versie.
Mato Grosso
Taole
In de staot weure nog tientalle inheimse taole gesproke, veural in 't noorde vaan de staot. Sommege vaan die taole zien aon 't verdwijne of al bekaans verdwene; de mierderhied vertuint evels gein teikene vaan verval. Natuurlek is 't wijer bestoon vaan alle inheimse taole oonzeker noe tot de leefwijs vaan de volker die ze spreke zoe zwoer oonder drök steit. De groetste taole in de staot zien de volgende. Vaan de Maipurese taole: Apurinã, Epawené-Nawé, Mehináku, Parecis en Waurá; vaan de Tupitaole: Cinta Larga, Kamaiurá, Karo, Kaiabi, Mundurucu, Suruí en Tenharim; vaan de Jêtaole: Kayapó, Panará, Suiá, Tapirapé en Xavante; vaan de Caribische taole: Bakairí, Ikpeng en Kuikuro-Kalapalo; vaan klein femilies of gaaroet gein femilie: Borôro, Karajá, Manaiadé, Nambikuara.
Economie
Mato Grosso is economisch e bitteke beter oontwikkeld es 't lendelek gemiddelde. 't Bruto Staotsproduk per inwoener bedroog in 2015 32.894 real (boemèt de staot zevende vaan 27 waor), de minseleken oontwikkelingsindex (HDI) stoont bij de volkstèlling vaan 2010 op 0,735 (èlfde vaan de 27).
Hitra
thumb|De ligking van Hitra in de pervincie Sør-Trøndelag. Hitra is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 4.021 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 680,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 5,9. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Kings County (Californië)
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 36/km² (93/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 129.461 dat bestoont oet:
't Titelgevech
’t Titelgevech (oersprunkelek Frans: Le combat des chefs) is e stripalbum oet de Asterix-serie. In de oersprunkeleke serie dreug 't album nommer 7. 't Is eint vaan de twie albums - 't ierste - boe 'n Limbörgse vertaoling vaan versjeen. In dit album daog e Romeins gezind stamhoof Abraracourcix oet um te vechte mèt de dörper vaan allebei es inzat. Tege d'n achtergroond späölt 't thema vaan cultureel assimilatie en collaboratie mèt 'n bezèttende mach.
Publicatie
't Album versjeen in veurpublicatie in 't stripblaad Pilote tösse 22 oktober 1964 (Pilote nr. 261) en 5 augustus 1965 (nr. 302). In 1966 woort 't es album oetgegeve; dit album versjeen es ierste in de serie direk bij Dargaud en neet in eige behier bij Pilote. Sinds 1998 bezit oetgeverij Hachette de rechte euver 't album.
Synopsis
De volgende mörge begint 't titelgevech. Abraracourcix deit neet väöl aanders es veur zienen opponent wegloupe. Intösse raak Panoramix bij touwval toch geneze. Asterix löp nao de rink um dat zie stamhoof te vertèlle. Dee heet mèt die kemissie geinen touverdraank mie nujeg en hojt Aplusbeminix in eine slaag neer. Abraracourcix zuut aof vaan zie rech um 't aander dörp euver te numme.
Kuëningsbemd
Kuëningsbemd is e vuurmalig gehuch en hütsedaags 'n buurt va Heële. 't Litt t'n weste en t'n zude va Rennemig, t'n weste va Beersdal, t'n noarde va De Vrank en t'n oeëste va Nüj Lotbrook en e industrieterrein.
Wales
Geografie
Wales ligkt op e sjeereiland in 't centraal weste va Groeët-Brittannië en besjlaet 'n opperflaakde van 20.779 veerkante kilometer. Dit is óngevaer 274 kilometer lank en 97 kilometer braed. Wales haat 'n kuslien va mieë es 1200 kilometer lank en sjleet 'n aantal eileng i, woeëvan Anglesey in 't noordweste 't groeëtst is.
Historie
De ieësjte minsjelike neerzètting in 't hujig Wales is taeëge 't ing van d'r lètste iestied óntsjtange. In d'r Romeinse tied is Wales 't toesland van 'n aantal sjtamme, woeëvan de Silure in 't noordoeëste en de Ordovice in de centraal en noordwestelike gebede de wichtigste zint. De Romeine, die Wales d'r naam Cambria gove, boewde tiedes hun hieërsjappie i Brittannië 'n lien va forte op, woeëvan 't maes westelike naobie Maridunum ('t hujig Carmarthen). Ze óntgónne gaod in Dolaucothi in 't hujig Carmarthenshire. Vermodelik zint de Romeine nog wiejer nao 't weste gegange. Aen van de bekindste Romeinse boewwirke is de vesting van Isca ('t hujig Caerleon), mit zie mechtig amfitheater, 't bès bewaarde i Groeët-Brittannië. Tiedes de 4e ieëw brachte de Romeine 't christendóm nao Wales.
Nao d'r óngergank van 't Romeins Riek i Brittannië rónd 410 woert Wales in 'n aantal kuëninkrieke verdaeld. Dankzie 't bergechtig landsjap en d'r waersjtand van de plaatsjelike bevolking mislökde alle poginge van Angelsaksische sjtamme óm Wales te veruëvere. D'r Angelsaksische kuëning Offa sjlaagt aevel d'rin óm e Welsh gebeed in 't hujig Powys bie zie riek in te lieve en laot langs de grenslien 'ne enorme aeërde wal aa-lègke, d'r zoeëgenaamde Offa's Dyke. Daele van dizze wal kinne huuj d'r daag nog waeëre besjnautsd.
Scarlett Johansson
200px|thumb|Scarlett Johansson in January 2008
Willem van Toorn
Sjtäölke
droeg je een naam uit de geschiedenis waarin ik niet voorkwam, was er een nieuwe taal om je te spellen woord voor woord. oet: De hofreis, blz 39
Ivoear
thumb|Oet ivoear gekorve versieringe. Ivoear of elfebein is 't hel, witgekluuerdj matterjaal dae aafkump vanne slaagtenj van landjbieëster wie d'n elefant, 't nielpaerd enne naashäöre, mer ouch van zieëbieëster wie de walrós enne narwal, en zelfs van fossiele, wie vanne mammoet. De tenj van dees bieëster kónne namelik toet drie maeter lank greujen en zoea 100 kilo waoge. Ivoear wuuertj verwirk in relikwiejen en sieräöj, mer haet ouch in väöl kulturen 'n spiritueel beteikenis en zów in vermale vorm biedragen ane gezóndjheid. 't Meiste ivoear kump oet binnelenjer in Afrika.
Rennemig
Rennemig litt aa de Kaumerbaak.
Robrook
Róngelum Robrook lint versjillige pole water, die höaren oersjprunk vinge innen tied va d'r mienboew.
Geloërveld
In Geloërveld woeëne gen minse. 't Is 'n modern bedriefsterrein en de meiste gebouwe höbbe 'n industrie- of winkelfunksie.
Nimba-ottersjaermoes
De nimba-ottersjaermoes (Letien: Micropotamogale lamottei) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje, die lid is van 't geslech vanne dwergottersjaermuus. Tenreks kan me vinje door 't ganse vastelandj van Afrika en Madagaskar, meh de óngerfemielje vanne ottersjaermuus, spitsmoesechtige bieësjkes, kan me allein vinjen in Afrika t'n zuje vanne Sahara. De nimba-ottersjaermoes is inheimsj inne buurt vanne Nimbaberg, oppe grens van Liberië, Guinee en Ivoearkös, in Wès-Afrika.
Willem-Alexander vaan de Nederlen
Jäög
Zien jäög brach de prins door mèt zien ma op kestiel Drakensteyn bij Lage Vuursche (gemeinte Baarn). In 't dörp Baarn góng heer nao de nui Baarnse Sjaol en later nao 't Baarnsch Lyceum. Wie heer mèt zien moojer nao D'n Haag mètverhuisde (nao Huis ten Bosch), góng heer vaanaof 1981 nao sjaol op 't Vrijzinneg-Christelek Gymansium dao. Nao zien sjaol deeg heer iers 'n studie aon 't Atlantic College in Llantwit Major (Wales); daonao góng heer in Leiden historie studere. Heer góng dao bij 't studentecorps (Minerva) en um 't enthousiasme boemèt 'r aon 't studenteleve mètdeeg woort 'r Prins Pèls geneump. In 1993 studeerde de prins aof op de positie vaan Fraankriek binne de NAVO. Zien scriptie is neet gepubliceerd, umtot de universiteit vaan Leiden dat toen noets deeg.
Optrèkking tot 't keuninksjap
Nao zien studie begós de prins ziech te riechte op allemaol functies die mèt de positie vaan staotshoof te make hadde. Veuriers waore dat militair posities. Al tösse 1985 en 1987 waor heer in de marine in deens gewees; noe góng heer bij de Lochmach veur te liere vlege. Ouch kaom heer ummer dèkser neve of in de plaots vaan zien moojer op officieel gebäöres en woort heer ingeleid in 't bestuur vaan 't land en in 't bedriefsleve. Daoneve specialiseerde heer ziech vaanaof ind jaore '90 in 't waterbehier.
Theorie vaan Vörm
Achtergroond
In Plato's dialoog mèt Sokrates, Parmedies, oet heer zelfkritiek op zien eige Theorie vaan Vörm. Get erg dappers, laote de meiste filosofe weite, umtot zien ganse filosofie is gebasseerd op dees theorie. Aristoteles, de bekinste lierling vaan Plato, gebruuk dees zelfkritiek vervolges es punt vaan start veur zien eige filosofie op moraal en weitesjap.
Willem-Alexander vaan de Nederlen
Trouw en femilie
In ziene studentetied en daonao jaogde de roddelblaajer dèks op de relaties vaan de prins. Veural bekind woort zien vrundin Emily Bremers, mèt wee 'r vaan 1994 tot 1998 'n relatie had. Op 30 miert 2001 evels verloofde Willem-Alexander ziech mèt Máxima Zorreguieta. Dees Argentijnse vrouw waor in Nederland, veural in linkse kring, umstrejje, umtot häöre pa Jorge Zorreguieta staotssecretair waor gewees in de dictatuur vaan Jorge Videla. Máxima zelf woort evels al gaw oonder groete deile vaan de Nederlandse bevolking geleef um häör sjoenheid, intelligentie, inleving en de snelheid boemèt ze Nederlands had gelierd. Op 2 februari 2002 trojden 't paar in Amsterdam; veur de wèt in de Beurs vaan Berlage, welk houwelek door börgemeister Job Cohen woort geslote; veur de kèrk in de Nui Kèrk, in 'nen deens vaan dominee Carel ter Linden. Máxima häöre pa moch dao neet bij zien. Bij de rijtour in de Gouwe Kojts woort gedemonstreerd, meh door mer e paar lui.
Titels
Väöl vaan die titels goon al iewe mèt en zien in d'n tied vaan de Rippubliek door de stadhawwer verkrege. Aandere zien recenter: d'n titel Joonkhier vaan Amsberg heet heer geërf vaan ziene vaajer prins Claus, Prins vaan Lippe-Bisterfeld is de Keuning euver ziene groetvaajer prins Bernhard.
Literair taal
Taal van d'r orale vólksepiek
Ooch de överlieëvering van 't Nibelungenlied is zoonder 't besjtoeë van 'n germaanse dichterstaal laestig vör te sjtèlle, ömdat 't hieël precies historische gebäörtenisse besjrieft, die 700 jaor ieëder plaatsjvónge en oeëvan me in d'r tied van de sjrifteleke fixering van 't epos nauweleks kennis oet aander bronne how.
Estrebay
Estrebay ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Songdalen
thumb|De ligking van Songdalen in de pervincie Vest-Agder. Songdalen is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Vest-Agder in Nórwaeg. De gemeinte had 5.621 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 217,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 25,9. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 5,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Ventura County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 5719 km² (2208 mijl²) boevaan 4779 km² (1845 mijl²) land is en 940 km² (363 mijl²) of 16.43% water.
Gewuuene pierelink
De gewuuene pierelink (Lumbricus terrestris) is 'ne bustelerme wörm (Oligochaeta) oete orde Haplotaxida enne femielje vanne pierelinge (Lumbricidae). Van alle pierelingen in Europa is dees saort de bekèndjste en algemeinste saort.
Baekdale
Vörming
Op 28 miert 2017 woort 't herindeilingsplan officieel door de drei gemeinteraode aongenome. In de loup vaan 't jaor stumde ouch de provincie en 't Riek demèt in.
Noord-Fries
Eiland-Noord-Fries
Feering:
Gebruuk en status
Anders es 't Westerlauwers Fries löp 't Noordfries accuut gevaor vaan oet te sterve. 't Aontal sprekers sjat me op 10.000, en 't gebruuk vaan de taol is in d'n twintegsten iew hel achteroet gegaange. De beheersing vaan 't Fries varieert vaan mer e paar percent in de Goesharde en op Sylt tot ei daarde op Föhr en Amrum. Probleme zien de slechte oonderling verstoonbaarheid - in e gesprek tösse twie sprekers vaan versjèllende dialekte zal me op Hoegduits of Nederduits euversjakele - en 't gering verspreiingsgebeed. Daodoor zien zeker op 't vasteland al vreuger väöl lui op 't väöl algemeiner Nederduits euvergegaange. Later woort ouch 't toerisme (veural op Sylt) en de vesteging vaan Pruse en Dene oet gans ander gebeje e probleem. Wel wèrke de Frieze miestal good same mèt de Dene en de sprekers vaan 't plat. In de dörper tege d'n Deense grens huurt me soms wel veer taole spreke: 't Noord-Fries, 't Jutlands dialek vaan 't Deens, 't Nederduits en 't Hoegduits.
1746
1743 - 1744 - 1745 - 1746 - 1747 - 1748 - 1749
Tingvoll
thumb|De ligking van Tingvoll in de pervincie Møre og Romsdal. Tingvoll is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Møre og Romsdal in Nórwaeg. De gemeinte had 3.099 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 337,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 9,2. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Berge
Sjtadsbeeld en bezeenswaerdighede
't Belfort van Berge dateert oet 1661–1669 en ies 't enig barok belfort van Belsj.
Lapland (etymologie)
Lapland is d'r naam van 'n historische Zjweedse provincie, 'n hedendaags Zjweeds landsjap, Laponia, en de noordelijkste provincie van Finlaand. In 't Zjweeds betekent d'r term Landskap, historische provincie.
Saoze
Mayonaise
Alle ingrediaente motte 'n kamertemperatuur ha. Zeunt ze te kaod of te waerm da gèèt dich de mayonaise um of in nuujer Plat oetgedrökt: da geet ze sjifte. Bie 't däörèè-reure van de ingrediaente mèt 'ne klöpper maog me allèng reure, geliekmaotèg en röstèg reure. En dus nèèt kloppe want da gèèt de mayonaise ooch um en kans-te va väörofaa beginne.
Reur d'r däöjer in 'ne koomp mèt d'r paeëper, 't zaot, d'r mosterd, 'ne haove aeëtlaeëpel aoëlie en ene theelaeëpel aedsje röstèg däörèè bies 't zich good gemengd haat.
Lies va burjemeestere va Bóches
Bron
Vuur dees lies is jebróch jemaad van 't uvvereenkomstieg artikel op d'r Hollesje Wikipedia.
Beeldanalyse
Beeldanalyse oonttrèkt informatie an miestal fotografische beelde en wert o.m. toegepaast in 't leger, d'r techniek en 't verkieër.
Bursa (sjtad)
thumb|Zich óp Bursa Bursa (Greeks: Προύσα, Prusa) is 'n sjtad i Törkieë, neet wied va g'n Zieë va Marmara die Europa en Azië vaneenanger sjeid, óp 't Anatolisch sjiereiland. In 2016 houw ze 2.901.396 iwuënesj. Ze is doamit qua iwuënertal de veer noa groeëtste sjtad van 't lank. Alling Istanbul, Izmir en Ankara zint groeëter. De sjtad is vanaaf de twieëde haaf i d'r twintigste ieëw hel gegruid. Tussje 2011 en 2016 koame 1 mieljoeën lüj bei, meh de bevolkingsgrui numt sjtetig aaf.
Bekiekensweëd
Anger bezóngerhede:
1747
1744 - 1745 - 1746 - 1747 - 1748 - 1749 - 1750 1747 (MDCCXLVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender en e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Juliaanse kalender.
La Chapelle
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Menhir
Verspreiing
Menhirs vint me in e groet gebeed vaan Noorwege tot aon Spaanje en Portugal, meh gans in 't bezunder in Ierland (boe ze veural veur bieste es sjoerpaole gedeend höbbe), in Bretagne en op Sardinië. Spaorzaom koume ze ouch in Midde-Europa veur. In Nederland en 't Belsj zien gein menhirs bekind.
De Baek
Gesjiechte
De Baek is óntstange langse baekkantje vanne vreuger Krómbaek. 't Dörp behuuerdje vreuger bieje parochie Brach. 'ne Bekèndjen en wichtige parochieherder waas pestoear L.F. Vorsterman, ómstreeks 1700. Deze leet in 1695 in Brach 'n nuuj kirk boewe. De Baek woort pas in 1932 e zelfstenjig rektoraot en in 1946 'n parochie.
Litouwe
Litouwe (Litouws: Lietuva) is e land in Middel-Europa en de zuidelekste vaan de Baltische staote. 't Laand grens aon Letland, Wit-Rusland, Pole en aon de Rössische anclaaf Kaliningrad. 't Land ligk aon de Ooszie. Hoofstad is Vilnius; ander veurnaom stei zien Kaunas, Klaipeda en Panevezys.
Historie
Nao d'n Ierste Wereldoorlog en de Oktoberrevolutie verklaorde 't land ziech in 1918 ónafhaankelek; in 1940 woort 't land weer door Stalin veroverd. In 1990 stapde 't land weer oet de USSR. De lèste troepe verlaote Litouwe in 1993. In 2004 trooj 't tow tot de NATO en de EU.
Moeër (boew)
'ne Moeër is e leme, sjtènge of briegke boewwaerk dat of lóssjtaond 'n ruumte aaf- of ömsjluut of dèèl oetmakt van e geboew. Vör dit lètste saoërt muur gebroekt me ooch d'r term waand.
Filips de Goje
thumb|Filips de Goje Filips de Goje of Filips III van Boergondië (Dijon, 31 juli 1396 - Brögke, 15 juni 1467) waas d'n hertog van Boergondië van 1419 toet aan zienen doead. Es landjshieër (graof of hertog) van 't graofsjap Vlaandere, 't hertogdóm Braobantj, 't graofsjap Namen en 't hertogdóm Limbörg haet t'r 'n wichtige rol gespeeldj inne gesjiechte vanne Nederlenj. Veur 'ne korten tied waas t'r ouch graof van Charolais. Hae is de stifter vanne Orde van 't Gulje Vlees.
Inne ieëste vergadering vanne Staote-Generaal woort 't regentsjap bespraoke bie 't neet-daozeen van Filips, mer 't vertrèk sleipdje aan en veur d'r op kruutstrèk kós gaon zakdje d'r vanaaf 1465 eweg inne seniliteit. Ziene zoon Karel de Stoute naam vanaaf doe de staotszakes euver.
Fagnon
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en ies 't 't sjtökske Frankriek wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 350 luuj op 'n oppervlaak van 9,98 veerkante kilometer en daomèt goof 35 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukinsverangering van +1,9%.
Kultuursjpraok
'n Sjtanderdsjpraok of kultuursjpraok is 'n sjpraokvariëteit woeveur 'n zoegenaampde 'pepere norm' gilt; wat nog bènne de sjeite van 'n dergelik variëteit gilt, hink neet aafzunjerlek aaf van 't sjpraokgeveul van de sjpraekers, mer sjteit ouch in diksjenaers, grammaerbeuk, sjpraoksjtielveurders en dergelikke besjreve. 'n Sjtanderdsjpraok weurt ouch waal 'n kultuurtaal geneump, ómdet 't de aldermeis geaksepteerde sjpraok is bènne 'n besjtömpde kultuur.
Puberteit
Bie maedjes greuje de borste, 't sjaamhaor, okselhaor en 't haor oppe bein. Wiejer óngervinje zie de ieëste menstruatie, waere de sjaamluppe grótter enne häöpe breier. De puberteit begintj bieje maedjes zoea jaor of twieë jaor ieëder.
Nicolaas Beets
Werk
Allewel tot Beets, wie gezag, zie magnum opus tot wied nao ziene studententied aonvölde, heel heer ziech nao 1840 nog mer wieneg bezeg mèt nui satirisch werk. Ummer mie eisde de religie zien aondach op. Talloes preke en aander stiechteleke gesjrifte versjene in bundels vaan häöm. Daoneve waor heer 'ne vröchbare diechter vaan stiechteleke volkspoëzie. Dit werk verkoch bezunder good, meh op 't ind vaan zie leve woort heer dao ummer mie um bespot. De bundel Grassprietjes of liederen op het gebied van Deugd, Godsvrucht en Vaderland vaan Cornelis Paradijs (Frederik van Eeden) nump diverse diechters op d'n hak, meh d'n titel maag me toch wel in 't bezunder es parodie op Beets verstoon. 't Gediech "De moerbeitoppen ruischten", wat Beets in 1900 in Dennenaalden bundelde, weurt nog dèks in blomlezinge opgenome; veur de res is zie diechwerk vergete.
Vestnes
De gemeintecode is 1535.
Limburgse Beginsele
De Limburgse Beginsele is 'n verklaoring över de realisatie van 't VN-Verdrag över de de sociaal-economische en cultureel rechte, opgesjtèld in 1988 in Mestreech dör 'ne groep miensjerechte-deskundige. De beginsele haant väöral betekenis vör 't VN-Comité vör Economische, Sociaal en Cultureel Rechte. De lies va 103 beginsele geldt es de mèts wietgaonde poging öm de sociaal-economische rechte juridisch aafdwingbaar te make, zoedat luuj rechte op aeëte, 'n hoes en waerk vör d'r rechter kènne opeise.
In 1997 woeërte de Limburgse Bingsele umgezat in de Richtliene va Mestreech (Ingels: Maastricht Guidelines).
Osen
Osen kan verwieze nao:
Lassen County
Demografie
't Gaof 9625 gezinne en 6776 families in Lassen County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,59.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Groeaten ottersjaermoes
Groeate ottersjaermuus waoge van 300 g toet 950 g; de kop-lieflingdje is 290 mm toet 350 mm, en mitte stert 535 mm toet 640 mm biejein. Ze boewen èster van druueg blajer en zeen solitair.
Sjaan
In de wiek gief 't 'n groet aontal veurzieninge, zoewie winkels en sjaole. Teves vind me hei 't Psycho-Medisch streekcentrum Vijverdal. De Sterflat, es in 't oug springend gebouw, opende in 1972 häör deure. Al vief jaor later erkinde de toenmaolige directeur dat 't gebouw neet voldeeg. Op 14 aprèl 2007 is 't gebouw mèt 75 kilo dynamiet opgebloze um plaots te maake veur nuibouw.
Braga (distrik)
Bestuurleke indeiling
't Distrik is oonderverdeild in 14 gemeintes:
Geografie
Braga besteit oet zier graof terrein, mèt hoeger berg in 't ooste tege de Spaonse grens, en 'ne zandkös in 't weste, doorsnoje door versjèllende reviere die loupe vaan 't noordooste nao 't zuidweste. De Cávado is daovaan de belaankriekste. In deze revier ligke versjèllende damme, boevaan door sommege hydro-electriciteit weurt opgewek.
878
Gebore
Data allemaol oonbekind.
Hieronymus van Alphen
thumb|Hieronymus van Alphen (postuum portrèt door H.J. Backer oet 1836). Hieronymus van Alphen (Gouda, 8 augustus 1746 - D'n Haag, 2 aprèl 1803) waor 'ne Nederlandsen diechter. Heer is veural bekind gewore en gebleve mèt zien poëzie veur kinder.
Biografie
Hiernomys van Alphen woort gebore es keend vaan Johan van Alphen, sjepe in de raod vaan Gouda, en Wilhelmina Lucia van Alphen. Op veerjaorege leeftied storf ziene pa. Mèt zien ma verhuisde heer daan nao Utrech. Heer góng rechte en lèttere studere in Leiden, boe heer ziech tot 't piëtisme bekierde.
Werk
Van Alphen zien oeuvre besteit veural oet stiechtelek werk, zoewel essays en gediechte. Toch woort heer 't bekindste mèt zien Proeve van kleine gedigten voor kinderen, wat in 1778 versjeen en 1782 woort oetgebreid. Hei-in tuinde heer ziech, oondaanks zien streng geluifsopvattinge, ope voor de Verleechtingsideeë. Van Alphen meinde mèt de Verleechtingsfilosofe tot kinder blaanke blaajer waore, die móste weure gestimuleerd um ziech good te gedrage. De awwers zien in dees gediechskes dèks begripvol en staofe neet gaw es 't keend 't good meint. De kinder wieze dèks ziechzelf terech. Dit soort veurbeeldege kinder zouwe de kinderliteratuur de ganse negentienden iew goon dominere.
Volda
thumb|De ligking van Volda in de pervincie Møre og Romsdal. Volda is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Møre og Romsdal in Nórwaeg. De gemeinte had 8.322 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 547,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 15,2. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
Audsberge
Vörming
Versjèllende plattelandsgemeintes gónge dao-op in. Op 23 fibberwarie 2016 woort bekind tot de gemeintes Miëve-Roj en Glabbek 'n fusie "wouwe oonderzeuke". Nao 'n oonderzeuk vaan tien maond woort 't plan op 28 november in principe goodgekäörd. Wie de bei gemeinteraode op 26 juni 2017 definitief instumde, waor de fusie bekloonke.
De naom vaan de nui gemeinte waor al ieder bepaold. Börgers mochte hun suggestie indene, boe-oet 'n volksjury daan 'n beperkde keus maakde. Oetindelek woorte oet bekaans 900 inzendinge veer meugeleke naome gehaold: Broekstede, Donderslag, Oudsberg en Oudsbergen. Op 9 mei 2017 kóste alle inwoeners vaan bove de twelf stumme euver de naom. Oudsbergen won oetindelek mèt 63%. De naom verwijs nao d'n Audsberg, e zandduin wat op de grens vaan de twie fusiepartners ligk, en nao diverse kleinder duine dao in de buurt.
Dóm van Kölle
Mèt 't boewe van diet groat gotisch boewwerk ginge miè es 600 jaor veurbie. De dóm ies de groatste kèrk van Duutsjland, ies 145 maeter deep, 86 maeter breid en de twiè tores höbbe 'n huègde van diek 157 maeter.
Aop-midden óngerónje veurklinker
Limbörgs
In 't Limbörg kump d'n aop-midden óngerónje veurklinker es korte klinker veur es 'nen allofoon. Veure meiste dialekte guldj d'r es 'nen allofoon veure midden óngerónje veurklinker. In sómmige dialekte, worónger 't Mestreechs, guldj d'r zelfs es de normale variantj vanne è. Wiejer kump d'r in e klei deil vanne Limbörgse dialekte veur es allofoon veure bao-aopen óngerónje veurklinker.
Luxembörgs
Veurbeeld in 't Luxembörgs
Dit veurbeeld is oontliend aon de Luxembörgse Wikipedia
Wasseberg
Plaatse
De volgendje plaatse ligken inne gemèndje Wasseberg:
Pelt (fusiegemènt)
Vörming
Nerpelt en Euverpelt kaome in 2017 euverein tot ze wouwe fusere. Op 4 november 2017 mochte alle börgers bove de twelf jaor stumme euver 'ne nuie naom. De opties waore Dommelpelt, Pelt en Pelten. Vaan de lui die kaome stumme koos 74% veur de sumpelste optie. Op 18 december käörde de bei gemeinteraode de fusie good, en mèt e decreet vaan 4 mei 2018 bekrachtegde 't Vlaoms gewes de planne.
Krenkde
Verloup
Krenkdes die kort, snel en relatief hel touwsloon neump me acuut. Krenkdes die laank dore neump me chronisch. Es de chronische krenkde ummer erger weurt tot d'n doed of serieus dysfunctionaliteit drop volg, sprik me vaan 'n progressief krenkde (beveurbeeld de krenkde vaan Huntington). Progressief krenkdes zien dèks degeneratief; dat beteikent tot 't geaffecteerd weefsel mèt d'n tied fysiek achteroetgeit (dat is good woer te numme bij beveurbeeld de krenkde vaan Alzheimer). 't Ind vaan 'n krenkde, zij 't natuurlek of kunsmaoteg, hèt genezing.
Ørskog
thumb|De ligking van Ørskog in de pervincie Møre og Romsdal. Ørskog is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Møre og Romsdal in Nórwaeg. De gemeinte had 2.093 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 130,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 16,1. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
Mès (liturgie)
Heilige Mès of Eucharistieviering ies de belangriekste ièredeens in de Katholieke kèrk en de Oasters-Orthedoxe Kirk. De mès besjteit oet 2 deile, d'n deens van 't Woord en d'n deens van de Taofel.
Missaal
'ne Missaal ies 't liturgisch book, woa-in de tekste van 't vas gedeilte en de gewoon gebede sjtoon aafgedrök. Wiejer sjtoon d'r ouch de wieselende gebede in, gezange en lezinge veur alle daag en in de volgorde van 't kèrkelik jaor.
Madera County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Madera Madera is e graofsjap in Californië. Madera is Spaons veur hout, aongezeen houtbedrief 'California Lumber Company' hei aktief waor. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Madera Stad.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 5577 km² (2153 mijl²) boevaan 5532 km² (2136 mijl²) land is en 45 km² (17 mijl²) of 0,81% water.
Sjpiesvertaering
Dit gebeurt in 't sjpiesvertaeringskanaal: buze en lichaamsholte worin 't sjpiesvertaeringspercès plaatsvindj. In 't maag-dermkanaal weurt 't aete veurtgeduujd en knejjend gemingk mit de sjpiesvertaeringssape door bewaeging van 't sjpierweefsel van de derm (de peristaltiek).
Krevat
't Is 'n lankgerek sjtök sjtóf, meistal van zieje gemaak, dat óm de hals kènt waere geknuip. Krevatte waere traditioneel door mansluuj baove 'n euverhumme gedrage. De kraag van 't euverhumme bedèk normaal gesjpraoke 't deil van de krevat dat óm de hals is geknuip. 't waal of neet drage van ein bepaolde krevat kènt 'n oetdrökking zeen van ein functie, maatsjappelike pesitie of laeveseuvertuging.
Cravate
De cravate woort aan 't eindj van de 18e eëuw ein in 't oug sjprèngend modesjtök. In 1760 kaome in Èngelandj de "Macaroni's" op, ein modeversjiensel wobiej de cravate es ein enorme sjtrik woort vasgemaak. In Frankriek volgde me dit versjiensel en kaome de "Incroyables" op. Zie nómme cravates van ein enorme lengde. Hiejnao volgde in Èngelandj weer 'n taengereaktie, de "Dandy's", mèt es veurnaamste pleitbezörger Beau Brummell. Zie sjöpde d'r genoge in óm sjus zoa ónopvallend meugelik mèr perfek ein subtiele cravate te knuipe. Ein sjtroaming die pès de daag van vandaag de krevatte-mode beheërsj.
Wieze van knuipe
Alle knuipe, mèt oetzunjering van de döbbele windsor levere 'ne gèt asymmetrische knuip op.
Ooszee
Eilenj in'ne Ooszee
Groter eilenj in'ne Ooszee zeen Gotlandj en Ölandj (Zjweeds), Ålandj (Fins), Dagö en Ösel (Ests), Wolin (Pools), Usedom (Duits/Pools), Rügen, Hiddensee und Fehmarn (Duits) en de ontelbare Deense eilenj zo wie biejveurbeeldj Seeland, Bornholm, Fünen, Lolland, Falster en Langeland.
Denemarke
Toet de kleinste bewoondje eilendjes beheure de Osse-eilenj in'ne Flensburger boch. Ze ligke aan'ne Duits-Deense grens.
1749
1746 - 1747 - 1748 - 1749 - 1750 - 1751 - 1752 1749 (MDCCXLIX) waor e gewoen jaor wat begós op goonsdag op de Gregoriaanse kalender en e gewoen jaor wat begós op zoondag op de Juliaanse kalender.
Meziek
right|200px| Herdènkingsplaetje van de opveuring van de Royal Fireworks door Händel op de Theems op 15 mei 1749
Ørsta
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Geslachskrenkde
thumb|Propagandaposter oet [[Twiede Wereldoorlog|WOII, geriech aon Amerikaanse soldaote, dee waarsjouwt tege geslachskrenkdes.]] thumb|Wereldkaart mèt [[Krenkde#Las|jaore verlore aon doed en/of handicap (DALY) aon geslachskrenkdes boete AIDS, per land per 100.000 inwoeners.]] 'n Geslachskrenkde, ouch bekind es venerische krenkde, SOA (seksueel euverdraagbaar aondoening, oet 't Nederlands) of STI (seksueel euverdraagbaar infectie, oet 't Ingels), is 'n infectiekrenkde of 'n parasitair krenkde die inkel of veurnaomelek door seksueel contak weure euvergedrage. Dit contak kin zoewel vaginaal es anaal of oraal zien. Dèks, meh laank neet altied, geit 't um krenkdes die (veural) 't gemech of vrouwelek geslach trèffe. Sommege höbbe ingriepende gevolge wienie me ze neet behandelt.
De begrippe SOA en STI zien neet perceis 'tzelfde: es eine neet kraank weurt, meh wel 'ne pathogeen bij ziech dreug, heet heer gein SOA meh wel 'n STI.
Veurkoume
Geslachskrenkdes veurkump me door 't höbbe vaan veilege seks. Daobij is 't vaan belaank veur 't contak mèt d'n aandere zie liefsvoch te veurkoume. Alleriers kin dit door surrogaote wie telefoonseks, cyberseks of (twiezijege) masturbatie. Bij feitelek seksueel contak is 't nujeg veur e condoom te gebruke, 't eineg veurbehaajdsmiddel wat ouch tege geslachskrenkdes beheujt. Neet alle soorte doen dat evels neet doelmaoteg. Condome vaan derm of natuurrubber höbbe leukskes die micro-organismes, zeker virusse, kinne doorlaote. Allein latex en polyurethaan zien veileg. Ouch moot me 't gebruuk vaan olie (glijmiddel) oet de weeg goon; dit kin in 't latex oetbiete. E bitteke 'tzelfde gelt veur sókker, zoetot me smaakcondome allein veur orale seks moot gebruke.
23 fibberwarie
23 fibberwarie is de 54e daag van 't jaor in de Gregoriaanse kalender. Nog 311 daag (312 daag in ein sjrikkeljaor) pès 't eindj van 't jaor.