cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stumloeazen uvulaire plosief
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de stumloeazen uvulaire plosief veur bie sómmige spraekers, es 'nen allofoon veure stumloeaze velaire plosief inne kónteks van achterklinkers.
Matsuo Bashô
thumb|right|Standbeeld vaan Matsuo Bashô in Ogaki (Japan) Matsuo Bashô (eigelek Matsuo Munefusa; Ueno, bij Kyoto, 1644 - Osaka, 28 november 1694) waor 'ne Japansen diechter vaan haikus. Heer weurt algemein gezeen es de groetste diechter dee oets in de Japanse taol sjreef.
20 september
Heiligedaag van Eustachius
Deunehèk
Hègkedoon(in 't Nederlands: Meidoornhaag; weitesjappelikke naam: Crataegus spec.), ies 'n gooj sjnoeibare deunehèk mèt sjpietse deun aan de tekskes. De sjtroek bleujt mèt klein wiete, sjterk rukende bleumkes. De roa vröchte lieke op klein roazebottele, in 't plat haagappele, verkeskaersje en hègke-appele geneump. Dao zin twiè soorte: De einsjtielige meidoorn: Crataegus monogyna en de twièsjtielige: Crataegus laevigata.
Mark Tuitert
thumb|Mark Tuitert in 2006. Mark Tuitert (Holten, gemeinte Rijssen-Holten, 4 aprèl 1986) is 'ne Nederlandse sjaatser. Heer is gespecialiseerd in de 1.500 meter, meh is geinen all-rounder, in tegestèlling tot de mieste sjaatsers op deen aofstand.
Gausdal
thumb|De ligking van Gausdal in de pervincie Oppland. Gausdal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 6.202 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.189,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 5,2. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Norberg
Demografische óntwikkeling
10,04% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Hollandsen IJssel
Verluip
Kort nao 't punt boe d'n IJssel is aofgeslote löp heer nog evekes nao 't ooste, in de riechting vaan Vreeswijk (Nieuwegein); heer hèt dao de Krommen IJssel. Al hiel gaw evels drejt 'r ziech in noordwesteleke riechting um laanks 't stedsje IJsselstein (linkerkant), wat nao häöm in verneump. Bove IJsselstein drejt de revier weer, en zeuk noe definitief 'n westeleke riechting op. Inkel kilometers later kump ze bij Montfoort (linkerkant), daonao veurbij Oudewater (rechterkant) en Haastrecht (gemeinte Vlist; linkerkant). Kort nao Haastrecht weurt Gouda aongedoon, vaanajds de belaankriekste plaots aon d'n IJssel; 'n stad ouch boeveur de revier ummer vaan groet economisch belaank is gewees. Veurbij Gouda löp de revier nao 't zuidweste en kump ze neet mie aon stei of stedsjes veurbij. Wel zuut me dao nog inkel groete dörper, wie Moordrecht (gemeinte Zuidplas; rechs) en Nieuwerkerk aan den IJssel (rechs). Tösse Capelle aan den IJssel (rechs) en Krimpen aan den IJssel (links) mund de revier oet in de Nui Maos. Rech tegeneuver de munding vaan d'n Hollandsen IJssel ligk 't dörp IJsselmonde (noe e stadsdeil vaan Rotterdam), in de gelieknaomege weerd. Gans 't trajek (Krommen IJssel neet mètgerekend) is 46 kilometer laank.
Masfjorden
thumb|De ligking van Masfjorden in de pervincie Hordaland. Masfjorden is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 1.693 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 558,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1266.
GP2
Om 't veur teams geliek te haaje en om 't ein perfecte training veur de Formule 1 te laote zeen, höbbe alle teams in'ne GP2 ein geliek chassis, gelieke motors en gelieke benj, zodet 't allein maar drejtj om'me sjtuurmanskuns.
Chassis
De 2007 specificatie van'ne GP2 auto is ontwikkeldj door Dallara Automobili. Idder jaor is d'r waal veuroetgangk in'ne GP2, de auto oet 2006 haaj biejveurbeeldj eine döbbele achtervleugel, dae in 2005 allein in'ne race in Monaco waerdje gebroektj.
Carla Beurskens
Carolina Alwina Hubertina (Carla) Beurskens (Tegele, 10 fibberwarie 1952) waas vanaaf 't eindj van de jaore zevetig pès wied in de jaore neugetig van de vörige eëuw 'n veuraansjtaonde Nederlandse atlete op alle aafsjtènj vanaaf 3000 m tot en mèt de marathon. Op dit lètste nummer waas ze zelfs geruume tied toanaangaevend.
Groate marathons
In 1986 hèj Beurskens wille deilnumme aan de marathon van Londen, mèr 'n sjtartverbod, häör opgelag door de KNAU, verhinjerde dat. Me wouw häör ein waek veuraafgaond aan de marathon van Rotterdam gein toesjtömming gaeve, ter besjerming van 't Nederlands kampioensjap dat dao plaatsjvónj. Prónt koos Beurskens veur de marathon van Boston, die ach dagen nao Rotterdam woort gehauwe. Dao hèj zie zich ingesjreve ónger de naam Sue Whitemouth, zoadat zie es vedette gein mement door boetesjtaonders gesjteuërd zouw waere. Ze hèj zich prima veurbereid en wouw good veur de daag kómme. In Boston daalde 't parcours aevel eësj sjterk, óm vervolges heuvelopwaerts te veure. Nao 10 km laog ze daodoor al 2 minute veur op häör sjema, dat op 'ne eindjtied van 2:20 waas gerich. Zie leep aanvankelik ouch in op de Noorse koploupster Ingrid Kristiansen. 't Tweëde, heuvelopwaertse sjtök verwoesde aevel völ van häör krachte, wodoor zie oetentelik in 2:27.35 es tweëde bie de vrouwe finishde. Kristiansen wón in 2:24.55.
Perseuënlike records
Baan
Aasjleëg i Brussel van 22 meëts 2016
Sjpieër óntwikkelinge
D'r Belsje premier Charles Michel verklieërde: 't Belsj vreësde inne terroristische aasjleeg, en dat is gebeurd. Heë vreug de bevólking ruiig en solidair mit eenanger te blieëve. De premier makde óch bekank dat de grenscontroles drèk versjieëp woeëde. Óch noaberlenger wie Frankriek, meh óch Nederlank en Dütsjlank hant de bewaking bei de grenze versjieëp en tegeliek woeëd de Brusselse metro en de lóchhave Zaventem aafgesjloeëte. Minister van Boetelandse Zake Didier Reynders bevestigde dat alle sjlaachoffesj beiee zikker vieëtig nationalitete hant. Óp 24 mieët woeëd óp verzeuk van de regerende mieërderheedspartieje 'n forsjingscommissie ópgerich. Deëzelfden daag wów d'r minister va Binnelandse Zake en Zikkerheed Jan Jambon en d'r minister va Justitie, Koen Geens, untsjlaag numme. Dit verzeuk woeëd evvel aafgeweëze durch d'r premier. Drei daag va nationale rów woeëde drèk aafgekóndig.'t Dreigingsnivo woeëd verhoeëg óp 4, 't hoeëgste nivo. Twieë daag sjpier woar dit truukgebrach noa '3, 't nivo va vuur de aasjleëg. De lóchhave Zaventem woeëd heröapend óp 3 april, extra agente en militaire woeëde igezet. 't Metrostation Maelbeek, en 't metronet góng óp 25 april wier los. Twieë daag d'r vuur kós me de lóchhave wier per toog berieëke.
Congo-Brazzaville
Kongo-Brazzaville, miestal korteweg Kongo, officieel Rippubliek Kongo, is e land in Wes-Afrika. 't Grens aon Gabon, Kameroen, Centraal Afrika, Kongo-Kinshasa en de Angolese exclave Cabinda. 't Is 'n veurmaolege Franse kolonie.
Jan Hugens
Belangriekste oetsjlaeg
1964
Noord (revier)
Trajek
Vaanajds gaof 't väöl sjeepsbouw aon de Noord; noe nog vint me hei e paar werve, wie ouch nog aander industrie.
Eemsmond
Kerne
De gemeinte umvatde nao de fusie vaan 1990 de dörper en gehuchter Doodstil, Eppenhuizen, Hefswal, Kantens, Katershorn, Koningsoord, Noordpolderzijl, Oldenzijl, Oldorp, Oosteinde, Oosternieland, Oudeschip, Paapstil, Roodeschool, Rottum, Startenhuizen, Stitswerd, Uithuizen, Uithuizermeeden, Usquert, Valom, Wafwerd, Warffum en Zandeweer.
Ireen Wüst
Carrièr
't Jaor dao-op begós alvas beter mèt de wins op de 1.000 meter op 't NK aofsten en de zèlvere medalje op 't EK allround. De Olympische Speule begóste evels maoteg: Wüst woort achste op de 1.000 meter en indegde es zevende bij de 3.000 meter, boe ze titelverdedegster waor. Väöl beter verleep de 1.500 meter: hei versloog ze favoriete wie Sáblíková, Kristina Croves en Christine Nesbitt en haolde ze häör twiede gouwe Olympische medalje.
Groffelsnagel
Gebruuk
Door destillatie weurt oet de bloomknuup olie getrokke, dae eugenol bevat. Dit weurt gebruuk veur de productie van kunsmatige vanille, dae vermengk mèt soeker in de handel te kriege ies es vanillesoeker. Oet de blomesjtengele en haufriepe vröchte make ze olie van minder kwaliteit, dae weurt ingedamp en vermengk mèt gemale groffelsnegel.
De Plasmeule
't Dörp stoont in de ierste haaf vaan d'n twintigsten iew bekind es kunsteneerskolonie, toen twiehoonderd kunsteneers vaan de stichting Jacques Mourik ziech hei vestegde. Zoeget es de "Plasmeulese Sjoel" goof 't neet, alhoewel de kunsteneers ziech lete inspirere door 't netuursjoen vaan de umgeving. Neve Van Mourik waore Dirk Ocker, Gerard Cox sr., Julius Brouwers, Leo Niehorster, Theo Deckers en Jopie van Kampen aander bekinde naome. Allewijl gief 't in de gemeinte Mook nog ummertouw tientalle professionele kunsteneers.
Snackbar
Baar
Mit 't waoërd bar in snackbar verwiest me nao 'n teek of nao 'n geboew oeëin 'n bar sjteet. In 'n snackbar kint me an 'n bar, sjtaond, aeëtes, mae och dreekes, aafhaole, dat sjnak vaeërdig is en dat me d'r nao mot drage um 't sjtaond op te aeëte of te dreenke. Och kint me 't aeëte laote inpakke um 't vervolges te drage nao de plaatsj oeë dat me 't wilt gaoë op-aeëte.
Varia
Sjnak, in de betekenis va direc en baar, in de betekenis van aardewerke pot, sjteunt neet in d'r dictionair Nederlands-Limburgs De taal van de Maas va Paul Prikken. Waal 't waoërd baar in de betekenis van draagbaar en 't wèrkwaoërd sjnakke zeunt opgenaome.
Zaachte g
Oetspraok
Zoeëwaal de hel g as de zachte g wuurt gevormp door 'n vernauwing van de móndholte die óntsteit door 't umhoeëgbewaege van de tóng wannier de klank wuurt oetgespraoke. 't Verschil is de plaats in de móndholte wao dees vernauwing optraejt: beej 'n zaachte g is det beej 't hel gehiemelte (palatum) en beej de hel g vaerder nao achtere, beej 't weike gehiemelte (velum) of zelfs beej de huug (uvula).
Sala
Sala is 'n gemèndje in Västmanlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 21.338 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.174,70 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 18,2 luuj de km².
Rotterdam
Kerne
De stad (plaots) Rotterdam en de gemeinte valle gooddeils mètein same, meh neet gans. Hoek van Holland, Hoogvliet, Pernis en Rozenburg zien alle veer neet allein stadsgebeje (zuug direk oonder) meh ouch apaarte woenkerne (dit maak bestuurlek neet oet, meh statistisch wel). 'n Soortgelieke situatie gief 't veur de aofgelege industriegebeje Botlek, Europoort, Maosvlaakde en Vondelingenplaat.
Stadsgebeje, wieke en buurte
thumb|Charlois Charlois (oetspraok ['ʃaːrlo:s]) is 'n veurmaolege gemeinte bezuie de Maos, die boete 't aajd dörp versjèllende aw arbeierswieke umvat. E deil is vaan nao d'n oorlog. Wijer vint me hei 't winkelcentrum Zuidplein. 't Huieg gebeed Charlois vèlt neet perceis same mèt de aw gemeinte.
Insignes
thumb|Keizerlek Frans waope vaan Rotterdam, verliend in 1811. Veur 't huieg waope zuug bovenaon in 't sjabloon. De waopecompositie vaan Rotterdam liet ziech zoe umsjrieve:
Pim Fortuyn
Fortuyn promoveerdje inne sociaal weitesjappe en waas van 1990 toet 1995 biezunjer hoeaglieërer ane Erasmus Universiteit in Rotterdam. Hae waas 'n aktief lid vanne PvdA toet 1989 en waas later lid vanne VVD, meh woort bekèndj es liestrèkker van Leefbaar Nederland en daonao zien eige partie Lijst Pim Fortuyn innen aanloup nao de Twieëdje Kamerverkezinge van 2002. Fortuyn woort in mei 2002 vermaord op 't Media Park in Hilversum, neuge daag veur 'n veurspèldje groeate wins veure LPF bieje verkezinge.
Rotterdam
Verkier
thumb|Knouppunt Kleinpolderplein in Overschie. D'n A13 en d'n A20 koume hei bijein. thumb|Metrostatie Beurs, mèt treinstèl. Rotterdam is e zier veurnaom verkiersknouppunt. D'n A4 en A13 veure nao Amsterdam, d'n A20 in westeleke riechting nao 't Westland en in oosteleke riechting nao Gouda (boe heer mèt d'n A12 samekump en wijer ooswaarts nao Utrech, Arnhem en de Duitse grens), d'n A16 nao Dordrech, Breda en de Belzje grens. Gans in 't zuie sjamp d'n A15 de stad - ze kump deep vaanoet 't havegebeed en löp door tot aon Bemmel in de Betuwe. Binne in de stad zien versjèllende groete weeg mèt s-nommers.
Dörpsbebouwing
Wèlt me in Rotterdam aw bebouwing zien, daan kin me beter loere in de versjèllende geannexeerde dörper. De kerne vaan Delfshaven en Kralingen zien intösse es besjermp stadsgeziech aongeweze. In Delfshaven (wie de naom zeet vaanajds de have vaan de stad Delft) vint me versjèllende aw grachte mèt handeleershoezer, die get steidelek aondoen (en die me vreuger ouch in Rotterdam kós vinde). Ouch in de mieste aander dörper vèlt 't ein en aander te zien; gotische dörpskèrke vint me beveurbeeld in Pernis en Hillegersberg.
Demografie
Rotterdam is 'n etnisch zier diverse stad, die door zien have al in de negentienden iew al lui oet versjèllende deile vaan Nederland (veural 't zuie) trok, en vaanaof d'n twintegsten iew, es ierste stad vaan Nederland, diverse neet-Westerse bevolksingsgróppe.
Taol
De väöl migrantegróppe spreke 'n väölheid aon oetheimse taole wie Turks, Marokkaans Arabisch, Berberdialekte, Sranantongo (Surinaams), Papiaments en Kaapverdiaans Creool. In Rotterdam gief 't 'n straottaol mèt hiel väöl Surinaamse wäörd, die dudelek versjèlt vaan de Amsterdamse straottaol en soms Nui-Rotterdams weurt geneump. Dees straottaol is zier populair; me heet zelfs 'n Biebelvertaoling drin gemaak. Versjèllende lui meine evels tot de straottaol te väöl ruimte krijg um joongere nog Standaardnederlands te liere. In 2012 woort daorum 'n campagne veur 'good' Nederlands gelanceerd. De VVD maakde in de raodsverkezinge vaan 2014 e programmappunt vaan 't Nederlands es veurtaol in de stad; dit kaom de partij op kritiek te stoon.
Vreugmodernen tied
In 1572, in 't begin vaan d'n Tachtegjaoregen Oorlog, plunderde Spaonse tróppe de stad. 't Jaor dao-op koos ze de kant vaan d'n Opstand. Tösse 1578 en 1615 breit me de Rotterdamse haves oet tot bezuie de Hoogstraat, in e gebeed wat me soms Waterstad neump (Nui Have etc.). Sinds de opriechting vaan de VOC had Rotterdam 'n eige kamer drin. Door de veurspood waor Rotterdam 'n veur deen tied groete stad geweure, mèt in 1622 al 20.000 inwoeners en aon 't ind vaan de zeventienden iew al 50.000.
Twiede Wereldoorlog
Es nazi-Duitsland in mei 1940 Rotterdam binnevèlt, hèlt 't Nederlands leger stand aon de Maos. Op 14 mei evels wèlle de Pruse de weerstand gaw breke en bombardere ze de stad. Zoeget gans 't centrum en Cool goon bij dit bombardemint en d'n dao-opvolgende brand verlore. Zoe'n 800 lui voonte d'n doed. E wijer bombardemint dege de Geallieerde in 1943 op Rotterdam-Wes. Ouch gief 't in november 1944 'ne razzia, ein vaan de groetste in Nederland, um de veur d'n Arbeitsinzèt oondergedoke manslui te pakke. Tot slot had de stad hendeg te lije oonder de Hoongerwinter vaan 1944/45.
Joep Franssen
In 1929 en 1930 naom hae deil aan 't WK op de waeg. Allebei de keëre behaolde hae 'n vieftieënde plaatsj.
Edmond Bellefroid
Guillaume Marie Edmond (Edmond) Bellefroid (Mestreech, 3 juli 1893- Mestreech, 7 januari 1971) waor kunssjèlder, teikeneer en oontwerper.
Otersóm
Otersóm (Nederlands: Ottersum) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Gennep, ten noorde vaan 't stedsje Gennep, aon de noordkant vaan de Niers. Petroen vaan Otersóm is Johannes d'n Duiper.
Sociolinguïstiek
Sjtaand, Sekse, Regio
Ooch tösje versjèjje dialecten is sjprake van 'stratificatie'. In Nederland (boete Limburg) wert bieväörbeeld 't Limburgs 't lieëgst gewaardeerd. Sjterker nog: aandersspraeëkende associëre 't mèt: 'dóm' en 'oonbetroewbaar'. Van 't Limburgs sjteet 't Kèrkräödsj överigens óp de allerlieëgste traej. Dit haat te make mèt d'r 'aafsjtaand' töt (en 't groeëts mäögeleke versjil mèt) de 'dominaante' taal: 't 'Randsjtads'.
Joep Offermans
Joseph Peter Leonard Gerard (Joep) Offermans (Zittert 8-3-1932 - Zittert 11-3-2012) waor 'ne Limburgse Nederlandstalege sjriever en aod Rolducien. Joep Offermans waor d'r vörzitter van Lève Rolduc.
Toewe gerónjen achterklinker
Limbörgs
In 't Limbörgs kump d'n toewe gerónjen achterklinker veur in vriewaal alle dialekte.
Ząbrowo (Stare Pole)
Ząbrowo (Pruus: Sommerau) is e dörp in de Poolse woiwodsjap Pommere, in 't distrik Malborski. De plaats maak deil oet vanne gemèndje Stare Pole en haet 423 inwoeaners.
Der Untergang
De film woort geregisseerd door Oliver Hirschbiegel en heet 'nen doer vaan 156 menute.
Jaap Kersten
Kersten waas professioneel fitserenner van 1957 pès 1965. Hae nóm vief keër deil aan de Runj van Frankriek en haolde alle vief de keëre de finish in Paries. In de Tour van 1958 óntpópte hae zich es 'ne meisterknech veur de Luxemburger Charly Gaul, dae die runje wón.
Japan
Japan is 't allerlèste keizerriek op Eerd.
Bestuurleke indeiling
De eigeleke ambteleke verdeiling is in 47 prefecture, e soort provincies, gewoenlek nao hun hoofstad geneump.
Kralingen
Kralingen is 'n stadswiek vaan Rotterdam, die deil oetmaak vaan 't stadsgebeed Kralingen-Crooswijk. Ze ligk in 't ooste vaan de stad, tösse Crooswijk en 't Prinsenland (deil vaan 't stadsdeil Prins Alexander) in en tèlt oongeveer 23.000 inwoeners. Noordelek vaan Kralingen ligk de Kralingse Plas mèt dao-umheen 't Kralings Bos. De wiek heet 'n lang en rieke historie es dörp en hierlekheid achter ziech.
Bronne
Dit artikel baseert ziech gooddeils op de Nederlandstaolege artikele nl:Kralingen en nl:Geschiedenis van Kralingen.
Volksleedsje
Historie
In de 20e ièw versjene o.a. Oude Nederlandsche Volksliederen 3 deil (1900-1907), Limburgsche Liederen (Belsj) met Aanteekeningen in 1937, Godsdienstige Kalenderliederen in 1939 en Volksliederen (Vlaandere) in 1942, Nederlands volkslied (Jop Pollmann en Piet Tiggers, in 1941) en Kun je nog zingen, zing dan mee (J. Veldkamp, 1e drök 1908, recente drök 1991).
Trèkzak
thumb|'ne 1-riejer kwetsjbuul 'nen Trèkzak is e meziekinsjtrumènt verwant aan d'n accordeon. In bepaolde deile van Limburg wirt 't woord kwetsjbuul of kwetsjbujel gebruuk veur 'nen trèkharmonica. thumb|Kwetsjbuul mèt 3 rieje
Monschau
Besjtuurlike indeiling
Monschau waas pès 1972 de hoofplaatsj van 't gelieknaomige distrik. Dat jaor woort 't distrik opgehaeve en woorte de ómligkende dörpe biej de gemeinte Monschau geveug. Ziej vörme noe sjtadsdeile, hoewaal ze op ènnige kilomaeters aafsjtand van Monschau ligke en völ hoager in de heuvele. Dees sjtadsdeile zint:
Museum van Elsene
Historie
In 1892 ies in de plaats Elsene bie Brussel ’n museum opgeriech vanwege ’t feit, dat de gemeinte ’n sjinking kunsveurwerpe kreeg, woa-ónder ’n hónderdtal sjilderieje van de sjilder Edmond De Pratere. In 1973 moet oetgebreid weure en dao kump 'ne nuje vleugel. Zoa besjteit ’t geboew noe oet ein óntvangshal; 2 groate zale veur tiedelijke tentoansjtèllinge en ‘ne rume zaal veur de sjtock. Eind 1994 weurt de groate nevebie gelege fièszaal geannexeerd. Óndertösje bleve sjinkinge en legate binnekómme en kreeg ’t museum ein flinke verzameling bie-ein. De 19e en 20e ièw zint good vertegenwoordigd.
Bad Salzuflen
De op 72 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 100,05 km², op 31 december 2018 54.127 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 541 de veerkante kilometer.
In 't nuujs - Kóns en cultuur/2015-2018
2018
D'n Amerikaansen acteur Frank Adonis sjtörf op 83-jäörige laeftied.
D'n Amerikaansen trómpöttis Roy Hargrove sjtörf op 49-jäörige laeftied.
De Haerlese sjtadsdichter Harrie Sevriens is op 61-jäörige laeftied euverleje.
Kestiel Hael weurt gerèstereerd. D'r kómme appartemente veur bejaorde.
In Haerle zien reste van e Romeins badhoes gerèstereerd. Deile van 't badhoes zien ouch gereconstrueerd, zoedet me e beeld krieg wie 't oets d'roet mós zeen.
De Indiase actries Srivedi Kapoor sjtörf op 54-jäörige laeftied.
De Belzje zengeres Rita Deneve sjtörf op 73-jäörige laeftied.
2017
De Nobelpries in de literatuur weurt oetgereik aan de Japanees Kazuo Ishiguro "dae in romans mit groete emotioneel krach d'n aafgróndj ónger óns bedregelik geveul van verbènjing mit de waereld haet bloetgelag."
In 'n oeterweerd vanne Maas tösse de Gelderse dörpkes Dreumel en Alphen weure väöl archeologische vóndste gedaon. 't Geit ónger mier óm Romeinse daakpanne, twelf Laot-Romeinse en vreug-Middeliewse sjepe en musketkogels oete zaeventienden iew. Op dees plaats woorte al ierder aerdewirk, reste vanne mammoet, miensjelike reste en wapes gevónje.
Azerbaidzjaans
Sprekers
De mieste sprekers woene in 't Iraans Zuid-Azerbaidzjan. 't Is neet bekind um wieväöl sprekers 't hei geit; sjattinge loupe oeterein vaan 12 miljoen tot 23 miljoen. 't CIA-haandbook hèlt 't op 16,33 miljoen. 't Is in dit gebeed in eder geval de lingua franca, 'n taol die väöl sprekers vaan ander taole es twiede taol höbbe.
In 't nuujs - Kóns en cultuur/2015-2018
2017
In de Vallei vaan de Keuninge, in de buurt van de Egyptische sjtad Luxor, weure ach mummies, tien sarcofage en väöl oesjabti's gevónje.
De Nederlandse actrice Kitty Courbois sjtörf op 79-jäörige laeftied.
De Nederlandse componis en pianis Misha Mengelberg sjtörf op 81-jäörige laeftied.
Èlfsteidetoch
Trajek
D'n Èlfsteidetoch deit alle Friese plaotse mèt historische stadsrechte aon. Me begint en indeg in de Friese hoofstad Leeuwarden. 't Perceis trajek versjèlt per toch (beveurbeeld door 't dempe vaan sleutsjes in d'n tössetied), meh in groete lijne geit 't wie op 't keertsje. Allewijl geit d'n toch eigelek ummer rechsum, dat wèlt zègke iers nao 't zuie. Tot 1933 en in 1941 góng 't evels aandersum: daan góng me iers nao Dokkum, nao 't noorde. Op 't huieg trajek zien de aofsten tösse de stei de volgende:
Lillehammer
De gemeintecode is 0501.
In 't nuujs - Kóns en cultuur/2015-2018
2016
De Brits-Greekse zenger George Michael, ónger mie bekèndj van Wham!, sjtörf op 53-jäörige laeftied.
De Britse bassis en zenger Greg Lake (King Crimson, Emerson, Lake & Palmer) sjötrf op 69-jäörige laeftied aan kanker.
D'n Duutsjen aktäör Götz George (bekèndj van Tatort) sjtörf op 77-jäörige laeftied.
De Franse componis en dirizjènt Pierre Boulez sjtörf op 90-jäörige laeftied.
De Nederlandse zengeres en producente Annie de Reuver sjtörf op 98-jäörige laeftied.
2015
De Nederlandse pantomimesjpaeler Rob van Reijn sjtörf op 86-jäörige laeftied.
De Nobelpries in de literatuur geit nao de Wit-Russische Svetlana Aleksijevitsj "óm häör miersjtummige gesjrifte, e monumènt veur leed en mood in ózzen tied".
Militante vaan Islamitische Staot (IS) verweuste d'n iewenawwen tempel van Baal Shamin, dae op de Waereldirfgoodlies van UNESCO stoont, in de Syrische ruïnestad Palmyra.
De britse basgitaris Chris Squire, bekèndj van Yes, sjtörf op 67-jäörige laeftied.
Mike Porcaro, de bassis van Toto, sjtörf op 59-jäörige laeftied aan ALS.
De Zjwaedse actries Anita Ekberg sjtörf op 83-jäörige laeftied.
Indirek objek
Me kint es alternatief ouch zegge:
Dmitrij Ivanovič Mendeleev
Dmitrij Ivanovič Mendeleev (Rössisch: Дмитрий Иванович Менделеев, spraek oet Dmietriej Ivaanavvietsj Mendjeljejev) (Tobolsk (Wès-Siberië), 8 fibberwarie 1834 - Sint-Petersbörg (Röslandj), 2 fibberwarie 1907) waas 'ne Rössische sjemis dae es de gróndjlègker van 't hujige periodiek systeem wuuertj gezeen. Mendelejev stalj vas det de elemente volges e vas petroean te rangsjikke zeen. Dit oetgangspuntj maakdje 't meugelik veur 'm de eigesjappe vanne elemente te veurspèlle nag veur det die woren óntdèk.
Deurze
Historie
Tot in de negentiende iew bleef Deurne e klei dörp mèt 'n aontal gehöchter um ziech eweg. Sins deen tied is de kóm sterk gegreujd en zien väöl gehöchter in de bebouwing opgenómme.
Tenrekechtege
De Tenrekechtege of Afrosoricida zien 'n orde vaan Afrikaanse zoegdiere die pas in de lèste decennia nao veure is gekoume, door DNA-oonderzeuk; daoveur dach me tot ze behuurde tot de insekte-eters. Ze besteit oet twie femilies, de tenreks (Tenrecidae) en de goudmolle (Chrysochloridae).
Twiede Wereldoorlog
Einde van d'oorlog in Europa
De Amerikaanse en Russische troepe troffe zich op 25 april 1945 aan de reveer de Elbe. Daomit waor 't versjlaon van Duutsjland 'n feit en woert Duutsjland in 4 geallieerde zones verdeild: 'n Amerikaanse, Ingelsje, Sovjetrussische ('t later Oos-Duutsjland of DDR) en Franse zone. Oos-Pruse, Wes-Pruse en Silezië mós 't land aafsjtaon aan Pole en de USSR.
Terwiel d'r in en óm Berlien flink gevochte woert, pleegde Hitler same mit zien vrouw Eva Braun zelfmaord in d'r commandobunker. Ze waore net vanteveure getrouwd. Op 7 mei 1945 woert de oeteindelike euvergave van Duutsjland óngerteikend durch generaal Alfred Jodl.
IKL
Eder jaor vingk d'r 'ne landelike Natuurwèrkdaag plaats, dé daag veur jónk en oud um in de natuur te helpe en te wèrke.
Trivia
In september 2006 woort op de ièrsjte Nederlandse landsjapsveiling van klein landsjapselemente in Reymersjtok €100.000 bie-eingebrach.
Remunjs
Kinmerke
'n Sjibbolet veur Remunjse luuj in de dörper om de stad haer is de oetsjpraok van de ie op plaatse wo-se in de dörper 'n i heurs (i-ie-allofonie), veur 'n n of veur 'n s. 'n Sjtereotiep zinke is Kiendj, pies mer op de ker, mer neet op 't brood!
Inglourious Basterds
Inglourious Basterds (expres fout gesjreve, eigenlek moot 't zien: Inglorious Bastards) is 'ne film vaan Quentin Tarantino oet 2009, en woort geproduceerd door Lawrance Bender. Tarantino heet de film zoewel geregisseerd es gesjreve. De hoofrolle weure gespäöld door de aktäörs Brad Pitt, Mélanie Laurent, Mike Myers, Diane Kruger en Eli Roth. Wat de film veural populair heet gemaak is 't dreitaoleg verhaol. In de film weurt veurnaomelek Duits en Ingels gesproke. Mer ein verhaollijn is zjus Frans.
Bodø
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Ruike
't Ruike duit me in 'ne ruikaove.
Laor (Baekdale)
Laor (Nederlands: Laar) is 'n buurtsjap va Wienesrao, gelëege in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. De autobaan A 76 doorsjniejt de beboewing. Ein gedeilte huuërt bie de gemeinte Heële. In 2002 woeëne d'r 30 luuj. De Geleënbeëk sjtruimt in de buurt.
Sjoeanigheid
Sjoeanigheid is ein vanne wichtigste thieëma's inne esthetica, 'n óngerdeil vanne filosofie det de kènnis van waat det es sjoean of lieëlik wuuertj ervare duitj óngerzeuke.
De fysieke aantrèkkelikheid is 't zichbaarste en toegenkelikste kènmirk van 'ne persoean en haet 'n wichtige informatieve waerd. Fysiek aantrèkkelike persoeane zeen populairder, minder 't óngerwirp van pesten en prestere baeter. Ouch inne hölpverlieëning speeltj fysieke aantrèkkelikheid 'n groeate rol.
Root (materie)
Root is 'n aafvalstof die óntsteit bie 'n ónvólstenjige verbrenjing van brandjstoffe. Dees kónne vaste stoffe zeen wie hout of steinkaol, mer ouch vleujbaar stoffe wie aolje. In minder maot is ouch spraok van rootvörming bie aerdgaas.
Onno Hoes
Persoenelek
In zienen tied es börgemeister tuinde Hoes ziech fan vaan MVV.
Moolaadé
Moolaadé is 'ne film oet 2004.
31 miert
Gestorve
thumb|right|150px|Charlotte Brontë gesjtorve in 1855
Tervoeësj
thumb|250px|right|De haof G'n Dreesj gezieë van oet Tervoeësj achter de [[Pletsjbaek.]]
Dinarischen akkelej
De bleujtied is van julie toet augustus.
Wiekerpoort
Wiekerpoort is 'n wiek in Mestreech. De wiek ligk oostelek vaan 't stadsdeil Wiek, ingeklemp tösse de spoorlijn en de stadsotoweg (N2).
Nord-Aurdal
thumb|De ligking van Nord-Aurdal in de pervincie Oppland. Nord-Aurdal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 6.425 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 908,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 7,1. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Modalen
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 0,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Servië
Religie
De Serve belije de Servische variant vaan de Oesters-Orthodoxe Kèrk. Hei-in zit daan ouch 't wezelek versjèl mèt de Kroate (katheliek) en de Bosniërs (islamitisch). Neve de Bosniërs zien ouch de Gorane en de mieste Albaneze islamitisch. Boete de Kroate zien de Slowake en de Hongare ouch katheliek. 't Gief ouch Slowake die lutheraans-protestants zint.
Historie
left|thumb|Servië vaan 1878 tot 1912 thumb|Servië in 1913 Es 't Osmaans Riek op d'n doer verzwak koume de Serve in opstand. In 1804 vinde de ierste vrijheidsoorloge plaots. Nao de eindeuverwinning in 1867 weurt in 1878 't land 'n oonaofhenkelek voorstedóm; in 1882 e keuninkriek. Dit Servië waor belangriek kleinder es de modern staot. In dezelfde iew oontstoonte op dees meneer ouch Roemenië, Bulgarije en Griekeland. In 1912 en 1913 voonte de twie Balkanoorloge plaots. Heibei kraog 't Servisch riek hiel väöl gebeed debij; dit Servië umvatde ouch nog 't modern Macedonië meh (nog) neet Vojvodina.
Blomberg
Blomberg (Nedersaksisch: Blommajje) ies 'n sjtad in de Wes-Duutsje krink Kreis Lippe, in d'n deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk, wie de res van de krink, in 't Regierungsbezirk Detmold.
Geulem
Geulemergroeve
De Geulemergroeve is e gangesjtèlsel in de berg, woa vreuger mergel woort gewonne. Bie d'n ingank van de groeve haet me e mergele beeld van 'ne blokbreker neergezat. In de grot is ouch 'n kapel gemaak.
Bôntj & Blauw
Bôntj & Blauw (Nederlands: Bont en Blauw) is ein zate hermenie afkomstig oet 't dörp Munstergelaen. Ze zeen opgerich in 1990 en zeen sindsdien ummer actief aanwezig in de Munstergelaense vastelaovesdaag.
Gangmaekers
Ueëpening seizoen en Nacht van de Gangmaeker: tijdens deze aovendj (m.m.v. artieste oet Hael en de res van de provincie) waerdj 't vastelaovesseizoen geueëpendj en vindj de finale van 't Haels leedjeskonkoer plaats.
Aafsjloeting vastelaovendj en Groeëte Waever: óm twelf oer precies, waerdj "Oppe Linj" de Waever gedanstj en daomèt is de vastelaovendj gedaon.
Wes-Limburgs
Aofgrenzing
Zoewie dat dèkser geit, loupe de isoglosse die hei zien besjreve neet euver de ganse linie geliek. Soms goon ze geliek op en vörme ze bundels, soms (beveurbeeld bij Tóngere en Wieërt) loupe ze oeterein.
Sjlièkreek
De sjtroek weurt 2 tot 5 maeter hoag en ies inheems in Europa, Wes-Azië en Noord-Afrika. Aan de tekskes bevinge ziech behaorde zietekskes en sjerpe deun. De gesjteelde wiete bleumkes sjtoon óf allein of in gruupkes bie-ein. De bleuj daovan ies in april-mei. Daonao pas óntwiekele ziech de blaar. Die zin 2-4 cm lank, ei-rónd mèt 'ne gezaegde rand.
Oeralische taole
Classificatie
De Oeralische taole valle oeterein in twie hooftek: de Finoegrische taole en de Samojedische taole. De ierste, die wel 99% vaan alle Oeralische sprekers op ziech numme, valle weer oeterein in de Finnopermische taole en de Oegrische taole. De twiede weure in 'n oetgestrek, dunbevolk gebeed in Noordoos-Siberië gesproke.
Pletsjbaek
In Vroenhof, in Houtem sjtruimp ouch 'n Pletsjbaek, ouch waal Drinkbaek of Sjtassebaek geneump. Diet ies 'n druègbeek, die allein water verveurt es 't geregend haet. Zie sjtruimp in Geulem in de rivier de Geul oet.
Das
Clans
Dasse laeve in groepsverbaand of clans. In ozze sjtrieëk besjtèèt zoe'ne clan mitstens oet èè menneke mit twieë à driej wiefkes en get jong. Oonder de mennekes, mae och oonder de wiefkes besjtèèt 'n sjtrikte hiërarchie die erfelek liekt te zieë. Ze laeve in burchte. Och kaome solitair dasse vör, die neet in 'n clan laeve. Mitstens zeunt dat jong mennekes die versjtoeëte zeunt. Soms sjlage ze d'r in um ééges 'ne nuuje clan te vurme, soms sjlete ze aan bie 'ne andere clan. thumb|right|Dasse vör hunne burcht op 'n tekening van Walter Heubach
Offere
In 't dörp steit 'n modern dörpskèrk (gebouwd in 1958 es vervanging vaan de in d'n oorlog verweusde aw kèrk) mèt 'n twelfde-iewse Romaansen torie. Ouch de Mariakapèl, die eigelek oet twie kapelle besteit (ein zeventiende-iewse en ein oet 1909) is bezeensweerdeg. De umgeving vaan Offere is bosriek en heet ouch väöl heigebeed. Hei vint me 't rewien vaan kestieël Bleienbik.
Ganzebrook
Ganzebrook (Nederlandjs: Ganzenbroek) is 'n veurmalig gehuch det loog tösse de Kepel in 't Zandj, Gebrook en de Kitskesberg. 't Gehuch loog ane Hinsbergerwaeg.
Mixail Lermontov
Umtot zien mam hiemelde wie Lermontov drei jaor aajd waor, woort heer opgevoojd door zien boma. Heer waor dèks kraank en verbleef daorum reigelmaoteg in käörplaotse in de Kaukasus. In 1827 verhojsde Lermontov mèt zien bomma trök nao Moskou, boe heer gebore waor. Hei begós heer gediechte te sjrieve. Oet dizzen tied stamp väöl bekènd wèrk vaan häöm. Heer waor toen hendeg beïnvloojd door 't wèrk vaan d'n Ingelse sjriever Lord Byron.
In fibberwarie 1840 woort Lermontov obbenuits verbanne umtot heer geduelleerd had mèt de zoon vaan de Fransen ambassadäör in Sint-Petersburg. Trökkierend vaan verlof in fibberwarie 1841, verbleef heer eineg maonde in de käörplaots Pyatigorsk. Dao kaom 't weer tot 'n duel mèt de medeofficier Martynov. Umtot Lermontov dach tot 't duel neet serieus waor, sjoot heer in de loch. Martynov dao-intege sjoot raak, en Lermontov hiemelde aon zien verwondinge, in naovolging vaan zie groet veurbelde en ziene veurgenger Poesjkin.
.af
.af és de ccTLD-code vër 't topleveldomein van 't Aziaotisch laand Afghanistan. 't Domein woëd geïntroduceerd én 1997 en hèt 'nen actieve staotus. De egelike bedoeléng vër 't domein és zaoke daaj verwaant zin aon 't laand Afghanistan, mèr 't és alliën weinig én gebrauk, mét naome dër de slechte internetverbéndénge in Afghanistan.
Hölsbergerbaek
De Hölsbergerbaek (Nederlands: Hulsbergerbeek) ies ein van de ziebeke van de Gelaenbaek in de heuvele van Zuud Limburg. De ander beke zint o.m. de Pletsjbaek, de Luiperbaek, de Riëtersjbaek, de Beëssebeëk, de Hoonsbaek, de Welterbaek en de Caumerbaek. De beek óntsjpringk in Hölsberg en sjtruimp langs te Nietese en via de viever en grachte van kesjtieël Wiënesraoë ónder Zjwier in de Beëssebeëk.
Viktor Orbán
Orbáns sociaal conservatisme, mild Euroscepticisme en zien steun veur wat heer nömp d'n "illiberaole staot" heet veur väöl Europese en internationale aondach gezörg. Sommege observeerders besjrieve zien regiering es autoritair, autocratisch en racistisch
Twiede premiersjap en supermierderheid (2010 - allewijl)
In de verkezinge veur 't Europees Parlemint in 2019 sprook Orbán euver 'nen Europese strijd tösse Christeleke anti-migratiepartije, wie zien Fidesz, en pro-migrantepartije die veurstender zien vaan massamigratie - volges Orbán zelf e "codewoord veur bevolkingsvervaanging", riffererende nao de Franse extreemrechse complottheorie: de Grand remplacement. In 2022 kaom Orbán in opspraok wie heer stèlde 'nen tegestender te zien vaan 't "mixe vaan Europese rasse en neet-Europese rasse". Len die dat doen zawwe volges Orbán "gein riechtege naties mie zien".
Kesjtièl Sjaloen
De boew
't Poortgeboew, vernuujd gewore in 1718, bevingk ziech achter 'n brökske euver de grach. 't Ies ouch in mergel geboewd en gedèk mèt 'n sjilddaak. Bove de rón poort bevingk ziech 'ne drieheukige tympaan. Op 't daak sjteit 'ne torevörmige daakruter. In 1987 weurt 't es beheerdersjweuning ingeriech. Allewiel haet 't 'n horecafunctie.
Leni & Ludwig
Ludwig Rutar koom oet e gezin van ach kinjer. Es e kindj lieërdje d'r zichzelf de gitaar enne móndjharp te bespele. Eimaol vólwasse woort t'r aanvenkelik kapper, mer in 1946 woort t'r 'ne professionele muzikantj; hae woort gitaris bie Die Lustige Drei, worin ouch Frits Repin zoot. Kórt daonao lieërdje d'r Leni Raats kènne. Ouch zie waas aanvenkelik 'n kapster, meh zie lieërdje zich 't drumstèl te behouwe. Leni en Ludwig vörmdje zoea e muzikal duo en troedje nag in detzelvendje jaor.
Cool (Rotterdam)
Begrenzing
De Coolse Polder umvat nog versjèllende aander wieke, naomelek alles vaan de Rotte tot en mèt 't Nieuwe Westen, meh die weure neet bij Cool gerekend.
Historie
De Coolse polder gaof 't al veur de stiechting vaan Rotterdam. In feite stoont 't gebeed direk westelek vaan de Rottemoond bekind es de Hierlekheid Bokel, boe-aon de Beukelsdijk nog rappeleert. Op de grens vaan de hierlekhede Cool of Bokel en Voorschoten (aon d'n aandere kant vaan de Rotte; zoe geneump umtot de hiere vaan Voorschoten ze in han hadde) oontstoont Rotterdam. Wie dit dörpke stadsrechte kraog, góng vaan allebei de hierlekhede e deil aof. 't Lendelek gebeed bleef oonder de hierlekheid valle.
Veldeke-jaorbook
Jaorbook 2016
inclusief 'n apaart beukske met de verhaole van de winnende 6 sjrieversj van 't Veldeke-Verhaole-Konkoer in 2015 "Veldeke verhaole katern'.
Inhoud van 't jaorbook:
Jaorbook 2018
Inhoud:
Douglas County (Oregon)
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Bergse krejjer
Eigensjappe
De naom is aofgeleid vaan de krejroop vaan de haone, dee bis vieftien secónde kin dore. 't Ras weurt daorum tot de laankkrejjers gerekend. De einegste kleur is goud-broen-zwart-gedobbeld. Snavel en pu zien leigraw. De hinne lègke umtrint 160 witte eier 't jaor. 't Ras is raar en mèt oetsterve bedreig. Wereldwied bestoon woersjijnelek neet mie es 1000 exemplaore. thumb|Jongen haon bij 'ne krejwedstrijd
Anaximandros
thumb|left|175px|Fragmaent van 't sjilderiej De sjoeël van Athene van [[Rafaël: Anaximandros.]] Anaximandros (610 v. Chr. - 546 v. Chr.) waor 'ne pre-socratische filosoof. D'r naam Anaximandros betekent heerser över mansluuj. Naeëve Thales en Anaximenes waor-e 'ne filosoof oet de sjoeël va Milete. thumb|right|Anaximandros miengde dat de aeërd cylindervörmig waor en de zón groeëter wie de aeërd. Anaximandros waor warsjienlek d'r örsjte miensj dae 'n laandkaart tekende. Och zoog e de waelt es 'ne cylinder en miengde-e dat de zón groeëter wie de aeërd waor.
In 't nuujs - Midde-Amerika
2011
In e casino in Monterrey, Mexico, kómme te minste 53 luuj óm bie 'ne grenaataansjlaag.
2010
De Nederlandse Antille weure opgeheve. De twie groeter eilen Curaçao en Sint-Maarten weure zelfstendege (meh neet oonaofhenkeleke) len binne 't Keuninkriek (zoegenaomde status aparte), de kleinder eilen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba weure es bezunder gemeintes geïntegreerd mèt Nederland.
Dønna
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Laesplenkske
18e ièw
Hendrik Wester sjreef eine verbaeterde laesgank op 't ing van de 18e ièw, woabie gebruuk gemaak woort van klankmethodieke oet ander leng. Basedow sjtimuleerde kinger door kooklèttersj op te laote ete, zoa gauw ze die koeste.
19e ièw
De laesplank ies óntsjtange oet de vreugere lièrgank laeze oet 't Duutsj. H. Bouman brach in 1866 dees laesmethodiek oet in 't Nederlands, die hae 'houw aafgekeke' van de "Normalwörtermethode" van Kramer en/of Vogel. Oetgaever Wolters goof Bouman zien lièrbook "De eerste stap van het leesonderwijs in aanschouwingsoefeningen" oet, mèt 12 laesplate.
Gitaar
Saorte
't Guuef versjillige saorten aan gitare. De wichtigste zeen:
Kamp
Kamp kèn zin:
Frikandel
Historie
De frikandel, es snack, ies in 1949 oetgevónge, door Gerrit de Vries oet Dordrecht, vanwege 'n wieziging in de warewèt. De nuje naam veur 't produk kreeg hae ingegeve door 'n Duutsje, vrouwelike collega, die Frikkadelle aangoof es e besjtaond woord veur platte gehaksbol.
Lane County (Oregon)
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Solna
Demografische óntwikkeling
21,45% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Diepenbik
Diepenbik (Nederlandse naam: Diepenbeek, örges angers in Belsj Limburg ouch wel Djoppenbeek) is 'n dörp en gemeint in Belsj Limburg. De gemeint haet mie es 17.500 inwoener.
Diepenbik ligk aanne Demer rivier en 't Albertkanaal. 't Ligk oppe grens tösse de Kempe en Haspengouw.
Catharina-Amalia vaan de Nederlen
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Rotterdams
Grammair
Bij de vervoging vaan 't werkwoord neig me nao 'n einheidsinkelvoud: dezelfde werkwoordsvörm veur alle drei de persoene. De -t bij de twiede en derde persoen vèlt daan miestal eweg, en soms krijg zjus de ierste persoen 'n -t (ik doet 'iech daon'). Zoewel jij 'diech' es hij 'heer' weure enclitisch in de persoensvörm tot -ie; de vörm veur de derde persoen krijg daan 'n -t-, dee veur de twiede persoen neet. Maakie is dus 'maakstiech', maakt-ie is 'maak 'r'. 't Rotterdams geit in enclitisch -ie veur je wijer es umringende dialekte: 'ne vörm wie verveelie je? huurt me neet gaw in de res vaan Zuid-Holland. Hij kin in de verleien tied vaan zwakke werkwäörd zelfs es infix in de persoensvörm zitte: maaktiede 'maakden 'r'.
Kesjtiel Oêsj (Oêsj-Moarend)
Kesjtiel Oêsj (Oêsj-Moarend) is geleige ien 't Nederlands Limburgs dörp Oêsj-Moarend (Nederlands: Oost-Maarland) dat deil oetmak van de gemejnte Èèsjde-Mergraote.
Rotterdams
Bekinde sprekers
De mies geprofileerde spreker vaan 't Rotterdams is de zjus al geneumde Jules Deelder, dee zien idiolek es stereotyp vaan 't Rotterdams kin gelle. Ouch cabaretier André van Duin is bekind um zie Rotterdams. 'ne Wijere spreker is Mario Been, vreuger speuler en trainer bij Feyenoord, noe bij Racing Genk. De bekindste spreker in 't Belsj is ex-voetballer en ex-trainer Johan Boskamp.
Hoes Nirve
thumb|right|275px|Hoes Nirve in Nirve bie [[Nut]] Hoes Nirve (Nederlands: Huize Nierhoven) ies 'n landhoes in de buurtsjap Nirve van Nut in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. De historie geit truuk tot ca 1550. In 't biebehuèrende lièger gelege park aan de euverkant van de weeg, liegke groate vösjvieversj. Door diet dal sjtruimp de Pletsjbaek.
Bernard Dibbets
Biografie
Dibbets waor 'nen telg oet e geslach vaan veurnaomelek predikante en militaire, boe-oonder väöl zie-officere; heer woort op zie veertiende al soldaot. Oonder zien veurawwers waore Hendrik Dibbets (1533 - 1614), 'ne geluifspraediker in Remun (bijnaom Hendrik in de kiste te daanke aon 't feit tot heer zirch verstopde in 'n bokekis dewijl de Spaonse Inquisiteurs zie hoes doorzochte) en Herman Maurits Dibbetz (1777 - 1843) dee 'ne lange staot vaan deens had es zie-officeer en oondersjeije woort es Ridder in de Militair Willems-Orde en Ridder in de Orde vaan de Nederlandse Liew.
In de periood 1819-1826 waor heer provinciaol commandant vaan Limburg en devisie-commandant vaan Limburg, Luik en Name. Bij ’t begin vaan de Belzje opstand in 1830 woort heer opperbevelhöbber van 't Vijfde Groet Militair Commando en vèstingcommandant vaan Mestreech. In die lètste functie waor heer aongestèld es haandhaver vaan ’t Nederlands gezag volges de beslissinge vaan de Conferentie vaan de Mogendhede in Londe, boebij bepaold waor tot Mestreech en Venlo op historische en politieke grun Nederlands bleve.
Zinsdeil
Veurbeelde vaan zinsdeile zien 't oonderwerp, 't direk objek en 't indirek objek.
Priorie Thabor
't Klooster waert bewoond door de Zösters van 't Heilig Graaf en is normaal neet toegenkelik. Heel aaf en toe vindj dao 'nen aopen daag plaats.
Adolf Hitler
1914-1933
Nao d'n oorlog, in 1919, gong heer werke es politiespion veur staotsgevierleke partije. Wie heer de Deutsche Arbeiterspartei bespioneerde, raakde heer zoe in de ban vaan häör ideeë tot heer besloot tot de partij te koume. Mèt zien orateurstalent greujde dees partij hendeg snel en in 1923 waagde heer zelfs 'ne staotsgrip, de zoegeneumde Hitlerputsch, dee mislökde. Daoveur woort heer in april 1924 to vief jaor gevangenis veroordeild, meh door de väöl sympathisante binne de Duitse polletiek kraog heer al in december 'tzelfde jaor amnestie. In de gevangenis sjreef heer 't begin vaan Mein Kampf, wat later de catechismus vaan 't nazisme zouw weure.
Siêbegewâld
Siêbegewâld (Nederlands: Siebengewald) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge, aon de Duitse grens, mèt (2016) 2.020 inwoeners. 't Dörp heet 'n oetgebreid vereinegingsleve. Zjus euver de grens ligk 't Augustienekloester Gaasdonk.
De grens mèt Duitsland weurt gedeiltelek gevörmp door de Kendel, e zijrevierke vaan de Niers det zjus wie de Niers hiel sterk meandert. Veurnaomelek op 't Duits groondgebeed ligke hei 'n aontal brookbosse.
Ringebu
thumb|De ligking van Ringebu in de pervincie Oppland. Ringebu is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 4.566 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.249,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3,7. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Döllen Dinsdig
Döllen Dinsdig ies in Nederland de naam veur dinsdig 5 september 1944, toen Radio Oranje meldde dat Britse bevriejingstroepe in Breda waore gearriveerd. De term ies aafkómstig van Willy van Houten, veur 't ièrsj gebruuk in 't (door de Pruusje gefinancierde) satirisch blaad ''De Gil'. Sjdaags deveur waor door de riekscommisaris Seyss-Inquart de oetzónderingstoesjtand oetgerope. Dao lepe toen metein geröchte dat de geallieerde de groate riviere al gepasseerd waore. Terwiel de luuj ziech vaerdig maakde veur de óntvangs van de bevriejers, raakde de Nationaal-Socialistische Bewaeging (NSB) in paniek. Meh ’t weste zou ièrsj nog de hóngerwinter doormake veurdat dao de bevriejing kaom.
Evenes
De gemeintecode is 1853.
Cholera
Nao 'ne incubatietied van zès oer tot twiè daag ontsjteit innins 'ne waterige diarree, al gauw gevolg door euvergeve. Es gevolg hievan kènt 't lief 'ne houp litersj voch verleze. Dees oetdruèging kènt in sommige gevalle leije tot hendig ernstige situaties en zelfs tot d'n doad. 'n Sjnel behandeling èvvel kènt dat veurkómme.
Mirandees
't Mirandees wert gekald roond de Portugese plaatsj Miranda do Douro - mae neet in 't sjtedsje èges - óp de grens mèt Sjpanje. De wórtels van 't Mirandees zeunt neet Portugees mae Asturiaans en Léonees. Miranda do Douro grenst an de Sjpaanse gebiede oeë dis tale gekald werre. Vanaaf d'r 12de ieëw makt t Mirandees 'n ège oontwikkeling dör.
Heracles Almelo
Rizzeltaote sinds 1957
Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke.
Sundbyberg
Sundbyberg is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 34.428 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 8,72 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 3.948,2 luuj de km².
Antoine Lavoisier
Lavoisier waas gebaoren in Peries wo d'r ane universiteit Mazarin van 1754 toet 1761 'n studie volgdje van sjemie, plantjelieër, sterrekónde en wiskónde. Zien ieëste oetgaaf euvere sjemie kwaam oet in 1764. In 1767 wirkdje d'r aan 'n geologische studie vanne Frabse gebiede Elzas en Lotharinge. In 1768 waerdje d'r e gekaoze lid vanne Franse academie vanne weitesjappe.
'n Anger óntdèkking van Lavoirsier waas det de brandjbaar lóch van Hemnry Cavendish reageerde mit zoerstóf toet 'n saort daw, wovan Joseph Priestley bewees det 't water waas.
Horn-Bad Meinberg
Horn-Bad Meinberg (Nedersaksisch: Häoern-Möomag) ies 'n sjtad in de Wes-Duutsje krink Kreis Lippe, in d'n deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk, wie de res van de krink, in 't Regierungsbezirk Detmold.
Cidade de Deus
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan misdrieffilms, dramafilms.
Øyer
De gemeintecode is 0521.
30 december
30 december is de 364ste daag van 't jaor (365ste daag in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog eine daag pes 't eindj van ’t jaor.
Mekka
De moeamedane van euvere ganse werreld trèkken op Mekka aan, went edere moeamedaan dae 't zich kan veroearlouve mót mindestes eine kieër in zie laeven op baevaart gaon nao Mekka, de zoea-geneumdje hadzj. In Mekka ligk de groeate moskee de al-Masjid al-Haram mit dao-inne de Ka'aba. Veure moeamedane guldj det zie vief kieër d'n daag mótte baeje richting dit boewsel.
Lies van bergkettes
Lies van de mèts belangrieke bergkettes óp de aeërd.
Blaw windjruueske
't Blaw windjruueske wuuertj 10 toet 20 cm hoeag en haet knolvörmige rootstekker. De wortelblajer höbbe kort-gesteeldje slepe. 't Blaw windjruueske bleutj in mieërt en april mit blaw, sómwiel witte of egaal raos, 2 toet 3,5 cm groeate blome. De blome bestaon oet ach toet veertieën, sómwiel toet achtieën, van boete behaordje bloomdèkblajer, die botanisch-gezeen kelchblajer zeen. De helmknuup zeen bleikgael of wit. De bloomssteel is rechstäöndj nao de bleuj.
Ei (aete)
De eijer van kippe en anger pluumveë, en van sómmige vösje, waere door de miensj es voedsel gebruuk.
Benedictus XVI
Ind december 2022 kaom 't beriech tot Benedictus zien gezoondheid hel achteroet góng. In de mörge vaan Awwejaorsdaag woort zie hiemele bekind gemaak.