cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kris Peeters
Biografie
Väör z'n plotselinge polletieke carrière wérkde Kris Peeters es advocaat (1986-1988). Vervólges waoërd e fiscaal adviseur bie de UNIZO-Studiedienst (1988-1991) en daonao directeur van dizze sjtudiedeenst (1991-1994). Tösjedör wèrkde e twieë jaors es docaent an 't Postuniversitair Centrum Limburg (LUC) (1989-1991). E promoveerde töt secretaris-generaal van de UNIZO (1994-1999) en waoërd ten sjlótte gedelegeerd besjtuurder van de UNIZO (1999-2004). Kris Peeters is ooch docaent an de Hogeschool Gent.
1847
Gesjtorve
thumb|right|150px|Felix Mendelsohn-Bertholdy, gesjtorve op 4 november 1847.
Saint-Loup-en-Champagne
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
Gelieksjtroum
Elektronische en elektro-mechanische geliekrichters zeen veurbeelde van apparate die wisselsjtroum omzitte naor gelieksjtroum.
Arabisch
Expansie en bleuj
In 622 vlöch Mohammed vaan Mekka nao Medina, 'n gebäörtenis bekind es de Hidjra, die traditioneel 't begin vaan d'n islamitischen tied inluit. Nog in Mohammed zie leve (heer störf in 632) weurt gans 't Arabisch sjiereiland oonderworpe, in de tientalle jaore daonao volge de Levant, Mesopotamië, Perzië, Egypte en Tripolitanië (tot 661, oonder de Rasjidoen, Mohammed zien discipele); tot 750 valle ouch Noordwes-Afrika en Hispanië en bereik me Centraol-Azië en Indië (groondgebeed vaan 't modern Pakistan). In al dees gebeje mós me de Koran kinne leze (of minstens recitere); daobij kaome dao ouch gróppe Arabiere te woene. Dit zörgde dus veur 'n enorm expansie vaan de Arabische taol.
Allewel tot de Arabiere, wie bove bliek, 't sjrif wel kóste, gebruukde ze 't neet frequint; noe de Koran mós weure opgesjreve kaom dao verandering in. Dit stuitde evels op neet gering probleme. De Arabische taol had mier klaanke es lètters; daobij waore de lètters door touwnummende stilering ummer mier opein goon liekene. Vocaole woorte neet oetgesjreve, al begós me dao oonderhand mèt door 't leesmojer-systeem. Al bij al bleek de teks noe op versjèllende plaotse döbbelzinneg. Daodoor zaog me de noedzaak vaan sjrifhervörminge in. Lètters die te väöl opein liekende woorte in 't vervolg door punte bove en oonder oeterein gehawwe. Lang vocaole woorte consequint oetgesjreve, veur korte vocaole, nunatie (zuug oonder) en de glottislaag kaome speciaol teikes. Veur de oonderworpe volker die Arabisch móste liere woorte grammaire gesjreve; zoe woort ouch de Arabische grammaticaol traditie gebore. In de iewe die volgde woort 't Arabisch ouch de taol vaan versjèllende wetensjappeleke en filosofische tractaote.
Renaissance
De Arabische Renaissance, inheims bekind es النهضة‎ an-Nahdah, begós in de twiede helf vaan de negentienden iew in Egypte en sloog al gaw euver nao aander Arabisch sprekende deile vaan 't Osmaans riek. In de volgende decennia kaome die deile allemaol oonder Brits bezit. Dit alles zörgde veur 'n intensief contak mèt 't Europees modernisme. De aw klassieke taol woort nui leve ingebloze in de vörm vaan 't Modern Standaardarabisch (MSA). Hei-in woorte noe romans nao westers veurbeeld gesjreve, zoewie gezètte en aander publicaties (dit alles door de inveuring vaan d'n drökpeers, veurheer oonbekind in de Arabische wereld). De geis vaan 't pan-arabisme euverheersde 't bèste deil vaan d'n twintegsten iew. Pas sinds relatief korten tied is mie aondach veur de dialekte.
Flesberg
De gemeintecode is 0631.
Arabisch
Aander bezunderhede
De šīn klink wie de sj in sjoen.
De lām klink dun, wie de Duitse of Franse l. De dikke l, wie in 't Hollands of Ingels aon 't woordind, kump allein veur in Allāh 'God'.
Pausaol oetspraok
Aon 't woordbegin koume soms zjus lètters debij. Dat zit zoe: volges de klaankwètte vaan 't Arabisch kin 'n fraas neet mèt twie consonante beginne. Um te vermije tot dat toch gebäört, weurt 'n hulpconstructie veur 't woord gezat: 'ne glottisslaag mèt 'ne korte vocaol denao. De hulpconstructie weurt gesjreve mèt 'n ʾalif zoonder hamzah. Zoe gaw es zoe e woord in de conteks steit, verdwijnt de hulpconstructie; de ʾalif weurt daan nog wel gesjreve. Beveurbeeld: الملك ʾal-malik, ʾal-maliku, l-maliku of l-malik 'de keuning'; والملك wa-l-malik(u) 'en de keuning'.
Benzeen
thumb|'t Molecuulmodel van benzeen. Benzeen is 'n organische verbinjing, behuuerendj toete kaolwaterstóffe mit es brutoformuul C6H6. 't Is eine vanne wichtigste vertaengewuuerdigers vanne aromatische verbinjinge. Door 't väöl-veurkómmendj gebroek van benzeen en zien aafgelèdje wuuert in 't Nederlandjs 'n fenylgroep aafgekortj mit Φ.
Arabisch
Staot
Substantieve kinne in 't Arabisch in drei staote veurkoume: de staot vaan oonbepaoldheid, de staot vaan bepaoldheid en de status constructus. Wäörd in de staot vaan oonbepaoldheid kriege dèks 'n -n achter de naomvalsoetgaank, die in de pausaole vörm same mèt deze vocaol verdwijnt en die in 't alledaogs sjrif neet weurt gesjreve. Dit neump me nunatie. Wäörd in de staot vaan bepaoldheid kriege gein nunatie meh wel e lidwoord aon 't begin. 't Lidwoord weurt neet verboge, weurt vasgesjreve aon 't woord boe 't bijhuurt en weurt bij sommege lèttere geassimileerd. Dit weurt evels neet oetgesjreve: de spèlling vaan 't lidwoord is ummer ال  'al-. De status constructus, 't objek vaan 'n genitiefverbinding, krijg gei lidwoord en gein nunatie. Bij de wäörd ملك malik 'keuning' en صديقة ṣadīqa(h) 'vrundin' zuut dat es volg oet (alle vörm zien in de nominatief):
Getal
Arabische substantieve kinne drei getalle höbbe; neve inkelvoud en miervoud is dat ouch d'n dualis of 't twievoud. 't Miervoud weurt op twie menere gevörmp: gezoond (extern) of gebroke (intern). Bij 't gezoond miervoud weurt 'n achterveugsel aon de stam geplek. Bij 't gebroke miervoud weurt op de wortel e gans nui woord gevörmp. Bij manneleke wäörd kump 't gezoond miervoud koelek veur; allein bij (verzelfstendegde) participia en e paar aander wäörd (طالب ṭālib(un) 'student' > طالبون ṭālibūn(i) 'studente'). Alle manneleke wäörd veur dinger en de mieste veur persoene höbbe e gebroke miervoud: رجل raǧul(un) 'maan' > رجال riǧāl(un) 'maander'; ملك malik(un) 'keuning' > أملاك  ʾamlāk(un) 'keuninge'; كتاب kitāb(un) 'book' > كتب kutub(un) 'beuk'. Wäörd op -a(h) höbbe väöl dèkser e gezoond miervoud, meh laank neet ummer (صديقة ṣadīqa(h/tun) 'vrundin' > صديقات ṣadīqāt(un) 'vrundinne'; كلمة kalima(h/tun) 'woord' > كلمات kalimāt(un) 'wäörd'; meh وردة warda(h/tun) 'roes' > ورود wurūd(un) 'roeze').
Werkwäörd
De citeervörm veur dictionaire, lierbeuk etc. is de derde persoen inkelvoud mannelek vaan de verleien tied. فعل faʿala 'doen' beteikent dus lètterlek 'heer deeg'. Dit weurt gedoon umtot dit de neutraolste vörm vaan 't werkwoord is, zoonder touwgeveugde lètters. In inheimse Arabische grammaire gebruuk me veur werkwäörd ummer 't paradigma faʿala, ouch bij vörm die veur dat werkwoord neet bestoon.
Dialekte
thumb|Globaol indeiling vaan de Arabische dialekte 't Modern Standaardarabisch (MSA), de taol die me in gesjreve publicaties en formeel touwspraoke huurt, is niemes zien mojertaol. In plaots daovaan spreke de Arabiere versjèllende dialekte, die ziech oet 't Klassiek Arabisch (of beter: Aajd-Arabisch) höbbe oontwikkeld. In de Arabische wereld heers dus 'n diglossie.
Indeiling
Dit wèlt evels neet zègke tot leie vaan 'n zeker sociaol klas ummer ein soort dialek praote. Groetstadse dialekte huurt me beveurbeeld in Jeruzalem, Damascus en Caïro, meh ouch op 't Oonder-Egyptisch platteland (dit kump door de oetstraoling vaan de stad Caïro). In Tripoli en Bagdad dao-entege weurt bedoeïenedialek gepraot, aongezeen de bevolking vaan die regio's oersprunkelek bedoeïens waor. 't Einege wat neet sjijnt veur te koume zien bedoeïene die stads praote.
Saint-Quentin-le-Petit
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
1153
1150 - 1151 - 1152 - 1153 - 1154 - 1155 - 1156 thumb|259px|D'r David I en d'r Malcolm IV 1153 (MCLIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Juliaanse kalender.
Eusteriekers
Toet 1871 woor gein Duitse einheid en laefde luuj die zich es Duitser besjoewde zowaal in 't gebied van 't later Duits Keizerriek es in de Eusterieks-Hóngaarse dubbelmonarchie. De dubbelmonarchie woor e landj det väöl völker ómvatde: Duitsers, Hóngare, Tsjeche, Roemene, Pole, Sjlowake, Sjlovene, Kroate, Roethene, Italiane, Ziguinders en Jode.
Nao d'n Tweede Waereldoorlog begóste de Eusteriekers zichzelf meer te zeen es 'n apaart volk, gesjeie van de Duitsers. Taengeweurdig vindj minder es 10% van de Eusteriekers det zie e deil oetmake van e groter, Duits volk. Ouch de Duitsers besjoewe de Eusteriekers taengeweurdig es 'n apaart volk, juus wie de Zjwitsers. Verwarrend genog veule de meiste Zuud-Tirolers in 't naorde van Italië zich aevel waas Duitsers mer ze grenze neet aan Duitsland.
Saulces-Monclin
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
New Horizons
New Horizons is 'n ónbemandj ruumdjevaartuug det gelanceerdj is gewaoren op 19 jannewarie 2006 mit es ènj foto's van Pluto en zien maone enne Kuiperreem te make. De missie maak deil oet van NASA zien New-Frontierspergram. 't Vaartuug is geboedj gewaore door 't Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory (APL) en 't Southwest Research Institute (SwRI). S. Alan Stern lèdje de boew van 't vaartuug.
Stumloeaze velaire fricatief
Kènmirke
Kènmirke vanne stumloeaze velaire fricatief zeen:
Limbörgs
Juus wie bie de anger sibilanten en fricatieven in 't Limbörgs wuuertj döks 'ne (zaachte) plosief oetgespraoke wen dees klank völg op 'ne nasaal.
Ariane Schut
Ariane Schut is gebore en getoge in Mestreech. Zie góng nao de middelbaar sjaol op 't Jeanne d'Arc Lyceum. Daonao studeerde zie andragologie in Utrech, zie góng wèrke veur de Gemeinte Deventer en daonao veur de Gemeinte Aajd-Beijerland en vertrok in 1998 nao Eilat in Israël. In 2002 kaom zie weer trök nao Mestreech, in Boschpoort. Vaanaof 2006 waor Ariane Schut actief in de raod vaan de OBS Elckerlijc ('n sjaol).
Waal
thumb|Luip vaan de Waal in Nederland thumb|De Waal bij [[Ochten (gemeinte Neder-Betuwe). De zoegeneumde uiterwaarden ('uterweerde') zien oondergeloupe.]] De Waal is 'n reveer in Nederland. 't Is de veurnaomste tak vaan de Rijn in zienen oonderluip en de groetste vaan de drei Groete Revere in 't Reveregebeed vaan Midde-Nederland.
Flå
thumb|De ligking van Flå in de pervincie Buskerud. Flå is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Buskerud in Nórwaeg. De gemeinte had 998 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 704,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,4. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
COVID-19
COVID-19 versprèdj zich veural via vóch: door te hoosten en te neeste. De incubaasjetied is einen toet twellef daag. Taenge de verspreijing van 't virus wuuert aangehaje zich good zuver te hajen en dök de henj te wasse, liefelik kóntak te óntwieke, hoosten en neesten ane binnekantj vannen èllebaog, 't gebroek van pepiere tesseplek, 't aafhaje van henj sjödden en 'nen gojen aafstandj haje van kranke luuj, mer ouch van ajer luuj en luuj mit 'n broeas gezóndjheid. Es veurzörgsmaotregele haet me sjoeale geslaote, groeate evenemènten aafgelas, reisverbaojen ingestèldj en heimwirken aangemeujig. E good deil kranke luuj haet m'n in karrentaen gestèldj.
Älmhult
Älmhult is 'n gemèndje in Kronobergs län, Zwede. De gemèndje tèltj 15.407 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 895,36 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 17,2 luuj de km².
Seraincourt
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 264 luuj op 'n oppervlaak van 16,2 veerkante kilometer en daomèt goof 't 16,3 luuj de veerkante kilometer. vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,38% de jaor.
Hollandse expansie
Kritiek
Nao get geweifels voonte Kloeke zien ideeë algemeinen ingaank in de Nederlandse dialectologie. Zien veroonderstèlling tot de dialekte vaan 't ooste oonder westeleken invlood hadde gestande, hun klaanke dus neet vaan ziechzelf hadde, waor in zienen tied revolutionair. Toch heet later wel kritiek gekloonke. Kloeke góng naomelek ummer nog devaan oet tot de dialekte nao de Gouwen Iew in hun evolutie waore blieve stèlstoon. Allewijl is me 't dao neet mie mèt ins. Me meint noe tot de Zuierziedialekte, wie de vèsserij weer belaankrieker woort es d'n handel, ummer mie nao-ein gónge stoon, en tot de 'Urker' eu en ee daodoor weer trökgedroonge zien (vervaange door uu en ie). Bewies daoveur beujt oonder mie 't Enkhuizens, boe me ouch uu kint op plaotse boe die etymologisch neet huurt (fluut 'fluit'). Daobij is op de Wes-Veluwe de eu in plaots vaan uu 'nen inkele kier opgeteikend; in d'n twintegsten iew is 'r dao weer oet verdwene.
Schengen-acquis
Schengenruimte
De Schengenruimte, 't Schengengebeed of de Schengenzone is 't gans gebeed binne Europa boe 't Schengen-acquis gilt.
't VK en Ierland
Vaanaof 't begin kroogte 't Vereineg Keuninkriek en Ierland es EU-lidstaote 'n oetzoonderingspositie es 't um 't sjraombeleid góng. Dit kaom veural umtot 't iersgeneumde land gein deil wilde oetmake vaan 't Acquis. Umtot 't VK 'n eige sjraomakkoord heet mèt Ierland, en dit op gespanne voot is mèt 't Schengen-acquis, kos Ierland ouch gein deil oetmake vaan de ruimte.
Kaja Kallas
thumb|Kallas in 2021 Kaja Kallas (gebore op 18 juni 1977 in Tallinn) is 'n Eslandse polletieka. Ze is sinds 26 jannewarie 2021 de premier vaan de Rippebliek vaan Esland. Ze huurt bij de liberaol polletieke partij Eslandse Hervörmingspartij (Eesti Reformierakond ofwel ER) - die op EU-niveau bij de liberaole vaan Renew Europe hure (boe ouch de Nederlandse VVD en D66, de Belzje MR en Open VLD en de Duitse FDP bij hure). Vaan 2014 bis 2018 waor Kallas lid vaan 't Europees Parlemint.
Polletiek
Kallas trouwde in 2018 mèt d'n Eslandse investeringsbankeer Arvo Hallik. Ze heet twie zäöns en ein dochter. Eine zoon kump oet häör ierder rillatie mèt d'n Eslandse polletiekus en zakemaan Taavi Veskimägi.
Woudfries
Kinmerke
Tot slot gief 't nog e hemfelke lexicaol versjèlle. 't Zien 'rs volgens oonderzeukers mer negentien. Inkele vaan de bekindste zien:
Oontrunding
Algemein
Gerunde veurklinkers wie [y], [ø] en [œ] zien rillatief lesteg te make, umtot 'ne spreker daoveur tegeliek ziene moond oonder spanning moot zètte en zien luppe moot runde. Daorum koume ze in de mieste taole neet veur. In taole die dees klaanke wel kinne, zien ze gemeinelek oontstande door umlautpercesse.
Zumpelveld
Bezeenswaerdig
I g'ne veëdel: In de Gaas, bei 't gleis, sjtoon hoezer van architect Jan Stuyt.
Sery
Sery ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Anguilla
Bestuurleke indeiling
Anguilla is verdeild in veertien distrikte:
Religie
De bevolking is hiel euverwegend christelek. Vaanajds waore de mieste eilanders anglicaone of methodiste, meh de lèste jaore numme nui genoetsjappe wie de zevendendaagsadventiste en de pinkstergemeintes väöl geluivege weg. Immigratie oet naoberlen heet ouch veur mie kathelieke gezörg.
Hemsedal
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 7,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Seuil
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 170 luuj op 'n oppervlaak van 11,79 veerkante kilometer en daomèt goof 't 14,42 luuj de veerkante kilometer. vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +5,2% de jaor.
Woordenlijst Nederlandse Taal
In 't Greun Beukske stoon, neve de spèlling vaan de wäörd, de volgende dinger:
Middelingels
Vaan Vreug- nao Laat-Middelingels en Nui-Ingels
Zjus op dit memint begint de taol sterk te verandere. De -e op 't ind vaan e woord verdwijnt, en daomèt d'n datief ouch. Versjèllende klinkers, veural de lange, weure verhoeg, en de hoeg klinkers weure es reactie dao-op gediftongeerd. De mieste veranderinge weure, oonder drök vaan de nuie standaard, neet oetgesjreve. Zoe blijf de Groet Ingelse Klinkerversjuiving, die binne twie generaties moot zien voltoejd, oonziechbaar. Heimèt oontsteit ind vieftienden iew 't Vreugmodern Ingels. Me kin 't begin vaan dat tiedvak doen samevalle mèt de instèlling vaan de Tudordynastie (1485).
Cognaat (taalweitesjap)
Veurbeelde
Cognate die in bekans alle Indogermaanse taole veurkomme zien:
Rodos (sjtad)
Infrasjtructuur
Rodos is verbónge mit de lóchhave Diagoras, die zoeën nuëge kilometer zuudwestelig va g'n sjtad ligk. Vanaaf de "Central Port" guëf 't verbindinge noa anger eileng va de Dodekanesos en wieër i g'n Egeïsche Zieë en 't Greeksje vastelank. 't Guëf óch 'n veerverbinding noa de Turkse badplaatsj Marmaris en Bodrum. Wieër kint me gebroekmake van 't öapebaar verveur i de vörm va busse, oeë me vanoet g'n sjtad u.a. Lindos aa g'ne zuudkank va ge eilank kin berieëke. Wichtige weëg zint de "Rodos-Kamiros Province Avenue", deë noa de lóchhave lieëd, d'r "Rodos-Kalithea National Avenue", deë noa de badplaatsj Faliraki vuët, d'r "Tsairi-airport National Avenue", va de lóchhave noa de oeëskös en d'r "Rhodes-Lindos National Avenue". Dit is d'r wichtigste weëg deë vanoet de sjtad neëve de oeëskös van 't eilank lup. Inkel deler zint veerbaans en substandaard sjnelweëg, wie óch deels d'r weëg va de Tsairi-lóchhave noa de oeëskös.
Eslenjers
Etnische Eslenjers make zoget 69% oet van de bevolking van häör thoeslandj Eslandj. Naeve de etnische Eslenjers geuf 't nag e deil minderheje in Eslandj, wie de Rósse of Rósso-Eslenjers (25%), de Oekraïners of Oekraïense Eslenjers (1,7%) en de Witrósse of Belarósso-Eslenjers (0,9%); de historische minderheje van Balteduitsers en Eslandjse Zjwede zeen nao d'n Tweede Waereldoorlog gooddeils verdreve of verhoes nao 't boetelandj. Etnische Eslenjers vörme zelf nag 'n klein minderheid in Finlandj en Zjwede.
Hol (Nórwaeg)
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 7,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Sorcy-Bauthémont
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 146 luuj op 'n oppervlaak van 11,14 veerkante kilometer en daomèt goof 't 13,11 luuj de veerkante kilometer. vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,51% de jaor.
Jan Lambrichs
Biografie
Hae waas profwielrenner van 1941 pès 1954. Zien belangriekste successe zint ein achste plaatsj in 't eindjklassement van de Runj van Frankriek van 1939 en ’n derde plaatsj in ’t eindjklassement van de Runj van Sjpanje in 1946 In die lètste runj won hae ouch twee etappes.
Dialek in de Roersjtreek
De veurnaamste versjille inne Roersjtreek
Dao hawt ich neet van! Good vasthawte! Ich hawt heel väöl van dich!
Mofert: Tweeklanke
Groot > Groeat
Meer > Miëe(r)
Kóntinent
Begrenzing
De grens tösse de twieë Amerika's enne grens van Afrika ligke neet próntj vas. Me kan zègke det 't Panamakanaal (tösse Naord- en Zuud-Amerika) en 't Suezkanaal (tössen Eurazië en Afrika) toet gevolg höbbe det de kóntinente gans door water vanein zeen gesjeie. De grens löp den dore dore miens gecreëerdje kanale. Es me vindj det 'ne kónsmaesige waterwaeg neet mittèltj, den lègk me de grens oppe plaats wo de landjingdje 't smaalste is (det is zoeaget 'tzelvendje) of, veur praktische raejene, bie 'n landjgrens (dus tösse Panama en Colombië en tösse Israël en Egypte).
Ain
thumb|Ligking van 't departement Ain. 't Departement Ain is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 01. 't Is gelaengen in 't centraal-oeaste, grenzendj aan Zwitserlandj, enne departemente: Jura, Saône-et-Loire, Rhône, Isère, Savoie en Haute-Savoie. De houfstad is Bourg-en-Bresse.
Gila County
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Gila County 51.335.
Santa Cruz County
't Gief twie graofsjappe in de VS die de naom Santa Cruz County höbbe:
Swift-Tuttle
In 1992 woort heer heroontdèk door de Japanner Tsuruhiko Kiuchi.
De komeet heet 'n baon um de zon die oongeveer 133 jaor doort. De volgende kier tot de komeet weer te zien is zal roond 't jaor 2126 zien
Taizy
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
Anna van der Breggen
thumb|Anna van der Breggen in 2018 nao de wins vaan 't Wereldkampioensjap. Anna van der Breggen (Zwolle, 18 aprèl 1990) is 'n Nederlandse fietsrenster. Ze excelleerde in diverse disciplines, wie d'n eindaagse koers, d'n tiedrit, de rittekoers en 't mountainbike en is daobij ouch es veldrijster actief. In 2016 pakde ze de gouwe medalje bij de Olympische Speule.
Thugny-Trugny
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 273 luuj op 'n oppervlaak van 13,41 veerkante kilometer en daomèt goof 't 20,36 luuj de veerkante kilometer. vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,6% de jaor.
Attisch
Verspreiing
Neve Attica woort 't Attisch ouch gesproke op Lemnos en nog get eilen in de Egeïsche Zie. Op Lemnos vervong 't de aw Lemnische taol (die neet aon 't Grieks verwant waor).
Grammatica
't Attisch is 't instegs dialek boevaan me in de klassieken tied nog 'nen dualis kint. Dat kin evels ouch ligke aon 't väöl groeter tekscorpus: d'n dualis kump mer bij 'nen inkelen oteur veur en 't kin dus tot dee vörm ouch in Athene al neet mie in de spreektaol leefde.
Manx Gaelic
thumb|Ligking vaan 't eiland Man, boe de taol weurt gesproke. Manx Gaelic (dèks gewoen Manx, eige naom Gaelg) is de Keltische taol vaan 't eiland Man in de Ierse Zie. De taol is ing verwant aon 't Iers en 't Sjots Gaelic; dees drei taole vörme de zoegeneumde Goidelische taole. Op sjrif kin 't evels gemekelek herkind weure door zien spèlling, die hendeg versjèlt vaan de aander twie.
Historie
Vaan 't Aajdiers en 't later Middeliers is op 't eiland gei spoor te vinde, en 't is neet gezag tot de eilanders oets gelètterd zien gewees in 't Iers. De clerus gebruukde Latien, en de Vikinge die 't eiland in de negenden iew binnevele lete get inscripties in 't Aajdnoords nao. Nao de val vaan 't Keuninkriek vaan de Hebride, boe Man oonder veel, kaom 't eiland in Sjots bezit. De volgende iewe vochte Ingeland en Sjotland drum, tot 't eiland in de vieftienden iew indelek oonder de Ingelse femilie Stanley kaom. De ban mèt de aander Keltische taole woorte heimèt gooddeils doorgekap. Allein in gesproke handelscontak bleef me 't Gaelic gebruke. De taol kós zoe vaan 't Iers en Sjots Gaelic aof greuje. Al deen tied heel 't eiland wel 'n groete maot vaan zelfstendegheid, zoetot 't Ingels neet zoemer veuj aon de groond kraog.
Vergelieking mèt zien zöstertaole
De breie variant daovaan, 't achterveugsel -adh, kin ziech op twie menere gedrage. In zelfstandege naomwäörd (inclusief naomwäördeleke werkwoordsvörm wie d'n infinitief) is dit in 't Manx verweik tot -ey, oetspraok /ə/: moylley [ˈmɔlə] 'prieze'. In verveugde werkwoordsvörm is dit [ax] gewore: voyllagh [ˈvɔlax] 'zouw prieze' [mèt verduustering]. In 't Iers spelt me moladh respectievelek mholfadh, meh de oetspraok [ˈmˠɔl̪ˠə] en [ˈβˠɔl̪ˠhəx] tröf me ouch in 't Munster-Iers aon.
Amb Mofert (gemèndje)
Insignes
't Waope woor veural gebaseerdj op 't aad waope van Postert (zes stökker zèlver en lazuur); dit dörp haw 't weer vanne hieëre van Vlórp (wo Postert vanaads ónger vool). De viefblajer komen oet 't waope van Berg, dewijl de kantjele rappeleren aan 't kestieël in 't waope van Mofert. Wie de gemèndje in Amb Mofert woort ómgeduip, haet die dit waope gehaje.
Manx Gaelic
Dialekte
Op basis vaan opnaomes die gemaak zien vaan de lèste sprekers kin me concludere tot 't twie dialekte gaof, e noordelek en e zuielek. De versjèlle zien fonetisch vaan aard (zuug wijer oonder klaanklier). 't Dialek vaan Douglas waor in d'n tied vaan dit veldwerk al oetgestörve, meh 't is meugelek tot dit dialek 't midde heel tösse noord en zuid, en tot de Manxe sjrieftaol ziech dao-op baseert.
Spèlling
De spèlling vaan 't Manx is gans aanders es die vaan 't Iers en Sjots Gaelic, zoetot me ouch zoonder depe kinnes vaan de taol Manx op sjrif kin herkinne. De spèlling vaan 't Manx kump neet voort oet de Aajdierse sjriefwijs, en 't gief ouch gein aonwiezing tot die spèlling op Man oets is gebruuk. Boe de Ierse spèlling bij mutaties mèt naodrök de oersprunkeleke consonant gief, sjrijf de Manxe spèlling 'gewoen' de klinker dee me huurt. 't Versjèl tösse brei en smaal consonante, wat ziech in de Ierse spèlling liet aofleze oet de vocaole drum heer, weurt in 't Manx of neet aongeteikend of aongegeve door de consonant te veraandere. (Dit kin verband demèt hawwe tot de taol dit versjèl gooddeils heet opgegeve.) De klinkers zien veural gebaseerd op 't Ingels, en in minder maote op 't Welsh wat al-evel kortbij weurt gesproke meh neet ing verwant is.
Gewoen jaor
E gewoen jaor is op ónger mie de Gregoriaanse en de Juliaanse kalender e jaor wat gei sjrikkeljaor is en 'gewoen' 365 daag tèlt.
Ieslands hierevoetbalèlftal
thumb|Iesland en Slowakije veuraofgoond aon 'ne vrundsjappeleke match in 't Laugardalsvöllur in [[Reykjavík.]] 't Ieslands hierevoetbalèlftal (bijgenaomp Strákarnir okkar) vertrejt Iesland op internationaol voetbalwèdstrije. 't Team weurt gereguleerd door de Iesland voetbalboond (Knattspyrnusamband Íslands, KSÍ) en späölt sinds 1946 officieel wèdstrije. Door zien gering bevolking had 't team noets väöl succes. In de jaore 2010 kaom hei evels radicaol verandering in.
Ane Berg (Roerdale)
Ane Berg (Nederlandjs: Aan de Berg) is e klein gehuch inne gemèndje Roerdale. Taengewuuerdig is 't gans aan Mofert vasgeboewdj gewaore, meh vreuger loog 't dao nag los van. E wichtig geboew det hie ligk is de aaj börgemeistersweuning. Ane Berg guldj vanaaf de jaore '80 es 'n oetbreijingsgebied vanne beboewing van Mofert. Hiedoor wonen hie allewiel ouch väöl boetedörpse luuj.
Braziliaans hierevoetbalèlftal
Ierste jaore es wereldmach
In Ingeland, op 't WK vaan 1966, góng 't evels fout. Ouch hei móste de verdeidegers Pelé höbbe, dee weer in de ierste runde oetveel, meh noe kaom 't èlftal neet door de grópsfaas. Brazilië revancheerde ziech in Mexico in 1970. Neve de revelaties vaan 1958, noe veteraone, kaome nui stare op wie Jairzinho, Tostão en Rivelino. Ze wonne alles op 't toernooj en 't gemak en de perfectie boemèt alles góng wèkde groete bewoondering vaan de voetbalpeers.
Santa Cruz County (Arizona)
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Britse Maagde-Eilen
Historie
Archeologisch oonderzeuk heet aongetuind tot de ierste bewoening vaan de eilen roond 1500 v.Chr. begós. Vaanaof oongeveer 100 v.Chr. woende de Arowakke op de eilen, die dao in de vieftienden iew door de Caribe woorte verdroonge. Columbus zaog de eilen in 1493, op zien twiede reis, en neumde ze nao Sint-Ursula en häör èlfdoezend maagde: Santa Ursula y las Once Mil Vírgenes. Dit woort later verkort tot (Islas de) las Vírgenes of 'Maagde-Eilen'. Oondaanks de claim dee de Spanjole op 't gebeed lagte, begóste ze de eilen nog eve neet te kolonisere. De ierste permanente kolonie op wat noe de Britse Maagde-Eilen zien, kaom vaan de Rippubliek, die ziech in 1648 op Tortola vestegde. De Ingelse naome dit fort in 1672 in, es oonderdeil vaan d'n Daarden Ingelsen Oorlog. In 1680 vestegde ze ziech ouch op Anegada en Virgin Gonda. In de iewe daonao plantde de Britte sókkerreet op 't eiland, boe slaove woorte ingezat. De opkóms vaan sókkerkrote in gemaotegde len zoewie de aofsjaffing vaan de slaovernij dege de economie vaan de eilen instorte. Tot 1917 hètde de eilen, ouch in de volksmoond, ummer gewoen Virgin Islands, meh wie in dat jaor Deens Wes-Indië vaan hier verwisselde en American Virgin Islands góng heite, begós me ouch vaan British Virgin Islands te spreke. Tot 1960 waore de eilen gein apaarte kolonie, ze vele ummer oonder aander kolonies en woorte bestuurd vaanaof Saint-Kitts. Sinds 1967 zien de Britse Maagde-Eilen otonoom.
Ieredevisie 2017/18 (hierevoetbal)
2017/18 waor 't 62e sezoen vaan de Ieredevisie voetbal veur manslui. De competitie begós op 11 augustus 2017 en indegde op 5 mei. Daonao volg tot 20 mei de naocompetitie. Nui in de Ieredevisie zien VVV-Venlo, wat ziech op 14 mei 2017, nog veur 't kampioensjap, verzekerde vaan promotie, en NAC Breda, wat via de naocompetitie promoveerde.
Ville-sur-Retourne
Ville-sur-Retourne ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Enheduanna
Werk
Häör werk, zoewie häör positie es hoegpreesteres, röp vraoge op euver de positie vaan de vrouw in de Soemerisch-Akkadische maotsjappij. Euver 't algemein waore aw landbouwbesjavinge zier patriarchaol en waore zoe'n ambte veur vrouwlui oetgeslote. Tot vrouwlui, ouch hoeggeplaotsde, kóste leze waor ouch gein vaanzelfsprekendheid. In Mesopotamië gaof 't evels mie veurbeelde vaan keuninginne en prinsesse die poëzie lete make of mesjiens zelf maakde. Ouch de godin Nindaba waor in de mythologie vaan dees volker de sjriefster vaan de gode.
Baar (etymologie)
Bievoegelek en biewäöërd
In 't Fraans en Ingelsj kèn v'r die vörm allèng mèt 't achtervoegsel able in bijv. potable en Ingelsj drinkable.
Pools hierevoetbalèlftal
thumb|E stel fiesverende Poolse voetballers nao hun wins tege Brazilië op 't WK vaan 1974. 't Pools hierevoebalèlftal (bijnaom Białe Orły 'de Witte Adelere') späölt voetbalinterlands veur Pole. 't Team weurt gereguleerd door de Poolse voetbalboond PZPN. 't Team heet door de jaore heer wisselend gepresteerd; ziene glorietied laog in de jaore 1970.
Limburg (stad)
Anger kèrne
Bilstain, Haeverberg (Hèvremont) en Gulke (Goé).
Oceaan
In versjillige periode van 't vergangene woren al de kóntinente mitein verbónje. Me sprèk den van superkóntinente. Dees wore den weer ómringk door superoceane.
Taalpolitiek
Based on territorialised individual rights
A language policy based on territorialised individual rights recognizes the same rights to all members of a community within a specific region.
Flip Regout
Jean Philip Ernest Marie (Flip) Regout (Mestreech, 29 juli 1915 - Den Haag, 25 mei 1993) waor 'ne Nederlandsen dokter en Olympische sporter.
Apache County
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Apache County 69.423.
Antoni Gaudí
Jäög en studie
Gaudí weurt gebore es zoon vaan 'ne kopersmeed. Al vreug weurt heer geplaog door krenkdes. Door reuma kós heer meujelek mèt leeftiedsgenote speule en waor väöl thoes. Artse sjreve häöm väöl liechte beweging en e vegetarisch dieet veur. De väöle wandelinge die heer maakde en de observaties die heer daobij kós make höbbe woersjijnelek bijgedrage aon zien meneer vaan dinke.
Literair Limburg
Op 18 mei 2011 weurt 't projek gelanceerd: 'n serie beuk van bekènde auteurs, die 'ne band höbbe mèt Limburg. 't Dialek wat gehanteerd weurt ies in principe 't dialek van de geboorteplaats van de sjriever of sjriefster. Um de drie maond versjient 'r 'ne nujen titel
Alagoas
Alagoas is ein vaan de 26 staote vaan Brazilië. De staot ligk aon de kös, in de macroregio Noordoos, en is in väöl opziechte zier typisch veur dit deil vaan 't land. Heer grens (mèt de klok mèt, beginnend in 't noorde) aon Pernambuco, d'n Atlantischen Oceaon, Sergipe en (veur e klei deil) Bahia. Alagoas is nao Sergipe de kleinste staot vaan 't land.
Bezel
Plaatse en ligking
D'r zien drie parochies:
Historie
Bezel wurd veur 't ieërs geneump in 1275 maar besjtóng toen al hiel get ieëwe. Bewuuëningssjpäör gaon truuk tot in de prehistorie en in de gemeinte höbbe auch diverse Romeinse gebouwe gesjtange. De naam Bezel mót meugelik begrepe weure es "bies-loo" en haet daomet óngevieër dezelfde beteikenis as de Biesbosch biej Dordrech: eine bos van beze in ein waterriek gebied. Daomei zal den de luip van de Huuëlbaek bedoeld zien.
Alagoas
Historie
thumb|Geziech op de koloniaol stad [[Penedo.]] D'n iersten Europeaon dee Alagoas aondeeg waor Americo Vespucci in 1501. In 1545, is Duarte Coelho dinkelek de Rio São Francisco opgevare. Later, in 1570, stiechde heer de stad Porto Calvo. Coelho waor hier vaan Pernambuco; 't huieg Alagoas hoort bekaans de ganse koloniaolen tied bij dit kapteinsjap. Begin zeventienden iew greujde de teelt vaan sókkerreet hei sterk. Vaan 1630 tot 1646 waor Alagoas deil vaan Nederlands-Brazilië. In de zeventienden iew bleujde ouch de quilombo (dörp in 't binneland vaan gevlöchde slave) Palmares, dee pas tegen 't ind vaan d'n iew woort oonderdrök.
Bezel
Recènter bevólkingsgreuj
2011 - 18.842 (01-04-2011)
2015 - 13.394 (01-01-2015, gem. Bezel)
2015 - 13.490 (31-03-2015, CBS)
Renew Europe
Historie
In 2019, nao de meis recente Europese Parlemintsverkezinge, zetelt Renew Europe 97 van de 705 Europarlemintariërs. Daomit ies zie de driede groep van 't Parlemint, nao de christendemocratische Europese Voukspartie (187) en sociaaldemocratische S&D.
Hongaars hierevoetbalèlftal
Historie
De groete successe kaome in de jaore 1950, mèt 'n generatie die de Magische Magyare woort geneump. Staarspeuler waor de spits Ferenc Puskás, dee in 't boeteland bij Real Madrid góng speule (oongebrukelek in deen tied) aon e gemiddelde vaan bekans eine goal per wèdstrijd kaom; aander groete speulers waore Sándor Kocsis, sjaduwspits Nándor Hidegkuti en aonvallende middevelder József Bozsik. 't Ierste groet succes waor 't winne vaan de gouwe Olympische medajel in 1952, boe ze oonder mie mèt 6-0 vaan de regerende kampioen Zwede wonne. In 1953 versloog Hongarije Ingeland op Wembley mèt 3-6. Dit waor d'n ierste kier in 90 jaor tot 't Ingels èlftal toes geklop waor en de wèdstrijd góng de beuk in wie 'match vaan d'n iew'. Datzèlfde Ingeland woort e paar maond later in Boedapest mèt 7-1 ingemaak. Op 't WK vaan 1954 waore ze topfavoriet. In de finaal tege Duitsland kaome ze vot mèt 2-0 veur, meh oetindelek woort de wèdstrijd mèt 2-3 verlore. D'n oonverwachde wereldtitel vaan Duitsland steit bekind es 't 'woonder vaan Bern.' Deze match is d'n insegste tösse 1950 en 1956 boe-in Hongarije woort geklop.
Lübeck
Historie
In 1981 kaom Lübeck in 't Europees nuuts umdat in de lokaal rechbank Marianne Bachmeier op 6 mièrt dat jaor de vermodelike maordenaar van häör zevejaorig döchterke doadsjoot.
Limburgse dialekte
Boetegrenze
Euver grens van 't Limburgs in 't noorde en weste besteit minder einstummegheid. Algemein greujt de visie tot me daoveur e complex vaan isoglosse moot aonnumme. Historisch naom me daoveur evels de Uerdinger Linie: de grens tösse ik en ich. Dees zietak vaan de Benrather Linie löp oonder Venlo door (meh euver Tegele laanks), oonder Mael, euver Wieërt, euver Buul heer, euver Pelt, te zuidooste vaan Lommel en De Loei (Tessenderloo) (die dus boete 't ich-gebeed valle), en mèt 'n drej um Tiene heer. Jaorelaank is dees lien 't criterium veur wat Limburgse dialekte waore gewees. Inderdaod gief dees lien frej aon wie de Kölse expansie ziech gedeiltelek verspreid heet euver 't Limburgs land. E probleem is evels tot e dialek wie 't Venloos neet es Limburgs zouw mage gelde dewijl 't toch mie Limburgse es Braobantse kinmerke heet, en tot veur 't Tienes perceis 't umgekierde zouw mote gelle. Bovedeen gief de Uerdinger Linie mer drei wäörd aon (ich, mich, ouch) en zelfs dees drei wäörd höbbe neet dezelfde grenze: de mich-grens tek bij Zaerem (Sevenum) aof vaan de Uerdinger Linie en geit euver Venlo en Árse heer ('t mich-kerteer), de ouch-grens sjeit ziech in Belsj Limburg aof en löp väöl oosteleker, dwars door de provincie eweg ("ich kal oek Limburgs" is dus in sommege Limburgse dialekte 'ne correcte zin).
Mrav
thumb|D'r Mrav of Murovdağ D'r Mrav of Murovdağ is 'n bergkette in d'r Klinge Kaukasus óp g'n grens van Azerbeidzjan en de internationaal neet-erkinde Rippebliek Artsach. 't Is mit 3.724 meter 't hoeëgste punt van de Rippebliek Artsach. Ten noarde van d'r Mrav ligk de Azerbeidzjaanse sjtad Gəncə, in 't Armeense gedeelte ten zude van de bergkette guëf 't kling dörpkes.
René Magritte
René François Ghislain Magritte (Lesse, 21 november 1898 – Schaarbeek, 15 augustus 1967) waor 'ne surrealistische kunsteneer. Heer kin besjouwt weure es ein vaan de bekinste sjèlders vaan 't Belsj vaan de twintegsten iew.
Lewie XIV vaan Fraankriek
Lewie XIV vaan Fraankriek (Saint-Germain-en-Laye, 5 september 1638 - Versailles, 1 september 1715), op z'n Frans Louis XIV de France, waor keuning vaan Fraankriek en Navarra vaan 14 mei 1643 tot zienen doed. Heer zörgde deveur tot Fraankriek gein feodaalstaot mie waor. Daomèt kraog heer ummertouw mie mach en woort heer oetindelek 'nen absolute vors. Umtot heer mèt goddelek rech regeerde zaog heer ziechzelf es centrum vaan de maotsjappij en neumde me häöm zonnekeuning (le Roi-Soleil) meh ouch Lewie de Groete (Louis le Grand).
1479
thumb|Lisa del Giocondo
Baerge
Baerge (Nederlands: Bergen) is 'n plattelandsgemeinte in 't noorde vaan Nederlands Limburg. 't Aontal inwoeners ligk tösse de 13.000 en 14.000, verspreid euver versjèllende kerne aon d'n ooskant vaan de Maos. 't Oppervlak is 109,45 km², daovaan is 3,00km2 water.
Historie
De gemeinte Baerge woort in 1800, oonder Frans bewind, gevörmp oet de aw sjepebenk Baerge en Wel (dèks gewoen Wel geneump), Heie en Offere. De nui gemeinte neumde me nao zien hoofplaots Ald-Baerge. Dit dörp hètde vreuger gewoen Baerge, tot nao d'n Twiede Wereldoorlog de bebouwing aon de ooskant vaan de groete weeg tot e nui dörp (Ni-j-Baerge) oetgreujde.
Krødsherad
thumb|De ligking van Krødsherad in de pervincie Buskerud. Krødsherad is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Buskerud in Nórwaeg. De gemeinte had 2.127 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 374,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 5,7. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Helje (gemeint)
Op 1 januari 2010 is Helje, same mit Bree, Kessel en Mael, opgegange in de nuuj gemeint Pieël en Maas.
Sotsji
In 2014 vónge i Sotsji de Olympische Wintersjpieële sjtat.
2010
2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013
G20
Historie
In 1999 woort veur d'n ierste kier gesproke euver 'ne meugeleke G20 tijes de topconferentie vaan de G7 in Kölle. 't Goof 'n ierste vergaojering vaan de G20 op 15 en 16 december in Berlien.
Kaaimaneilen
thumb|Kaart De Kaaimaneilen (Ingels: Cayman Islands) zien 'n klein arsjipel in de Caribische Zie die es euverzies gebeedsdeil oonder de Britse kroen vèlt. Ze ligke in 't weste vaan 't Caribisch gebeed, in relatief isolatie, hoonderde kilometers eweg vaan de kortbijste eilen. 't Gebeed is e belastingparadies; daodoor heet 't 'ne bleujende financiële sector opgebouwd en kint 't 'ne hoegere levesstandaard es de aander Caribische len.
Long Beach
Plaots in Canada:
Nye County
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Nye County 32.485.
Kardinaol
Kardinaol is 'ne geisteleken titel binne de Roems-Kathelieke kèrk en is binne 't systeem vaan die kèrk de hoegsgepositioneerde weerde op de Paus nao. De veur leveslang verliende kardinaolstitel bereup d'n drager tot bezoondere mètverantweurdelekhede aon de gezaomeleke gestèldheid vaan de Kèrk binne 't Kolleesj vaan Kardinaole (bis 1983 't Heileg Kardinaolskolleesj, ouch dèks 't Konklave geneump). 't Gief daobinne diocesaon bisjoppe mèt de kardinaoltitel die take binne dit Kolleesj oetveure neve 't behier vaan hun bisdom (zoewie 't Bisdom Remunj en 't Bisdom Hesselt, die de Limbörge besloon). Daoneve gief 't ouch kardinaole vaan de curie die neet verantweurdelek zien veur e bisdom mer in plaots daovaan leiende posities bekleie in 't Vatikaon (einegszins vergeliekbaar mèt ministers).
Sjeng Schalken
Wimbledon
In 't lètste optraeje van Schalken op Wimbledon - in 2004 - waas 't Andy Roddick, de nummer tweë van de waereld, dae te sjterk waas in de kwartfinales (7-6 7-6 6-3).
Liturgie van de Roams-Katholieke Kèrk
thumb|300px|Eucharistieviering mèt celebrant in albe mèt kasuifel, assistente in albe mèt stola en misdenersj Liturgie, van 't Griekse woord leitourgia, beteikent bie de Katholieke liturgische of godsdeenstige handelinge en werkzaamhede, die veur de gemeinsjap were oetgeveurd. De Griekse vertaling van 't Oud Testament verhaolt in diet verband van 'ne offerdeens in de tempel. In 't Nuuj Testament weurt 't woord gebruuk veur de offerdeens van de preester; de offerdeens van Christus, dae ziechzelf es de woare hoagepreester geofferd haet veur de zung van de luuj en dae nuuj de rechterhand ies van God de Vader. (Heb. 10:11).
Liturgische vieringe
Liturgie wilt zègke de (heilige) deens mèt es miedelpunt de Heilige Mès of eucharistieviering. Ander vörm zint:
Arnhem
Stadsfuncties
thumb|right|Eusebiuskèrk Arnhem is hoofstad en daomèt administratief centrum vaan Gelderland. Same mèt Apeldoorn en Nimwege vörmp 't 'nen triangel vaan stei, die 't diechbevolk centrum vaan Gelderland is; dao-umheen ligke veural landeleke gebejer. Arnhem hoesves e "Business Park" boe-op väöl nationaal importante bedrijve stoon; Arnhem is daomèt 'n deenste-stad, gein industriestad.
Die Zeit
Gesjichde
Vanaaf d'r 1e meëts 1946 bis höare doeëd in 2002 woar Marion Dönhoff betrókke bei de redactie van Die Zeit. Vanaaf 1972 woar ze verantwoardelig oetgeëver (Herausgeberin) en drukde ze 'n sjtempel óp de tsiedóng. Óch d'r Helmut Schmidt, d'r aod-bóndskanseleer van Dütsjlank, woar seër 1982 bis zinne doeëd aan Die Zeit verbónge. Bis 2007 woar óch d'r zjoernalis en vuurmalig minister van Kultoer en Media Michael Naumann d'r Herausgeber.
Seine-Saint-Denis
thumb|Ligking van 't departement Seine-Saint-Denis. 't Departement Seine-Saint-Denis is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 93. 't Is gelaengen in 't centraal deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Seine-et-Marne, Val-d'Oise, Peries, Hauts-de-Seine en Val-de-Marne. De houfstad is Bobigny.
Santa Ana
Status
Santa Ana is de innigste stad in 't graofsjap die neet bestuurlek oonder Los Angeles vèlt. 't Is daan ouch de hoofplaots vaan Orange County. Allewel Anaheim ouch dèks weurt gezien es apaarte stad, vèlt zie bestuurlek oonder Santa Ana.
Willy Dullens
Biografie
In de veurbereiding op ‘t sezoen van 1966/1967 leep hae in ein oefenduel taege Vitesse ‘n zjwaor blessuur op aan zien kneebènj. Poginge óm te revalideren haeje gein succes en in desember 1968 moosj Dullens ènne punt zette achter zien profesjenele voetbalcarrière. In augustus 1969 woort ‘r eine benefietwedsjtrijd veur Dullens gesjpeeld tösje Ajax en Alemannia Aachen in ein, mèt 60.000 man oetverkoch, Olympisch Sjtadion. Ein paar maondj later woort Dullens offisjieel aafgekörd. Dit veel ‘m erg zwaor en hae woort ènnige jaore geplaogd door zjwaor depressies. Eind jaore 70 begoosj hae mèt ‘t begeleije van ènnige jóng fitserenners, woorónger Michel Jacobs en in 1980 begoosj hae mèt ‘t geldj van de benefietwèdsjtried ‘n kapsalon in Zitterd.
Haïti
Haïti (Creools Ayiti), officieel République d'Haïti/ Repiblik Ayiti, is e land in 't Caribisch gebeed, op 't eiland Hispaniola, westelek vaan zien eineg naoberland de Dominicaonse Republiek. Hoofstad en groetste stad is Port-au-Prince; aander stei zien Carrefour, Delmas en Cap-Haïtien.
Historie
Door de slechte behandeling en geveujd door beriechte euver de revolutie in mojerland Fraankriek woort 't vaanaof 1791 hendeg oonrösteg in de kolonie: de Haïtiaanse revolutie waor begós. Twie jaor later gaof de gouvernäör touw en woort de slaovernij aofgesjaf. In de jaore denao bleef 't oonrusteg, tot de opstandelinge in 1804 de oonaofhenkelekheid oetrepe. Jean Jacques Dessalines, leismaan vaan d'n opstand, woort keizer vaan 't land. In 1806 woort heer vermaord; in de anarchie die dao-op volgde woort 't land verdeild in e keuninkriek (oonder Henri Cristophe) in 't noorde en 'n republiek (oonder Alexandre Pétion) in 't zuie. President Jean Pierre Boyer lökden 't um de twie helfde weer bijein te bringe; bovedeen vereuverde heer 't Spaons Santo Domingo (vaan 1822 tot 1842). In 1825 deeg Sjarel X vaan Fraankriek 'n poging um 't eiland te hereuvere; Boyer besloot häöm aof te koupe. Nao Boyer veel 't land veural te proej aon d'n eine nao d'n andere coup.
Ziews
Naom en etymologie
Ziews, Nederlands Zeeuws, is 't gaankbaar adjectief bij Zieland/Zeeland, allewel tot me in de volkstaol dèks wel 'Zielands' huurt zègke. In Zieland is 't gebrukelek es naom veur 't dialek, op Goeree-Overflakkee neet per se. De aonduiing plat, die veural in 't ooste weurt gebruuk, kump ouch in Zieland wel veur, zoe heet 't blaad Noe (zuug oonder) es oondertitel glad in 't plat. Ouch is meugelek te zègke: (op z'n) boers, boebij me daan speciaol de dialekte vaan 't platteland meint. 't Nederlands (en de vernederlandsde stadsdialekte) heite daan (op z'n) burgers.
Korte vocaole
De korte u /ʏ/ kump veur op de mieste plaotse boe ze in 't Standaardnederlands ouch steit, plus 'n aontal gevalle boe-in de oersprunkeleke o palatalisatie heet oondergaange: vurm, wurm, durp. Zoeväöl wie in 't Wes-Vlaams kump 't evels neet veur. Zoewie de u kin verdwiene door oontrunding (zuug bove bij de i), kin ze ouch door runding versjiene: murpel 'huif' (oet mèrbel).
Lang vocaole
De eu is ummer laank, wie in 't Nederlands. Door spontaan palatalisatie kump ze dèks op plaotse boe de standaardtaol 'n oo heet: beuter, meulen, peugen. Dit kump in de standaardtaol ouch wel veur (deugen, kreuken), meh minder dèks.
Diftonge
In 't Ziews is dèks nog versjèl te hure tösse de au en de ou, die in 't Nederlands 'tzelfde klinke. Beter gezag: e paar èrfwäörd mèt au weure gerealiseerd es aeu [ɛ:u]: blaeuw, graeuw. De ou weurt wie in 't Nederlands gerealiseerd ([ɑu]).
Karvatsjar
Gesjiedenis
In november 2020 gove de Armeense separatiste de sjtad en 't distrik truuk aan Azerbeidzjan. Alle inwoeëners verlete 't gebeed ónger Russische begeleijing.
Ziews
Grammair
De Ziewse grammair vèlt op door 'n aontal typerende archaïsmes.
Substantieve
Es manneleke wäörd beginne mèt 'n b, d, h (op Goeree-Overflakkee), t of vocaal, daan weurt 't bepaold lidwoord d'n (Noe sjrijf den veur), wie dat ouch in sommege Limbörgse dialekte gebäört (ouch Mestreechs, mèt 't versjèl tot 't dao neet veur de b gelt). Bij vrouweleke wäörd die mèt 'ne vocaol beginne weurt 't lidwoord d'  (elisie). Zoe kint me d'n boer, meh de boerinne, d'n diek meh de dulve ('de sloot'), d'n trekker meh de touwe, d'n 'aene meh d' opoe 'de bomma'. 't Bepaold lidwoord veur oonzijeg is ummer  't. Versjèl weurt bij 't oonbepaold lidwoord neet gemaak, dat is ummer  'n. 't Blaad Noe sjrijf dit consequent es een.
Miervoude weure miestal gevörmp op -en, bij de klas vaan wäörd op -e is d'n oetgaank -n (katte - katten). (In e paar plaotse sprik me de -n neet oet, zuug nog bove.) De mieste wäörd die in 't Standaardnederlands -s kriege, höbbe dat in 't Ziews ouch. Wäörd op -el, -em, -en en -aer kriege gemeinelek -s (artikels, appels, leraers), dewijl in 't Standaardnederlands dèks allebei meugelek is en soms dudelek de veurkäör veur -en besteit. Wäörd die in de standaardtaol -eren kriege, höbbe in 't Ziews -ers (eiers,  'oenders 'hinne, hoonder', kinders). Oonregelmaoteg zien oonder mie paerd - paeren ('pee.rd - peerd'), zeune - zeuns ('zoon - zäöns') en juun ('un' en 'unne'). Kind kin neve kinders ouch guus es miervoud kriege; dèks beteikent dat daan 'iemes zien kinder', 'de kinder oet ei gezin'.
Veurnaomwäörd
Betrèkkeleke veurnaomwäörd weure dèks oetgebreid tot die(n)-a, dat-a. Dat lèste elemint kin weure verweug wie e werkwoord; zuug heioonder.
Literatuur
Op 'ne roman in 't Ziews is 't nog wachte, meh de debuutroman Dorsvloer vol confetti vaan Franca Treur bevat hiel väöl Ziewse wäörd.
Euilly-et-Lombut
Euilly-et-Lombut ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 110 luuj op 'n oppervlaak van 10,11 veerkante kilometer en daomèt goof 't 10,88 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,45% de jaor.
Beildhouwkuns
Zuug ouch: Bildhouwers.
Jean-Claude Juncker
1995: Ierste Juncker-regiering en Luxembörgs EU-veurzittersjap
In 1995 woort Juncker premier vaan Luxembörg. In zienen iersten termien es premier focusde heer op 't oetbreiie vaan de ikkenomische aonzien vaan Luxembörg boebij visites nao 't boeteland en oetnudeginge vaan boetelandse leiers nao Luxembörg touw aonzienlek touwnaome in zie premiersjap. Gedäörende 'n visite in Dublin in december 1996 lökde 't Juncker oonverwach um e serieus dispuut euver zien eige veurgestèld Ikkenomisch en Monetair Unie-beleid vaan de EU tösse de president vaan Fraankriek, Jacques Chirac, en de kanseleer vaan Duitsland, Helmut Kohl. De media beneumpde Juncker tot "d'n Held vaan Dublin" veur 't realisere vaan 'nen twiefelechtege consensus tösse de Franse en Duitse leiers.