cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iesbeer
Gedraag
Iesbere zien actief bieste die lang aofstande aoflègke veur ete te vinde; dit doen ze zoewel euverdaag es 's nachs, en ouch tijdens de poolwinter. Soms weurt beweerd tot 't vruiwke mèt jóng wel 'ne winterslaop hèlt, meh in de strikte zin vaan 't woord is dat neet woer. Iesbere zien ouch hendeg gooj zwummers (daorum de Latiense naom, dee ziebeer beteikent), die daobij 'n gooj menuut oonder water kinne blieve. De bere trèkke in 't veurjaor en in de herfs nao 't noorde resp. 't zuie, mèt de grens vaan 't poolies mèt.
Veurtplanting
De paartied doort vaan miert tot juni, meh heet zie huugdepunt in april. D'n draagtied is zeve tot ach maond. Iesberejónge weure blind gebore, mèt dunne haorbedèkking en mèt e gewiech vaan 600 gram. Ze höbbe daodoor de besjerming vaan hun moojer hel nudeg. Umtot de kinder in de poolwinter gebore weure mote ze door de liefswermde vaan hun ma werm gehawwe weure. De ma graof daotouw 'n hool in de snie, wat ze de ganse winter neet verliet. Ze deit niks es de jónge veuje; de mèlk is riek aon eiwitte en vètte. In miert of aprèl verlaote de jónge veur 't iers 't hool.
Platwörm
De platwörm (Letien: Platyhelminthes) vörmen 'n stam van dere die waere gekènmirk door e lankwirpig en plat lief.
't Guuef zoeaget 20.000 versjillige saorte die allemaol in hieël vochtig ómstenjigheje laeve. De meiste saorte laeven ónger 't water of inne weefsele van anger organisme. Väöl saorte, wie de lintjwörm parasitere, mer 't guuef ouch saorte die vrielaevendj zeen. Vrielaevendje saorte die in zeut- of zaatwater laeve zeen döks aafvalvraeters, mer ouch jagendje platwörm kómme veur. 't Voor wuuertj ieës veurzeen van vertaerendje sape, waonao de halfvertaerdje pap nao binne wuuertj gezoek mitte móndjdeiler.
Smeelj
In anger dialekte zaet me 'sjmeel' taenge pert of kweekgraas (Triticum repens of Elytrigia repens).
Neet te verwarre mit sjiêtmeêlje (Latien: Mercurialis annua, Nederlands: Eenjarig bingelkruid of tuinbingelkruid).
Oetdrökking
“ 't Mót nöt zeen op 't blasse ,” zag Ulespegel, doe sjoeldje d'r zich achter 'n smeelj.
Parkhotel Rooding
thumb|250px|Parkhotel Rooding tegen 't gebösjke Parkhotel Rooding ies 'n hotel in Valkeberg in Zuud-Limburg. 't Ies gelege tegen 't "Gebösjke" aan de Nerem, langs de weeg naar Oud-Valkeberg. 't Ies besjermp es rieksmonument.
't Hotel woort es Kurhaus Huis ter Geul geboewd in opdrach van de N.V. Maatschappij tot exploitatie van een rust- en herstellingsoord. Pierre Cuypers maaktde 't ontwerp in chaletsjtiel. 't Pand ies van mergel, met helsjteine en houte details. In 1892 kaom 't gereid. Kort nao de eupening kreeg 't hotel bezeuk van keuningin Emma en Wilhelmina.
't Kuuroord bleek neet rendabel te zin. Vanaaf 1911 waor 't geboew in gebruuk es kloaster van de redemptoriste die oet Frankriek waore gevlöch.
Mispelaer
'ne Mispelaer is ein in Limburg väöl gebruuk woord veur eine wanjelsjtek gemaak oet 't hout van 'ne mispel. In taengesjtèlling mèt 'ne gewone wanjelsjtek is de mispelaer dun biej 't handjvat en dik aan 't oeteindj. De handjgreep is ómwónje mèt laere vlechwerk mèt dao-aan eine reem in de vörm van eine lus, óm de handj door te sjtaeke. 't Dikke oeteindj is aafgezat mèt ein mèt load bezjwaord koperbesjlaag van ein (handj)palm lengde.
De mispelaer woort vreuger door de boere gebruuk, neet zoa zeër es wanjelsjtek of sjtaf, mer es waope veur klöppelgezelsjappe. Dees gezelsjappe trokke in 't begin van de 19e eëuw geregeld ónger aanveuring van eine hoofman d'r op oet óm in anger dörpe te vechte.
De mispelaer is de Limburgse vörm van de Vlaamse goedendag.
Enrico Fermi
Enrico Fermi (Rome, 29 september 1901 - Chicago, 28 november 1954) waas 'nen Amerikaanse netuurkundige aafkómstig oet Italië. Hae geneet de grootste bekèndheid veur zie werk op 't gebied van bètaverval, de óntwikkeling van de eerste kernreactor en de mitóntwikkeling van de kwantumtheorie (de gólje regel van Fermi). In 1938 kreeg t'r de Nobelpries veur de Netuurkunde.
Fermi sjting aan 't houf van 't team det de eerste kernreactor boedde, worin de eerste beheerste nucleair kittingreactie plaatsvónj en waas ein van de kopsjtökker van 't Manhattanprojek. De fermione en 't Fermi National Accelerator Laboratory (Fermilab) zeen nao 'm verneump gewaore en wiejer 't element fermium en de Fermi-Diracsjtattestiek mit 't Ferminiveau. In 1956 waerde de Enrico Fermi US Presidential Award in 't laeve gerope t'r herinnering aan zie laeve en werk en de aafdeiling aan de universiteit van Chicago wo d'r werkde, die noe 't Enrico Fermi-instituut hèt.
The Great Mouse Detective
The Great Mouse Detective is 'nen Amerikaansen animatiefilm oet 1986, geproduceerd door Walt Disney Feature Animation en oorsjprunkelik oetgebrach inne bioscoop op 2 juli 1986 door Walt Disney Pictures. 't Is geregisseerd door Burny Mattinson, David Michener, en 't team van John Musker en Ron Clements.
Alameda County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Alameda Alameda is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Oakland
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 756/km² (1957/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 1.443.741 dat bestoont oet: 't Gaof 523.366 gezinne en 339.141 femilies in Alameda County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,71.
Ariel Sharon
thumb|Ariel Sharon Ariel Sharon (Kfar Malal, 26 fibberwarie 1928 es Ariel Scheinermann - Ramat Gan, 11 jannewarie 2014) waor 'nen Israëlische militair en politicus. Heer speulde 'n groete rol in diverse oorloge en operaties, boe-oonder de Zèsdaogsen Oorlog en de Jom Kippoeroorlog. Zie hel optrejje zörgde veur algemein bewoondering in eige land, meh maakde häöm bij de Arabere gehaat. Wie heer ind jaore zeveteg 't leger verleet, góng heer de politiek in, boe heer diverse ministerposte bekleide. Ouch dao kaom heer bekind te stoon es havik. Vaan 17 fibberwarie 2001 tot 14 aprèl 2006 waor 'r premier vaan Israël. Tot november 2005 waor heer lid vaan de Likud-partij, denao stapde heer oet dees partij veur de Kadima-partij op te riechte. Heer leek op weeg nao e gemaotegder beleid, meh veel begin jannewarie 2006 in coma, naotot heer zien twiede bereurte in e paar maond tied kreeg. Heer woort dao neet mie oet wakker en storf nao ach jaor vegetatieve touwstand in jannewarie 2014.
The Usual Suspects
The Usual Suspects is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan misdrieffilms, dramafilms, mystery (mysterie), thriller.
De film woort geregisseerd door Bryan Singer en heet 'nen doer vaan 106 menute.
Seksualiteit
Seksualiteit (van 't Letien sexus "geslech") beteikent in de inger biologische zin 't besjtaon van twee versjillende veurtplantjingstupe (geslechte) bie organisme van dezelfde saort, die allein same mit eine van 't anger tuup (geslech) toet zygotische veurtplantjing in staon zeen. Hie deentj de seksualiteit veur 'n nuuj combinatie van irfinfermasie wodoor nuuj laevesvörm kinne óntstaon.
't Waord "seksualiteit" weurt meistal gebroek veur specifiek de mienselike seksualiteit aan te gaeve.
Kesjtièl Valkeberg
thumb|right|250px|De rewien van kesjtièl Valkeberg in 1986 thumb|right|200px|vesting Valkeberg in 1550 op de kaart van [[Jacob van Deventer. 't Kesjtièl sjteit in de punt ónderaan.]] thumb|250px|vestingmoer op 't kesjtièl thumb|250px|Veurmalige ridderzaal Kesjtièl Valkeberg (geboewd in 1115) ies 'n rewien van wat oats 't kesjtièl van Valkeberg ies gewaes. 't Ies de enigste hoagtebörch van Nederland. De börch ies geboewd op 'ne oetluiper van de Heunsberg (Heun ies Valkebergs veur hoorn wat oetsjteeksel of oetwas beteikent) en kiek nao 't weste, noorde en oaste oet euver 't dal van de Geul. Vanaaf de 14e ièw vörme kesjtièl, sjtadsmoer mèt verdedigingstores en 6 ingankspoorte de vesting Valkeberg. 't Drieheukig vestingsjtedsje ies dan umgeve door (gegrave) grachte en de Geul.
Boewgesjiedenis
In 1101 boewde Thibald va Voere 'ne zjwoare veerkentige donjon.
Rónd 1115 woort 't kesjtièl geboewd door Gozewien I aafkómstig van Heinsberg. 't Besjtóng toen oet 'ne weuste zaal van 12 x minstens 20 maeter. De moere, van breuksjtein en kiezel waore 2½ maeter diek. In 1122 verinneweerde keizerlike troepe 't geboew, woanao in ca 1165 'ne zèskentige donjon mèt 'n doorsjnee van 16 maeter woort opgetrokke. Get later, in dezelfde ièw, nog 'n sjildmoer op 't weste en 'ne meuletore.
Kort nao 1200 boewde me, nao wir 'n belegering, op de reste van de tore 'n nuuj kesjtièl, besjtaonde oet 'n sjildmoer aan drie kent van 'ne binneplei mèt in de miede 'ne kleinere 10-hokige tore van mergel. Kort denao versjeen nóg 'ne, rechhokige, tore, dae noe gedeiltelik ónder de veurmalige kapel verborge liek. In de ièrsjte hèlf van de 13e ièw zou dizze tore vervange zin door 'ne monumentale oasvleugel.
In 1335 woort de vesting Valkeberg opgetrokke door Dirk IV van 't gesjlach Valkeberg. Die vesting besjtóng oet 't herboewde kesjtièl, in gotische sjtiel, op de berg en van dao-oet, in 'ne driehook opgetrokke mergele sjtadsmoere mèt 6 ingangspoorte. Boetenum lepe grachte en aan de noordkant sjloot de Geul de vesting aaf. Hie laog de Geulpoort mèt ophaolbrök. De hoofingank waor gesitueerd Boete de Paort aan de Daelhemmerwaeg, dao woa noe de Kesjtièlgats ies. Veur luuj te voot lepe paedsjes nao bove vanoet de Berkelsjtraot.
In de 15e ièw woorte de pötkamer, de veurpoort en andere neveruumdes geboewd. In de 16e en 17e ièw volgde restauraties. In 1672 woort de börch definief opgebloze en zou noats miè opgeboewd weure. Wat bleef waor 'n rewien. De mergelblök van de rewien woorte daoano ièwelank door de Valkebergersj gebruuk veur de boew en/of restauratie van hun mergele hoezer.
Honnelles
thumb|Locatie van Honnelles in Henegouwe. Honnelles is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Berge. Op 'n oppervlakde va 43,65 km² wonne 5.186 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 119 minse per km².
Kesjtièl Valkeberg
Boewgesjiedenis
Van 't ièrtieds miedelièws vestingssjtedsje sjtoont noe nog allein nog de euverbliefsele van 't kesjtièl, gedeiltes van de mergele sjtadsmoere, eine rónne tore, eine veerkentige tore aan de Kèrksjtraot en 't Halder; 'ne verdedigingstore Kesjtièl den Halder en 3 (van de 6) ingangspoorte: de Berkelpoort, de Grendelpoort en de Geulpoort. Deze lètste, verinneweerd in 1644, is wir opgetrokke op zien oud fundament in 2014.
Honnelles
Aander kerne
left|thumb|'t Kesjtieël va Roisin in de gemèngde Honnelles. Angre, Angreau, Athis, Autreppe, Erquennes, Fayt-le-Franc, Marchipont, Montignies-sur-Roc, Onnezies en Roisin.
Kesjtièl Valkeberg
De beweunersj van 't kesjtièl
In 1041 sjteit in 'n sjinkingsacte van keizer Hendrik III de naam Falchenberg veur 't ièrsj geneump. Daomèt ies waarsjienlik 'n geboew in Oud-Valkeberg bedoeld. Gozewien I ies in 1100 de 1e hièr van Valkeberg. 't Kesjtièl Valkeberg, dat saer 1115 op 'ne oetsjtekende punt van de Heunsberg liek, zal in de loup van ièwe 't doelwit blieke van aanvalle door Hollandse, Sjpaanse en Franse troepe. In 1119 keus Gozewien de kant van de biesjop van Luuk in 'n sjtried mèt de Duutsje keizer. Zoa óntsteit ruzie mèt ziene liènhièr (de keizer). Al gauw weurt 't kesjtièl (zónder succes) belegerd. Nao drie jaor volg 'n herholing. Nao 6 weke aanvalle begeuf de 't kesjtièl 't. De börch weurt wir opgetrokke en daonao wir verinneweerd. (1141). Gozewien IV sjtörf zónder kinger en naef Diederik van Kleef erf in 1207 't kesjtièl. Dees familie neump ziech van Valkeberg.
Valkeberg greujt dan oet tot 'n klein zelfsjtendig sjtäötsje mèt de börch en Valkeberg-sjtedsje es centrum. Formeel vèlt Valkeberg ónder 't hertogdóm Limburg. Es de hertog sjtörf zónder kinger, beginne de hière van Gelder, Braobant, Luuk en Limburg 'ne sjtried um de opvolging. In de sjlaag bie Woeringe (1288) wint Braobant en Jan I weurt hièr van Valkeberg. Walram de Rosse, hièr van Valkeberg, dae aan de kant van Gelder gevochte haet, weigert Jan I te erkènne en dao volg 'n nuuj belegering in 1288. Rónd 1327 beginne weer gevechte, noe tösje Jan III van Braobant en Reginald van Valkeberg (1305-1333). 'n Groat gedeilte van de Valkebergersj weurt oetgemaord. Reginald sjneuvelt naodat ziene zoon Walram ouch in de gevechte ies gesjtorve. In 1334 weurt 't kesjtièl euvergedrage aan 't gesjlach Van Valkeberg.
In 1352 sjtörf 't gesjlach van de hière van Valkeberg in rechte lien oet. Dan begint 'n erfsjtried, die gewonne weurt door de hertog van Braobant in 1365. Dao weurt 'ne kastelein-drossaard aangesjtèld, dae zien functie combineert mèt 't in 1543 nuuj ingesjtèlde gouvernäörsjap van Limburg en de Lande van Overmaas. Bie de veldtochte van Willem van Oranje in de jaore 1568-1574 weurt Valkeberg 'n paar kièr veur korte tied bezat door rebelle. Hienao legert de Habsburgse regering 'n garnizoen in 't kesjtièl. Rónd 1578 besjteit dat oet 80 soldaote. Prins Frederik Hendrik verovert in 1532 Valkeberg mèt zien Sjtaats leger. Dao volge nog 'n paar bezèttinge en es in 1644 de Sjtaatse troep 't kesjtièl wir verovert, weurt besjlote um 't geboew gedeiltelik te sjlope, umdat ze 't es 'n bedreiging veur Mestreech zeen. 'ne Kleine groep soldaote blief achter. In 1672, naodat Franse troepe 't kesjtièl höbbe ingenómme, lök 't de Sjtaatse troepe wir um 't truuk te verovere. Korte tied later bloze ze de boel op en de ouw börch verandert in 'n rewien.
Nasolosjaermoestenrek
De nasolosjaermoestenrek (Letien: Microgale nasoloi) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische druueg lieëglandj- en bergbusj. De saort wuuertj bedreig door 't verluus aan laefgebiede.
Senegalees hierevoetbalèlftal
't Senegalees hierevoetbalèlftal vertreujt Senegal in internationaol voetbalmatche. Senegal is ein vaan de sterker len vaan d'n Afrikaanse boond AFC, al is dat neet ummer zoe gewees.
Historie
In de koloniaolen tied leefde 't voetbal neet hendeg, umtot ouch de Franse gein groete voetballers waore. In 1959, kort veur de oonaofhenkelekheid, späölde e Senegalees team 'ne vrundsjappeleke match tege naoberland de Gambia, op dat memint nog 'n Britse kolonie (1-2 wins veur Senegal). D'n ierste match nao de oonaofhenkelekheid in 1960 waor tege Dahomey (allewijl Benin); dee match góng mèt 3-2 verlore. In 1965 deeg 't land veur 't iers mèt aon d'n Africa Cup; hei haolde ze de veerde plaots. In 1968 kaom Senegal neet veurbij de grópsfaas; daonao waor 't land tot 1986 zelfs gaaroet neet debij. Aon kwalificatie veur 't WK veel al zeker neet te dinke.
Vaanaof 1990 góng 't beter. Dat jaor woort Senegal weer veerde op 't Afrikaons Kampioensjap (mèt väöl mie concurrentie es wie ze dat jaore daoveur gelök waor), en ouch in 1992 en 1994 haolde ze de grópsfaas. Groet waor de teleurstèlling wie ze daonao twie kier 't toernooj móste misse. Nao 'nen trökkier in 2000 volgde in 2002 'ne korten tied vaan groet succes: Senegal haolde de finaol vaan d'n Africa Cup (boe-in 't nao penanties vaan Kameroen verloor) en plaotsde ziech veur 't Wereldkampioensjap in Japan en Zuid-Korea. Hei zörgden 't veur 'ne stunt door wereldkampioen (en awwe kolonisator) Fraankriek in de grópsmatche te kloppe.
Nao dit groet jaor zakden 't langen tied in. In 't gemein plaotsde Senegal ziech wel veur de Africa Cup, meh zoeväöl indrök es vreuger maakde ze neet. Ouch op 't WK bleve ze weg, tot ze ziech in 2018 in Rusland weer vertuinde. E jaor later woorte ze weer twiede in de Africa Cup, die ze op de editie vaan 2021 zelfs wonne. Ouch plaotsde ze ziech, zij 't mèt de groetste meujte, veur 't WK vaan 2022 in Qatar.
Magneet
'ne Magneet (Aadgrieks: λίθος μάγνης lithos magnes "stein oet Magnesië", ofwaal 't mineraal magnetiet) is e veurwirp van e magnetisch of gemagnetiseerdj matterjaal det op gróndj van dit magnetisme veurwirpe van ferromagnetisch matterjaal aantrèk en anger magnete aantrèk of aafstuèt. Dit fenomeen wuèrtj veroarzaak door ei door 't veurwirp opgewèk magnetisch veldj. 'ne Magneet haet twiè plaatse (poale) wo de magneetwirking 't sterkste is en wuèrtj daoveur ouch dipoal geneump. Door 't aerdmagnetisch veldj wies 'ne vriejelik opgehange magneet nao de geomagnetische naordpoal. Die plaats op de magneet wuèrtj ouch de naordpoal geneump.
Magnetische matterjaal zint ónger anger iezer, niekkel en kobaltj. Ze bestaont oet magnetische atoame die häör magnetische eigesjap óntliène aan twiè valentie-elektrone mit 'ne parallelle spin.
'ne Magneet wuèrtj döks gebroek veur metaal veurwirpe oet aafval en dergelike te haole.
Gróndjbeginsele
De richting en de sterkdje van magnetische krafte kan me mit behölp van veldjlien zichbaar aangaeve. 'ne Magneet bringk e magnetisch veldj tewaeg en wuèrtj ouch doorstruimp door dit magnetisch veldj. De oppervlakdjes die waere doorkruuts door de euvergroate mièrderheid van 't magnetisch veldj neump me de poale van de magneet; volges de euvereinstumming kómme de veldjliene aan de zuudpoal (meistes gruèn) in de magneet binne en verlaote de veldjliene de magneet aan de naordpoal (road).
Me meuk 'n óngersjied tösse permanente magnete en lektromagnete. In bei vel kómme de magnetisch wirkendje stoffe toet expressie.
Magnetische monopoale (inkelveljige naord- of zuudpoale zónger häören taengenhenger) höbbe op dit moment e speculatief karakter. Me haet nag noatj experimenteel kinne aantuène det ze bestaont. Recente experimente zówwe hie aevel verangering in kinne bringe.
Mofers
Mofers of Moferts is de taal die wuuertj gespraoke in de stad Mofert en 't boetegebied van Mofert. Mofers is 'n variant van 't Limburgs en ligk kwa kènmirke tössen 't Oeas- en Centraal-Limbörgs in; 't weurt aevel meistes ingedeildj bie 't Centraal-Limbörgs vanwaengen 't feit det me stein zaet en neet sjtein. Bie anger kènmirke sluutj 't baeter aan bie 't Oeas-Limbörgs; zoea gebroek me 't waord "dich" noeatj es óngerwirp vanne zin, in plaats daovan mót me "doe" gebroeke in 't Mofers.
't Mofers wiek weinig aaf van 't Pötbrooks, en get mieë van 't Sint-Joeasters en 't Echters. Óndanks det 't väöl kènmirke deiltj mit 't Posters, versjille dees twieë dialekte toch waal behuuerlik vanein.
Kinmèrke
De wichtigste kinmèrke van 't Mofers zeen:
Klanklieër
Wie ieëre gezag zeen de óneigelike twieëklenk enne verspreijing vanne mouillering in 't Mofers de opvallendjste kinmèrke waat betröf de fonologie, mer 't Mofers haet nag e deil anger minder dök veurkómmendje kinmirke waat betruf de klanklieër.
Väöl van dees apaartheje, wovan de meiste ouch veurkómmen in anger dialekte, meh neet inne mieëderheid vanne dialekten inne ómgaeving, zeen de volgendje lèttergroepe, wovan e deil ónger drök steit:
Opmirkelik is det Mofert ieëre zowaal te wèsten es t'n oeaste vanne Panninger Linie laag: me zag (en zaet nag ummer) stein en neet sjtein, meh waal flesj en neet fles. Gans eindujig is det aevel noeatj gewaes, went me zag waal vès en neet vèsj. Waat prónt de verdeiling waas is ónbekindj en ouch neet mieë te óngerzeuke, went dit mót volges Bakkes al róndj ±1870 d'roet zeen gegange; 't liek aevel waal det de kómbenaasje -tsj betrèkkelik wied-versprèdj waas (oetgezunjerd aafleijinge, wie reet > reets). Allewiel ligk Mofert dudelik te wèste vanne lien, went 't injcluster -sj is bao gans vervange door -s, mit oetzunjering van 'n klein aantal wäörd wie miensjelik, rebelsj, fietsj en meisj. (Bakkes 1996, 292)
't Mofers haet de eige diftonge a\w en è\j, wo de meiste Limbörgse dialekte ao\ en ae\ höbbe, praktisch gans ingeruuldj veure algemeinder vörm da\w, na\w, pa\wl > dao\, nao\, pao\l en è\jg, è\jrd > ae\g, ae\rd. (Bakkes 1996, 216)
't Mofers haet, juus wie de anger Limbörgse dialekte, versjillendje vörm van umlaut. 'n Lies mit umlaute die veurkómmen in 't Mofers vindj m'n hie.
Tonaliteit en accent
't Mofers haet ouch eigenaardigheje mit betrèkking toet de oetspraok enne oetwirking vanne sleip- en stoeattoean. In ajerwèts Mofers blief de sleiptoean van 't gróndjwaord ouch behajen in posities die allewiel neet (mieë) toeanóngersjeiendj zeen (de ideaal positie): ki~ndj - ki~njer. Allewiel waeren alle klinkers in ideaal positie stoeattuuenig oetgespraoke: ki\njer. Saortgelieke oetspraok van sleiptoean in ideaal positie vindj me noe waal nag trögk in Zösteren en zujeliker. De exakte oetspraok van deze sleiptoean wiek lichtelik aaf van dae in geslaote positie, wodoor kó~mme (infinitief) en kó~m-e (imperatief mit paragogische sjwa) gein homofone zeen. Mit 't verdwiene vanne sleiptoean in ideaal positie is dit contras allein meh grótter gewore: kó\mme (stoeattoean) - kó~m-e (sleiptoean). (Bakkes 1996, 45)
Samegestèldje wäörd en lieënwäörd in 't Mofers hawwe vreuger twieë accenttuup, waat wiltj zègke det me neet dudelik 'ne lèttergreep kan aanwiezen es houflèttergreep. Dao-inplaats kós e waord twieë lèttergrepe mit aeveväöl naodrök höbbe, wie  ke~ se flaa\j  en  se~n ter fuu\j  (wie ouch in 't Zweeds:  sòck er ká ka). Allewiel kriege dees wäörd de klemtoean wodet in 't Nederlandjs ouch is, en dus bie samegestèldje wäörd veural oppen ieëste lèttergreep, en bie lieënwäörd meis oppen (einer)lèste:  ke~ seflaaj en se~nter fuuj . (Bakkes 1996, 292)
Bie sleiptuuenige lèttergrepe die bestaon oet 'ne korte klinker gevolg door 'ne sonorant wuuert d'n toean euvergebrach oppe sonorant, wodoor dae langer klink: ich ka\l [kɑ̀l] taenge (de) ka~l [kɑ́l:]. Dit gebeurt ouch wen de sonorant gevolg wuuert door 'nen obstruent, wodoor de sonorant meis stumloos wuuert: ka~lk [kɑ́l̥k]. In 't traditioneel Mofers wuuert dao noeatj 'ne svarabhaktivocaal ingeveug; kèrrək en hulləp zeen dus kèr:k en hul:p in 't Mofers. (Bakkes 1996, 39)
Sandhi's en hiaatdelging
In 't Mofers kómme väöl vel veur van sandhi's, veural bieje modaal deilwäörd. Zoea vèltj döks de lèste lètter aaf en verangert de kwaliteit vanne klinker bie 't sameveuge van 'n rits biewäörd. E kort veurbeeldj hievan is "ommer" ("ouch" + "mer"), mer ouch langer wäörd bestaon, wie "tonnannimmieë" ("toch" + "nag" + "neet" + "mieë"). Boete zón kónstruksjes is de oetspraok in 't Mofers betrèkkelik helder, in vergelieking mit 't Nederlandjs. Zoea verangert de "n" veur 'n "k" neet in "ng" es dao 'n lexicaal grens tösse zitj; me sprik dus van e [stè̞n̥kʲe] stènke en neet van e stèngke ("stein" + "-ke"), meh stinke "slech ruke" wuuert waal oetgespraoken es [stɪ́ŋ̊kʲe] stingke; saortgeliek es stènke sprik me van "aanbi-jje" en neet "aambi-jje" en van "insjrieve" en neet "injsjrieve". De sandhi's euvere waordgrens blieve veural bepirk toet verangeringen inne stumhöbbendjheid (de liaison).
Hiaatdelging kump veur mitte lètters -r, -n, -t en -d. Dees lètters kómme trögk wo zie ieëre zeen aafgevalle wen 't waord wuuert opgevolg door 'ne klinker of 'n h-: Dao haet nieks mieë. taenge Ich höb neet mieë r es det. Veural liaison mit -n is typisch veur 't Mofers, dit hingk same mitte bdht-klinkerregel, meh truuedj neet inne zelvendje ómgaeving op. Veurbeeldje van liaison-n zeen: laezen en sjrieve (Bakkes 2007, 13) en Sjrieëvenhaof (Bakkes 1996, 69 en 262). Wiejer besteit nag hiaatdelging mit -t (en -d), zowaal etymologisch: rieje (< rieden) - doe rieds es later óntstange: wone - inwoonder en boewe - doe boewts. (Bakkes 1996, 260-261) Es zoea waord 'ne langen, hoeage klinker haet, kan dae waere verkortj es 'n -t(j) of -d(j) volg; geboe\wdj en geboedj (mit korte klinker) kómmen allebei veur (wie ouch hae duu(j)tj). In sómmige vel is dees verkorting zelfs van ieërehaer verplich: wie~d taenge wiedje en brei~d taenge brèdje. (Bakkes 1996, 270)
Waordebook
Zónjig 21 oktoeaber 2007 is 't ieëste Mofers waordebook oetgekómme. Dit waordebook is samegestèldj door Pierre Bakkes en is oetgegaeve door de "Stichting Mofers Waordebook". In 't waordebook staon ouch aaj foto's in vergelieking mit nuuj foto's van Mofert. Wiejer bevat 't waordebook ouch 'n kaart van veure ruulverkaveling en nao sjatting 10.000 trefwäörd.
Zuuch ouch de categorie Waordebook (Mofers) oppe Wiktionair veur Moferse wäörd.
Dictee
Zoeaget eder jaor wuuertj in Mofert 't Mofers dictee gehaje. In 2009 woor det óp zónjig halfvaste, 22 mieërt. 't Mofers dictee wuuertj noe al saer 2008 gehaje. 't Dictee vèltj in te deile in drie deil: spelling & beteikenis, creativiteit en 'mofertkunde'. In alsjaore is toet noe toe de winnieër dezelvendje gewaes mit oetzönjering van 2010 en 2013, wienieë emes anges wón. Lies van winnieërs: kaderloos|rechts|Mofers Dictee
Oakland (Californië)
125px|thumb|right|Locatie vaan Oakland Oakland is 'n stad in Alameda County in de Amerikaanse staot Californië en tèlt 399.484 inwoeners, en is daomèt de 44ste stad vaan de VS.
De stad lègk ten zuije en ten ooste vaan San Francisco. Oakland is de hoofplaots vaan Alameda County.
Piauí
Piauí is ein vaan de 26 staote vaan Brazilië. 't Grens mèt de klok mèt aon d'n Atlantischen Oceaon, Ceará, Pernambuco, Bahia, Tocantins (mèt e klei puntsje) en Maranhão. De staot maak deil oet vaan de regio Noordoos. In vergelieking mèt de aander noordoosteleke staote heet Piauí historisch mer 'ne kleine rol gespäöld. Groete deile vaan de staot zien dunbevolk en rillatief druug; landsjappelek en cultureel vertuine die strieke euvereinkomste mèt 't midde vaan 't land.
Piëmont
Piëmont (Italiaons: Piemonte, oetspraok /pjee monte /; Piëmontees: Piemont, oetspraok /pjee moent /) is 'n regio in 't noordweste vaan Italië. De huidige staot Italië is in de 19en iew vaanoet Piëmont ontstande. In 't noorde grens Piëmont aon Zwitserland, in 't noordweste aon Valle d'Aosta, in 't weste aon Frankriek, in 't zuie aon Ligurië, in 't zuidooste aon Emilia-Romagna en in 't ooste aon Lombardije.
Bestuurleke indeiling
De hoofstad van de regio is Turijn. De regio weurt opgedeild in ach provincies:
Piauí
Fysische geografie
left|thumb|De Serra da Capivara, e bergechteg nationaol park mèt neve natuursjoen ouch belaankrieke archeologische voondste. Piauí, mèt oongeveer 250.000 km² e bitteke groeter es 't Vereineg Keuninkriek, is d'n èlfde staot vaan 't land nao oppervlaakde. De köslijn is mèt 66 kilometer oongewoen kort. Daovaandan löp de staot kielvörmeg oet tot e corridor vaan oongeveer 200 km breid is bereik. In 't zuie heet de staot 'n zak aon westeleke kant.
De staot kint diverse biotope en klimaote. Typisch veur 't noorde vaan Piauí en Maranhão is de zoegeneumde Mata dos cocais, e type bos wat me vint in de euvergaank vaan 't tropisch regewoud oet 't Amazonegebeed en 't druger binneland. Vaanzelfsprekend is vaan dit bos door de iewe heer al väöl door kap en brandcultuur verdwene. Wijer nao 't zuie vint me e druger steppeklimaot, caatinga in Braziliaans spraokgebruuk. 't Zuidwestelek deil is savanne-echteg vaan klimaot (cerrado) en weurt väöl veur landbouw gebruuk.
Piauí kint diverse hoeger gelege stökker, boe-oonder de binnelands zier bekinde Serra da Capivara. De belaankriekste revier is de Parnaíba, die de grens tösse Piauí en Maranhão vörmp.
Politiek
Piauí, geinen al te groete staot wat betröf inwoeners, sjik tien parlementariërs nao 't Hoes vaan Aofgeveerdegde. 't Eige staotsparlemint besteit oet 30 leie.
Gouverneur is anno 2018 Wellington Dias, 'ne politicus vaan de Arbeierspartij (PT) mèt lendeleke ervaoring.
Bevolking
Piauí is vrij dunbevolk; mèt 21,98 lui per km² is 't d'n achtiende staot (Federaol Distrik mètgerekend). Dat is e stök minder es de mieste staote in 't noordooste, meh ummer nog e stök mie es de staote in de regio Noord of de Mato Grosso. De hoofstad Teresina is wiedoet de groetste stad; mèt good 800.000 inwoeners herberg ze oongeveer e kwart vaan de ganse staotsbevolking. Parnaíba kortbij de moond vaan de gelieknaomege revier gelege, volg mèt 146.000 inwoeners op groeten aofstand es twiede stad. Alle aander gemeintes höbbe minder es hoonderddoezend inwoeners.
Etnische gróppe
Bij 't recintste oonderzeuk in 2008 rekende 71,80% vaan de bevolking ziech tot de pardos (lui vaan gemingde aofkoms), 23,36% waor blaank, 4,60% zwart, 0,47 inheims en 0,17% Aziatisch.
Taole
In Piauí is 't noordkös-dialek vaan 't Braziliaans Portugees inheims. Dit dialek maak deil oet vaan 't wijer noordoostelek dialek, wat ziech gooddeils los heet oontwikkeld vaan de dialekte in 't zuie. Zoedoende liekent de spraok vaan Piauí op die vaan aander noordoosteleke staote. 't Noorkös-dialek, wat ouch in Maranhão en Ceará te hure vèlt, versjèlt op e paar punte vaan de dialekte aon de ooskös en in 't binneland, beveurbeeld in de 'zuieleke' palataol oetspraok vaan de gróppe /di/ en /ti/.
Ethnologue gief gein inheimse taole, doed of levend, op veur Piauí.
Economie
Allewel tot de deenstesector (handel) en industriesector (textiel, gebruuk makend vaan de katoenbouw in de staot) neet te verwaarloeze zien, steunt de economie vaan Piauí in de ierste plaots op de primaire sector. 't Cerrado-landsjap in 't zuie vaan 't land lient ziech good veur extensief veehawwerij (väölal sjaop, die neet veur de wol meh veur 't leer weure gehawwe) en veur de bouw vaan soja, Piauí zien ierste exportproduk. Ouch weurt in de staot ries, sókkerreet en cassaaf verbouwd, meh neet op zoe groete sjaol wie in aander staote. De staot exporteert neve soja, katoen en leer ouch väöl etherische olie.
Mèt 'ne minseleken oontwikkelingsindex vaan 0,646 (gemiddeld oontwikkeld) is Piauí eine vaan de mins oontwikkelde staote vaan 't land (24 op 27). De staot oontwikkelt ziech wel snelder es aander staote: in 2000 waor d'n index nog 0,484.
Historie
thumb|Rotsteikeninge oet de Serra da Capivara In Piauí gief 't diverse rieke precabralijnse vindplaotse. In de nationaol parke Serra da Capivara, Serra das Confusões en Sete Cidades zien voondste tot wel 50.000 jaor trök gedoon. Serra da Capivara is wat dat betröf zoonder twiefel de belaankriekste en bekindste: dao zien diverse rotsteikeninge gevoonde die väöl toeriste trèkke (zuug pleetsje).
Piauí woort rillatief laat gekoloniseerd: pas in de twiede hèlf vaan de zeventienden iew bereikde bandeirantes 't gebeed. Oeiras, ein vaan de ierste plaotse en de aw hoofstad vaan de staot, woort pas in 1695 gestiech. De staot greujde evels gaw en in 2018 woort Piauí e zelfstendeg kapteinsjap, ressorterend oonder de provincie Maranhão meh gei deil vaan 't kleinder kapteinsjap mèt dezelfde naom. In dezen tied kaom de staot bekind te stoon um ziene katoen en zie vee; noe nog twie zier veurnaom bestoonsmiddele. Nao de oonaofhenkelekheidsverklaoring vaan Brazilië in 1822 bleef Piauí nog e tiedsje in Portugese han; de slaag bij Jenipapo in 1823 wiste de Portugeze nog te winne.
In 1852 woort de hoofstad verplaots vaan Oeiras nao Teresina. Teresina waor 'n geplande stad en es zoedaoneg de ierste geplande hoofstad in 't land.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, de corresponderende Portugeestaolege (in dees versie) en Ingelstaolege (in dees versie) artikele.
Johann Christoph Adelung
thumb|Johann Christoph Adelung Johann Christoph Adelung (Spantekow, 8 augustus 1732 - Dreesdje, 10 september 1806) waas 'nen Duutje spraokkundigen en lexicograaf van waem zie wirk invloodriek waas en biegedragen haet ane standerdisering vanne Duutsje spraok.
Adelung studeerde theeologie van 1752 toet 1758 in Halle bie Siegmund Jakob Baumgarten. In 1759 woort t'r poëzielieërer aan 't gymnasium in Erfurt. Saer 1763 waas t'r privégelieërdje en euverzètter in Leipzig. In 1787 woort t'r houfbibliotieëkaer ane hofbibliotieëk in Dreesdje.
Adelung sjreef versjillige kultuurhistorische en gesjiedkóndige werke, mer is meis bekandj veur zien spraokkundige oetgave. Zie wichtigste werk is 't Grammatisch-kritisches Wörterbuch der hochdeutschen Mundart (1774-1786), det toette midde vanne neugentieëndjen ieëf 't wichtigste werk euvere Duutsje spèlling waas. In 1788 brach t'r daoboete de Vollständige Anweisung zur deutschen Orthographie oet. Hie-in lag t'r de betrèkkelik uniform spèlling bès eiveljig en stèlselmaesig vas toet 'ne naom. Zien spèlling woort op sjoeale gelieërdj en gebroek door sjrievers wie Johann Wolfgang von Goethe en Christoph Martin Wieland. 't Systeem-Adelung euver 't gebroek vanne ringel-s "ß" woort in 1901 offesjeel ingeveurd en bleef geljig toette spèllingsverangering van 1996.
Vèsserswaert
Vèsserswaert is e gehuch aan de Maas in de Nederlandjse gemeinte in de Nederlandjse gemeinte Ech-Zöstere. Tót 1803 waas 't 'n hieërlikheid.
In de zèstieëndje ieëw praekdje Menno Simons in Vèsserswaert. In dees plaats höbbe gerumen tied väöl anabaptiste gewóndj.
Vanaaf 1803 vool de veurmaolige hieërlikheid ónger de gemeinte Ieële.
Doe in 1839 't Belsj en Nederlandj woorte gesjeie, woorte de gebiede op de rechsje Maaskantj e deil van Nederlandj. Ieële kwaam in 't Belsj te ligke, mer Vèsserswaert en d'n Daniëlsweerd woorte bie de Nederlandjse gemeinte Roostere geveug. Kirkelik góng Vèsserswaert aevel ónger Buchte huuere. In 2001 góng de gemeinte Roostere op in de fusiegemeinte Ech-Zöstere, wo door saer den Vèsserswaert ónger die gemeinte vèltj.
Osasco
thumb|250px|right|Osasco Osasco ies 'n sjtad gelaege in de deilsjtaot São Paulo van Brazilië. Osasco haet óngevaer 718.646 inweunersj.
Dead Man
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan avventurefilms, dramafilms, fantasy (fantasie), western.
Merret (Mestreech)
De Merret is e plein in 't centrum vaan Mestreech. Op 't plein steit 't stadhoes vaan de stad.
Historie
't Plein woort in de Middeliewe doorkruus door de ierste stadsmoer vaan de stad. De naome vaan de aon de Merret oetkoumende straote Groete Grach en Kleine Grach rappelere hei nog aon. Op 't plein stoond ouch 'n stadspoort (Leugen- of Gevangenenpoort) en de 13e iewse Lakehal mèt Belfort (väöl lakewevers woende in 't vlakbij gelege Boschstraotkerteer). 't Plein boete de moer hètde en hèt nog ummer de Houtmerret.
't Stadsbestuur dat in de Groete Staat zaot wou verhuise en gaof Pieter Post opdrach 'n nui stadhoes te ontwerpe. Heer zeukde de locatie vaan de lakehal en de Houtmerret oet. Roond 1659 woort de Lakehal, de stadspoort en de Moer gesloop, en zoe ontstoond e gans nui plein. In 1664 is 't stadhoes op de tore nao gereid. In de loup vaan de volgende iewe weure de hoezer roond de Merret versteind. Ouch vinde 'r tot 1860 terechstèllinge plaots op de Merret. In de 18e iew koume d'r ouch hierehoezer aon de Merret te stoon. De baankgebouw aon de weskant vaan de Merret is dao 'n sjoen veurbeeld vaan.
't Geziech vaan de Merret veranderd hendeg wienie in 1932 de Wilhelminabrögk moot oetkoume op de Merret. Heiveur weure twie hoezerblokke ten ooste vaan de Merret gesloop. Ouch verrijze d'r in de jare '50 en '60 de nuie gemeintegebouwe aon dee kaant. Zoe onstoont e 'look' in de Merretwand. Ind 20e iew greujde de behoefte om dat look werr te slete.. Tösse 2002 en 2007 woort daorum nuibouw nao ontwerp vaan arsjitek Jo Coenen en Bruno Albert gebouwd; 't Mosae Forum. Ouch woorte buim geplant, woort 't plein autoluw gemaak en is de bösstatie verdwene.
't Plein noe
Op de Merret woort al iewe merret gehawwe zjus wie huie. Op goonsdaag (waoremerret) en vriedaag (waoremerret en vèsmerret) weurt 'weekmerret gehawwe. Daoneve gief 't ouch ederen daag daagmerret mèt get kräömkes die permanent op de Merret stoon.
De Merret kint 'n aontal monuminte. Zoe steit al sinds 1902 'n standbeeld vaan Jan Pieter Minckeleers, de oontdèkker vaan 't leechgas, aon de noordkant vaan de Merret. In 't zuie steit sins 1954 de fontijn mèt 'n standbeeld vaan 't Mooswief (gemaak door Charles Vos, 't vastelaovendsymbool vaan Mestreech. Ouch gief 't nog 'n aw waaterpoomp oet 1824 ten zuie vaan 't stadhoes.
29 oktober
29 oktober is de 302de daag van 't jaor (303de daag in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 63 daag pes 't eindj van 't jaor.
Gebore
thumb|right|150px|Abraham Kuyper, gebaore op 29 oktober 1837. thumb|right|150px|Winona Ryder, gebaore op 29 Oktober 1971. thumb|right|150px|Amanda Beard, gebaore op 29 Oktober 1981. thumb|right|150px|Amarna Miller, gebaore op 29 Oktober 1990.
Soumagne
Soumagne is 'n gemèngde in de provincie Luuk in Wallonië op 't Belsj.
Demografie
Op d'r 1sjte januari 2007 tèlde de gemèngde 15562 inwoners op 'n oppervlakte va 27,22 km².
Alfred Dreyfus
thumb|250px|Alfred Dreyfus. Alfred Dreyfus (Mulhouse, 9 oktober 1859 – Paries, 12 juli 1935) waor 'ne joods-Fraanse officier, dae väöral bekènd waoërt dör de nao häöm geneumde Dreyfus-affaire.
De Dreyfus-affaire
Dreyfus waoërt óp 15 oktober 1894 gearresteerd óp groond va vaalsje documaente oeë-oet zów blieke dat-e verraod zów ha gepleegd (e zów 'ne sjpion zieë väör Duutsjlaand); 't feit dat-e 'ne jood waor how met dit alles te make. E waoërt op 5 januari 1895 oet z'ne rang gezat en veroordeeld töt 'n laeveslang gevangenissjtraof, oet te zitte óp 't beruchde Duvelseiland.
Z'n veroordeling veroorzaakte väöl ambras en versjèjje perzoeëne haant zich d'r aan meuj gemakd öm 'm vrie te kriege. Dit kreeg z'n beslag op 19 september 1899 wie Dreyfus waoërt vrijgelaote. Pas op 12 juli 1906 waoërt-e gaans vriegesjpraoëke van de aanklachte oeë me 'm van besjöldègde.
Oonder aandere d'r bekaande Fraanse sjriever Emile Zola haat zich väör z'n vrielaoting en rehabilitatie ingezat mèt z'n beroemd pamflet uit 1898 getiteld J'accuse...! ofwaal Ich klaag aan...!
Dreyfus is begrave op begraafplaatsj Cimetière du Montparnasse in Paries.
Jurbeke
thumb|Locatie va Jurbeke in Henegouwe. Jurbeke (Fraans: Jurbise) is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Berge. Op 'n oppervlakde va 57,86 km² wonne 10.294 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 178 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|De kèrk va Jurbeke. Erbaut, Erbisœul, Herchies, Masnuy-Saint-Pierre en Masnuy-Saint-Jean.
Toy Story
Toy Story is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan Animation, avventurefilms, kemedie, Family, fantasy (fantasie).
6 miert
6 miert is de 65ste daag van 't jaor (66ste daag in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 300 daag pès 't eindj van ‘t jaar.
Gebäörtenisse
thumb|Felix Hoffmann Óntdèkker van de aspirine in 1899
Gesjtorve
thumb|John Philip de Sousa oetvènjer van de [[sousafoon, gesjtorve in 1832]]
Um d'r Paum
Um d'r Paum (Nederlandjs: Paumstraat) is ee gehucht ten oeëste van Bóches i de gemingde Zumpelveld i gen Nederlandse provincie Limburg. 't Gehucht liek vasgegreujd aa Bóches.
Heat
Heat is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan actie, misdrieffilms, dramafilms.
Marsberg
Marsberg (vreuger ouch Stadtberge) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Hochsauerlandkreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland), grenzend aon de staot Hesse. Mèt häör 182,22 km² en 19.771 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 109 de veerkante kilometer.
Bij 't stedsje woort in 'n veldslaag in 772 ein vaan de groetse Saksische heilegdómme verweus, wat 't ind beteikende vaan de Saksisch relizjie.
Kerkeveld
Kerkeveld is ing buurt in 't weste van Bóches in gen gemingde Zumpelveld in de Nederlandse provincie Limburg, in de richting va gen Bóchezerhei.
Onomatopee
'n Onomatopee of klaanknaobootsing is 'n stijlfiguur woebij in ein of mierdere wäörd 'ne klaank weurt naogedoon.
Veurbeelde: 'ne koekoek hète zoe umdat 'r dat geluid maak, zjus wie 'ne tjiftjaf, 'ne oehoe, e kleunkske en 'ne grutto.
Taalverwerving
Vólwassene make dèk gebroek van onomatopeje öm keender d'r óp attaent te make dat 't wäöërd haat väör väörwaerpe mèt bv: 'n tik-tak en 'ne toet-toet. Es keender dàt da eenmaol versjtande haant, lieërt me ze de mieë abstrakte benaminge väör die väörwaerpe: klok en auto.
Falköping
Falköping is 'n gemèndje in Västra Götalands län, Zwede. De gemèndje tèltj 31.231 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.056,69 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 29,6 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
7,37% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Safe
Safe is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms.
De film woort geregisseerd door Todd Haynes en heet 'nen doer vaan 119 menute.
Lies van plaatse in Nederlands Limburg
De plaatse in de Plaatsnamelies van Nederlands Limburg  zint gesjreve in 't plaatselik dialek (volges de Veldeke-sjpelling 2000) van alle gemeintes, sjtae, dörper en gehuchte. Veldeke Limburg, de dialekvereiniging van Limburg, haet in 2000, op verzeuk van de provincie (Nederlands Limburg) dees toponiemelies samegesjtèld. In 2013 versjeen 'n nuuj versie van dees plaatsnamelies: []. Veur de sjpelling van kleiner gehuchte, buurtsjappe en wieke zuug in de betreffende gemeinte.
Sjriefwies: 'ne Plaatsnaam weurt in ’t eige dörp dèks andersj oetgesjproke es in de plaatse d’r umheen en ouch ies ’t dèks zoa dat ouwere ‘m sjuus get andersj weergeve es jóngere. Dèks ies me gewènd aan de plaatselike sjpelling of me sjrief lèttersj en zèt accente die gein beteikenis (miè) höbbe. In eder geval ies dees toponiemelies hièl zorgvuldig samegesjtèld en ies geprobeerd de Limburgse name vas te lègke. Bie de samesjtèlling ies oetgegange van de volgende principes: Fonologische weergaaf en néét de etymologische en wiejer volges dees reigele:
't Ies belangriek dat zoawaal de gemeintes es sjrieversj dezelfde name (sjpelling) zölle hantere. In väöl Limburgse gemeintes ies me d'r al toe euvergegange um twiètalige plaatsnaamborde te plaatse. In dees Wikipedia zörg de sjuuste sjriefwies metein veur 'ne goje (blauwe) link nao de betreffende plaats. Um tóch 'ne plaatsnaam te kènne vinge, dae gesjreve sjteit in 'n ander, ónofficieel of traditioneel sjpelling kènt me gebruuk make van redirects of doorverwiezinge. (In de óndersjtaonde lies sjteit de Nederlandse naam tösje häökskes of cursief). De volgende sectie van dit artikel is gesjreve in de Veldekesjpelling.
DE GEMEINTE (BEESEL) Bezel
Beesel Bezel, in Bezel
Offenbeek Offebek, in Offebek
Reuver De Ruiver, oppe Ruiver
DE GEMEINTE (BERGEN) Baerge
Afferden Offere, ien Offere
Aijen Äöje, ien Äöje
Bergen Baerge, ien Baerge
Nieuw-Bergen Ni-j-Berge, ien Ni-j-Berge
Siebengewald Siêbegewâld, ien Siêbegewâld
Well Wel, ien Wel
Wellerlooi De Loj, ien De Loj
DE GEMEINTE (GENNEP) Gennep
Gennep Gennep, ien Gennep
Heijen Heie, ien Heie
Milsbeek De Milsbik, óp De Milsbik
Ottersum Otersóm, ien Otersóm
Ven-Zelderheide 't Vèn, ien 't Vèn
DE GEMEINTE (HORST AAN DE MAAS) Haors aan de Maas
America Amerika, in Amerika
Broekhuizen Brokeze, in Brokeze
Evertsoord De Pieël, inne Pieël
Griendtsveen Griendsveen, in Griendsveen
Grubbenvorst Grevors, in Grevors
Hegelsom Haegelsem ,
Kronenberg De Kroeënenberg, oppe Kroeënenberg
Lottum Lottem, in Lottem
Meerlo Mieëldere, ien Mieëldere
Melderslo Melderse, oppe Melderse
Meterik De Mieëterik, oppe Mieëterik
Sevenum Zaerem, in Zaerem
Swolgen Zwolge, ien Zwolge
Lens (Belsj)
thumb|Locatie va Lens (Belsj) in Henegouwe. Lens is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Berge. Op 'n oppervlakde va 49,42 km² wonne 4.342 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 88 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|Lens (Belsj). Bauffe, Cambron-Saint-Vincent, Lombise en Montignies-lez-Lens.
John Rambo
In 2008 kaom d'r 'ne nuuje Rambo oet, John Rambo.
Lies van plaatse in Nederlands Limburg
DE GEMEINTE (MOOK EN MIDDELAAR) Mook en Middelar
Bisselt De Bieselt, óp De Bieselt
Middelaar Middelar, ien Middelar
Molenhoek De Meulenhoek, ien De Meulenhoek
John Rambo
Verhaol
Nao 20 jaar 't vervolg. Vietnam-veteraan John Rambo haet lang in 'n aafgezönjerde laevesstiel in Bangkok gelaef. Maar ongertusse wörd John Rambo ingehuurd door 'ne groep christelijke zendelinge om hen te besjerme tiejdes 'n humanitaire missie in Birma. Wanneer 'n aantal van de zendelinge wörd ontvoerd, stelt Rambo 'n team same om de groep te bevrieje.
Lies van plaatse in Nederlands Limburg
DE GEMEINTE (MOOK EN MIDDELAAR) Mook en Middelar
Plasmolen De Plasmeule, bi-j De Plasmeule
DE GEMEINTE (PEEL EN MAAS) Pieël en Maas
Baarlo Baolder, in Baolder
Beringe Beringe, in Beringe
Egchel Echel, in Echel
Helden Helje, in Helje
Kessel Kessel, in Kessel
Kesseleik Eik, in Eik
Koningslust Kunningslus, in Kunningslus
Maasbree Bree, in Bree
Meijel Mael, in Mael
Panningen Kepèl, in Kepèl
DE GEMEINTE (VENLO) Venlo
Arcen Árse in Árse
Belfeld Belvend, in Belvend
Blerick Blierik, in Blierik
Boekend D'n Bokent, in D'n Bokent
Hasselderheide De Hasselderhei, op De Hasselderhei