cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sjelde
Sjeëpvaart
Op de Westersjelde kint me mit zieësjeper vare (3.200-18.000 ton), en óch wieër bis aa de dokke bei Antwerpe. Dees vaarroutes zint inne va de drökste op d'r welt. Halverweëg Vlissinge-Antwerpe, bei Terneuze, litt d'r ingang van 't Kanaal va Gent noa Terneuze, dat óch mit zieësjeper bevare kin weëde. Vanaaf Antwerpe kint me vare op 't Sjelde-Rienkanaal i de richting va Rotterdam. Wieër op de Sjelde tusje Antwerpe en Gent, kinne alling klingere sjeper vare mit de Sjeepsklasse IV (1.000-1.500 ton), meh mit de get groeëter klasse V (1.500-6.000) kint me Frankriek i vare vanaaf de sjtad Gent. Vanaaf hei kint me mit klinger sjeper de Franzuësisje kanale bevare, of noa Charleroi vare, oeë me oetintelig i de Maas terechkunt.
Brón
Dit attikel baseert zich op 't corresponderend Nederlandssjproakig attikel, en waal in dees versie.
Jivaroaanse spraoke
De Jivaroaanse spraoke vörmen 'n klein femielje mit veer spraoke. Mesjiens is 't baeter te spraeke van 'n isolaatspraok es 'n echte femielje, aangezeen de versjillige spraoken ouch es dialekte vanein zeen te zeen. De Jivaroaanse spraoke waere gekaldj in 't naorde van Peru en 't oeaste van Ecuador.
Verwantje spraoke
De oetgestórve spraok Palta woort es Jivaroaans geclassificeerdj door Jacinto Jijón y Caamaño róndj 1940, gevolg door Čestmír Loukotka. Meh dao zeen meh weinig wäörd bekèndj es Terrence Kaufman haet gezag det 't meh weinig geliekenis guuef.
De meis-väölbelaovendje extern connecties zeen mitte Chahuapanaspraoke en mesjiens e paar anger isolaatspraoke.
De óngeclassificeerdje spraok Candoshi-Shapra wuuertj ouch dökker mit 't Jivaroaans gelink. David Payne haet 'n reconstructie gegaeve veur Proto-Shuar aevenes Proto-Shuar-Candoshi, meh recèntelik höbbe spraokkóndige verzóch óm anger spraoke mit 't Candoshi-Shapra te verbinje.
Indeiling
Hie-ónger volg 'n lies mitte indeiling van 't Jivaroaans :
Meugelikerwies waas ouch 't oetgestórve Palta 'n Jivaroaanse spraok.
Volkscultuur
Populair cultuur is 'ne neutrale verzamelnaom veur de begrippe volkscultuur en massacultuur en wert besjtudeerd dör de cultureel antropologie. 't Begrip is in de twintegste iew vaan belaank gewore, in contras tot de elitekuns.
Versjèlle in waardering en sociaal gebondeheid vaan cultuur bestoon al zoelank es dao versjèlle tösse rieke en erm lui zien. Kuns woort iewelaank in opdrach vaan de rieke gemaak, die ze financierde. Kunsteneers riechte ziech min of mie nao de wens vaan die rieke en bleve binne 'n zeker kader. De volkscultuur mós 't mèt minder middele doen, mer maakde toch cultuur, in de vörm vaan volksvertellinge (tegeneuver cerebraal diechvörm wie ballades), volksmuziek (dans veur bijv. doedelzak tegeneuver de ummer mier geperfectioneerde kunsmuziek) en volkssjèlderinge.
In de twintegste iew kraoge arbeiers lankzaamaon mie geld te besteie. Zoe kóste ze ziech beuk koupe, nao 't toneel goon en op radio en grammofoonplaote populair muziek hure. In de jaore twinteg en daarteg teikent ziech veur 't iers dudelek 'n populair cultuur aof. In dezelfden tied woort de elitair kuns nog ummer zwoerder en oonbegriepeleker veur de boetestoonder, get wat ziech nao d'n Twiede Wereldoorlog allein mer doorzetde.
Nao d'n Twiede Wereldoorlog kaom ouch de jäögcultuur op, die ziech vooral muzikaal oetde, en wel in de rock 'n roll. Populair cultuur woort zoe 'n kwestie vaan generatieconflik. Mèt de jaore woort de klouf opgelos. De populair cultuur woort mèt de jaore zoe riep, tot ziech in haor ouch wier kunszinneg strouminge oontwikkelde.
Folklore
Folklore ies de naam veur de gezameleke volkscultureel versjiensele, tradities, euverleveringe, leedsjes, gebruke, ouw ambachte, heemkunde, vastelaovend, sjötterie, jónkheid, mei-denplanting, paol ouwe, volksgeluif, kruusprocessie, heiligdomsvaart, kleierdrach, volksdans, kèrmes,
Recke
Recke is 'n Wesfaalse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Steinfurt, te Noordrien-Wesfale (Duitsland), neve Mönster. Mèt häör 53,69 km² en 11.246 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 209 de veerkante kilometer.
's-Gravendeel
frame|Ligking vaan 's-Gravendeel in Zuid-Holland 's-Gravendeel is 'n plaots in Zuid-Hollandse gemeinte Binnenmaas, in 't ooste vaan de Hoekse Weerd, ten weste vaan de Dordtse Kil en Dordrech. Tot 1 januari 2007 waor 's-Gravendeel 'n zelfstandege gemeinte mèt oongeveer 9000 inwoeners; 't oppervlak bedroog 20,69 km2, daovaan waor 1,77 km2 water.
's-Gravendeel is in 1593 gestiech in d'n daan nuie polder Nieuw-Bonaventura.
Recke
De op 45 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
Amazonas
Amazonas is de naom vaan veer subnationaal verdeilinge in 't Amazonegebeed:
Amazone
Benedicta Boccoli
Benedicta Boccoli, ouch wel Benny geneump, (Mailand, gebore 11 november 1966) is 'n Italiaanse actrice. .
1943
1940 - 1941 - 1942 - 1943 - 1944 - 1945 - 1946 1943 (MCMXLIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|right|200px|Albert Hofmann, óntdèkker van de LSD. thumb|right|200px|Douglas MacAthur, Amerikaanse general in de 1e en 2e Waereldaorlog.
Maan vaan 't Jaor
George Marshall
Gebore
thumb|right|200px|Prinses Margriet, gebaore 19 jannewarie 1943 thumb|right|200px|Bobby Fischer, gebaore 9 mieërt 1943. thumb|right|200px| Mick Jagger, gebaore 26 juli 1943.
Gesjtorve
thumb|right|200px|Sergej Rachmaninov, gesjtorve 21 mieërt 1943 thumb|right|200px|Han Hollander (rechs), gesjtorve 9 juli 1943.
Sjoenkele
Sjoenkele is ein Limburgs woord veur 't in zien eentje, of mèt meërdere luuj, heen en weer bewaege op 't ritme van walsmeziek, al dan neet begeleid door zank. Veural in de vastelaovestied en op broelofte en partiekes is 't sjoenkele heël popelair ónger de Limburgse bevolking.
De wals of de zank wo-op gesjoenkeld kènt waere wirt 'ne Sjoenkelaer geneump.
Bekènde sjoenkelaers zint de volgende nummersj:
Etymologie
't Woord sjoenkele kump van 't Middenederlandse schockelen en 't Duutsje schucken wat "langzaam heen en weer bewaege" beteikent.
Venus (planeet)
left|150px Venus, in de volksmoond vaanajds bekind es de Mörgestaar en de Aovendstaar, is vaanaof de zon gezeen de twiede planeet vaan eus zonnestèlsel. De planeet is verneump nao Venus, de Romeinse godin vaan de leefde. Zjus wie de eerd is 't 'n terrestrische planeet. Daobij is Venus oongeveer eve groet wie de eerd.
Karakteristieke
thumb|left|thumb|Venus gezeen in 'n baon um de Zon thumb|left|thumb|Venus in 'n dik wolkedèk gezeen vanoet de Pioneer thumb|left|thumb|Vulkanische activiteit aon 't oppervlak vaan Venus
Baon en Rotatie
Venus löp um de zon in 224,7 daog. De excentriciteit vaan de baan is gaans gering, slechs 0,007. Venus drejt in westeleke riechting um häör as, in tegestelling tot de aander planete, die in oosteleke riechting drejje. Dit hèt retrograad. De zon kump dus op in 't weste. Daobij drejt Venus mer hiel traag: ze deit 'r 243 eerdse daog euver um eine kier um häör as te drejje. Umtot de planeet tegeliekertied ouch um de zon drejt, doort 'nen "daag" (de periode tösse twie zonsopkomste) mer 117 eerdse daog.
Temperatuur en wolkedèk
Venus geit ummer sjuil oonder 'n hiel dik wolkedèk vaan dröppels zwavelzoer. Vaan bovenaof gezeen zörg dat veur 'n groete helderheid umtot 't wolkedèk väöl zonleech weerkaats. Vaanaof de eerd is Venus heidoor mèt 't bloete oug beter ziechbaar es eeder staar en es zoedanig nao de maon 't helderste objek aon d'n ochtend- of aovendhiemel. Aon d'n oonderkant zörg 't wolkedèk veur 'n heftig broeikaseffek boedoor de temperatuur op Venus hoeg oplöp. De zon en de nachteleke sterrenhiemel zien daan ouch noets ziechbaar vaanaof 't oppervlak van de planeet. De gemiddelde temperatuur is mèt zoe'n 480 °C zelfs hoeger es op Mercurius. 't Geel/oranjekleurige wolkedèk drejt sneller um de planeet es tot zie zelf drejt, boedoor windsnelhede tot 100 m/s kinne optrejje.
Atmosfeer
De atmosfeer vaan Venus is zier diech en besteit veur 't euvergroete deil oet koolstofdioxide, wat 't broeikaseffek, wat door 't wolkedèk weurt veroorzaak, nog extremer maak. De hoegen drök (circa 90 bar), de wolke vaan zwavelzoer, de hoeg temperatuur en de koolstofdioxideconcentratie make eder dinkbare vörm vaan leve op Venus oonmeugelek.
't Gief euverigens wel speculaties euver de meugelekheid vaan leve op Venus in d'n atmosfeer, op tientalle kilometers huugde, boe drök en temperatuur eerdse proporties aonnumme. In september 2020 kraoge die spikkelaties 'ne sterken impuls wie in d'n atmosfeer spore vaan fosfien woorte oontdèk. Op Eerd kump dit allein veur es metabolisch bijproduk; 't veurkoume daovaan in de Venusatmosfeer kin dus trop wieze tot dao ouch micro-organismes zitte.
Oppervlak
Op Venus zien twie groete continentachtige hoeglande te onderscheie. Op 't noordelek hoegland, wat Ishtar Terra heit en oongeveer zoe groet is es Australië, gief 't väöl gebergte. De hoegsten tóp is Maxwell Montes en stik oongeveer 10 km bove 't umringend land oet. Op de zuideleke hemisfeer ligk Aphrodite Terra, wat qua gruutde vergeliekbaar is mèt Zuid-Amerika. Tösse dees hoeglen ligke groete deeptes wie Atalanta Planitia, Guinevere Planitia en Lavinia Planitia. De dikke atmosfeer zörg deveur tot de mieste meteoriete al oetereinvalle veurtot ze 't oppervlak bereike, boedoor betrèkkelek wieneg inslaagkraters te vinde zien op Venus. Sins 1985 kint de Internationale Astronomische Unie ouch naome touw aon de kraters op Venus. Euver de gaanse planeet zien groete aofgeplatte sjèldvulkane te vinde. Mèt oetzundering vaan Maxwell Montes zien alle berg, vlaktes en aander geologische strukture verneump nao mythologische en echte vrouwe.
Geologische activiteit
Al-evel heet Venus gein tektonische plate wie de eerd, mer es gevolg vaan groetsjaolige vulkanische oetbarstinge is de koors continu in beweging en weurt 't oppervlak regelmaoteg euverspäöld met lava. Ouch dat is netuurlek 'n verklaoring veur de oontbrekende inslaagkraters. Toch zien de mieste vulkane neet actief en concentreert 't vulkanisme zich in hot-spots.
left
Karel Goeyvaerts
Karel Goeyvaerts (Antwerpe, 8 juni 1923 - aldao, 3 fibberwarie 1993) waor 'ne Belzje componis. Heer heet ziech veural verdeenstelek gemaak es eine vaan de aonjegers vaan 't serialisme en späölde daomèt - eve - 'ne groete rol in de nao-oorlogsen avant-garde.
Leve
Goeyvaerts góng in 1943 in zien woenplaots aon 't conservatorium hermenie, contrapunt, compositie en meziekhistorie studere. In 1947 góng heer nao 't conservatorium vaan Paries um dao wijer te studere bij Darius Milhaud (compositie), Olivier Messiaen (analyse) en Maurice Martenot (ondes Martenot). Dees studie doort tot 1950. Oonder Messiaen en Milhaud zaot heer in de klas bij oonder mie Pierre Boulez.
Messiaen had Goeyvaerts bekind gemaak mèt 't werk vaan Anton Webern en mèt zien eige werk, wat 'nen depen indrök naoleet. Goeyvaerts meinde evels tot allebei nog neet wied genog waore gegaange en sjreef dao-op zien Sonnaat veur twie piano's, die in 1951 veerdeg kaom. Aofhenkelek vaan de definitie weurt dit dèks gezien es ierste serieel compositie.
Venus (planeet)
Venuseuvergaank
'ne Venuseuvergaank is 'n zeldzaam versjijnsel woebij Venus exak tösse de zon en de eerde in steit en is vergeliekbaar mèt de zonsverduustering. Deze Venuseuvergeng koume paarsgewijs veer kier veur in 'n vas patroen wat ziech eder 243 jaor herhaolt, steeds in de maond juni of december. Tösse de ierste en twiede euvergaank zit ach jaor. 121,5 jaor later koume de derde en veerde euvergaank veur, obbenuits mèt 'n tössepoos vaan ach jaor. Nao 105,5 jaor begint dees sequentie weer obbenuits. Op 8 juni 2004 ging zoe'ne serie vaan start. Deze euvergaank waor in Nederland good te zien - 't waor helder weer. De dao-opvolgende euvergaank gebäört op 6 juni 2012, mer om dee te zien moot me nao d'n aandere kant vaan de eerde reize. De derde en veerde euvergaank vinde plaots op respectievelek 11 december 2117 en 8 december 2125.
Karel Goeyvaerts
Leve
In de zomer vaan 1951 woort Goeyvaerts nao de Darmstädter Ferienkurse gesjik, boe heer neve ziene mètstudent Boulez ouch Karlheinz Stockhausen trof. Stockhausen, dee tot daan neet ultramodern componeerde, voont de Sonnaat zier inspirerend en veurde ze op dit zomerkamp oet. Theodor Adorno, op de Ferienkurse presint um de jong componiste les te geve, maakde 't werk belachelek; Stockhausen naom 't heibij veur Goeyvaerts op. Geïnspireerd door de Belsj sjreef Stockhausen in de maonde die volgde zien ierste serieel compositie, Kreuzspiel. De jaore die volgde hadde de bei jonges 'n intensief breefwisseling mèt veural väöl compositorische ideeë. Allewel tot ze neet dezelfde opvattinge hadde, realiseerde Stockhausen in de studio in Kölle wel Goeyvaerts zien elektronische werke.
Venus (planeet)
Verkinning
Nao de zon en maon is Venus tijdes de mörge en aovend ein vaan de mies prominent aonwezige hiemelliechame. De Babyloniërs besjreve Venus al roond 1600 v.Chr. en neumpde de planeet Nindaranna. Bij de Sumiriërs waor Venus bekind es Dil-bat of Dil-i-pat.
thumb|300px|Mariner 2
Venera 3
't Ierste ruimtevaartuig wat ech op Venus landde waor de Russische Venera 3 op 1 maart 1966. De landing was evels zoe hel tot 't vaartuig onmiddellek daonao es verlore moos weure besjouwd. Later zien aandere Venera-sondes nao Venus gesjik die mier succes hadde. De mieste apparatuur heelt 't neet langer es 'n haaf oor oet, vanwege d'n extreme drök vaan 90 atmosfeer, de extreem hoeg temperatuur en de zwavelzuurreges.
Venera 9
Op 22 oktober 1975 bereikde Venera 9 'n baon roond Venus mèt aon boord 'n arsenaol aon camera's en spectrometers. Dees ruimtesonde heet hiel väöl foto's en informatie euver de samestèlling vaan 't wolkedèk, ionosfeer en magnetosfeer nao de eerde trökgesjik.
Venus Express
Eind 2005 woort de Venus Express vaan de ESA gelanceerd. Dees ruimtesonde zal de atmosfeer en 't wolkedèk in detail bestudere en 'n globaal kaart vaan de oppervlaktetemperatuur make. Op 11 april 2006 is ze in 'n baon um de planeet gebrach.
Woerneume
thumb|Venus en de maon, kort veur zonsopgaank Venus is nao de zon en de maon 't helderste objek aon d'n hiemel en deks opvallend aonwezig es "mörgestaar" of "aovendstaar". Umtot de baon van Venus binne die vaan de eerde ligk, steit Venus noets wied vaan de zon en kump daorum noets mie es 'n paar oor veur zonsopkoms op en geit noets mie es 'n paar oor nao de zon oonder. Zelfs euverdaag is Venus mèt eineg zeukwerk te zien. Mèt 'ne telescoop is te zien tot Venus zjus zie de maon fase (sjijngestalte) vertoent (oontdèk door Galileo Galilei), mer door 't wolkedèk zien d'r evels gein details te zien. De bèste woerneumingstied is kort veur ierste- of kort nao lèste kerteer, umtot de (halve) sjijf daan 't helderste is. Mèt de sjijf hielemaol vol (zjus wie volle maan) is de planeet ouch 't wijdste weg en vertoent ziech daan relatief zwaker verleech.
Rule
thumb|250px|right|[[Carréboerderie in Rule]] Rule (Nederlands: Rullen) ies 'n gehuch in de gemeinte Voere in Belsj. 't Liek bove en miedde op 'ne waeg, dae 'n helling vörmp vanoet 't dal van de Voor in de buurt van S'n Pieëter.
Rule vörmp 't boveste gehuchske mèt get ouw häöf en hoezer woa-ónder 'n vakwerkhoes. Op nr 54 bevingk ziech 'ne groate ouwe gesjlote haof, woa-in en bie, (aan de euverkant), noe 'n manège gevestig ies. Links neve de groate inriejpoort ziet 'n róndbaogig vootgangersjpeurtsje mèt gedeiltelik helsjteine umliesting. 't Geboew ies van baksjtein (zónnebekkersj).
Get lièger aaf, aan dezelfde waeg, bevinge ziech de gehuchte Brabant, Dreenk (Drink) en Zjwaan (Zwaan).
Archeologische site
Roond 1919 deeg Marcel De Puydt archeologisch vaeldwaerk in Rule en voond vuursjtènge getuug oet de jonge sjtèèntied.
Gorinchem
frame|Ligking vaan Gorinchem in Zuid-Holland Gorinchem (oetspraok Gorkum) is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, aon de munding vaan de Linge in de Merwede, tege de grens mèt Gelderland aon. De gemeinte had per 1 januari 2006 34.271 inwoeners en besleit 21,99 km2 (daovaan 3,03 km2 water). Neve de stad Gorinchem kint de gemeinte ouch de kern Dalem.
Karel Goeyvaerts
Leve
In 1957 trok Goeyvaerts ziech oet 't opebaar meziekleve trök, al bleef 'r wel componere. Zie werk stoont vaanaof dezen tied oonder invlood vaan diverse nui modes in de meziek. In 1970 beneumde de BRT Goeyvaerts tot producent bij 't IPEM in Gent. Tösse 1983 en 1993 heel de maan ziech bezeg mèt Aquarius, 'nen opera. Nog in 1992 kraog Goeyvaerts 'ne lierstool Nuie Meziek bij de vakgroop meziekwetensjap aon de K.U. Leuven.
Werk
De vreug werke vaan Goeyvaerts (de werke mèt nommers, zuug oonder) zien extreem streng serieel. Eder elemint vaan de meziek - toendoor, toenhuugde, dynamiek, klaankkleur - moot door dezelfde reeks weure gecontroleerd. Daorum liet heer ouch gein oongestumde slaaginstruminte touw, umtot hun klaanke neet in toenhuugdereekse te vatte zien. 't Leefste liet heer ouch minseleke (dus feilbaar) oetveurders eweg; dit verklaort zie pioneerswerk in d'n elektronische meziek. Luusterbaarheid vaan de meziek is gans oondergesjik aon de logica vaan de structuur. 't Dudelekste huurt me dit in zien Nr. 4 mèt doej toene oet 1952, boebij me nege menute niks aanders huurt es eine sinustoen mèt zien eige in 'ne zier laankzaam versjuivende canon. Hei-in versjèlt zie werk vaan dat vaan Stockhausen, die al-evel 't serialisme umermde meh de esthetische opvattinge vaan Goeyvaerts neet deilde.
Zie later werk zeuk aonsleting bij nui modes in de meziek. Get later es Stockhausen, meh zeker in dee ziene geis, geit heer aleatoriek en 't elemint vaan minseleke feilbaarheid (variabele vörm) in zie werk touwlaote. Later zeuk heer oonder mie aonsleting bij de minimal music en de neotonaliteit. Zie lèste werk is Alba per Alban, wat heer in opdrach vaan de KUL sjreef meh bij zienen doed neet veerdeg waor.
Bronne
Dit artikel is deils gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie; wijer kump informatie vaan dees site.
Uvulairen approximant
d'n Uvulairen approximant of uvulair glitsjklank is 'ne mitklinker dae in inkele gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
In gein inkel spraok wuuertj de stumhöbbendjen uvulaire fricatief fonematisch óngersjèdj vannen uvulairen approximant. Hieveur höbbe bei klenk 'tzelvendje teike. Wo óngersjied toch nuuedig is kan me de fricatief aangaeve mit ennen approximant mit.
Kènmirke
Kènmirke vannen uvulaire approximant zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs is dit 'n meugelike oetspraok veure <r> ; den wusseltj t'r döks aaf mitte stumloeazen uvulaire fricatief wen d'r in 'ne stumloeaze kónteks steit. Döks wuuertj t'r ouch aafgewusseldj mitte stumhöbbendjen uvulaire fricatief of d'n tril; de litste steit den ummer inne beginposiesje vanne littergreep, dewiel d'n uvulairen approximant meistes intervocalisch of bie 'n ènjcluster veurkump.
Anger meugelike oetspraoke veure <r> zeen:
Il-76 Candid
De Ilyushin IL-76 NAVO codenaam Candid is ein van de grotste vrachvleegtuuge ter waereld, en waerdj geboewdj door Ilyushin. 't Prototype van dit masjien van grote aafmaetinge maakdje zien eerste vluch op 25 meert 1971 (de teste bleeve doorgaon toet aan 1975). 't Vleegtuug vestigdje 25 waereldrecords veur sjnelheid en heugte terwiel 't volgelaaje is mit goedere. De Il- 76T, dae is besjtumpdj veur 't zjwaor transport in Siberië, is oetgerös mit sjtraolmotors mit bypass en kan vanaaf de meis gebrekkige sjtartbane functionere. Ongeveer zestig Il-76 waerdje veur de lochvloot in deens genomme veur commercieel doeleinde; meer dan honderd Il-76M's deene in de Russische, Tsjechische, Iraakse en Poolse lochmachte, veur 't transport van troepe en veur zjwaor vrachte.
Ein paar jaor geleeje haetj d'r eine hele tied eine Il-76 op Mestreech Aoke Airport gesjtange dae 't lanjingsgeldj neet kos betaale, en daoveur aan'ne ketting waas gelag.
Technische gegaeves
Lengte: 40,60 m.
Heugte: 14,70 m.
Arkeltaore
thumb|right|250px 't princiep van 'ne arkeltaore
'ne Arkeltaore (ouch waal bekènd ónger de name erkertaore, arkel, sjpietaore, paeperbös of sentinel) is 'n róndj, euverhangend täöreke dat van de 12e tot en mèt de 16e eëuw aan of op 'n moer of vestingwal van aw verdedigingswerke woorte geboewd. 'ne Arkeltaore woort dèks op de hook van tweë gevels aangebrach, mèr koosj ouch in 't midde van 'ne gaevel geplaatsj zeen. De arkeltaore waas meistal van relatief klein formaat en deende ter besjerming van de sjildwach. Door 't vrieje oetzich op de ómgaeving van 't vestingwerk waas de taore teves 'n oetsjtaekend observatiepuntj veur wachters.
Arkeltäörekes waere dèks oetgerös mèt sjeetgate en kantele. Zoagaar aan de awtste verdedigingswerke oet de Middeleëuwe zint arkeltäörekes geboewd. Eugène Viollet-le-Duc numt in ziene "Dictionnaire raisonné de l’architecture française du XIe au XVe siècle" aan dat dees eësjte arkeltaores van hout ware gemaak en dat die allein mèr in tieje van aorlog aan de moere woorte vasgemaak.
Guillaume Franquinet
Guillaume Desiré Lambert Franquinet (1 mei 1826 - 29 jannewarie 1900) sjreef in 't Mestreechs inkel toneelwerke, die oetgeveurd woorte door de leie vaan sociëteit Momus. Nao zienen doed is e beukske oetgebrach mèt veerskes in 't Mestreechs. Neve dialeksjrijver, waor Franquinet sjrijver vaan e groet aontal publicaties euver taolkunde, lètterkunde en gesjiedenis. Heer bekleide in zie leve versjèllende hoeg maotsjappeleke functies in Mestreech.
Leve
thumb|page=2|Franquinet (1875) Guillaume Desiré Lambert Franquinet woort gebore op 1 mei 1826 te Mestreech. Heer studeerde rechte in Leuven. Daonao vestigde heer ziech es avvekaot in Mestreech. Zien belangstèlling góng evels mie oet nao gesjiedenis, taol en lètterkunde. Daodoor oontdèkde heer ouch in 1848 bij touwval de aw stadsarsjieve vaan de stad Mestreech, die heer vaan d'n oondergaank wis te redde. In 1850 woort heer beneump es stadsarsjivaris, wat heer zouw blieve tot 1867, wie heer gekoze woort tot gemeinteraodslid. Franquinet maakde deil oet vaan 't stadsbestuur vaan 1867 tot 1869 en vaan 1873 tot 1879, iers es raodslid, en daonao es wèthawwer. Vaan 1851 tot 1881 waor Franquinet daoneve plaotsvervaangend kantonrechter. Vaan 1866 tot 1880 waor heer ouch provinciaol arsjivaris. In 1880 woort heer beneump tot distrikssjaolopzeender, wat heer bleef tot aon zienen doed.
Franquinet vervölde in zie leve tientalle nevefuncties. Zoe waor heer opriechter en sikkertaris vaan de Maatschappij voor Landbouw (1848), bestuurslid vaan de sociëteit Momus (1854-1880), sikkertaris vaan 't Burgerlijk Armbestuur (1854-1856) en mèt-opriechter vaan 't L.G.O.G. (1863) en De Maasgouw (1879). In 1876 woort heer beneump tot Consul vaan België, in 1896 tot Vice-consul vaan Spaanje. Franquinet waor wijer Ridder in de Leopoldsorde (1894) en Officier in de orde van Oranje-Nassau (1896). Franquinet is gestorve op 29 jannewarie 1900 in Mestreech.
Bibliografie
't Toneelwerk vaan Franquinet besteit oet de volgende werke:
Vaan Franquinet zien de oonderstaonde diechtwerke oetgegeve:
'n Aontal vaan zien gedieche zien al veur de publicatie vaan Mastreechter veerskes los versjene in oonder mie:
Werk vaan Franquinet is ouch trök te vinde in oonderstaonde blomlezinge:
Ieëf
'nen Ieëf of ieëw is 'n periood van 100 jaor. Väöl luuj zeen geneig te dinken det 'ne nujen ieëf begintj bie 't aanbraeke van e jaor wovan 't jaortaal ènjig op 00, wie 2000. d'n Twintjigsten ieëf zów den doere van 1900 toet en mit 1999. Raekenkóndig begintj 'ne nujen ieëf aevel bie 't ènj van e jaortaal ènjigendj op 00; d'n twintjigsten ieëf löp dus van 1901 toet en mit 2000.
Geliënde
De Geliënde ies 'ne zankgroep oet Arensgenhout-Hölsberg, besjtaonde oet Maurice Pluijmakers en Roger Vliegen.
De Geliënde heesje tot november 2009 "De Drie Geliënde", wie Jos Gijzen nog debie waor. Es muzikante van de fanfare Sint Clemens van Arensgenhout woorte zie in 1995 gevraog um 'n ludieke act op te veure op 'ne jaorlikse fièsaovend. De naam ‘geliënde’ ies 'ne kniepoug nao de väöl geliènde muzikante, die fanfares en hermenieë inhure um op councourse hoag te score.
De lede van de groep sjrieve carnavalsleedsjes veur groepe en gruupkes van 't dörp. In 't naojaor van 2000 doon ze mèt aan 't LVK mèt 't nummer: "Es ich dien ouge zeen". Daomèt weurt de finale gehaold. Vanaaf dat moment sjteit 't trio gereigeld op 't podium van dees jaorlikse finale van 't carnavalsleed in Limburg. In 2017 höbbe ze 't LVK gewónne mit 'Code Road Gael Greun'.
Ze sjpele wiejer op carnavalsevenementen, zoa-es de 11e van de 11e in Mestreech (2006), De Zoepkoel in Venlo (2002, 2006, 2010) en De sjleting in Gulpe (2006 en 2009).
Utrech (provincie)
Utrech (Nederlands Utrecht, Utrechs Ut(e)rech) is 'n provincie vaan Nederland, die oongeveer centraal in 't land ligk en nao oppervlak de kleinste vaan 't land is. Hoofstad is de gelieknaomege stad. De provincie is d'n opvolger vaan 't Stiech, de wereldleke versie vaan 't bisdóm Utrech, wat in ziene glorietied, d'n èlfden iew, 't groetste deil vaan 't huieg Nederland besloog. De provincie grens aon Noord-Holland, Zuid-Holland, Gelderland en Flevoland.
Geliënde
LVK
Op 't LVK (Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer) haolde de groep diverse kière de finale mèt hun composities:
Utrech (provincie)
Gemeintes
Utrech kint sinds 1 januari 2019 de volgende 26 gemeintes:
Zjus wie in oonder mier Zuid-Holland en Zieland heet me begin negentienden iew in Utrech de gemeintes ingestèld es rechopvolgers vaan de aw ambachte. Umtot in Utrech evels neet zoeväöl plaotse waore es in Zuid-Holland, is 't aontal herindeilinge ouch minder groet gewees. Groetsjaolege herindeilinge voonte plaots in 1823 (boetegeriechte vaan de stad Utrech), 1857 (versjèllende gehuchte en minimaol dörpkes), 1954 (umgeving stad Utrech), 1989 (westelek Utrech), 2006 (Heuvelrögk) en 2011 (Veen- en Vechstreek, d.w.z. noordwestelek Utrech).
Geliënde
Externe link
[
Utrech (provincie)
Gemeintes
In 2011 hejje ouch Renswoude, Woudenberg en Scherpenzeel (Gelderland) mote fusere, meh dat is neet doorgegaange.
Zuug wijer lies vaan geweze gemeintes in Utrech.
Gehuch
e Gehuch ies 'n klein dörp of nederzètting op 't platteland. Saer 't ing van de 3e ièw, wie de Romeine ziech op 'n aantal sjteunpunte houwe truukgetrokke bleve hie en dao primitief gemeinsjappe besjtoon. De oudste nederzèttinge op 't platteland in Limburg, woavan oudheidkundige vondste bewieze, beginne in de Frankische tied.
Utrech (provincie)
Historische inwoenertalle
Heioonder zuut me de oontwikkeling die de provincie Utrech tösse 1830 en 1971 heet doorgemaak. De ciefers zien op basis vaan volkstèllinge.
Gehuch
Traditioneel maak me dèks 't óndersjeid tösje 'n gehuch en 'n dörp op basis van de aanwezigheid van 'n kèrk. 'n Dörp haet waal 'n kèrk en 'n gehuch neet. Sóms weurt èvvel ouch de gruètde van de plaats es criterium genómme, of de aanwezigheid van 'n sjoal.
Utrech (provincie)
Historische inwoenertalle
(v1830=100)
Gehuch
Op 't Belsj weurt ónder gehuch dèks 'n neet-zelfsjtendege plaatsj versjtange die gein deilgemeinte ies, die mèt ander weurd noats zelfsjtendig ies gewaes. Dat kèn dus ouch e kèrkdörp zin.
't Begrip buurtsjap ies èng mit 't begrip gehuch verwant, meh huèrt bie 'n groater plaats, dewiel e gehuch 'n zelfsjtandige nederzètting ies.
Plaatsname
Plaatsname wieze dèks op 't soort óntginning van terreine. Zoa-es bv Bellet in de gemeinte Vols wies nao berkebösj. Hozelt zou van hölsbösj aafsjtamme en Kelment van kale berg.
Plaatsname mèt de suffices -raad, -raat, -rot, -raot, -rade, -ret, -rode of -der goon truuk nao 'gerooide plek in 'ne bösj'. Veurbeelde zint Hobbelrade, Bèngelder, Geweustrao, Heieret.
Lintgehuchte zint nederzèttinge mèt versjpreide beboewing langs eine waeg.
כפר
Buuttereedner
'ne Buuttereedner ies emes dae 'n buut hèlt. Zoane miensj sjteit dan in of achter 'n buut (wesjton) en vertèlt e humoristisch of satirisch verhaol. Sóms gebeurt dat op riem, veural op 't Duutsj. Dèks hèlt 'r ziech aan ein thema.
Dao vinge buuttereednerkampioensjappe plaats.
In 1824 vroogte wesjvrouwe van Bonn-Beuel toesjtumming aan 't stadsbesjtuur um op de dónderdig veur carnaval 'ne vriejen daag te maoge höbbe um ouch fiès te kènne viere. Dat woort toegesjtange en saer ies vètten donderdig d'n daag van de vrouwluuj en vinge d'r ouw wieverballe plaats. Bie de carnavalsziettinge in Kölle troje es wesjvrouw verkleide mansluuj op en terwiel ze de wesj dege in 'n buut (wesjton), klepsjde ze euver van al en nog get van 't aafgeloupe jaor. Zoa ies de buuttereedner gebore.
5 juli
Heiligedaag van Antonius Maria Zaccaria
Nationale fièsdaag in Venezuela
Sjeigel
thumb|right|200px| 'ne Sjeigel, mer neet gans rech 'ne Sjeigel is ’t in väöl Limburgse plaatsje gebruukde woord veur ein (rechte) sjeijing in ’t haor, ’t kapsel van biejveurbeeld ein miensj mèt lank of hawflank haor. Ouch väöl dere, biejveurbeeld pony’s en paerd, höbbe eine sjeigel in ’t haor. Biej väöl luuj is de plaatsj van de sjeigel al van nature aanwezig. De sjeigel kènt in ’t midde van ’t haor waere gelag door dit sjtrak vanoet ’t midde nao lènks en nao rechs te kömme, mer hae kènt ouch aan de lènker- of de rechterkantj van de sjedel waere gelag. Door eine haorversjteviger te gebruke kènt ’t kapsel mèt de sjeigel in de gewunsjte vörm blieve. Biej lank haor is dat meistal neet neuëdig en vilt dit van nature in eine sjeigel.
In 't Mesjtreechs wirt mèt eine sjeigel ouch waal ein (beer)viltje bedoeld. ’t Woord sjeigele haet ein anger beteikenis mer is hiej waal min of meë van aafgeleijd.
Etymologie
’t Woord is aafgeleijd van ’t Latiense woord sceida of sceitila, wo-oet ’t Middelhoagduutsj scheitel en ’t Middelnederlandjs scedel of scheidel zint óntsjtaon. De lètter d is in de Limburgse dialekte euvergegange nao ein j en later nao ein g. In sómmige Limburgse dialekte wirt ouch waal gesjpraoke van ein sjeijel. In ’t Duutsj is de vertaling van scheiteln ’t make van ein sjeijing (in 't haor) en van scheitelrecht loadrech, lienrech, verticaal.
Kesjteël Bor
thumb|200px|Kesjteël Bor, de kesjteëlrewien thumb|200px|right|Kesjteël Bor, veurbörch es kesjteëlboerderie
Kesjteël Bor is 'n kesjteël gelaege in 't gelieknamige Nederlands Limburgse kirkdörp Bor dat taengewoordig deil oetmaak van de gemeinte Zittert-Gelaen.
Gesjiedenis en eigenaere
De lètste graaf van Leerode dae 't kesjteël bewoonde waas Frans Adam. Hae waas teves de lètste dae de titel van rieksgraaf veurde. In 1813 woort Maximiliaan van Leerode, dae tot dan de heërlike rechte haej die op zien bezittinge rösde, door de Franse Tied gedwónge om zien bezittinge, wo-ónger de kesjteële Bor en Grasbrook en de bie dees kesjteële gelaege watermeule en wèndjmeule te verkoupe. Dit beteikende teves 't einje van de Heërlikheid Bor en Maximiliaan vertrok vervolges nao zien Prusies sjtamsjlot.
Nuje eigenaer woort Lodewijk Matheus Gilissen, 'ne industrieel oet Mesjtreech. De erfgename van Gilissen verkochte op hun beurt de gojere aan de gróndjeigenaer Hendrik de Cramer, getrouwd mèt Elise Ransonnet. Hunne erfgenaam waas dochter Joanna Clementina de Cramer, getrouwd mèt Jean Baptist Barbou de Roosteren en later mèt de Belsje graaf Amédé du Puis de Watremont. Häöre zoon Johannes Barbou erfde 't kesjteël Grasbrook mèt aanhäörigheje en häöre zoon oet 't tweide huwelik, Henri du Puis de Watremont, erfde ' kesjteël Bor mèt aanhäörigheje. Henri overleej in 1906 wonao ouch 't kesjteël Grasbrook aan Jean Barbou verveel. Ziene zoon Etiënne erfde 't kesjteël en was de lètste beweuner tot 't in augustus 1930 door brandj woort verwoes.
't Heje
In 1955 verkoch de femielie van Barbou de Roosteren 't kesjteël aan de gemeinte Bor. Tot 'ne herboew van 't aafgebrende kesjteël is 't noajt gekómme. Waal woort de kesjteëlboerderie en de veurbörch in de jaore 1989-1990 gans hersjtèld, terwiel geliektiedig de nuje middevleugel woort geboewd. Hienao woorte dees geboewe gebruuk es sjtadhoes van de gemeinte Bor. Nao 'n gemeintelike herindeiling in 2001, woort Bor opgenóme in de nuuj gemeinte Zittert-Gelaen en woorte de geboewe gebruuk es gemeintelik archief. Achter de kesjteëlrewien ligk 't kesjteëlpark dat taengewoordig es wanjelpark en derepark is ingerich. Zao vundj me hiej ónger meë lynxe, rendere, flamingo's en berberape.
Óm de kesjteëlrewien veur verder verval te beheuje is in 2000 'n consolidatieproject oetgeveurd.
Baagratte
De Baagratte is de carnavalsvereiniging van Nieswiller.
De vereiniging woort opgeriech op carnavalsdinsdeg 1967. In ièrsjte instantie wol me veural get veur de Nieswillerse jeug organisere. In 1968 woort de ièrsjte jeugprins oetgerope en de ièrsjte kingeroptoch gehouwte, woa-aan alle sjtraote van Nieswiller mètdege. De naam Baagratte haet de vereiniging gekrege door 'n priesvraog.
De ièrsjte "groate prins" woort in 1973 oetgerope.
Kenaal (waterwaeg)
'ne Kenaal is 'ne kónsmaesig-aangelagdje waterwaeg dae door luuj of mesjiender is gegrave en döks in 'ne rilletief rechte lien löp. Euver 't algemeint is de waterstandj hoager of lièger es de drekke ómgaeving. Wen 't waterpiel in de kenaal hoager ligk, den sprèk me van 'ne kenaal in ophuèging; ligk 't lièger den sprèk me van 'ne kenaal in ingraving. De waterkantje mótte 't in- of oetstruime van water taengegaon. De kenaal wuèrtj ane begin en d'n ènj aafgeslaote door 'n sloes, meistes 'n sjötsloes, meh sómtieds ouch 'n spuisloes of e gemaal.
In 1954 zint alle vaarwaeg in Europa geklasseerdj in zès houtfmaote; dees zint gegrundj op bekèndje sjeepstuup: klas, tuup, lingdje * brèdje * deepgank.
Sjeigele
Sjeigele is ein in Limburg väöl gebruuk woord veur es me zuut dat emes ónvas löp mer sóms wirt 't ouch waal gebruuk es get sjeif hink of oet ’t load is.
Veur ein sjeijing in ’t haor of in ein kapsel zuug sjeigel. Mèt sjeigele wirt ouch waal ein sjpel bedoeld wobiej me perbeert óm eine platte sjtein euver 't water te goaje wobiej dae zoa dèks wie meugelik euver 't water opsjprink. Zuug hiejveur sjeigele (sjpel).
Hèllemed
thumb|Ligking vaan Helmond in Noord-Braobant Helmond is 'n stad en gemeinte in zuidoostelek Noord-Braobant, tösse Eindhove, Wiert en Venroj. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 54,57 km2 en had op 1 juni 2005 'n populatie vaan 85.571 inwuners. Helmond huurt bij 't Kaderwètgebeed SRE en ligk aon de Braobantse Aa en de Zuid-Willemsvaart. Binne de gemeinte ligke ouch de kèrne Mierlo-Hout en Stiphout.
Stadsfuncties
In 't verleie waor Helmond 'n veurnaom textielstad. In de jaore zesteg is dees industrie verlaore gegoon en sinds deen tied kamp Helmond mèt probleme vaan sjomaasj en verpaupering.
Helmond heet veer staties aon de spoorweeg vaan Eindhove nao Venlo.
Stadsbeeld
Dit woort jaorelaank gedómmeneerd door febrikke, ouch naotot die leeg kaome te stoon. Helmond heet rillatief weineg aw gebouwe. Bezeenswierdeg zien 't Kestiel Helmond en de Sint-Lambertuskèrk, wie ouch moderner arsjitectuur wie Boscotondo en de kubusweuninge vaan Piet Blom (die me ouch in Rotterdam vint). In de umgeving vint me de plas Berkedonk.
Historie
Helmond weurt veur 't iers geneump in 'n bul vaan Paus Alexander III (1159-1181), en krijg stadsrechte in of roond 1232. Daonao slumert 't tot in de negentiende iew de textielindustrie opkump.
Externe link
Website vaan de gemeinte
Bolivia
Bestuurleke indeiling
Bolivia ies verdeild in neuge departamentos (departemente):
De departemente zint verdeild in 112 provincies (provincias), die weer verdeild zint in municipios. In sómmige gebejer ies de Indiaanse bevolking nog (onofficeel) in de traditioneel ayllu's georganiseerd.
Demografie
Óngevaer 60% van de bevolking sjtamp aaf van de oorsjprunkelike Indiaanse beweunersj. Me sjat dat d'r 30% Quechua, 30% Aymara, 30% Mestizo (deils Indiaans, deils Europees) en 10% blanke Europeane zint. Miè es de hèlf van de bevolking haet 't Sjpaans es ièrsjte taal; wiejer zint 't Quechua en 't Aymara belangriek. 'n Kleiner minderheid kalt 't Guaraní. Miè es 92% veult ziech christe. 76% van de bevolking huèrt tot de Roams-Katholieke Kèrk, die sjtaatskèrk ies. Väöl Indiaanse gemeinsjappe vermenge 't roams-katholicisme mèt pre-columbiaanse tradities. 't Protestantisme nump de lètste jaore toe in invlood, en haet óngevaer 16% aanhengersj. Bolivia haet ouch e relatief hoag percentaasj aanhengersj van 't Bahá'í-gelouf.
Historie
Tösse de twiede iew veur Christus en de daartiende iew bleujde de Tiwnakucultuur, geneump nao zie cultuurcintrum, de stad Tiwanaka. De Aymara-Indiane, die ziechzelf traditioneel es aofstammelinge vaan die cultuur zien, kinne es de "oorsprunkelike bewoeners" vaan Bolivia besjouwd weure. De Quechua-Indiane drónge waorsjijnlik roond 1450 't land binne, wat aon 't Inkariek woort touwgeveug. In 1535 kaom 't gebeed oonder Spaons gezaag; de Spaanjers neumde 't "Bove-Peru" en stèlde 't oonder jurisdictie vaan d'n oonderkeuning in Lima. In Bolivia laoge väöl zèlverkojle, woerin dèks Indiane es slaove tewerk gestèld woorte. Wie 't mojerland Spaanje door de Franse bezat woort verslapde 't Spaons gezag in gaans Latiens Amerika en in 1809 verklaorde Bolivia, geneump nao Simón Bolívar, de groete maan achter vrijheidsoorloge in gans Zuid-Amerika, ziech oonaofhenkelik. 't Zouw tot 1825 dore ietot die oonaofhenkelikheid door Spaanje nao 'ne bleujegen oorlog erkind woort. Vaanaof dat memint hiersde in 't land 'n indeloos politieke instabiliteit, mèt frequinte staotsgrepe en börgeroorloge tösse leislui oet La Paz, Sucre en Chuquisaca. 'nen Oorlog tege Chili vaanaof 1873 woort verlaore en leide in 1894 detouw tot Bolivia zien kösstreik aon Chili mós aofstoon. 'nen Anderen oorlog, mèt Paraguay tösse 1932 en 1935, woort ouch verlaore. Vaanaof de oonoafhenkelikheidsverkaloring waor in Bolivia 'n klein, blanke, rieke elite aon de mach gewees. In 1952 kaom dao verandering in: Wie de volkspartij MNR de verkezinge had gewonne die vervolges oongeldeg woorte verklaord veurde dees partij 'n revolutie door en woort 'n aontal progressief maotreigele genómme. Vaan 1964 tot 1978 waore militaire aon de mach; nao e paar jaor vaan (sjien-)democratie en e paar staotsgrepe kierde laankzaam de stabiliteit trök, meh verslechterde de economie door mismanagement.
In de jaore negeteg waore veurnaomelik rechse regeringe aon de mach; 'n situatie die pas begin 2006 radicaol zouw verandere wie Evo Morales, d'n iersten Indiaanse president van 't land, gekoze woort. Morales bouwde de jaore daonao zie beleid oet nao 't veurbeeld vaan aander linkse leiers oet de regio, veural Hugo Chávez (president vaan Venezuela). Bij nui verkezinge in 2009 (oetgesjreve nao de vörming vaan 'n nui groondwèt) en 2014 woort heer herkoze, meh de oonvrei in 't land naom touw. Bij de verkezinge vaan 2019 greujde de oonvrei oet tot brei proteste, wie signale opdoke tot Morales zien partij de verkezinge hej vervals. Oetindelek traoj de president op 10 november aof; nui verkezinge woorte direk oetgesjreve.
Glendale (Californië)
right|thumb|250px|Locatie vaan Glendale left|thumb|280px|Glendale steit bekènd um de stad mèt ein vaan de mies vreemde kèrke vaan Californië, naomelek de Saint Gregory Church Glendale is 'n stad in Los Angeles County, Californië en tèlt 194.973 inwoeners. 't Is heimèt de 100e stad in de VS (2000). 't Oppervlak is 79,2 km². Allewijl heet de stad gein eige bestuur, aongezien 't bij de gemeinte Los Angeles behuurt. 't Ligk in 't district Los Feliz.
Demografie
Vaan de bevolking is 13,9 % awwer es 65 jaor en ze besteit veur 25,7 % oet einpersoenhoeshawwes. De werkloesheid is 5,1 % (ciefers volkstèlling 2000).
Gestorve
Al is Michael Jackson goon hiemele in Los Angeles, heer is begraove in Glendale.
Plaotse in de naobij umgeving
Glendale ligk 15 km ten noordooste vaan de binnestad vaan Los Angeles.
Heideroosjes
thumb|De Heideroosjes De Heideroosjes zien 'ne punkband oet Haors, die bestoont oet Marco Roelofs (zaank/rap), Frank Kleuskens (gitaar), Fred Houben (basgitaar) en Igor Hobus (drums). Die samestèlling höbbe ze hunne ganse loupbaon gehad. Ze zonge zoewel Ingels- es Nederlandstaoleg, mèt aoventouw e Duits of e Haorster leedsje.
Doorbraok
In datzelfde jaor zien de Heideroosjes e succes op Lowlands en toere ze mèt de Nederlandstaolege rapgroop Osdorp Posse. Hun daarde album, Fifi, kump es ierste album in d'n Album Top 100 (hoegste notering: 23). De single Klapvee vaan datzelfde album levert ze zelfs 'ne singlehit op. In 1996 koume ze veur 't iers op Pinkpop. 't Volgend album, Kung-Fu!, gesjreve in 1997, is get duusterder vaan toen en bevat oonder mie 't leed A Regular Day in Bosnia euver d'n oorlog in veurmaoleg Joegoslavië.
Ind en reünie
Op 14 september 2011 make ze bekind te goon stoppe mèt de band. Wel zouwe nog 'n album en 'n bijbehurende tournee volge. Hun lèste konzèr in Nederland gaove ze op 22 september 2012 in De Melkweg in Amsterdam, boe Roelofs allewijl woent. Hei-op volgde nog drei concerte in 't boeteland.
Nao 't ind vaan de Heideroosjes góng Marco Roelofs aon 't werk es programmeur bij poppodium Effenaar in Eindhove. Later riechde heer 'ne nuie band op, Stavast. Igor Hobus góng aon 't werk es roadie bij de gothic metalband Epica. Kleuskens en Houben zien neet mie actief in de meziek bezeg.
In 2019 kaom de band weer e jaor biejein veur zie daartegjaoreg jubileum. De konzèrs waore binne de drei menute oetverkoch en ouch de festivaltour leep good. Ouch de critici waore positief. Allewel tot 't neet de bedoeling waor um door te goon, brachte ze ind 2020 weer 'ne nuie single oet, "2020 de tering!", mèt 'nen teks euver de COVID-19-pandemie en de bijbehurende lockdowns. Oetindelek leep dat oet op 'ne gansen ep mèt ach leedsjes.
Singles
Väöl ander nommers zien wel bekind gewore door airplay meh zien noets op singleformaot oetgebrach, wie Ze smelten de paashaas en Teringtyfustakketrut.
Wals
'ne Wals ies 'ne gezelsjapsdans, dae óntsjtange ies in 't miedde van de 18e ièw. De dans, in ¾ maot of 6/8 maot, weurt oetgeveurd in pare. In 't begin woort de dans es sjokkérend gezeen.
Soorte walse
De wals kènt ónderverdeild were in:
Sjoenkelaer
‘ne Sjoenkelaer ies ‘ne wals dae veural mèt de carnaval (of bie ander fièste) weurt gezónge en gesjoenkeld. Sjoenkele ies allein of same heen en weer bewaege op ’t ritme van de wals.
'n Paar bekènde Limburgse Volksleedsjes in walstempo zint: In d'n Hiemel van Beppie Kraft, Dan goon de lempkes aon van Angelina, Loewende klokke van Frits Rademacher, Geneet van 't laeve van Sjef Diederen, Sjoenkel ins richtig mèt ós mèt van Wiel Knipa en As de sterre dao baove straole van Frans Boermans.
Historie van de wals
In de 19 ièw óntsjtónge d’r variante op de wals, zoa-es de Zuud-Duutsje Ländler (ca 1780). Nao ’n oetveuring van de opera Una cosa rara (1786) van Solars kaom de wals in gebruuk aan ’t Weense hof. Van dao oet verbreidde ’t gebruuk ziech euver Europa.
Componiste
Bekènde componiste waore J. Lanner en vader Strauss en Johann Strauss. De ièrsjte wals in sjnel tempo én mèt ’n inleiding en coda ies van Webers Aufforderung zum Tanz (1819; veur piano). Ouch Franz Schubert sjreef romantisch georiënteerde walse. Daonao sjreve Chopin, Schumann, Brahms en Liszt walse veur piano. In de 19de eeuw versjeen de wals veur ’t ièrsj in opera’s (componiste: Wagner, Richard Strauss), operettes (componiste: Suppé, Millöcker, Léhar) en in symfonisch werk (componiste: Berlioz, Tsjaikovski). Beroemp ies Ravels orkeswerk La valse (1922). De gezónge wals begoes ouch in de 19e ièw in Singspiel, operette en opera (componiste: Humperdinck, Richard Strauss). In de Liebesliederwalzer, 1869 en 1874 van Brahms woort ‘r tot concertwals.
Rutherfordium
Rutherfordium is e sjemisch element mit es symboeal Rf en 't atoeamnómmer 104. 't Is e dinkelik gries of zilverkluuerig euvergangsmetaal.
't Element is geneump gewaore nao Ernest Rutherford.
Isotoeape
Alle rutherfordiumisotoeape zeen kórt-laevendj. De langs-laevendjen isotoeap is 265Rf mit 'nen halveringstied van dertieën oer.
Juffer-zónger-Kop
De Juffer-zónger-Kop is 'n sage die, in väöl dörper die vreuger toet 't Amb Mofert behuuerdje, opgank duit. De sage verhaoltj euver Caecilia van Hamal-van Elderen (±1430 – 1498?), de weduwe van d'n drosserd van Wasseberg, Willem van Vloearep (1410 – 22 januari 1493). Nao zienen doead blief de juffrouw van Hamal drostinne. Zie waas van de börch van Mofert verdrónge door Robrech van Aremberg. 't Wederechtelik verdrieve van häör is de gróndjslaag gewore van dees sage.
Gesjiechte
Caecilia van Hamal haet zich daonao mit inkel getroewe trökgetroch in 't Slötje. Dit is e kestieëlke in de Door bie Ech, tösse Ech, Zöstere en Detere. Dit höbbe ze mit man en mach trachte te verdeidige, meh de luuj zoge det dit häör 't laeve ging koste, det de situatie ónhaadbaar waas. Wie de juffrouw neet toe wól gaeve, zów 't zoea wied gekómme zeen det häör eige mansjappe häör 't laeve benómmen höbbe.
De sage löp det van de börch van Mofert, 'n juffrouw verdreve waas gewore die häör sjatte begraven haw. Volges Moferter laezing waas det innen Duvelsbaantj, op paar hóngerd maeter vanne ruïne. De Echter laezing zaet det 't bie 't Slötje waas. 't Verhaol is det die juffrouw later ónthoof is gewore, en róndjdooldje op zeuk nao häöre sjat.
Dao is 'n laezing van ajer luuj det zie 'n verbóndj haw geslaote ieër ze vertroch mitten duvel. Det heel in det zie neet sónger zien mitweite de sjat zów opgrave, want ze zówwe deile same. Dao-op zwaerdje zie mit de linkse handj op 'ne stein van de grawwen tore, de verdeidigingstore van kestieël Mofert.
Op dae stein is 'nen indrök van 'n vrouwehandj te herkinne, mit dudelik zichbaar de 4 vingers, doem en d'n handjmoeskel. Deze is te zeen op get hoeager es sjouerhuuegdje, op 't puntj wo ze d'n Duvelsbaantj kan zeen.
Cephalon
't Cephalon is 't kopdeil van gelidpoatige. 't Is e tagma, 'n gespecialiseerdje groep aan segmentje. 't Waord cephalon kump van 't Grieks κεφαλή (cephale, "kop").
Bie insekte gebruuk me aevel gewoan d'n term kop.
Hillegom
frame|Ligking vaan Hillegom in Zuid-Holland Hillegom is 'n plaots en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Bollestreik, tege de grens mèt Noord-Holland, mèt op 1 januari 2008 20.351 inwoeners en 'n oppervlak vaan 13,48 km2 (daovaan 0,60 km2 water). Binne de gemeinte ligke gein ander kerne. Van oersprunk is Hillegom 'n katholiek dörp, wat ziech liet zien in de twie groete kèrke aon allebei de kante vaan 't dörpscentrum.
Same mèt Lisse huurt Hillegom tot 't centrum vaan de Nederlandse blómbolleteelt, die nog ummer veur väöl Hillegommers 't bestoonsmiddel is, al woene dao allewijl ouch genoog forenze. Veur zien veurzeninge maak Hillegom gebruuk vaan Haarlem en neet vaan Leie; hei-um heet de gemeinte al dèkser e verzeuk gedoon ziech nao Noord-Holland te laote euverplaotse, wat tot noe touw ummer geweigerd woort.
Politiek
Sinds de val van de lèste coalitie in 2008 besteit 't college vaan B&W van Hillegom oet 'n coalitie vaan CDA, VVD en PvdA.
Hellevoetsluis
Stadsfuncties
Hellevoetsluis is veural 'n forenzestad veur Rotterdam, neet in 't mins veur havewèrkers. Umtot de plaots neet direk kortbij 't Rotterdams woengebeed ligk en de ierste generatie vaan arbeiders-euverluipers al mèt pensioen is functioneert de stad evels noe zelf ouch es besjeie verzörgingscentrum veur in eder geval gans Voorne-Putten.