cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Twiede Wereldoorlog
Verloup vaan d'n oorlog in Europa
Nederland wert op 10 mei 1940 geconfronteerd mit de Duutsje legers mit d'r geliektiedige inval in Nederland, Belsj en Luxemburg. Het eigelijke doel van de Duutsjers waor Frankriek. Op 12 mei sjtonge ze al via de Ardenne aan de Franse grens. Nao zjwaor bombardemente op Rotterdam capituleerde Nederland op 15 mei. In Zeeland ging d'r sjtried nog twieë daag verder durch biesjtand van Franse troepe. D'r Duutsje opmarsj durch Frankriek verleep sjnel mit hun Blitzkrieg-taktiek. Al op 20 mei sjtonge ze aan de Kanaalkus. Dat waor sjneller dan de Britte verwach houwe en dus moste ze hals uuëver kop evacuere. Belsj capituleerde op 28 mei.
’t Oostfront
In d’r zoeëmer van 1941 richtte Hitler zieng aandach op Rusland. Hoewaal hae ’n verdraag hei mit Sjtalin, veel hae toch onger de codenaam Operatie Barbarossa aan. Dees besjlissing wurt gezeen es de ieësjte strategisje fout van Hitler. Aanvankelik koste de Duutsjers durchsjtoëte tot deep in Rusland, mèr dat kaom omdat de Russe truuktrokke. Ze leje dus ging groëte verleze. Tegeliekertied maakte de Russe gebroek van de taktiek van de versjroeide erd woadurch de aanveurlijne van de Duutsjers zjwaor belast werde. Probleem vuuër de Duutsjers waor och nog dat de Russe veurbereid waore op de zjwaor Russisje wintersj. De Duutsjers neet. Hie sjtokte dan och de Duutsje opmars en daomit kieërde ’t tij veur de Duutsjers. Toch wiste de Duutsjers in ’t vuurjaor van 1942 Stalingrad in ’t zude van Rusland, ’t hudige Wolgorad, te bereike. Dao wert ’n langdurig en blojerig sjtraotgevech geveurd wat bekend sjteet es d’r Sjlaag um Stalingrad. In dizze sjlaag zunt missjien waal 2 miljoon miensje umgekomme.
Zuug ouch: Twiede Wereldoorlog in gebäörtenisse.
Einde van d'oorlog in Europa
D'r geallieerde opmars begós mit 'n landing op Sicilië op 10 juli 1943. Van dao-oet sjtaoke ze op 3 september de Sjtraot van Messina euver nao Italië. In opdrach van könning Victor Emmanuel III woort Mussolini op 25 juli aafgezat en gearresteerd. Ziene vervanger sjloot op 8 september mit de geallieerde 'n waopesjtilsjtand. Rome woert pas 4 juni 1944 bevried, twieë daag veur D-Day.
Op 6 juni 1944 vele de geallieerde Duutsj Europa binne aan de kös va Normandië (D-Day). Ongertösje veroorzaakde de voortdorende bombardemente groëte sja aan de Duutsje infra-sjtructuur en de sjtei. 't Duutsj militair apparaat hou in de rampzalige Russische campagne al zien krachte opgebroek. Operation Market Garden hei tot doel om belangrieke brögke uëver de groëte revere in heng te kriege. Doamit wilde de geallieerde in eine kier durchsjtoëte tot in 't Ruhrgebeed en de res va Duutsjland. 't Jaomerlik fale van de lochlanding bie Arnem beteikende dat ein van de belangriekste brögke in Nederland neet in geallieerd bezit kaom. Veur Nederland bove de revere hou dis vertraging in de dao-op volgende winter rampzalige gevolge. Durch dat ein deil van Nederland waal bevried waor en ein deil neet, stopde de toeveur van middele en voodsel. Terwiel Limburg, Brabant en deile va Gelderland de bevrieding veerde, voltrok zich veurnamelik in de groëte sjtei in de Randsjtad 'n ramp: d'r hóngerwinter. 't Zou nog tot 5 mei 1945 doere, veurdat hieël Nederland eindelik bevried waor. De geallieerde waore óngertösje durchgetrokke nao Duutsjland.
Mit 't binnevalle in Duutsjland óntdekde de geallieerde en de res va de welt de daadwerkelike omvang en ramp va de concentrasiekampe. De bekendste van dis kampen zunt Auschwitz, Bergen-Belsen, Buchenwald, Sobibor, modelkamp Theresienstadt en Treblinka. Anne Frank, Nederlands bekendste Juddin, is via 't Nederlandse durchveurkamp Westerbork ieësj terechgekómme in Auschwitz en daonao in Bergen-Belsen woeë 't 'n paar waeke vur d'n bevrieding gesjtorve is. Häör aopehartig dagbook is nao de aorlog gepubliceerd en óngertösje vertaald en gelaeze in väöl tale. D'r waore nao sjatting 12 miljoen luu opgesjlaote in de concentrasiekampe. De helf ongevaer besjtóng oet Judde, de res oet Roma, Sjlave (Oost-Europeanen), homo-seksuele, Jehova's Getuigen en anger minderhede. Pas nao de oorlog woert de daadwerkelike ramp dudelik dae in de kampe hei plaatsjgevónge. Dizze durch de Nazi's gepleegde volkermaord wurt aoch waal Holocaust genump. Noch noeëts waor d'r in de gesjiedenis op zoeë 'n groeëtsjalige en doeltreffende manir geprobaerd um volke en minderheedsgroepe te vernetige.
Hèllebrook
Hèllebrook (Nederlands: Hellebroek) is 'n buurtsjap van Nut in de gemeënte Baekdale in Zuud Limburg. De 80 boerderieje en hoëzer bevinge zich in lintbeboewing langs d'r waeg Hèllebrook va Wienesrao nao Laor. Dao tösje-n in sjteet 'n Maria-kapel. Rónd de beboewing ligke velder, akkerland en weie. 't Woerd brook in d'r naam wis nao 'n zómpetig gebeed.
20 juli
Ièrsjte daag van de hóndsdaag
IKL
't IKL, aafkorting veur sjtiechting veur 't Insjtand houwe van Klein Landsjapselemente in Limburg, ies 'n sjtiechting, die ziech bezig hèlt mèt 't beware, conservere en ónderhouwe van klein landsjapselemente in Nederlands Limburg.
20 juli
Heiligedaag van Margaretha van Antiochië
Nationale fièsdaag in Colombia
IKL
Veurbeelde van die elemente zint: grave, 't sjnoeie en insjtandhouwe van deunehègke, hol waeg, dolines, brónkump, kalkgrasland, waeg- en veldkruzer, kapelle, bakhuuskes, drinkpeul veur 't viè, sjnoeie en aanplant van hoagsjtamfruitbuim, sjnoeie van bloomrieke natuurterreine, euversjteek-faciliteite veur kwakkerte, salamandersj en dasse ónder of euver verkièrswaeg, ingeng van mergelgroeves. De sjtiechting wèrk gedeiltelik mèt vriewilligersj en geuf cursusse in bv 't good sjnoeie van buim, sjtruuk en hègke.
Publikaties
Neve jaorversjlage, cursusmappe euver landsjaps- en natuurbeheer en diverse foldersj en brochures publiceerde IKL:
Reinold Wiedemeijer
Reinold Wiedemeijer (Velde, 21 oktober 1967) is 'ne Nederlands-Limburgse vaotbalscheidsrechter, dae tösse 2003 en 2018 profmatche flaot. Hae stónd sinds 2004 op de A-lies ván de KNVB, de hoeëgste categorie ván scheidsrechter en leide zoeëdaonde belangrieke matche in de Ieredevisie.
Vurdát hae scheidsrechter woort, waas Wiedemeijer vaotbeller. Hae speulde ás aanveller beej ónder mier profclub Helmond Sport en amateurclubs SV Mieëldere en SV Venroj. Beej Mieëldere waas hae ók trainer. In 2003 ging hae ás scheidsrechter in 't profvaotbal aan 't werk. Ók internationaal woort hae ingezatte, már allein ás assistent (veerde, viefden of zesden official).
In november 2016 schäörde Wiedemeijer op 'ne conditietes ván de KNVB zienen hamstring. Heejdoor kós hae 'n jaor lang neet in actie kómme. In december 2017 mákde hae zien rentree. In d'n aprilmand ván 't volgend jaor stopde Wiedemijer aevel toch: hae meinde dát 't risico op nieje blessures te groeët waas.
Brónne
''Dit artikel is grofwaeg vertaald oet ziene Nederlandsen equivalent, en wal oet daeze versie.
Amblève (rivier)
thumb|250px|De Amblève bie [[Aywaille]] De Amblève (Duits: Amel) is 'ne rivier in de Ardenne in de Belzje provincie Luik, in 't stroomgebeed vaan de Maos. De rivier oontspringk in de plaots Honsfeld in de gemeinte Büllingen, op 600 meter bove de ziespiegel. De Amblève is veural bekind vaan de watervalle vaan Coo. Dees watervalle zien in de achtiende iew oontstande wie monnike 'ne meander doorstaoke um 'n watermeule aon te drieve. Bij Comblain-au-Pont struimp de rivier in de Ourthe.
De belangriekste zijriviere vaan de Amblève zien:
Beeldende kuns
Beeldende kuns ies ‘ne verzamelnaam veur die takke van kuns die ein bepaald gegeve in twiè of drie dimensies oetbeelde. Zoa es:
Sjilderkuns
Sjilderkuns: twièdimensionaal zoa wie ouch teikenkuns en prèntkuns of grafiek. Bie de sjilderkuns geuf 't versjil in materiaalgebruuk en toegepasde techniek de volgende verdeiling:
Prèntkuns
grafiek (verzamelterm)
Textiele kuns
Textiele kuns
Beeldhouwkuns
Beeldhouwkuns of sculptuur ies ‘n driedemensionaal oetbeelding. Nao gelang de materiale en toegepasde techniek te verdeile in:
Figuratieve kuns|Abstracte kuns
Figuratieve kuns en abstracte kuns zint ouch ónderverdeilinge, die gemaak were in de beeldende kuns. Diet óndersjeid hingk meistal same mèt de tied woa-in zoan kunswerk óntsjtange ies. In de (kunsgesjiedenis) weurt dat aangetuènd.
Limburgse kunstenaere
Limburgse kunstenaere, zint kunstenaere, die ziech höbbe toegelag in ein of miè disciplines van de kuns en die gebore zin in of 't groatste deil van hun leve höbbe gewoond in Nederlands Limburg of Belsj Limburg. 'ne Andere groep zint kunstenaere die ièrsj in 't boeteland of in Nederland bekènd woorte en daonao pas in Limburg, zo-es L.A. Raeven. 'n Speciaal categorie ies de groep Amsterdamse Limburgersj, die in en nao hunne sjtudietied in of bie Amsterdam zin blieve wone en wèrke.
Jette
thumb|right|Liegking van Jette in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes Jette ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes, ten noordweste van 't sjtadscentrum van Brussel. De gemeinte haet 'n oppervlak van 5,04 km² en dao wone 42.774 luuj (1 januari 2006).
Functies
thumb|right|De sjtasie van Jette Jette ies veural 'n woongemeinte. De beperkde werkgelegeheid ies veural in de deenstesector. In Jette liek 't hospitaal en de medische faculteit van de Vrije Universiteit Brussel. Jette haet saer 1861 'n sjtasie aan de liene Brussel-Gent en Brussel-Dendermonde en ies ouch te bereike mèt de Brusselse metro en trem.
Aanziech van de gemeinte
In Jette liegke, hoewaal de gemeinte versjtaejelik ies en deil oetmaak van de agglomeratie Brussel, 'n aantal parke en bösje, woa-ónder 't natuurreservaat Poelbos en 't Keuning-Boudewijnpark. Dees greun zones besjloon miè es ein viefde van 't oppervlak van de gemeinte.
De parochiekèrk, gewiejd aan Sint-Pièter, ies geboewd in neogotische sjtiel. In 't gehöch Dieleghem ies es enig euverbliefsel van 'n norbertienerabdij de 18e-ièwse absweuning bewaard gebleve. Aan 't Boudewijnpark liek 't groat Heilig-Hartkloaster.
Historie
thumb|right|Waope vaan Jette Jette weurt in 1095 veur 't ièrsj sjrieftelik vermeld es Jetta. In de mieddelièwe waor 't de residentie van 'ne sjepe, mèt 'n bevoogheid euver tièn dörper. Jette waor bies 1644 'n hièrlikheid en woort in 1659 e graafsjap.
In 1841 woort de gemeinte Jette-Ganshoren gesjpliets in Jette en Ganshoren.
't Vèn (Nederlands Limburg)
't Vèn (Nederlands: Ven-Zelderheide) is e gehuch in de Nederlands-Limburgse gemeinte Gennep, t'n ooste vaan Otersóm, tege de grens mèt Duitsland aon. 't Heet oongeveer 800 inwoeners. Bij 't Vèn ligke de naobersjappe Zelder, Dam (Gennep) en Hekkes. 't Vèn heet 'n eige vastelaovendsvereineging (C.V. De Waldkrekels). Bij 't Vèn is 'ne sauna gevesteg.
In 1990 en 1997 woort bij 't Vèn e groet Merovingisch graafveld bloetgelag.
Public Enemies
Public Enemies is 'nen Amerikaanse film vaan Michael Mann, oet 2009. Mann regisseerde, sjreef én produceerde de film gans zelf. De hoofrolle weure gespäöld door Johnny Depp, Christian Bale en Marion Cotillard. De film koste zoe'n 80 miljoen dollar.
't Verhaol
John Dillinger is 'nen uters gevierleke crimineel, dee door FBI-agent Melvin Purvis op de hiele weurt gezete. Purvis zuut 't es zien levesdoel um de legendarische gangster op te pakke en door zien groete vashawwendheid slut 't net roond Dillinger ziech steeds vaster.
Remunjs
't Remunjs is 't Limburgs dialek van de sjtad Remunj. 't Dialek is sjterk Midde-Limburgs van karakter; 't is zelfs ein van de weinige dialekte die aan alle kinmerke van 't Midde-Limburgs beantjwaord.
Kinmerke
'ne Bekinde indicator veur de Midde-Limburgse dialekte zeen de wäörd det en hert, taegeneuver 't Zuud-Limburgs dat en hart. 't Remunjs is ouch wie alle dialekte in de omgaeving zjwaor gemouilleerd. De middeleeuwse diftonge ie en oe versjiene in 't Remunjs neet es ieë en oeë, wie in 't Venloos en Weerts, en neet es ie en oe, wie in 't Mesjtreechs, maar juus wie in 't Nederlands, es ee en oo: heer en sjoon veur hier en sjoen. Dees ontwikkeling sjteit gans los van 't Nederlands, omdet 't gebied wo-in dit veurkump gans omsjlaote wirt door dialekte wo se hieër, sjoeën, heeër, sjoan of hier, sjoen zuus. 't Waord awd, wirt in Remunj gerealiseerd es aad, tegeneuver 't noordelik ald en 't zudelik aud. Vreuger, in de negenteende eeuw, is 't in 't Remunjs ouch ald gewaes, wobiej de verbaoge mannelike en vrouwelike vörm aje(n) en aaj wore. Onger drök van die vörm haet de verangering van ald plaatsgevonje. 't Waord zalt "zaajt", waat volges de klankwètte eigelik es *zaat haaj motte klinke, is nog 'n euverbliefsel oet daen tied.
Remunjse literatuur
De dialekproductie van Remunj en 't Remunjs is relatief vreug op gang gekomme, juus wie in Mesjtreech en Venlo, vanwaege 't besjtaon van 'n (plat kallende) baovelaog. Oet 1807 sjtamp de Remunjse vertaling van de geliekenis van de Verlaore Zoon (gepubliceerd in 'Het Limburgs onder Napoleon'). In 1865 ging de opera Schinderhannes (sjpraek oet Sjinderhannes) van Emile Seipgens in première. Dees opera wirt nog altied om de zoväöl jaor opgeveurd, de lèste keer in 2017. Bekinde dichters zeen Paul van der Goor en Hub en Sjaak Graus. Bekinde zangers zeen Gé Reinders, Sjra Puts en "Big" Benny Peters.
Randwiek
thumb|right|Ligking vaan Randwiek Randwiek is 'n wiek in de gemeinte Mestreech. De wiek is gebouwd in de jaore '80 en '90 vaan de veurigen iew. Randwiek weurt in 't weste begrens door de wiek Heugem en de revier de Maos, de wieke de Zjeramiek en Heugemerveld in 't noorde, de wieke Hier, De Heeg en Eyldergaard in 't ooste en de gemeinte Eijsde in het zuiden.
Inglourious Basterds
't Verhaol
't Is 1941. In 't door Duitsland bezat Fraankriek is Shosanna Dreyfus getuige vaan de brute moord op häör femilie, oonder leiding vaan nazi-kolonel Hans Landa. Ze weit mer zjus te oontsnappe en vlöch nao Paries, boe ze 'n nui identiteit aonnump en e filmtheater geit runne. Oondertösse, örges aanders in Fraankriek, is 'n joedse gróp soldaote, oonder leiding vaan Lt. Aldo Raine bezig mèt 't numme vaan wraak op de nazi's. De gróp die bij de vijand bekind steit es 'The Basterds', zejt angs door de nazi's op brute wijs te vermaore. Mèt de hölp vaan de Duitse actrice Bridget von Hammersmark oondernumme ze 'n missie um de leiers vaan 't Derde Riek oet te sjakele bij 'n Duitse filmpremière in 1944 in 't filmtheater vaan Shosanna Dreyfus, boe ouch Shosanna zelf häöre kans sjoen zuut um wraak te numme...
Randwiek
Randwiek is 'n woen- en kentoerwiek. In de wiek vint me 't MECC, 't Academisch Ziekenhoes Mestreech, 'n twietal faculteite vaan de Universiteit Mestreech en 't Gouvernemint (provinciehoes).
Lunner
thumb|De ligking van Lunner in de pervincie Oppland. Lunner is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 8.518 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 292,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 29,2. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0533.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Sint Maartenspoort
thumb|right|Ligking vaan Sint Maartenspoort Sint Maartenspoort is 'n wiek in 't centrum vaan Mestreech. De wiek weurt begrens door 't spoorweegemplacement in 't ooste, de wiek Wiek in 't zuie, de Maos in 't weste en de oosteleke oprit tot de Noorderbrögk in 't noorde.
Lieëwe
Lieëwe (Nederlandjs: Leeuwen) is e Midde-Limburgs gehöch en allewiel ouch 'n woeanwiek van De Ruiver det óngerdeil oetmaak vanne gemèndje Bezel in Nederlandj. 't Ligk tösse Bezel en De Ruiver in en vörmp allewiel de zudelike woeanwiek van De Ruiver.
Straote
De volgendje straote behuuere toete beboewing van 't oearsprunkelik gehuch Lieëwe, dus neet de hujige woeanwiek:
Whisky
thumb|Whiskyglaas en -fles Whisky is 'ne sterk alcoholischen draank mèt 'n kopergouwe kleur dee zien orizjien vint in Sjotland en Ierland en door fermetatie en destillatie vaan giers en dao-opvolgenden opslaag in vaoter verkrege weurt. Whisky moot altied e paar jaor, volges de Britse wèt drei jaor en einen daag, op 't vaat gelege höbbe veur whisky te kinne heite. Whisky weurt zuver, mèt water of ieskluntsjes of mèt frisdranke gedroonke.
Naom en spelling
De naom whisky kump vaan 't Sjots Gaelische uisge beatha, "leveswater". Zoe'ne naom veur 'ne sterken draank vint me ouch bij eaux de vie in de Euregio Maas-Rien of 't Scandinavisch akvavit. Soms kint me d'n draank nog oonder deze naom, dèks in veringelsde spèllinge wie Usquebaugh. De variant mèt e, whiskey, is de gebruukde spelling in Ierland en de Vereinegde Staote, whisky weurt daan gemaak in Sjotland en Canada. 'ne Welshe variant is wysgi.
D'n term Scotch Whisky is besjèrmp door de EU en maag allein veur in Sjotland geproduceerde whisky gebruuk weure (en dus neet veur whisky vaan örges aanders die wel perceis volges de Sjotse tradities gemaak weurt).
Bereiing
left|thumb|Whisky op 't vaat Oonderstoonde sleit op de whisky gestoek in de Sjotse Highlands
Whisky weurt gemaak volges e perces dat sterk aon de ierste twie fazes vaan beer deit dinke. De graonkorrele weure naomelek iers gemajt: me bevochteg ze zoetot de kórrele zalle kieme tot gierstemaajt. Tenao weure de maajtkórrele gedruug bove e törfvuurke; heivaan krijg de whisky ziene sterke rouksmaak. Dit hèt eeste. Daan kump de volgende fase: 't maisje. Heibij weure de kórrele geplet tot gruus, vermingk mèt water en me liet 't gehiel fermetere. De vleujstof dee daan oontsteit, de wash weurt drei kier gedestilleerd, tot 'r oetindelek veur 70% oet alcohol besteit. Daan weurt d'n draank, young spirit, in houte vaoter gelagerd en nao temeenste drei jaor gebotteld. Sommege exclusief whisky's blieve tot tientalle jaore op 't vaat. Bij 't bottele heet d'n draank gemeinlik 40% alcohol.
Single malt whisky
Deze whisky weurt perceis wie bovestoon geproduceerd, allein oet maajt dus. Me verdeilt de single malt whisky in veer soorte, nao geografische indeiling, umtot de versjèllende gebejer versjèllende tradities höbbe. De soorte zien Highlands whisky, Lowlands whisky, Islay whisky en Campbeltown whisky. De Highlands weure daan weer in versjèllende substreike verdeild. Single malt whisky is de sterkste vaan alle gangber soorte, en weurt veural door de Sjotte zelf gedroonke.
Vatted whisky is zuvere maltwhisky, meh samegestèld oet whisky's vaan versjèllende stoekerije.
Grain whisky
Deze whisky weurt neet gerouk en neet hielemaol gemaajt meh op 'n sumpeler meneer gemaak. Daodoor heet 'r väöl minder smaak en deit mier aon wodka dinke. Grain whisky weurt weineg verkoch. Meistel weurt 't gemaak veur blended whisky.
Blended whisky
Blended whisky is wiedoet de meis gebrukeleke: dit is single malt whisky mèt neutral grain spirits of grain whisky dedoor. Doortot 't ander componint, dat euveregens minder sterk aonwezeg is, neet zoe'n oetgesproke smaak heet, is 't veur de meiste lui beter te drinke. Merke wie Loch Lomond, The Famous Grouse en Johnny Walker zien allemaol blended whisky's.
Ierse whiskey
De kwistessens vaan Ierse whiskey is oeteraard tot 'r in Ierland gemaak weurt, meh de meiste Ierse whiskeys versjèlle ouch belaangriek vaan de Sjotse whisky's. Zoe weure ze gemeinlik neet bove e törfvuurke geëes, en in twie, neet drei kier gedestilleerd. Daodoor heet Ierse whiskey geine rouksmaak en weurt 't gewuunlik es mèlder ervare.
Amerikaanse ("bourbon" en "rye") wiskey
In Amerika bestoon ander tradities vaan whiskeystoeke. De bekinde bourbon-whiskey weurt veur minstes 51% oet maïs gemaak en hoof mer twie jaor op vaat te ligke. Rye-whiskey weurt neet oet maïs meh oet rogke gestoek. Dees soort smaak get sterker. Corn-whiskey heet veur minstes 80% maïs es groondstof (vaandao de naom). In Tennessee stoek me 'ne whiskey dee veur minstes de helf oet maïs en minstes e vijfde oet rogke gestoek weurt.
Amerikaanse whiskey weurt gemeinlik mer eine kier gedestilleerd.
Canadese whisky
In Canada weurt meistal blended whisky gestoek, en wel gemeinlik oet rogke. Opmèrkelek is tot ouch 't touwvoge vaan draanke wie vröchtesap of vröchwien in klein kwantiteite touwgelaote weure. Canadese whisky liet ziech 't beste misje mèt ander draanke, umtot 't neet zoe'ne zwoere smaak achterliet.
Welzje whisky
In Grâce-Hollogne, bie Luuk in Wallonië wert saer 2004 'ne single malt whisky gedestileerd, the Belgian Owl.
Whisky in ander len
Ouch in ander len weurt whisky gemaak, veural in Japan, boe me d'n draank al sinds de jaore twinteg kint. De dao gemaakde whisky is 'n zoe perceis meugeleke kopie vaan de Sjotse, meh vaan gooj kwaliteit.
Wijer weurt in sommege Aziatische len whisky oet ries gestoek. In centraol Europa is me de lèste jaore ouch al begonne mèt whisky te producere. In Wales besteit 'n klein traditie devaan, dewijl 't whiskeystoke in Cornwall pas weer nui leve is ingebloze; deze whisky is waorsjijnlik vaanaof 2011 te koup.
Laok
'n Laok, meërvoud läöker, verkleinwoord läökskes (in sómmige Limburgse dialekte look, m.v. loker, v.k.w. leukskes) is ein woord dat in väöl Limburgse dialekte veurkump. ’t Sjteit in ’t algemein veur ein gaat, mèr dan in de volgende beteikenisse:
Etymologie
’t Woord laok (of look) is aafgeleid van ’t awt-hoagduutsj woord loh en ’t middehoagduutsj woord loch (gaat, hol of sjoelplaatsj).
Veur look (in sómmige dialekte louk) in de beteikenis van 't plantegesjlach Look of Allium, m.n. de plantesaorte bieslook, knoflook enz., zuug sjpoor (plant) en look zónder look.
Bodø
thumb|De ligking van Bodø in de pervincie Nordland. Bodø is 'n sjtedje en 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Nordland in Nórwaeg; 't is ouch de houfsjtad van die pervincie. De gemeinte had 50.488 inweuners in 2016 en 'n oppervlakde van 1.385,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 54. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Bodø ligk juus t'n naorde vanne poealkrink; 't is ouch de naordelikste plaats van 't Noors sjpaorwaegsjtilsel.
De gemeintecode is 1804.
Ruike
Ruike is 't bewirke van aetes door 't in de rouk van käölendj hout te hènge. Me maak 'n óngersjied tösse werm ruike en kawd rouke. Kawd ruike geit väöl geleieliker en kan oere doere. Bie dit percès geit 't mit naam d'róm det me 't aetes conserveertj; me druèg namelik hiemit 't aetes oet. Kawd ruike mèntj aevel neet extra det 't aetes ouch wuèrtj gaargemaak. Werm ruike is meistes gemèndj veur 't aetes te gare en daonaeve ouch drek 'ne specefieke rouksmaak mit te gaeve.
Nirve
thumb|right|275px|Hoes Nirve, entree en woonhoeës Nirve (Nederlands: Nierhoven) is 'n buurtsjap va Nut in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. De häöëf en hoeëzer bevinge zich aan d'r waeëg Nirve, gelaeëge tösje Griëzegröbbe en Kamp, woeë-aa aoch Hoes Nirve gelaeëge is. Dit Landhoeës sjtamp oeët ca 1550. In 't biebehuurende lieëger gelaeëge park aan d'r uuëverkant va d'r waeëg, ligke groeëte vösjvieversj. Door dit dal sjtruimp de Pletsjbaek. Aan d'r uuëverkant van de baeëk bevingk zich 't gehuch Tervoeësj.
Ruike
Bekèndje perdukte die me ruik zeen whiskey, mer ouch saorte vès en vleis.
Nirve
Hoes Nirve besjteet oeët 'ne baksjteine, gesjlote hieërehaoëf mèt binneplei, daeë te bereike is via 'ne paoërtgaeëvel mèt koepeldaak. Op 't woeënhoeës, mèt tösjedörpelvènstere, hingk in ankersj 't jaoërtal 1679. Naeëvebie sjteet 'n sjuur in sjpeklaoge. Bie 't complex huurt aoch 'n kapel mèt altaor oeët d'r 18e ieëw.
Laor (Baekdale)
Veur winkele, g'n kèrk en g'n sjoeël is Laor ummer op Wienesrao aagewëeze geweës.
Hoes Laor
De carrévörmige Haoëf Laor, is 'n euverbliefsel van 't Hoeës Laor, ein lieën van de abdie va Rolduc. In 1262 behuuërt 't aan Gerard van Scheringen. In 1383 waert ridder Gerard van Riètersjbeek (Gerieësjbrich) es lieënhieër genumd. Dit gesjlach houw aoch 't good Hèllebrook in eigendóm. In d'r 17e ieëw kumt 't in heng van jónkhieër Reinier van Agris. 't Dan al vervalle hoeës zal in d'r 18e ieëw verdwiene. Op 'n kaart oeët 1923 zunt allein de grachte, die water kriege oet de Geleënbeëk, en de veurbörch nog te zieë. D'r pachhaoëf waert aoch in d'r 18e ieëw aafgebraoëke en vervange door d'r hujige nuujboew. De familie Drumme oeët Wienesrao waert in d'r 2e hèlf van d'r 19e ieëw eigenaer. D'r haoëf lik noe ingeklemd tösje 't sjpaor en de autobaan A76.
Aan d'r uuëverkant van 't sjpaor, op Heëlesje gemeintegrónd, bevingt zich nog 'n groeëte boerderie, in baksjtein opgetrokke.
Palindroom
'n Palindroom (van 't Grieks: πάλιν = opnuuj; δρόμος = loupe, doorloupe (van τρέχειν: loupe)) (ouch waal keërwoord of sjpegelwoord) is 'n symmetrische sequentie, zoa-es 'n woord of 'n getal. Van lènks nao rechs gelaeze zint ze 't zelfde gesjreve es van rechs nao lènks.
Veurbeelde van palindromische weurd die (ouch) in de Limburgse taal waere gebruuk zint kok, pap, madam, parterretrap, ...
Veurbeelde van palindroomgetalle zint 101, 2002, 2112 en 12345678987654321.
Limburgse wäörd en name
Aanvöllend aan de baove gegaeve veurbeelde wirt 't ’n oetdaging veur WIKI-LI gebroekers óm hie veurbeelde in te volle van palindrome in de Limburgse dialekte.
Boetelandjse veurbeelde
In 't Èngelsj en 't Frans waere zoegaar complete palindromische verhaole gesjreve. (Zoa ware Adams wäörd went hae Eva veur 't eësj taengkaom: "Madam, I'm Adam". En häör antjwoord waas: "Sir, I'm Iris." of "Eve.". 'ne angere palindroom is "Do geese see God?". Nog langer is "Did I draw Della too tall, Edward? I did?". Of "A man, a plan, a canal: Panama."
Hertog
'ne Hertog is 'ne hoeëge adellike of sóms ooch vórstelike titel in Europa, hoeëger es 'ne graaf meh liëger es 'ne kuëning. 'ne Vrouwelike hertog heit 'n hertogin, es ooch de vrouw van 'ne hertog.
Oersjprunkelik waor 'ne hertog 'ne Germaanse legeraavoorder daeë gekaoëze woert i tieje va kreeg. Bie de Franke waor 't ooch d'r besjtuurder van e besjtimd gebeed, en dizze titel woert later erfelik. Naoë óngevaeër 1700 woert d'r titel hertog ooch vergaeëve aa miensje die biezónger prestaties gelieëverd houwe en waor de titel losgemaak va landerieje wie dat vreuger waor.
Väöl hertogdómme in d'r ouwe beteikenis zint later verhaeëve tot kuëninkrieke of opgegaoë i groeëtere rieke. Sómmige leng zint nog verdeild i hertogdómme. Luxemburg is nog ummer 'n ónaafhenkelik groeëthertogdóm.
't Belsj en Nederland kinne nog 'ne symbolise hertogtitel; zoeë waert de Belsje kroeënprins d'r Hertog va Brabant geneump en 't Nederlandse sjtaatshoof d'r Hertog va Limburg.
Statekerteer
thumb|right|Ligking vaan 't Statekerteer 't Statekerteer is 'n wiek in 't centrum vaan Mestreech. De wiek weurt begrens door de wieke Binnestad, Kommelkerteer, Fróntekerteer, Boschpoort en Boschstraotkerteer.
De wiek kint einege bezeensweerdeghede. Veurbeelde zien de Cellebroederskapel mèt 'n klein, mer bekind ölleger, en de R.K. kloesters vaan de zusters Ursulinen vaan de Romeinse Unie en de broeders vaan de Onbevlekte Ontvangenis. Op 't Misericordeplein ligk 't Misericordehuiske. Wijer valle väöl pande in de wiek oonder Monumintezörg, oonder andere in de Bogaardestraot, de Groete Grach en de Brusselsestraot.
De wiek is te onderscheie in 'n westelek deil en 'n oostelek deil, woebij de Capucijnenstraot de grens is. In 't westelek deil is de Herbenusstraot de centraal straot. De centraal straot vaan 't oostelek deil, de Bogaardenstraot daank häöre naom aon de veurmalige zusters vaan de Bogaarde. 'n Kleinschaolig appartemintecomplex veur awwere geneump De Twelf Apostele mèt 'n bezeensweerdege mer veur 't pebliek aofgeslote binneplaots herinnert nog aon deze tied.
Sjoeanigheid
Sjoeanigheid is 'n idee of geveul van aangenaam uterlik of innerlik, oetstraoling van 'ne persoean, e deer, e (kóns)veurwirp of e landjsjap en ouch e geluid, in 't biezunjer meziek.
Inne modern wèsterse samelaeving wuuertj sjoeanigheid veural betrach es 'n fysieke aantrèkkelikheid. Bieje ieëste óntmoting wuuertj 'ne miens meistes aangespraoken op zien fysieke versjiening. Binne de ieëste twintjig sekónd is 'n aantrèkkingskrach of 'nen aafkieër, det vervolges kan waere gecompenseerdj door talenten en intellectueel of innerlike vermeuges.
'n Saort taengereactie vörme de maotsjappelike struimingen en groepe die fysieke ónaantrèkkelikheid in bild bringe.
Villapark
't Villapark is 'n es welgestèld bekind staonde wiek gelege zjus ten zuie vaan 't centrum vaan de gemeinte Mestreech. De wiek weurt begrens door 't centrum en de Prins Bisschopssingel in 't noorde, de revier de Maos in 't ooste, de wiek Sint Pieter in 't zuie, en de wiek Jekerdal in 't weste.
In de volksmoond weure de wieke Jekerdal, Sint Pieter en 't Villapark same dèks Sint Pieter genump. Dit is evels neet zjus.
Pieter is a fuck elelelelelel
Dwergsjaermoestenrek
d'n Dwergsjaermoestenrek (Letien: Microgale parvula) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische vöchtige lieëglandj- en bergbusj. De saort wuuertj neet ech drek bedreig, meh de aantale loupe waal lankzemaan ómlieëg door 't verluus van laefgebiede.
Dwergsjaermoestenreks kómme veur van 't zujelik deil van 't eilandj Madagaskar toet gans in 't naordelik sjiereilandj; daomit zeen ze 't ènsigste knaagdeerechtig bieës det in dit specefiek deil van 't eilandj veurkump. Ze kómmen allein veur in ónaangetasdje bósgebiede tösse de 100 en 1.990 maeter baove zieëniveau. Wie de meiste anger tenreks aete ze insekte.
't Bieës is 'ne nechtelike jaeger en gebroek zien veurtrèffelike zich- en gehuuerszintuug veur 't vinjen en vange vanne proeaj. 't Bieës kan ouch räök hieveur gebroeke, mer 't maak lever broek van 't nachzich det 't haet. Dwergsjaermoestenreks höbbe groeate gehuuersorgane, juus wie de meiste anger sjaermoestenreks; mitte groeate, drejbaar oeare kónne ze de zaachste geluide van insekten inne buurt oppikke. Daonao broeke ze häör klein, meh sjerpe tenj veur ze te vange.
Dwersjaermoestenreks doon aan polygynie, waat mèntj det menkes mit twieë of mieëder vruikes pare.
Zuul (boewkunde)
'ne Zuul ies 'ne verticale sjtäönder van sjtein of hout, meistal um 'ne balk of 'n moer te drage of te ondersjteune.
In de klassieke boeworde woort de zuul onderverdeild in 'n basement ('t vootsjtök), de sjach ('t verticaal gedeilte) en 't kapiteel ('t bovesjtök). Alle onderdeile van de zuul höbbe hun eige, bie de tied en sjtielperiode aansjletend model en versering.
Root (materie)
Rootvörming wuèrtj bei door industrie es hoeshaojes veroarzaak. Bie de meiste hoeshaojes is de verwurming de grótste brón daovan.
Root besteit veurnamelik oet hièl fien verdeildje kaolstof, mer döks zint ouch anger stoffe in klein wieväölheje dao-in. Dees kónne gevièrlik en zelfs kankerverwèkkendj zeen.
Onno Hoes
thumb|Onno Hoes. Onno Hoes (Leiden, 5 juni 1961) is 'ne Nederlandse politicus veur de VVD. Vaan 2010 tot 2015 waor heer börgemeister vaan Mestreech.
Barntrup
Barntrup ies 'n sjtad in de Wes-Duutsje krink Kreis Lippe, in d'n deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk, wie de res van de krink, in 't Regierungsbezirk Detmold.
Onno Hoes
Biografie en carrièr
Hoes woort gebore in Leiden, Zuid-Holland, meh brach 't bèste deil vaan zien jäög door in Noord-Braobant. Zien ma had dao häör wortele. Ouch waore allebei zien awwers actief in de VVD. Zien ma waor ach jaor laank gemeinteraodslid in Den Bosch. Ouch ziene grampeer waor politicus: dee waor raodslid en locobörgemeister in Sint-Michielsgestel.
Barntrup
De op 203 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 59,46 km², op 31 december 2018 8.587 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 144 de veerkante kilometer.
Onno Hoes
Biografie en carrièr
Al in de jaore zeveteg woort Hoes actief in de joongereorganisatie vaan de partij, de JOVD. Vaan 1986 tot 1992 waor heer veurzitter vaan de VVD in Den Bosch, boenao heer in de Provinciaol Staotefractie vaan Noord-Braobant góng. Tösse 1993 en 1998 combineerde heer dat mèt 'ne zedel in de Bossche gemeinteraod. Vaan 2001 tot 2010 waor heer gedeputeerde in zien provincie, iers veur Economische Oontwikkelinge en Internationaol Betrèkkinge, tenao veur Ecologie. In 2008 dóng heer zoonder succes mèt nao 't veurzittersjap vaan zien partij.
Barntrup
Wie de res van Kreis Lippe, liegk de sjtad historisch noch in 't Rienland, noch in Wesfale. Bies de sjtiechting van 't Duutsj Riek in 1870/71 waor Lippe 'nen onaafhenkeleken dwergsjtaat mèt Detmold es houfsjtad.
Onno Hoes
Biografie en carrièr
Op 16 september 2010 droog de Mestreechse raod häöm veur es kandidaot um Gerd Leers, dee minister in 't kabinèt-Rutte I waor gewore, op te volge. De ministerraod naom dees veurdrach euver en per 1 november 2010 góng zie börgemeistersjap in. Es börgemeister kaom heer veural in de aondach in verband mèt de 'wietpas'. Heibij góng 't um 'n nui wèt, iers in de drei zuieleke provincies getes, die vaan coffeeshops beslote clubs maakde boe allein pashawwers kemp mochte koume koupe. Boetelanders koume veur de pas neet in aonmerking. Hoes naom dit beleid enthousias euver, en hoopde zoe 't drugstoerisme, wat in Mestreech prominent te vinde waor, oet te reuje. Gevolg vaan de maotregel waor 'n sterke greuj in illegaal straothandel. Ouch verzatte de coffeeshops ziech tege de pas, soms door de wèt sumpel-eweg te negere.
Neve zien politieke functies naom Hoes in 2011 't veurzittersjap vaan 't joeds (zionistisch) orgaon CIDI op ziech.
Op 10 december 2014 maakde Hoes bekind trök te trejje es börgemeister, zoe gaw entans 'nen opvolger gevoonde waor. Hoes deeg dit um de commotie die waor oontstande nao diverse affaires umtrint zie privéleve (zuug oonder). Opvolgster woort Annemarie Penn, die op 1 juli 2015 aontraoj.
In december 2016 góng heer in Den Bosch aon 't werk es veurzitter vaan 't euverlègkorgaon vaan cultuurinstèllinge in die stad. In november 2017 woort heer woernummende börgemeister vaan de gemeinte Haarlemmermeer.
Persoenelek
Onno Hoes is d'n awwere broor vaan actries Isa Hoes (*1969). Ze zien de kinder vaan 'ne kathelieke pa en 'n joedse ma. Sinds jaor en daag identificeert Hoes ziech mèt 't joededom.
Hoes is homoseksueel. In 2001, kort nao de legalisering vaan 't homohouwelek, trojden 'r mèt ziene partner Albert Verlinde. Dit houwelek trok väöl aondach vaan de boulevardpeers. In oktober 2014 maakde ze bekind te goon sjeie, naotot ieder nuits euver 'n affair vaan Hoes nao boete waor gekoume. In de loup vaan 2014 doke nog mie affaires oet Hoes zie privéleve op. Dao-oonder waor ein veuropgezatte affair vaan sjendaolumroop PowNews, boe-in heer de zoegezagten amant oonder mie slechte dinger euver de gemeinteraod zag. Dit maakde oetindelek tot Hoes mós aoftrejje.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Moolaadé
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms.
De film woort geregisseerd door Ousmane Sembene en heet 'nen doer vaan 124 menute.
Tervoeësj
Tervoeësj (Nederlands: Tervoorst) is 'n buurtsjap in Nut in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. De boerderieje en hoeëzer (60 in totaal) bevinge zich langs d'r waeëg Tervoeësj loupend va g'ne brand tot 't dörp Nut. D'r Putwaeëg löp van hie oeët bergop richting Hunnecum. Langszie sjtruimp de Pletsjbaek. Aan de andere kant van die baeëk lik g'n Dreesj mèt de gelieknamige carréboerderie g'n Dreesj en  't gehuch Nirve. In Tervoeësj lik 'n lieëger sjoeël en 'n aantal häöëf en hoeëzer taeënge de helling van 't muuëleveld va Hunnecum mèt zien windmuuële.
Name
Name kènt verwieze nao:
Nui Maos
thumb|Trajek vaan de Nui Maos in Nederland (zoonder 't Scheur en de Nuie Waterweeg; zuug d'n teks). thumb|De Erasmusbrögk in Rotterdam, die euver de Nui Maos löp. De Nui Maos (Nederlands: Nieuwe Maas) is 'n revier in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, die in oos-wesriechting door de provincie heer löp. Oondaanks häöre naom veurt ze veural Rijnwater aof; de naom Maos geit trök op 'n awwer situatie (zuug oonder). De Nui Maos is veural bekind (en vaan beteikenis) es de revier die door Rotterdam struimp. Häör economische beteikenis is door de Have vaan Rotterdam (de groetste have vaan Europa) extreem hoeg.
Historie
In de vreug middeliewe stoont de revier bekind es Merowe (later Merwe(de)); dit waor de naom vaan de gezameleken oonderluip vaan Maos en Waal. Sinds jaor en daag versteit me oonder Merwede allein 't stök tot aon Dordrech, meh tot 1904 veurde dees revier wel water vaan zoewel Maos es Waal aof (zuug daoveur 't hoofartikel).
Iewelaank leep de Nui Maos tot wied veurbij Rotterdam en mundde bij Oostvoorne oet in de Noordzie. De ierste groete verandering in dees situatie kaom mèt de Sint-Elisabethsvlood vaan 1421. De hydrografie vaan de Maosmoond waor noe veranderd: nui waterluip waore oontstande zoetot de hoofstroum laankzaom kós verzande. Concreet splitsde ziech de Nui Maos bij Vlaardingen in twie, um 't eiland Rozenburg heer. De boveste zie-erm hètde 't Scheur, de oonderste hètde gewoen Nui Maos.
Dit waor in 't naodeil vaan de sjeepvaart vaan en op Rotterdam, die allein mer touwnaom. In de negentienden iew besloot me daorum 'ne nui Maosmoond te grave, de Nuie Waterweeg, in 't verlèngde vaan 't Scheur, wat verbreid woort. Zoe oontstoont e nui zandeiland, wat De Beer góng heite. Wijer veranderinge kaome in d'n twintegsten iew. Mèt d'n aonleg vaan de Deltawerke voont me 't nujeg veur d'n awwe Maosmoond gans aof te slete. De oontstande binnemere kraoge de name Briels Meer en Oostvoorns Meer. Wijer kaom veural vaanaof de jaore zesteg de oetbreiing vaan de Rotterdamse have nao 't weste touw. Dit leide tot d'n aonlègk vaan 't Botlekgebeed, Europoort en de (Ierste en Twiede) Maosvlaakde. Heiveur woorte zier väöl nui watergeng gegrave en aw waterluip ingepolderd. Väöl vaan de aw Maosbèdding(e) in dit gebeed is heimèt oonziechbaar gewore.
Trajek
De Nui Maos begint bij Slikkeveer (gemeinte Ridderkerk; linkerkant) en Krimpen aan de Lek (gemeinte Nederlek; rechterkant), op 't punt boe de Noord en de Lek samekoume. Zoe struimp ze e paar kilometer, es tegeneuver 't dörp IJsselmonde (gemeinte Rotterdam, linkerkant) d'n Hollandsen IJssel instruimp. Hei zien v'r al in de stadsbebouwing vaan Rotterdam. Door e klei zijtekske aon de linkerkant ('t Zuiddiepje) oontsteit 't eiland Van Brienenoord. Daan maak ze 'ne meander (drej) nao 't noorde. Aon de linkerkant zuut me daan de wieke Feijenoord, de Kop vaan Zuid en Katendrecht (oets e dörp, later e beröch ziemaanskerteer), aon de rechterkant iers Kralingen en daonao 't Rotterdams stadscentrum. Ouch hei in de menader ligk weer 'n eilandsje, 't Noordereiland.
Op dit punt versjijne ouch de ierste haves. De haves in de binnestad zien nog deils vaan middeliewsen oersprunk, die vaan de Kop vaan Zuid en Katendrecht stamme oet de late negentienden iew. Naomaote 't trajek doorgeit, weure de haves ummer groeter en recenter. De mieste ligke aon de linkerkant; aon de rechterkant passeert me veural plaotse. Stroumaofwaarts zien dit Delfshaven (gemeinte Rotterdam), Schiedam en Vlaardingen. Aon de linkerkant vint me tösse twie haves in ouch nog get dörper en wieke: Charlois (aajd dörp, noe deilgemeinte vaan Rotterdam), de Heijplaat ('n kolonie veur havewèrkers) en Pernis (ouch 'n deilgemeinte, mèt nog ummer e dörps karakter).
Bij Vlaardingen kump de Nui Maos same mèt de Aw Maos, die oet 't zuie (vaan de linkerkant) kump aonzètte. Wie gezag is hei de luip vaan de revier de aofgeloupe 150 jaor ingriepend veranderd; dèks sprik me vaanaof hei neet mie vaan Nui Maos. Hanteert me dees definitie, daan is de revier allewijl 24 kilometer laank. 't Aajd trajek is wie gezag gooddeils verdwene in 't woud vaan haves, kenale en industrieel polders, meh duuk weer op bij Zwartewaal en is ouch dudelek trök te vinde bij Brielle en Oostvoorne. Al dees plaotse ligke aon de linkerkant; 't oets aon de rechterkant gelege Blankenburg is gesloop veur d'n aonlègk vaan nui haves. 'tzelfde gelt veur 't vreuger eiland en vogelrizzervaot De Beer (zuug ouch bove). 't Nui trajek (Scheur en Nuie Waterweeg) löp wijer laanks Maassluis en Hoek van Holland (allebei rechterkant), boe 't de Noordzie bereik.
Brögke, tunnels en vere
Umtot hiel groete sjeper euver de Nui Maos mote vare, mote brögke hoeg weure gebouwd en kinne weure geopend. Tegeliek is 't gebeed ouch hiel diechbevolk, zoetot 't euversteke mèt weeg wel nujeg is. In stroumaofwaartse volgorde ligke de volgende brögke euver de Nui Maos: De Van Brienenoordbrögk (verkiersbrögk mèt d'n A16; geneump nao 't bove vermeld eiland), De Willemsbrögk (verkiersbrögk vaan de Stadsdreihook [deil vaan 't Centrum] nao 't centrum) en de Erasmusbrögk (vaan Cool [aander deil vaan 't centrum] nao de Kop vaan Zuid; op de foto te zien). Tot 1994 leep ouch de Willemsspoorbrögk euver de revier, via 't Noordereiland; reste daovaan zien noe nog te bekieke.
De spoorbrögk is in 1994 vervaange door de Willemsspoortunnel, op oongeveer dezelfde plaots. Oongeveer vaan Delfshaven nao Charlois löp de Maostunnel, in 1942 opegegaange es de ajdste tunnel vaan Nederland. Tösse Schiedam en Pernis löp de Beneluxtunnel.
Poontvere vint me euver gans 't trajek. Tösse pak-eweg Rotterdam en Dordrech löp 'n Waterbös, mèt versjèllende staties. 't Gief wijer oonder mie puntsjes nao de Heijplaat, en tösse Maassluis en Rozenburg (euver 't Scheur).
Domesticatie
miniatuur|Domesticatie Vertaming of domesticatie (van 't Letien: domus "hoes") is 't percès womit de miens deren en plantje (door selectie en foekke) zoeadanig van eigesjappe verangertj det dees deren en plantjen ummertoe mieër-aangepas raken aan 't laeve kórtbie en in deens vanne miens.
Criteria veur dere
E gedomesticeerdj deer vólduitj aan zès criteria:
Gezelsjapsdere höbbe biekómmendje criteria:
Södertälje
Södertälje is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 81.439 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 525,57 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 155 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
27,04% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Dinarischen akkelej
thumb|d'n Dinarischen akkelej. d'n Dinarischen akkelej (Aquilegia dinarica) is 'n euverblievendje plantj oete ranonkelfemielje (Ranunculaceae).
De plantj kump van netuur veur oppe Balkan. De plantj duit 't good inne Dinarische Alpen ane zieëkus. De plantj kump veur inne alpien zaon. Dees zeldjzaam, endemische saort kump van oearsprónk allein veur in Bosnië-Herzegovina, Montenegro en Naord-Albanië.
d'n Dinarischen akkelej is 'n mieëjäörige, kroedechtige plantj en greutj toet 'n huuegdje van zoeaget 25 cm. De plantj bezitj e riek-vertak rotestèlsel en 'nen haadbare paolroot. De rechte stengel is toe, kleerechtig behaordj. De gróndjblajer bevinje zich in e los blaadrozèt en zeen deep ingesni-jje, driedeilig en aan bèdskantje kleerechtig behaordj.
De blome vanne plantj slaon bluitsig paars toet witsig oet.
De plantj greutj op zónnige plaatse, die toch deils zeen besjieëmp. Wiejer is d'n óngergróndj wo d'n Dinarischen akkelej veurkump kalkhajendj. Meistes vindj me-n 'm op puunhellinge.
Wiekerpoort
De wiek woort in miert 2007 same mèt de wieke Lummel, Nazareth en 't Wittevrouweveld door de Ella Vogelaar (Minister veur Woene, Wieke en Integratie) op de lies vaan 40 probleemwieke gezat.
Stumhöbbendjen uvulaire plosief
De stumhöbbendjen uvulaire plosief of stumhöbbendje uvulair ploefklank is 'ne mitklinker dae in inkel gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Kènmirke
Kènmirke vanne stumhöbbendjen uvulaire plosief zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de stumhöbbendjen uvulaire plosief veur bie sómmige spraekers, es 'nen allofoon veure stumhöbbendje velaire plosief inne kónteks van achterklinkers.
Anen ènj van e waord en in 'ne stumloeaze kónteks kan de stumhöbbendjen uvulaire plosief de stumloeazen uvulaire plosief es allofoon höbbe door auslautverhärtung; wen 't waord wuuertj gevolg door 'n anger waord det aanvèngk mit 'ne klinker, den geldj det t'r waal stumhöbbendj is.
Nord-Aurdal
De gemeintecode is 0542.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Grotte va Remouchamps
De Grotte va Remouchamps liegke in de Belsje provincie Luuk en waore 8000 v. chr. al bewónd. Dis dröppelsjtèè-grotte zeunt 'n karstversjiensel dat me in krietlandsjappe taegekeumt. De grotte zeunt saer 1824 toegankelek väör 't publiek.
De oonderaardse reveer de Rubicon haat de grotte gevörmd en is 'n ziejreveer van de Amblève en mèt 600 meter de langste oonderaardse reveer in de waelt. Me kan de reveer saer 1912 oonder begeleiding bevare mèt beutsjes.
Externe leenk
Mieë informaasje
.ae
.ae és de ccTLD-code vër 't topleveldomein van 't Aziaotisch laand Verenigde Arabische Emiraote. 't Domein woëd geïntroduceerd én 1992 en hèt 'nen actieve staotus. De egelike bedoeléng vër 't domein és zaoke daaj verwaant zin aon de Verenigde Arabische Emiraote. 't És 'n heil populair domein én dat laand. Registratie op 't domein kan alliën vër minse daaj 'ne paas van VAE hëbbe en ooch laangskoeëme op 't kantoeër van de registratie-autoriteit van 't domein.
Leon Frissen
Leonardus Johannes Petrus Maria (Léon) Frissen, op 't Limburgs Léao Frisje, (Baek, 24 juni 1950) is 'n veurmalig kamerlid en burgemeister van Horst aan de Maos en Árse en Velde. As veurzitter van de Floriade Regio Venlo 2012, realiseerde hae 't komme van de Floriade nao Noerd-Limburg. Van 2005-2011 waor hae gouvernäör van Nederlands Limburg es opvolger van Berend-Jan van Voorst tot Voorst en veurgenger van Theo Bovens.
Verdrage vaan Paries
De Verdrage vaan Paries, de Akkoorde vaan Paries, de Paries-Bonn Conventies of soms inkelvawweg 't Verdraag vaan Paries zien versjèllende naome veur de akkoorde die op 23 oktober 1954 in Paries woorte geteikend door Belsj, Canada, Fraankriek, Italië, Luxembörg, Nederland, 't Vereineg Keuninkriek (VK) en de Vereinegde Staote (VS) en es gevolg hadde tot de bezèttingszones in Wes-Duitsland woorte beïndeg en daomèt 't Westelek deil vaan Duitsland zien soevereiniteit trökkroog. De soevereiniteit waor evels bis 15 miert 1991 beperk oonder de veurbehawwingsrechde vaan de geallieerde (Fraankriek, 't VK en de VS).
De verdrage woorte veurbereid tijes de Conferentie vaan Londe en woorte oonderteikend door Paul-Henri Spaak naomes Belsj, Konrad Adenauer naomes Wes-Duitsland, Lester B. Pearson naomes Canada, Piere Mendès France naomes Fraankriek, Anthony Eden naomes 't VK en John Foster Dulles naom de VS. In de maond daonao woorte de verdraage geratificeerd door de nationaol parleminte, boenao ze op 5 mei 1955 vaan krach gónge.
Door dees verdrage woort de veurmaoleg As Roeme-Berlien - Duitsland en Italië - in 't systeem vaan wijerzijs militair bijstand vaan de Wes-Europese Unie opgenomme, die 'ne veurgenger waor vaan de allewijl Europese Unie. In samehaank mèt dees conventies verklaorde de westelek geallieerde tot zie de Duitse Boondsregiering veurtaon zawwe betrèkke bij beslissinge euver de stad Berlien (of Wes-Berlien um percies te zien). Berlien bleef bis 1991 regierd door Fraankriek, 't VK en de VS aon de weskant en de Sovjet-Unie aon d'n ooskant.
't Goof veer hoofoonderdeile binne de Verdrage vaan Paries:
Modalen
thumb|De ligking van Modalen in de pervincie Hordaland. Modalen is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 354 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 384,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 0,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1252.