cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joep Leerssen
Spinozapries
In 2008 oontvèngt Leerssen d'r Spinoza-pries, d'r hoeëgste Nederlandse pries, ooch wal d'r Nederlandse nobelpries geneumd, vör 'ne wetensjapper. Mèt 't oonderhaof miljoeën an priezegaeld haat Leerssen 'n oonderzeuksinstituut ópgezat, de SPIN (Study Platform on Interlocking Nationalism). Dit internationaal en interdisciplinair wèrkend instituut wilt weitesjappers oet diverse Europese leng en disciplines in e netwaerk biejee brènge en töt 'n intersiever samewèrking brènge. De bedoeling is öm de cultureel en historische wórtele in kaart te brènge van intellectueel netwaerke in d'r Romantiek en in d'r lange 19de ieëw (1770-1914). Concreet betekent dit dat internationaal tekste gedigitaliseerd werre en e groeët multi-nationaal vergeliekend överzich óp 't web keumt, mèt 'n variëteet an brónne wie vaderlandslievende gedichte, sjtaandbeelde, historie-sjilderieje en groeëte vaderlanders óp baankbiljette.
Publicaties
Leerssen publiceerde in binne- en boetenland väöl artikele en beuk över nationaal stereotype en över 't verbaand tösje literatuur, historisch besef en nationalisme. Same mèt Menno Spiering begoes Leerssen 't Yearbook of European Studies (1988; vanaf deel 16 getiteld European Studies). Mèt Hugo Dyserinck is-e redacteur van de serie Studia Imagologica ( Theorie en geschiedenis van nationale en cross-culturele stereotypen). E is ooch redactielid van de reeks Comparative Critical Studies and Dutch Crossing. In 't Limburgs sjreef-e 'ne korte roman getiteld 't verhaol Muringe mèt en zónder Paulien (oetgegeve in de reeks Veldeke Literair in 1992) en 'n verzameling anamnestische verhaole getiteld D'r Herinneringskunstenaer (1999).
Publicaties in 't Nederlands ('n selectie)
thumb|150px|Omslag van book Leerssen mèt index gelinkt aan Wikipedia
Slekke
Dit artikel geitj euvere deersaort; veur de plaats, zuuch: De Sjlek.
Joep Leerssen
Publicaties in andere tale ('n selectie)
Bie dit book leet Leerssen 'ne index make oeë-in alle name en begrippe rechtsjtreeks gelinkt zeunt nao desbetreffende artikele in d'r Engelstalige Wikipedia en sóms nao de Fraanstalige en Duutsjtalige Wikipedia.
Slekke
Slekke of boekpuuetige (Gastropoda) zeen dere vanne klasse oete stam vanne weikdere (Mollusca). De naam boekpuuetige enne weitesjappelike naam zeen te danken ane gespeerdjen óngerkantj van 't lankwèrpig lief, dae veure veurtbewaeging zörg: gaster mèntj boek of maag en poda mèntj puuet. Weltwied zeen zoea 60.000 toet 75.000 versjillige saorte bekèndj.
Joep Leerssen
Taalvariatie in Vlaandere, m.n. Voere
D'r va Maer aafkomstige Leerssen zaet in 't L1-programma De Stemming van 8.8.2009 dat e taalviariatie in Nederland belangriek en de erkènning van 't Fries en 't Limburgs daovan 'n oeting vindt.
Slekke
Slekke zeen de ènsigste weikdere die ouch op 't landj laeve. De meiste slekke laeven inne zieë en daonaeve laef e deil vanne saorten in zeut water. De slekke zeen op versjillige meneren in te deile: zoea guuef 't slekke mit 'n huuske (huuskesslekke) en slekke zónger huuske (naaksslekke), saorte die door kiewe en anger die door lóngen aome; 't guuef aosaeters, plantjenaeters, detritusaeters en zelfs jagendje vleisaeter. De ieëste herkènbaar slekke stammen oet 't Cambrium. Slekke waere genkènmirk door ein inkel sjelp die meistes gedrejdj is. De meiste slekke zeen twieëslechtig; ze kinne van gesjeie geslach zeen, mer ouch hermafrodiet. Slekke waere door väöl dere gegaete, worónger de miens.
Joep Leerssen
Bron
Hollendsje Wikipedia
Slekke
Doordet slekke döks e verkalk huuske höbbe, 't slekkenhoes, zeen van dees deergroep väöl oetgestórve saorte bekèndj. Väöl saorte waere gebroek es gidsfossiel, zodet de ajerdóm van aerdläög kan waere vasgestèldj.
San Mateo County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan San Mateo San Mateo is 'n in 1856 gestiech graofsjap in Californië, VS. 't Is verneump nao d'n heilege Matheüs. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Redwood City.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 1919 km² (741 mijl²) boevaan 1163 km² (449 mijl²) land is en 756 km² (292 mijl²) of 39.40% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 756/km² (1957/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 1.443.741 dat bestoont oet:
't Gaof 254.103 gezinne en 171.265 femilies in San Mateo County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,74.
Bril
E loeriezer, 'ne bril, spikkeleerglazer of glaasouge is 'n optisch instermènt det drek veure ouge wuuertj gebroek en zörg det de drager daovan baeter zuutj.
E loeriezer haet 'ne lens de oug, ouch waal e glaas geneump.
Me óngersjèdj negatieve lenze, gemèndj veur baeter wiejeroet te kónne zeen en positieve lenzen, gemèndj veur baeter kórtbie te zeen.
't Ieëste loeriezer is döks e loeriezer veur wiedaaf baeter te kónne zeen. Me is biezeendj, det wil zègke det me kórtbie good kan zeen, meh wiedaad neet. Biezeendjheid wuuertj ouch myopie geneump.
Róndj 't veerenviefigste laevesjaor verluus 't oug 't vermoeage veur zich sjerp te stèlle, zoeadet 't kórtbie zeen lestiger wuuertj. Dit neump me wiedzeendj. Me is dan gebaatj bie e loeriezer mit positieve glazer, of 'ne laesbril. Wiedzeendjheid wuuertj ouch hypermetropie geneump.
In e glaas kan zowaal 'ne negatieve (baovenin) es 'ne positieve lens (óngerin) waere geslepe, zoeadet me veur 't kórtbie en 't wiedaaf zeen neet van loeriezer hoof te wussele. Dees saort aan glazer neump me bifocaal of multifocaal lenze.
Döks wuuertj 'ne bril ouch gebroek t'r besjurming vanne ouge. Zoea besjurmp 'ne zónnebril mit getntje glazer taengen euvervleujig zónleech of 'ne skibril taenge ultraviolet leech (t'r veurkómming van snieëblindjheid). 'ne Veiligheidsbril besjurmp de ouge taenge róndjvlegendje deilkes (beveurbeildj bie metaalbewirking) of taenge spatte van vleujstoffe (bie 't wirke mit sjemikalieje). Dukers gebroeken 'nen dukersbril zoeadet die häör ougen ónger 't water kónne geäöpendj haje. Al dees brilsaorte kónnen al dan neet mit lenze gemónteerdj waere.
Hertspier
De hertspier is 't deil van 't hert det verantjwäördelik is veur de pómpwirking. De wandj van de hertspier is opgeboedj oet drie weefselläög:
De pómpwirking óntsteit oet gecoördineerdje sametrèkking van de spiercelle in de hertwandj. Tiejes dees sametrèkking waere de hertkamere klènder, wodoor 't blood d'roet wuèrtj gepaers. De hertklappe veurkómme det 't blood de verkièrdje richting in struimp. Dees faas wuèrtj de systoal geneump. De dao-op volgendje faas van óntspanning hètj de diastoal. De spiercelle waere lenger en de hertkamere grótter, wodoor 't blood oet de bozem de kamere in struimp. De hertspier zelf wuèrtj verzeen van zoerstofriek blood door de kransslaagaore. De bloodvater die 't zoerstoferm blood ewegveure oet de hertspier heite de kransaore.
Gebaordje
'n Gebaordje of gebaorte is 't óntstaon van e nuuj zelfstenjig laeven oet 'n anger organisme vanne zelvendje saort. 't Is 't percès wobie d'n draagtied aaflöp en 't nuuj laeve wuuert oetgeworpe.
Hertspier
Dit percès speeltj zich bie 'ne gezónje, vólwasje miensj in rös zoaget zèstig tót zeuvetig maol de menuut aaf. De hertslaag wuèrtj zoaget 70 ml aan blood (slaagvoluum) róndjgepómp.
Gebaordje
Bie hoger deersaorte haet de gebaordje plaats nao de bevröchting enne daoropvolgendje periood van greuj in 'n ei van 'n imprio in 't lief vanne moder. Bie luuj neump me dees periood de zwangersjap; bie bieëster de drach of d'n draagtied. 't Memènt van 't oetwirpe van 't nuuj laeve hètj de gebaordje, meh bie miense sprik me döks vanne bevalling.
Bie zougdere haet de gebaordje plaats door sametrèkking vanne baarmoder, wodoor de foetus ('t imprio kort veure gebaordje) nao boete kump vanoet 't lief van 't moderbieës. De wórpgruuedje varieertj van eine toet mieër es tieën naokómmelinge. Bieje meiste zougdere zeen pasgebaorene innen ieëste tied nao de gebaordje nag aafhenkelik van modermilk en wiejere breudzörg. Bie bujeldere greutj 't jónk bieës nag gelangentied inne bujel vanne moder.
Bie bieëster die eier lègke sprik me gewuuenelik neet van "gebaore waere", meh van "oetkómme", ómdet 't eljerbieës neet baartj, mer eier lègk. De gebaordje is den neet 't lègke van 't ei door 't moderbieës, mer 't memènt det 't jónk zich oet 't ei wètj te bevrieje.
Bie veugel kump 't jónk, 't kuke, oet 't eie. Bieje veugel sprik me van èsvlejers wen de jóng veugel drek 't ès verlaoten en van èsblievers wen zie gerumen tied op 't es blieve veurdet zie zich de vlöch eigemake.
Bie vèssen en reptiele kómme de jóngen ouch oet 'n ei, wobie de eljers sómtieds breudzörg vertuuene, meh sómtieds juus ouch gaar-neet. Sómmige vèsse numme de eier inne móndj, de moelbreujers. Sómmige vèsse, mer ouch sómmige reptiele, zeen laevendjbarendj, det wil zègke det 't jónk al in 't lief vanne moder oet 't ei kump.
Ouch insèkte kómmen oet eier. Inne laeveskrink van insèkte zeen 's twieë tuup te óngersjeie: de ónvolstenjige gedaanteverwusjeling enne volstenjige gedaanteverwusjeling. Bepaoldje parasitair insèkte, wie sluupwapse lègken häör eier in anger bieëster, wo dees oetkómmen en zich wiejer óntwikkele.
Recensie
'n Recensie (Latien recensio: käöring) is 'n vurm van secondaire literatuur. 't Is 'n kritische besjpraeëking van 'n cultureel uting, wie e leedsje, 'n book, 'ne film, 'n toneelväörsjtèlling of 'n muziek-oetveuring.
Mètstens wert 'n recensie gepubliceerd in 'n gezèt, 'n tiedsjrif of op 't internet. D'r perzoeën dae 'n recensie makt neumt me 'ne recensaent. 't Is gebrukelek dat 'n cultureel uting dör mieërdere recensaente wert besjpraoëke en mètstens kalle ze zich oonderèè taege. 't Gratis exemplaar van 'n book, 'n CD, 'ne DVD of 'n toegangskaart neumt me 't recensie-exemplaar.
Kenmaerke van 'n recensie
'n Recensie bevat op z'n minst 'n, leefs mèt argumaente oonderboewd, waerdoordeel. 't Besjpraoëkene wert in 'ne rume context geplaatsjt en 'ne korte inhoud wert gegaeve. Soms werre d'r sjterre of, zoewie in Limburg op L1 peunte en chapeau's oetgedeeld, zoedat me 'n good uvverzich kriet uvver de beoordeelde waerke.
Kenmaerke van 'ne recensaent
Bie 'n recensie gèèt 't naeve objectieve criteria die gehanteerd werre ooch altied um 'n subjectief oordeel van d'r recensaent. Daovör is naeve 'n gedege kennis van zake en vakkennis ooch zoeget oondefinieerbaars wie ethisch besef, gewete en verantwoordelekheedsgeveul noodzakelek. In 't ideale geval hèlt d'r recensaent van 't object dat e beoordeelt; is e hoeëgopgeleid en tut vergelieke in sjtaot; kènt alle actore en zakes van 't gebied of thema, neet allèng va noe, mae ooch van 't verlaeje um zoeë trents väöroet te kènne zieë.
D'r invloed van recensies
Es opiniemakers kènne recensaente invloed ha, mae uvver de mate va invloed van 'n recensie is me oonerèè verdeeld. Recensies werre vöral gretig gelaeze zoedat ooch 'n negatief recensie 'n waerk in de publicitèèt brèngt. Uvver 't algemèng gèèt me d'r van oet dat 't baeëter is um 'n sjlechte recensie te kriege dan gèng.
Sjrif
Sjrif kan verwieze nao:
Sjrifsysteem
E sjrifsysteem of sjrif is e systeem van grafische teikes veur infermaasje vas te lègke. De aadste sjriften hawwen e hiërogliefechtig karakter, det wil zègke det veur eder waord of begrip 'n apaart teike besting. 't Naodeil van zoea systeem is det hieël väöl teikes nuuedig zeen, wodoor 't behieërsje daovan hieël lestig wuuertj. Later zeen anger saorten aan sjriften óntstange, mit naam fonetisch (alfabet), wobie eder teike 'ne klank veurstèltj in plaats e waord. Zoea kós 't aantaal aan benuuedigdje teikes drastisch waere trögkgebrach van doezjendje toet tieëntaal. Es tösjevorm waere de littergreepsjrifter gezeen, wobie eder teike veur 'ne bepaoldje littergreep steitj.
Bascule
'n Bascule is 'n waog gebaseerd óp d'r hefboom. Mèt 'ne bascule waoërte bies in de jaore 60 zjoeër väörwerpe gewaoge. An d'r ene kaant plaatsjde me e gewich en an d'r andere kaant 't väörwerp. Es de twieë kaante in evenwich zeunt kan me 't gewich van 't väörwerp bepale. De verhouding is 1 (gewich):10 (väörwerp).
Óntstaeking
'n Óntstaeking is 'n reactie van 't lief op besjajiging van weefsel of op prikkele van boetenaaf. Dit kan door 'ne microbiologische prikkel (bacterieje, virusse, sjummele), sjemisch (irriterendje stoffe), fysisch (hits, ioniserendje straoling, UV-straoling), mer ouch 't gevolg zeen van 'n auto-immuunreactie van 't lief wie ónger anger bie reuma. 'n Óntstaeking haet es doel 't eweghaole vanne sjajeliken agens en 't herstèlle vanne sjaaj.
't Guuef ' neiging óntstaeking en infectie doorein te haole, meh neet alle infecties gaon same mit óntstaeking en lang neet alle óntstaekinge waere veroearzaak door infectie. Zoea is 'n steriel óntstaeking 'n óntstaeking die neet wuuertj veroearzaak door 'n organisme (meh door beveurbeildj mechanische euverbelasting wie 'n sliembuuersóntstaeking in 't spectrum van RSI).
Oostzaan
Oostzaan is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in de Zaanstreek, mèt (1 juli 2006) 9202 inwoeners en 'n oppervlak vaan 16,69 km2 (daovaan 3,43 km2 water). Boete e paar naobersjappe ligke gein ander kerne binne de gemeintegrenze.
Oostzaan is roond 't jaor 800 oontstoon. In 't verleie waor 't e centrum vaan de sjeepsbouw.
Saint-Nicolas
Saint-Nicolas is 'n plaats en gemèndje inne pervincie Luuk in 't Belsj. De gemèndje tèltj ruum 22500 inwoeaners.
Anger kerne
Montegnée en Tilleur.
Theatergeboew
E theatergeboew of kort theater is e geboew det middels alderlei technische en logistieke veurzeninge is toegerös veur 't verteune en biewone van veurstèllinge, optraejes en performances.
Aerdsjóddel van Nepal (2015)
De aerdsjóddel van Nepal waas 'nen aerdsjóddel dae optrooj op 25 april 2015 óm 11:56:26 Nepalsen tied (7:11:26 in Midden-Europa) mit 'n krach van 7,8 oppe sjaol van Richter en 'n verinnewerendje krach (IX) oppe sjaol van Mercalli. 't Epicentrum loog óngevieër 34 kilomaeter t'n oeaszuudoeaste van Lamjung, mit 'n hypocentrum van róndje tieën kilomaeter aan deepdje. 't Is de sjajelikste ramp in Nepal saeren aerdsjóddel tösse Nepal en Bihar in 1934. Biejen aerdsjóddel zeen mindestes 5.000 luuj ómgekómmen en mieër es 10.000 gewónje. De meiste slachoffers volen in Nepal, meh ouch vole slachoffers in ómringendje lenjer worónger India, Sjina en Bangladesj.
d'n Aerdsjóddel veroearzaakdje 'n reeks van lwiens oppe Mount Everest, wobie mindestes zevetieën luuj óm 't laeve kome. Dit maakdje 't de doeajeliksten daag oppe berg. Ieëvenaaj geboewer inne vallei van Kathmandoe, 'n UNESCO-Weltirfgood, woorte verwós.
Naosjoekke bleve zich veurdoon door gans Nepal, mit 'nen inkele sjoek dae 'n krach van 6,7 oppe sjaol van Richter haw, op 26 april óm 12:54:08 Nepalsen tied (08:09:08 in Midden-Europa).
Inkel menuut naodet de ramp zich vóltróch zatte de Indiase euverheid, via de kriegsmach, "Operaasje Maitri" op, 'n groeatsjaolige humanitair missie mit es houfènj hölpacties in Nepal op te zètte.
Boult-aux-Bois
Boult-aux-Bois ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 137 inweunersj, die Boutats geneump weure. Ze ies 15,2 km2 groat. Dao woonde dus zoan 9 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Vouziers, wat waer deil oetmaak van 't gelieknamig arrondissemint van Vouziers. Wier liegk 't op 'n huègte van 166-238 meter.
Sankt Goar
thumb|Zich op Sankt Goar en de [[Loreley (uëverziej)]] Sankt Goar is 'n sjtad i d'r Dütsjen bondssjtaat Rienland-Palts. De mieë as 2.700 lüj tellende plaatsj ligk aa g'n reveer d'r Rien op 'n hoeëgte van 74 meter boave Normalnull. Aa g'ne uëverziej ligke de weltbereumde 193 meter hoeëge Loreley-felsen, oeë langs de reveer mit inne sjeëpen bóch umhin sjtruimt. Aa bei ziej guëf 't mit gemisj busj bebusjde berg en wieënterasse, van 't gebirgde d'r Taunus op g'ne rechse kank en d'r Hunsrück op g'ne linkse kank va d'r Rien. Aa g'ne kank va Sankt Goar (dös sjtruimaafwaaëts aa g'ne linkerkank) toermt de ruïen va Burg Rheinfels boave de sjtad. Inne weëg deë lup va d'r sjnelweëg A61 noa 't plaatsjke, daalt óch durch dele va de ruïen aaf in 't daal va d'r Rien. I ge daal lup d'r B9 va Mainz noa Koblenz neëve de reveer d'r Rien durch 't plaatsjke. De plaatsj is vernumt noa de kloeëzenaar Sankt Goar, deë hei i d'r zesden ieëw leëfde.
Boult-aux-Bois
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Baoksem
thumb|right|De kirk van Baoksem Baoksem (sjpelling volges Veldeke, plaatselik meistal gesjpeldj as Boaksum, Nederlands: Baexem) is ein dörp in de Nederlands-Limburgse gemèndje Luëdal (Leudal), ten zuide van 't dörp Heitse, mèt (1 januari 2006) 2854 inwoeëners.
Boult-aux-Bois
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Baoksem
Bie Baoksem vinj se 't Kesjtieël Baoksem, twieë kloeësters en de windjmäöle "Aurora". De kèrk is nao de aorlog óntworpe door Alphons Boosten en waas in 1950 vaerdig.
Baoksem loog vreuger in 't Landj van Thoeër en haaj dao 'n eige sjepebank. In 't Käöninkriek van de Nederlenj waas 't 'n zelfsjtenjige gemèndje, toet 't in 1991 bié Heitse ingedeildj waerdje. Vanaaf 2007 huërtj 't bie de noe gemèndje Luëdal.
Waope
Baoksem kraog op 24 juni 1929 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Allewel tot Baoksem vreuger, same mèt Gratem, 'ne sjepebaank vörmde, is vaan dee baank gei zegel bekind; vaan de parochie ouch neet. Daorum heet me e nui waope mote bekinde. Dit waope is sprekend: 'n courante verklaoring lègk de naom vaan 't dörp es bach-heim oet, de dweersbelk vaan zèlver zien de beke boe Baoksem aon ligk. 't Vrijkerteer is 't waope vaan 't voorstedom Toear boe Baoksem in laog, Sint-Jan is de petroenheilege vaan 't dörp.
Historische inwoenertalle
(v1830=100)
De Hièk
thumb|250px|'n Rieke mergele hoezer in De Hièk De Hièk (Nederlands: Heek), ies 'n gehuch in de gemeinte Valkeberg aan de Geul, gelege in versjpreide en lintbeboewing langs de groate weeg nao Klumme. Meugelik waor dizze weeg 'n onderdeil van de Via Belgica (Romeinse weeg van Kölle nao Boulogne-sur-Mer). Tot 1982 huèrden 't bie de gemeinte Hulsberg. 'n Klein gedeilte vèlt noe ónder Klumme in de gemeinte Voelender. De gemeintegrens löp parallel aan de Hellebeukerweg. Get hoager op 't plateau liek 't vakantiepark de Hellebeuk  en 't gehuch  De Euverhièk.
Baoksem
Historische inwoenertalle
Greun: Gemeinte Baoksem Blauw: Provincie Limbörg
De Hièk
Hièkerbeek
Door De Hièk sjtruimp de Hièkerbeek, die hie in de buurt zien brón haet. Ze löp wiejer via 't gelieknamig buurtsjap De Hièkerbeek, door Sint-Pièter riechting de Geul.'t Lètste sjtökske van de beek heisj Sillebeek.
Bezeenswaerdig
'ne Vreugere naam van De Hièk ies g'n Hièk. De naam kump waarsjienlik van 'ne kesjtièlhaof Hièk, dae umsjlote zou zin gewaes mèt 'n hièk (hèk, hègk of bösj). In 't buurtsjap liek 'n rieke mergele hoezer, 'n deil mergele häöf (o.a.t Boerehöfke), 'ne vakwerkhaof (Hièkerhöfke) en de baksjteine carrévörmige Hièkerhaof. Op 'n krusing mèt 'ne sjtiele holle waeg nao D'n Emmaberg sjteit 'n sjmeediezere waegkruus.
Forshaga
Forshaga is 'n gemèndje in Värmlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 11.491 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 350,27 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 32,8 luuj de km².
Toog
Toog kan verwieze nao:
Forshaga
Demografische óntwikkeling
6,01% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Opmeer
Opmeer is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in Wesfriesland, mèt (1 juli 2006) 11.229 inwoeners en 'n oppervlak vaan 42,27 km2 (daovaan 0,31 km2 water). Neve de hoofplaots kint de gemeinte 't stedsje Hoogwoud en de dörper en gehuchter Aartswoud, Gouwe, Spanbroek, Wadway, De Weere en Zandwerven. Opmeer en Spanbroek höbbe same stadsrechte (dit is in Wesfriesland neet oongewoen).
Jan Frans Willems
thumb|J.F. Willems Jan Frans Willems (Boechout bie Antwerpe 11 maart 1793 - 24 juni 1846 Gent) waor 'ne Vlamsje lètterkundige. E verdedigde 't rech van de vólkstaal. Nao de revolutie óp 't Belsj in 1830 waoërt e, vermoedelek öm z'n sympathie mèt de orangiste, verbanne nao Eeklo. In 1835 waoërt e wer in ieër hersjtèld en beneumd töt oontvanger van de registratie in Gent, oeë e óptraoj es organisator en algemèng erkaand leider van de Vlamsje Bewaeging.
Brón
Nijhoffs Geschiedenis-lexicon Nederland en België, 1981 ISBN 9024790786
Masita
thumb|'t Logo van Masita. Masita (Sportswear) is e bedrief det sportkleier maak. 't Bedrief woort in 1933 opgerich dore femielje Maas oet Zitterd. Oearsjprunkelik richdje ze zich mit naam oppe hanjel in en verwirking van laere perdukte. Vanaaf de jaore sestig specialiseerdje 't bedrief zich in teamsportkleier. Boete Nederlandj haet Masita ouch eige óngernumminge gevestig op 't Belsj, in Luuksembörg en in Duutsjlandj. Wiejer exportere ze ouch nao 't Vereinig Keuninkriek, Frankriek, Oeasteriek, Zwitserlandj, Ierlandj, Scandinavië, Hongarieje, Kroatië, Australië, Japan en Afrika.
In dieëtsember 2014 koom 't bedrief in 't nuuds ómdet 't in zwaor waer zów verkieëre. Salarisse zówwe neet mieë waeren oetbetaaldj.
Vanaaf mieërt 2015 is 't bedrief euvergenómme gewaore door d'n ajen eigenieër en ziene partner.
Óntstaekingssysteem
't Óntstaekingssysteem van 'ne verbranjingsmotor is 't systeem van accu, bobien, stroumverdeiler, óngerbraeker en bougies, det oppe juusten tied de óntbranjing van 't gecomprimeerdj gaasmingsel verzörg.
De oetvinjer vanne verbranjingsmotor waas eigentlik alein meh meugelik doordet inne zelvendje periood ouch oetvinjingen en óntdèkkingen op lektrikgebied woorte gedaon die 't óntstaekingssysteem zówwe gaon heite. 't Waas oeteraerd ónmeugelik óm handjmaesig ederskieër wen de zuger mitte compressieslaag bezig waas e vunkske te make. 't Bleek aevel meugelik de lieëg spanning van 'nen accu óm te vörme toet 'n hoeag spanning en daomit 'ne vónk te laoten euverspringe tösse de lektrode van 'n bougie en zoea de óntstaeking te verzörge.
Sjanghai
Sjanghai is óntstangen es e dörpke det laefdje vanne visserie enne tèkstielindustrie, meh door 't Verdraag van Nanking det in 1842 mit 't Vereinig Keuninkriek woort geslaote greudje Sjanghai oet toet 'n havestad mit weltwiej verbinjinge. Saere jaore neugetig, nao de ikkenomische hervörminge van Deng Xiaoping, is de stad zich 'nt heróntwikkele; zoea haet me 't zakedistrik Pudong oete gróndj gestamp. De stad haet saer 2004 de grótste have vanne welt en haet daomit de posiesje vanne have van Singapore euvergenómme. In 2010 woort de welttentoeanstèlling Expo 2010 gehajen inne stad.
Geis
thumb|'t Geleuf i geiste is zieër aud en vink me i vöal literatuur, wie in Ingeland mit 't bekanke verhaal va d'r Canterville Ghost. 't Begrip geis is e begrip oeë bei mieëtstes de essentie van e abstrak begrip weëd bedoeld. 'ne Geis kin 't dinkvermoeëge, de zieël va d'r miensj, of e paranormaal versjiensel beteëkene. 't Idee doa achter is dat inne geis de dieëper kèn hat as 't wirkelige waat zich presenteërt.
Geis in daaglig sjproak
Mieëtstes weëd mit 't begrip geis 't minsjelig dinke en de zeel bedoeld. 't Betrèf dös de immeteriëel versjiningsvorm va d'r minsj. D'r geis kin 't dinkvermoeëge, de drifte of psychologische egesjappe va d'r minsj, de wirkelige essentie van ing gedachte of bedoeling zin (Team spirit) of e filosofische benadering va d'r miensj zin. 't Guëf óch sjpreëkwöad mit 't begrip geis i de Hollendsje en Dütsje sjproak:
Geis in 't geleuf
thumb|De Triniteet (hieëlige drei-eenheed) van 't begrip God in 't christelig geleuf: God d'r Zoon (aan 't Krüts), God d'r Vader, en doa boave d'r Hillige Geis deë as doef versjient. In 't christelig geleuf is d'r Hillige Geis de indirekte ónsjtoffelige (sjpiritituele) aaweëzigheed (deë zich presenteërt as doef of veurvlemke) God, angesj gezaag: d'r geis va God. De versjiningsvorm va d'r Hillige Geis is e óngerdeel va de hieëlige drei-eenheed mit God d'r Vader, God d'r Zoon (Jezus va Nazareth) en d'r hillige Geis. Dees versjieningsvorm va God is in 't christedóm doa vuur um de minsje óp eëd te herinnere aa de ópsjtanding va Jezus, 't sjuppe (va leëve i d'r minsj óp eëd) en 't bekieëre va minsje tót God.
Geis as ónsjtoffelig weëze
't Guëf óch zieër aw, meh seër e paar tieëntalle joare populeërder concepte uëver inne geis as paranormaal versjinsel. 't Geleuf dat inne minsj inne geis bezit, is zieër aud en bekans uëveral óp d'r eëd bekank mit 'n anger benaming. Geister zint neet ummer minsjelig i de vólksverhale. 't Guëf óch netuurweëzes en boavenetuurlige weëzes, die geë sjtóffelig lichaam bezitte, meh waal dök vuur 't gemak geis of entiteet weëde genumt. I de mieëtste verhale uëver 'ne geis as paranormaal versjinsel, is zoeëne geis 't unsjtóffelig lichaam va 'ne doeëj persuën.
't Begrip geis in de filosofie
I de filosofie weëd mit 't begrip geis de essentie va d'r miensj bedoeld. De vroag: Wat is d'r miensj?, zjwengelt de diskussie aan uëver de eëd va inne miensj. Bekangde dualiste wie de Franzuësisje filosoof René Descartes zage dat d'r miensj besjteet oet twieë dele: namelig t dinke (d'r geis as dinkvermoage en zeel) en de oetgebreidheed ('t meterieële, zichbare va d'r miensj). Vroage die t'r bevestiging vuur dees theorie gesjteld weëde, is 't dinke zelf. Vuur dualiste is 't dinke bewies vuur 't besjtoa va d'r geis es óngerdeel va d'r miensj: Cogito ergo sum (ich dink, dös ich bin).
Geis as begrip i de netuurwetesjap
Me sjpreëk óch i de netuurwetesjap va inne geis went ing bepaalde sjieëkóndige sjtóf durch verhitting of verdamping óntsjteet. D'r geis va ammoniak is beivuurbild salmiak. Dit begrip kunt me truukvinge in de alchemie, oeë bei va loeëd good getrach weëd te make (ooë bei good dan de geis mót zin va loeëd).
Referenties
Dit attikel is gebeseërd óp de corresponderende pazjena óp de Nederlangse Wikipedia, en vuur e deel óp de pazjenas uëver materialisme en uëver 't begrip 'cogito ergo sum'.
Midden óngerónje veurklinker
De midden óngerónje veurklinker of óngerónje midde veurklinker is 'ne klinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is of.
Kènmirke
Kènmirke vanne midden óngerónje veurklinker zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de midden óngerónje veurklinker veur in vriewaal alle dialekte. In väöl dialekte haet deze klinker 'n, lichtelik, palataliserendje wirking, juus wie de meiste anger óngerónje veurklinkers. De korte klank wuuertj meistes gesjreven es è. Allofone van deze klank die veurkómme door gans Limbörg zeen d'n toe-midden óngerónje veurklinker ennen aop-midden óngerónje veurklinker.
In sómmige dialekte, mit naam in 't zujelik Limbörgs spraokgebied, kump onna de lange variantj èè veur. Deze kóntrasteertj den mitte langen toe-midden óngerónje veurklinker, gesjreven es ee, ennen aop-midden óngerónje veurklinker , gesjreven es ae.
In 't Mofers guuef 't väöl vel worin de è kan waere verwusjeltj mitten toewen óngerónje veurklinker i. In sómmige vel is de oetspraok mit è de aadste, wie in (hae) mèntj en ènsigste taengeneuver (hae) mintj en insigste; in anger vel is de oetspraok mit i de aadste, wie in (hae) viltj en kirk taengeneuver (hae) vèltj en kèrk. De gólje regel hiebie is det wen de è 'n verkorting is van ei, det 't hiebie 'n aaj oetspraok betruf; zoea is mèntj 'n aafleijing van meine, en ènsigste 'n aafleijing van ein. Det de twieë klenk toch apaarte foneme zeen, kan me-n aafleien oet minimaal pare wie stèl "twieë luuj die same huuere" taengeneuver stil "roewig, zónger geluid".
Hollywood
200px|thumb|right|Locatie vaan Los Angeles thumb|200px|right|De lètters vaan 't distrik op 'ne berg, in de wiek Aajd Hollywood. Hollywood (IPA: /ˈhɒlɪwʊd/) is e distrik in 't noord-weste vaan Los Angeles, in Californië. 't Is gestiech es 'n onaofhenkeleke stad in 1857, en steit al mie es 'ne iew bekind es 't geziech vaan de Amerikaanse filmindustrie. De beteikenis vaan 't woord is duuster.
Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Hollywood.
Bijlmerramp
miniatuur|Plek vaan de ramp
De Bijlmerramp waor 'ne vleegtuigcrash vaan vrachvluch 1862 vaan de Israelische maatsjappij El Al op 4 Oktober 1992. De Boeing 747 kwaom vrijwel loedrech neer op twie galerijflats in de Bijlmermeer in Amsterdam Zuid-Oos. Minstens 43 lui kwaome um 't leve, incluus alle inzittene vaan de vluch, en 39 lui op de grond. 't Werkeleke aontal doeie op de grond is neet mie te achterhole, gezeen daor deen tied väöl illegale woende.
Astraea (planetoïed)
Astraea (officieel: 5 Astraea) is 'n planetoïed oete planetoïdereem tösse de planete Mars en Jupiter. Astraea haet 'nen ónregelmaesige vorm mit 'nen diamaeter van gemiddeldj 119 km. Ze waeg in 'n lichtelik hellendje, get mieër es 5° t'n opzich vanne ecliptica, ellipsvörmige baan in 4,13 jaor rónjelómme zón. Tiejes d'n ómloup wusjeldj d'n aafstandj toete zón tösse de 2,077 en 3,070 astronomische einheje.
Tródsdet ze neet toete grótste planetoïde behuuertj is Astraea vanaaf de aerd gezeen ein vanne 17 klaorste, mit 'n maximaal sjienbaar klaorheid van +8,74. Ze is mit 'ne groeate verrekieker zichbaar.
Astraea woort op 8 dieëtsember 1845 óntdèk dore Prusische ammetäör-sterrekóndige Karl Ludwig Hencke. Ze is de viefdje planetoïde die óntdèk is gewaore; 38 jaor nao de óntdèkking van 4 Vesta in 1807. Nao de óntdèkking vanne ieëste veer planetoïde tösse 1801 en 1807 wore de meiste sterrekóndige gaon geluive det slechs veer planetoïde bestinge tösse Mars en Jupiter. Hencke geluifdje waal det 's mieë goof en begós mit zeuke, wobie d'r nao 16 jaor Astraea óntdèkdje. Door dees óntdèkking goof de keuning van (Aad-)Pruses 'm e jäörliks pensioen van 1200 mark. Twieë jaor later óntdèkdje Henck onna de planetoïed 6 Hebe. Dao-op begóste mieë sterrekóndige mit 't zeuke nao planetoïde, zoeadet nne dao-opvölgendje decennia tieëntaal aan die óntdèk zeen gewaore.
Al-Chwarizmi
Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi (Perzisch: محمد بن موسى الخوارزمي; diverse spèllingsvariantje) waas eine van de beroempste weitesjappers op de gebiede van wiskónde, geografie en astrologie. Hae waas van Perzische aafkóms. Al-Chwarizmi waas gebaore tösse 780 en 800 en stórf tösse 840 en 845. Hae studeerdje in 't Hoes van de Wiesheid in Bagdad.
Astraea (planetoïed)
Hencke goof de naam Asträa (later Astraea) ane planetoïde, 'n verneuming nao de rechsgodin Astraea, 'n dochter van Zeus en Themis oete Griekse mythologie.
Al-Chwarizmi
't Kónsep van 't algoritme in de wiskónde is 'n idee van Al-Chwarizmi. Hae wuèrtj den ouch waal de "groatvader van de informatica geneump" en de wäörd "algoritme" en "algorisme" zeen aafgelèdj vanoet ziene naam.
Zefke Mols
Anton Pieter Joseph Mols, in de volkmóndj Zefke Mols (Zitterd, 11 juli 1874 – Zitterd, 15 september 1955) waas ein karakteristiek sjtraottype oet Zitterd.
Biografie
Zefke waas de tweëde zoon oet ’t gezin van Peter Joseph Mols en Maria van de Velde, dat gezaegend waas mèt ach kènjer. Allebei zien awwesj sjtórve vrie jónk, zien moder op 1-2-1879 op 28-jaorige laeftied en zien vader op 27-8-1885 op 41-jaorige laeftied wiej Zefke pas 11 jaor waas. De femielie Mols sjtamde oet ein gesjlach van marsjkrieëmesj, ein beroep dat allein mèr in de wèntjer woort oetgeoefend. In de zomer trok ’t heële gezin nao Duutsjlandj óm in de sjteinfebrieke te wirke. Mèt zien tweëde moder, Maria Schumans, womit zien vader in november 1880 trouwde, hèj Zefke ein sjlechte relatie en óm häör oet de waeg te gaon zoch hae de hoeselikheid op van de femielie van zien vrundje Martin Marx.
Op zien vieftieënde kroog hae, same mèt Martin Marx en Pit Verhagen, ein anger vrundje, werk es leërling-sigaremaker biej Arnolds in Wehr. Vanaaf 1907 reisde hae veur ’t bedrief door Duutsjlandj mèt sigaremónsjtesj óm zoadounde verkoupordesj bènne te haole. Wiej hae in 1908 in Karlsruhe waas en biej feëstelikheje dao 'ne man woort vermaord, woort Zefke es verdachte opgepak en ènjeloas verheuërd. Oetèntelik woort hae zónger bewies veraordeild tot ein laeveslange gevangenissjtraof. In 1914 woort hae aevel vriejgelaote wiej de echte maordenaer zich meldje. Wiej dae man namelik woort opgerope veur militaire deens vanwaege de Eësjte Waereldaorlog, bedach dae zich en góng lever in de gevangenis zitte es op ’t sjlaagveldj te sjterve. Zefke waas nao zien vriejlaoting zoadanig aangesjlage dat hae ein zjwervend besjtaon góng lieje. Hae knapde wirkskes op biej boere in ruul veur aete en óngerdaak. Zoa zjwórf hae ouch door Frankriek, pès dat hae dan in 1924 weier in Limburg terech kaom en ein tiedje in Vlorp verbleef. In 1925 woort hae opgepak veur landjlouperiej en kaom hae in ein wirkkamp veur baedelaers en zjwervesj in ’t Drenthse Veenhuizen terech.
In 1928 kaom hae weier in Zitterd in ein logemènt terech en later vónj hae óngerdaak biej ziene vruigere vrundj, Martin Marx, wo hae in de sjuur op de houk van de Walsjtraot eine vaste sjtek vónj. Wiej Marx góng verhoeze nao de Paerdesjtraot, verhoesde Zefke geweun mit. Van de gemeinte woort gedoog dat hae in de sjuur aan de Paerdesjtraot moch blieve en d'r woort zelfs sjriftelik door de gemeintesecretatis vasgelag dat hae pès aan ziene doad en ouch nao ’t eventueel euverlieje van Martin Marx, euver de sjuur moch blieve besjikke. Wiej ’t dan ouch gebeurde. Van de buurtbewonesj kroog hae dageliks aete en drènke en Maatsjappelik Werk veurzaog de femielie Marx regelmaotig van de neuëdige middele óm Zefke te verzörge, zoa-es kleijer, óngergoud en sjeun. In 1947 kroog de femielie Marx gedaon dat de gemeinte elektrisch leich in de sjuur leit aanlègke, tot volle tevrejeheid van Zefke.
Kontak mèt zien ómgaeving hèj hae nauweliks en hae waas ouch neit erg sjpraakzaam. Hae praote allein mèr mèt luuj die hae goud in vertrouwe koosj numme. Euverdaag leip hae meistal wat door Zitterd en väöl luuj en middesjtendesj sjtopde 'm dan vanalles toe zoa-es sigare, woosjte of anger aeteswaar. Ouch nóm hae dèks medaajes aan van de luuj en die droug hae dan op zien kleijer. Oetèntelik woort hae ein vaste versjiening in de Zittesje bènnesjtad en Zef waas dan ouch eine van Zitterd. D'r sjtraalde get van häöm oet en hae dwóng väöl respek aaf. Sjlaope deeg hae aan de wal, op de plek die bekènd sjtóng es de Sjiefbaan, aan de vout van eine awwe kesjtaanjeleboum ónger de vrieje hemel, en wèsje deeg hae zich aan de aw waterpómp op de mert.
In d’n aorlog
Opvallend waas zien rol in de aorlog 1940-1945. In daen tied waas hae neit bang veur de Duutsjers, terwiel de meiste luuj waal bang ware. Zefke sjient zich nauweliks get van de bezèttesj te höbbe aangetrokke. De aovendklok tèlde veur häöm neit! Ouch went d'r lóchalarm gegaeve woort en in de 'granatetied' van oktober 1944 pès januari 1945, waas hae mèt geine sjtek te bewaege óm ziene sjuur te verlaote en in eine sjoelkelder ein veilig óngerkómme te zuike.
Ziene doad
Wiej Zefke Mols in september 1955 doad woort aangetróffe - in ziene sjlaop gesjtórve op 81-jaorige laeftied, góng d'r eine sjok door Zitterd. Biej de begrafenisplechtigheid begeleijde eine lange sjtoet 't sjtóffelik euversjot van de doajekepel van 't ziekehoes nao de kirk. De plechtige Requiemmès woort opgedrage door keplaon Meertens. Eine krans van de buurt waas op de kis gelag. Zefke hèj nao zien viefenzestigste laevesjaor noats ziene AOW aafgehaold, mèr de gemeinte hèj 't geldj opgesjpaard. Zoa is Zefke van zien eige geldj vosjtelik begrave … De begrafenismis is gedaan door deken Hoppener. Hij is begraven door deken Hoppener, Martin Marx, Petrus Marx, Max Marx en de begrafenis ondernemer verder was er niemand bij de begrafenis.
Refrein van leidje Zefke Mols
Auwt Zefke Mols, auwt, gries en verschlete, Ein van oos sjtadsprofete, Mit zien medaajes op de boek, Grieze baard en piepke in de móndj, Löp hae de gansen daag in Zitterd róndj.
11 miert
11 miert is de 70ste daag van 't jaor (71ste daag in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 295 daag pès 't eindj van 't jaor.
Gebäörtenisse
thumb|Sir Paul McCartney geridderd in 1997
Gebore
thumb|Harold Wilson gebaore in 1916
Sintunnis
Sintunnis (Nederlands: Sint Anthonis, in 't lokaal Kleverlands dialek zeet me ouch Sintunnis) is e dörp en 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant, in 't Land vaan Kuuk. Neve de hoofplaots kinde de veurmalige gemeinte ouch de kerne Landhorst, Laejakker (Ledeacker), Óppel (Oploo), Riekevaort-De Walsert (Rijkevoort-De Walsert), Staevesbaek (Stevensbeek), Wanrooj (Wanroij) en Westerbaek (Westerbeek). 't Dörp tèlt zo'n 4.200 inwoeners. Besjèrmheilege is Sint-Anthonius-Abt.
Op 1 jannewarie 2022 fuseerde de gemeinte mèt Bóksmaer, Kuuk, Grave, Mill en Sint Hubert tot de nui gemeinte Land vaan Kuuk.
Sintunnis ligk um 'ne brink, boe-aon de R.K. Kèrk vaan de H. Anthonius Abt en 'n monumentaol boerderij, de Bottermien, ligke. De gemeinte reik jaorleks 'ne cultuurpries oet mèt de naom Ut Pèèrd.
Sintunnis is sinds 1477 'n eige parochie. Vreuger huurde 't bij de hierlekheid Boksmaer, die weer oonderdeil vaan 't land vaan Kuuk waor.
Pieter Ecrevisse
thumb|right|200px|Pieter Ecrevisse. Pieter Ecrevisse (Obbeeg, 3 juni 1804 - Eeklo, 26 december 1879) waas 'ne Belzje vrederechter in Eeklo, sjriever en sjtichter van 't waekblaad De Eeclonaar. Hae woort doctor in de rechte en vestigde zich eësj es advocaat in Zitterd. Dao trouwde hae de koapmansdochter Hubertine Burgens (1808-1871).
Leëraar
In 1833, toen hae waas aafgesjtudeerd, keërde hae trök nao zien gebaortesjtreek en vestigde zich es advocaat aan de Helsjtraot in Zitterd. Ouch goof hae les in hanjel, bookhawwe en wiskunde aan 't College van Andreas Kallen in Zitterd en ouch woort hae veur 'n korte periood gemeinteraodslid in Zitterd. In 1837 waas hae oetgaever van de Nieuwe Sittardsche Almanak. Veurdeen goof hae les in Charleroi in Nederlandse letterkunde en wiskunde, waas hae leëraar aw tale aan de abdiejsjoal van Val-Dieu in Aubel en aan de kossjoal van de linguïst A.C. Oudemans in Amsterdam.
Eeklo
Ecrevisse waas 'n felle veursjtander van aansjluting van Limburg biej Belsj. Nao de opsjplitsing van de provincie Limburg in 1839 verleet hae Zitterd oet angs veur represailles en week hae oet nao Belsj. Hae koos veur de Belsje nasjenaliteit en woort nog datzelfde jaor beneump tot vrederechter in Eeklo. In 1840 woort hae provincieraodslid in de provincie Oas-Vlaandere mèt de sjteun van de orangiste. Dees functie zouw hae bekleije pès 1848. Hae waas de eësjte, dae in de provincieraod in 't Vlaamsch 't woord veurde. Hae waas actief in literair kringe en richde in 1846 't anti-Frans Brussels tiedsjrif De Vlaemschen Stem op, wo me pleide veur samewirking tösje liberale en kathelieke.
In 1848 richde hae 't waekblaad De Eecloonaar op. Hae bleef aevel mèr ein jaor actief es hoofredacteur, mèr 't blaad zelf bleef besjtaon tot in 2009. Daomit waas dit 't awste waekblaad in Belsj. Naodat 't amb van vrederechter neet meë vereinigbaar waas mèt dat van provincieraodslid woort aej in 1848 verkaoze tot lid van de Eeklose gemeinteraod. Daonaeve waas hae ooch literair actief, zoawaal in vereiniginge en es sjriever van novelle en historiesje verhaole. Zien werke ware veural Limburgse romans die meistal verweze nao zien vreugere gebaortesjtreek, Eeklo en 't Meetjesland kaome wènnig in zien werke veur. Ziene eësjte roman waas De Teuten en versjeen in 1844. Deze woort gevolg door De Bokkerijders in het Land van Valkenburg en De verwoesting van Maastricht, allebei oet 1845.
Tösje 1858 en 1864 waas hae heél actief op lètterköndig gebied, wobiej hae zich geregeld es sjpraeker op congresse 'n werm pleitbezörger toande van de Vlaamse Gedachte. Hae woort in daen tied, same mèt Conscience, de meis popelaire sjriever in 't Nederlands taalgebeed. Hae breide zien oeuvre oet mèt de romans De Drossaert Clerckx (1846), Het Meilief van Geleen (1858), De gebroeders De Witt (1860), De Stiefzoon (1861) en De Nicht uit de Kempen en sages zoa-es Het Geschenk van Koning Sanderbout en De man zonder kop te Stockem.
In zien lètste laevesjaor sjreef hae zien autobiografie, sjpeciaal veur zien kènjer.
Speciaal oetgave
(ter gelaegeheid van ziene 100-ste sjterfdaag)
In zien gebaorteplaatsj Obbeech sjteit langs de waeg nao Nattenhaove 'ne gedènksjtein veur Pieter Ecrevisse, geplaatsj ter gelaegeheid van de herdènking van ziene hónderdsjte sjterfdaag in 1979.
Trein
'nen Trein of toog is e samestèl van (meistes spaorgebónje) veurtuger, bestäöndje oet einen of mieë wages.
In principe is edere reeks aan wages 'nen trein, meh meistes dink me bie 'nen trein ane spaorwaeg; zoean trein kump aan op 'ne sjtasie (halte). In toeristische gebiede riedj dökker 'nen trein, bestäöndje oet 'ne reeks aan klein wages achter 'nen trèkker dae d'r döks oetzuutj wie 'ne locomotief. Zoea toeristisch veurtuug riedj neet op 't spaor, meh wuuertj waal "trein" geneump. 't Zelvendje geldj veur de road train, 'ne vrachwage mit e groeat aantaal aanhangwages. 'ne Losse locomotief is eigentlik geinen trein, meh wuuertj, wen d'r óngerwaeges is, waal zoea geneump.
Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer
't Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer (LVK) ies 'n jaorlikse wedsjtried in Nederlands Limburg woabie 't bèste vastelaovesleedsje van dat jaor weurt gekoze. 't LVK weurt georganiseerd door de Stichting LVK in samewèrking mèt 'n plaatselike vastelaovesvereiniging en besjteit saer 1977. De presentator en 't geziech van 't LVK were bepaald door L1, Omroep Limburg.
Historie
In 1957 waor al ins 'n Limburgs carnavalsleedsje gekoze. 'n Belangriek criterium waor doe dat 't leed vertaalbaar moos zin in alle dialekte.
't Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer woort in 1976 bedach um d'n invlood van de "commerciële" Nederlandstalige carnavalsmuziek te vermindere. Door 'n leedsjeswedsjtried mèt Limburgstalige nummersj wol me de vastelaovesmuziek in dees taal sjtimulere. Ein van de initiatiefnummersj waor Bertha Paulissen-Willen, die ónder andere wèthouwer en gemeinteraodslid in Gelaen waor. Nao häör ies de pries geneump dae de componis en teksdiechter van 't winnend leedsje kriege, de Bertha Paulissen Baeker. De ièrsjte LVK-finale woort gehouwte op 18 november 1976 in Gelaen en woort gewónne door 't Mestreechs leedsje Vaan Eijsde tot de Mokerhei, gesjreve door Bert Salden en Jean Innemee.
't Ièrsjte LVK kreeg nog neet väöl aandach in de gezètter of op de ROZ (de veurluiper van Omroep Limburg en L1). Later ies me de samewèrking mèt dezen umroop aangegange en woorte de versjillende rundes van 't LVK op de radio oetgezónde. Saer 2002 ies de finale van 't LVK live op televisie te zeen.
't Konkoer
De leedsjes veur 't LVK moete meistal eind november ingesjtuurd zin. In december beoordeilt de hoofjury van 't LVK alle inzendinge en lièt 60 nummersj doorgoon nao de hauf finales. De hauf finales were op L1-radio oetgezónde in januari. De loesteraersj van L1 kènne door 't insjture van bónne die in de gezèt sjtoont aangeve welke leedsjes zie 't bèste vinge. De oetsjlaag van de bónne-beoordeiling en de punte van de hoofjury bepale allebei veur de hèlf de oetsjlaag van de hauf finales. D'r were dan 19 finaliste bepaald, mèt de beperking dat oet eder van de regio's die 't LVK hanteert (Noord-Limburg, Miedde-Limburg, Parksjtad, Westelike Miensjtreek en Mestreech-Mergelland) minimaal 2 nummersj in de finale kómme en dat oetveurende mer mèt 1 leedsje in de finale kènne kómme.
In de finale weurt d'n oetsjlaag bepaald door (eder veur 1/7 deil) de hoofjury, vief regio-(café)jury's en SMS-sjtumme van kiekersj en loesteraersj (dat lètste saer 2006).
Astrologie
Astrologie is 'n traditioneel praktiek wobie de posiesjes van de zón, de maon, de sterre en de planete waere gevölg mit de bedoeling óm veurspèllinge te make euver 't laeve op de aerd. Binne de astrologie wuèrtj daovan oetgegange det dees hièmelliever 'nen invlood höbbe op de miensjelike karakters en gebeurtenisse. De astrologie guèf op gróndj hievan raod womit emes zie veurdeil zów kónne behaole (horoscoop).
't Guèf óngersjied nao regio binne de astrologie, namelik de wèsterse en de Sjinese astrologie.
Binne de astrologie geluif me det de microkosmos (de miens) zich verbindj mit de macrokosmos ('t hièlal). Hiedoor is 't meugelik óm aanhandj sterrekónstellaasjes (de zodiak) te bepaole waat beveurbeildj de sterke en weike puntje van emes zeen. Eder sterrebild van de zodiak guèf 'n indikaasje waat van emes de instèlling in 't laeve zów kónne zeen. Astrologie vereisj jaore van studie.
Vinje (Nórwaeg)
thumb|De ligking van Vinje in de pervincie Telemark. Vinje is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 3.694 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 3.117,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,2. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 0834.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Keer
thumb|right|Wieëgkruus mèt dialekteks in Keer: Effe d'r gooien daag Keer (Nederlands: Cadier en Keer) is e dörp in de gemeinte Èèsjde-Mergraote op e plateau in Zuud-Limburg. De naam Cadier en Keer, zoe es 't dörp ouch waal geneump weurt, geit truuk nao ein en dezelfde oeërsjpróng: Cadier is de Waalse versie van de dialeknaam Keer. In de 13e ièw sjreef 't ziech "Cadirs" en "Cadir". De naam kuump van 't Latiense "Calidarium", wat beej de Romeine 'n plaatsj veur werm bade waor. De dörpssjtraot vörmde vreuger 'n gemeintegrens. Keer (noordelik) behuurde tot Hièr (Heer) en Cadier (zudelik) tot Huëgem in de hierlikheid Dalem (Daelhem). In 1828 zint de deile bie-eingevoog. In 1982 weurt de gemeinte Cadier en Keer opgeheve en geit dan op in de gemeinte Mergraote. In 2011 góng die gemeinte weer op in Èèsjde-Mergraote. 't Dörp tèlt op 1-1-2010 3.633 inwoenersj.
Waope
160px|thumb|Waope vaan de hierlekheid Cadier/Welsj Keer, verliend in 1819, laank ouch door de gemeinte gedrage.
Cadier allein had al ieder e waope, naomelek de zèlvere berg op e veld vaan sinopel. Dit waope is in eder geval bekind oet d'n achtienden iew, es 't op e zegel vaan de sjepebaank versjijnt. 't Is 'n sprekende verbeelding vaan 't kestiel Blankenberg. Op 15 september krijg de hierlekheid (neet de gemeinte) Cadier dit waope touwbedeild. De gemeinte Cadier, en nao 1828 de nui gemeinte Keer, veurde dit waope wel. Toch oontstoont de wuns veur e nui waope, wat rech deeg aon de historie vaan de ganse gemeinte. Vaan de aander stiechtende hierlekhede, Mestreechs Keer en d'n Antoniusbaank, waore evels gaar gein eige waopes bekind. Daorum besloot me de symbole vaan hun bezitters mèt te numme. Veur Keer kaom de sleutel vaan 't Sintervaoskepittel, veur d'n Antoniusbaank 't krökkruus (taukruus) vaan Antonius.
Historische inwoenertalle
De gemeinte Keer heet 't groetste deil vaan zie bestoon 'ne gezonne greuj gekind. Vaanaof 1960 zuut me 'n sterke suburbanisatie: Keer góng achter Amie en Hier aon es veurstad vaan Mestreech.
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Keer Blauw: Provincie Limbörg
Bekiekenswaerd
thumb|right|Kruuswieëgsjtasie in Keer oet 1895
Fusieverdraag
't Fusieverdraag, officieel 't Verdraag tot instèlling vaan eine Raod en ein Kemissie vaan de Europees Gemeinsjappe, waor e verdraag vaan de Europees Gemeinsjappe geteikend in Breusel op 8 april 1965 wat in effek góng op 1 juli 1967. 't Verdraag woort geteikend door d'n toen bestaonde lidstaote vaan de Europees Ikkenomische Gemeinsjap: Belsj, Duitsland, Fraankriek, Italië, Luxembörg en Nederland.