cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gitaar
't Guuef drie houftype modern akkoestische gitare: de klassieke gitaar (mit nylonsnaore), de akkoestische gitaar mit staolsnaore (ouch waal western geneump) enne archtopgitaar (de veurlouper vanne semi-akkoestische gitaar). De toean van 'n akkoestische gitaar wuuertj geproduceerdj dore trilling vanne snaore, die wuuertj versterk dore body vanne gitaar (de resonerendje klankkamer). De klassieke gitaar geldj döks es e soloinstrument wobie me ouch ingewikkeldje fingerpickingtechnieke toepas.
Lektrikgitare zeen gekómme inne dertiger jaoren en gebroeken 'ne versterker dae elektronisch de toean kan vervorme. De ieëste versterkdje gitaar gebroekdje 'ne holle body, mer oetènjelik vónj me det de solid body gesjikdjer woor, ómdet me zoea minder feedback kreeg. Lektrikgitare höbben 'nen depen invlood gehadj oppe popcultuur, en höbbe det nag ummer. Gitare waere gezeen es primair instrumenter in genre wie de blues, bluegrass, country, flamenco, folk, jazz, jota, mariachi, metal, punk, reggae, rock, soul en väöl vörm van popmeziek.
Gesjiechte
De veurgenger vanne gitaar waas de kithara, 'n instermènt det woort gebroek dore aaj Grieke. Wie det instermènt próntj in Spanje is gekómmen is neet dudelik. Meugelikerwies in 'ne luut oet Mesopotamië nao dit landj gebrach gewaore dore More, of 'ne Romeinse citer, wo me den 'ne nak op zów höbben aangebrach. 't Waas neet de gitaar wiedet me die noe kèntj, meh ze haw waal al väöl weg daovan. 't Succes van zowaal de Spaanse vihuela da mano, zèskoearig (zès dóbbel snaore), es de Italiaanse renaissancegitaar, veerkoearig (veer dóbbel snaore), haet beigedrage toete óntwikkeling vanne guitarra española. Dees riekelik versierdje en mit vief dóbbel snaore bespanne barokgitaar is óntstangen in Spanje anen ènj vanne zèstieëndjen ieëf.
Róndj 1780 woort nag e zèsdje paar snaore toegeveug ane guitarra española. De meiste zèskoearige gitaren in Spanje woorte geboedj in Cádiz. Bao geliektiejig woorte de zès koearen óntdóbbeldj; ieës in Frankriek en Italië, Spanje volgdje pas väöl later. Ouch de snaorspanning woort verhuueg. Dit woort den de zèssnaorige "romantische gitaar" genump, mit zienen tupische móstasjvörmige kamp.
Inne neugetieëndjen ieëf woorte mechanische stumsjroeven d'raan toegeveug en róndj 1884 boedje Antonio de Torres Jurado de ieëste gitaar die kwa vorm en boewprinciep meh weinig mieë versjildje vanne klassieke gitaar zowie die huuj bekèndj steitj.
Neet allein in Spanje, mer inne meiste Wès-Europese lenjer woort dit instermènt bespeeldj in aristocratische kring wo 't euveriges mieë gewardeerdj woort es in Spanje zelf. Gitariste wie Robert de Visée en Francesco Corbetta ware vas verbónjen aan 't hof van Lodewijk XIV. Häör meziekbunjele woorten opgedragen ane keuning dae, aevenes zien dochters, ouch zelf 'ne gitaarspeler waas.
Innen achtieëndjen ieëf ware Wieënen en Peries de wichtigste gitaarcentra, wo gitaarvirtuose wie Mauro Giuliano en Fernando Sor aktief ware.
De gitaartechniek van noe zeen gans gegróndj op 't wirk van gitariste wie Francisco Tarréga en Emilio Pujol.
Innen twintjigsten ieëf höbben in Spanje de (klassiek gesjoealdje) gitariste Andrés Segovia en Narciso Yepes, gevolg door Alexander Lagoya en Ida Presti in Peries en [[Julian Bream en John Williams in Ingelang, veure groeate doorbraak gezörg. Ouch 't Concierto de Aranjuez vanne kómpenis Joaquín Rodrigo is bie 't groeat pebliek bekèndj.
Óngerdeiler vanne gitaar
'n Gitaar kèntj versjillige óngerdeiler. Veure lektrikgitaar zeen dees (nómmers wie op 't plaetje rechs):
Saorte
Boetedet guuef 't väöl tössevörm en óngersaorte, wie 'n 12-snaorige gitaar (zowaal lektrik- es akkoestisch), en bestaon ouch väöl instermènter die väöl weg höbbe van de gitaar, wie de banjo (mitte tössevorm de banjogitaar), de mandolien of de balalaika.
Stumming
Gitare höbben euver 't algemein zès snaore. De gangbaarste stumming is (van lieëg nao hoeag) E-A-D-G-B-e (Einen Aap Dae Gein Banane Ètj) of E-B-G-D-A-E. Dees stumming beedj 'n gooj kómpromie tösse speelgemek veur väöl akkoorden enne meugelikheid óm mit minimaal bewaeging inne toetshandj 'nen toeanledder te spele. Anger stumminge zeen ónger anger E-A-d-f#-b-e *dit zeen dezelvendje intervallen es oppe luut), D-G-d-g-b-d en G-B-D-G-B-D ("aope G") en D-A-D-F#-A-D ("aope D"), waere väöl gebroek veure blues en bottleneck of slidegitaar, D-A-d-g-b-e ("drop D"), väöl gebroek door metalbands en inne rock vanwaengen 't mekkelik kónne spele van powerakkoorde, of D-A-d-g-a-d, väöl gebroek bieje folkmeziek. Dees zoeageneumdje alternatieve stumminge waere, wie hiebaoven al aangegaeve, meistes gebroek veur specifieke meziekstiele, wie de slack-keygitaar in Hawaï.
Inne standerdstumming (E-A-D-G-B-e) zeen de toeane es volg (verticaal de snaor; horizontaal 't nómmer vanne fret gezeen vanoete brögk):
Accessoires
Oppe mert zeen versjillige accessoires veur gitariste, zowaal veure klassieke gitaar es de lektrikgitaar. Dees accessoires dene sómtieds veur 't gitaarspeel te vermekkelike, wie 'ne plectrum of fingerpicks, sómtieds veur 'n anger geluid of anger effèkte oet 't gitaarspele te kriege, wie bie de slide, ebow of effèkpendale.
Veur euver te kónne stege nao 'n anger toeansaort wobie dezelvendje akkoordvörm kónne waere gebroek zónger 'n transpositie te mótte make, kan me oppe nak 'n capoklem bevestige.
Speeltechnieke
'n Gitaar kan op väöl menere waere bespeeldj:
Krööchte
Krööchte (Dütsch: Niederkrüchten; ouch: Cruchten) is 'n gemeinde en plaots im Kreis Veersjen in Nuard-Rhienlandj-Wesphaoln.
Plaotsen in die gemeinde
Birth, Brempt, Boscherhausen, Dam, Älempt, Gützenrath, Heyen, Laar, Niederkrüchten, Oberkrüchten, Overhetfeld, Rieth, Silverbeek.
Gesjichnis
Niederkrüchten warendeil vom Uverquartier, of Opper-Gelre en war soweeg achtereinvölges Spaansj en Uasteriechs (of Belgisch). In der Fraonsjen tiet ouch warendeil vom Belgischem departement, Nedermaas. In 1815 kaam 't an Pruutse.
Nordre Land
thumb|De ligking van Nordre Land in de pervincie Oppland. Nordre Land is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 6.737 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 955,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 7,1. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0538.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Bóches
thumb|300px|Kirch va Bóches oes 1873Bóches (Nederlands: Bocholtz, verauwerd ooch Boekholt) is e dörp in de jemingde Zumpelveld ì Zuud Limburg. Dao woeëne 5620 luuj (1 januari 2006, brón: CBS). Bis 1982 waor 't 'n eje jemingde.
't Dörp waor al bewoeënd in de tsied van de Romeine jetsuge de opgraving van 'ne jroese romeinse villa an d'r Vlengendalerweg (1911), en tswei sarcofage die d'r jevonge zunt.
Klimaat
I Bóches jieët 't 'n angtsal bezongerheede tse neumme, went ut jeed uever 't klimaat. Ut miest opvallende is, dat dur i Bóches jee of nauwelijks onweer muegelijk is. Tot noe tsauw is doa noch jing wissenschaftliche verklaering vuur jevonge. D'r zunt ichter tswei parametere die uuverduetlich aajeave dat un willekeurige onweersstuuring (of ing willekeurige actievere buuj) jee lang leave bespaard is, zoe gauw wie ze ì Bóches kuunt. Tsen iestje numt de bliksemactiviteit duudlich aaf, zoedat der maar nog u paar ontladinge sund in de buurt va Bóches. De buij zellef nuumt och duudlich aaf, en wat uuver bliet sind u paar druupe. Doé bie ist natuurjlich nit oesjesjlosse dat de betriffende bui of onweersstuuring donoa d'r droad jewuun wer oppakt of zilfs nog actiever weat. Fenomene wie inge downburst, golfbalhagel of ing windhoes, zunt ì Bóches al jans oesjesjlosse. Och is noa jejeavens van de Wetterstation Oche-oesjbich bekind jejeave dat ì Bóches noch noets mieje dan 68 millimeter neersjlaag is jevalle op tsied vaan 24 schtond. Vaa wateruuverlast ist dorum alling mer in hiele zildzaame jevalle spraache, zoe wie in 2011 wie der schneij woar jeschmolze. Daan jeed ut echter neet um direkte jevolge vaan ut wear. Dorrum moag dur term 'noedweer' alling mer jebroecht weade mit betrikking op anger plaatsje, so wie beij vuurbeeld Remunj, woa vuurig joar de sjtad veer kier onger wasser stong. Ing verklaering vuur ut oesblieve va noédweer in de regio Bóches, zouw kinne zieje dat der wienig wasser stil bliet schtoa in ut Heuvelland. Dit wasser (in d'r vorm van beij vuurbeeld u meer of ing groese rivier) hand onweersbuie nuudig um tse kinne activere, of actief tse blieve.
Waope
Op 23 november 1896 kraog Bóches vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwbedeild, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Vrieje wil
De vrieje wil wuuertj meistes gediffenieerdj es 't vermuge van rationeel-hanjelendje persoeane óm kóntraol oet te ube euver häör daojen en besloete. Veur antjwaord te kónne gaeven oppe vraog of dit vermeuge daodwirkelik besteitj, mót me naogaon waat 't verbandj is tösse vrieheid en oearzakelikheid en deentj 't al dan neet deterministisch karakter vanne netuurwètte te waeren óngerzóch.
Bóches
Waope
Jacobus de Mierdere is de parochieheilege vaan Bóches. Lazuur mèt 'ne paol vaan zèlver is 't waope vaan de femilie Von der Leyen, die e tiedsje hiere vaan Bóches en Zumpelveld zien gewees.
Vrieje wil
De twieë oetgespraoke taengegestèldje posities binne dit debat zeen 't metafysisch libertarisme anen eine kantj, det zaet det 't determinisme fout is en det vrieje wil dus besteitj (of op zie mins meugelik is) en anen angere kantj 't hel determinisme det stèltj det determinisme waal waort is en det vrieje wil dus neet besteitj. Bei posities waere den ouch betrach es incompatibilistische (lestig vereinigbaar) opvattinge. Daotaengeneuver steitj den weer de compatibilistische opvatting die stèltj det determinisme mesjiens waal besteitj, meh det de vrieje wil daomit neet is oetgeslaote. Bei zeen dus compatibel en kónne naeven einanger bestaon.
Bóches
Historische inweunertsale
(v1830=100)
Jrun: Jemingde Bóches Bloa: Provins Limburg
Folklore
Elk joar in Augustus is 't Mei-I-Vaare (Oogstdankfeest) ì Boches. 't Weaät jeorganiseerd durch de stichting Mei-I-Vaare Bocholtz.
Bezeenswaerdig
Ondanks dat Boches nit toeristisch is zunt d'r waal best vuel auwee jebowee tse zië sowie kasjtiël de Bongard (privé bezit) en Hoeve Overhuizen (och privé bezit). D'r sunt jing richtige musea mèh op d'r zölder van de carréboerderie d'r Scholtissenhof is ing miniatuur welt jemaat va Limburg.
De kirch
thumb|right|300px|Kasjtiël De Bongard, Boches De kirch va Jacobus de Meerdere is jebowd woëde tussche 1869 en 1873, durch d'r Pierre Cuypers. De pastorie is và 1796. Ì 1953 is de Krick jroesser jemaat durch d'r H. Koene.
Noaveres (Overhuizen)
't Kesjtieël Overhuizen (dialek: op 'n Noaveres) is al vermeld in 1330. Van 't kesjtieël zunt d'r paortbaog in helsjtein, de capella domestica, de jroesse carréboerderie in kundersjtein en 'ne keller nog aanwezig. Van 1774 tot 1794 waor 't de zetel van de heerlekheid Zumpelveld. 't Kasjtieël is durch de Franse neerjehaold.
Kasjtieël de Bongard
'n Anger kasjtieël is kasjtieël De Bongard oes 1373, dat mìt Overhuizen verbónge waor via 'ne óndergróndse jank. In 1523 vóng 'n verbowwing plaats. Dao sjteet nog einge rónge hooktore. 't Jeboew haet kènmerke van Maaslandse renaissance mìt opvallende sjpeklaoge. Ouch heij bevingk zich 'ne haof.
Oes joa ì Boches
Oes joa ken me in de wieëtschafte: D'r Aouwe Kino, Café De Trepjer en I'm weissen Rössel. Och in de jroesse Sjporthal is ing wieëtsjaft.
Vrieje wil
De vraog nao 't bestaon vanne vrieje wil is 'n klassieke vraog binne de filosofie vanne geis. Breier haet 't ouch theologische, ethische en weitesjappelike implicaties. Op 't gebied vanne religie kan 't beveurbeildj implicere det 'n alvermeugendje godheid gein mach oetuub euvere wil en kuuezes vanne miens. Inne ethiek kan 't beteikene det individue veur häör daoje moraal verantjwuuerdelik kónne waere gehaje. En op weitesjappelik gebied kan 't de vraog inhajen of 't doon en dinke vanne miens aafhèngk van fysieke oearzake, wie ónger anger de wirking van funksjes en mechanisme in 't miensjelik herre.
Franekeradeel
Franekeradeel (Fries: Frjentsjerteradiel) is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, in de Kleistriek, aon de Waddezie. Hoofplaots waor de stad Franeker (Frjentsjer); de gemeinte umvatde wijer de dörper Achlum, Boer, Dongjum (Doanjum), Firdgum (Furdgum), Herbaijum (Hjerbeam), Hitzum (Hitsum), Klooster-Lidlum (Kleaster-Lidlum), Oosterbierum (Easterbierrum), Peins, Pietersbierum (Pitersbierrum), Ried (Rie), Schalsum (Skalsum), Sexbierum (Seisbierrum), Tzum (Tsjom), Tzummarum (Tsjummearrum) en Zweins (Sweins). Daoneve besjikde de gemeinte nog euver e paar naobersjappe. De Nederlandse naome waore officieel.
Tot 1 januari 1984 waor Franeker 'n zelfstendege gemeinte. Op 1 jannewarie 2019 góng de gemeinte Franekeradeel op in de nui fusiegemeinte Waadhoeke.
Name (sjtad)
thumb|right|Citadel Name (Frans: Namur, Nederlands: Namen, Waals: Nameur) ies 'n sjtad en gemeinte in Belsj. Name ies de hoofsjtad van Wallonië en van de provincie Name. 't Aantal inweunersj ies 111.603 (2021), woavan de meiste in de deilgemeinte Jambes wone. 't Oppervlak bedreug 175.69 km². De sjtad liek aan samevleujing van de Samber en de Maas.
Sjtadsfuncties
thumb|right|Ziech op de sjtad In Name zint, vanwege zien functie es provincie- en geweshooofsjtad, 'n aantal besjtuursorgane gevestig. Wiejer liek d'r 'n universiteit, de Facultés universitaires Notre-Dame de la Paix, en zetelt hie de bissjop van 't bisdom Name. Name ies ouch 'n belangriek industrieel en commercieel centrum.
Sjtadsgeziech
thumb|right|Kathedraal Saint-Aubin De sjtad haet 'n beroemde citadel. De kathedraal Saint-Aubin ies geboewd in classicistische sjtiel. De jezuïetekèrk Saint-Loup dateert oet de 17e ièw.
Historie
In de tied van de Kelte en de Romeine waor Name 'n belangriek handelscentrum.
Name woort veur 't ièrsj sjrieftelik vermeld in de zevende ièw. De sjtad óntwiekkelde ziech in de Mieddelièwe. Door de Merovingersj woort e kersjtièl geboewd op 'n rots bie de samevleujing van de twiè riviere. 't Hertogdom Name óntsjting in de 10e ièw. In 1421 woort 't hertogdom eigedom van Filips de Goje, de hertog van Bourgondië. Vervolges kaom Name bie de Lièg leng. 't Kesjtièl woort versjterk en oetgebreid in de 15e en de 16e ièw.
Gammastraoling
Gammastraoling (γ-straoling) is ónzichbaar lektromagnetische straoling mit 'n hoger innerzjie es ultraviolet leech en röntgenstraoling. 't Ioniserendj vermeuge daotaenge is leger es det van alfastraoling. Alfastraoling haet 'n hoger ioniserendje innerzjie, meh det zörg weer d'rveur det de straoling minder doordringendj is doordet óngerwaeges alle molecule waere geïoniseerdj.
Name (sjtad)
Historie
In 1692 naom Lowie XIV van Frankriek de plaats in en leet de citadel herboewe door Vauban. In 1695 woort de sjtad veroverd door Willem III van Oranje-Nassau. Ónder de Nederlendersj woort de citadel nog ins verboewd. In 1794, nao de Franse revolutie, woort de sjtad weer Frans. De sjtad waor doe prefectuur van 't departement Sambre-et-Meuse. Wie in 1830 Belsj gevörmp woort kaom Name bie diet land en woort hoofsjtad van de provincie Name.
Gammastraoling
In bepaoldje kerne zitte de nucleone es 't waar óngelökkig gesjik. Door de gammastraoling of hoog energetische lektromagnetische straoling mit 'n snelheid van 300.000 km/s oet te sjikke gaon de nucleone zich hersjikke toet 'n stabielder vorm. In taengestèlling toet bie alfa- en bètastraoling waere hiebei gein deilkes oetgezónjen en truuedj gein transmutatie op. De ónstabiel kerne waeren aangeduudj door 'n m naeve 't massagetaal te plaatse.
Name (sjtad)
Historie
Rónd 1880 óntsjtong róndum de sjtad eine nuje rink van vestinge. Ouch de citadel woort weer obbenuujts opgeboewd, in 1887. In de Ièrsjte Waereldoorlog woort de citadel veroverd door de Pruusje en leej de sjtad väöl sja. Ouch in de Twiède Waereldoorlog haet de sjtad, vanwege zien strategische liegking, hendig geleje.
Gammastraoling
d'n Dampkrink absorbeertj gammastraoling oete ruumdje. Waornumminge hievan vinje plaats vanoet satelliete.
.al
.al és de ccTLD-code vër 't topleveldomein van 't Europees laand Albaonië. 't Domein woëd geïntroduceerd én 1992 en hèt 'nen actieve staotus. De egelike bedoeléng vër 't domein és zaoke daaj verwaant zin aon 't laand Albaonië en dat és ooch 't vërnaomste gebrauk doëvan. Vriëger woëd registratie alliën taugeloeëte ónder tweide-level naome, zoë-as ".com.al", mèr tiëgewiërdig steet registratie ooch oëpe ónder eirste-level naome, direct ónder ".al".
Frikandel
right|250px|thumb|'n Poorsjie friet mèt 'n frikandel 'n Frikandel of frikkedel (vreuger es frikadel gesjreve) (in 't Frans fricandelle) ies gehak vleisj  dat gepresenteerd weurt es e dónkerbroen "weursjke". De mix besjteit oet verkes-, runder- en gevogeltevleisj, gebónge mèt wiet- of sojamael. Sóms weurt ouch paerdsvleisj gebruuk. De frikandel ies es "fast-food" veural verkriegbaar in fritures en snackbars. De frikandel weurt gefrituurd. Vergeliekbaar ies de Duutsje currywoorsj.
Meistal weurt ze geserveerd mèt 'n saus. Bie de variant "frikandel-speciaal" weurt de in de lengde doorgesjneje rol gevöld mèt nog extra unne.
Frikkedel
Frikkedel ies in Limburg, ouch de naam veur 'n soort gehaksbol of gehaksbroad (gebraoje gehak) mèt kruje, dèks ouch koud gegete es sjief op de boterham.
recep:
John Cage
John Milton Cage (5 september 1912 – 12 augustus 1992) waoër 'ne experimenteile componis en sjriever, waarsjienlik 't bèst bekènd veur zien sjtuk 4′ 33″ (Four Minutes Thirty Three Seconds), vaak (neet gans korrek) besjreve as "veer en 'n hauf minuut sjtilte." Hae waoër ein van de iesjte componiste van wat hae kansmuziek numde (en wat angere aleatorische muziek höbbe genumd) - muziek woeë sommige elemente aan de kans weure euvergelaoëte; hae is ouch bekind vanweige zien onsjtandaard gebroek van instrumente en zien pionierrol op 't gebeed van elektronische muziek.
Hotel-restaurant Valuas
thumb|Hotel-restaurant Valuas Valuas is 'n veer-sterrehotel en restaurant mit brasserie. 't Leejt in 't noorde van de stad Venlo, aan de Maas. De chef-kok is Eric Swaghofen. Saer 2006 haet 't restaurant ein Michelinster. Ein jaor daoveur kreeg 't al van de concurrerende Gault Millau ein score van 16 op 20. De keuke euverwaegend Frans en internasjonaal. Ouk regionaal gerechte en produkte mit beejveurbeeld sperves weure bereid. Restaurant Valuas steit wiejer landelik bekind um de Valuaskrokètte.
't Bedrief is verneump nao de legendarischen Bructerischen houfman Flujas. 't Leejt dan ouk neet wied aaf van de plaats wao Flujas Venlo gestich zouw höbbe. Dat waas op de Lichtenberg, noe 'ne liegen heuvel en 'n sträötje in 't centrum van Venlo.
Vitoria
Vitoria kan zeen:
Franse tied in de Limburge
thumb|Franse departemente mèt hun name Dit artikel geit euver de Franse tied in Limburg.
De Franse tied ies de populair benaming van d'n tied, dat de Franse militaire in Nederlands Limburg en in Belsj Limburg verbleve. Dat waor nao de Franse revolutie, tösje ca 1792 en 1815. De ièrsjte inval door de Franse troepe vóng plaats in december 1792 in Remung. Dat woort toen veroverd. In 1793 woort in Mestreech 'ne Franse aanval aafgesjlage meh in 1794 veel 't in Franse heng, same mèt de Maassjtreek. In 1795 woort 't Departement van Nedermaas opgeriech woa, boete Zitterd (Departement van de Roer) en Voere (Departement Ourthe), de beide Limburge van allewiel deil van oetmaakde. Van 1797 tot 1801 vóng kèrkvervolging plaats. Kèrke woorte gesjlote of es hospitaal, paerdsjtal of magazien ingeriech. Deenste en vieringe gebeurde in 't geheim, o.a. in de mergelgrotte. Kloastersj woorte geconfisceerd of in besjlaag genómme en verkoch. In 1798 vóng de sjlaag bie Hasselt plaats, de zgn boere-oorlog. Van 1799 tot 1804 waor Napoleon ièrsjte consul. In 1801 woort 't biesjdóm Luuk en Aoke veur de Maassjtreek opgeriech. Dit waor ouch 't ing van de kèrksjtried.
Effecte van de Franse tied
In de tied van keizer Napoleon (vanaaf 1804) waor d'r groate agrarische bedrievigheid, handel en industrie. Ouch eindigde de Nederlandse republiek en begoes 't Keuninkriek der Nederlanden. De hieërleke rechte woorte aafgesjaf. Wiejer krege v'r hie 'n gecentraliseerde modern sjtaatsinriechting.
De ièrsjte gróndwèt, 't burgerlik wètbook, de burgelike sjtand, de deenspliech en de sjtandaardmaote en -gewiechte (kilo, maeter, lieter) sjtamme oet dizzen tied.
Ouch 't Keuninklik Instituut van de Weitesjappe, de Keuninklike Bibliotheek en de Nationaal Kuns-Galerie ('t later Rieksmuseum) woorte in daen tied opgeriech. Napoleon maakde 'n wèt dat wien allein nog mer in Frankriek gemaak moch were. 't Gevolg waor, dat hie de droeveteelt opheel te besjtoon. Pas op 't ing van de 20e ièw ies me hie wir mèt de wienboew begoes.
In januari 1814 woorte de Franse verdreve. De vestinge Mestreech en Venlo ginge euver nao keuning Willem l. De Maassjtreek kaom bie de Nederlande, dat doe oet 't hudige Belsj en Nederland besjtóng.
Megafauna
thumb|'nen [[Iesbeer (Ursus maritimus). Alle bere (Ursidae) hure tot de megafauna, meh es aonpassing aon 't noordpoolklimaot is d'n iesbeer extra groet gewore.]] Megafauna is de verzamelnaom veur versjèllende bieste die belaankriek groeter zien es gemiddeld. De grens veur wat megafuna is, ligk neet vas; ze kin beveurbeeld weure gelag bij 50 of 100 kilo. Zoe valle bezunder groete bieste wie de Blauwe vinvès en de Olifante oonder de megafuna, meh ouch soorte wie 't peerd, 't rind en, in de wij definitie, de mins. In 't huieg tiedperk zien megafauna miestal zoogdiere; 't kinne evels ouch veugel (beveurbeeld de struusvogel), reptiele (beveurbeeld de Komodovaraan), vèsse (beveurbeeld de walvèshej) of zelfs oongewervelde zien (wie de reuzeninkvès). 'nen Inkele kier weurt de term megafauna ooneigelek gebruuk veur bieste die laank de viefteg of hoonderd kilo neet hole, meh wel väöl groeter zien es gebrukelek in hun taxon. Dèks geit 't daan um oetgestorve soorte wie de reuzesjiere oet 't Carboon.
Bloom (plantj)
'n Bloom is e deil van 'n plantj worin de organe veur seksueel veurtplantjing biejein staon. Lang neet alle plantjen höbbe blome: blome zeen kènmirkendj veur plantje die toete bedèkzäöjige (Angiospermae, Magnoliophyta, bloomplantje) behuuere. Ouch vörme de blomen 'n wichtig middel veur plantjesaorte te herkènne. De plantjegroep van bloomplantje ómvatj zieër oetereinloupendje plantje, van lieëg straotgraas toete hoeag opgreujendje paerskastaanje. De kleinste bloomplantj van Nederlandj is de draodgentiaan.
Megafauna
't Bestoon vaan megafauna hingk same mèt 'n aontal factore. Gruutde maak herbivore relatief veileg tege ruifdiere, en carnivore relatief mechteg tege proeje. 'nen Olifant heet daodoor gein echte natuurleke vijande, en de nog ummer groete zebra's kinne allein door jegers vaan 't kaliber liew weure gepak. 'ne Wèdloup tösse plante-eters en vleiseters heet in 't Mesozoïcum gezörg veur de bekinde enorm groete dinosaurusse. Bij wermbleujetege bieste zörg 'ne groeten umvaank veur 't washawwe vaan mie wermde. Bij 't groeter weure nump d'n inhaajd naomelek mèt de daarde mach touw, 't oppervlak mer mèt de twiede mach, zoetot 't vel, boe-aon e bies wermde aon de umgeving aofgief, relatief kleinder weurt. Megafauna waor daan ouch zier gebrukelek tijdens de lèste iestije, en ouch noe weure de poolstreke door relatief groete bieste bewoend. Extra touwgerös op de iestije zien megafauna doortot ze zuneger mèt hun energie kinne umgoon: ze ete al-evel enorm kwantiteite, meh kinne langer intere.
Bloom (plantj)
Hieónger völg e sjieëma mitte opboew van 'n twieëslechtige (hermafrodiete) bloom: {|class=toccolours width=55% style="font-size:90%;line-height:100%;"
Megafauna
Megafauna heet evels ouch groete probleme. Um te beginne moot hun gestèl 't gewiech kinne drage. Dao zien relatief dikke kneuk veur nujeg, die e bies minder beweeglek make. Bij landbieste vaan mie es 'nen ton beteikent dat ouch tot de pu oonder 't lief mote stoon, aanders steit 't bies neet op. De dinosaurusse kóste pas zoe groet weure naotot hun pu vaan 'n kroepende, zijlingse positie (wie bij levende reptiele) tot oonder hun lief waore geëvolueerd. 't Geneump veurdeil vaan wermbleujetege megafauna, tot 'r ziech werm hèlt, is evegood e naodeil in werm klimaote. D'n olifant kin daorum allein kaal (gein isolatie) en mèt 'ne gerumpelden hoed (groeter oppervlaak um mie wermde aof te veure) levesvatbaar zien. E wijer probleem is tot megafauna bekans ummer de K-strategie volg. Dat wèlt zègke: ze höbbe e laank leve, kriege wieneg joonge (miestens mer eint per worp), die 'n lang jäög höbbe en boe de awwers nao umkieke. Dit maak de bieste sterk aofhenkelek vaan hun ecosysteem: versteuringe in umgevingsfactore koume ze mer hiel laankzaam te bove. Bij massa-oetstervinge verdwijnt ummer e disproportioneel aontal groete soorte. Ouch veur minseleke jach zien ze hendeg geveuleg: ze kinne ze ziech neet versteke en de mins jaag helder es 'n laankzaam veurtplantende populatie ziech kin herstèlle. Al sinds de prehistorie heet de mins zoe versjèllende megafauna oetgereujd.
Lane County (Oregon)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Oregon thumb|200px|Ligking vaan Lane County Lane (ouch wel 's in de volksmoond Eugene-Springfield geneump) is 'n in 1851 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Lane is verneump nao de gelieknaomegen ierste gouverneur vaan Oregon. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Eugene.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 12.230 km² boevaan 11.795 km² land is en 435 km² water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Lane County 322.959.
Bamischief
'n Bamischief 'ne snack, die bestiët oet bami mit en panierlaog d'r umhin. De schief is veural in Nederland en België bekend. 'n Mit de bamischief vergeliekbaar snack is 'n nasischief, waobeej in plâts van bami, nasi as hoefdingrediënt gebroekt weurt.
De mêrt van bamischieve is veural 'n 'pate label'-mêrt. Ma ok merkfabrikante zoewe aas Mora, voere bamischieve in 't assortiment, ma toch is 't mêrtaandiël van merk-bamischieve in de horeca vanaf midde joare niggetig flink gedaald. Iën van de oerzake heej vur is dat de productie van bamischieve vreej eenvoudig is en weinig investeringe verg.
Vesta (planetoïde)
thumb|250px|'ne Foto vaan Vesta, genome op 17 juli 2011, door ruimtesonde [[Dawn (ruimtesonde)|Dawn.]] Vesta (symbool: ), officieel 4 Vesta geheite, is 'n asteroïde, ouch wel planetoïde geneump in eus zonnestèlsel. 't Is de op 2 nao groetste planetoïde, nao Ceres en Pallas in de planetoïdegordel tösse Mars en Jupiter. Qua massa is 't evels de 2e in rij, nao 1 Ceres. De doorsnei is gemiddeld 529 km.
Vesta is oontdèk op 29 miert 1807 door d'n Duitse astronoom Heinrich Wilhelm Olbers, en ze is door de wiskundige Carl Friedrich Gauss verneump nao Vesta, de Romeinse godin vaan hoes en eeard.
Door häör hoeg albedo ('t weerkaatsingsvermoge), is ze de einege planetoïde die, oonder gunsteg umstandeghede, mèt 't bloete oug ziechbaar is. Vesta weurt gezeen es de lèste vaan de rotsechtege protoplanete die mieljarde jaore geleie aonein zien gekloonterd tot de veer binneplanete.
Um mie te weite te koume euver Vesta is de Dawn ruimtesonde de nao touw gesjik. Dawn kaom in 'n baon um Vesta op 16 juni 2011 en bleef dao tot 5 september 2011, wie 'r oontsnapde aon Vesta um nao Ceres te weure gesjik. Dawn heet in dat dik jaor gröppe, kraters, bassins en bergskes in kaart gebrach, en de samestèlling vaan 't hiemelliechaam oonderzoch.
5 mei
Bevriejingsdaag in Nederland
Heiligedaag van Jutta van Sangerhausen (deze daag is mesjiens "St.-Juttemis")
Solna
Solna is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 61.738 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 19,37 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 3.187,3 luuj de km².
Diepenbik
Op 't grondgebeed van Diepenbik ligk 'n uneversetaere campus, mèt dao op de Uneversiteit van Hasselt (vreuger 't Limburgs Uneversetaer Centróm of LUC geneump) en versjillige hoegsjole wie de Kattelieke Hoegsjool Limburg en de Provinciale Hoegsjool Limburg.
Placer County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Placer Placer is 'n in 1851 opgeriech graofsjap in Californië, VS. De hoofstad vaan 't graofsjap is Auburn. Placer is aofgeleid vaan 't Spaons: plaza de oro (Limbörgs: Plaots vaan 't goud.)
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 3892 km² (1503 mijl²) boevaan 3637 km² (1404 mijl²) land is en 255 km² (98 mijl²) of 6.55% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 1,392/km² (3,606/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 248.399 dat bestoont oet:
't Gaof 93.382 gezinne en 67.701 femilies in Placer County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,63.
Plaotse
Placer heet 17 plaotse, boevaan 'rs drei stoon geregistreed es spookstad. De twie bekindste plaotse zien:
Eilat
thumb|'t Standj bie Eilat. Eilat of Elat (Hebreeuws: אילת) iw 'n stad in 't uterste zuje van Israël. Ze ligk ane Golf van Akaba, ane Roeaj Zieë, mer op drie kilomaeter aafstandj vanne Jordaanse haveplaats Akaba, aan 't oeaste vanne Sinaï en 't zuje vanne Negev. Ouch de Egyptische plaats Taba ligk kortbie Eilat. De stad is ómgaeve door berg en ligk próntj oppe grens vanne kóntinente Afrika en Azië.
Eilat is 'n aaj stad die al inne Biebel wuuert geneump. Zoea zów keuning Salomon dao veur zoea driedoezjendj jaor trögk in Etsion Geber, kortbie Eilat, e deil sjeper biejein höbbe gebrach veur góld te haolen in Ophir. Dit aad Eilat laag dinkelik aevel korterbie Akaba es 't hujig Eilat; archeologische vónjste oet 't neolithicum wiezen op 'n gesjiechte die nag väöl wiejer trögkgeit.
Inne Romeinsen enne Byzantiensen tied waas Eilat 'n wichtige plaats veure verdaejiging van 't zujelik deil van 't riek. Tiejes de middelieëve gólj de stad es 'n wichtige doorreisplaats veur moslims die op baejevaart nao Mekka woren 'nt gaon.
De hujige, modern stad Eilat woort gestif in 1949 en is veural 'nen toeristetrèkke. E good deil van 't jaor is 't dao zunnig. Ouch is óngerwaterduke populair, ómdet 't water hieël klaor is mit 'n gemiddeldje temperatuur van 20 graoje, en 't gebied 'n rieke óngerwaterfauna kèntj. Anger watersporte wie watersjieje, zwummen en surfe waeren ouch väöl gedaon. 't Koraalrif bie Eilat inne Roeaj Zieë is 't naordelikste koraalrif vanne werreld; inne zieë zwummen ouch väöl dolfiene.
De Ravelijn
De Ravelijn is 'n buurt in Mestreech, mèt oetziech euver de Linie van Dumoulin en is van oersprunk 'n zoegeheite woensjaol. In de Ravelijn woorte in de luip vaan de jaore '50 "a-sociaal" gezinne, "onmaatschappelijken", vaanoet 't Stokstraotkerteer oondergebrach mèt 't doel ze te resocialisere. 't Is opgezat in 'n hoofiezervörm mèt in 't midde 'n plein en 't sjaolgebouw zelf. Hei krege de bewoeners lès in praktische vaardighede wie hoeshawwe en sociale vaardighede wie sollicitere.
Door stigmatisering vaan de bewoeners bleke de doelstèllinge vaan de woensjaol nauweleks gehaold te weure. De buurt kaom daan ouch in de jaore '80 in aonmerking veur sloop. Daonao trokke steeds mier studente en kunsteneers in de woeninge mèt tijdeleke heurcontracte. Intösse höbbe börgerinitiatieve deveur gezörg dat de wiek behawwe weurt es monumint.
SGP
thumb|Logo vaan de SGP. thumb|Logo vaan de SGP. (1990-2015) De SGP (voloet: Staatkundig Gereformeerde Partij) is 'n conservatief politieke partij vaan Nederland. Häöre groondslaag is streng bevindelek gerifformeerd; feitelek is de partij theocratisch vaan aard. De partij woort in 1918 opgeriech es aofsplitsing vaan de ARP en is daomèt de ajdste politieke partij in Nederland die nog in häören oersprunkeleke vörm besteit. Häör stumme haolt de partij zoe good wie exclusief oet bevindeleke krink, en umgekierd: wee bij e bevindelek genoetsjap huurt, stump SGP. Bijgevolg steit de partij sterk in de Nederlandse Biebelgordel, dewijl ze in väöl aander deile vaan Nederland (beveurbeeld gans Limbörg) koelek besteit. Partijveurzitter is Adri van Heteren, politieke leismaan is Kees van der Staaij. Bij de Twiede Kamerverkezinge vaan 2012 kraog de partij drei zedele. De SGP is in 't verleie herhaoldelek negatief in 't nuits gewees, in 't bezunder door de jaorelang principieel weigering um vrouwlui touw te laote. Dees regel woort in 2013 op las vaan de rechter gesjrap.
Catharina-Amalia vaan de Nederlen
thumb|Catharina-Amalia in 't naojaor vaan 2014, op tienjaorege leeftied. thumb|'t [[heraldiek|Waope vaan Amalia en häör twie zösters: gekwartileerd vaan de Nederlen en Oranje (vaan vaajerskant), mèt 't femiliewaope vaan de Zorregieta's (femilie vaan moojerskant) in 't hartsjèld.]] H.K.H. Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria vaan Oranje-Nassau, prinses vaan de Nederlen, roopnaom Amalia, (D'n Haag, 7 december 2003) is 'n Nederlandse prinses. Ze is 't ajdste keend vaan keuning Willem-Alexander en keuningin Maxima. Ze woort gebore es twiede in de lijn vaan troenopvolging; sinds häöre pa in 2013 de troen besteeg, is ze kroenprinses.
Biografie
Amalia woort op 7 december 2003 gebore in 't Bronovohospitaol in D'n Haag. Häöre naom leekde kort nao häör geboorte oet doortot 't internètdomein <tt>catharina-amalia.nl</tt> woort gerezjistreerd. D'n duip veur de próttestantse kèrk waor op 12 juni 2004. Peters waore prins Constantijn, Marc ter Haar, Herman Tjeenk-Willink (veurzitter vaan de Raod vaan Staote) en Martin Zorreguieta; meters waore de Zweedse prinses Victoria en Samantha Rengers-Deane.
Amalia doorleep vaan 2007 tot 2015 de openbaar Bloemkampschool in Wassenaar, en góng daonao nao 't Christelijk Gymnasium Sorghvliet in D'n Haag (boe häör zösters later ouch woorte ingesjreve). Zoelaank ze nog gein achtien waor, woort ze gooddeils oet de publiciteit gehawwe. Wel waor ze es keend al presint op Keuningsdaag en bij officieel peersmominte (wie de traditioneel fotosessie op wintersport in Lech). Sporadisch gaof ze ouch korte interviews, beveurbeeld veur 't Jeugdjournaal op Keuningsdaag.
Op 8 december 2021, einen daag nao häören achtienden verjaordag, woort ze geïnstalleerd in de Raod vaan Staote. Dit waor d'n ierste kier tot ze laank in 't opebaar spraok. Noe ze mierderjaoreg is, zal ze, wienie d'n troen aon häör kump, ouch ech goon regere.
Rotterdams
't Rotterdams is 't Hollands stadsdialek vaan de Nederlandse stad Rotterdam. 't Huurt bij de Zuid-Hollandse dialekte. 't Versjèlt mer wieneg vaan de Nederlandse standaardtaol en is in essentie 'n accent, wat evels wel hendeg herkinbaar is.
Sociologie en verspreiing
't Rotterdams is sterk sociaol gemarkeerd: 't is de taol vaan de otochtoon oonderklas. Immigrante en lui oet de hoeger sociaol klasse spreke 't dialek meistes neet. Daodoor huurt me 't mier in Ommoord es in beveurbeeld Hillegersberg (elitewiek) of Spangen (euverwegend zwart).
Rotterdam heet in zien historie väöl aw dörper geannexeerd, boe vaanajds gei Rotterdams weurt gesproke. Dit gelt beveurbeeld veur Rozenburg (pas sinds 2010 bij Rotterdam), meh ouch veur Pernis (sterk geïsoleerd). In die dörper annex stadswieke kin me wel väöl Rotterdams hure. 'tzelfde gelt veur plaotse boete de gemeinte boe väöl forenze woene: Hellevoetsluis, Spijkenisse, Rhoon en Poortugaal, Capelle aan den IJssel etc. Dao is 't plaotselek dialek al gans of gooddeils verdwene door de Rotterdamsen drök.
Historie
Rotterdam is in d'n daartienden iew oontstande en greujde in de late middeliewe tot 'n handelsstad oet. Al iewe veur de stiechting vaan de stad moot hei Hollands zien gesproke, d.w.z. e Nederfrankisch dialek mèt sterke Friese eleminte. In de zeventienden iew oontstoont de standaardtaol; aongezeen Rotterdam is deen tied bleujde en euver de weeg good bereikbaar waor, sjoot die standaardtaol hei snel wortel. Daodoor vlaakde 't dialek al vreug aof. Väöl tekste zien oet deen tied neet bewoerd gebleve. Wie in de negentienden iew dialekoonderzeuk begós, woort nog in de direkte umgeving vaan Rotterdam - in Vlaardingen, op IJsselmonde en in d'n Alblasserwaard - väöl oersprunkelek Hollands gesproke; in Rotterdam allaank neet mie. Winkler (1874) naom e stök Rotterdams op in zie Dialecticon. In d'n twintegsten iew woort 't dialek populair in streekromans en later ouch op tv. Door immigratiedrök is 't allewijl tot wied boete de gemeintegrenze te hure.
Klaanklier
Wie bove gezag is 't Rotterdams gooddeils 'n accent vaan 't Nederlands. Dit hèlt in tot 't in essentie dezelfde foneme heet es de standaardtaol, meh tot die evels aanders weure oetgesproke. 't Is dus de klaanklier boe-in de belaankriekste versjèlle mèt 't Algemein Nederlands ligke.
Vocalisme
Kinmerkend veur 't Rotterdams is tot de Nederlandse diftonge hei euverdreve weure, dewijl 't naoberdialek 't Haags zjus de neiging heet um ze te monoftongisere. De klaanke au/ou, ei/ij en ui, weure wijer getrokke: de twie deile stoon wijer oeterein es in de standaardtaol. Hun realisaties zien oongeveer [au] (aauw), [ɑi] (ai) en [æʉ] (geit de riechting vaan au op). Ouch hiel typerend is de Rotterdamse oo: in de standaartaol is dit 'ne klaank-mèt-naoslaag [ou], in 't Rotterdams evels kump 't ierste deil sterk nao väöre en weurt 't ouch nog oontrund (oongeveer [ɜu], 'ne klaank dee liekent op de Brits-Ingelse vocaol in toe). De ee [ei] versjèlt neet zoe sterk vaan zien oetspraok in de standaardtaol.
Bij de korte klinkers vèlt op tot de a gerund is tot [ɒ]. Es push chain - um de klaanke oeterein te kinne hawwe - weurt de o daan nog wijer geslote en gerund. 't Behawwe versjèl tösse a en o huurt me dudelek es me Rotterdam volgens de plaotseleke meneer oetsprik. Teslotte vèlt op tot de sjwa dèks tot 'nen i-echtege klaank weurt ingekleurd: [ɨ].
Consonantisme
De r weurt in 't Rotterdams, wie in wel mier stadsdialekte, uvulair ('Frans') oetgesproke. Aanders es de Haagse en Mestreechse r rolt ze evels wel: [ʀ]. Dit is de r die me veur 'ne vocaol huurt: in aander posities kint 't Rotterdams 'n retroflexe (trökgedrejde) tóng-r, die 't midde hèlt tösse de 'Gooise' r en de j: [ɻ]. Allebei de r'e koume veur in Rotterdam [ˌʀɔ̹təɻ'dɒm]. In de umgeving vaan Rotterdam kint me de gebrouwde r neet.
Prosodie
Opvallend aon 't Rotterdams is de meneer boe-op 't weurt oetgesproke. Me umsjrijf dat dèks es 'zengereg'; 'n bekinde formulering is 'Nederland boe-in wäörd te water weure gelaote'. Dit 'häölke', wie 't ouch wel hèt, weurt al in de negentienden iew geneump en kump kort drop neer tot de pieke vaan de klemtoene en bijklemtoene merkbaar hoeger ligke es in de standaardtaol.
Grammair
De grammair vaan 't Rotterdams slut in 't algemein good aon bij wat me in dialekte in de umgeving huurt (zuug daoveur ouch Zuid-Hollands – Grammair). Zoe weure mijn en zijn väöl gebruuk es veurwerpsvörm vaan 't persoenlek veurnaomwoord, dus in plaots vaan standaardtaol mij 'miech' respectievelek hem 'häöm', en weure vörm vaan de Nederlandse wèrkwäörd kennen en kunnen dooreingebruuk (constructies wie ik kan 'm nie zien neet euveral in 't Zuid-Hollands taolgebeed gebrukelek; in de wij umgeving vaan Rotterdam evels wel). Reflexieve weure mèt eige gevörmp (me eige, je eige, ze eige); wie in alle westeleke dialekte besteit zich dao vaanajds neet.
Verkleinwäörd weure gevörmp mèt -ie (plekkie, grappie), meh in gevalle boe 't Standaardnederlands -tje heet, wiek de Rotterdamse vörm dao neet vaanaof (bruggetje, plantje). Dat doen dialekte te zuie vaan Rotterdam wel. Awwer Rotterdams maakde stapelmiervoude op -es wie mandes 'körf'; dit kump allewijl in dit dialek neet mie veur.
In de syntaxis vèlt 't väölvöldeg inleie vaan de directe reej op, wat dèks twie kier gebäört: Hij zeg tegen mijn, hij zeg: "(...)". Ouch good verspreid is de umsjrievende bijzin mèt dat, zoewie in De Laainbaan is zow'n straat, dat je niks mot hebbe en dat je d'r toch blut vanaf ken komme.
Vocabulair
thumb|De verweusde stad, in de volksmoond Jan Gat. E good deil vaan wat me es 'typisch Rotterdamse' wäörd zuut zien wäörd die in me de umgeving dèkser huurt, wie buize 'zoepe', kakie (kaal keukske), krootjes 'krote' (in gans de zuideleke helf vaan 't taolgebeed gehuurd) en 't bijbehurend sjelwoord krotekoker, rechtbank 'aonrèk'. Zjus wie aander stadsdialekte (in 't bezunder 't Amsterdams) heet 't Rotterdams ouch väöl Jiddisch-Bargoense wäörd opgenome (nasse 'ete', temeier 'hoor'). Door zien wereldhave heet 't Rotterdams väöl wäörd oet 't Ingels ("Steinkole-Ingels") en aander taole geliend, die intösse in groete deile vaan Nederland (soms zelfs 't gans land) bekind zien. Veurbeelde zien halve zool (<asshole), horrie op (<hurry up) en afnokke (<to knock off), meh ouch hotemetoot (<Japans hatamoto 'zekere Japansen edelmaan'). E paar wäörd en oetdrökkkinge zien trök te veure op zuidelek Zuid-Hollandse, Ziewse en Braobantse immigratie (de plattelandsbewoeners die es havewèrkers nao Rotterdam gónge). In recinte jaore is 'n aontal wäörd oet 't Turks, Sranantongo en Papiaments euvergenome; zoe is in Rotterdam 'n eige straottaol oontstande, die sjijnt te versjèlle vaan de Amsterdamse. Kinmerkend zien wijer de versjèllende bijnaome veur Rotterdamse gebouwe en beelder: De Kuip (Stadion Feijenoord), De Koopgoot (Beurstraverse), Jan Gat ('t beeld De verweusde stad vaan Ossip Zadkine) en  't Hakblok (de Rotterdamsen tribbenaol).
Muziek, televisie en literatuur
De mieste leedsjes vaan André van Duin zien in 't Rotterdams. Ouch Paul de Leeuw zingk in 't dialek, en wel door de moond vaan zien personages Bob en Annie de Rooij. Veur allebei gelt tot ze 't Rotterdams allein in komische leedsjes gebruke (bij Van Duin: vastelaovendleedsjes; bij De Leeuw: karikature); veur serieus leedsjes geit me euver op de standaardtaol. In 2012 braok The Kik door, die retrorock in 't Rotterdams make en daomèt landelek bekind raakde.
Op de Nederlandse televisie trejje dèks volkse Rotterdammers op, beveurbeeld in de comedyseries Oppassen!!! (Fred Vaassen es Harry Stevens) en Toen was geluk heel gewoon (Gerard Cox es Jaap Kooiman) en in de reclaam (Martin Waardenberg in commercials veur doeg-'t-zelfbedrief Gamma). Ouch op de radio waor 't te hure, oet de moond vaan columnistin Carrie Jansen. Zij gebruukde 't Rotterdams um häör groof, direkte oetspraoke acceptabel te make.
't Rotterdams kump trök in de beuk vaan oteur Willem van Iependaal, dee zien Polletje Piekhaar veur d'n Oorlog hendeg populair waor. Recinter is 't gebruuk door Jules Deelder in dee zie buunwerk euver bokser Bep van Klaveren.
Kesjtiel Oêsj (Oêsj-Moarend)
Besjrieving van 't kesjtiel
't Kesjtiel waor van oersjprong 'n umgrachte woentoere en waor de zëtel van 'n heërlikheid onger 't hertogdom Daolh'm. Dizze woentoere vörmpt de kèijn van 't tiegewoerdige hierehoes en besjtóng oet 'ne kalder mit daoboëve drei verdepinge oebie de ganse huugte minimaal twelf maeter mot zien geweis. 't Awtsjte moerwerk dat al dei tied nog in ein van de zijgèvele aonwezig is, is opgebowd oet brèèksjtejn en kumt deenke ze oet de 12e of 13e iew. De woentoere weerd ien 1548 oet mergelsjteen opgetrokke en ingemoeëte ien 'n verbowwing oebie 'ne baksjtejne aonbow oet koelezandjsjtejn van gelieke groete es de woentoere. De iengank woert hiebie verplaotst nao 'ne nuj gebowde achkantige traptoere. Dizze toere is ien 't hujige gebow nog sjteeds beeldbepaolend. 't Bowjaor 1548 is te zien ien 'n gebeeldhowde fries.
Ien 1674 woert opnuj 'n verbowwing gedoeën doer de femilie Van Hoensbroeck en ien 1848 woert 't nog 'ns verbowd, oebie 't weerd v'rzien van 'n Zjwitsers zaodeldaok mit daokeuversjteike.
.am
.am és de ccTLD-code vër 't topleveldomein van 't Kaukazisch laand Armiënië. 't Domein woëd geïntroduceerd én 1994 en hèt 'nen actieve staotus. De egelike bedoeléng vër 't domein és zaoke daaj verwaant zin aon 't laand Armiënië en dat és ooch 't vërnaomste gebrauk doëvan. Doënève wiëd 't ooch waajd gebrauk in Nagorno-Karabakh en hèt 't domeinhacks, zoë-as dër Instagram as "instagr.am".
Kesjtiel Oêsj (Oêsj-Moarend)
Besjrieving van 't kesjtiel
Ien de 1950-er jaore woert 't kesjtiel zoedanig iengriepend geweijzigd dat van de oersjpronkelikke sjtruktuur weinig mie uuverbleef en 't kesjtiel 'n landhoesechtig uterlik kreeg.
Historie en bewoenners
De gesjiedenis van kesjtiel Oêsj is nòw verbongde mit 't umligkende gebeed dat ien de vreuge middelieuwe Augskirche woort geneump. 't Waor toen ien lien van 't graofsjap Daolh'm en veel ongder de sjieëpebank van 's-Graovevoere. Ien 1357 gaof Daolh'm Oêsj ien lien aon de hertog van Braob'nt en haw 't hierlike rechte ongder 't geslach Oys. Ien de 15de en 16de iew regeerde d'r de femilie Van Holsit. Ien 1373 ginge de rechte uuver nao de hiere van Groêselt die dit tot 1639 zowwe behawwe. Ien dat jaor keem 't kesjtiel via 'n femilie Van Berghe-Trips ien bezit van de femilie Van Hoensbroeck en woert Oêsj 'n heërlikheid.
Ien 1761 keem 't kesjtiel ien bezit van de graove Van Geloes, hiere van Eijsde. Dis femilie bleef eigenaer van 't kesjtiel, mit óngerbraeking ien de Franse Tied, tot 1936 toen de mannelike lejn oetsjtorf en 'n dochter trouwde mit graof Marcel de Liedekerke de Pailhe. Ien 1958 woert de beeldend kunstenaer Teun Roosenberg de nujje eigenaer nao iesj bewoener te zien geweis. Ien 1971 verkoch de graof die oersjpronkelik bie 't Kesjtiel behuurende boerderij (iersj koetsjhoes) aon 'n ander partij.
Huj den daog
Huj den doag zien, zoewaol ut kesjtiel es aoch de boerderij en de umligkende wejje, eigendom van Michel Maes. Maes heit 't vuurneime um de vreugere kesjtieltuin ien iere te hersjtelle.
Kesjtiele ien Èèsjde-Mergraote
Neive kesjtiel Oêsj zien d'r nog veer kesjtiele ien de gemejnte Èèsjde-Mergraote um ze mit naom te numme:
Kabbinèt-Rutte III
't Kabbinèt-Rutte III waor 't Nederlands kabbinèt. ’t Waor, zjus wie 't opvolgend Kabbinèt-Rutte IV, gevörmp door de polletieke partije VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. De veurzitter vaan 't kabbinèt, en daomèt ouch de veurzitter vaan de ministers en d'n huidege regieringsleier vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen, waor minister-prizzedent Mark Rutte. 't Woort beëdeg es d'n opvolger vaan 't kabbinèt-Rutte II, nao de Twiede Kamerverkezinge vaan 15 miert 2017 en de formatie vaan 't kabbinèt dat dao-op volgde. Op 9 oktober, 208 daog nao de verkezinge, gaof 't e koalitieakkoord. Daomèt waor 't de langste kabbinètsformatie oet de Nederlandse historie. 't Record weurt evels ingehaold door de kabbinètsformatie vaan Kabbinèt-Rutte IV. 't Kabbinèt-Rutte III had 76 zedele, wat percies genog waor veur 'n mierderheid.
Samestèlling
't Kabbinèt-Rutte III bestoond oet zèstien ministers, daobij is de premier en minister vaan Algemein Zake, Mark Rutte, mèt gerekend. De VVD lieverde zès ministers en drei staotssikkertarisse, ’t CDA veer ministers en twie staotssekratarisse, zoe-ouch de D66, en de ChristenUnie twie ministers en eine staotssikertaris.
Op 13 fibberwarie 2018 had Halbe Zijlstra ontslaag genomme es minister vaan Boetelandse Zake umtot heer leuges had verspreid roontelum e zoegenaomp bezeuk vaan Zijlstra aon de datsja vaan Vladimir Poetin in 2006. Zien take woorte tijdelek euvergenomme door minister Sigrid Kaag, boenao Stef Blok op 7 miert dat jaor woort beëdeg es d’n opvolger vaan Halbe Zijlstra.
In fibberwarie 2020 kroog 't kabbinèt te make mèt de COVID-19-pandemie. Minister veur Medische Zörg, Bruno Bruins, stapde op in d'n tied vaan de pandemie door groete vermeuidheid umwèlle vaan de verantweurdelekhede die d'r had in 't leie vaan de pandemie en de lockdown. Zien wèrk woort euvergenomme door Hugo de Jonge, dee al minister vaan Volksgezoondheid waor.