cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Étienne
thumb|Geziech op Saint-Étienne Saint-Étienne (Francoprovençaals: Sant-Etiève) is 'n stad in Fraankriek, in de regio Auvergne-Rhône-Alpes, 't departemint Loire en 't arrondissemint Saint-Étienne. Vaan de lèste twie is 't de hoofplaots. De gemeinte Saint-Étienne mit 79,97 km² en had in 2013 172.023 inwoeners. Saint-Étienne ligk aon de rand vaan 't Centraol Massief op 'n oetgebreid kolebèd, hei aofgezat in 't nao de stad geneump stephanien, de lèste etage in 't Carboon. De stad heet 'n belaankrieke regionaol functie meh steit in de sjeem vaan Lyon, wat hei op 50 kilometer noordoostelek vaan ligk. Oondaanks zien lang historie heet de stad rillatief wieneg gebouwe awwer es de negentienden iew. Wijer is Saint-Étienne bekind um zien voetbalclub AS Saint-Étienne.
Saint-Étienne sjijnt te zien gestiech in de vreug middeliewe en hètde vaanajds Saint-Étienne-de-Furan, nao 't revierke de Furan ('n zijtak vaan de Loire) boe de plaots aon ligk. De plaots veel bestuurlek iewelaank oonder Saint-Priest-en-Jarez. 't Hoort achterein bij 't aartsbisdom Jarez en 't graofsjap Forez. In de periferie vaan zoewel Fraankriek es 't Heileg Roems Riek kós ze ziech good oontwikkele. Nao 'nen trökval in d'n Hoonderdjaoregen Oorlog bleujde de stad weer besjeie op. In 1793 woort de stad losgemaak vaan Saint-Pierre-en0Jarez, en um ideologische reies umgeduip tot Armes (dit lèste woort in 1801 weer oongedoon gemaak). D'n echte greuj kaom pas in de negentienden iew, wie de winning vaan kole industrieel woort aongepak. Wie in de jaore zèsteg en zeventeg de kjole touwgonge en de industrie in de probleme kaom, verermde de stad en leep ze leeg. De politiek heet dao tot op d'n daag vaan vaandaog nog gei good antwoord op kinne vinde, al is de krimp intösse wel droet.
Logny-Bogny
Logny-Bogny ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Kempe (Veeëse)
Kempe (Duuts: Kempen) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Veeëse, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 68,8 km² en 34.618 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 503 de veerkante kilometer.
Logny-Bogny
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 155 luuj op 'n oppervlaak van 10,66 veerkante kilometer en daomèt goof 14,54 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -5,10% de jaor.
Kempe (Veeëse)
't Op 35 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 4 stadsdeile.
Santarém (distrik)
Santarém is 'n distrik in Portugal. 't Grens in 't noorde aon 't distrik Castelo Branco, in 't ooste aon Portalegre, in 't zuie aon Évora en Setubal en in 't weste aon Lissabon en Leiria.
Bestuurleke indeiling
't Distrik is oonderverdeild in 18 gemeintes:
Laponia
right|thumb|100px|Laponia in Zjwede Laponia, 'n laandsjap in Zjwede, is èè van de vèrtieën monumaente op de Lies van monumente op de Waelderfgoodlies van de UNESCO van dit laand. 't Besjtèèt oet veer nationaal parke: Mudden, Sarek, Padjelanta en Stora Sjöfallet en twieë natuurreservate Sjunja en Stubba.
Laandsjap, flora en fauna
700px|left|thumb|Laandsjap Laponia liegkt baove d'r poolcirkel en de temperature sjommele tösje de -35° C in d'r weenter en 15° C in d'r zaomer. 't Laandsjap besjtèèt oet bergrugke, gletsjers, hoeëgven, oerwoud, bergzieje en watervalle. De versjillende zaeldzame biotope gaeve plaatsj an versjillende niches en zörge vör 'ne rieke en gevariëerde flora en fauna mèt versjillende bedreigde saoërte, zoewie baere, lynxe, wölf, warge of veelvrate, wezzele, marters, poolhaze, elande, rendere, auerhonder, sjnieëhonder, poolvös, buizerde, stèènarende of snieë-ule. thumb|150px|left|Warg of veelvraat. D'r warg is zeldzaam en van de zieë-arende haat 't nog 'n hoonderd koppele.
Naeëve sjparre, denne en toendra-en alpinevegetatie keumt de monnikskap hie op groeëte sjaal vör. thumb|Rendiere op 'n klèng camping in Laponia
Toerisme
D'r örsjte wandelgids sjtamt oet 1922 en Axel Hamberg besjprèkt dao-in 't gebied roond Sarek mèt d'r bekaande Rapaäl-delta.
Porselen
Porselen is e dörp inne gemèndje Hinsberg in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale. 't Ligk tösse Herb, Horst, Hilfarth, Dremmen en Bleckden in.
De oearsprunkelike gemèndje Porselen, wotoe ouch Bleckden en Porselener Mühle huuerdje, woort op 1 januari 1969, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Oberbruch en Dremme toet Oberbruch-Dremmen, en op 1 januari 1972 woort die gemèndje weer ingelief door Hinsberg.
Industrie
Industrie haat mieërdere betekenisse:
De driejde betekenis is de mèts gebroekde in 't taalgebroek van alle daag, ooch al kan de betekenis variëre.
Industrie is in dès betekenis d'r sjläötelsector van de productie in de mètste leng. Industrie tèlt väör ongeveer 'n driejde van de waelteconomie. Mieë wie d'r landboew, maar huutsedaag minder wie d'r deenstesector.
Lapland
Lapland kènt verwieze nao:
Hörstel
Hörstel is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Steinfurt, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 107,54 km² en 19.491 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 181 de veerkante kilometer.
't Op 45 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer stadsdeile.
Skaun
thumb|De ligking van Skaun in de pervincie Sør-Trøndelag. Skaun is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 6.146 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 223,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 27,6. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1657.
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Sør-Trøndelag.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Akershus
thumb|De ligking van de pervincie Akershus in Nórwaeg. Akershus is 'n pervincie (fylke) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Østlandet. In 2007 had 't 509.177 inweuners en e gebied van 4.918 km². De houfsjtad is Oslo.
De pervincie is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Gemeintes
Tweeëntwintjig gemeintes ligken in Akershus:
Minnesota
thumb|right|125px|Veendel vaan Minnesota thumb|right|500px|Minnesota en de res vaan Amerika Minnesota is 'ne staot in de VS. De aofkorting is MN. De hoofstad is Saint Paul.
Tönisvorst
Tönisvorst is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Veeëse, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 44,34 km² en 29.181 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 658 de veerkante kilometer.
't Op 37 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 2 stadsdeile.
Hemelvaart
thumb|300px|right|Hemelvaart van Christus door [[Giotto di Bondone (1276-1337)]] Hemelvaart (Latien: In ascensione Domini = 't nao de hemelsjtiege van de Hièr) ies 'ne katholieke en christeleke fièsdaag. Op de vièrtigste daag nao Paosje, ummer op dónderdig, tièn daag veur Pinkstere weurt 'r gevierd in Nederland, Belsj, Colombia, Denemarke, Duutsjland, Finland, Frankriek, Groenland, Haïti, Iesland, Indonesië, Liechtenstein, Luxemburg, Madagaskar, Namibië, Noorwege, Oastenriek en Zjwitserland. In väöl leng ies dae dónderdig 'ne vrieje daag. In Hongarije, Italië, Pole, Portugal en Spanje vèlt Hemelvaart op de zóndig, zeve daag veur de Pinkstere.
Herdach weurt de hemelvaart van Christus, dae besjreve sjteit in (Handelinge 1:9-11). Traditioneel doon väöl kinger op dezen daag de 1e Heilige communie. Dèks weurt'r, vanwege de vrieje fièsdaag, de Hepi-vakantie aangekoppeld. Dat ies de periode tösje (He)melvaart en (Pi)nkstere.
Rerum novarum
Hemelvaartsdaag ies ouch 't fiès van de Christelike Arbeidersjbewaeging. Herdach weurt dan dat in 1891 de pauselijke encycliek Rerum Novarum, versjeen, dae handelt euver sociaal rechvaardigheid.
Dauwtrappe
Vreuger sjtónge luuj op hemelvaartsdaag hièl vreug op (veur daag en dauw: sjnachs rónd 3 oer) um dan berves (op bloate veut), zingentaere door 't graas te goon loupe. Diet zou 'n magische of heilende wèrking höbbe.
'ne Andere hemelvaart ies Maria Hemelvaart of Maria-tenhemelopnumming. Die viering vèlt op 15 augustus. Op daen daag weurt ouch de kroedwösj gewiejd.
9 oktober
Heiligedaag van Dionysius van Paries
Pitcairn
Pitcairn of de Pitcairneilenj zeen 'n groep van vief eilenj halverwaeges tössen 't Paosjeilandj en Tahiti, wovan allein 't houfeilandj Pitcairn is bewóndj. De eilenj vörmen e gebiedsdeil euvere ziè óngere soevereiniteit van 't Vereinig Keuninkriek.
De eilandjgroep ligk inne zujelike Groaten Oceaan aan 't oasènj vanne Polynesische eilenj en vörmp 't ènsigste Brits territorium in daen regio. 't Is ei vanne meis-aafgelaenge plaatse oppe waereld, 5300 kilomaeter van 't kórtsbiezeendje vastelandj. Zoa drie kièr de jaor stop e sjeep oppe waeg van Nuuj-Zièlandj nao 't Panamakenaal veur geujer aaf te leivere die e half jaor daoveur zeen bestèldj gewaore.
De eilenj zeen veural bekèndj door 't feit det de oarsprunkelike inweuners opvarendje wore vanne HMAV Bounty die wore gaon muite taenge häöre gezagveurder. Daonaeve zeen ze bekèndj, ómdet door häör ligking en status es Brits gebied euvere ziè, 't nag ummer altied örges daag is in 't Brits riek.
Gesjiechte
Pitcairn woort in 1767 óntdèk en is geneump nao de matroas dae 't es ièste in zich kreeg: Robert Pitcairn. In 1790 landje 'n groep van muiters mit 't sjeep de HMAV Bounty. Same mit inkel Tahitiane hele ze zich hie gedoerendje achtièn jaor sjoel veure Britse euverheid. Doe in 1808 't Amerikaans sjeep Topaz 't eilandj heróntdèkdje, bleek det nag slechs eine muiter, genaamp John Adams, laefdjes, esouch 'n aantal vrólje van Tahiti en 'n aantal kinjer. 't Einige dörp op 't eilandj, Adamstown, is verneump gewaore nao hem.
Inne loup vanne jaore woort 't eilandj inkel kière geëvacueerdj, mer ummer kome beweuners trögk nao 't eilandj.
In 2004 woorte zeve mennelike beweuners van 't eilandj aangeklaag veur 55 zake van seksueel misbroek en verkrachting van vrólje en maedjes, wovan sómmige neet ajer waren es èllef jaor. Zès vanne zeve woorte sjöljig bevónje. Veer krege celstraofe van twiè toet zès jaor, speciaal hieveur zeen celle geboedj gewaoren op 't eilandj. d'n Awdste verdachte moog zien celstraof heim oetzitte. Twiè men krege taakstraofe. De richters hawwe d'r bieje straofbepaoling raekening mit gehaoje det zwaor straofe e naodeilig effèk zówwe höbbe oppe gemeinsjap, aangezeen de men op Pitcairn de boate bedene womit de veurräöj veur 't eilandj waeren ingelaje.
Geografie
Pitcairn besteit oete volgendje eilenj: Pitcairn, Henderson, Ducie, Oeno en Sandy. De litste twiè waere ouch waal gezamelik aangeduudj es 't eilandj Oeno. Pitcairn en Henderson zeen vólkanische eilenj en Ducie, Oeno en Sandy zeen koraolatolle (en höbbe dus ouch 'ne vólkanischen oarsprónk). De eilenj zeen óntstangen oete Pitcairnhotspot, wovan de litste vólkaan de Adams-seamount is (mit 'n oetbersting óngevièr 2000 jaor trögk).
Pitcairn is 't ènsigste bewóndje eilandj vanne arsjipel en is 5 km² groat. De bevölkingsdichheid op 't eilandj is 9,6 luuj de veerkantje kilomaeter. 't Hoagste puntj van Pitcairn, de Pawala Valley Ridge (347 m), is ouch d'n hoagste berg vanne ganse arsjipel. De totaal oppervlakdje van alle eilenj is 43,3 km².
't Eilandj haet gei vleegveldj of have. De ènsigste meneer veur 't te bereike is mitte boat via Bounty Bay.
Bevölking
Pitcairn is 't eilandj mitte minste inweuners vanne waereld, mit 48 inweuners in 2014.
In september 2004 woort 't ièste kindj in 17 jaor tied gebaore dao.
In juni 2004 wore Shirley en Simon Young 't ièste getroedje stèl van boetenaaf det koom woanen op 't eilandj. Dit waas nag noatj ière veurgekómmen inne bekèndje gesjiechte van 't eilandj.
4 december
4 december is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 338en daag vaan e gewoen jaor en d'n 339e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 27 daog. In de Roems-Kathelieke Kèrk is dit d'n heilegendaag vaan Barbara.
Pitcairn
Homohuwelik
In 2015 woort 't homohuwelik gelegaliseerdj in 't landj, ouchal woane d'r gein holebi's.
Heuze-Zolder
Heuze-Zolder (Int ABN: Heusden-Zolder) is 'n gemènte in Belgisch Limburg. De gemènte hit bekans 31.000 inwoners.
Heusde-Zolder bestiet ujt twie dejlgemènte, Heusde en Zolder, en de dörper Heusde-dörp, Zolder-sentrum, Voort, Bolleberg, Viersel, Bokt, Ejversel, Berkebos en Linneman. Heusde-Zolder is een mijngemènte. Of bejter, 'war', want de mijn is tow.
Hiel bekint in Heusde is Mèèlant (Int ABN: Meylandt). Da is è kastielke moe de vruggere eerste minister van Bels gewoent hit. Dieje mins hejte Graaf de Theux. In 1830 werkte dieje mej oan de constitusie van Bels.
Heusde-Zolder is nog bekint veur ze sirkwie, 't sirkwie va Zolder. Aner dings om te bekieke zèn te kasteel van Terlaemen, domein Bovy (e park van 34 hektaar) en de kluis van Bollerberg.
Veur de moment is Mario Borremans burgemiester.
thumb|left|Kastiel Mèèlant
Extern linke
Website vanne gemènte
't Sirkwie va Zolder
Domein Bovy
Wes-Fries
Wesfries is de streektaol vaan Wesfriesland, e deil vaan Noord-Holland. Oondaanks de naom is dees taol gei Fries; euver 't algemein weurt ze gezeen es oonderdialek vaan 't Hollands. 't Steit evels väöl wijer vaan 't Standaardnederlands aof es aander Hollandse dialekte. Dit kump door 't sterk Fries substraot (Wesfriesland waor tot in de late middeliewe nog Friestaoleg) en door de relatief geïsoleerde ligking.
Dremme
Dremme of Drömme (Duutsj: Dremmen) is e dörp inne gemèndje Hinsberg in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale, mit zoeaget 3.500 inwoeaners. 't Ligk tösse Herb, Baoveraoj, Hülhoven, Oberbruch, Porselen, Grebben en Bleckden in. t'n Naorde van 't dörp ligk e klein industriegebied.
De oearsprunkelike gemèndje Dremme, wotoe ouch 't gehuch Baoveraoj huuerdje, woort op 1 januari 1969, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Oberbruch en Porselen toet Oberbruch-Dremmen, en op 1 januari 1972 woort die gemèndje weer ingelief door Hinsberg.
Wes-Fries
Verbreiing en dialekte
Hendeg verwant aon 't Wesfries zien 't Stadsfries en 't Bildts (in Friesland gesproke) en 't Kennemers, Zaans en Waterlands (alledrei zjus ten zuie vaan 't Wesfries). Die lèste drei dialekte vörme d'n euvergaank vaan 't Wesfries nao 't Zuid-Hollands.
Taolhistorie
In de vreug middeliewe waor de ganse Noordziekös vaan de Nederlen Ingweoonstaoleg; dat wèlt zègke tot dao Fries of e sterk geliekend Germaans dialek gesproke woort. Door de Frankische expansie verdween dees taol in 't zuie meh mie nao 't noorde euverleefde ze. Ouch in e groet deil vaan wat later Noord-Holland zouw weure spraok me nog Fries; dit gebeed hètde Wes-Friesland en zien taol Wes-Fries.
In de daartiende iew lökden 't graof Floris V vaan Holland nao jaore vaan strijd de Wes-Frieze te oonderwerpe. Vaanaof dat memint mote de Wes-Frieze 't Hollands laankzaamaon zien goon euvernumme. 't Fries verdween neet vaan d'n einen op d'n aanderen daag; nog in 1643 woort e gediech in 't Wes-Fries gepubliceerd. Dit is euveregens d'n insegste bekinde gansen teks in dit dialek; veur de res moot me ziech behelpe mèt glosse, eigenaome en plaotsnaome.
't Steit wel vas tot dees nui taol nog väöl Friese invlode had. Aon d'n andere kant waor toen ouch 't Hollands wat de vereuverere mètbrachte väöl noordeleker, Fries-echteger, es tot 't later zouw weure. Wie dat laat-middeliews Wes-Fries gekloonke heet en wieväöl 't vaan 't toenmaoleg Zuid-Hollands aofstoont is neet te achterhole. In de iewe daonao greujden 't ummer nao 't zuidelek Hollands touw. Veural de taol vaan 't mechteg Amsterdam waor e belaankriek doorgeefluuk. Zoe dege de mieste Wesfriese dialekte mèt aon de Braobantse expansie: 't euvernumme vaan de klaanke ij en ui. De ei/ij woort in 't Wesfries zelfs nog wijer getrokke tot ai of zelfs oi. Ander veranderinge in 't Zuid-Hollands sloog 't Wesfries evels euver. Zoe bewaorde 't väöl aajd-Hollandse dialek-kinmerke die in de Randstad verlore gónge. Veural sinds 1900 greujt 't Wesfries dudelek nao 't Standaardnederlands touw. Daobij verdwijne in de ierste plaots typische wäörd, meh ouch de grammair vernederlandsde. Ouch tösse de Wesfriese dialekte oonderein woorte de versjèlle belaankriek kleinder, zoetot oonder de jóng generaties e soort vaan Wesfries einheidsdialek gebrukelek is gewore.
Klaanklier
Korte vocale zien haos 'tzelfde es in 't Staanderdnederlands: a, e, i, o en u. Door processe wie roonding, oontroonding, umlaut, sleting en eupening koume in versjèllende wäörd ander vocale veur es in 't Nederlands: ik sel ("iech zal"), fors ("veers"), fulm ("film"; zoe'n processe kinne dus ouch vreem wäörd treffe!).
Lang vocale en diftonge zien aa (ouch aâ gesjreve), ai-oi, au/ou, ee/eê, eej-ei, eu(w), eui, ie, oe, oow-ou, oô en uu. Oet dit euverziech bliek al tot de spelling vaan de Wesfriese klaanke problematisch kin zien. De Nederlandse ee en oo goon inderdaod de kant vaan ei en ou op meh weure neet hielemaol zoe oetgesproke. De Nederlandse klaank ei/ij steit in 't Wesfries miestal tösse ai en oi in. Mer wieneg lui spreke e woord wie dijk hielemaol es doik oet, toch weurt 't miestal wel zoe gesjreve.
De v en de z koume allein in 't midde vaan e woord veur. Aon e woordbegin weure ze es f en s oetgesproke, zjus wie in 't Fries, meh ouch beveurbeeld wie in 't Amsterdams. De g aon 't woordbegin klink ieder wie ch; dat weurt noets zoe oetgesjreve. D'n awwe cluster sk- is hei bewaord gebleve, en neet veranderd in sch- of sj-: skool "sjaol".
Grammair
In de Wesfriese grammair vèlt 'n aontal frisismes op. Me moot demèt rekene tot väöl vaan die typisch kinmerke ouch mie nao 't zuje veurkoume, soms zelfs tot in 't Ziews.
Wèrkwäörd höbbe twie infinitieve: eine op -e en eine op -en. Dee lèste weurt gebruuk nao te (te loupen) en es 't wèrkwoord zelfstendeg gebruuk weurt (ik ben an 't loupen). In de conjunctie krijg de persoensvörm in de ierste persoen inkelvoud geinen oetgaank, in de daarde persoen inkelvoud d'n oetgaank -t (natuurlek allein in de tegewäördegen tied) en in de twiede persoen inkelvoud en alle vörm vaan 't miervoud kriege d'n oetgaank -e (einheidsmiervoud): ik loup, jai loupe, hai loupt, wai, jullie, sullie loupe. 't Voltoejd deilwoord weurt vaanajds gevörmp zoonder ge- deveur: ik hew loupen. Bij väöl jónger sprekers kump dee prefix ge- al wel veur.
Dialekverluus en -behaajd
Exakte ciefers euver wieväöl lui nog Wesfries spreke zien neet besjikbaar. 't Is evels wel dudelek tot de streektaol achteroet geit, zoewel kwantitatief en kwalitatief. D'n drök vaan de Randstad, in 't bezunder vaan Amsterdam, deit ziech hei veule, veural ouch door de groete immigratie in stei wie Hoorn. Wie heibove besjreve verandere de grammatica en woordesjat merkbaar nao 't Nederlands touw. Aon d'n andere kant zien väöl Wesfrieze ziech wel bewös vaan 't bezoonder karakter vaan hun taol en deit me ouch meujte ze te bewaore. Beriechte euver 't gebruuk bij jóngere spreke ziech oonderein tege.
Cultivatie
't Wesfries weurt opvallend dèks opgesjreve en de sjriftraditie stamp al vaan veur d'n oorlog. Allaank versjijne in regionaol gezètte verhaole en gediechter in 't Wesfries. Ouch kint me in Wesfriesland väöl opsjrifte in 't dialek zien.
1865
1862 - 1863 - 1864 - 1865 - 1866 - 1867 - 1868 thumb|right|150px|Noordelikke soldaote op de trappe van 't Witte Hoes van de versjlage Confederatie 1865 (MDCCCLXV) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|right|150px| Abraham Lincoln, vermaord in 1865
Graffiaot
thumb|250px| De tuingraffiaot Graffiaot (Dianthus, Nederlands anjer of anjelier) is ’n bloom oet 't gesjlach van de anjerfemilie Caryophyllaceae.
1865
Gebore
thumb|right|150px| Henri Desgrange, oprichter van de Tour de France, gebaore in 1865
Gesjtórve
thumb|right|150px| Anna Paulowna, gesjtórve in 1865
Graffiaot
Besjrieving
Graffiaote zint euverblievende of zelde einjaorige, kroedechtige plante mèt sjmaal blajer. De bloomkelk is buusvörmig, vieftallig en aan de oarsjpróng ómgaeve door tweë, veer of zös breij dekblajer. De bloomblaedjes zint meistal gekerf of gesjplete. De bloom haet tieën maeldraoje en tweë sjtampers.
Graffiaote kómme van nature veur in Europa en Azië. Ènkele saorte kómme van nature veur in Zudelik Afrika. De graotste producent van seerplante is allewiel aevel Colombia.
In 't verleje woort de gaffiaot in de genaeskunde gebroek biej maagklachte en kaorts. Allewiel wirt ze veurnamelik es seerplant gebruuk.
Saorte (selectie)
In Nederlandj en Belsj kómme of kaome de volgende saorte veur:
Ènnige anger saorte:
De gesjlachte pekanjer (Lychnis) en mantjelgraffiaot (Petrorhagia) zint feitelik gein graffiaote.
Ecologie
Graffiaote zint waardplante veur ónger meë: de witbandj-silene-uul (Hadena compta), de Tweëkleurige parelmoervlinder (Melitaea didyma) en de gevorkde silene-uul (Sideridis rivularis).
Etymologie
’t Limburgs woord graffiaot is aafgeleid van ’t Franse girofle = kroednagel en ’t dao-oet óntsjtaone Midde-Nederlands woord garoffel. Meugelik haet de geur van de graffiaote, dae op dae van 'ne kroednagel liek, aan dees naamgaeving biejgedrage. ’t Meërvoud is graffiaote en haet de beteikenis van hènj mèt ’n verwiezing nao griepe.
De vruch van alle graffiaote of Caryophyllaceae is 'n mèt tènj ópsjprèngende doasvruch, die sjterk geliek óp 'ne gróffelsnagel. In 't Duutsj neump me dees femilie dan ouch nelke en in 't Limburgs graffiaot. De femilienaam sjtamp van de Latiense naam „caryophyllon“, dae weer aafsjtamp van 't Griekse „karyophyllon“, womit me verwees nao de gróffelsnagel (Syzygium aromaticum), 'ne Myrteplantj (Myrtaceae).
Griekse cuisine
De Griekse cuisine is de keuke, oftewel de traditionele gerechte, vaan alle streke die binne de grenze valle vaan Griekeland.
Nationaal gerechte
Dizze gerechte zien in 't gaanse land geleef, mer ouch dao boete. Veural sins d'n twieden haaf van d'n twintegsten iew gief 't ummertouw mie poppelariteit in Europa en zelfs dao boete roondelum Griekse cuisine.
Rezjionaal gerechte
De volgende gerechte zien in 't gaans laand minder bekind, mer in bepaolde streke zjus hendeg geleef.
Draank
Griekeland is bekind um zien stèrke draank wie ouzo. 't Gief in Griekeland allewijl evels ouch draanke die v'r neet zien gewènd vaan Zuidoos-Europa. Zoe beer noe in opkoms in Griekeland, en is Mythos zelf e beer dat populariteit heet in aander deile vaan Europa.
Braobander
thumb|Braobander mèt gecoupeerde start De Braobander, ouch wel Belsj (trèkpeerd) geneump, is e kaajdbleujeteg peerdsras oet 't Belsj. 't Woort bezunder gefok in de geweze provincie Braobant, en daan veural in 't Pajotteland ('t lendelek gebeed westelek vaan Brussel). Ouch in Nederlands Limbörg is dit ras inheims. Verwant, mer e bitteke kleinder, is 't Ziews trèkpeerd (ouch Nederlands trèkpeerd geneump).
Meuleveld (Venlo)
thumb|Heej leejt Meuleveld Meuleveld is 'n villawiek det behuurt tót 't dörp Houblierik in de Naord-Limburgse gemeinte Venlo. De wiek haet 740 inwoeëners en 'n oppervlekde va 47ha, waovan 43ha lank. 42% van de inwoeëners is alder es 65 jäöre. De wiek wuurt in wiezerszin begrens door de Baarlosestraot in 't naordwèste, d'n A73 in 't naordoëste, de baemde van de Maas in 't zuudoëste en de Meulekampwaeg in 't zuudwèste.
Braobander
Fokhistorie
Vaan d'n èlfden tot en mèt de zestienden iew woort e type peerd wat liekent op de Braobander in d'n oorlog ingezat. Daonao kaom 't es trèkpeerd in gebruuk, in de landbouw meh ouch in de sjeepvaort (sleperspeerd) en es wèrkpeerd in de koel en in de have. Wijer woorte ze ouch veur de kojts gezat. In 1886 kaom de Sociëteit vaan 't Belsj Trèkpeerd mèt e stambook. In 't begin vaan d'n twintegsten iew woort 't peerd um zien gooj eigesjappe mèt aander trèk- en wèrkpeerd gekruus.
Meuleveld (Venlo)
Geschiedenis
De naam geit truuk nao 'n meule, dae in 'n veld stóng beej de Springbaek, kórt beej wao zie oetkam in de Maas. Lang waar Meuleveld ouk 'n agrarisch gebeed, mit vuuel landboewgrónk en glastuinboew. Me kint 't agrarische verlede ouk zeen aan de alder hoezer (dök kleine häöf) die me tösse de nuuj in zeet. Die hoezer kint me veural vinge aan de Caeserlaan, de Meuleveldlaan en ein deil van de Zalzerskampwaeg. In 1975 begós de aanboew van de villawiek. 't Ierste deil woort opgelaeverd in detzèlfde jaor, en 't twieëde deil waar tösse 1978 en 1980 vaerdig. Rónk 2005 woorte op 'n veurmalig terrein van 't transportbedrief Beeren nog 22 hoezer debeej geboewd. De straote in Meuleveld zeen dök verneump Romeinse schrievers en dichters. Óngevaer op de plek wao Houblierik laog, laog ouk de Romeinse nederzetting Blariacum, wao zoeëwèl Blierik es Houblierik nao zeen verneump.
Braobander
Fokhistorie
Nao d'n Twiede Wereldoorlog stortde 't bestand compleet inein: boere gónge en masse euver op mesjiene en veur peerdssport of plezeerrije waore de bieste minder gesjik. In 1950 gaof 't nog zoe'n 200.000 Braobanders, in 1980 nog mer 6000. Sindsdeen höbbe leefhöbbers ziech veur 't behaajd en gebruuk vaan 't ras ingezat. Roond 2004 gaof 't alweer 12.000 exemplaire. Me gebruuk ze veural in de mensport.
Dörper in 't Pajotteland die me mèt de Braobander associeert zien Vollezele (gemeinte Galmaarden) en Sint-Kwintens-Lennik (gemeinte Lennik).
Meuleveld (Venlo)
Ruumtelike inrichting
De wiek is ruum opgezet, mit rume hoezer, veural van twië-ónger-ein-kap type. De hoezer aan de Maas zeen get groeëter es in de res van de wiek. Wiejer zeen dao dreej saorte straote. De brei straote mit aan bei ziej eike of lindebuim, de ziejstraote mit klinkers mit aan ein ziej buim en de woeënerve. Centraal in de wiek leejt ein park. Wiejer zeen d'r gein veurzieninge.
Braobander
Exterieur
De Braobander is mèt 'n sjófhuugde vaan zoe'n 1,70 meter groet en imposant. Zie lief is gedroonge en gespierd. De kop is relatief klein, de hals is zwoer en kort, mèt 'n dóbbel maonekam. De bein zien ouch vrij kort en höbbe behaank aon de kogele. 't Gewiech löp oeterein vaan 700 tot wel 1200 kg.
Väöl Braobanders höbbe 'roan'-kleure: blauwsjummel, broensjummel en voessjummel. Daoneve koume ouch voes, broen, zwart en appelsjummel veur, zoetot 't in totaol zeve meugeleke kleursleeg gief.
Vaanajds woort de start gecoupeerd. Dit waor umtot me 't peerd wel ins aon 'nen inkele leiband heel, oonder de boek door, en um te veurkoume tot de peerd mèt hunne start 't touw tege de vot zouwe klemme en besturing oonmeugelek zouwe make, snooje ze de start aof. Sinds 2001 is dit in zoewel 't Belsj es Nederland verboje. Traditioneel ingestèlde fokkers goon evels nog dèks genóg nao Fraankriek, boe 't nog wel maag, um dao de start te doen aofsnije.
Karakter
De bieste zien rösteg en zachmeujeteg. Ze gelle ouch es vreugriep en laanklevend.
Horten
thumb|De ligking van Horten in de pervincie Vestfold. Horten is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Vestfold in Nórwaeg. De gemeinte had 27.178 inweuners in 2015 en 'n oppervlakde van 69,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 386. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0701.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 6,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Hapax legomenon
E hapax legomenon (Aajdgrieks ἅπαξ λεγόμενον 'weurt eine kier gezag'; mievoud hapax legomena), kort-eweg 'nen hapax, is e woord wat mer eine kier opduuk - ofwel in gans 't gesjreve corpus vaan 'n taol, ofwel in e deil daovaan (beveurbeeld de werke vaan eine sjriever of alle tekste oet eine bepaolden tied) daan wel in ein teks. 't Concep is veural bij aw taole vaan belaank, meh kin ouch weure touwgepas op levende. Hapaxe zien, entans binne inkel tekste, vrij algemein, wat op groond vaan statistische verdeiling ouch logisch is.
In aw taole kinne absolute hapaxe problematisch zien, umtot soms neet dujelek is wat ze beteikene. E bekind veurbeeld is 't Hebreeuws לילית (Lilith), wat eine kier in de Biebel optreujt (Isaias 34:14) en wat noe ins es eigenaom (vaan 'n mythische vrouwspersoen), daan weer es beveurbeeld 'nachspook' of 'sjrie-uil' weurt vertaold. 'n Aander veurbeeld is μῶλυ (moly), ein of aander magisch kroed wat eine kier in de Odyssee weurt geneump (book 10). Gelierde breke ziech al iewe de kop euver wat veur plant dat kin zien. E veurbeeld oet 't Limbörgs is gespele, wat me eine kier (in de veur 't metrum geëlideerde vörm gesp'le) aontröf in De percessie vaan Sjerpenheuvel. Aofgaond op de contex moot 't póppe beteikene, meh in modern Mestreechs (of aander Limbörgs) is 't neet bekind.
Bredene
Deilgemeintes
Bredene heet gein deilgemeintes. Wel besteit de gemeinte traditioneel oet versjèllende kerne (die evels intösse aoneingegreujd zien).
Gemeintefuncties
Es badplaots is Bredene veural ingestèld op 't toerisme. In de gemeinte zien good daarteg campings te vinde. Bredene heet es einege Belzje gemeinte euver de ganse linie duine en geine ziediek. Ouch heet Bredene es einge badplaots in 't Belsj e naakstrand.
Lauwerkrans
'ne Lauwerkrans ies 'ne krans dae gevlochte weurt van laurierblaar. De 'eetbaar' blaar van deze sjtroek zint greunblievend en daodoor 'n teike van ièwig leve.
Historie
In de klassieke oudheid waor de laureer 't symbool van de euverwinning. De Griekse god Apollon weurt dèks aafgebeeld mèt zoane lauwerkrans. De bevelhöbber in Roame droog zoane zegekrans bie ziene triomftoer.
De term laureaat ies 'n euverbliefsel van deze symboliek. De miedelièwse Florentiense poëet en filosoof Dante Alighieri, dae aan de Siciliaanse Sjoal sjtudeerde, sjteit dèks aafgebeeld mèt zoane krans. In sommige leng ies de lauwerkrans 't symbool veur de graad van master aan de universiteit. Bie 't oetreike van de bul were sjtudente daomèt geseerd. Frankriek en Portugal kènne de ridderorde es óndersjeiing in de vörm van lauwerkranse. Ein veurbeeld ies de door Napoleon ingesjtèlde academische palm. Ouch Naopoleon tuènde ziech mèt diet euverwinningsteike.
Zegekrans
Neve de laureer besjtoon ouch zegekranse van eiketek. De ièrsjte kranse waore neet gesjlote, ze houwe de vörm van e hoofiezer. Later versies vörmde-n 'ne rink.
Ander toepassinge
In de architectuur, op muibele en op textiel vingk de lauwerkrans zien toepassing in de sjtielperiode van 't Directoire, op 't ing van de 18e en begin 19e ièw. In de periode van 't Frans keizerriek woort 'r veural gebruuk es decoratie, ingeweve in textielwerk en sjtoffe. Lauwerkransen en tek zin in de faleristiek, de hölpweitensjap die de vörm en de historie van de ridderordes en ander ondersjeiinge besjtudeert, 'n väöl veurkómmend motief.
Europese polletieke partie
'n Europese polletieke partie, formeel bekind es 'n polletieke partie op 't Europees niveau en informeel bekind es 'n Europartie of EU-partie, ies 'n type polletieke partie en organisatie die supranationaal opereerd in Europa en in de insjtillinge van de Europese Unie (EU). Officieel heisje dees partieë polletieke partieë in 't verband mit de EU en zie zin gerechtig financieel subsidie van de EU te ontvange. "Artikel Tièn/Lid Veer" van 't Verdraag rakende de Europese Unie sjtèlt: "Europese polletieke partieë zin 'ne belangrieke factor veur integratie binne de Unie. Zie drage bie bies de vörming van e Europees bezej en bies de oeting van de polletieke wil van de börgers van de Unie". Diezelfde zin woort ouch gebruuk in de aafgeweze constitutie van de Europese Unie.
'n Europese polletieke partie moet neet verward weure mit 'n Europese fractie, mer dieks komme ze euverein. Europees fracties wirke es ein fractie in 't Europees Parlemint (EP). Sommige partieë zin groat genoeg um ein fractie te vörme, zoa-wie de Europese Voukspartie (EVP). Anger partieë zin dao te klein veur. Zoa wil d'n Italiaanse Democratische Partie neet op EU-niveau deil oetmake van de Partie van de Europese Socialiste (PES). Daorum operere de PES same mit de anger sociaaldemocratische partieë in 't EP in de fractie van Socialiste & Democrate: de S&D.
Europese fractie en partieë in 't EP
Twiè partieë höbbe es dool officieel Europese partieë te weure en presentere ziech al es zoadanig: 't socialistisch DiEM25 en 't sociaal-liberaal Volt Europa.
Portugal
Portugal is 'n rippebliek op 't Iberisch sjiereiland, ten weste vaan Spaanje. 't Land grens aon gein aander land es Spaanje en ligk oostelek vaan de Atlantische Oceaan. De naom kump vaan 't hybride Portus Kale ("sjoene have"), 'ne Latiens-Griekse naom veur de stad Porto. Hoofstad en groetste stad is Lissabon; aander stei zien Coimbra, Faro en Porto.
De inwoeners vaan Portugal neump me Portugeze.
Besjtuurlikke indeiling
Portugal is besjtuurlik ingedeildj in achtieën districte (distritos) op 't vastelandj en twee autonoom regio's (regiões autónomas) mit eine gouverneur, de Azore en Madeira. De districte zeen ongerverdeildj in 309 gemeintes, die op häör beurt weer zeen ongerverdeildj in 4.261 freguesias (deilgemeintes mit ein eige besjtuur).
Vreuger waas Portugal verdeildj in elf provincies (van noord nao zuid): Minho, Trás-os-Montes, Alto Douro, Douro Litoral, Beira Alta, Beira Baixa, Estremadura, Ribatejo, Alto Alentejo, Baixo Alentejo en Algarve.
Taal
thumb|left|gemeintes van Portugal, mit in 't rood aangegaeve Miranda do Ouro In Portugal weurdj Portugees gesjpraoke. In'ne sjtreek rondj Miranda do Douro, ein plaats en gemeinte in 't noordooste van Portugal is 't Mirandees erkindj es minderheidstaal. Miranda do Ouro ligk aan'ne rivier de Ouro, ein van'ne grotere riviere in Portugal.
Religie
Ongeveer 81% van'ne Portugeze is katholiek, wobie in Portugal aevegood de vrieheid van geluif geldj. 't Belangriekste plaetske veur pelgrims is 't bedevaartsoort Fátima. Dao zoew de heilige maag Maria in 1917 veur drie Herderskienjer zeen versjene.
Lonny
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 627 luuj op 'n oppervlaak van 4,69 veerkante kilometer en daomèt goof 133,7 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,32% de jaor.
Olympische Zomerspeule 2016
thumb|'t Maracanã-stadion in Rio de Janeiro, boe de openings- en slotceremonies zien. De Olympische Zomerspeule vaan 2016, officieel de Speule vaan de XXXIe Olympiaad, woorte vaan 5 t/m 21 augustus 2016 gehawwe in Rio de Janeiro, Brazilië. 't Waore de ierste Speule in Zuid-Amerika, de twiede in Latiens Amerika en de daarde op 't zuielek haafroond. Brazilië organiseerde ieder, in 2014, al 't Wereldkampioensjap hierevoetbal. Aon de Speule naome mie es tiendoezend atlete oet 207 IOC's deil (boe-oonder 'n oonaofhenkelek team en e vlöchtelingeteam), in e recordaontal vaan 306 oonderdeile verdeild euver 41 disciplines in 28 hoofsporte. Diverse controverses en zörg reze vaan teveure op, boe-oonder de epidemie van zikakoorts, de corruptie en oonveilegheid in 't land, de geldnoed vaan de regering, vervojling in de baoj en e groetsjaoleg dopingsjendaol oonder de Russische sporters.
Verkezing
NOC's geïntrèsseerd in de organisatie vaan de Speule móste tösse 16 mei en 13 september 2007 'n aonvraog bij 't IOC indene. 't IOC sjikde daan 'n lies mèt 25 vraoge trök, die de NOC's oetgebreid móste beantwoorde; die formulere móste op 14 jannewarie 2008 zien ingelieverd. Heioet koos de bodkemissie vaan 't IOC veer officieel kandidaote; dit waore neve Rio Chicago, Madrid en Tokio. Bakoe, Doha en Praag, die ziech ouch hadde aongemeld, vele aof.
Op 2 oktober 2009 mós weure gestump. De stei gónge rillatief geliek op, daorum waor 't maximum vaan drei stumrundes nujeg.
Aonluip
Veur de Speule móste ach bestaonde accomodaties weure aongepas, nege nui gebouwd en zeve tijdelek gebouwd mèt de bedoeling ze nao de Speule weer eweg te hole. Daobij kaom 't Olympisch dörp, wat volgens de organisatie 't groetste oets is. Veur wijer aon de eise (en de doelstèllinge in 't bidbook) te voldoen mós wijer 't opebaar verveur in de stad sterk weure verbeterd. Ouch 't aonzien vaan de stad en de veilegheid móste verbetere.
Väöl accomodaties kaome mer zjus op tied veerdeg.
Controverses
Diverse controverses heersde in de aonloup nao de Speule. Wie ze in 2009 woorte touwgeweze waor Brazilië nog 'nen economischen 'tieger', e land mèt 'n snelgreujende economie en sterk touwnummende welvaart veur alle laoge vaan de bevolking. Daonao woort dit land evels - get verlaat - door de economische crisis getroffe, die de euverheid in zwoer financieel probleme brach. Väöl Braziliaone - väöl mie es bij de touwwiezing - hadde noe de meining tot 't geld wat me aon de Speule oetgief beter bestejd hej kinne weure aon oonderwies, gezoondheidszörg of hygiëne. Wijer kaom de politiek in e groet, väölumvattend corruptiesjendaol terech; op 't momint vaan de Speule waor de zittende president Dilma Rousseff gesjors en naom vicepresident Michel Temer de zakes woer.
In 2015 en 2016 had Brazilië wijer te lije oonder de zikakoorts, 'n tot daan touw oonbekinde krenkde die volgens de dokters neet gevierlek waor. De epidemie brach evels e groet aontal gevalle vaan microcefalie oonder baby's aon 't leech, zjus bij vrouwlui die in hun zwangersjap kraank waore gewees. 't Gaof geinen tied mie um e vaccin te oontwikkele en oet te bringe. Diverse atlete beslote daorum neet nao Brazilië aof te reize, al is de krenkde veur neet-zwanger volwassene oongevierlek en dreug me ze neet zoemer euver.
Rio de Janiero loos zien aofvalwater nog ummertouw direk in de zie. Heidoor is veural de Guanabarabaoj, boe de zeilwèdstrijde weure gehawwe, oongeluifelek veis. De Nederlandse windsurfer Dorian van Rijsselberghe maakde ziech bezunder sterk veur de zuvering vaan 't water, meh de stad kraog gein riolering veerdeg ietot de Speule begóste. Dit maak 't water extreem oongezoond; dokters waarsjouwe de zeilers 't oet hunne moond te hawwe, mochte ze bij oongelök euverboord valle. Ouch 't water bij Fort Copacabana, boe de zwummarathon en 't ierste deil vaan d'n triatlon in weure gezwump, is neet direk zuver; umtot dit in de ope zie ligk, is de concentratie voel en bacterië hei wel väöl lieger.
Zier controversieel, meh neet de fout vaan de organisatie of de Braziliaanse euverheid, waor ouch de dopingzaak in Rösland. Kort veur de Speule kaom aon 't leech tot de Russische regering jaorelaank 't dopinggebruuk oonder zien sporters had touwgedèk. Diverse stumme gónge op um de Rössische equipe daan mer gans te were; oetindelek besloot 't IOC veur 'n selectie te make vaan welke Rössische atlete welkom waore en welke neet.
Accomodatie
thumb|Accomodaties veur de Speule. De voetbalstadions boete Rio weure neet getuind. De accomodaties zien verdeild euver veer wieke vaan Rio de Janeiro: Copacabana, Maracanã, Barra da Tijuca en Deodoro.
De voetbalwèdstrije weure deils boete Rio aofgewèrk; zuug oonder veur mie details.
Eveneminte
Volgens de indeiling vaan 't IOC weure op dees Speule 28 sporte gedoon, verdeild in 41 disciplines en 306 eveneminte. Eine sport, jeh ein disciplien, kin zier versjèllende eveneminte bevatte; zoe weurt alle atletiek (met eveneminte vaan loupe tot hoegspringe en discuswerpe) tot eine sport gerekend, dee neet in disciplines is verdeild. Dees indeiling is hei-oonder aongehawwe.
James Joyce
d'n Ierse sjriever James Joyce (vóloet: James Augustine Aloysius Joyce) (Dublin, 2 fibberwarie 1882 - Zeurich, 13 jannewarie 1941) wuuertj gezeen es eine vanne wichtigste sjrievers vanne modernistische Avant-Garde vanne vreugen twintjigsten ieëf. Hae woort gebaoren in 'n rieke kattelieke femielje in Dublin die door ómstenjighejen inne ermooj geraakdje. Hae studeerdje litteratuur ane University College Dublin, wo d'r 't kattelicisme aafzwoor. E deil van zie wirk is vertaaldj gewaore door T.P. McKenna.
Olympische Zomerspeule 2016
Atletiek
left|50px De atletiekoonderdeile weure veur zoewied meugelek in 't Estádio Olímpico João Havelange aofgewèrk. De marathon kump aon in 't Sambódromo Marquês de Sapucaí, de snelwandeloonderdeile op de Pontal. 't Compleet program umvat 47 oonderdeile: 24 veur de manslui, 23 veur de vrouwlui. De oonderdeile (tenzij expliciet gezag allemaol veur bei geslachte) zien 100, 200, 400, 800, 1.500, 5.000 en 10.000 meter loupe, 110 (manslui) daan wel 100 (vrouwlui) meter hordes, 400 meter horde, 3.000 meter hindernisloup, 4×100 en 4×400 meter estafèt, de marathon, 20 en 50 km snelwandele (lèste allein veur manslui), wiedspringe, hink-stap-sprunk, hoegspringe, polsstekhoegspringe, kogelstoete, discuswerpe, speerwerpe, kogelslingere en tienkamp (manslui) daan wel zevekamp (vrouwlui).
Badminton
left|50px In 't Riocentro vinde de badmintonmatches plaots. 't Gief vief toernoje: hiere-inkelspeul, damesinkelspeul, hieredobbelspeul, damesdobbelspeul en gemingk dobbelspeul. Veuraof waore in alle disciplines de Chineze favoriet.
Vaan 11 tot en mèt 14 augustus woorte series gespäöld. De achste finales volgde op 15 augustus, de kwartfinales op 17 augustus, de haaf finales waore op 19 augustus en de finaal en klein finaal zien op 20 augustus.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
Dees lies gief alle gemeinteleke fusies, annexaties, splietinge en naomsveranderinge in de provincie Nederlands Limbörg sinds de instèlling vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen. Gemeintes die in 't geneump jaor nui gevörmp woorte, zien aongegeve mèt *
James Joyce
James Joyce is 't bekèndjs van ziene roman Ulysses (1922), 'ne mielpaol inne gesjiechte vanne litteratuur, wo d'r ziene "stream of consciousness"-techniek in geperfectioneerdj haet. 't Book is 'n nujerwètse versie vanne Odyssee (van Homerus) worin Joyce bao alle sjrieftechnieke die 't veur dem goof haet gecombineerdj. Anger wichtig wirk is de kórteverhaolebunjel Dubliners (1914) enne romans A Portrait of the Artist as a Young Man (1916) en Finnegans Wake (1939). Wiejer guuef 't drie poëziebunjele, ei theaterstök, inkel journalistische artikelen en zien gepubliceerdje breve.
Olympische Zomerspeule 2016
Badminton
De series waore op 11, 12 en 13 augustus, de kwartfinales op 15, de haaf finales op 16, de klein finaal op 18 en de groete finaal op 19 augustus. De Chineze en aander Oos-Aziaote maakde hun favorieterolle hei wel woer.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
2011
Sinds dees herindeiling heet de provincie nog 33 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Badminton
Gespäöld op dezelfde daog wie de hiere dobbel, mèt oetzundering vaan de (groete) finaal, dee op 18 augustus waor.
Series waore op 11, 12 en 13 augustus, kwartfinales op 14 augustus, haaf finales op de 15e, de klein finaal op de 16e en de groete op 17 augustus. Op dit oonderdeil heersde de Aziaote: op ei Pools duo nao stoonte zelfs gein aander koppels in de kwartfinales.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
2010
Nao dees herindeiling had de provincie nog 34 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Baogsjete
left|50px 't Baogsjete gebäörde in 't Sambodroom (zuug bove). 't Gaof veer competities: twie veur bei geslachte, boevaan eder ein individueel en ein veur teams. Wie vaan teveure verwach waore de Zuid-Koreaone hier en meister.
6 augustus
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
2007
Nao dees herindeiling had de provincie nog 40 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Baogsjete
7 augustus
11 augustus
12 augustus
Basketbal
left|50px Bij 't basketbal späölde zoewel de manslui es de vrouwlui 12 teams in toernoojverband. Iers späölde ze in twie poules vaan zès, boevaan de bèste veer doorgónge nao de kwartfinaal. Via de haaf finaal en de finaal woorte de winners oetgemaak. De verleerders vaan de haaf finales späölde nog um 't broons. De hal boe 't baskette weurt gedoon hèt Carioca Arena 1. De klein en groete finales bij de vrouwlui waore op 20 augustus, die vaan de manslui op 21 augustus.
Bókse
left|50px De manslui bókse in ach gewiechsklasse, de vrouwlui in drei. De wèdstrije zien binne, in 't Riocentro. 't Bókstoernooj doort de ganse Speule, vaan 6 tot 21 augustus, meh de finales begóste pas op de 14e mèt 't manneliechvleeggewiech.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
2003
Nao dees herindeiling had de provincie nog 47 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Bókse
In tegestèlling tot de Speule vaan 2012 weurt bij de manslui noe weer zoonder helm gebóks.
Manslui
Vaan 6 tot 14 augustus.
Vaan 13 tot en mèt 21 augustus.
Vaan 10 tot en mèt 20 augustus.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
2001
Nao dees herindeiling had de provincie nog 48 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Manslui
Vaan 10 tot en mèt 21 augustus.
Vaan 7 tot en mèt 17 augustus.
Vaan 8 tot en mèt 20 augustus.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
1999
Nao dees herindeiling had de provincie nog 54 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Manslui
Vaan 6 tot en mèt 15 augustus.
Vaan 9 tot en mèt 21 augustus.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
1991
Nao dees herindeiling had de provincie nog 56 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Vrouwlui
Vaan 12 tot en mèt 20 augustus.
Vaan 12 tot en mèt 19 augustus.
Vaan 14 tot en mèt 21 augustus.
Fietsrenne
't Fietse is verdeild in veer disciplines, die um begriepeleke reies op versjèllende plaotse woorte gehawwe.
Baonfietse
left|50px Veur 't baonfietse heet me 't Olympisch velodroom gebouwd. 't Aontal oonderdeile waor mèt tien nog vrij groet: 't gaof competities in de keirin, omnium, plogeachtervolging, sprint en plogesprint, allemaol veur zoewel manslui es vrouwlui. Favoriet waore vaan te veure veural renners oet Ingelstaolege len; de Brit Mark Cavendish sloog 't weegfietse (boe heer bekinder vaan is) mer gans euver.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
1982
Nao dees herindeiling had de provincie nog 68 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Baonfietse
16 augustus
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
1973
Nao dees herindeiling had de provincie nog 103 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Baonfietse
Verrijd op 12, 13 en 14 augustus.
Verrijd op 14, 15 en 16 augustus.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
1970
Nao dees herindeiling had de provincie nog 104 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Baonfietse
Op 15 en 16 augustus.
Op 11 augustus.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
1969
Nao dees herindeiling had de provincie nog 108 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Baonfietse
Op 12 augustus.
Op 11 en 12 augustus.
Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limbörg
1963
Nao dees trökgaaf had de provincie nog 109 gemeintes.
Olympische Zomerspeule 2016
Baonfietse
Op 11 en 13 augustus.
BMX
left|50px In 't bmx'e veel twie kier 'n medaaje te pakke, eine kier veur allebei de geslachte. De bmx-baon ligk in 't Olympisch park vaan Deodoro.