cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hellevoetsluis
Stadsgeziech
thumb|right|Windmeule De Hoop Door de kleinen umvaank in 't verleie en verweustinge in d'n Twiede Wereldoorlog heet Hellevoetsluis weineg monuminte. Vaan de aw vestingwerke is nog oonder mie Fort Haerlem euver. Ouch intersant is de windmeule De Hoop oet 1801. 'n Aajd druugdok is allewijl es museum ingeriech.
Historie
Bij de Helvoetse sluus woort in de zeventiende iew 'n vesting aongelag, die veural bedoeld waor es verdeidegingswerk tege vaanaof zie oprökkende legers. Dit fort greujde lankzaamaon oet tot de Nederlandse marinebasis en 't pläötske greujde naovenant. In de negentiende iew evels raakden 't in verval, zeker wie de marineresidentie in de jaore daarteg vaan die iew nao Den Helder verplaots woort. Mèt 't graove vaan 't Kanaal door Voorne in 1830 kraog de plaots 'ne waterweeg nao Rotterdam debij.
Ionische Eilen
200px|right|thumb|Veendel vaan de Ionische Eilen 270px|right|thumb|Periferieë in Griekeland: 1.[[Attika, 2.Centraol-Griekeland, 3.Centraol-Macedonië, 4.Kreta, 5.Oos-Macedonië en Thracië, 6.Epirus, 7.Ionische Eilen, 8.Noord-Egeïsche Eilen, 9.Peloponnesos, 10.Zuid-Egeïsche Eilen, 11.Thessalië, 12.Wes-Griekeland, 13.Wes-Macedonië]] Ionische Eilen (Grieks: Ιόνια Νήσια, Ionia Nisia, Επτάνησα, Heptanisa, Albanees: Ishujt Jonianë) is 'n periferie (vergeliekbaar mèt de regio's in Fraankriek) en 'n eilengróp in Griekeland. De eilengróp is verneump nao de Ionische Zie.
Geografie
De Ionische Eilen heet 'n oppervlak vaan 2.307 km². 't Klein stök vasland vaan de Eilengróp grens aon Wes-Griekeland. De twie zuielekste eilen zien ouch te zien vaanoet de Wes-Griekse kös. 't Noordelekste eiland weurt in 't weste umrink door de Epierse kös. De Ionische eilen zien opvallend vergeleke mèt de aander Griekse eilen, umtot 't hei väöl greuner is.
Eilen
De Ionische eilen bestoon oet veer groete eilen en drei klein (dèks onofficieel) eilen:
Demografie
Volges de census vaan 2011 höbbe de Ionische Eilen 'n inwoeneraontal vaan 207.855, en 'n deechde vaan 90/km². 't Gief 'n opvallende krimp in 't lètse decennium; in 2001 goof 't nog 212.984 Ioniërs. Ouch gief 't väöl vergriezing oppe eilen. De meiste vaan dees geïmmigreerde lui zien nao Attika, Thessaloniki of noordweerts Europa ingegaange. 't Groetste deil vaan de bevolking woent op ein vaan de veer groete eilen. De hoofstad is Korfoe. Op de Ionische Eilen weurt Ionisch gepraot. De Ionische benaoming vaan dees periferie, Heptanisa, beteikent zoe get wie de zeve eilen. Evels is dit neet riechteg. De Ionische Eilen bestoon oersprunkelek inderdaad oet zeve groete eilen, mer daoneve gief 't ouch väöl klein eilen en e stök vasland, wat grens aon de Griekse periferie Wes-Griekeland. Ouch is 't zoe tot vaan de zeve groet eilen 'rs mer veer bij Griekeland hure. De aander drei hure bij Albanië.
Departeminte
De periferie is oonderverdeild in 4 departeminte (nomos):
Cultuur
De bekinde Grieks film O Thiasos späölt ziech aof op versjillende Ionische Eilen en trók heidoor väöl toerisme.
Palta
't Palta haet gein ISO 639 code.
Považská Bystrica
thumb|De rwien bie Považská Bystrica. Považská Bystrica (Pruus: Waagbistritz, Hongaars: Vágbeszterce) is 'n stad in 't noord-wèste van Slowakieë. De plaats haet ruum 42.000 inwoeaners en ligk lankse reveer de Váh. De stad haet gein historisch centrum, went dit woort inne twieëdje hèlf vanne twèntjigsten ieëf door 't communistisch regime gesloop en vervange door griesboew óm de rasje grui van 't industriestedje te kinne vashaje.
De börch, wo noe nag slechs 'n rwien van besteit, die bie Považská Bystrica ligk woort in 1316 veur 't ieës vermèldj. De plaats zèlf pas in 1330 es Bistrica. In 1384 kreeg 't plaetske stadsrèchte.
Jacobswoude
frame|Ligking vaan Jacobswoude in Zuid-Holland Jacobswoude is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, tege de grens mèt Noord-Holland, mèt op 1 januari 2006 10.802 inwoeners en 'n oppervlak vaan 41,37 km2 (daovaan 4,87 km2 water). Binne de gemeinte laoge de dörper Leimuiden, Rijnsaterwoude (raodhoes) en Woubrugge, die tot 1991 zelfstendege gemeintes waore.
Jacobswoude is geneump nao 't in de Middeliewe bleujend meh daonao vervalle dörp mèt dezelfde naom. Op 1 januari 2009 is de gemeinte mèt Alkemade gefuseerd tot de nui gemeinte Kaag en Braassem.
Réunion
Réunion (Frans: La Réunion) is 'n eilandj in Afrika t'n oeaste van Madagaskar en t'n wèste van Mauritius. 't Is e Frans euverzieëdepartement. 'n Aaj benaming die in 1848 woort aafgesjaf woor Île Bourbon.
Réunion woort in 1513 dore Portugezen óntdèk en waas doe nag ónbewóndj. De hujige gemingdje bevölking is vanaaf de zeuvetieëndjen ieëf óntstange wie 't eilandj door Franse, Afrikane, Chineze, Maleisiërs en Indiërs woort bevolk. Toete äöpening van 't Suezkanaal waas 't 'n wichtige halte oppe waeg nao Oeas-Indië. Allewiel us 't eilandj e modern en waalvarendj eilandj mit 'n inwoeanersaantaal op 829.903 (2010). Dees waalvaort dank Réunion veural aan 't toerisme, aangezeen 't 'n geleefdje locatie is ónger bergbeklummers en netuurleefhöbbers. Groeate trèkpleisters zeen de völkaan Piton de la Fournaise en 't strandj van Boucan-Canot.
Ómdet Réunion e Frans departement is maak 't deil oet vanne Europese Unie. Door zien ligking waas 't de ieëste plaats oppe welt wo op 1 jannewarie 2002 de euro woort ingeveurdj; det waas ein of twieë oer ieëder es Europa zelf.
't Guuef twieë lóchhaves op Réunion: Réunion Roland Garros, bie Saint-Denis ane naordziej, de wichtigste, en Saint-Pierre Pierrefonds, 'n kleinder ane zuudkantj.
Spraoke
Op Réunion waere, op inkel wichtige immigrantespraoke nao, slechs drie spraoke gekaldj. Wiedoet de euverhieërsjendjste spraok is 't Réunions Creools, e creool det van 't Frans is aafgeleidj. Wiejer waeren in minder maote Tamil, Hakka, Kantonees, Standerdmandarien en Frans gekaldj. Ouchal is 't Frans de officieel spraok, oppe immigrantjespraoke nao is 't de klènste spraok van 't eilandj.
Demografie
E kwart vanne bevölking is van Europese aafkóms; de Indieërs vörme bao e kwart vanne bevölking, de Chineze vörme mit 'n aantaal van 25.000 luuj zoeaget drie procent vanne bevölking. E deil vanne bevölking is van gemindje Afrikaans-Malagassische aafkóms.
Duitse Democratische Rippubliek
thumb|De distrikte (Bezirke) boe de DDR vaanaof 1952 in waor verdeild. De Duitse Democratische Rippubliek (Duits: Deutsche Demokratische Republik), gemeinelek DDR of Oos-Duitsland geneump, waor 'ne staot in Midde-Europa op communistische groondslaag. De staot kaom voort oet de Sovjet-bezèttingszones vaan Duitsland en Oos-Berlien. De Geallierde hadde nao de Duitse capitulatie in 1945 't land in veer bezèttingszones verdeild um touw te zien op de denazificatie en op termijn de souvereiniteit te herstèlle. Wie nao e paar jaor de spanninge tösse de democratiche westerse bezèttingsmachte (de Vereinegde Staote, 't Vereineg Keuninkriek en Fraankriek) en de Sovjet-Unie opleep, riechde de ierste in mei 1949 de Boondsrippubliek Duitsland op, allein in hun drei zones. Op 7 oktober vaan datzelfde jaor stiechde de Sovjetregering toen de Duitse Democratische Rippubliek. Heimèt waor Duitsland veur de koumende decennia verdeild.
Réunion
Bestuurlike indeiling
Réunion is e Frans euverzieëdepartement (nómmer 974). De houfstad is Saint-Denis.
Duitse Democratische Rippubliek
De Weeropbouw vaan 't land woort krachteg t'r hand genome, meh de economische oontwikkeling bleef achter op 't weste. Daobij kaom 't repressief, dictatoriaol (tot 1953 stalinistisch) systeem, wat de bewoeners wieneg vrijheid leet. Väöl lui vlöchde daorum nao 't weste, wat de regering brach tot de bouw vaan e hek op de grens en 'n moer (vaanaof 1961) dweers door Berlien heer. Ouch woort intensief op de eige bevolking gespioneerd door 't Ministerie veur Staotsveilegheid (Stasi). Nao d'n doed vaan partijchef Walter Ulbricht verbeterde de relaties mèt 't weste get (zeker door de Ostpolitik vaan de Wes-Duitse kanseleer Willy Brandt). De dictatuur bleef evels en 't economisch versjèl woort allein mer groeter. In 1989 kaom 't heidoor tot groete proteste, die de regering tot ingriepende hervörminge brachte, boeoonder de Val vaan de Moer en democratische verkezinge. De nui gekoze regering besloot ziech direk bij de BRD (Wes-Duitsland) aon te slete, wat op 3 oktober 1990 voltrokke woort.
Réunion
Bestuurlike indeiling
't Departement is óngerverdeildj in veer arrondissementee, 49 kantons en 24 gemèndje.
De veer arrondissemente van Réunion zeen:
Lektrikveldj
E lektrikveldj besjrief de lektrische krafte in de ruumdje bie 'n gegaove ruumdjelike lajingsverdeiling, nao gruuedje en nao richting. Lektrikveljer zeen ein vanne twieë menere worop lektriklajinge krafte opein kónne oetube; de anger is 't magneetveldj (zuuch ouch: lektromagneetveldj).
Lektromagnetisch veldj
E lektromagnetisch veldj is e veldj det de ganse ruumdje besleit en besteit oet e lektrikveldj en e magnetisch veldj.
Lektrikveldj
Lektriklajinge ube ummer 'n kraf oet op al de anger lajinge in 't hieëlal. Mit toenummendjen óngerlingen aafstandj genieëk die kraf de nól. De kraf womit twieë lajinge einanger aantrèkke kan waere beraekendj mitte Wèt van Coulumb.
Lektromagnetisch veldj
E lektrikveldj, geperduceerdj door neet-bewaegengdje lektriklajing, en e magnetisch veldj, geperduceerdj dore bewaeging van lektriklajinge, zeen zoea sterk verbónje det me döks sprèk euver e lektromagnetisch veldj en lektromagnetisme.
Nordland
thumb|De ligking van de pervincie Nordland in Nórwaeg. Nordland is 'n pervincie (fylke) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Nord-Norge. In 2007 had 't 235.436 inweuners en e gebied van 38.327 km². De houfsjtad is Bodø.
De pervincie is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Gemeintes
Veerenvieërtig gemeintes ligken in Nordland:
Grâce-Hollogne
thumb|right|Liegking va Grâce-Hollogne in de provincie Luuk Grâce-Hollogne (Welsj: Gråce-Hologne, locaal oetsjpraak: Grâce-Hologne) is 'n gemèngde in de provincie Luuk in Wallonië op 't Belsj. Naobergemèngdes zeunt de hoofsjtad Luuk, Ans, Saint-Nicolas, Seraing (Jemeppe-sur-Meuse), Flémalle, Saint-Georges-sur-Meuse, Donceel et Fexhe-le-Haut-Clocher. De gemèngde tèlde op d'r 1sjte juli 2004 21 817 inwoners (10 547 mansluuj en 11 270 vroluuj) op 'n oppervlakde va 34,03 km².
't Vleegvaeld va Luuk Liège Airport en de handelszone d'r öm heen liegkt gaans op 't groondgebied van de gemèngde.
thumb|left|Vleeghave Liège Airport|250px
Lech Wałęsa
thumb|Lech Wałęsa. Lech Wałęsa (oetspraok: Lèch Vawèngsa, IPA: [ˈlɛx vaˈwɛ̃ŋsa]) (Popowo, Kujavië-Pommere, 29 september 1943) is 'ne Poolse politicus, aaje-vakbóndjsleider en ex-president. Hae richde in 't communistische Pole d'n ónaafhenkelike vakbóndj Solidarność (solidariteit) óp en hae wös mit de premier Jagielski óp 31 augustus 1980 'n historisch akkoord te sloete. Veur 't ieës woort in 'n Oeasbloklandj 'n ónaafhenkelik vakverbóndj erkindj dore regering. Solidarność kreeg zelfs beperkde toegank toete radio enne televies.
In december 1981 reep de nuje premier, generaal Jaruzelski, de staat van belègk oet. Veuraanstaandje leiders van COR en Solidariteit, ónger waem Wałęsa, woorte gearresteerdj. Toet 12 november 1982 zoot Lech Wałęsa gevange. Wie d'r vriekoom waar zie vakverbóndj al verbaojen en ouch nao de óphöffing van 't oorlogsrech in juli 1983 woort t'r euveral gevolg dore geheime politie.
Wałęsa kreeg veur ziene vreedzamen inzat veure Poolse wèrkers in 1983 de Nobelpries vanne Vrede. Zien vroew reisde nao Stockholm ómme pries in óntvangs te nömme. In 1989 óntvóng d'r d'n Europese Mienserechtepries vanne Raod van Europa.
In 1990 woort Wałęsa bie de ieëste drekke presidentsverkezinge zaer de ómkieëring gekaoze toet president van Pole.
Ängelholm
Ängelholm is 'n gemèndje in Skåne län, Zwede. De gemèndje tèltj 38.674 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 422,55 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 91,5 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
8,04% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Kenaal (telecommunicatie)
'ne Kenaal is in de telecommunicatie e deil van e middel (medium) woreuver infermasjie in de vorm van signale wuèrtj versjik. Euver 't algemeint waere euver 'tzèlfdje middel 'n aantaal aan aafzunjerlike signale tegeliekertied versjik. Hieveur deentj eder signaal 'n unieke eigesjap te bezitte veur zich te kónne óngersjeie van 't angert. Op gróndj van de eigesjappe splits 'nen óntvanger 't samegestèldj signaal in aafzunjelike signale of isoleertj d'r 't gewunsj signaal oet 't samegestèldj signaal. Mit anger wäörd, 'nen óntvanger is aafgestèldj op 'ne bestumdje kenaal. 't Gebroek van kenale levertj 'n efficiënter gebroek van 't middel op.
Grand Est
Grand Est is de naom vaan 'ne regio in Fraankriek. De regio besteit sinds 1 jannewarie 2016 toen de veurmaolege regio's Elzas, Champagne-Ardenne en Lotharinge woorte samegeveug. In 'n Internetstumming woebij käös waor oet veer naome kaom de naom Grand Est nao väöre es nuie naom. De nuie naom is op 30 september vasgestèld door de Raod vaan Staote.
Norbik
thumb|350px|Panorama Norbik mèt Seent Brigidakèrk Norbik (Nederlands Noorbeek) is e dörp in de gemèngde Èèsjde-Mergraote in Zuud-Limburg. Norbik liekt in 't Noordal an de brón van de Noor (baeëk). Tot aan de gemingdeleke herindeling in 1982 waor 't 'n zelfsjtendige gemingte mèt de buurtsjappe Sjei, Bergenhoëze, Ge Kruuts (Hoogcruts), Sjilberg, Terlinne, Ulvend, Vroële en de Wesj. In Norbik wonne óngeveer 900 luuj.
Historie
De örsjte vermelding va Norbik is te veende in d'r Annales Rodenses oet 1144 es Nortbech(e). Armand Boileau verklaort d'r naam es baeëk ten noorde van de Voor. D'r naam van 't dörp is dus oorsjpronkelek 'n exoniem.
De gemèngde Norbik waoërt op 12 september 1944 vanoet S'n Maeëte bevrijd dör de geallieerde en daomèt waor 't dörp de örsj bevrijde gemèngde va Nederland. Op 12 september 1969 waoërt op d'r Pley dör Kunningin Juliana 'n monumaent van de haand va keunssjmid Jef Wanders oonthuld, dat 't èng van d'r Twieëde Waeltkrèèg va Norbik herdeenkt. De sjoeëljeugd zong tiedens de oonthulling 't leed: We shall overcome.
In 2021 brande e dèèl va de kèrk oet. Hiebie göng 't örgel en 't ieëwenaoëd altaar verlaoëre.
Besjermd dörpsgezich
D'r kern va Norbik is saer 1987 besjermd dörpsgezich. De mergele, gotische Brigidakèrk an d'r Pley, oet 1500, liekt op 'ne motte en haat driej beuke en 'ne typisch Limburgse kèrktore. Roond de kèrk liekt d'r owwe kèrkhof. D'r patroeënhèllège Seent Briej (Brigida) hat vör de kèrk nog 'n deupkapel, die in 1700 is geboewd ter ière van häör. Zie is besjermhillige van 't haoënvieë en daorum wert ze aafgebeeld mèt 'n koo. Op häöre fieësdaag, op 1 februari, kieëme vreuger väöl pelgrims nao Norbik. Taege-n-över de kèrk, 'n art nouveau väörmalèg warehoes. In en rónd 't plaetsjke zeunt väöl vakwerkhoezer en 'n zaestèg veldkruzer zeunt bewaard geblaeëve. 'ne Wèrkgroep waegkruzer zörgt vör 't insjtandhoute.
Taal
Bies 1968 waoërt óp de Lieëger Sjoeël in de lètste twieë jaor Fraanse lès gegaeve. Saer 2008 is die optie wer mäögelek.
Buurtsjappe
Gehuchte en buurtsjappe:
Flevoland
Flevoland is 'n provincie vaan Nederland, en wel de döns bevölkde en de jongste. Ze besteit, op Urk en 't verlaote Sjokland nao, gans oet nui land, dat in de twintegste ieuw binne 't kader vaan de Zuiderzeewerke woort ingepolderd. Sinds 1 januari 1986 vörmp Flevoland 'n provincie. 't Grens aon Friesland, Euverijssel, Gelderland, Utrech en Noord-Holland. Hoofstad is Lelystad, allewel tot Almere väöl groeter is.
Gemeintes
Flevoland heet mer zès gemeintes.
Rubicon
Rubicon kan verwieze nao
Katwijk
frame|Ligking vaan Katwijk in Zuid-Holland Katwijk (Hollands: Kattek) is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Duinstreik, tösse Wassenaar en Noordwijk in. De gemeinte had op 1 januari 2012 62.493 inwoeners en heet 'n oppervlak vaan 19,24 km2 (daovaan 5,51 km2 water). De gemeinte umvat vief groete kerne: Katwijk-Noord, Katwijk aan den Rijn, Katwijk aan Zee (raodhoes), Rijnsburg en Valkenburg. Dees vief kerne zien in de loup vaan de jaore gans aoneingegreujd zoetot ze noe same 'n middelgroete stad vörme. Toch höbbe de kerne, veural Katwijk aan Zee, hun karakter vaan zelfstendege gemeinsjappe weite te bewaore. Zoe kint me in Katwijk aan Zee 'n uniek Hollands dialek, 't Katwijks.
Rijnsburg en Valkenburg waore tot 1 januari 2006 apaarte gemeintes. Door de sterke versteideleking in recinter daog is de gemeinte integraol deil oet goon make vaan de Randstad Holland.
Parlemint
thumb|De plenair zaol vaan de [[Twiede Kamer, ein vaan de twie kamers vaan 't Nederlands parlemint.]] E parlemint of 'n volksvertrejjing is e regerend orgaon wat besteit oet e groet aontal lui mèt väölal geliekweerdege positie, die bij mierderheid beslissinge mote numme. De leie vaan e parlemint kinne door directe of indirecte verkezing, beneuming vaan bovenaof of vererving weure aongeweze. E parlemint weurt geach same te wèrke mèt de regering en/of 't staotshoof. Landsbesture boebij 't parlemint de veurnaomste mach heet neump me parlementair (i.t.t. beveurbeeld 'n presidentieel rippubliek). De naom parlemint is miestens gerizzerveerd veur staote en deilstaote, allewel tot 'n gemeinteraod in weze volgens 'tzelfde principe functioneert. In modern democratieë is 't parlemint 't belaangrieks deil vaan de legislatieve mach.
Parleminte en vergeliekbaar verzamelinge zien al bij de alderajdste volker bekind; zoe had me in 't aajd Roeme de Senaot en kóste de aw Germane 't (ge)ding. In de middeliewe verzamelde keuninge dèks hun lienmaander (de edele) um ziech heer es parlemint. In Ingeland woort de keuning evels al gaw gedwónge um ouch 't volk 'n stum te geve; de börger brach heer oonder in 't Liegerhoes en zoe oontstoont 't ierste twiekamereg parlemint, 'n constructie die me allewijl in väöl len trökzuut. In de Vreugmodernen Tied trokke voorste de mach nao ziech touw, boedoor 't parlemint neet mie nudeg waor (absolutisme). In Fraankriek kaome de États-Général tösse 1614 en 1789 neet mie bijein. De Franse Revolutie brach dao radicaol verandering in; zeker in häör ierste faas streefde ze 'n oetgesproke parlementair bestuur nao. Heidoor waore voorste in de negentienden iew gedwónge parleminte serieus te goon numme; zeker nao 't revolutiejaor 1848 kraoge ze ummer mie mach. 'n Wijer verandering vaan de Franse Revolutie waor de inveuring vaan gesjeie machte; sindsdeen spreke parleminte gei rech mie, wat ze daoveur (zjus wie voorste) soms wel dege.
Hómmert
thumb|Plaatsnaambord bie Sjènne. Hómmert (Nederlands: Hommert) ies 'n buurtsjap van Vaosje (Vaesrade) en Awstrao in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. 't Gehuch weurt aangegeve door 'n blauw plaatsnaambord en ies gesitueerd tösje Vaosje, Awstrao (Amstenrade), Broensem en Gebrook (gemeinte Heerle). Dedoorheen löp de groate weeg van Gelaen nao Heerle. Dao liegke 'n paar groate häöf.
Bies 2019 huèrde 't bie twiè versjillende gemeintes: bies 1982 bie Vaosje en Awstroa, daonao bie Nut en Sjènne. Pas saer de fusie van dat jaor ligk gans Hómmert veur 't ièsj in ein gemeinte.
Op 'n sjplietsing sjteit 'n waegkruus.
{{DEFAULTSORT:Hommert]]
Nieërboesj
Nieër(e)boesj (Duutsj: Niederbusch) is e dörp inne gemèndje Gangelt in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale, mit zoeaget 550 inwoeaners. 't Ligk tösse Sjta, Hogeboesj, Gillrath, Nieërsjtraot, Op d'n Hiering en de NAVO-basis (richting Neuteveren) in.
Nieërboesj behuuerdje same mit Gangelt, Hastelder, Hogeboesj, Keverberg, Kritsraoj, Mindergangelt, Sjta en Vintele toete oearsprunkelike gemèndje Gangelt.
Straotname
De volgendje straote ligken oppe Nieërboesj:
Verenigde Naties
thumb|Lede van de Verenigde Naties miniatuur|Verenigde Naties, [[Genf]]
De Verenigde Naties (VN) is 'n internationaal organisatie die in 1945 nao d'r Twiede Waeltkrèèg is opgericht. 't Is 'n mondiaal organisatie va överhede die samewèrke op 't gebied van 't internationaal rech, mondiaal veilighèèd, behaod va humanitair rechte, oontwikkeling van de waelteconomie en 't oonderzeuk nao maatsjappeleke en cultureel oontwikkelinge. Op 10 december 1948 waoërt de Universeel Verklaoring van de Rechte van d'r Miensj vasgesjtèld.
De organisatie is dör 51 leng opgericht en tèlde eind 2007 192 lidsjtaote. Vriewal eeder internationaal erkaand, oonafhankelek laand is lid van de organisatie. Mer ouch de Europese Unie is lid. Vanoet 't hoofdkantoeër in New York en de deelhoofdkantoeëre in Genève, Wene en Nairobi besjlisse de lidsjtaote en de Gesjpecialiseerde organisaties van de Verenigde Naties tiedens regulier oontmoetinge över essentieel waeltzake en waeltömvattende gebäörtenisse. De VN-tale zeunt Arabisch, Ingelsj, Fraans, Mandarien, Rössisch en Sjpaans.
D'r zeunt zès besjtuursorgane die 't waerk van de organisatie aansjture: de Algemene Vergadering, d'r Economische en Sociale Raod, 't Internationaal Gerechtshof, 't Secretariaat, d'r Trustsjapsraod en 't mèts dwingende en bekaandste orgaan van de Verenigde Naties, d'r Veiligheidsraod. Daarnaeve zeunt d'r diverse gesjpecialiseerde organisaties die deel oetmake van 't intern systeem van de Verenigde Naties, oeë-oonder UNICEF, de Waeltbaank en de Waeltgezoondheedsorganisatie (WHO).
In 2016 waoërt António Guterres secretaer-generaal van de VN. Ziene vörgenger waor Ban Ki-moon.
Iljoesjin
Ilyushin is opgerich door Sergej Ilyushin. Hae waerdje 82 jaor aad en sjtorf op 9 fibberwarie 1977. In 1910 kreeg hae intresse in'ne lochvaart. Tiedes de Eerste Waereldoorlog kwaam hae in deens biej de Russische lochmach es piloot. Hae zoot in deens toet 1926. Toen begos hae vleegtuuge te ontwerpe veur de Russische striedkrachte.
De gesjiedenis
Ilyushin richdje zien bedrief in 1933 op. 't Eerste vleegtuug van Ilyushin waas de Il-1 dae gein succes waerdje. Ilyushin's volgende vleegtuug, de Il-2, waerdje waal ein succes. Dit vleegtuug waerdje saame mit nog ein aantal anger jagers en bommewerpers, väöl ingezatj in'ne Tweede Waereldoorlog. Toen deze oorlog waas afgeloupe begos Sergej zich te richte op'pe civiele lochvaart. Hae boewdje tal van vleegtuuge die ein groot succes waerdje. In'ne jaore '40 kwaam hae mit de Il-12 Coach en'ne Il-14 Crate die gooj verkoupciefers haoldje. In 1946 kwaam d'r mit de Il-18 Coot, ein veermotorig vleegtuug mit intercontinentaal vleegbereik. In 1963 introduceerdje 't bedrief de Il-62 Classic, dae verdach väöl op de VC-10 leek. In taegesjtelling toet de VC-10, is de Classic vandaag de daag nog sjteeds in deens. Ein anger succesvol vleegtuug van hem is de Il-76 Candid.
Graafstroom
Graafstroom is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Alblasserweerd. De gemeinte, die 'n klein tiendoezend inwoeners had, bestoont oet 'n aontal dörper die in lintbebouwing um 't gelieknaomeg kenaal ligke, in 't verlèngde vaanein (zuug oonder). In 2013 fuseerde de gemeinte mèt Liesveld en Nieuw-Lekkerland tot de nui gemeinte Molenwaard.
Insignes
Umtot 'n combinatie vaan de zeve aw gemeintewaopes zoe good wie oonmeugelek waor, besloot me vaan e nui waope te make. Dit liet ziech zoe besjrieve: vaan goud, mèt drei dweersbalke vaan azuur, de boveste en oonderste gegolf. Dit waope stèlt de geografie vaan de gemeinte veur, mèt d'n Alblas, de Graafstroom en de Goudriaan. De middeste weurt um zie mie kenaalechteg veurkoume es rechte balk geteikend.
't Veendel is natuurlek gebaseerd op 't waope.
Plaotse
thumb|Geziech op Brandwijk, euver de Graafstroom thumb|Meule De Vriendschap in Bleskensgraaf De gemeinte umvatde de volgende kerne en naobersjappe:
Aonzien
Wie de gansen Alblasserweerd waor de gemeinte waterriek en wie 't groetste deil vaan de streik is ze agrarisch vaan karakter, mèt groete weilen, brei slote en kenale en väöl windmeules. Alle dörpskerne höbbe 't karakter vaan lindörp, oetgestrek langs brei vaarte. De drei groetste waterluip zien d'n Alblas, de Graafstroom en de Goudriaan. De ierste twie ligke in 't verlèngde vaanein, al is d'n Alblas väöl krommer. Aon de noordkant vaan deze stroum ligke vaan wes nao oos Oud-Alblas-Noordzijde, Heulenslag, Bleskensgraaf-dörp, Gijbeland en Ottoland-zoord; aon de zuidkant vint me Oud-Alblas-dörp, Abbekesdoel, Hofwegen, Molenaarsgraaf en Ottoland-zuid. 't Ein dörp geit dus ummer naojeloes euver in 't aandert. 't Dörp en 't water Goudriaan ligke oostelek vaan Ottoland, e bitteke wijerop. Allein Wijngaarden en Brandwijk-dörp ligke gans boete de doorloupende lintbebouwing.
't Aontal rieksmonuminte waor besjeie: 87 in de ganse gemeinte.
Vörming
De gemeinte oontstoont in 1986, bij 'n gemeinteleke herindeiling in gans de regio. Sommege vaan de gemeintes hadde zelf ieder annexaties achter de rögk. De complete annexatiehistorie zuut zoe oet:
Wijer woorte klein deile vaan de aw gemeintes bij buurgemeintes geveug, en kraog Graafstroom zelf e deile vaan de toen ouch opgeheve gemeintes Giessenburg (dörpskern nao Giessenlanden), Groot-Ammers, Langerak en Streefkerk (dörp in alle drei gevalle nao Liesveld).
Fusie
De fusie mèt Liesveld en Nieuw-Lekkerland, die op 1 jannewarie 2013 in wèrking traoj, waor sinds jaore in veurbereiing. De nui gemeinte geit Molenwaard heite en weurt op 1 jannewarie 2013 ingestèld.
Börgemeisters
In zie kort bestoon heet de gemeinte Graafstroom veer börgemeisters gehad.
Bronne
Veur dit artikel is oonder mie gebruuk gemaak vaan nl:Graafstroom en nl:Lijst van burgemeesters van Graafstroom.
Muidersjlot
thumb|right|200px| ’t Muidersjlot 't Muidersjlot is ein nog in goje sjtaot verkeërend middeleëuws kesjteël in 't Noord-Hollandjse Muiden. Allewiel is 't ein Rieksmuseum.
Besjrieving van ’t kesjteël
't Kesjteël is ein veerkantje waterbörch. Op jedere hook sjteit eine rónje taore. Bènne de moere sjteit ein groat geboew mèt trapgevele. 't Haet ein sjlotgrach mèt ein ophaolbrök. Boete 't kesjteël is eine proemeboamgaard, dae ouch al besjtóng in de tied van Hooft. (Ein beroemde oetdrökking van Hooft taenge de anger leje van de Muiderkrink: "Tot zeens in de proemetied"). D'r is ouch eine gerestaureerde moostem en eine krujetuin.
't Waterliniepaad en 't Floris V-paad loupe langs 't Muidersjlot.
Boew
Wieneë 't Muidersjlot geboewd is, is ónzeker. Meistal wirt gezag dat 't róndj 1280 door graaf Floris V woort geboewd, mer meugelik besjtóng 't doe al en zouw hae in daen tied gekoch höbbe. 't Kesjteël woort geboewd aan de mónjing van de Vech in de Zuderzeë], 't taengewoordige [[Iesselmeër. Direk biej 't kesjteël ligk Muide mèt zien sjilderechtige have.
Maord op Floris V
thumbnail|right|200px|Krujetuin Graaf Floris V woort op 27 juni 1296 in de ómgaeving van 't kesjteël vermaord. Biej eine valkejach woort hae gevangegenómme door de deilnummende edelluuj Gijsbrecht IV van Amstel en Herman van Woerde. Hae woort vief daag gevangegezat in 't kesjteël. Biej ein óntsjnappingspoging oet 't kesjteël woort hae door ziene sjildknaap, Gerard van Velsen doad gemaak.
't Kesjteël woort daonao verrinneweert door bisjop Willem van Mechele, dae vermoedelik mèt de sjtein van 't Muidersjlot 't kesjteël Vredelant (Vreelandj) leet oetbreije. Wat euver bleef waas ein 'borchterrein', pas 70 jaor, róndj 1370, later woort door graaf Albrecht van Beiere op dezelfde plaatsj en mèt dezelfde plattegróndj 't (hujige) Muidersjlot weer opgeboewd (hoewaal d'r ouch suggesties zint dat 't sjlot noats verrinneweert is gewaes) ).
Verval en restauratie
In de Franse tied woort 't kesjteël es kazerne gebruuk door 't Franse leger. Vanaaf 1795 woort 't sjlot neet meë bewoond en raakde 't in verval. 't Ministerie van Aorlog gebruukde 't es opsjlaagplaatsj, tot 't geboew hiejveur te boewvallig woort bevónje. In 1825 woort 't veur sjloop te koup aangebaoje, wat zoaväöl beteikende dat de kouper 't geboew moch sjlope en de vriejkómmende boewmateriale in eigedóm kroog ('t terrein woort dus neet te koup aangebaoje). Nao väöl oprope aan keuning Willem I, ónger angere van historicus en literator Samuel Iperusz Wiselius, woort de verkoup aevel verhinjerd. 't Geboew woort door 't Ministerie van Aorlog euvergedrage aan 't Ministerie van Bènnelandjse Zake. De Aafdeiling Kunste en Weitesjappe van dit ministerie begoosj pas in 1895 mèt de restauratie, die woort oetgeveurd ónger leijing en volges planne van P.J.H. Cuypers. 't Muidersjlot en de vèsting dao ómhaer zint nog ummer eigedóm van de Sjtaat (Rieksgeboewedeens).
Bewoning
thumb|right|200px|Wirkkamer van P.C.Hooft op 't Muidersjlot 't Muidersjlot wirt meistal bewoond door sjlotvoogde, die 't names hunne heër beheerde; dat waas biejveurbeeldj de bisjop of de landjgraaf. In 't begin van de zestieënde eëuw woort 't kesjteël korte tied eigedóm van de Gelderse. In de Tachtigjaorige aorlog woort in 1577 't sjlot names Willem van Oranje ingenómme.
De meubele, gebruuksveurwerpe en sjilderieje die allewiel in 't kessjteël zint te bezichtige sjtamme oet de 17e eëuw. In die periood laefde de sjriever Pieter Corneliszoon Hooft in 't kesjteël. Dae verzamelde anger kunstenaersj óm zich heen, de Muiderkrink genaamp.
Noord-Holland
Noord-Holland is 'n Nederlandse provincie. 't Is 't noordelek deil vaan 't aajd gewes Holland; vreuger verstoond me oonder Hollands Noorderkerteer evels e minder groet gebeed, namelek alles wat bove 't IJ laog, dus neet Amsterdam en Haarlem. Vaan dees provincie is Haarlem de hoofstad, allewel tot Amsterdam väöl groeter is. De provincie ligk aon de Noordzie en 't IJsselmeer. Ze umvat ei wadde-eiland: Texel.
Gemeintes
Noord-Holland heet sinds 1 april 2022 44 gemeintes.
In Noord-Holland zien dèks herindeilinge gewees, al is 't neet zoe dèks wie in Zuid-Holland. Belaankrieke herindeilinge voonte plaots in 1830 (e paar extreem klein gemeintes), 1921 (stadsoetbreiing Amsterdam), 1970 (meregebeed), 1974 (Zaanstreek), 1979 (Wesfriesland), 1991 (Waterland), 2006-2007 (Wesfriesland), 2012-2013 (Kop vaan Noord-Holland) en 2015-2016 (meregebeed en 't Gooi).
De lèste jaore heet de provincie diverse klein herindeilinge gedoon, hei en dao gedwoonge meh miestal mèt instumming vaan de gemeintes. In 2022 goon de gemeintes Beemster en Purmerend fusere, en weurt Weesp bij Amsterdam geveug. Zuug wijer: lies vaan geweze gemeintes in Noord-Holland.
Maltsókker
Maltsókker of maltoas (glucose α(1→4) glucose; C12H22O11) is 'ne reducerendje sókker dae nao hydrolyse twiè molecule glucoas guf. De smaak van maltsókker is zeut. 't Is 'n disacharied.
De sjemische naam van maltsókker is α-D-glucopyranosyl-(1→4)-β-D-glucopyranoas. De verhaojing waterstof:zoerstof is 2:1.
Maltsókker is 'n dimeer det kan óntstaon bieje aafbraak door 't enzym amylaas van zètmael det dezelfdje glycosiedbinjing haet.
Vriewaal alle organisme kónne maltsókker aafbraeke mit 't enzym maltaas. De vörming van maltsókker en glucoas in kemendje gaestekörrele ónger invlood van 't enzym amylaas is wichtig bie 't malte veure bereijing van beer.
Watermeule
thumb|right|Watermeule op de [[Geul in Geulem ]] 'n Watermeule ies 'n meule, woavan 't meulewerk weurt aangedreve door sjtruimend water van 'n beek of klein reveer, dat 'n waterraad in bewaeging bringk. In 't vlake landsjap en op hoager gelege gebejer weurt gebruuk gemaak van de windkrach. Dao bevinge ziech de windmeules. Bie 'n bovesjlaagmeule vèlt 't sjtruimend water van bovenaaf op de sjoepe van 't waterraad. Bie 'n óndersjlaagmeule sjtruimp 't water ónderlangs die sjoepe.
Gesjiedenis
thumb|right|Watermeule op de [[Geul, Sint-Pièter, Valkeberg]] De watermeule ies 'n oetvinging van de Romeine. In Roame en in Frankriek höbbe opgravinge dat aangetuènd. In de Mieddelièwe ies de watermeule heroetgevónge in Europa. Saer de 14e ièw zint in Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Twente óngevaer 800 watermeules in bedrief gewaes. In die meules woort graan, mosterd en böskroet gemale. Ouch woort 't driefwerk gebruuk veur 't peersje van plante-olie, zaege van hout of veur de fabricage van papier. Zoa woorte de meules nao hun gebruuk geneump: graanmeule, mosterdmeule, koremeule, oliemeule, zaegmeule, papiermeule. In de tied van de industrieel revolutie zint väöl van dees bedriefkes euvergegange op sjtoummachines. In Nederland zint nog 'n 85 watermeules euver. In Zuud Limburg ies ouch 'n aantal bewaard gebleve en (nog) in gebruuk.
Soorte watermeules
Al nao gelang wat mèt 't driefwerk weurt gefabriceerd, krieg ouch de meule ziene naam. Zoa óndersjeie v'r:
Woa
Langs de sjtruimende beekskes in Zuud-Limburg zint nog watermeules in bedrief óf ze weure veur ander doeleindes gebruuk. (Horeca, kunsgalerie, museum).
Oss
thumb|Ligking vaan Oss in Noord-Braobant Oss is 'n plaots en gemeinte in 't noordooste vaan de Nederlandse provincie Noord-Braobant. Ze had 'n populatie vaan 84.061 lui per 1 januari 2010 en 'n oppervlak vaan 159,94 km² (daovaan 7,42 km² water). Binne de gemeinte ligke nog de kerne Berghem, Demen, Dieden, Deursen-Denneburg, Geffen, Haren, Huisseling, Kessel, Koolwijk, Lith, Lithoijen, Macharen, Maren, Maren-Kessel, Megen, Neerlangel, Neerloon, Oijen, Overlangel, Teeffelen, Ravenstein en Het Wild.
Zutphen
Stadsfuncties
Oondanks ziene rillatief gering gruutde heet Zutphen e paar veurnaom besteurleke functies, die 't verkraog in 't begin vaan de negentiende iew wie 't nog rillatief groeter waor. Zoe is d'n tribbenaol vaan dees regio in Zutphen gevesteg, wie ouch de poliesacademie. Sommege höbbe d'n tribbenaol nao 't väöl groeter Apeldoorn wèlle verplaotse; dit heet me evels aofgebloze. In Zutphen vint me ouch de Hanzehal, woe eveneminte wie de Jaarbeurs van het Oosten georganiseerd weure.
Oss
Stadsfuncties
Oss is vaanajds e veurnaom industrieel centrum en heet die functie nog ummer neet verlaore. Sins de jaore daarteg is in Oss e febrik vaan Unilever, Unox, gevesteg. De groetste werkgever evels is de sjemische industrie vaan Akzo Nobel, mèt e medicienfebrik, Organon. Ouch de otomatisering is hei vertegewaordeg.
Zutphen
Stadsgeziech
Oondanks zwoere besjaojing in d'n Twiede Wereldoorlog heet de binnestad vaan Zutphen väöl middeliewse en ander aw monuminte bewoerd. 't Bekindste is de Groete of Sint-Walburgiskèrk, begós in romaanse stijl, oetgebouwd in de gotiek, en mèt de bereumde Librije, 'n aw bibliotheek. Ander kèrke zien de Broederenkerk en de Nieuwstadskerk. Ouch zien väöl reste vaan de aw walmör bewoerd gebleve, veural 'n aontal bolwerke en poorte.
Oss
Stadsfuncties
Cultuur vint me oonder mie in 't Jan Cunen-Museum en 't theater De Lievekamp, meh wijer is de stad dao-in veural sjatpliechteg aon Nijmege en De Bosj.
Zutphen
Historie
De aajdste spoere vaan beweuning goon trök tot in de Roemeinsen tied. De nederzètting Zutphen is waorsjijnlik gestiech in de vreug Middeliewe; de naom is aofgeleid vaan súd fenna, "zuidven". In de negende iew woort Zutfen geplunderd door de Noormanne. In 1046 woort Zutfen es graofsjap in lein gegeve door de bisjop vaan Utrei. Dit graofsjap bleef bestoon tot 1136, wie 't aon Gelre kaom. De plaots, die e veurnaom handelscentrum woort, oontwikkelde ziech tot stad en kraog in 1190 stadsrechte vaan Otto van Gelre. Es Hanzestad oontwikkelde Zutfen ziech in de loup vaan de daartiende en veertiende iew ummer sterker, en 't breide ziech ouch zoe oet tot stadsvergroeting nudeg waor. In 1349 weujde in de stad 'n pesepidemie, woevaan de Joede de sjöld kraoge.
Oss
Stadsgeziech
Oss is pas mèt de industrieel revolutie groet gewore en heet daan ouch weineg aw gebouwe. Väöl bebouwing besteit oet industrie en arbeiershuiskes. De lèste jaore brik de gemeinte väöl vaan de klein, oonaonzeenlike bebouwing aof veur mier representatief gebouwe neer te zètte.
Zutphen
Historie
Vaanaof de zestiende iew raakde de stad dudelek op de achtergrond, zoewel door de opkoms vaan stei als Arnem en Zwolle es ouch door d'n Tachtegjäöregen Oorlog, dee ummer wiiselende bezèttinge en väöl opeinvolgende belegeringe mètbrach. Wie de stad in 1591 in Nederlandse hen kaom begós prins Maurits van Oranje ze te versterke. Ouch nao d'n Opstaand behoolt 't dee status, en vaanaof 1700 woort de vesting zelf sterk oetgebreid. De status vaan vestingstad woort officieel vasgelag en dat beteikende tot de stad neet moch greuje, tot ze in 1874 vaan dit gans verawwerd predikaot verlos woort.
Oss
Historie
De ierste spoere vaan beweuning goon trök tot oongeveer 2900 veur Christus. In 1069 weurt Oss veur 't iers geneump, in 'ne breef vaan paus Alexander II. Nao herhaoldeleke plunderinge besluut heertogin Johanna van Braobant de plaots in 1399 stadsrechte te verleine. 't Oontwikkelt ziech evels neet tot 'n echte stad. Nao de Tachtegjäöregen Oorlog kump Oss oonder Staots besteur, en weurt 't katholicisme verboje. Oss vèlt neet oonder de Hierlekheid Ravenstein, 'n soort vaan zelfstendege ministaot. In 1757 en 1831 brant de stad gooddeils aof (wat ouch de oorzaak is vaan 't klein aontal aw gebouwe). In de ierste helf vaan de twintegste iew kump de stad op es industrieel centrum en greujt ze explosief. Nao d'n oorlog wèt ze die positie te behawwe. Vaanaof 't ind vaan de jaore '70 kump de Socialistische Partij op in Oss, oonder leiing vaan Jan Marijnissen. De partij is aonvenkelek radicaal links en heet häör wortele in de industrie, veural 't Unox-febrik. Es de partij ziech modereert weurt ze al gaw de groetste vaan hiel Oss; dit maak Oss tot ein vaan de meis linkse gemeintes vaan Nederland. In 1994 weure de gemeintes Berghem en Megen aon Oss touwgevoog, in 2003 volg Ravenstein, in 2011 Lith. In 2015 kump 't dörp Geffen vaan de opgelufde gemeinte Maasdonk bij Oss.
Euregio Maas-Rien
thumb|250px|Euregio Maas-Rien:greun is [[Belsj, blow is Nederland en roeëj is Duutsjlaand]] thumb|250px|'n Minder gengbaar mer administratief belangriek variant van de Euregio Maas-Rien, mit gans [[Nederlands-Limburg, in plaats van allein Zuud-Limburg en 't gans deils van 't Kölsj distrik en 't Dusseldörps distrik.]] De Euregio Maas-Rien, of sumpelweeg Maas-Rien, ies 'ne euregio ('n internationaal samewèrkingsverband van regionaal en gemeintelike euverhede binne de Europese Unie) en 'n agglomeratie in 't grensgebeed Belsj-Duutsjland-Nederland dae e gebeed róndum de rivier de Maas en ten weste van de Rien besjleit. In deze euregio liegke de sjtae Mestreech, Heerle, Hasselt, Genk, Luuk en Aoke (MHAL) en Zittert-Gelaen, Verviers, Eupe, Visé en Tóngere. In 't gebeed wone óngevaer 3,9 miljoan luuj. Historisch gezeen kump Maas-Rien veur 'n groat gedeilte euverheer mit 't oud Hertogdom Limburg.
De Euregio Maas-Rien liegk in 't hart van 't Maas-Rienland; wat in 't weste 't Maasland besjleit (Provincie Luuk, de Limbörge en Braobant) en in 't oaste 't Rienland. Hiedoor haet de Euregio Maas-Rien ouch ziene naam aan te danke. Dit kin ivvels waal veur verwarring zörge. Zoa liegk de Maas in 't middel van dizze Euregio, mer ies de Rien nörges te bekinne. De Rien verwies dan ouch nao 't feit dat vanaaf Aoke 't Duutsj Rienland begint,
De besjtuurlike einhede die samewèrke in de Euregio Maas-Rien zint:
Binne de euregio weurt samegewèrk op versjillende terreine, wie bieveurbeeld ónderwies, economie, toerisme, natuur en miljeu, cultuur en verkièr. Veurbeelde van dees samewèrking zint 't vleegveld Maastricht-Aachen Airport, de Transnationaal Universiteit Limburg (tUL) en de samewèrking tösje de Hoagesjoal Zuyd en de Fachhochschule Aachen.
Tale
Historisch gezeen ies Zuudnederfrankisch (de euverkoepelende term veur Limburgs en Ripuarisch) de sjtreektaal van de Maas-Rien-regio. Allewiel ies dat ummer minder 't geval. Zoa domineert huuj 't Duutsj aan de Duutsje kant van de grens en Frans aan de Waalse kant van de grens. Ouch in Belsj Limburg begint de sjtreektaal qua sjprekers oet te sjterve en nump 't Nederlands dao 't alledaags taalgebruuk ummer miè euver. In Nederlands Limburg ies de sjtreektaal nog altied 't sjterks mer dao sjteit 't Limburgs ummer miè onger invlood van 't Nederlands, woadoor Limburgs- en Ripuarischsjprekende luuj die aan de anger kant van de grens wone Nederlandse Limburgers ummer minger good kin versjtoon.
In plaats daovan sjpreek me allewiel ummer miè de nationaal tale van de leng woa de Euregio in ies opgedeild: Nederlands, Duutsj en Frans. Onger mekaar weurt soms waal ein van die drie tale gesjproke mer wat ummer diekser gebeurt ies dat Maas-Rienlengersj euvergaon op 't Ingelsj. Ingelsj es lingua franca gebruuke gebeurt allewiel euveral in Europa en zelfs wiet dao boete.
14 april
Heiligedaag van Lidwina
Achumawi
Achumawi of Achomawi kan verwieze nao:
Kesjteël Lömmerich
thumb|250px|Kesjteël Lömmerich thumb|250px|Kesjteël Lömmerich, de veurbörch
Besjrieving van 't kesjteël
't Kesjteëlcomplex is gelaege bènne ein breij ómgrachting en besjteit oet 'n börch en 'n kesjteëlboerderie es veurbörch. De börch is 'n geheël óngerkelderd veervleugelig veerkantj geboew róndj 'n klein bènnenplaatsj. 't Is 'n zeldjzaam veurbeeld van ein mottekesjteël, 'n kesjteël op 'ne kunsmatig opgewórpe heuvel. De motte mèt dao-op de börch ligk es 'n eilandj in de ómgrachting.
De kelders van de börch höbbe mergelsjteine tongewelve en in de boetemoere zint sjeetgate aangebrach. De veer vleugele van 't hujige kesjteël, die zint veurzeen van lessenaardaak, zint in 't begin van de 17e eëuw in Maaslandjse renaissancestiel geboewd door Nicolaas van Breyll (?-1655) en höbbe raamómliestinge in Naamse sjtein. Hae leet hiebie ouch de börchheuvel vergroate tot ein oppervlak van 36 bie 36 maeter. 'n Chronogram op de ingankspaort vermeld 't jaortal 1622 es 't boewjaor van de börch. In de achtervleugel is 'ne veerkantje traptaore opgenóme mèt 'ne döbbele knóbbelsjpits. Teves bevundj zich hie-in 'n viefziejige sjlotkepel oet 1643, veurzeen van 'ne sjtöcplefonj. Inwendig haet 't kesjteël 'n groate zaal mèt 'n sjouw mèt fries wo-op de alliantiewaopes van de femielie Breyl zint aangebrach.
De veurbörch is 'ne U-vormige kesjteëlhaof, veurzeen van de jaorankers '1630' en is in versjillende boewfases tot sjtand gekómme. De wes- en zuudvleugel waere 't eësj geboewd, de aosvleugel korte tied later. Opmerkelik is dat de aanvankelik geplande hooktaores noats zint geboewd. De toegank tot de bènneplaatsj van de kesjteëlhaof is via 'n baogbrök euver de boeteste ómgrachting. Bie de ingank in de wesvleugel bevundj zich 'n paortwachterweuning en 'n mèlkhuuske. In de 18e eëuw woort aan 't oeteinje van de aosvleugel nog 'n sjaopehoes toegevoog.
Gesjiedenis en beweuners
De gesjiedenis van de mottebörch geit waarsjienlik trök nao de 10e eëuw. In de vreuge middeleëuwe verrees hie-op vermoedelik 'ne houte taore of houte mottebörch, later woorte dees houte consjtructies vervange door sjteine boewwerke. Zeker is dat ónger de hujige beboewing de restante zint gevónje van 'n vermoedelijk 12e-eëuwse rónje donjon opgetrokke oet natuursjteine metselwerk en die later, ómsjtreeks 1250, herboewd is. Deze herboew is waarsjienlik oetgeveurd door de eësjte heëre van Lemborch, wovan Hermannus de Lemborch, de awste bekènde heër van Limbricht is. Hae leënde de heërlikheid Limbricht aan de hertòge van Brabant, d.w.z. dat die hiej volges eige gooddunke mochte versjiene en desnoads tot 'n bezètting mochte euvergaon.
In de jaore 1813 en 1814 deende 't kesjteël es lazaret veur doezende zieke en gewónje Franse soldaote, die trökkeërde van de volkeresjlag bie Leipzig. Völ van dees soldaote leje aan dysenterie en ze woorte verzörgd door de lokale bevolking. 'n Graot aantal van hun (687 soldaote) euverlaefde 't neet en ze woorte begrave op 't Franse kirkhof in Lömmerig. Ouch 'n aantal Lömmerigtenaere moosjte hun insjpanning veur de soldaoten bekaupe mèt de doad.
In 1917 woort 't kesjteël gebroek es 'n interneringskamp voor Duutsje kriegsgevangene die de Belsj-Nederlandse grens euversjreje en door de Nederlandse euverheid es sjmókkelaer woorte opgepak.
't Heje
Momenteël is 't kesjteël bezit van de 'Stichting Kasteel Limbricht' en 't complex is in de vieftiger en zestig-zeventiger jaore door de sjtichting grónjig gerestereerd, wobie de in de Tweëde Waereldaorlog verwoeste aosvleugel woort herboewd, getuige de jaorankers '1969' op 't geboew. De veurbörch wirt gebruuk es multifunctioneel horecacentrum mèt 'n resterant, vergader-, conferentie-, feëszale en 'n bowlingbaan. De hoofbörch haet in de loup der jaore aan diverse bedrieve óngerdaak gebaoje. Momenteel wirt 't es hoofkantoar gebruuk van Elektor International Media BV.
Externe link
Website Kesjteël Lömmerich
23 augustus
Heiligedaag van Rosa van Lima
Azeraoj
thumb|right|350px|De situering van Azeroaj (in 't oranje) ten opzichte van Remunj Azeraoj of Azerao (Nederlands: Asenray) is ein dörp in Midde-Limburg. Vreuger heurde Azerao bie de gemeinte Neel (Maasniel), mer toen de gemeinte Neel biej Remunj kwoom, kwoom Azerao ouch biej Remunj. Azerao haet get meer es 1000 inwoners.
Azerao haet ein kirk, ein buurthoes (De Duup) en ein café (café De Keizer).
Buurtsjappe
Biej 't dörp Azerao waere ouch Maolbrook, de Spik en Thussershaof geraekend.
Noord-Egeïsche Eilen
200px|right|thumb|Veendel vaan de aw rippebliek Ikaria, en allewijl vaan de Noord-Egeïsche Eilen 270px|right|thumb|Periferieë in Griekeland: 1.[[Attika, 2.Centraol-Griekeland, 3.Centraol-Macedonië, 4.Kreta, 5.Oos-Macedonië en Thracië, 6.Epirus, 7.Ionische Eilen, 8.Noord-Egeïsche Eilen, 9.Peloponnesos, 10.Zuid-Egeïsche Eilen, 11.Thessalië, 12.Wes-Griekeland, 13.Wes-Macedonië]] De Noord-Egeïsche Eilen (Grieks: Βόρειο Αιγαίο, Vorio Ejeo, Törks: Kuzey Ege) is 'n periferie (vergeliekbaar mèt de regio's in Fraankriek) en 'n eilengróp in Griekeland. Soms weurt in Europa de benaoming Noordelike Egeïsche Zie gebruuk. Evels is dit neet de riechteg benaoming.
Geografie
De Noord-Egeïsche Eilen höbbe 'n oppervlak vaan 3.836 km². 't Lègk tösse Turkije en Griekeland in. De laank oetgestrèkde Griekse kös vaan 't vasland dat tegeneuver de Noord-Egeïsche Eilen ligk bevind ziech in de periferieë Oos-Macedonië en Thracië, Centraol-Macedonië, Thessalië en Centraol-Griekeland. Ouch ligke neve bepaolde Noord-Egeïsche Eilen get Centraol-Griekse eilen en ten zuie de Ionische Eilen. Vergeleke mèt de lètste eilengróp, is dees eilengróp väöl minder greun, evels zien ze zjus väöl mie op toeriste geriech. Same mèt Kreta is dees eilengróp de toeristemagneet vaan gans Griekeland.
Alarcia
Alarcia is 'n plaats in noeard Spanje, in Rábanos in Montes de Oca in de Burgos provincie, Castile en León. 't Lègk tösse 't Úzquizareservoir enne San Millan (2,131 m) in de Sierra de la Demanda.
Noord-Egeïsche Eilen
Eilen
De Noord-Egeïsche Eilen bestoon oet drei groete eilen en zès klein (dèks onofficieel) eilen:
Demografie
Volges de census vaan 2011 höbbe de Noord-Egeïsche Eilen 'n inwoeneraontal vaan 199,231, en 'n deechde vaan 52/km². 't Gief 'n opvallende krimp in 't aofgelaope decennium; in 2001 goof 't nog 206.016 lui op de eilen. 't Groetste deil vaan de bevolking woent op ein vaan de drei groete eilen. De hoofstad is Mytilini. Bis 2011 goof 't drei departeminte. Die zien daonao veranderd in vief rezjionaol einheije en höbbe daomèt hun polletieke beteikenis verlore.
Occlusief
'nen Occlusief is inne fonetiek 'ne mitklinker dae wuuertj gemaak doordet de lóchstroum in 't spraokkenaal wuuertj toegepaotj, meh neet per se inne naashäöldje. De lingdje van dees blokkaasj is de occlusie vanne mitklinker. 'nen Occlusief kan verwieze nao versjillige klenk, namelik:
Alle spraoken oppe werreld höbbe occlusieven enne meiste höbbe mèndestes de stumloeaze plosieve, , enne nasale  en , al guuef 't oetzunjeringe.
Dubnium
Dubnium is e sjemisch element mit es symboeal Rb en 't atoeamnómmer 105. 't Is e dinkelik gries of zilverkluuerig euvergangsmetaal.
Isotoeape
Ach versjillige dubniumisotoeape zeen bekèndj. De stabielsten isotoeap is 268Db mit 'nen halveringstied van twieëendertig oer. De euverige isotoeape vervalle nag snelder. De isotoeape vervalle nao lawrencium.
Paul Chambille de Beaumont
Paul Chambille de Beaumont (1889 - 1968) sjreef oonder ’t pseudoniem P.C.d.B. gediechte en leedsjes in ’t Mestreechs. ’t Bekindste is heer gewoorde mèt zien leedtekste.