cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jesús Castillo
Jesús Castillo (Callao, 11 juni 2001) is 'ne Peruviaanse voetballer, gemeinelek speulend in d'n aonval. Heer späölt bij Sporting Cristal.
1708
1705 - 1706 - 1707 - 1708 - 1709 - 1710 – 1711 thumb|right|200px|Sjlaag biej Wijnendale
G'n Dreesj
thumb|300px|left|Mergele haoëf mèt vakwerksjuur [[G'n Dreesj ]] G'n Dreesj is d'r naam van 'ne typisch Limburgse haoëf, gans alleën gelaeëge aan d'r Bergerwaeëg, tösje Tersjtraote, Griëzegröbbe, Nirve en Tervoeësj in de gemeënte Baekdale in Zuud Limburg. 't Driehoëkig sjtök land, woeë-op dees boerderiej sjteet, hèt aoch G'n Dreesj. De Pletsjbaek, 'n ziebaeëk va de Gelaenbaek, sjtruimp langszieë. In de buurt laoëpe hol waeëg. Eine toegangswaeëeg hat d'r naam Driesenweg.
De gesjlaoëte carréboerderie, saeër de jaore 30 van de 20e ieëw egendóm va de familie Jaokobs, is opgetrokke in mergel (aan d'r boeëtekant) en baksjteën (sjuur en sjtel) aan d'r binneplei en datiert oet d'r 18e ieëw. Baoëve de ingangspaoërt is 'n jaoërtal oetgekap woeë-op de lèttersj anno MM en 't jaoërtal 1733 sjtaoën. In d'r tuup van d'r rechtergaeëvel sjteet gebeiteld: RK MM  1732. De aanligkende sjuur is i vakwerk opgetrokke. 't Is nog ummer 'ne boerebedrieëf.
't Woerd dreesj betekent aoch, braakland, óntgonne (geploogde) plek, dèks land in 'n driehoëkige vörm. Veldname mèt Dreesj of dries zunt op mieë plaatse te vinge. bv in Valkeberg vuur de rewien, 'ne ouwe naam in Brokem (galgendries), bie Sjlenake en bie Hommerig in Belsj.
Absolutie
Absolutie ies bie de Katholieke 'n soort vriesjpraok of vergiffenis van zung, die van te veure in de biech zint gebiech. De vergiffenis weurt door de preester verliènd in de naam van Christus. 't Vergeve van zung nao de biech of nao 'n boeteviering weurt absolvere geneump.
Absolutie ies ouch 't gebed woamèt 't koargebed, de psalme en de prime weure aafgesjlote.
Hemel (baldakien)
thumb|right|'ne Hemel 'ne Hemel ies 'n euverkapping gemaak van sjtof, die door de Katholieke gebruuk weurt in de brónk. Op 't ing van zoan processie löp de preester mèt de monstrans woa-in ziech de geconsacreerde hostie bevingk. De bedoeling ies um die te tuène aan de parochiane.
Bie de róndgank löp de geistelike ónder d'n hemel, dae gedrage weurt door veer mannelike parochiane of acoliete, die eder eine sjtek vashoute um de sjtoffe kap op 'n bepaalde huègde te houte. Sóms drage dees manne in de ander hand ouch nog 'ne brennende lanteern op 'ne sjtek.
'n Sjtoffe euverkapping bove d'n altaor, bove 'n heiligebeeld of bove 'ne biesjopszetel weurt ouch hemel geneump.
1406
1405 - 1406 - 1407
Robertskroed
thumb|250px|Robertskroed 't Robertskroed (Geranium robertianum) is geneumd nao Robert van Molesme, d'r sjtichter van de cisterciënzerorde.
Rio Grande do Norte
Rio Grande do Norte is ein vaan de 27 bestuurseinhede vaan Brazilië. De staot maak deil oet vaan de regio Noordoos; mèt de klok mèt grens ze aon d'n Atlantischen Oceaon (zoewel in 't noorde es in 't ooste), Paraíba en Ceará. Hoofstad is Natal. De naom, lètterlek 'groete revier vaan 't noorde' (um versjèl te make mèt de zuieleke staot Rio Grande do Sul), verwijs nao de Potenji dee in deze staot ziene moond heet. 't Toerisme is de belaankriekste economische activiteit in de staot, gevolg door olieproductie en landbouw.
Fysische geografie
left|thumb|'t Peninharevijn in de Chapada do Apodi, e natuurgebeed in 't weste vaan de staot. Rio Grande do Norte ligk op 't punt boe 't Zuid-Amerikaans continent 'nen hook maak. In de buurt vaan 't stedsje Touros drejt ziech de köslijn vaan (bij benaodering) westelek-oostelek nao noordelek-zuielek. Deze punt weurt Kap São Roque geneump. Mèt 'ne kleine 53.000 km² is 't eine vaan de kleinder staote in 't land. Wat gruutde betröf is 't vergeliekbaar mèt Bosnië-Herzegovina.
De staot umvat diverse landsjappe en biotope. Op 267 km oet de kös ligk 't atol Rocas, 't insegs atol in de zuieleken Atlantischen Oceaon, boe väöl trèkveugel fouragere en oetröste. 't Groetste deil vaan 't vasteland besteit oet vlaak alluviaol land (dus door de zie aongeveurd), gekinmerk door zandduine op 'nen oondergroond vaan klei: 83% vaan de staot ligk oonder de 30 meter bove zieniveau, 60% zelfs oonder 20 meter. Allein deep in 't binneland löp 't land get op; hei vint me de outluipers vaan 't Borboremahoegland. Oondaanks zien ligking kortbij de zie euverheers in Rio Grande do Norte e steppeklimaot (BSh nao Köppen, of in Braziliaans spraokgebruuk caatinga). De combinatie vaan duine en e werm, druug klimaot rappeleert soms aon de Sahara; bij 't strand vaan Genipabu leef 't kolonie oetgezatte dromedarisse.
Diverse reviere vinde in Rio Grande do Norte hunne moond in d'n Atlantischen Oceaon. Neve de al geneumde noordeleke Rio Grande of Potenji (dee ziene moond bij Natal heet) gief 't oonder mie de Piranhas-revier (dee bij Macau oetmund en boe me inderdaod piranha's kin vinde), d'n Apodi (mèt ziene moond bij Areia Branca, zjus tege de grens mèt Ceará) en de Curimataú (in 't zuie vaan de staot, mèt ziene moond kortbij de grens mèt Paraíba).
Politiek
Rio Grande do Norte sjik ach parlementariërs nao 't Hoes vaan Aofgeveerdegde. 't Eige staotsparlemint umvat 24 leie.
Gouverneur is anno 2018 Robinson Faria vaan de centristische PSD.
Bevolking
thumb|Bevolkingsdiechheid vaan Rio Grande do Norte, in kleurgraode vaan dun- (<25 lui/km²) nao diechbevolk (>500 lui/km²). Mèt in 2018 oongeveer 3,5 mieljoen inwoeners is Rio Grande do Norte de 16e staot vaan Brazilië nao inwoeners, en d'n tiende nao bevolkingsdeechde. Oongeveer e kwart vaan de bevolking woent in de hoofstad Natal; in en um Natal vint me ouch wiedoet de groetste bevolkingsconcentratie. Wijer concentraties vint me in 't noordweste (in Mossoró, de twiede stad vaan de staot) en e bitteke in 't zuidooste; veur de res zien groete deile vaan Rio Grande do Norte zier dunbevolk.
Etnische gróppe
't Aondeil blaanke is mèt 40,84% (volkstèlling 2010) rillatief hoeg veur de regio Noordoos. De pardos (lui vaan gemingk blood) make 52,75% oet, de zwarte 5,23%, de Aziaote 1,07%. 't Aondeil inheimse is mèt 0,09% bezunder lieg.
Taole
In Rio Grande do Norte sprik me 't noordoostelek dialek vaan 't Braziliaans Portugees. De spraok versjèlt dus neet wezelek vaan die in de naoberstaote.
Inheimse taole zien in Rio Grande do Norte al langen tied verdwene.
Economie
thumb|E veld mèt ananasse in Rio Grande do Norte. Nog vrij väöl lui wèrke in de primaire sector. Veural de landbouw is good oontwikkeld. Dèks geit dat nog in awwerwèts gemingk bedrief, boebij de boer zoewel vee hèlt en gewasse verbouwt. De staot lient ziech good veur de teelt vaan tropische vröchte, die väöl wermte en zon nujeg höbbe. Ananas, banane, cashewnoete, kokosnoete, mango's, meloene en passievröchte weure väöl geteeld, zoe good wie sókkerreet, zeure eereppel, cassaaf, boene, unne, maïs, sorghum en tematte. De veehawwerij is hendeg divers en umvat hinne, keuj, sjäöp, geite, verkes, kwartele, ezele en peerd (zoewie moelezele, de krusing daotösse), zoetot de staot väöl vleis, mèlk, eier en leer produceert. Ouch is Rio Grande do Norte 'nen producent vaan honing.
De industrie is intösse sterk gegreujd, meh concentreert ziech roond de productie en verwèrking vaan eerdolie, eerdgaas, ziezaajt en iezer- en wolfraamerts. Ze is dus ing mèt de mijnbouw verweve. Ouch graniet weurt hei oetgehak.
In d'n tertiaire sector is 't toerisme zier vaan belaank. Väöl toeriste koume aof op de tropische stran en de zuver loch. Daoneve speule handel en transport (oonder mie in Mossoró, boe 't hoofketoer vaan Petrobras is gevesteg) 'n groete rol.
Historie
thumb|Paol vaan d'n ierste Portugese landclaim in 't later Brazilië. Allewijl steit ze in e museum in Natal. Prehistorische voondste vint me oonder mie in de Chapado do Apodi (zuug bove) en bij Angicos. Bij de lèste plaots zien ouch rotsteikeninge te vinde. Bij de Europese oontdèkking vaan Zuid-Amerika spraoke de lui in 't kösgebeed Tupi; me wèt tot dees volker rillatief recint oet 't weste waore gekoume en neet de oersprunkeleke bewoeners vaan Rio Grande do Norte waore. In 't binneland leefde evels de "Tapuia's", volker mèt 'ne primitievere leefstijl die Macro-Jêtaole spraoke. Allewijl zien de inheimse volker en hun taole allaank door krenkdes oetgestorve, oetgemaord en/of geassimileerd.
D'n ierste claim vaan 't keuninkriek Portugal woort gelag in deze staot. Dit gebäörde op 10 mei 1501 in 't huieg Touros, bij Kaap São Roque. Aon de expeditie die 't stök land opeisde naom ouch Amerigo Vespucci deil. De ierste decennia maakde Portugal nog neet väöl werk vaan de Amerikaanse kolonisatie, meh in 1534 verdeilde keuning Jan III vaan Portugal Brazilië in diverse kapteinsjappe. Rio Grande (daan nog zoonder suffix) góng nao de Portugesen humanis João de Barros. De kolonisatie mislökde evels, neet in de lèste plaots umtot de kolonies väöl vaan Franse aonvalle te lije hadde. Pas tegen 't ind vaan d'n iew besloot Filips II, keuning vaan Spaanje meh ouch vaan Portugal, de Fransoze te verjage. In 1599 deeg heer e fort bouwe, boe oetindelek de stad Natal umheer zouw greuje.
Intösse hadde ouch de Nederlanders ziech in Brazilië gevesteg; ze perbeerde gans 't noordooste in han te kriege. In 1631 kaom d'n iersten aonval op Natal, in 1633 volgde nog eine dee wel lökde. In vergelieking mèt Recife, 't economisch en cultureel middelpunt vaan Nederlands-Brazilië, kraog Rio Grande wieneg aondach. De W.I.C. mós hei nog noe en daan verzèt oonderdrökke, wie in 1645. In 1654 góng de ganse kolonie weer in Portugese han euver. Nao 't herstèl vaan de Portugese heersjappij braoke opsten oet oonder de inheimse bevolking. 't Doort tot 't ind vaan d'n iew ietot die finaol woorte neergeslaoge.
In 1701 woort Rio Grande do Norte ingedeild oonder Pernambuco, later kaom 't oonder Paraíba. Pas nao de oonaofhenkelekheid in 1822 kaom 't weer op gelieke huugde mèt de aander deilstaote.
Naotot Rio Grande ziech in 1817 al bij de Pernambucaanse Revolutie had aongeslote, kaom 't in 1824, ouch al same mèt Pernambuco, in opstand tegen 't otoritair bewind vaan keizer Peter I oonder 't veendel vaan de Equatoriaol Confidderatie. Ouch later in d'n iew woort 't oonrösteg; in de jaore 1880 oontwikkelde ziech hei wie in gans 't noordooste rippublikeinse sentiminte. In 1883 sjafde de stad Mossoró de slavernij aof, vief jaor ietot dat lendelek gebäörde.
Nao de rippublikeinse revolutie vaan 1889 woort de staot gooddeils door traditioneel ingestèlde oligarche gedomineerd; de sociaol versjèlle in de staot waore groet. In de jaore 1930 braok in diverse stei oonras oet; Natal woort ein vaan de brandpunte vaan de mislökde communistische revolutie vaan 1935. In d'n Twiede Wereldoorlog stoont de regering vaan Getúlio Vargas de Vereinegde Staote touw hei 'ne lochmachbasis te bouwe. Natal woort gekoze um zien ligking rillatief kortbij d'n Awwe Wereld in 'nen tied tot gevechsvleegtuige nog neet zoemer transatlantisch kóste vlege. In 1964 woort in Parnamirim d'n ierste Braziliaanse rakètbasis geëupend veur 't besjeie ruimtevaartprogram vaan 't land. Veural vaanaof de jaore zeventeg greujde de economie door 't begin vaan de oliewinning en de opkoms vaan 't toerisme.
Bronne
Dit artikel baseert ziech op 't corresponderend Portugeestaoleg artikel, en wel in dees versie.
Beersdal
Beersdal is 'n buët va Heële. 't Ligk t'n noardweste va 't Musjebrook en Musjemig, t'n noardoeëste va De Vrank, t'n oeëste va g'ne Kuëningsbemd en t'n zuje va Robrook en Rennemig.
Carnac
thumb|'t Menhirveldj van Kermario bie Carnac. Carnac (Bretoens: Karnag) is e dörpke ane zuudkus van Bretagne, Frankriek. 't Steit veural bekandj veure taalrieke prehistorische monumenten in 't boetegebied. Dees monumente zeen groeate stein, megaliete, die m'n in petroeanen of allein opgetroch haet.
Bekandje steinpetroeanen in Carnac zeen die van Le Menec en Kermario. Ómme gans staon dao nag zoea 2600 vanne oearsprunkelike 11.000 stein. Óngersjied maak me tösse de tösse de menhirs (alleinstäöndj of in rieje), de cromlechs (steinkring) enne dolmen (graafheuvele). Dinkelik zeen dees steine monumente verbónje mit prehistorische sjamanistische rituelen en is me róndj 5000 v.Chr. aangevange mitte boew daovan. Hiemit vörme zie de aadste boewwerke van Europa. Me wètj nag ummer neet wie me de groeate stein oppe plaats gekregen haet.
Me nump aan det väöl vanne megaliete gekoppeldj woren aan rituelen ómme zón enne maon en det zie gebroek woorten es 'n saort klender. Wie de Kelte róndj 400 v.Chr. aankomen in Bretagne, broekdje zie ouch de monumente veur religieus plechtigheje.
Bujar Nishani
Bujar Faik Nishani (Durrës, 29 september 1966) is 'nen Albanese politicus en d'n allewijle, zèsde prizzedent vaan Albanië sinds 24 juli 2012. Op 't memint vaan de electie waor Nishani lid vaan de conservatieve centrumrechse Democartische Partie vaan Albanië, e parlemèntslid, en de Minister vaan Binnelandse Zake. Heer moos volgens de groondwèt alle drei de poste opgeve wie heer ziech verkeesbaar maakde es prizzedent.
Nishani greuit op in 'n neet-praktizerende bektashi mohammedaonse femilie. In 1988 studeert heer aof vaan de militair academie en vervolgde ziene master in San Antonio (Texas, VS). Vaanaof 2004 zit heer in de stadsraod vaan Tirana. Tiejes 't premiersjap vaan Sali Berisha is heer Minister vaan Binnelandse Zake (2007-2009, 2011-2012) Minister vaan Justitie (2009-2011) en prizzedent. In Albanië kees 't parlemènt, wat democratisch is gekoze, de prizzedent oet. Nishani is dus indirek democratisch aon de mach gekomme. Heer krijg 73 vaan de 140 stömme en nömp 't prizzedentssjap euver vaan Bamir Topi. Edi Rama nump Berisha's premiersjap euver, mer Nishani blijf prizzedent.
Cleopatra VII
thumb|right|250px|'n antiek steine tablèt mèt Cleopatra VII en Ceasarion oet [[Alexandrië, Egypte]] Es co-heerser euver Egypte same met häöre vaajer (Ptolemeus XII Auletes), häör broor/echgenoot Ptolemeus XIII, en later häöre zoon Caesarion, euverleefde Cleopatra 'ne coup oetgedach door de hoflui vaan häör broor, consemeerde zie 'n verhawwing met Julius Caesar die häöre greep op d'n troen verstevigde, en, nao de moord op Caesar, verboond ze ziech met Marcus Anthonius, mèt wee zie 'ne twierling kraog. Later is ze getrouwd met Marcus Anthonius en kraog 'nen aandere zoon. Alles bie-ein had Cleopatra 4 kinder, 3 vaan Anthonius en 1 vaan Caesar. Oet 't houwelek met häör broor kaome gein kinder.
Leve
Cleopatra (Grieks veur Vaajers glory) waor de daarde dochter vaan keuning Ptolemeus XII Auletes en nao zienen doed in 51 v. Chr. volgde zie häöm op same mèt häör broor Ptolemeus XIII. Zie trouwde mèt häöm en consemeerde 't houwelek um häöre greep op d'n troen te verstevige.
Vaan de troen gestoete en weer trök met Julius Caesar
Al gaw kaom d'r ooneinegheid in 't houwelek, es Cleopatra ziech steeds mie ging affisjere es de alleinheerser vaan Egypte, door decrete allein oet te geve en munte te sloon zoonder de naom vaan häör broor/echgenoot drop. In reactie pleegde 'n gróp vaan hoflui, oonder aonveuring vaan de eunuch Pothinus, 'n staotsgreep en verdreef Cleopatra oet Egypte.
In 't naojaor vaan 48 v. Chr. maakde Ptolemeus evels de fout um ziech te minge in de aongelegehede vaan Rome. Heer gaof oonderdaak aon Pompeius toen dee vlöchde veur Julius Caesar aon het eind vaan 't ierste triumviraat, mèh heer leet Pompeius vermaore um e wit veutsje te hole bij Caesar. Caesar voont dit verraod zoe verachtelek tot heer de Egyptische hoofstad innaom en ziech beneumde es arbiter in 't dispuut tösse Ptolemeus en Cleopatra euver de troensbestijging. Nao 'ne korten oorlog boe-in Ptolemeus 't leve leet, plaotste Caesar Cleopatra trök op d'n troen, same mèt 'n aander broor, Ptolemeus XIV, es co-heerser.
Caesar euverwinterde in Egypte, en Cleopatra maakde dao good gebruuk vaan door zien minnares te weure. Dao-oet kaom 'ne zoon geneump Caesarion, Grieks veur kleine Caesar. Evels, Caesar weigerde 't keend te erkinne en adopteerde Octavianus es ziene zoon. Cleopatra en Caesarion waore op bezeuk in Rome zjus toen Caesar vermaord woort, boenao zie trök nao Egypte vlöchde. Dao storf kort daonao Ptolemeus XIV, woersjienelek vergifteg door Cleopatra. Zie beneumde häöre zoon Caesarion gaw tot co-heerser.
Marcus Anthonius, oondergaank en doed
In 42 v. Chr. reep Marcus Anthonius, ein vaan de triumvirs die aon de mach waore in Rome in 't machsvacuum nao d'n doed vaan Caesar, Cleopatra bij ziech in Tarsus um häör te oondervraoge euver häör loyaliteit. Cleopatra kaom dao aon met e groet gevolg, en zie charmeerde Anthonius zoeväöl, tot heer d'r veur koos um de winter vaan 42 v. Chr. - 41 v. Chr. in Alexandrië met häör door te bringe. Tijdes deze winter woort zie zwanger vaan 'ne twierling, die door Cleopatra Selene en Alexander Helios geneump woorte. Veer jaor later kaom Anthonius nog es langs, op weeg um oorlog te voere met de Parthe, en zie vernuide hun relatie. Vaanoaf dat momint zouw Alexandrië zien thoes zien.
Leiebrouk
Leiebrouk  (Nederlands: Leijenbroek) is 'n veurmalig buurtsjap en noe 'n wiek in 't zuud-oaste van de sjtad Zittert in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. In 1840 woonde d'r 395 luuj in 60 hoezer. 't Woord brouk in de naam beteikent moerassig gebeed. De "baenje" loupe tot aan de Gelaenbaek. In 1360 weurt 't dörp in de archieve geneump.
Bundesautobahn 61
thumb| thumb|'t Verloup van d'n A61 in Pruses D'n A61 (ouk: Linksrheinische Autobahn) is ein 333 kilometer lange snelwaeg in de Prusische bóndsstaote Noordrien-Wesfale, Rienland-Palts en ein zier klein stökske Baden-Württemberg. De waeg geit globaal van de stad Venlo in Nederland nao Hockenheim beej Mannheim in 't Zuud-Duutse Baden-Württemberg. Vanaaf Mannheim doot de waeg globaal Ludwigshafen, Worms, Mainz, Koblenz, Remagen, Keule en Gladbaek aan. Saer 4 April 2012 sloet de snelwaeg aan op d'n twieë kilomaeter lange Nederlandse riekswaeg A74, dae vervolges aansloet op de snelwaeg A73. 't Tracé van Kaldekerke tot knouppunt Zaardeheike vormt zoeë 'ne nuje zujelike róndwaeg um Venlo. Daoveur waas de grenseuvergang Schwanenhaus, mit de Keulse Barrière es verlengde van de waeg. D'n A61 góng heej euver in einen twieëstraokse róndwaeg, wao me via de Klagenfurtlaan d'n A67 kós berieke. thumb|D'n A61 beej Wiebelsheim in Rienland-Palts
Geschiedenis
D'n A61 is veur 'n groeët deil aangeleg in de jaore 1970 van d'n twintigsten ieëw. De ieërste äöpegestelde stökke snelwaeg woorte ópgelaeverd in 1967 tösse de plaetse Stromberg en Bingen in de Palts. Vlot d'r nao woorte stökke waeg äöpegesteld tösse Bingen en Rheinböllen in 1969. 't Letste deil woort geäöpend in 1987 beej de plats Bedburg, kórt beej Keule. 't Trajek van Venlo nao Gladbaek äöpende rónd 1973-1974.
Noordrien-Wesfale
D'n autosnelwaeg A61 begint op de grens beej de stad Venlo mit 2X2 riejstraoke. 't Landschap wuuert heej get heuvelechtig. Nao twintig kilometer beriek me de stad Gladbaek. De snelwaeg loup heej t'n weste van de stad, wao me ieërs d'n A52 kruuts van Remund nao Düsseldörp. Zujelik van de stad kruuts me de A46: de snelwaeg van Zittert nao de zujelike stadsdeile van Düsseldörp. Zujeliker geit d'n A61 langs de daagboewmiene van Garzweiler. Heej wuurt broenkaol gewónne. Beej knouppunt Jackerath kruts d'n A44 mit d'n A61. Me kan noe inkel d'n A44 richting Aoke-Luuk op, want d'n A44 tösse Gladbaek en Jackerath woort gesläöp ten behove van de oetbreiding van de daagboewmiene. D'n A61, dae heej min of mier parallel loup aan de veurmaoligen A44, haet heej 2X3 riejstraoke, um 't extra verkier op te kinne vange. Óngevier twintig kilomaeter wiejer kruuts me mit 't Kreuz Kerpen, ein van de wiechtigste knouppunte op 't tracé; heej geit d'n A4 van Keule nao Aoke. D'n A61 loup dan mit 'n groeëten baog um Kölle, d'n A1 veug zich vervolges mit d'n A61 veur ein paar kilomaeter, waonao hae aafsplits in de richting van Euskirchen. D'n A61 geit zujeliker langs Bonn, mit zich op de oetluipers van 't gebergte de Eifel taege de stad Kölle en Bonn: 't Vüürjebirsch.
Rienland-Palts
Nao 't knouppunt Meckenheim volg de grens mit d'n bóndsstaot Rienland-Palts. 't Landschap wuurt heej al dudelik bergachtiger: me kump in de Eifel. D'n A61 in Rienland-Palts kenmerk zich door daalbrögge en de parallelle luip naeve de Rien. De ieërste daalbrök geit euver 't revierke de Ahr beej de stad Bad Neuenahr-Ahrweiler. Veur en nao dees brök, loupe snelwaegaaftakkinge nao Remagen en Bad Sinzig. Kórter beej Koblenz geit de snelwaeg um de groeëte Laacher See hin, 'n maer mit enne vulkanischen oersprong. Kórt daonao beriek me Koblenz, waonao me via de groeëte "Moseltalbrücke" de Moezel euvergeit. Kórt veur de daalbrök zien d'r in bei richtinge rösplatse langs de snelwaeg mit oetzich op 't daal en ein stök van de stad Koblenz. Daonao geit de snelwaeg (wie beej Kölle) mit 'n groeëten baog um Koblenz in 't middelgebergte van de Hunsrück. De vólgende sevetig kilomaeter geit door 'n bergachtig en bósriek gebeed. D'n A61 is heej mer op vief à tieën kilomaeter aafstand van de bereumde Loreley en de bekinde Rienstedsjes Boppard, Sankt Goar en Bacharach. Beej de stad Rheinböllen, wuurt d'n autowaeg B50 verbónde mit d'n A61, dae wiejer nao 't zuje geit. Vlot d'r nao volg 't minder bergachtig en mier heuvelachtig stök door de streik Rheinhessen. Vanaaf heej is 't knouppunt mit d'n A60 richting Mainz. De snelwaeg geit zujeliker in 'n steeds vlaker gebeed richting de staej Ludwigshafen en Mannheim. Kórt veur Ludwigshafen leejt de historische stad Worms. De snelwaeg geit mit 'ne groeëten baog um Mannheim. Vervolges geit hae dan zujelik van Mannheim de Rien euver, waonao me in d'n bóndsstaot Baden-Württemberg kump. Slechs 2500 meter wiejerop eindig de snelwaeg beej ein knouppunt mit d'n A6.
Verkiersintensiteite
thumb|D'n A61 beej Gladbaek in de richting van Venlo De verkiersintensiteite (per etmaal) zeen zujelik van de telpunte beraekend: Brón: Wegenwiki: Wegenwiki: A61, Wegenwiki: A44 (openstellingsgeschiedenis)
Actueel
thumb|D'n A61 en d'n A44 en de geplande oetbreiing van daagboewmien Garzweiler II De snelwaeg zal t'r huuegte van 't Rheinische Braunkohlrevier ónder Glabbaek verleg waere vanwaege 't aafboewe van 't broenkaol in de daagboewmiene. In 2005 woort d'n A44, de snelwaeg van Aoke nao Kassel, aafgebraoke tösse 't knouppunt Jackerath en de zujelike wieke van de stad Glabbaek. 't Verkier is daodoor noe aafhenkelik van d'n A61 euver ach kilometer. In 2017 is me van plan de hujigen A61 aafgebraoke te höbbe en te vervange door de niejen A44. Oetintelik mótte de bei snelwaeg in 2035 weer zeen opgelaeverd op eur alde trajek.
Wiejer is me op zier langen termien van plan um de ganse snelwaeg te verbraeje van 2X2 nao 2X3 riejstraoke. 't Groeët aantal vrachwages is namelik ein perbleem veur de doorsträöming van 't verkier op d'n A61, al zien de verkiersintensiteite per etmaal lang neet zoeë hoeëg es in Nederland.
Referenties
Dit artikel baseert zich op 't corresponderend Nederlandstaolig artikel en 't Duutse.
Imperial County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Imperial Imperial is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is EL Centro.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 13/km² (34/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 142.361 dat bestoont oet:
't Gaof 39.384 gezinne en 31.467 femilies in Imperial. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 3,33.
Orne
thumb|Ligking van 't departement Orne. 't Departement Orne is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 61. 't Is gelaengen in 't naordwèstelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Eure, Eure-et-Loir, Sarthe, Mayenne, Manche en Calvados. De houfstad is Alençon.
Napoleonswaeg
De Napoleonswaeg (N273; in de vouksmóndj ouch: Napoleonsbaan) is 'ne provinciale waeg dae löp van 't Belsj toet in Noord-Limburg. Veure äöpening vanne A73 tösje Venlo en Brach in 2008 vörmde de waeg dan ouch 'n wichtige verbinjing tösje Noord-, Midde- en Zuud-Limburg. De waeg stamp oeten tied van Napoleon. Ofsjoean allewiel neet alle waegdeil officieel zoea heite, is 't waal de naam wo-ónger de waeg bie de luuj bekèndj is.
Bie de grenseuvergank van Kaesing mit Ittervoort begintj 't Nederlands deil vanne waeg. De waeg löp vanoet dao in 'n vriewaal rechte lien door toet in Blieërik.
De waeg steit bekèndj es doeajewaeg. Dao zeen dan ouch versjillendje verkieërshandjhavendje maotregele aanwezig.
Effe Plat
Effe Plat is 'ne Limburgstalige popgroep oet de westelike miensjtreek, opgerich in 1982 door Bart Munsters (zang, gitaar), Thijs van Thoor (toetse), Roel Linssen (Gitaar), Paul Muenstermann (drums), Herman Franssen (bas), Albert Jessen en Nico Gerarts (bläözersj). Ze sjpeelde sjwingende eige gemaakde meziek in 't plat mit veur d'n tied eigentiedse tekste, döks mit e sociaal-kritisch rendje. 't Bekèndste nummer is "Gein Gezeik" oetgebrach door Marlstone-SKY label. 'n Anger bekènd nummer is "Geine rooje op mien rubbe".
Ze waore aktief van 1982 tot 1985. In 2014 zeen ze weer biejeingekómme veur 'n korte reünie.
Ze maakde deil oet van de ièsjte lichting rockbands die tekste maakde in 't dialek, same mit Valsj Plat en de Janse Bagge Bend.
1407
1406 - 1407 - 1408
Vladimir Nabokov
Vladimir Vladimirovič Nabokov (Влади́мир Влади́мирович Набо́ков, 22 april 1899 - 2 juli 1977) waas 'ne Rössisch-Amerikaanse (roman)sjriever.
Nabokov waas 'ne zoon oet 'n waalgestèldje femielje in 't Rössisch Sint Piètersbörg. Nabokov emigreerdj nao de Bolsjewiekse machsgreep nao Duutsjlandj en verleet Nazi-Duutsjlandj in 1937 óm in Peries te gaon woane. Nao e verblief van drie jaor in de Franse houfstad vertróch t'r nao de Vereinigdje State wo d'r litteratuur doceerdje aan de universiteit van Cornell. Zien litste laevesjaore brach t'r door in 'n hotel in Franstalig Zwitserlandj, wo d'r in 1977 stórf.
Zie bekandjste wirk is 't ómstreje book Lolita, det de leefdje van 'ne fièrtigjäörige man veur e jónk maedje behanjeltj.
Cantabrië
Cantabrië (Spaons: Cantabria) is 'n otonome regio en provincie in 't noorde vaan Spanje. De regio ligk aon de Cantabrische Zie, ten ooste vaan Asturië, ten weste vaan de Baskische provincie Biskaje (Vizcaya) en ten noorde vaan Castilië en León. De hoofdstad van Cantabrië is Santander.
Vanwege relatief väöl regeval is de regio hiel greun. 't Gief väöl graasland boe vieteelt op weurt bedreve. In de regio weure daorum versjèllende mèlkprodukte geproduceerd, zoewie kies en boter.
De regio heet gebergte, woebij ein punt, de Pico de tres Mares (tóp vaan de drei zieje) biezunder is, umtot drei reviere hei geveujd weure: de Duero, de Nansa en de Ebro, die in drei versjèllende zieë oetloupe, en wel respectievelek d'n Atlantischen Oceaon, de Golf vaan Biskaje en de Middellandse Zie.
Bókket
Bókket (Duutsj: Bocket) is e dörp inne gemèndje Vöch, t'n zuje vanne houfplaats, in 't Kreis Hinsberg in Naordrien-Wèsfale. 't Dörp besjik euver 'n kinjergaord. Ane naordkantj van 't dörp óntsprink de Bókketer Vleet (Duutsj: Bocketer Fließ).
De naam van 't dörp is verwantj ane zujelike term Bóches (Bocholt).
Oskisch
Oskisch ies 'n Italische taal, die gesjproke woort door de Osci, e volk dat in 't zuje van Italië laefde. Same mèt 't Umbrisch huèrt 't Oskisch tot de Oskisch-Umbrische of Sabellische tale.
Me kènt 't Oskisch oet inscripties oet de viefde ièw veur Christus. De belangriekste zint de  Tabula Bantina en de Cippus Abellanus. 't Oskisch woort in 't Latiense en 't Griekse alfabet gesjreve, meh ouch in 'n eige Oskisch alfabet, 'ne variant van 't alitalische alfabet. Al saer de Oudheid ies de taal oetgesjtorve.
Veurbeeld van 'n teks in 't Oskisch (oet de Cippus Abellanus)
ekkum[svaí píd herieset trííbarak[avúm tereí púd liímítú[m] pernúm [púís herekleís fíísnú mefi[ú íst, ehtrad feíhúss pú[s herekleís fíísnam amfr et, pert víam pússtíst paí íp íst, pústin slagím senateís suveís tangi núd tríbarakavúm lí kítud. íním íúk tríba rakkiuf pam núvlanús tríbarakattuset íúk trí barakkiuf íním úíttiuf abellanúm estud. avt púst feíhúís pús físnam am fret, eíseí tereí nep abel lanús nep núvlanús pídum tríbarakattíns. avt the savrúm púd eseí tereí íst, pún patensíns, múíníkad ta[n ginúd patensíns, íním píd e[íseí thesavreí púkkapíd ee[stit a]íttíúm alttram alttr[ús h]erríns. avt anter slagím a]bellanam íním núvlanam s]úllad víú uruvú íst. edú e]ísaí víaí mefiaí teremen n]iú staíet.
Gäöl-aan-de-Maas
thumb|250px|right|De kèrk in Gäöl aan de Maas 2005.
Gäöl-aan-de-Maas (Nederlands: Geulle aan de Maas) ies 'n dörp behuèrend bie Gäöl in de gemeinte Meersje gelege tösje 't Julianakanaal en de Maas in Zuud Limburg. 't Dörp ies de vreuger dörpskern van Gäöl, dat aan de oaszie van 't Julianakanaal liek. Dit kanaal sjpliets Gäöl in 2 deile. De naam ies aafgeleid van de Geul, die vreuger ónder of tegenéuver 't dörp in de Maas oetmóndde. Dat gebeurt noe 5 km zudeliker bie 't Voelwames. Ouwer sjriefwies zint: Goila, Guel en Goelle.
Gesjiedenis
thumb|250px|Kesjtièl Gäöl 2005. Van Kesjtièl Gäöl, oet de 17e ièw, besjteit allein nog 't poorthoes en de haof. 't Hièrehoes ies in 1847 aafgebroke. 't Complex ies umgrach.
't Dörp aan de Maas
In de parochie sjteit de Sint Martinuskèrk. De westore sjtamp oet de 14e ièw. Ander deile van de kèrk zint geboewd in de 17e ièw ónder leiding van Wolter van Hoensbroeck en Ulrich van Hoensbroeck. In 1920 vingk ein groate verboewing plaats, woabie de oudste tore en de kapel bewaard blieve. Binne sjteit 'ne 17e ièwse praeksjtool woa-op ziech panele bevinge mèt de oetgesjneje figure van de heilige Sint Maarten en de veer evangeliste. Dao bevingk ziech ouch 'n Binvignat-örgel.
Gäöl-aan-de-Maas grens aan 't Belsj. Aan de euverkant van de Maas liegke Uikhove (Ukeve) en Rekem. Mèt 't vaer ('n klein veerpont) kèn de euversjteek gemaak were. Veural fietsersj en fietsrennersj, die euver de grens de aangelagde fietsroutes wille volge, make dao gebroek van. Die routes höbbe 'n lengde van 500 km, woavan 200 km autovrie.
Differentiaalraekening
Differentiaalraekening in de wiskundige analyse is 'n raekenmethode veur 't vasstèlle van de verangeringe die functies óngergaon wen in häör argumente ónènjig klein (infinitesimaal) verangeringe optraeje.
De differentiaalraekening is oarsprunkelik óntwikkeldj door Isaac Newton, ómdet t'r dees nuèdig haj veur zien theorie van de mechanica.
Integraalraekening en differentiaalraekening waere same waal ómsjreve es hoager wiskónde.
Musjebrook
Musjebrook (Nederlands: Musschenbroek) is e vuurmalig gehuch en hütsedaags 'n buurt va Heële. 't Litt t'n noarde va Musjemig, t'n weste va Palemig en t'n oeëste va Beersdal.
Liènsjtèlsel
In de Miedelièwe besjtóng 't liènsjtèlsel woabie de liènhièr of hièreboer grónd of good ('n boerebedrief) in vröchgebruuk liènde aan de liènman of vazal, dae in ruil daoveur deenste verriechde of veur levesonderhoud en/of geld zörgde. Dit Miedelièws maatsjappiejsysteem neump me in de sociaal weitesjappe de feodaliteit.
Hièredeenste
Ónder hièredeenste versjtoon v'r de verpliechde deenste die groepe luuj, zonder mach, aan de hièr, 'ne vors of 'ne edelman of vrouw moeste levere, zónder tegeprestatie of betaling.
Haiku
Haiku (俳句; mieërvoud: haiku of haiku's) is 'n vorm van Japanse dichkeuns, gesjraeve in driej regels van 5, 7 en 5 lèttergrepe.
D'r haiku drukt, in de klassieke vorm, 'n momaentservaring in 't hie en noe oet, soms geleenkt an en geïnspireerd dör Zen. D'r haiku is 'ne vingerhood van geveul, oeëin 't ópgerope beeld alles mót vertèlle. D'r is m.a.w. gèng ruimte vör ontledinge of ömsjrievinge.
Ontstaan: Hokku
De dichtvorm is in d'r 17e ieëw in Japan oet owwer vorme oontsjtande dör d'r wediever tösje versjillende groeëte dichters, oeëvan Matsuo Basho warsjienglek d'r bekaandste meester is. De toepassing waor doe d'r hokku, de aanzetsjtrofe vör d'r renga, e kèttinggedich, oeë oonder d'r tan renga of es örsjte deel van d'r tanka. Pas an 't èng van d'r 19e ieëw waoërt dör Masaoka Shiki 't begingedich hokku verzelfsjtendigd töt d'r haiku. Sjtrikt genaome zeunt daomèt de owwer gedichte van dis vorm hokku, ooch al waor 't neet oongewoeën dat 't ieëvól beginvers gesjraeve waoërt zoonder de verwachting dat d'r 'ne renga mèt gesjraeve waoërt.
Jefferson County (Oregon)
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 4.639 km² boevaan 4.612 km² land is en 27 km² water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Jefferson County 19.009.
Noca Nola
thumb|Reklaam vuur Noca Nola Noca Nola woar vuur d'r Twieëde Weltkreeg va 1922 bis 1939 d'r naam van e Limburgs merk limmenaad oet 't gehuch Kunder bei Voelender. D'r limmenaad woeëd gemaak durch d'r Leo Moulen (1882-1966), deë seër 1907 ing sjproedelwater- en sjpieëder óch limmenaadfabriek i Kunder hauw. Moulen (oetsjproak op plat: Moele) hat mit Noca Nola de introductie va Coca Cola i 1928 i gans Nederland bauw 12 joar teëge gehaote.
D'r naam
Moele hauw 't fabresere va sjproedel en limmenaad op 't Duutsj gelierd. Bis 1922 verkóch heë ziene limmenaad ónger d'r naam Glück Auf Perle. I 1922 leet Moele ópins d'r naam Noca Nola vaslegke bei 't Hollesj merkeburo, 't Bureau voor den Industrieelen Eigendom. Inne vrunk oet Amerika hauw Moele gezag dat inne limmenaad mit d'r naam Coca Cola doa e riezig succes woar. Hei kós me dat drenksjke doew nog neet kriege, en Coca Cola hauw d'r naam hei óch nog neet loate vaslegke. Doarum kós Moele oane probleme d'r naam Noca Nola keze vuur ziene limmenaad.
Noca Noca sjmakde neet wie Coca Cola, meh geweun noa freut. 't Logo woar inne gesjpierde miensj mit inne Kaiser Wilhelm-sjnauts, wie de lüj vreuger zagte. Moele makde reklaam vuur ziene limmenaad mit tekste wie De Parel van alle alcoholvrije Tafeldranken en Eine Quelle der Kraft und Ausdauer. I d'r avank woeëd d'r limmenaad mit hónkskarre i de sjtrieëk bezörg, later hauw Moele peëdskarre en vrachwagels.
Verdeling
Wie Coca Cola i 1928 óch noa Nederland koam, mós 't bedrief óngerhandele mit Moele. Deë kós Noca Nola in ing sjtroal va 50 kilometer rónk Voelender blieve verkope. Bekans gans Zuud-Limburg bleef va Noca Nola, de res va Nederland woar vuur Coca Cola. Moele kós ziene limmenaad doadurch óch bei de kantines va g'n koele i de sjtrieëk blieve bezörge, get dat vuur zieng fabriek gans wiechtig woar.
Wie d'r Moele i 1936 ziene limmenaad evvel óch nog in ing kopie va Coca Cola-flesje begós te verkope, vóng Coca Cola dat sjloes mós zieë. Coca Cola betaalde Moele 10.000 göle, meh vuur dat geld mós de letste flesj Noca Nola d'r 31e december 1939 versjwoende zieë. 'De alsdan nog aanwezige flesschen van dit model zullen door Moulen onder toezicht worden vernietigd', lag d'r notaar Dolmans i Heële d'r 29e april 1937 vas. Moele verenderde d'r naam va ziene limmenaad doanoa i Komol, en heë góng óch Coca Cola verkope. Zieng kinger zint noa ziene doeëd wier gegange mit 't make va limmenaad, meh 't bedrief is rónk 2005 gesjloate.
Getieje (gebed)
Getieje zint bie de Katholieke de gebede van 't koargebed. De gebede zint ónderverdeild nao de oere woa-op ze moete weure gebaed. De tekste weure daorum getieje (getijden) geneump. 'n Ander benaming ies ouch waal koargebed. Getieje zint ónderverdeild in:
In 'n getiejebook sjtoon neve dees getieje ouch waal boetepsalme en Mèsgebede. Dèks sjtoon illustraties tösje de tekste óntliènd aan de biebel of aan verhaole oet de Legenda Aurea.
1709
1706 - 1707 - 1708 - 1709 - 1710 - 1711 – 1712 thumb|right|200px|Sjlaag biej Poltava
Ripuarisch
thumb|'t Ripoarisch dialekgebeed in blauw 't Ripuarisch is de samevattende term veur de Middelfrankische dialekte die veurnaomelek in 't zuie vaan de Duitse staot Noordrien-Wesfale gesproke weure, en ziech oonder mie kinmèrke door twietoenigheid, wie 't Limburgs. Me kint daodoor 't Ripuarisch es 't Middelduits breurke vaan 't Limburgs zien. 't Hoofdialek vaan 't Ripuarisch is zeker 't Kölsj, 'n ander groet dialek is 't Óchesj. In 't uterste zuidooste vaan Nederlands Limburg, te weite in Kèrkraoj, Bóches, Zumpelveld, Lemieësj en Vóls, vint me ouch Ripuarische dialekte, wie ouch in 't noorde vaan Neubelgien (Eupe en umgeving).
De grens mèt 't Limburgs weurt gevörmp door de Benrather Linie - dit is 'n sterke isoglosse. Toch zien väöl Ripuarische dialekte veur Limburgers good te verstoon. De verwantsjap tösse de bei taole kump door de Kölse expansie: d'n export vaan taolelemente oet 't dialek vaan Kölle nao 't weste, vaanwege 't aonzeen vaan die stad. 't Zuidooslimbörgs, boe dialekte wie 't Heëlesj en Eupener bij hure, heet bezunder väöl invlood vaan 't Ripuarisch oondergaange (zuug ouch: Ripuarisch-Limburgs).
De belaankriekste kinmerke zien 't consequent verandere vaan de Aajdgermaanse -k nao 'ne klinker in -ch: me zeet hei neet allein ich en ooch, meh ouch maache. De -t en -p zien allein in bepaolde posities veranderd: losse (veur laote) en tsied (veur tied), meh dat; róffe (veur rope), meh appel en pónd. De Aajdgermaanse ai en au zien gemonoftongiseerd tot ee en oo, wie in 't Nederlands en Nedersaksisch, meh in tegestèlling tot 't Standaardduits en tot väöl Limbörgse dialekte. Lang vocaole zien dèks verkort, wienie 'ne consonant drop volg (zuug bovestoonde veurbeelder losse en róffe).
Veurbeeld
Dit zint twei Maarten-leder die in Bonn weure gezonge, weergegeve eerst in Duutsje en dan in Limburgsje sjriefwies.
Brögkelke
Brögkelke (Duutsj: Brüggelchen, aad-Nederlandjs: Breukelder) is e dörp inne gemèndje Vöch, t'n naorde vanne houfplaats, in 't Kreis Hinsberg in Naordrien-Wèsfale. 't Dörp ligk tösse Haren en Vöch in. 't Haet róndje 500 inwoeaners en is qua veurzeninge bao gans op Vöch aangeweze.
Door Brögkelke struimp de Vöchterbaek.
Ane Nederlandjse kantj vanne grens hètj 't Breukelder.
Wereldkampioensjap damesvoetbal
't Wereldkampioensjap damesvoetbal is e trökkierend voetbaltoernooj wat um de veer jaor door de FIFA weurt gehawwe. Op 't WK kaamp e beperk aontal len (per 2019 waore dat 'rs 24) oet de zès continentaol confidderaties (AFC, CAF, CONCACAF, CONMEBOL, OFC en UEFA) um de kampioenstitel.
't WK veur vrouwlui besteit pas sinds 1991. Dit kump umtot de populariteit vaan 't vrouwevoetbal langen tied hendeg beperk waor. De financieel risico's waore te groet, zoe good wie de niveauversjèlle tösse landeteams oonderein. De lèste jaore nump de populariteit vaan de sport evels touw, in 't ei land al mie es in 't aandert.
Tot noe touw is 't toernooj gedomineerd door de Vereinegde Staote, wat al veer vaan de ach WK's heet gewonne en noets lieger es de daarde plaots indegde. Nederland deeg in 2015 veur d'n ierste kier mèt en haolde in 2019 de finaal. 't Belsj heet ziech nog noets veur e WK gekwalificeerd.
1408
1407 - 1408 - 1409
Vlag van Nederlands Limburg
De vlaggekleure kómme oet 't provinciewape, dat op 27 december 1886 bie Keuninklik besjloet door keuning Willem III van de Nederleng aan Limburg woort toegekènd. De lièw symboliseert Limburg en verwies ouch nao 't oud hertogdóm Limburg. Ooch verwiest de vlag nao 't hertogdóm Limburg (1839-1866), woavan 't gróndgebeed trouwes bienao euvereinkump mèt de provincies Limburg wie me ze allewiel kènt. De kroan en de dubbele sjtaart make häöm de Limburgse lièw. De blauw baan sjteit veur de Maas, die van zuid nao noord door de provincie sjtruimp.
Ophaove (Zitterd)
Ophaove (Nederlandjs: Ophoven) is 'n wiek in 't zuje van Zitterd, inne Nederlandjs Limbörgse gemèndje Zitterd-Gelaen. Ophaove waas toet inne ieëste helf vannen twintjigsten ieëf e gehuch inne destiedse gemèndje Zitterd en is inmiddels oetgegreudj toet 'n geïntegreerdje woeanwiek van dees stad mit róndje 4060 inwoeaners in 2013.
Ligking
De wiek wuuertj gegrens door 't centrum van Zitterd in 't naorde, de buurt Leiebrouk in 't oeaste, de Middewaeg (N276) in 't zujen enne wiek Sanderbout in 't wèste. De grens mit Leiebrouk wuuertj gevörmp dore Gelaenbaek/Keutelbaek enne grens mit Sanderbout dore spaorlien Zitterd - Herzogenrath. De wiek wuuertj van naord nao zuud doorsneje dore veurmaolige riekswaeg Nimwege - Mestreech.
Gesjiechte
Juus wie de res van 't vreuger boetegebied van Zitterd haw Ophaove 'n agrarisch karakter. E groeat deil vanne oearsprunkelike beboewing van 't gehuch bestäöndje oet historische häöf en hoezer is nag dudelik te herkènne binne de hujige wiek es e lintj gelaenge langsen hujige Meulewaeg enne gelieknamige straot Ophaove (vreuger de Dörpsstraot). De litsgeneumdje straot waas veuren aanlègke vanne riekswaeg de wichtigste verbinjingswaeg tösse Zitterd en Gelaen. 'n Aantaal vanne aaj penj is verklaordj toet rieksmonument.
De ieëste steielike oetbreijinge begósten inne ieëste helf vannen twintjigsten ieëf mitte boew van arbeidersweuninge veur personeel vanne Staotsmiene. t'n Wèste vanne riekswaeg woort de mienwirkerskóllenie Tieënbunjer aangelag. Inne jaore neugetig woorten ane zuudkantj vanne wiek de groeatsjaolige nuujboewprojèkte Baekdal en Craaveld oetgeveurdj. Dees buurte zeen allemaol formeel ingedeildj bieje wiek Ophaove.
Bill Gates
thumb|right|180px|Bill Gates in 2004 William Henry Gates III (28 oktober 1955), algemein bekind as Bill Gates, is inne Amerikaanse ongernummer en inne computerpionier. Hae haet same mit angere de orizjineile Altair BASIC-interpreter gesjreve veur de Altair 8800 (de iesjte commercieel succesvolle personal computer). Hae haet same mit Paul Allen Microsoft opgerich, en is noe chairman en "software architek". Volges Forbes-magazine is Gates de riekste persoen ter welt.
Ophaove (Zitterd)
Gesjiechte
Tösse 1917 en 1934 haw Ophaoven 'n spaorwaeghalte ane spaorlien Zitterd - Herzogenrath, de stopplaats Ophaove.
Bill Gates
In zien sjoeljaore presteerde Gates sjlech in vakke die hae triviaal vong, alles behauve bètavakke, woeveur hae ummer goei ciefers haolde. Taege 't eind van zien liegere-sjoeltied begos hae zjwaore gedragsprobleme te ontwikkele, genog tot zien ouwesj en lierare häöm nao inne psychiater sjtuurde.
Ophaove (Zitterd)
Gesjiechte
In 1911 kreeg Ophaove zien eige rooms-kattelieke kirk, de Antonius van Paduakirk. Dees kirk woort in 2011 gesjlote.
Peter Wtewael
thumb|Een lachende fluitspeler, 1623 Peter Wtewael (Utrech, 5 juni 1596 - ouch dao, begrave 13 fibberwarie 1660 ) waas 'ne Nederlandjse kónssjiljer oete Góljen Ieëf. Hae waas d'n aadste zoon van Joachim Wtewael, dae ouch ziene lieërmeister waas, en Christina van Halen. Zie jóngere broor Johan Wtewael (1598-1652) waas onne kónssjiljer.
Wtewael maakdje ónger angere geiselike en mythologische werkstökker en e deil keukescènes. Hae wuuert owwel geraekendj toete Utrechse Caravaggiste, allewel d'r veur zowied bekandj noeatj in Itaalje is gewaes. De kónstenieër wirkdje inne stiel van zie vader, meh zie werk vertuuentj ouch invlood van Abraham Bloemaert en Gerrit van Honthorst. Ziene rippertuuer is bepirk kwa ómvank en kwaam bao gans toet standj innen tied van 1620 toet 1630.
Juus wie zie vader waas t'r aktief inne vlasjhanjel en es raod inne vroedsjap betróch bieje plaatselike politiek. In die litste peziesje völgdje d'r ziene kranke pap op op 1 oktoeaber 1636. Daonao haw d'r onna de fónksje van sjaepe. Wiejer waas t'r aktief inne kirkelike gemèndje. De gebreurs Wtewael bleven allebei vriegezel en wóndjen in 't hoes vanne eljers. In 1639 woort Johan waal lid van 't Sint-Lucasgilde, meh van Peter haet me dao gèn aanwiezinge veur.
Liverpool
thumb|Zich op Liverpool vanoete Mersey. Liverpool (IPA: /'lɪvəpu:l/ livve(r)poe\l) is 'n stad in 't naordwèste van Ingelandj, gelaengen ane munjing vanne Mersey. De stad haet 'n oppervlakdje van 111,84 km² en 'n bevölking van 490.000 (oploupendj toet 816.000 in 't stejjelik gebied). Liverpool is de op ein nao grótste oetveurhave van 't Vereinig Keuninkriek en grens ane naoberstej Bootle en Huyton, dewiel de stej Wallasey en Birkenhead anen euverkantj vanne Mersey ligke.
't Historisch deil vanne havestad, same mitten toeristetrèkker Albert Dock, zeen in 2004 oppe werreldirfgoodlies van UNESCO gekómme. De stad haet veural väöl bekandjheid veure foebbelclubs FC Everton en FC Liverpool, mer ouch veure kulturele kantj. Veural inne popmeziek is de stad bekandj; zoea kome The Beatles oet Liverpool.
SP
thumb|Logo van de SP De SP (voloet Socialistische Partij, bis 1993: Socialistiese Partij) is 'n Nederlandse politieke partie. De SP is vuurtgekoame oet 'n maoïstische beweging van de joare '70. De partie hat seër deë tied almieëlich 'n verendering óngergange richting de sociaaldemocratie. Seër höar aatreëne i g'n Ieësjte- en Twieëde Kamer in 1994 is ze dus e sjtuk gemieësigder gewoeëde, wiewaal ze nog ummer de mieëts oetgesjproake linkse partie is. De partie oet sjerpe kritiek óp 't kapitalisme. Óch óngersjeid ze zich van anger linkse partieje durch höar euroscepticisme. De partieleier is Lilian Marijnissen. De partie hat vöal aahank i traditioneel socialistische gebede, wie Groninge, oeë zie in 2015 de groeëtste partie woeëd. Óch i Noard-Brabant en Nederlands Limburg is zie rilletief groeët, vuural i g'n regio rónk Oss, Gennep en dele va g'n Parksjtad.
Härryda
Härryda is 'n gemèndje in Västra Götalands län, Zwede. De gemèndje tèltj 32.342 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 268,43 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 120,5 luuj de km².
President vaan de Europees Kemissie
De President of Veurzitter vaan de Europees Kemissie is 't hoof vaan de Europees Kemissie: 't einsegste instituut dat de direkte executieve mach vaan de Europese Unie (EU) es instituut oetoefend zoonder tot de belange vaan de EU-lidstaote mèt mage wege (wie dat wel 't geval is in d'n Europese Raod en Raod vaan de EU).
De President verblijf in 't Berlaymont-gebouw in Breusel. Zie of heer krijg e salaris vaan € 306.655 de jaor.
De President vaan de Kemissie leidt e kabbinèt vaan Eurokemissarisse (e soort "EU-ministers") boenao geriffereerd weure es 't kolleesj (college). Same zien ze verantweurdelek nao 't Europees Parlemint touw en zien ze de einsegste die EU-wètte kinne initiëre. De President heet de mach um de eurokemissarissjappe te definiëre en te verdeile, de eurokemissarisse vaan portfoloio ("ministerie") te wissele en ze te oontsloon es dat noedzakelek is. 't Kolleesj, boe de President 't hoof vaan is, dirigeert de deenste boe de Kemissie verantweurdelek veur is, 't zèt de beleidsagenda vaan de EU oet en 't sjrijf de wètte veur. De wètte motte daan wel nog weure goodgekäörd door 't Europees Parlemeint en d'n Europese Raod en tenslotte weure oetgesjreve door de Raod vaan de EU (of de "ministerraod"), boenao ze eventueel nog 'nen twiede kier door 't Parlemint kinne weure aofgeweze.
De president vaan de Kemissie is ouch verantweurdelek veur 't vertegeweurdege vaan de EU nao boete touw, same mèt de President vaan d'n Europese Raod en d'n Hoege Representant vaan de Unie veur Boetelandse Affaires en Veilegheidsbeleid.
De Europees Kemissie weurt soms, inkorrek, de "Europees regiering" geneump en de Kemissie-president daomèt de "Europese president"; die titel weurt evels noets door de President zelf gebruuk en weurt evegood, zjus zoe inkorrek, gebruuk veur de President vaan d'n Europese Raod.
Executieve chef
De Presidenitiële positie vaan de Europees Kemissie weurt in 't Verdraag vaan Roeme geprizzentierd es d'n executieve chef vaan de Europese Unie mèt de meugelekheid um oets oet te greuie tot 'ne volweerdege President vaan de Europese Unie: 'n positie die woersjijnlek 't rizzeltaot zaw zien vaan 'n fusie vaan 't Kemissie-presidentssjap en de President vaan d'n Europese Raod.