cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ingels
Dialekte
In Wales kraog 't Ingels in de negentienden iew vaste veuj aon de groond, al woort 't al iejer in deile vaan 't prinsdom gesproke. Welsh-Ingels vèlt vrij gemekelek bij de dialekte oet Ingeland in te deile, meh heet zien gans eige fonologie.
Zuid-Afrikaans-Ingels en Australisch-Ingels zien rillatief nui. 't Ierste oontstoont vaanaof de Ingelse annexatie vaan de Kaapkolonie en is sterk door 't Afrikaans beïnvleujd. 't Twiede oontstoont es koinè vaan 't Iers- en Zuidoostelek Ingels; de mieste vreug koloniste (zoewel veroerdeilde krimmenele es goudzeukers en aander vrijwèllege migrante) kaome veural oet Ierland en Londe. Verwant aon 't Australisch-Ingels is ouch 't Nui-Zielands-Ingels: de ierste Britse kolleniste waore via Australië gekoume, meh woorte dao later wel door lui oet aander gebeje bijgestande.
Woordesjat
Volges de Shorter Oxford Dictionary koume de weurd in 't Ingels veurnaomelek oet de volgende taole:
Spelling
't Ingels heet 'n hiel lestege orthografie, aongezien weineg verbaand is tösse de oetspraok en de sjrijfwijs. 40 klaanke kónne op 1120 versjèllende wijze gesjreve weure. Dit hèlt veurnaomelek verbaand mèt 't feit tot 't Ingels 'n hiel etymologisch gebaseerde spelling heet die väöl iewe trökgeit, wodoor 't nog väöl stèl litters oetsjrijf die al hiel laang neet mie oetgesproke weure.
Volges oonderzeuker Eraldo Paulesu vaan de Universiteit van Milaan is dees lestige orthografie de oerzaak det in Ingelstaolige len twiemaol zoeväöl dyslexiediagnoses veurkoume es in Italië. In 't Italiaans weure 25 klaanke slechs op 33 versjèllende wijze gesjreve.
Veurbeelder
Hei-oonder vint me veer kier dezelfden teks, 't begin vaan Mattheus 2, in achterein 't Aajdingels (Wessexevangelie), 't Middelingels (Wycliffebiebel), Vreugmodern Ingels (Keuning Jamesversie) en Nuiingels (Contemporary English Version).
{|
Aajdingels
1. Eornostlice þa se Hælend acenned wæs on Iudeisce Bethlēēm, on þæs cyninges dagum Herodes, þa comon þa tungol-witegan fram east-dæle to Hierusalem, and cwædon: 2. Hwær ys se Iudea cyning þe acenned ys? soðlice we gesawon hys steorran on east-dæle, and we comon us him to geeaðmedenne. 3. Þa Herodes þæt gehyrde, þa wearð he gedrefed, and eal Herosolim-waru mid him. 4. And þa gegaderode Herodes ealle ealdras þæra sacerda, and þæs folces writeras, and acsode hwær Christ acenned wære. 5. Þa sædon hig him: On Iudeiscre Bethlēēm: witodlice þus is awriten þurh þone witegan, 6. And þu Bethlēēm, Iudea-land witodlice ne eart þu læst on Iudea eadlrum: of þe forð-gæð se here-toga, se þe recð min folc Israhel.
Middelingels
1. Therfor whanne Jhesus was borun in Bethleem of Juda, in the daies of king Eroude, lo! astromyenes camen fro the eest to Jerusalem, 2. and seiden, Where is he, that is borun king of Jewis? for we han seyn his sterre in the eest, and we comen to worschipe him. 3. But king Eroude herde, and was trublid, and al Jerusalem with hym. 4. And he gaderide to gidre alle the prynces of prestis, and scribis of the puple, and enqueride of hem, where Crist shulde be borun. 5. And thei seiden to hym, In Bethleem of Juda; for so it is writun bi a profete, 6. And thou, Bethleem, the lond of Juda, art not the leest among the prynces of Juda; for of thee a duyk schal go out, that schal gouerne my puple of Israel.
Vreugmodern Ingels
1. Now when Iesus was borne in Bethlehem of Iudea, in the dayes of Herod the king, behold, there came Wise men from the East to Hierusalem, 2. Saying, Where is he that is borne King of the Iewes? for we haue seene his Starre in the East, and are come to worship him. 3. When Herod the king had heard these things, he was troubled, and all Hierusalem with him. 4. And when he had gathered all the chiefe Priests and Scribes of the people together, hee demanded of them where Christ should be borne. 5. And they said vnto him, In Bethlehem of Iudea: For thus it is written by the Prophet; 6. And thou Bethlehem in the land of Iuda, art not the least among the Princes of Iuda: for out of thee shall come a Gouernour, that shall rule my people Israel.
Modern Ingels
1. When Jesus was born in the village of Bethlehem in Judea, Herod was king. During this time some wise men from the east came to Jerusalem 2. and said, “Where is the child born to be king of the Jews? We saw his star in the east and have come to worship him.” 3. When King Herod heard about this, he was worried, and so was everyone else in Jerusalem. 4. Herod brought together the chief priests and the teachers of the Law of Moses and asked them, “Where will the Messiah be born?” 5. They told him, “He will be born in Bethlehem, just as the prophet wrote, 6. ‘Bethlehem in the land of Judea, you are very important among the towns of Judea. From your town will come a leader, who will be like a shepherd for my people Israel.’ ”
NAC Breda
thumb|Interieur vaan 't Rat Verlegh-stadion. NAC Breda (Noad Advendo Combinatie) is 'n voetbalclub oet de Nederlandse stad Breda.
NAC Breda späölt sinds 1996 zien toesmatche in 't Rat Verlegh Stadion, geneump nao international Antoon "Rat" Verlegh, dee in de glorietied de staar bij NAC waor. Dit stadion beujt plaots aon 19.000 lui en steit drum bekind tot 't dèks vol zit, ouch wienie NAC Ierste Devisie späölt. De veurnaomste rivaol is Willem II oet Tilburg.
Rizzeltaote sinds 1956/57
Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke.
Kerkrazzia
Op zóndig 8 oktoeëber 1944 woorte versjillende gemeintes in Noord- en Midde-Limburg en 't Braobantse dörp Helenaveen opgesjrik door kerkrazzia's. In totaal woorte 2805 manskaerels tösse de 18 en 65 jaor gearresteerd door de Pruse wie zeej nao aafloup van de Heilige Mès de kèrk verlete. De dwangarbeiders woorte vervolges tewèrkgesjteld beej de Hermann-Göring-Werke en de meiste höbbe d'n oorlog euverlaef. Det gool aevel neet veur 121 arrestante. De meiste kwame oet Helenaveen (26), Beringe (17) en Panninge (13). In Baolder waore vief doeje te betreure.
Babe
Babe is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan kemedie, dramafilms, Family.
De film woort geregisseerd door Chris Noonan en heet 'nen doer vaan 91 menute.
Maledive
De Maledive zien e land bestaond oet 1190 klein eilen in d'n Indischen Oceaan, ten zuie vaan India. Hoofstad is Malé. Hun cultuur steit tösse Indisch en islamitisch in. De eilen zie allemaol gering in umvaank en steke aamper e paar meter bove de ziespiegel oet.
Demografie
De bevolking besteit veural oet Indo-Europese Indiërs, meh kint door Arabischen invlood ouch väöl Arabiere. De dominante religie is d'n islam. Daodoor höbbe de Maledive 'n hoeg houweleksvröchbaarheid; de eilen rake euverbevolk.
Historie
De aw historie vaan de Maledive is obscuur. Me vermeut tot de eilen al doezende jaore gekoloniseerd zien; mesjiens zien ze ouch door de Austronesiërs bewoend. Daoveur zien evels gein aonwiezinge. De ierste bekinde koloniste waore woersjienelek Dravidiërs, gevolg door Indo-Europeane, die hun taol noe de dominante is. Me vermeut tot bei gróppe vaanaof Sri Lanka gevlöch zien; de Maledivische legendes spreke dao ouch vaan.
Vaanaof d'n ierste iew waore de bewoeners boeddhistisch; in 1154 evels góng 't land op d'n islam euver. Europese koloniste verlete 't gebeed meistal weer snel; 't langs nog bleve de Portugeze in de zeventiende iew. In 1887 kaom de arsjipel oonder Brits protectoraot, wat tot 1965 doorde. Naotot in 1978 verkezinge woorte gehawwe, bleef president Gayyoom daarteg jaor laank aon de mach. Heer stabiliseerde en oontwikkelde 't land, meh zie bewind verveel wel in 'n dictatuur. Nao 'ne coup in 2008 woort Mohamed Nasheed tot president verkoze, tot dee begin 2012, nao volksproteste geleid door aonhengers vaan Gayyoom, zelf de mach mós euverdrage aon Mohammed Waheed Hassan.
Veur de touwkóms vaan de Maledive weurt gevrees, umtot 't lieggelege land mèt de stijging vaan de ziespiegel de koumende decennia wel ins gans zouw kinne oonderloupe.
1701
1698 - 1699 - 1700 - 1701 - 1702 - 1703 – 1704
Gebäörtenisse
thumb|262px|Keuning Frederik I van 't Pruusjes gekroand
Boris Jeltsin
Van 1961 toet 1990 waas Jeltsin lid vanne Communistische Partie vanne Sovjet-Unie. In 1986 waerde d'r door Michail Gorbatsjov beneump toet partiesjef van Moskou, wo d'r zich ónger anger inzat veur 't taengegaon van corruptie. Jeltsin vónj det de perestrojka, de hervörmige vanne Sovjet-Unie, te traog gónge, wodoor d'r oet zien amb gezat waerde.
In 1989 woort t'r aevel verkaozen es lid van 't Congres van Vouksaafgevaerdigde en kreeg t'r zitting inne Opperste Sovjet. In 1990 verleet t'r de Communistische Partie; hae stal zich pertieloos kandidaot veure prizzendèntsverkeziginge. Op 12 juni 1991 wón d'r mit 57% vanne stumme dees verkeziging.
Ónger aanveuring van Vladimir Krjoetsjkov woort op 18 augustus 1991 'ne staotsgreep gepleeg taenge Gorbatsjov en Jeltsin. Hiebie tróch Gorbatsjov zich trögk, meh Jeltsin zat juus d'n aanval in taenge de staotsgreep. Jeltsin klóm hiebie op 'nen tenk wo d'r 'n toespraok heel; hiedoor koos 't laeger ziene kantj en mislökdje de staotsgreep. Begin dieëtsember 1991 verklaordje Oekraïne zich ónaafhenkelik en 'n waek d'rop deej Gorbatsjov de Sovjet-Unie óntbinje; Jeltsin bleef de prizzendènt van Ruslandj.
De jaore daorop heel Jeltsin väöl kóntak mitten Amerikaanse prizzendènt Bill Clinton, waat good waas veure verstandjhajing tösse de twieë lenjer. Zien prizzendèntsjap kinmirk zich aevel ouch door 'n minder periood, worónger de Roebelcrisis, waat de economie van Róslandj deej samevalle. Zien slechte gezóndjheid en drankperbleem zörgdje dökker veur apaarte toestenj.
Metalloied
De metalloïde zeen meistes halfgeleiers of halfmetale en häör oxide zeen meistes amfoteer.
Häör verbinjinge zeen sómtieds metalliek, sómtieds halfgeleiendj of isolerendj, aafhenkelik van welche anger elemente inne verbinje zeen betróch.
De metalloïde zeen hieël wichtig veure modern lektronica (wie IC's van silicium of galliumarsenied).
Sjema
Hie-ónger volg e sjema mit alle metalloïde.
Mayenne
thumb|Ligking van 't departement Mayenne. 't Departement Mayenne is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 53. 't Is gelaengen in 't naordwèstelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Manche, Orne, Sarthe, Maine-et-Loire en Ille-et-Vilaine. De houfstad is Laval.
Asiel in de Europese Unie
Sinds de Europese Migrantecrisis (2015-2018) weurt 'n groet deil vaan 't asielbeleid veur migrante aon de externe grenze vaan de EU (veural Griekeland) oetgeveurd door Frontex.
Steinbok (starebeeld)
thumb|right|Kaart vaan 't starebeeld Steinbok Steinbok (Capricornus, aofgekort tot Cap) is e starebeeld aon de zuieleke hiemelkoepel. De Latiense naom beteikent geheurende geit. Miestal weurt 't starebeeld weergegeve es 'n zie-geit, e mythisch bies wat haaf geit, haaf vès is. Steinbok bevind ziech in e deil vaan de hiemelkoepel dee me ouch wel de Zie of 't Water neump, umtot väöl vaan de starebeelde in dit deil water-gerelateerd zien. De ecliptica löp door dit starebeeld en dus is 't ouch e teike vaan de dierereem. De zon steit vaan 19 jannewarie tot 16 fibberwarie in Steinbok.
Stare
(in volgorde vaan aofnummende helderheid)
Wienie 't bèste te zien?
Steinbok is op 't noordelek haafroond vaan augustus tot november te zien aon de nachhiemel. De bèsten tied is midde september roond negen oor in d'n aovend. De stare die deil oetmake vaan Steinbok zien evels neet zoe helder boedoor zie meujelek te zien zien.
Wat gief 't nog mie te zien?
In Steinbok zien versjeie starestèlsels en starehuip te zien. M30 is zoe'ne starehoup op oongeveer 30.000 leechjaor aofstand. Ouch 't spiraolstèlsel NGC 6907 is hei te vinde.
Deseret
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan documentaire.
De film woort geregisseerd door James Benning en heet 'nen doer vaan 82 menute.
Randstad
De Randstad (veural vreuger ouch wel Randstad Holland) is 'n groete conurbatie in Wes-Nederland, perceizer gezag euver 't groetste deil vaan Zuid-Holland en Utrech, 't zuie vaan Noord-Holland en 't zuidweste vaan Flevoland. In dit relatief klein gebeed woene zoe'n 7 mieljoen lui ofwel 40 percint vaan de Nederlandse bevolking. Es conurbatie heet de Randstad mie es ei centrum; de veer groete centra zien Amsterdam, Rotterdam, D'n Haag en Utrech, wat ouch nog de groetste veer stei vaan gans 't land zien. Wijer gief 't nog väöl mier middelgroete stei, klein stei en versteidelekde dörper, die allemaol bekans mètein zien aoneingegreujd. De Randstad heet belaankriek mier inwoeners es de Vlaomse Roet en zelfs 't Roergebeed, meh väöl minder es de agglomeraties Londe (in ruimste zin) en Paries (Île de France). De Randstad en de veer geneumde gebeje vörme same de metropoolregio's vaan Noordwes-Europa.
't Belaank vaan de Randstad is in de ierste plaots economisch; ze heet aon de Have vaan Rotterdam (de groetste vaan Europa en de derde groetste vaan de wereld) en vleegveld Schiphol twie mainports. Ouch cultureel en toeristisch heet de Randstad väöl te beteikene. In de res vaan Nederland, soms de provincie of de periferie geneump, heet 't begrip 'Randstad' 'n negatief beteikenis gekrege mèt de bijklaank vaan oonaontrèkkelek drök gebeed, en de cultureel dominantie die 't euver Nederland oetoefent.
Geografie
thumb|Knouppunt [[Ridderkerk kortbij Rotterdam, boe ziech weeg op veer niveaus kruse. Zoe'n verkierssituaties zal me boete de Randstad neet gaw vinde.]] thumb|Lochfoto vaan 't dörp [[De Meije, op de grens vaan Utrech en Zuid-Holland. Hei in 't Greun Hart is väöl vaan 't oersprunkelek oontginningslandsjap bewoerd gebleve.]]
Definitie
Boe de Randstad ophèlt is oonderwerp vaan discussie. Almere woort natuurlek vreuger neet debij gerekend ('t besteit pas 40 jaor), meh discussie besteit ouch euver bepaolde middelgroete stei kortbij de klassieke Randstad. In Noord-Holland geit 't daan um Purmerend, Hoorn en Alkmaar, in Utrech um Amersfoort en umgeving (mèt Nijkerk debij moot de Randstad daan ouch in Gelderland ligke), in Flevoland um Lelystad. De gemeintes in kwestie profilere ziech dèks wel zoe; ouch demografisch vèlt dao väöl veur te zègke (de stei zien dèks groet gewore door migratie oet de groete stei eweg, in de ierste plaots oet Amsterdam).
Oonderverdeiling
Es me de stei in Wes-Friesland en aon de Veluwezoom neet liet mèttèlle, blijf vaan de Randstad e hoofiezervörmeg gebeed euver, boevaan 't ein ind bij Dordrech en 't aandert bij Utrech ligk. Dat ierste ind neump me de Zuidvleugel en 't umvat Rotterdam en D'n Haag, 't twiede de Noordvleugel en 't umvat Amsterdam en Utrech. De grens ligk tösse Leiden (zuie) en de Haarlemmermeer (noorde) in. 't Derde deil vaan de Randstad is 't Greun Hart, de relatief dunbevolkde kern, boe 't greun is vaan 't weiland.
Schagen
Schagen (Wesfries: Skagen) is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in Wesfriesland. Ze had op 1 fibberwarie 2012 46.422 18.662 inwoeners (stad en direkte umgeving 18.662) en besleit 'n oppervlak vaan 190,53 km², davaan 11,98 km² water (vaanajds mer 19,32 km², boevaan 0,51 km² water). Traditioneel hure ouch gehuchte Keinse, Tjallewal en Tolke en 'n aontal naobersjappe bij de stad Schagen; wijer besteit de gemeinte oet de dörper, gehuchte en naobersjappe Abbestede, Burgerbrug, Burgervlotbrug, Callantsoog, Dirkshorn, Eenigenburg, Groenveld, Groote Keeten, Kalverdijk, Krabbendam, Oude Sluis, Petten, 't Rijpje, Schagerbrug, Schoorldam (gedeiltelek), Sint Maarten, Sint Maartensbrug, Sint Maartensvlotbrug, Sint Maartenszee, De Stolpen, Stroet, Tuitjenhorn, Valkkoog, Waarland, Warmenhuizen en 't Zand. Besjermheilege vaan Schagen is Sint-Christoffel.
Stadsgeziech
't Opvallendste is de Merret, mèt dao-op de Groete Kèrk, ein vaan de hiel wienege protestantse kèrke in neogotiek. De katholieke Sint-Christoffelskèrk is ouch neogotisch. 't Slot Schagen, oets in de vieftiende iew door de hiere vaan Schagen aongelag meh later gesloop, heet me herbouwd.
Historie
Schagen weurt in d'n twieden hèlf vaan d'n tienden iew veur 't iers geneump es Skagha; 't is dan e gehuch mèt 43 inwoeners. Roond 989 kump e deil aon de abdij vaan Egmond. Schagen heet laank kort bij zie en väöl binnewater gelege. Door de vröchbare groond roontelum Schagen greujde de plaots snel en in 1415 woorte häör stadsrechte verliend. In 1427 verheef Philips de Goje Schagen daobij tot hierlekheid. In d'n tied vaan de Republiek raakde 't get achterop bij ander stei in Noord-Holland, wie Alkmaar, Hoorn en Enkhuizen. Schagen had gein walmör en koelek e steidelek karakter. Veural de biestemerret zörgde nog veur veurspood. D'n agrarische sector is tot deep in de twintegste iew de belaankriekste brón vaan inkomste gebleve.
Per 1 januari 2013 is Schagen oetgebreid mèt de toen opgeheve gemeintes Harenkarspel en Zijpe.
Ferwerd
Ferwerd (officieel, Fries: Ferwert) is e terpdörp enne houfplaats vanne gemèndje Ferwerderadeil, inne Nederlandjse provincie Frieslandj en tèltj óngevieër 1823 inwoeaners.
Besjrieving
't Dörp ligk ane N357 tösse Leeuwarden en Dokkum, kórtbieje Waddezieë en t'n wèste van 't terpdörpke Hogebeintum. Saer 1999 is de officiële naam van 't dörp 'tt Friese Ferwert.
Kirk
Ferwerd wuuertj gekènmirk dore kirktaore vanne Sint-Martinuskirk. Dezen is saer 20 fibberwarie 2007 vernuudj, of eigentlik herstèldj nao wie d'r vreuger waas. 'n Restauratie inne jaore dertig vanne twintjigsten ieëf haw de kirktaore verangerdj zowie op 't plaetje. Ouch zeen jaore trögk de klokke gelas en ómgehangen aan anger loejasse.
Windjmotor
t'n Zuje van 't dörp staatj 'ne kleinen Amerikaanse windjmoter.
Sport en recreatie
Door dees plaats löp de Europese wanjelroute E9, dao ouch bekèndj es North Sea Trail of Fries Köspaad.
Raor
thumb|150px|right|Mergele Mariakapel in Raor Raor (Nederlands: Raar) is e gehuch in de gemeinte Meersje in Nederlands Limburg. 't Ligk op 't plateau ten noord-waste van Meersje. De naam Raor woort veur 't jèrsj vermeld in 1347 en is wersjienlik aafgeleid van rade, dat 'óntginning' of 'ope plaats' beteikent. 't Plateau bie Raor, tösje Meersje, Ulesjtraote en Houtem, is ónderwiel bienao gans óntgonne en weurt gebruuk veur de landboew.
't Gehuch Raor besjteit oet lintbebewoewing langs eine waeg mèt 'n aantal gesjlote boerehäöf. Ouch ligke d'r tjwe waegkapelkes, die allebei gewiejd zint aan Maria. 't Oudste kapelke is van 1814 en is in 1909 gerestaureerd. 't Ander kapelke, dat veur 'n deil van mergel is, haet 'ne sjleetsjtein mèt 't jaortal 1854.
Genf
Genf (Frans en Nederlandjs: Genève) is op Zeurich nao de grótste stad van Zwitserlandj, mit 201.164 inweuners in 2015, en behuuertj toet 't Fransspraokig deil. Genf ligk in 't gelieknamig kanton. De stad ligk aan 't wèspuntj van 't Maer van Genf en wuuertj doorsneje dore reveer de Rhône, dae in 't maer oetkump, es ouch d'n Arve.
De stad is óntstangen es 'n plaats van 't Keltisch vouk de Allobrogi. Nao de vereuvering dore Romeine maakdje zie deil oet vanne pervinsje Gallia Narbonensis. Kortbie Genf heel Julius Caesar de Helvetii taenge die nao 't wèste woren 'nt trèkke.
Inne neugendjen ieëf woort Genf de houfstad van Boergondië. Inne zèstieëndjen ieëf vörmdje 't 't centrum van 't protestants Calvinisme. De aaj kattedraol (de Saint-Pierre) waas Calvien zien eige kirk. Genf sloot zich in 1815 aan es e kanton van Zwitserlandj.
Inne stad Genf hoeze hieël väöl wichtige internasjenaal organisaasjes, worónger inkel óngerdeil vanne Vereinigdje Naasjes, 't Roead Kruuts, de Werreldgezóndjheidsorganisaasje enne vorsjingsinstèlling CERN. E groeat deil vanne inweuners kump denouch oet 't boetelandj.
Sjnoeftoebak
thumb|250px|right| Ènnige saorte sjnoeftoebak Sjnoeftoebak is ein genotmiddel in de vörm van toebak dae aevel neet gerouk wirt mer gesjnaove.
Sjnoeftoebak is gedreuëgde toebak dae heël fien gemale is en verriek mèt allerleij kruje. Menthol en eucalyptusaolie zint väöl gebruukde ingrediënte. 't Sjnoeve geuf ein frisj, tintelende sensatie in de naasholtes. Hiebiej kump nicotine oet de toebak in 't blood terech. Sjnoeftoebak wirt bewaard in ein sjnoefdoas, zoadat ’r neet oetdreuëg.
Historie
thumb|150px|right| Sjilderiej van eine sjnoever De monnik Ramon Pane dae in 1493-1496 deil nóm aan de tweëde reis van Columbus' nao Americas besjtudeerde de inbaorlinge van ‘t hujige eilandj Haïti.
Sjloekdermkop
De sjloekdermkop of de farynx is 't bäöveste deil van 't aomhaolings- en sjpiesvertaeringssjtèlsel van väöl gewervelde en volg drek nao de naas en de móndj, kórt veur de sjloekderm. Bie zougdere is dit de plaats wo 't sjpiesvertaerings- en 't aomhaolingsstèlsel einanger kruutse.
Sjnoeftoebak
Historie
In 1561 Jean Nicot, de Franse ambassadeur in Lissabon, Portugal, zómj sjnoeftoebak nao Catherine de' Medici veur de behanjeling van de aanhawwende migraines van häöre zoon. Häör geluif in de heilzame wirking van de sjnoef maakde dat ‘t sjpöl heel popelair woort ónger de elite.
Sjloekdermkop
De sjloekdermkop weyrt wiejer óngerverdeild in drie deiler. 't Hoogste deil, det zich drek achter de naas bevindj, weurt de nasofarynx geneump. 't Get leger, drek achter de móndj gelaenge, deil hèt de orofarynx. Nag get leger bevindj zich de hypofarynx of laryngofarynx, dae löp tót aan de larynx.
Sjnoeftoebak
Historie
In ‘t begin van de 17e eëuw kaome d’r ein aantal prominente opponente taenge ‘t gebruuk van sjnoeftoebak. Paus Urbanus VIII dreigde óm de gebrukersj te excommunesere en in 1643 vaardigde Tsaar Michael in Ruslandj ein wèt oet die ’t gebroek besjtraofde mèt ’t aafzètte van de naas. Óndanks dat nóm ‘t gebroek in anger lenj toe; Keuning Lodewiek XIII van Frankriek waas ‘ne fervente gebroeker, en in 1638, waas d’r meljing dat ’t sjpöl in China woort versjpreijd. In de Gouwe Eëuw waas sjnoeftoebak in Nederland 't meist genuttigde toebakspreduk. Allewiel is dees meneer van toebaksgebruuk nog mer heël zeldjzaam. De Amersfaortse sjnoeftoebak is de meid bekènde in de waereld gewaes, en waas zelfs populairder es de toebaksaorte oet 't Amerikaanse Virginia.
Sjloekdermkop
De term "farynx" weurt ouch waal gebroek es e synoniem veur de kael, allewel dit neet gans juus is. 't Bäöveste deil van de farynx, de nasofarynx, weurt nag neet tót de kael geraekend. De kael herberg wiejer, behalve 't grótste deil van de farynx, ouch nag de larynx, de sjträötkop.
Sjnoeftoebak
Historie
In de 18e en 19e eeuw waas sjnoeftoebak ‘t meis gebroekde toebakspreduk ónger de adel. Prominente gebroekersj ware Napoleon, Keuningein Charlotte de vrouw van Keuning George III en Paus Benedictus XIII. Door ’t gebroeke van sjnoeftoebak óngersjeijde de elite zich van de normal bevolking die in ‘t algemein toebak roukde. Ouch al in de 18e eëuw vesjene de eësjte publikaties taenge ’t gebruuk, woónger de auteur John Hill, ‘ne Èngelsje dokter dae waarsjuwde taenge ‘t euvergebroek vanwaege groate kans op naaskanker. Door de popelariteit van de sjnoeftoebak es ein aristocratisch genotmiddel brach de eësjte federal regering van de Vereindigde Sjtate d’r toe óm in 1794 eine taks op toebak in te veure.
Sjloekdermkop
'n Óntstaeking van 't sjliemvlees van de farynx, in de vouksmóndj bekèndj es kaelóntsjtaeking, hèt in medische terme faryngitis.
Sjnoeftoebak
Óngezóndj
Zoaes hiej baove besjreve waas al heël lang bekènd dat ’t gebroek van sjnoeftoebak, hoewaal 't neet gerouk wirt, kankerverwèkkend. D'r is ein verbandj tösje 't gebruuk van sjnoeftoebak en kanker van de móndj en de baovesjte lóch- en sjpiesvertaeringswaege. Ouch is sjnoeftoebak sjaejlik veur móndj en tenj en ómdat ’t leijt tot vergaeling van 't tandjglazuur, tandjvleisjóntsjtaeking en truktrèkkend tandjvleisj. Opgesjnaove toebak veroarzaak dèks neze van de gebroeker. Dit hink meistal van de persaon aaf mer ouch van de sjnoef zelf. Dreuëge sjnoeftoebak en de gebroekde kruje zint dèks de aanleijing daoveur. ’t Biej de handj höbbe van eine sjnoefplak is veur sjnoefgebroekersj dan ouch gein euverbaojige luxe. Zakdeukskes waere dan ouch desk biej de sjnoeftoebak mitverkoch. Vreuger woorte dèkser slapstick filmkes gemaak van nezende sjnoefgebroekersj.
Hujig gebruuk
thumb|200px|left| Assortimènt sjnoeftoebak thumb|200px|De Rotterdamse meule De Ster mèt sjtampkoepe wo-in de sjnoeftoebak wirt fiengehak In bepaolde sjtreke van Afrika, bereikde de sjnoeftoebak de inheemse bevolking eërder es dat ’t in Europa bekènd woort. Ein fictief bewies hiejvan de novel Things Fall Apart van Chinua Achebe, wo-in de Igbo dörpelinge regelmaotige sjnoeversj ware, lang veurdat de eësjte Britse missionariesse dao versjene. In sómmige Afrikaanse lenj, biejveurbeeld Zuud-Afrika, Marokko en Nigeria, is sjnoeftoebak no gummer popelair biej de awwer generatie, mer ‘t gebroek wirt waal langzaamaan verdreve door de cigaret.
In Nederlandj en Belsj wirt sjnoeftoebak neet väöl meë gebroek en ouch in anger Wes-Europese lenj is ’t gebroek leeg; Denemarke 10,6 g, Frankriek 6,4 g en Groat-Brittannië minder es 1 gram per hoof van de bevolking.
In Marokko en ónger väöl Marokkaanse jóngere in Nederlandj is ‘t gebroek nog vriej popelair. ‘t Centrum van ‘t verbroek van toebaksjnoef door de Marokkaanse jeug ligk in Amsterdam-Wes (Bos en Lommer, Mercatorplein, Osdorp). Ouch in de Kaapverdische cultuur is ‘t gebroek ein geweunde. De meiste awwer luuj gebroeke ‘t nog, veural es middel taenge verkawtheid.
In Rotterdam zint nog tweë authentieke sjnoefmeules mèt de naam De Ster te vènje, de ènniste in Nederlandj en vermoedelik ouch in de waereld. Hiej wirt nog op de traditioneel meneer sjnoeftoebak gemaak.
Accesoires
thumb|200px|right| Ein 19e eëuwse sjnoefdoas Mèt ‘t opkómme van sjnoeftoebak woorte in de diverse culture ouch door hiejop insjpelende fabrikante de neuëdige accesoires hiejveur bedach. In Europa kaome sjnoefdoaze op de mert, gemaak van allerleij sjpeciaal materiale (häöre, verzilverd of verguld) en kunstige gedekaoreerde boetekantje. Aangezeen langdoerige bloatsjtèlling aan de loch de sjnoef deeg oetdreuëge ware de sjnoefdoaze lóchdich gemaak en groat genóg veur ‘t gebroek van eine ganse daag. In China woorte glazere sjnoefflesje gebroek, meistal verkriegbaar in tweë oetveuringe; flesje die aan de bènnekantj zint gedecoreerd óm de decoratie en de inhawd te besjerme, anger type flesje oet gelaogd multi-coloured glaas wobiej deile van de laoge waere weggehaold óm ein plaetje te make.
Toontje Lager
Toontje Lager waor 'n Nederlandstaolege popgroop oet Wageningen (provincie Gelderland), die vaan 1978 tot 1985 bestoont. De band maakde synthesizerpop mèt invlode oet reggae en soms disco. Heer waor eine vaan de exponinte vaan de raasj um Nederlandstaolege pop begin jaore tachteg.
Bezètting
De oersprunkeleke bezètting waor:
Op 't memint vaan d'n doorbraok waore Vermaas en Verver vervaange door respectievelek:
Historie
De historie vaan Toontje Lager begint in 1978 es frivool projek vaan Bert Hermelink, dee de leedsjes sjrijf. De band hèt daan Maandverband: de oersprunkeleke bedoeling is um mer 'ne maond bijein te blieve. D'n insteek is cabaretesk; daorum weurt in 't Nederlands gezoonge. Zenger Bert Vermaas trèk de aondach door väöl tösse de leedsjes door te praote. In 1979 verandert me de naom in Toontje Lager. De band raak in 't clubcircuit vrij snel bekind en heet zienen tied mèt: in 1979 kump Nederlandstaolege popmuziek good in de belaankstèlling. Ze weure geïnterviewd veur 't blaad OOR en draoge e leedsje (Kontaktrock) bij aon de verzaomelelpee Uitholling Overdwars (boe-op oonder andere ouch de oerversie vaan Doe Maar te hure is). Later kump nog de ierste single oet, Ja verrek.
Erik Mesie is op dat memint al zenger vaan 'n Ingelstaoleg bandsje. Op kamers in 't Arnems Spijkerkwartier kump heer in contak mèt Gerard de Braconnier, aon ween heer demobendsjes vaan ziene band liet hure. De Braconnier is oonder indrök vaan Mesie zien stum en introduceert häöm es vervaanger vaan de vertrèkkende Bert Vermaas. Oondaanks tot Mesie noe 't geziech vaan Toontje Lager gewore is, blijf 't sjriefwerk in han vaan Hermelink. Mèt Mesie weure 'ne nuie single, Achter de wolken, en 't ierste album, Toontje Lager, oetgebrach, allebei nog zoonder hitsucces.
Oonder de groete drök vaan 't succes verlaote dat jaor Gerard de Braconnier en Huub van Melick de band. De hype roond Toontje Lager liekent daan wel veurbij: ind 1983 en later maak de band gein hits mie. De concerte blijve evels wel allemaol oetverkoch. In aprèl 1984 stop bovedeen Doe Maar demèt, wat 'n drastische vermindering in de aondach veur Nederlandstaolege pop beteikent. De elpee Even goede vrienden, oetgebrach in 1984, haolt neet 't succes vaan zien twie veurgengers. 't Definitief ind kump es creatief middepunt Bert Hermelink in 1985 de band verliet.
Biobío (regio)
is 'n regio in Chili. Volges de census vaan 2002 heet de 'n inwoeneraontal vaan 2.036.443, en 'n deechde vaan 55/km². heet 'n oppervlak vaan 37.069 km². De hoofstad is Concepción.
Toontje Lager
Historie
Nao 't oetereinvalle vaan Toontje Lager begint Erik Mesie aon 'n solocarrièr. Zie groetste succes weurt de new wave-hit Zonder jou ('n vertaoling vaan Ohne dich vaan Münchner Freiheit), wat in 1986 op de achste plaots kump (in e jaor boerin Nederlandstaolege pop 't slech deit). Laankdorege populariteit hèlt 'r evels neet vas. In de jaore negeteg koume de leie vaan de band aof en touw weer bijein veur reünieconcerte. De plaotemaotsjappij brink dao-op hun albums oet op cd. Dit herhole ze in de ierste tien jaor vaan de 21e iew. Bert Hermelink sjrijf aof en touw werk veur ander artieste. Basgitaris Leon Giesen nump in 2004 same mèt Jack Poels vaan Rowwen Hèze 't album Holland America Lijn op.
Biobío (regio)
De regio is oonderverdeild in 4 provincie:
Toontje Lager
Historie
In september 2016 kundegde Erik Mesie aon tot Toontje Lager weer op tournee zouw goon, en wel in 'n nui bezètting. Iers wouw Mesie dit mèt de aw bandleie doen, die dao evels neet enthousias euver waore. De zenger meinde evels tot heer 't rech had ouch allein de naom Toontje Lager te drage, umtot 't publiek zien stum es zoedaoneg herkós.
Albums
Mèt noteringe in de Nederlandse albumparaad
Duits
Duits (in aander dialekte: Duutsj, Dutsj of Pruus) is de cultuurtaol vaan Duitsland, Oosteriek, 't groetste deil vaan Zwitserland en de Duutsjtalige Gemeensjap van Belsj. Dees standerdtaol is gebaseerd op de Hoegfrankische dialekte, die gesproke weure in Zuid-Hessen, Zuid-Thüringen en Noord-Beiere. De stad Eisenach, boe Martin Luther de Biebel in 't Duits vertaold heet, ligk ouch in dat gebeed.
't Staandertduits weurt allewijl dèks Hoegduits geneump, wijl dat vaan oerspronk inkel 'n verwiezing is nao de Duitse dialekte vaan Beiere en Oesteriek.
In brei zin is Duits de naom veur 't complex vaan Wes-Germaanse dialekte en streiktaole die in geneumde len, meh ouch in Holland en Vlaandere ligke. Nao de lèste weurt gewoenlik neet mèt de term Duits verweze. Allewel tot 't begrip Duits door de moderne tendens, streiktaole mie en mie es apaarte taole te beneume, e smaller begrip gewore-n is, en dus minder sprekers heet gekrege, blijf 't meenstens de cultuurtaol veur hoonderd miljoen minse.
Tot aon de Twiede Wereldoorlog waor Duits de cultuurtaol vaan Zuidoost-Lèmburg. Oonder aandere daoraon dank 't dialek vaan Kèrkraoj en Vols zien väöl Duitse wäörd.
Duits is vaan aajdsher eine vaan de belaangriekste taole vaan Europa. Same mèt Ingels en Frans, is Duits eine vaan de drei officieel taole vaan de Europese Unie.
Grammair
't Duits heet veer naomvalle, zjuus wie 't Ieslands. Dit zien: nominatief, genetief, datief en accusatief. Lidwäörd weure nao naomval en geslach verboge. De oetgeng veur de bijvogeleke naomwäörd die e lidwoord of e veurnaomwoord volge, zien gemekelek te oonthawwe mèt 't zoegenaomp stoolmodel:
Verwante streektaole en dialekte
Welke streektaole mie zien verwant mèt 't Duits en welke mie mèt 't Nederlands, is dèks meuilek te zègke. Hei volge 'n aontal belaangriek streektaole in 't allewijl Duitsland en Oosteriek.
Brandebörgs - Hoegalemannisch - Hoegpruusj - Hoegsaksisch - Hoogsalemannisch - Lausitzisch-Neumärkisch- Lotharings-Frankisch - Mecklenbörgs-Voorpommers - Middelalemannisch - Middelhessisch - Middelbeiers - Middelpommers - Mozelfrankisch - Nederalemannisch - Nederpruusj - Noordbeiers - Noordnederduits - Nordobersächsisch - Nordhessisch - Oosfaals - Oosfrankisch - Ooshessisch - Oospommers - Rienfrankisch - Ripuarisch - Silezisch-Duits - Thürings - Wesfaals - Zuid-Beiers - Zuid-Frankisch - Zwabisch
Moersjelt
Moersjelt (Nederlands: Moerslag) ies 'n buurtsjap van Se-Gietere (Sint Geertuid) gemeinte Èèsjde-Mergraote op 't plateau van Zuud-Limburg. De naam kump van moer, dat zómpetige grónd beteikent. Moersjlaag zou 'ne weeg door 'n vochtig gebeed zin. 't Gehuch, dat bove-n op 'ne berg liek, dateert oet de 14e ièw. Op 't ing van de 19e ièw ging 't bekans gans in vlamme op. Dao ies nog ein vakwerkboerderieke oet de 18e ièw euvergebleve. Dit sjteit achter 'n kapel. Dit heilig huuske ies in 1959 geboewd en later nog ins gerestaureerd. 't Mariabeeld ies gemaak door de Mestreechse beeldhouwer Frans Gast.
De paar hoezer aan de Heiweeg huère bie de parochie van Misj (Mesch). miniatuur|Zuudaonzich van Moersjelt
Savelsbösj en vuursjteinmien
In de buurt bevingk ziech de Savelsbösj ('ne hellingbösj). Bie bezeukersjcentrum De Bosjrand kènne wandelaersj ziech melle en informere.
Aan de bosjrand liek ouch 't geologisch monument Moersjelt. In vreuger tieje woort hie kalksjtein of mergel gedolve um 't land en weie te bemergele (mèste). In de kalksjtein bevinge ziech vuursjtein. In de prehistorie woorte die gebruuk um d'r sjteine getuug van te fabricere. Tot in de 19e ièw maakde me gebruuk van vuursjtein um vuur te make mèt hölp van 'n tónteldoas (baanjsjotel).
Siskiyou County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Siskiyou Siskiyou is 'n in 1852 gestiech graofsjap in Californië, VS. Ziene naom kraog 't vaan de Siskiyou Berg, die 't op hun beurt weer kraoge vaan de gelieknaomege stam dee noe nog in maote in 't graofsjap leef. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Yreka.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 16.440 km² (6347 mijl²) boevaan 16.283 km² (6287 mijl²) land is en 157 km² (61 mijl²) of 0.96% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 3/km² (7/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 44.301 dat bestoont oet:
't Gaof 18.556 gezinne en 12.228 femilies in Siskiyou County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,35.
Plaotse
't Graofsjap heet 35 plaotse, boevaan 15 plaotse gereistreerd stoon es spookstad. Heimèt is Siskiyou 't graofsjap mèt de mieste spookstei vaan Californië. De twie bekindste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Dokkum
thumb|250px|Satellietfoto van Dokkum en ómgaeving. Dokkum is 'n stad inne gemèndje Dongeradeil en haet 12.615 inwoeaners (1 jannewarie 2016).
Dokkum is gelaengen oppe grens tösse de Kleistreek enne Friese Wolde, in 't naordoeaste vanne Nederlandjse provincie Frieslandj. Dokkum is ouch de naordelikste stad van Nederlandj en 't is ein vanne Friese èlf stei.
Dokkum genuutj internationaal bekèndjheid ómdet in 754 Bonifatius inne ómstreke van Dokkum vermaord zów zeen gewaes.
Aerdaolje
Aerdaolje bevatj de categorieje alkane (paraffine), cycloalkane (naftene), aromate en bitume. Dore verwirking inne petrosjemische industrie waere dees gesjeien in fracties of perdukte wie de lichter benzien en smaeraolje enne zwaorder diesel en staokaolje. Naeve brandjstoffe waeren ouch gróndjstoffe veur alderhenj kónsstoffe d'rvan gemaak. Ouch de fiensjemie gebroek aerdaolje es gróndjstóf, ónger anger veure mediciender. Bao eder organische stof die gebroek wuuertj in 't daacheliks laeve wuuertj gewónnen of gesynthetiseerdj vanoet 'n verbinjing oet aerdaolje.
't Verbroek van aerdaolje is veural vanaaf de jaore fieftig vannen twintjigsten ieëf hieël zwaor toegenómmen en ouch verantjwäördelik veure sterke ikkenomische greuj in daen tied. Gäöndjewaeg is aevel ouch 't bezei gekómme det dit gepaardj geitj mit miljeuvervoeling en klimaatverangering. Daonaeve is de zörg det de veurraod ènjig is en det d'n toep wuuertj bereik.
Meurthe-et-Moselle
thumb|Ligking van 't departement Meurthe-et-Moselle. 't Departement Meurthe-et-Moselle is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 54. 't Is gelaengen in 't naordoeastelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Meuse, Vosges, Bas-Rhin en Moselle. De houfstad is Nancy.
Joris-Karl Huysmans
Joris-Karl Huysmans (Spreek zienen achternaom oppe Frans oet: Wiesman) (5 fibberwarie 1848, Paries bis 12 mei 1907, ouchdao), officieel Charles-Marie-Georges Huysmans, waor 'ne Franse sjriever dee veural bekind is vaanwege zie book À rebours (zaw vertaold kinne weure es Contra 't percess, oppe Ingels oetgebrach es Against Nature (Contra natuur) of Against the Grain (Contra de kore), oppe Duuts Gegen den Strich (Contra de drök) en oppe Neerlands Tegen de Keer (Contra de kier).), oetgegeve in 1884. Ziene pa waor 'nen Hollender, vaandao de Neerlanstaolegen achternaom. Heer sjeen ouch Hollands te mojle, mer gebruukde dit noets in zien literair oeuvre. Heer heelt ziechzelf financieel dreiende veur daarteg jaor in 't Fraans leger. Huysmans' meneer vaan sjrieve waor idiosyncratisch veur zienen tied, veural in de meisten orthodoxe Fransen taol, mèt zien groete vocabulair, descripties, satirische humor en eruditie. Ierst woort 't es deil vaan 't Naturalisme geconsidéreerd, heer woort later evels geassociëteerd mèt de decadentie. Zie wèrk uut 'n deep pessismisme, dat 'm brach nao de filosofie vaan Arthur Schopenhauer. In later jaore reflecteerde zien novelle zien studie vaan Kathelisisme, relizjieuze conversie en 't weure vaan 'nen oblaot. Heer diskereerde de iconografie vaan christelek arsjitektuur in La cathédrale. Là-bas (1891), En route (1895) en La cathédrale (1898) vörme 'n triologie die ziech bekommere euver Durtal, 'n autobiografisch karakter die 'n spirituele pergressie doorgeit en ziech bekierd bis Kathelicisme. Ouch Huysmans bekierde zich bis dees relizjie (origineel vaan pertestante komaof en hiemelde in e kloester es bruderke.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
Deilarchief van In 't nuujs - Sjport
2018
't Belsj hierehockeyèlftal weurt veue 't iers in zien historie waereldkampión daor in de finaal de shoot-out van Nederlandj te winne.
De paerdssjportorganisatie F.E.I. besjlut per direk te sjtoppe mit de Waereldrutersjpaele. Veur de editie van 2022 kós geine kandidaat waere gevónge.
Max Verstappen wintj de Grand Prix van Mexico. Lewis Hamilton weurt veerde en haolt zoe ziene viefde Formule 1-titel binne.
Diverse traineurs, sjeidsrichters en anger topfigure oet 't Belsj vootbal waere opgepak in 'n groete fraudezaak.
De Sjpaanse golfster Celia Barquín weurt vermaord gevónje in Ames (Iowa).
De Japanse Naomi Osaka wintj de US Open bie de vrouwluuj daor in twie sets (6-2, 6-4) Serena Williams te versjlaon.
De alderierste UEFA Nations League geit van sjtart.
De Sjpaanse fietsrenner Javier Otxoa sjtörf op 43-jäörige laeftied.
Feyenoord wintj de Johan Cruijffsjaol daor PSV nao penanties te versjlaon.
Geraint Thomas wèntj de Runj van Frankriek. Tom Dumoulin weurt twiede.
Angelique Kerber versjleit Serena Williams in twie sets (6-3, 6-3) en wintj 't vrouwetoernooj van Wimbledon.
In Róslandj geit 't Waereldkampiónsjap hierevootbal 2018 van sjtart. 't Gaslandj versjleit Saoedi-Arabië mit 5-0.
't Waereldkampiónsjap hierevootbal van 2026 weurt toegewaeze aan Canada, Mexico en de Vereinigde Sjtaote, die hun gezamelik bod dat van Marokko versjleit.
De Nederlandse fietsrenner Arie den Hartog sjtörf op 77-jäörige laeftied.
Chris Froome wintj de Runj van Italië. Titelverdeidiger Tom Dumoulin weurt twiede.
Hamburger SV, de lèste club die saer de oprichting in 1963 ónaafgebraoke in de Bundesliga sjpaelde, degradeert nao de Twiede Bundesliga.
De Belzje profvoetbalclub Lierse SK vreug faillissemèntj aan.
De Runj van Italië geit van sjtart mit 'nen tiedrit in Jeruzalem. Tom Dumoulin, d'n titelverdeidiger, pak de wins en de raos triko.
Jónk Ajax weurt kampión van de Ierste Devisie, Fortuna Zitterd weurt twiede. Ómdet belofteteams neet nao de Ieredevisie maoge, promoveert Fortuna noe direk.
De Fransoos Julian Alaphilippe wèntj de Waalse Piel bie de mansluuj. De Nederlandjse Anna van der Breggen wèntj veur de veerde kier bie de vrouwluuj.
De Nederlands-Limburgse sjeidsrechter Reinold Wiedemeijer sjtop per direk mit fluite van profmatche.
De Nederlanjer Niki Terpstra wintj de Runj van Vlaandere bie de mansluuj; zien landgenoete Anna van der Breggen wintj bie de vrouwluuj.
Standard Luuk wintj veur d'n achste kier de Belzje voetbalbaeker daor Racing Genk mit 1-0 te versjlaon.
Wesley Sneijder, mit 133 interlandjs recordsjpaeler veur 't Nederlands hierevootbalilftal, beènjig zien interlandjcarrièr.
De Olympische Wèntjersjpaele in 't Zuud-Koreaans Pyeonchang waere aafgesjlaote. Nederlandj waor mit ach gouwe, zès zilvere en zès brónze medaljes bezunger succesvol, 't Belsj had mit eine kier zilver zien ierste Olympische wèntjermedalje saer 1998.
De Olympische Wintjersjpaele waere officieel geëuependj in Pyeongchang, Zuud-Korea.
In Valkeberg ies 't WK veldrieje veur de vrouwluuj. Winnaeres weurt de Belzjin Sanne Cant.
Roger Federer wèntj de Australian Open bie de mansluuj daor in vief sets (6-2, 6-7 (7-5), 6-3, 3-6 en 6-1) van Marin Čilić te winne. 't Is al zien twintigste grand slameuverwinning.
Caroline Wozniacki wèntj de Australian Open bie de vrouwluuj. 't Is häör ierste grand slamwins.
In Lausanne weurt geloot veur de ierste editie van de UEFA Nations League, 'n interlandjvoetbaltoernooj wat later dit jaor zal beginne. Nederlandj kump in 'n gróp mit Duitsland en Frankriek, 't Belsj tröf Ieslandj en Zjwitserlandj.
2017
De vreuger Tsjechische tennisster Jana Novotná sjtörf op 49-jäörige laeftied aan kanker.
't Nederlands hierevoetbalèlftal wintj ziene lèste match ónger Dick Advocaaat mit 0-3 van Roemenië. Advocaat haet noe e recordaantal van 37 euverwinninge es bóndjscoach.
De Ghanese voetballer Abubakari Yakubu, in Nederlandj bekèndj van Ajax en Vitesse sjtörf op 35-jäörige laeftied.
Haors-Zaerem
Haors-Zaerem is 'n veurmaolege gemeinte in Nederlands Limbörg.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
De Nederlandse voetballer en trainer Hans Kraay sr. sjtörf op 81-jäörige laeftied.
Haors-Zaerem
Ze oontstoont in 1806 oonder 't bewind vaan Napoleon oet 'n sameveuging vaan de aw hierlekhede Haors en Zaerem. Me deeg dit um gemeintes te make mèt e substantieel aontal inwoeners (vergliek de oontstoonshistorie vaan de gemeinte Baerge). De indeiling oet de Fransen tied woort door 't Keuninkriek vaan de Nederlen euvergenome. Bij de volkstèlling vaan 1830 had de gemeinte 4.760 inwoeners. In 1834 of 1836 - oonder Belsj bewind - woort de splisting weer oongedoon gemaak, dit bleef zoe naotot in 1839 oostelek Limbörg bij Nederland kaom.
Sinds 2010 ligke Haors en Zaerem weer in ein gemeinte, naomelek Haors aan de Maas.
Säffle
Säffle is 'n gemèndje in enne houfstad van Värmlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 15.952 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.220,68 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 13,1 luuj de km².
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
D'r Nol Hendriks, ieërelid en ieëder besjtuursjlied va Roda JC, sjterft op 80-jöarije leëftsied.
Säffle
Demografische óntwikkeling
6,33% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
Max Verstappen haolt op de Grand Prix in Maleisië zien twiede euverwinning.
Tom Dumoulin pak es ierste Nederlandse maan de wereldtitel tiedrije.
't IOC wies de Olympische Zomersjpaele van 2024 aan Paries toe, en die van 2028 aan Los Angeles. Bei sjtaej waore de ènsigste kandidate.
Op 't Europees Kampioensjap hockey pak zoewel 't Nederlands hiere- as 't Nederlands damesteam d'n titel. In bei gevalle is 't Belsj d'n angere finalis.
D'n Amerikaan Floyd Mayweather wintj 'ne boksmatch van d'n Ierse koewvechter Conor McGregor. McGregor hauw de gepensioneerde bokser oetgedaag; 't gevech waort van teveure henjig ónger de aandach gebrach.
Real Madrid pak de Europese Supercup daor Manchester United mit 2-1 te versjlaon.
Nederlandj wintj 't EK damesvoetbal in eige landj daor mit 4-2 van Denemarke te winne. 't Is d'n ierste kier dat 't ilftal zoe'ne pries pak.
In Utrech begintj 't Europees Kampioensjap voetbal veur vrouwluuj.
Duutsjlandj wèntj de Confederations Cup van 2017 daor in de finaal mit 0-1 van Chili te winne.
Mit 'nen tiedrit in Dusseldörp begintj de 104e Runj van Frankriek.
De Confederations Cup 2017 begintj.
Jelena Ostapenko oet Letlandj wintj 't tennistoernooj van Roland Garros daor in de finaal in drie sets (1-6, 6-4, 6-4) te winne van Simona Halep.
D'n Ivoriaanse voetballer Cheick Tioté (bekèndj van ónger mie FC Twente en Newcastle United) störf op 30-jäörige laeftied aan 'nen attak.
Real Madrid pak zien twelfde Europacup daor in de finaal van de UEFA Champions League mit 1-4 van Juventus te winne.
Tom Dumoulin wint de 100e Runde vaan Italië. Heer is d'n ierste Nederlander oets dee dees runde wint en d'n ierste Nederlander sinds 1980 dee ein vaan de drei groete fietsrenrundes wint.
Feyenoord wintj mit 3-1 van Heracles Almelo en weurt veur de 15e kier Nederlands kampioen voetbal.
SBV Vitesse versjleit AZ mit 2-0 in de finaal van de KNVB-baeker. Hiemit pak de club häören ierste pries saer de oprichting in 1892.
Voetbalclub Lommel United verluus van OH Leuven en degradeert nao 't amateurvoetbal.
VVV Venlo weurt kampioen van de Ieërste Devisie.
De Belsj Philippe Gilbert wintj de 52en Amstel Gold Race en is daomit veur de veerde kier de bèste. Bie de vrouwluuj, die veur 't iers saer 2003 ouch mitdoon, wintj de Nederlandse Anna van der Breggen.
VVV-Venlo versleit RKC met 1-2 en verzaekert zich heejmet van 't promotie nao de Ieëredevisie. 't Kampioenschap is nog neet zaeker, meh d'n insigsten uëvergeblaeven belaoger (Jóng Ajax) kin neet promovere.
Dewiel de sjpeulersbus van de Duutsje vootbalclub Borussia Dortmund op waeg nao de kwartfinaal van de Champions League waor, gónge drie explosies aaf. De Sjpaanse sjpeuler Marc Bertra en 'ne pelissie-agent raakde gewóndj.
Pieterpaad
thumb|250px|right| Wanjelroute Pieterpaad in kaart gebrach 't Pieterpaad (LAW 9) is de bekèndste lange-aafsjtand-wanjelroute van Nederland.