cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Democratie
Direkde en representatieve democratie
Euver 't algemein weurt in de polletikologie gezag tot 't twie hooftypes in democratische systeme gief: direkde democratie en representatieve democratie. In 'n direkde democratie make häör börgers direk de groete beslissinge en deliberatie in de polletiek. Allewijl gief 't gei veurbeeld vaan 'n puur direkde democratie in de wereld. In 'n representatieve democratie keze de börgers hun vertegeweurdegers oet um te deliberate en de wètte op te stèlle. Dit is 't geval bij parlemintair democratie en prizzedintieel democratie. Liquïde democratie combineert illeminte oet de twie hooftypes. In 't allewijl Europa kump Zweitserland 't meis in de buurt vaan zoe'e systeem, door zien maondelekse rifferenda.
'n Daogeleks versjijnsel in de belseetvörming vaan democratieë is 't euverhierse vaan de mierderheid, al kinne aander (dèks boetegewoen belaangrieke) beslissinge ouch genomme weure door middel vaan 'n supermierderheid (beveurbeeld: 1/3e vaan de stömme in plaots vaan 1/2e vaan de stömme plus einen extra stöm) en consensus (mèt es buut zoeväöl meugelek lui in te laote stömme es meugelek, 't leefs ederein). Dees aander vörm vaan beslissing-make weure dèks gebruuk um de tyrannie vaan de mierderheid (of de kans dao-op) te limmitere. De supermierderheid en 't consensus-streve weurt daodoor dèks in versjèllende clausules vasgestèld in de constitutie (groondwèt).
Liberaol democratie
In de euver 't algemein begrepe variant vaan de liberaol democratie weurt 't democratisch systeem hendeg verboonde mèt de rechsstaot en de trais politica, die besteit oet de executieve mach, de judicieel mach en legislatieve mach. Hei-in weurt de force vaan de mierderheid oetgeoefend binne de limiete die zien vasgestèld door 't vinsterwèrk vaan de representatieve democratie en de constitutioneel sjraome boe-in, oonder mie, minderhede weure besjermp contra mierderhede es 't geit um individueel rechte die neet te discussie staon, wie expressievrijheid en associatievrijheid. Dèks zien die individueel rechte verboonde mèt de universeel minserechte.
In democratieë steit altied de discussie centraol roontelum de rillatie tösse 't volk en de wètte. In aander wäörd, wee 't lètste woord heet - de börgers, hun vertegeweurdegers, de al bestaonde wètte - is in prinsiep noets 'n oetgemaakde zaak. Ouch 'n constitutie of groondwèt, die euver 't algemein symbool steit veur de oonveraanderlekheid vaan bepaolde reigels binne 'n democratisch maotsjappij, steit ope veur veraandering (meistes door middel vaan herhaoldeleke supermierderhede in versjèllende oonaofhaankeleke institute binne 'ne rechsstaot).
Bertoloni-akkelej
De bertoloni-akkelej (Aquilegia bertolonii) is 'n euverblievendje plantj oete ranonkelfemielje (Ranunculaceae), die endemisch is veure wèstelike Alpe. De plantj greutj veurnamelik op werm, zónnige plaatsen op kalksteinbaom, wie bósrenj en puunhellinge.
De bertoloni-akkelej is 'n euverblievendje, kroedechtige plantj, mit 'nen inkelen of min-vertakdje, toet 50 cm lange, baovenaan kleerechtig-behaordje bloomsstengel mit ein toet vief blome. De gróndjblajer zeen gesteeldj, dóbbeldrietalig mit 'nen deep-gekarteldje blaadrandj. De versprèdj-stäöndje stengelblajer zeen klènder en deep ingesni-jje.
De blome zeen kortgesteeldj, knakkendj, viefdeilig, duusterblaw toet blawpaars-gekluuerdj. De kelchblajer wieze nao ónger. De inne midde gebunjeldje kroeanblajer zeen aafgerundj of aafgeknóffeldj. De späör baovenane kroeanblajer zeen sterk gebaoge. De maeldräöj zeen felgael-gekluuerdj en staeke neet boete de bloom oet.
De plantj bleutj van junie toet julie.
Ivoorkös
Ivoorkös is e land aon de weskös vaan Afrika wat grens aon Liberia, Guinee, Mali, Burkina Faso, Ghana en de Golf vaan Guinee. De regering vaan 't land heet de internationale gemeinsjap gevraog 't land te duie mèt Côte d'Ivoire. In väöl taole, boe-oonder 't Nederlands, is dat evels neet gewoen.
Historie
De Ivoorkös woort al in de vieftienden iew gekoloniseerd door de Portugeze. In de zeventienden iew vestegde de Franse ziech dao in get nederzèttinge. In de negentienden iew vestegde ziech steeds mie Franse dao, en in 1893 woort 't 'n Franse kolonie. In 1906 woort 't oonderdeil vaan Frans Wes-Afrika. In 1960 woort 't oonaofhenkelek.
Félix Houphouët-Boigny woort president en maakde vaan Ivoorkös 'n einpartijstaot. Heer bleef tot 1993 aon de mach. In de jaore '80 begós de oppositie vaan ziech te laote hure. Houphouët-Boigny democratiseerde de partij, mer 't bleef 'n einpartijstaot. In 1990 woort d'n drök zoe groet tot mier partije woorte touwgestande. Houphouët-Boigny zienen opvolger bleef tot 'n militaire coup in 1999 aon de mach. De verkiezinge daonao zörgde deveur tot de huidege president Laurent Gbagbo aon de mach kaom. Gbagbo kraog evels väöl kritiek op zie beleid. In 2010 sjreef heer verkezinge oet, die heer volges e groet deil vaan de bevolking, waornummers en de ganse internationaol gemeinsjap verloor vaan zienen opponint Allasane Ouattara. Heer reep ziech evels tot winner oet en heel leger 'n polies aon ziene kant, wat veur 'n hendeg gespanne situatie zörgde.
Bestuurleke indeiling
Ivoorkös is oonderverdeild in 19 regio's, die same bestoon oet 58 departemente:
Marienmünster
De op 204 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 64,36 km², op 31 december 2018 4.962 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 77 de veerkante kilometer.
Kaapverdië
Kaapverdië of de Kaapverdische Eilen (Portugees: Cabo Verde) is e land en eilandegróp veur de weskös vaan Afrika.
Historie
Tot 1460 waore de eilen oonbewoend, boenao de Portugeze 't koloniseerde. in 1587 woort 't 'n Portugese kolonie. 't Waor 'n belaankrieke plaots veur de slaovehandel.
Op 5 juli 1975 woort Kaapverdië oonaofhenkelek.
Bestuurleke indeiling
Kaapverdië is ingedeild in twie distritos (distrikte): Ilhas de Barlavento (de noordeleke eilandegróp) en Ilhas de Sotavento (de zuieleke eilandegróp).
De distrikte zien wijer ingedeild in 22 concelhos (gemeintes), die weer zien oonderverdeild in 32 freguesias. 't Aontal concelhos woort in 2005 oetgebreid vaan 17 nao 22.
500px|thumb|Gemeintes vaan Kaapverdië In 't distrik Sotavento: (1 t/m 14) In 't distrik Barlavento: (15 t/m 22)
Estisch
't Estisch is 'n Finoegrische taol die gesproke weurt in Esland. Ze is sterk verwant aon 't Liefs in Liefland (Letland) en aon 't Fins, woemèt 't in 'n relatie steit vergliekbaar mèt die tösse 't Nederlands en 't Duits. 't Voro, gesproke in 't zuidooste vaan Esland, is 'n zöstertaol vaan 't Estisch, die soms es dialek vaan dees taol weurt gezeen. Sins de touwtrejjing van Esland tot de EU is 't Estisch ouch 'n officieel taol vaan de Europees Unie.
Rosalie Sprooten
Rosalie Sprooten, Ieëpe 1938, is 'n Nederlandstalige sjriefster en saer 2007 ambassadeur van 't Limburgs en lid van d'r Raod veur 't Limburgs.
Estisch
Klaanklier
't Estisch kint de vocaole a,e, i, o, u, ä, ö, õ en ü. De klaank õ is typisch Estisch en ligk tösse o en i in. Hiel eigenaardeg en subtiel is 't nevenein bestoon vaan drei vocaolkwantiteite: kort, laank en euverlaank. Dit weurt evels neet in de spelling weergegeve (allein kort-laankcontraste).
Sobieski
Sobieski is 'ne plaats in de Amerikaanse staat Minnesota, en velt bestuurlik gezeen ónger Morrison County.
Estisch
Klaanklier
Wie in 't Fins kin e woord in 't Estisch neet beginne mèt 'ne consonantcluser. Door 't relatief groet aontal leinwäörd in 't Estisch (zuug oonder) is 't arsenaol aon consonante in de loup vaan de iewe mèt e paar kleng oetgebreid; hei-in versjèlt 't Estisch dudelek van 't Fins.
Rosalie Sprooten
Laevesloop
Wie Sprooten 17 jaor aod waor, in 1955, gong ze es au pair nao Brussel. Daonao wèrkde ze ènnige jaore in de gezinszörg en volgde de Mikojel, 'n HBO-opleiding verboonde an de Sociaal Academie. In 1964 trowde Sprooten en later blaeëk 't 't örsjte eucomenische huwelèk va Nederland te zieë. Same mèt häöre echtgenoot reesde ze vervolges dör de gaanse waelt, op de wil vaart. Truuk an laand waor ze 13 jaor laank therapeute in de psychiatrie. Sprooten sjtong in 2007 es liesdujer op de lies vör de Provinciaal Verkiezinge vör de PvdD Partij voor de dieren en wont è Mestreech.
Sobieski
Demografie
Biej de volkstèlling in 2000 waerde 't aantal inwoeaners vasgestèld op 196. In 2006 is 't aantal inwoeaners door 't United States Census Bureau gesjat op 186, 'ne daling van 10 (-5.1%).
Estisch
Grammair
't Estisch heet 'n oetgebreide vörmlier, die me meistal es agglutinerend aongief meh ouch wel es flecterend gezeen kin weure. 't Oondersjeit neet minder es veertien naomvalle, boevaan 'rs veer defectief zien (in dee zin tot ze neet 't adjectief regere).
Rosalie Sprooten
Ambassadeur väör 't Limburgs
Sprooten haat oonderzeuk gedoeë nao 't verbaand tössje 't laandsjap en de natuurlèke taal of modertaal die luuj kalle. Zoe haat ze o.m. vas-gesjtèld dat de Hollendsje hel G 't gevolg is van 't vlakke laandsjap, oedör luuj ummer taege d'r weend in motte kalle. Joep Leerssen is 't volges Sprooten èèges neet mèt häör conclusies èns. D'r invloed van 't polletiek laandsjap haat ze neet in häör oonderzeuk betrokke. Sprooten verdèpde zich ooch in 't verbaand tösje intelligentie en mieëtalèghèèd. Häör bevindinge zeunt, dat 't örsjte 't gevolg zów zieë van 't twiede.
Sobieski
Geografie
Volges 't United States Census Bureau besleit de plaats 'n oppervlakdje van 10,8 km², wo van 10,8 km² landj en 0,0 km² water.
Estisch
Grammair
E bezoonderheid vaan 't verb is tot 't 't futurum verlaore heet.
Vocabulair
't Estisch heet väöl lexicaol euvereinkoms mèt 't Fins meh is dao neet oonderein mèt te verstoon. In de Hanzetied heet de taol 'n enorm aontal Nederduitse wäörd opgenómme; later, oonder Russische en Sovjetische hiersjappij woorte ouch väöl Russische wäörd geliend.
Kattedoorn
thumb|Kattedoorn De Kattedoorn (Ononis repens subsp. spinosa, syn. Ononis spinosa) is 'ne kleine, vlinderblomige struuk, dae op de Nederlandse Roeaje lies van plante steit es algemein veurkómmend meh sterk aafgenómme. 't Verspreidingsgebied is Midde- en Oos-Europa, Noord-Afrika en Azië. De geslachsnaam Ononis is aafkómstig van 't Griekse Onos waat aezel beteikentj, ómdet aezele gaer van de struuk aete. Anger name zeen duvelsbedstroea, aezelekruud, ossebraeker en sjaopedoorn.
De struuk wuuertj 20 toet 60 centimaeter hoog en haet 'ne dieke penwortel. De tek höbbe stevige doorne, die per twieë biej ein zitte. De jónge tek zeen mit twieë rieje klierhäör bezat, die per stengellid verspringe. De blajere zeen drietallig handjvormig samegestèld en höbbe weing klierhäör.
Kattedoorn bluijt van juni toet september en haet roead mit witte, geheel witte of roze bleum. De bleum zeen 1 toet 2 cm lank en zitte aan rechopstaonde of opgerichte stengele.
De 6 toet 10 mm lange, eivormige vruch is 'n doeasvruch, bezat mit klierhäör, wo door deze kleverig is. De vruch is aeve lank of langer es de kelk.
Kattedoorn kömp veur in de oeterweerd, op dieke en reveerdaalhellinge en aan de randj van sjorre.
Val
thumb|Sint-Steffeskèrk in Val. Val (Nederlands: Val-Meer, aajdtieds Fall-Mheer) is e dörp in Belsj Limbörg en 'n deilgemeinte vaan Riems. Vaanajds bestoont 't dörp oet twie gehuchte, Val en Meer, boebij Meer in 't noorde laog en Val in 't zuie; later is dit ein kern gewore, die in de standaardtaol netsjes Val-Meer weurt geneump, meh in de volksmoond gewoen Val hèt. 't Dörp ligk zuielek vaan Riems, westelek vaan Zèche-Zösse-Boolder en noordelek vaan Rukkelinge-Jeker en Bitsinge in Wallonië.
Val, es Falla in 1147 veur d'n ierste kier opgeteikend, waor 'n hierlekheid in 't graofsjap Loen, deil vaan de baljouwsjap Bilze. Meer (Mheer) vörmde same mèt Boolder 'n aander hierlekheid. Kèrkelek waore 't allebei keplaoneie vaan de parochie Miele. Tot 1977 waor Val 'n apaarte gemeinte.
Louis-Joseph Kerkhofs, vaan 1927 tot 1961 bisjop vaan Luik, is gebore in Val.
Grevenmacher (district)
thumb|right|200px|District Grevenmacher; ciefers, zuuch: Kantons Grevenmacher waor 'n in 1867 gestiech district in Luxemburg. 't Had ziene naom te daanke aon de stad Grevenmacher. De hoofplaots vaan 't district waor Grevenmacher. 't Distrik bestoont tot 3 oktober 2015, toen dees bestuurleke indeiling woort opgeheve.
Geografie & Demografie
't Graofsjap had 'n totaal oppervlak vaan 524,78 km², en had 'n bevolkingsaontal vaan 57.201. Heimèt waor 't qua oppervlak en inwoeneraontal 't kleinste district in Luxemburg.
Kantons
District Grevenmacher had drei kantons:
Strabach
't Good Strabach, hoes Sjtraobaek of de Sjtraobaekerhaof is gelaege in Sjtraobaek, gemeinte Valkeberg in Nederlands Limburg. 't Is 'ne gesjlote haof, woavan de oaskant oetgeboewd is tot hièrehoes.
Boewhistorie
Waarsjienlik is Strabach noats 'n versjterk hoes gewaes. Op de kadastraal kaart oet 1825 zeen v'r 'ne gesjlaote haof. 't Hièrehoes sjtamp oet de 19e ièw, mesjiens in 1838 verboewd, meh de kern zou 'n paar hónderd jaor ouwer zin. Rónd 1855 is t'r 'n nuuj hoes geboewd naeve de pachtersweuning, die ouch 19e ièws is. De sjuur daonaeve is 18e ièws. Alle euverige, allemaol in mergel opgetrokke, geboewe zint oet 1838.
Beweunersj
In de 1e hèlf van de 14e ièw sjtaon inkómste geneump van ziene haof in Strobeke van 'ne zekere Arnold van Berghe. In dezelfde ièw kómme lede van de familie Van Strabach ter sjpraoke. In 1445 is d'r 'ne ridder Jan van Strabach sjaepe van Houtem. In 1452 weurt in 'n archiefsjtök Hendrik van Strabach geneump. Op 't ing van de 16e ièw is 't good nog ummer in heng van die familie Strabach. Diederik van Strabach trouwt dan mèt Anna van Sjtriethage, dochter van de sjtadhouwer en voog van Valkeberg. De kleindochter, Maria, erf Strabach. Zie verköp de pachhaof in 1651 aan de vrouw van Goswin Wijnands, raodshièr bie de Hoage Raod in Braobant. 't Hoes vererf in 1662 aan de familie Graven, die 't in 1786 verköp aan Isaac Collard, griffier van Valkeberg. In 1798 gölt Balthasar Janssen Strabach. Zien kleindochter Félicité Thonnart trouwt in 1838 mèt Mathias Schoenmaeckers, notaris in Valkeberg en eigenaer van 't Subberhuuske in Sub. 't Echpaar verboewt 't good terwiel 't zelf örges andersj woont. Hun naokómmelinge verkoupe Strabach. In 1979 volg d'r 'n verboewing van Hoes Strabach tot restaureant. De haof weurt in 2007 verboewd tot appartemente.
Zekel
'n(e) Zekel, ziekkel of 'n króm is e landjboewwirktuug in 'n vorm bestäöndje oet twieë cirkelbäög mit versjillendje straol, die zoea zeen samegeveug det ze lieken op 'nen halve maon. 'ne Zekel wuuertj gebroek veur graas en kaore mit te mejje. De gebroeker mót den waal bókke. De zaechs is feitelik 'ne zekel mit e langer handjvaat. d'n Aads-bekèndje zekels stammen al oete jónge steintied in 't kórtbie oeaste, doe de miens lieërdje kaore te plantje. Ze woorte den nag van vuurstein en klei gemaak. De zekel wuuertj, noe meistes van iezer, nag waal op klein sjaol gebroek en is daomit ei vanne aadste gereidsjappe vanne miens.
Lies van burjemeestere va Kirchroa
De jemingde Kirchroa hat saer de Franse tsiet de nieëkste burjermeestere jehaad.
Kwel
Dis liest is jekopieerd van de corresponderende liest óp jenne Hollisje Wikipedia, en wel in dis versie.
Klómp
thumb|'t Make van blokke klómpe 'ne Klómp ies 'ne sjoon van hout. Vreuger waor 't gans normaal um op klómpe te loupe. Allein notabele lepe op laere sjeun. Allewiel were klómpe neet zoa väöl miè gedrage, mèt oetzóndering van boere en luuj die op 't land of in de tuin wèrke. Klómpe were in 't boeteland dèks gezeen es typisch Hollands.
Soorte klómpe
Ouwerwètse klómpe woorte gesjtoke oet eine blok zach hout, meistal van de wiej (wilg) of populier. De zool waor doemediek, zoan twiè tot twiè en 'ne hauve centimaeter.
Gelle koes me in de winkel of bie de klómpekrièmer dae langs de deur kaom mèt sjtapele van 13 paar, dat wilt zègke: ein dozien + ein reservepaar veur 't geval d'r in 'ne klómp 'n verborge fout zoot.
Loupe op klómpe
't Loupe op klómpe gebeurt gans andersj es op sjeun. Door bie 't luuchte van de voot de tiène krómp te trèkke weurt de klómp aan de voot gehoute. Deis se dat neet, dan verluus sen 'm. In 't begin deit 't drage get pien op de wreef.
Zich
'n Zich is e landjboewwirktuug veur 't mejje van kaore det 't midde hèltj tössen 'n zaechs en 'n zekel.
'n Zich en 'n zekel waere mit ein handj gehantjeerdj; 'n zaechs mit twieë. De steel en 't handjvaat van 'n zich heite same de wurf (werf). De wurf wuuertj gemaak oet e speciaal-gevörmp stök aan hout, veur es handjvaat en steel van 't mejblaad te dene. Versjillige vörm van handjvaat zeen innen ómloup. De wurf van 'n zich is zoeaget half zoea lank es de steel van 'n zaechs.
Antonio Napolioni
Antonio Napolioni (Camerino, 11 december 1957) ies de biesjop van 't Bisdom Cremona, Italië.
Zich
De vriej handj woort gebroek veur 't hantjere van 'ne zichtenhaok veur 't kaore te vergaore toet 'n sjob, sjouf of garf. 'n Aantaal sjouve woort den rechop gezatte toet 'n miet veur wiejer te druuege. 'ne Zichtenhaok besteit oet 'n houtere handjvaat van óngevieër 60 centimaeter mit 'ne lichtelik gebaogen haok van óngevieër 15 centimaeter loeadrech dao-op.
Antonio Napolioni
Biografie
Antonio Napolioni woort gebore in Camerino, Italië. Hae ging nao 't kleinseminarie op Fano, woa hae gymnasium-alfa deeg. Op 25 juni 1983 woort hae es preester ingewiejd.
Op 16 november 2015 woort Antonio Napolioni door Franciscus beneump es de nuje biessjop van Cremona.
Lichtenberg
Lichtenberg, neet te verwarre mèt de Rienlandse Lóchteberg in Wasseberg, kin verwieze nao:
Modertaal
'n Modertaal (of L1) is 'n taal die in de jeugd, zoonder formeel oonderwies, wert verworve. Kenmerkend väör modertaalsjpraeëkers is dat zie wete wat in de taal waal en neet gezag kan waeëre. Dèk vörmt de modertaal d'r basis vör de sociologische identitèèt van d'r sjpraeëker.
Twieë- en mieërtaligheed
Bie voldoende gelegenhèèd um in d'r keendertied mèt tale in kontakt te kaome, kan 'ne miensj 'n groeët aantal L1's verwerve. Twieë- en mieëtalèghèèd is in groeëte dele van de waelt d'r norm. In Westerse leng tendeert de bevolking, oonder druk van de nationaal officiëel tale, evvel nao èèntalèghèèd.
't Vermoge um 'n taal zoonder oonderrich op 'n hoeëg niveau te verwerve zow, mèt 't aafnaeme van 't vermoge tut global laerning en de wieërgaonde, ooch däör 't oonderwies gesjtimuleerde differentiëring, nao 't tieënde jaor mètstens beginne aaf te naeme. In de modern taalkunde wert 't begin van de pubertèèt aagezieë es de aafsjleting van de zoegeneumde kritische periode, oeë-in modertaalverwerving mäögelek is. 21 februari is d'r UNESCO Internationale Daag van de Modertale.
Ander definitie
Colla Bemelmans makt geen oondersjèèd in verworve modertaal of -tale (L1) en aangelieërde tale (L2) mae laet 't oondersjèèd bie 't perfect kinne kalle, versjtoeë en sjrieve van 'n taal of neet. Vólges de visie van Bemelmans zeunt de mètste Limbugers analfabeten van hun ege taal. E gèft in 2 Talige Reflectie de vólgende definite van twieëtaligheed. ''Tweetalig, dat wil zeggen dat men twee talen evengoed kan spreken, verstaan en schrijven. Ik heb Nederlands en Limburgs gekozen omdat ik die twee talen perfect kan spreken, verstaan en zelfs schrijven. Ik kan wel meer talen verstaan of spreken, maar niet perfect.'' ''Twieëtalig en ómdat v’r in ’t Limburgs aeveváöl wuurd of oetdrökkinge höbbe es in ’t Hollesj of Frans, kinne v’r ouch uëver alle óngerwerpe get fatsoendeliks zègke en zelfs get ónfatsoendeliks. En neet allein bie de sjlechter of op sjtraot, meh ouch op ’t gemeintehoes of in de kirk. Neet allein uëver vakwerkhuuskes en blujjende proemebömkes, meh aevegood uëver abortus, de doeëdsjtraof of filosofie. Vier hove ós neet vuur ’t Limburgs te sjame, ouch neet vuur ’t Hollesj, dat is jao ouch ’n taal.'' Nuts
Twiede taal
'n Taal die me neet op modertaalniveau verworve haat, wert mètstens 'n twiede taal (of L2) geneumd. 't Aa-lieëre van L2's gèèt väöl laestèger es wie van L1's en väör 't op niveau haowe van de kènnis is mètstens 't väöl gebroeke van de taal nuëdèg. Oonder taalkundège is 't gebrukelek bie L1's va taalverwerving en bie L2's va lieëre of aa-lieëre te kalle. Bie L2's die verwaant zeunt mèt de modertaal is de passief kènnis, 't begriepe, mètstens baeëter wie de actief kènnis, 't èèges gebroeke van de taal. Ooch al kan ieëmes 'n L2 perfect en zoonder meute kalle, da nog is an 't vraem accaent te maerke dat 't neet z'n modertaal is.
Vertale van L2 nao L1
't Vertale van tekste van 'ne L2 nao 'ne L1 verlöpt väöl gemekkeleker es 't vertale van de èng modertaal nao de ander. Dit haat d'r mèt te make dat 'ne L2 al vertalend is gelieërd en 'ne L1 is verwórve. Me kènt 'n modertaal dus enerzijds te genuanceerd öm nog gemekkelek te kènne vertale en anderzijds haat me de taal neet al vertalend gelieërd oeëdör zich twieë relatief vanèènsjtaonde taalregisters gevörmd haant. Ieëmes dae van de èng modertaal nao de aander vertaalt mót van de te vertale taal truuk nao 't betekenisniveau öm dao de zjuuste wäöerd of zinsconstructies baove te kènne haole in de de vertaaltaal en dat proces doort langer es d'r waeg van L2 nao L1. De bètste vertalinge zeunt evvel va luuj die de twieë tale óp modertaal niveau beheerse en zich 't vertale van de èng nao de aander, leefs zoe joonk mäögelek, ooch ège haant gemakd.
Taalbad
't Verwerve van L2's op latere laeftied is evvel mäögelek volges de methode van 'n oonderdompeling in 'n taalbad, 'n methode die in d'r mieërtalège Euregio al mènstens 100 jaor bekaand is. In de jaore twintèg van d'r vörrige ieëw gonge Limburgse maedsjes van d'r gegoede boeresjtaand um 't Fraans te lieëre op wissel mèt maedsjes oet 't Luukse. De Luukse maedsjes kieëme da hie in de familie wonne en lieërde 't Plat en 't Nederlands. Later gong me op wissel goeë ooch wal au pair neume. In Spa bevindt zich 'n waeltberoemd taalbadcentrum oeë me väör väöl gaeld volges die methode 'n L2 op modertaalniveau kan verwerve in korte tied.
Taalbad via d'r TV
In de beginjaore van d'r TV - in de jaore 60-70 - waoërt in Limburg mètstens nao de Duutsje zenders gekaeëke. Bie de kènger van toendertied waor de passief auditief kènnis van 't Duutsj groeët. Allewiel is dit TV-taalkontakt bie keender väör 't Ingelsj väöl frekwaenter en nèèt mie väör 't Duutsj.
De Europese Unie
De Europese Unie besjoewt de officieel landstaal es de modertaal van de bevolking van e laand. In Nederland is 98% van de bevolking Nederlandstalig; óp 't Belsj zów 't da wer gèng Duutsjtalige modertaalsjpraeëkers ha.
Nieheim
Nieheim ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Höxter, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 243 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 79,71 km², op 31 december 2018 6093 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 76 de veerkante kilometer.
Bourscheid (Luxemburg)
Gemeinte
De gemeinte Bourscheid besteit oet 10 plaotse.
Ode & Tribute
Ode & Tribute is 't ein-nao-lèste album vaan de Haorster punkband de Heideroosjes. 't Is e dobbelalbum wat gans besteit oet covers: op de ierste sjijf (Ode) speule de Heideroosjes meziek die veur hun vaan belaank is gewees (soms, meh neet ummer, veur de vörming vaan hunne stijl), 't twiede deil (Tribute) bevat leedsjes vaan de Heideroosjes gebrach door aandere. 't Dobbelalbum is gemaak bij 't twintegjaoreg bestoon vaan de band in 2009.
Artwork
't Teksbeukske bevat touwliechting vaan de band bij alle nómmere wat ze covere, op eine vaan de flappe steit commentaar vaan deejay Leon Verdonschot (co-oteur vaan e book euver de band).
Späöllies
Sjijf 1: Ode
Sjijf 2: Tribute
Schiedam
thumb|Ligking vaan Schiedam binne Zuid-Holland Schiedam is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, mèt per 1 juni 2005 75.066 inwoeners. De stad ligk aon d'n hook vaan de Schie en de Nui Maos, t'n ooste vaan Rotterdam. Inmiddels is 't 'n veurstad pur sang vaan dees stad.
Stadsfuncties
Schiedam is veural 'n slaopstad veur Rotterdam en is zoe ouch groet gewore. De sjeepsbouw is inmiddels oet de stad verdwene, en 't zjeneverstoeke is beperk tot e paar stoekerije. Schiedam heet gooj verbindinge mèt Rotterdam.
Stadsgeziech
thumb|right|Meule Allewel tot de stad väöl nuibouwwieke kint heet ze ouch 'n intersant stadscentrum. 't Meis opvallend zien de vief stèllingmeules: ze zien de hoegste te wereld. Me heet ze zoe gebouwd veur oonder de meulenerm de pakhoezer te kinne bouwe. Ouch vint me 'n rewien in de umgeving en steit dao 'n basiliek gewijd aon Sint-Lidwina.
Historie
Nao 'n trökval kaom de plaots in de achtiende iew weer sterk op wie de zjeneverstoekerij dao beofend raakde. Dit had es direkte oorzaak tot d'n drankimport oet Frankriek stèlgevalle waor. In de negetiende en twintegste iew bleujde de sjeepsbouw oonder d'n ummer greujende Rotterdamsen have. Inmiddels is die ouch weer verdwene.
Heiloo
frame|Ligking vaan Heiloo in Noord-Holland Heiloo is e versteidelek dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in 't Kennemerland, mèt (1 juli 2006) 21.993 inwoeners en 'n oppervlak vaan 19,01 km2. Binne de gemeintegrenze ligke gein ander kerne, wel e paar naobersjappe.
De naom Heiloo is aofgeleid vaan heilig loo, "heileg bos", 'ne naom dee refereert aon e mirakel wat Sint Willebrord hei in 690 verriech zouw höbbe. Sins de Middeliewe is Heiloo 'n beivaartsplaots. In de twintegste iew woort Heiloo ein vaan de väöl euverluipplaotse veur Amsterdam, boedoor de bevolking sterk greujde.
Ijsjwiele
Eschweiler (of Ijsjwiele; Ripuarisch: Eischwiele) is 'n sjtad in Kreis Aachen in Noordrien-Wesfale mèt 56000 inweunersj. 't Oppervlak bedreug 76,56 km². Börgemeister is Rudi Bertram. De sjtad grens aan Alsdorf, Würselen, Aoke, Stolberg, Langerwehe, Inden en Aldenhoven. Ijsjwiele haet twiè sjtasies aan de sjpoorlien Aoke-Kölle, en woa dees lien ouch 'n vertakking haet mit de Euregiobaan nao Heerle.
De sjtad is bekènd um de burchte, de karneval, twiè zjwumbade, ieshockey, golf en 't meer Blausteinsee.
Sjtaddeile: Aue, Bergrath, Bohl, Dürwiß, Fronhoven, Hastenrath, Hehlrath, Hücheln, Kinzweiler, Neu-Lohn, Nothberg, Pumpe-Stich, Röhe, Röthgen, Sankt Jöris, Scherpenseel, Siedlung Waldschule, Volkenrath, Weisweiler en Wilhelmshöhe.
Euregiobahn: Eschweiler-Aue (2008), Eschweiler-West, Eschweiler-Talbahnhof/Raiffeisenplatz, Eschweiler-Nothberg en Eschweiler-Weisweiler.
Autobaan A4 (Eindhove - Kölle): Eschweiler-West, Eschweiler-Ost en Weisweiler.
De bekinden Duutsje sociaaldemocraat en SPD-politicus Martin Schulz waor hie gebore.
Externe link
Website van de Sjtad Eschweiler in 't Duutsj
Pireas (stad)
thumb|right|Ligking vaan Pireas 150px|thumb|right|De bekènde liew vaan Pireas Pireas (Grieks: Πειραιάς, Pireás, spreek oet: Pieree-aas) is 'n stad en haveplaots in Griekeland, die daoneve ouch nog de hoofstad is vaan 't Attikaons departemint Pireas. Allewijl weurt Pireas gezeen es 'n bijstedsje vaan Athene, evels vèlt 't neet oonder 't Metropole vaan Athene. De stad had in 2001 175.697 inwoeners. Pireas is bekind um häöre liew, dee es beeld bij de have vaan de stad steit. Heidoor woort Pireas in de middeliewe door de res vaan Europa ouch dèks Porto Leone geneump, of op 't Grieks Limáni ton Leónton. Umtot Pireas 'n oppervlaak heet vaan 10,865 veerkante kilometer, is de bevolkingsdiechheid 16.171/km².
Etterbeek
thumb|right|Liegking van Etterbeek in 't Brussel Hoofsjtaejelik Gewes Etterbeek ies 'n plaats en gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte haet 41.585 inweunersj (tèlling 1 januari 2006) op 'n oppervlak van 3,15 km². Etterbeek liek ten zuudoaste van 't sjtadscentrum van Brussel.
Functies
thumb|right|Gemeintehoes van Etterbeek De gemeinte Etterbeek ies 'n hoofzakelik Franstalige woongemeinte. Dao liegke 'n groate kazern van de riekswach, drie hospitale en inkel ambassades. De belangriekste campus van de Vrije Universiteit Brussel hèt waal Campus Etterbeek, meh liek in Elsene. De Europese insjtèllinge liegke ouch neet wied eweg en zint 'ne belangrieke werkgever.
Bezeenswaerdighede
thumb|right|De Rue des Boers in Etterbeek Etterbeek tèlt 'n groat aantal hoezer en geboewe oet de 19e ièw. De Sint-Antoon-van-Paduakèrk ies geboewd in neogotische sjtiel. De Art Nouveau-arsjitek Paul Cauchie boewde in Etterbeek veur ziechzelf 't Maison Cauchie (1905). 't Gebeed woa noe 't Jubelpark liek huèrde bies 1853 bie Etterbeek.
Historie
Etterbeek weurt veur 't ièrsj vermeld in 1127, es Ietrebecca. De naam zou "snel sjtruimende beek" beteikene, nao 't Keltisch ett ("sjnel bewaeging"). Bies in de 17e ièw waor Etterbeek 'n hièrlikheid die ónder de hoofgemeinte Rode veel. In 1673, ónder de Sjpanjaarde, woort 't 'n baronie.
Bies in de 19e ièw waor 't 'n landelik dörp mèt landboew es belangriekste besjtaonsmieddel. Daonao greujde 't vas aan de agglomeratie Brussel en woort 't 'n veursjtad. D'r woorte belangrieke verkièrsjadersj aangelag, woa-ónder de Tervurenlaan.
Rotterdam-Noord
Historie
't Gebeed noordelek vaan Rotterdam waor langen tied moeras, meh kaom roond 1150 in cultuur. Door 't grave vaan de Rotterdamse Schie tösse 1343 en 1344 woort 't polderlandsjap doorsnoje. Zoe oontstoonte de Blijdorpse polder (westelek vaan de Schie) en de Bergpolder (oostelek, geneump nao 't ziech oontwikkelend Hillegersberg).
In de loup vaan de iewe kump ummer mie groond in Rotterdamse han. D'n Hof van Wena waor sinds 1590 al Rotterdams bezit. De grens leep bij de Blommerdijkseweg, noe Walenburgerweg/Bergweg. De ierste oetbreiing nao 't noorde te koste vaan aander gemeintes waor in 1895 (e deil vaan Overschie); wijer oetbreidinge volgde in 1903 (weer Overschie), 1904 (Hillegersberg) en 1940 (weer Overschie). In 1941 annexeerde de stad gans Hillegersberg, Schiebroek en Overschie. Dee groond weurt evels neet tot Rotterdam-Noord gerekend.
Wie in aander deile vaan de gemeinte boete de mör begós Rotterdam de groond in de loup vaan de negentienden iew te bebouwe. E groet deil vaan de bebouwing volgde evels pas in 't Interbellum. Door 't dempe vaan de Rotterdamse Schie (entans zienen oonderluip) oontstoont 'ne breie verkiersaor, dee de logistiek vaan dit stadsdeil sterk verbeterde en d'n aonlag vaan de nuie wieke zoonder groete verkiersprobleme meugelek maakde. Blijdorp waor bij d'n Duitsen inval in 1940 oongeveer veerdeg (aon de zoo woort toen nog de lèste hand gelag). 't Bombardemint vaan 14 mei heet Rotterdam-Noord zoe good wie gans gespaord.
Opbouw en karakter
thumb|Bergpolderflat, gerealiseerd in de jaore 1930. De noordgrens weurt gevörmp door d'n A20 en de spoorweeg nao Utrech; daobove beginne de stadsdeile Overschie en Hillegersberg-Schiebroek. In 't ooste löp Rotterdam-Noord tot aon de Rotte; aon d'n aandere kant vint me Kralingen-Crooswijk. Zuielek vörmp 't spoor weer de grens; ouch de Centraol Statie huurt bij Rotterdam-Centrum. E klei bitteke wesgrens mèt Delfshaven vörmp d'n Delfshavense Schie.
Agniesebuurt
In 't zuidooste vaan 't stadsdeil gelege, is dees klein volksbuurt in versjèllende stadie tösse d'n twieden hèlf vaan de negentienden iew en 't begin vaan d'n Twiede Wereldoorlog volgebouwd. Hei vint me oonder mie 'n zier groete sjaol, 't Techniconcomplex. Wijer weurt de wiek bepaold door de verhoeg aongelagte Hofpleinlijn (zuug oonder), die allewijl neet mie deensdeit meh wel de status vaan monumint heet.
Bergpolder
Noordelek vaan de Agniesebuurt, gebouwd in de jaore 1930. De wiek kinmerk ziech door 'n veur deen tied revolutionair bebouwing mèt väöl beton en flats en 'nen aofkier vaan decoratie; alles bijein deit ze nao-oorlogs aon. De Bergpolderflat is intösse e rieksmonumint.
Blijdorp en Blijdorpse Polder
thumb|Entree vaan de Rivièrahal, 't gebouw van d'n Diergaarde Blijdorp domineert. Oersprunkelek synoniem; allewijl meint me mèt Blijdorp 't deil wat in de jaore daarteg woort bebouwd en mèt Blijdorpse Polder 't deil wat weiland bleef (intösse is dit stök ouch bebwoud geraak). De grens ligk bij 't spoor vaan Rotterdam nao Utrech, wat hei 'ne wijen drej vaan 180 graod maak.
Blijdorp ligk oostelek vaan de Bergpolder en deilt zie steidebouwkundeg karakter. Ouch dees wiek zuut in einentwintegsten-eiwse ouge nog ummer modern oet. 't Versjèl zit in d'n aard vaan de woeninge; de Bergpolder is 'n volksbuurt, Blijdorp ieder 'n middeklassebuurt. Gans aanders vaan aonzien es de woenhoezer is de Diergaarde Blijdorp, dee ouch in de wiek ligk meh heet 'n sterk historiserende arsjitectuur mèt ron vörm en väöl decoratie. Dit werk vaan Sybold van Ravensteyn voont väöl vaan zien collega's 'n beleideging veur d'n tiedgeis. Toch waor Blijdorp, mèt zien wei-echtegen opzat en leechte hök mèt väöl glaas, veur de jaore daarteg 'ne zier diervrunteleke zoo. Allewijl ligke de eise evels hoeger en zien de verblieve sterk verawwerd; de zoo moot ziech zoe good en koed wie 't geit aonpasse aon de nuien tied zoonder 't werk vaan Van Ravensteyn (ouch es rieksmonumint besjermp) aof te breke. De wiek Blijdorp is wijer nog bekind vaan 't Vroesenpark.
In de Blijdorpse Polder woene neet väöl lui meh zien wel industrie, volkstuinsjes en sportvelder te vinde; zoe wie de oetbreiing vaan de zoo (o.m. 't Oceanium).
Liskwartier
In 't noorde vaan 't stadsdeil, geneump nao 't Lis(ch)water. Roond 1906 kaom de ierste bebouwing op; in de jaore 1910 kraog dees wiek 'n ech steidelek karakter. Jaorelaank gedomineerd door twie hospitaole, die intösse weg zien.
Oude Noorden
De groetste wiek vaan Rotterdam-Noord, tösse de Agniesebuurt, 't Liskwartier en de Rotte in. De ierste bebwouing oontstoont hei roond 1870; in de decennia denao oontwikkelde ziech de wiek ummer wijer. Door zien gruutde en langen oontstoonstied kin me neet zoemer 'n uniform karakterisering vaan de wiek geve; 't gief zoewel typische volksbuurte es veurnaom hoezer.
Provenierswijk
In 't zuie vaan 't stadsdeil. Es me de Centraol Statie aon d'n achterkant oetlöp, kump me in de Provenierswijk oet. E bitteke bebouwing waor hei ummer al; zoe gaif 't hei in vreuger daog 't Leprozehoes. Door de wiek heer loupe de Spoorsingel (noord-zuid) en de Provenierssingel (oos-wes). Westelek vaan de Spoorsingel vint me hoezer veur de middeklas, in 't ooste vaan de wiek veural arbeierswoeninge.
Verkier
Vaan bove weurt, wie gezag, 't stadsdeil geraak door d'n A20. De aofsleeg Rotterdam en Crooswijk ligke (nog zjus) in Noord. In de Blijdorpse Polder löp 't lèste stökske vaan d'n A13, dee d'n A20 snijt bij 't knouppunt Kleinpolderplein (zjus boete de grenze vaan Noord, in Overschie). Nog versjèllende brei weeg loupe door 't stadsdeil, wie de s111, s112 en s113.
't Groetste deil vaan de Hofpleinlijn is in gebruuk gekoume bij de RandstadRail, meh 't deil in Rotterdam-Noord is oet bedrief genome. De staties Bergweg en Hofplein doen daomèt neet mie deens. De route is - oondergroonds - umgelag um op de metro aon te slete, en kump nao oet oonder Rotterdam Centraol. In Blijdorp, aon de Stadhoudersweg, gief 't noe 'n metrostatie die veur 2010 nog neet bestoont. Door Noord rije versjèllende trams; zeker de wieke vaan de jaore daarteg zien expliciet oontworpe mèt dit verveurmiddel in gedachte.
Politiek
Tot 2014 waor Noord, wie de aander stadsdeile boete Pernis, 'n apaarte deilgemeinte. Sindsdeen zien de take van 't stadsdeil sterk trökgebrach en is d'n deilraod veranderd in 'n gebeedscommissie. De oetsleeg vaan de verkezinge waore de lèste jaore de volgende:
In 2006 vörmde PvdA en GroenLinks 't colleesj, in 2010 kaom ouch D66 daobij.
Bevolking
Mèt zoe'n 50.000 inwoeners in Noord e middelgroet Rotterdams stadsdeil. In 2012 tèlde me hei 50.910 inwoeners. 't Oude Noorden is mèt 16.985 inwoeners wiedoet de groetste wiek, daonao volge achterein Blijdorp (9.705), de Bergpolder (7.830), 't Liskwartier (7.535), de Provenierswijk (4.630) en de Agniesebuurt (4.115). In de Blijdorpse Polder tèlde me nog 105 lui.
Etnische samestèlling
De samestèlling vaan 't stadsdeil is vrij normaol veur Rotterdam; hoegoet tèlt me hei e bitteke mie allochtone. In 2012 waor 48% vaan de bevolking otochtoon, 13% westers allochtoon en 39% neet-westers allochtoon, daovaan 10%pt. Marokkaone, 3%pt. Antilliaone, 8%pt. Surinamers, 9%pt. Turke en 10%pt. lui vaan aander heerkoms. De mieste allochtone vint me in de Agniesebuurt en 't Oude Noorden (boe veural väöl Marokkaone woene). Blijdorp is gooddeils wit; vaan de 26% allochtone zien kump mer 6%pt. oet de veer groete migrantegróppe.
Bronne
Dit artikel is deils gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees verise, zoewie op de individueel artikele euver de versjèllende wieke.
Heerhugowaard
frame|Ligking vaan Heerhugowaard in Noord-Holland Heerhugowaard (Westfries: Heregeweard of De Weard, Nedersaksisch: Heerhugoweerd) is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in de streek Wesfriesland, mèt (1 Januari 2007) 49.833 inwoeners. Vreuger umvatde de gemeinte drei dörper, naomelek 't Kruis, De Noord en Veenhuizen. Allewijl zien die door sterke bevolkingsgreuj aoneingegreujd tot ein stad. Op 1 jannewarie 2022 gaon Heerhugowaard en Langedijk op in ein gezaomelek gemeinte: Dijk en Waard.
Historie
In de vreug Middeliewe waor de Heerhugowaard nog e törfgebeed, meh in de loup vaan de iewe woort de törf ummer mier oontgonne tot e gans meer oontstoont. Wie in de ierste hèlf vaan de zeventiende iew alle mere in 't Noorderkerteer vaan Holland druuggelag woorte deeg me dit ouch mèt 't Heerhugomeer, wat in 1630 druug kaom te ligke. De kwaliteit vaan de landbouwgroond waor evels slech en me heet zelfs euverwoge 't weer oonder water te zètte, mèt 't argumint tot 't es vèsserijmeer mie zouw opbringe es wienie 't landbouwgroond waor. Vaanaof de jaore zesteg woort de Heerhugowaard veural veur nuibouw gebruuk.
Dorplein
Dorplein, Buul-Dorplein of de Aw Hei (Nederlands Budel-Dorplein) is e dörp, vaanajds 'n kolonie, in 't zuie vaan de Nederlandse gemeinte Kraonendónk. De plaots heet oongeveer 1500 inwoeners. Dorplein is de zuielekste plaots vaan de gemeinte Kraonendoonk en vaan de provincie Noord-Braobant. Kortbij ligke de kerne Schoeët (direk in 't noordweste), Haëmet (weer direk westelek vaan Schoeët), Bóggetj (e paar kilometer nao 't zuie) en Wieërt (e kilometer of vijf nao 't noordnoordooste).
Historie
Tot 't ind vaan de negentienden iew waor de Aw Hei weus gebeed, wie d'n traditionele naom al zeet. Zoe roontelum 1892 begós me hei mèt de vesteging vaan 't zinkfebrik. Al dalek woorte hoezer gebouwd veur de arbeiers. Dees plaots had iers nog de naom Nieuwdorp, meh in 1893 besloot de gemeinte Buul de naom Dorplein te doen rezjistrere, nao de femilie Dor, de exploitante vaan 't febrik. Neve hoezer kaome ouch vaanaof 't begin al versjèllende veurzieninge bij 't febrik te stoon, zoetot 't al gaw op 'n ech dörp begós te liekene. In de loup vaan d'n tied kaome hei e hotel, 'ne kaffee, winkele, 'n wasserij, 'n kèrk (die 'n awwer kepel vervóng) en nog mie. Tot wied nao d'n Twiede Wereldoorlog zouw Dorplein ziene status vaan kolonie, mèt e rechoet paternalistisch bestuur vaanoet de febriksleiing, behawwe. E deil vaan 't werk op 't febriksterrein woort door de zösters vaan Carolus Borromeus oet Nancy gedoon (vaan 1899 tot 1932), later door de zösters vaan Sint-Vincentius a Paulo oet Nut. Die zösters zouwe tot 1987 blieve.
Aonzien
Dorplein is sinds 2011 besjermp dörpsgeziech, 'ne status die al sinds 1998 in euverweging waor. 13 gebouwe zien rieksmonumint, boe-oonder (meh neet allein) 'n aontal kaderwoeninge. Ouch de umgeving is, oondaanks de oontsering door 't nog ummer bedrieveg febrik, deils de meujte nog weerd. Zjus door de industrieel vervojling vint me hei e paar zeldzaam, metaol-tolerante plantesoorte wie 't oongezuimp ertsmos (Scopelophila cataractae).
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie; wijer koume ouch bittekes informatie vaan nl:Lijst van rijksmonumenten in Budel-Dorplein.
Haarlemmermeer
thumb|Harp, ein vaan de drei Haarlemmermeerse Calatravabrögke. D'n Haarlemmermeer is 'ne polder en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, gans in 't zuide. De gemeinte besleit 'n oppervlak vaan zoeget 200 km². 't Aontal inwoeners bedreug mie es 150.000; daomèt is d'n Haarlemmermeer nao inwoeners de groetste neet-steideleke gemeinte vaan Nederland.
Kerne
left|thumb|Gemaol Cruqius bij de rinkdiek vaan de Haarlemmermeer. De gemeinte umvat de kerne Aalsmeerderbrug, Abbenes, Badhoevedorp, Beinsdorp, Boesingheliede, Buitenkaag, Burgerveen, Cruquius, Haarlemmerliede, Halfweg, Hoofddorp, Leimuiderbrug, Lisserbroek, Lijnden, Nieuw-Vennep, Oude Meer, Penningsveer, Rijsenhout, Rozenburg, Spaarndam-Oost, Spaarnwoude, Vijfhuizen, Weteringbrug, Zwaanshoek en Zwanenburg.
Gemeintefuncties
De Haarlemmermeer besteit vaan oersprunk veural oet landbouwgroond en nog ummertouw is dat 'nen economische factor. Vaan mie beteikenis evels is de lochhave Schiphol die in dees gemeinte ligk. De plaotse Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp zien sterk versteidelek door Amsterdamsen euverloup en beie väöl werk in de deenstesector aon.
Aonziech vaan de gemeinte
Door de laankzaam versteideleking, de greuj vaan de lochhave en de bouw vaan wel veer snelweeg en 'ne spoorlijn heet de Haarlemmermeer e minder lendelek karakter es vreuger. In de Haarlemmermeerse Bos hèlt me dèks eveneminte, wie in 2002 nog de Floriaad. Wijer stoon vief aw forte in de polder es oonderdeil vaan de Stèlling vaan Amsterdam en weure de gemaole die de polder druuggelag höbbe wel opegestèld. Sinds 2004 zien in de gemeinte drei tuibrögke, geneump Harp, Luit en Citer, te vinde vaan de hand vaan Santiago Calatrava.
Historie
De Haarlemmermeer waor in de middeliewe e klein peulke bij Haarlem mèt 'nen törfechtege kant. In de loup vaan de iewe evels woort 't door (dèks illegaol) törfwinning en slechte bedijking ummer groeter en smolt 't same mèt de ouch gegreujde mere 't Leidsemeer en 't Spierinckmeer. In de zeventiende iew had 't oongeveer zien huiege gruutde bereik. De bekinde Leeghwater, dee al de mere in 't Noorderkerteer vaan Holland had druuggelag, maakde planne veur ouch dit meer in te poldere; heivoor zouwe neet minder es 200 meules veur nujeg zien. De Staote vaan Holland weigerde 'm dit, neet allein um de koste meh ouch door 'ne lobby tege 't druugmake door de vèssers en de sjepers (Haarlem en Leiden onderhoolte 'n bootverbinding euver 't water).
't Meer waor evels zoe groet tot zelfs sjeper drop vergónge en de stei en dörper die draon laoge woorte bij edere zwoere störm bedreig. In 1837 besloot keuning Wöllem I tot inpoldering vaan de Haarlemmermeer. De oetvinding vaan 't stoumgemaol had dit e stök doeneleker gemaak. Dit gebäörde vaan 1849 tot 1852.
Nao 't druugvalle vaan de Haarlemmermeer vestegde ziech inderdaod de verwachde boere. Toch leverde de polder nog wel probleme op, mèt naome door euvertolleg water. De leislui bij 't make vaan de polder hadde naomelek wel vaarte en tochte laote grave meh gein slote; dat lete ze aon de boere zelf euver, die dat vervolges neet dege. Ouch in aander opziechte woorte de boere allein gelaote, zoetot ze de iersten tied in groeten ermeuj leefde. In 1855 woort de Haarlemmermeer 'n gemeinte; 't raodhoes stoont evels tot 1867 in Heemstede (tenao in Hoofddorp). De twie ierste dörper woorte Kruisdorp (later Hoofddorp) en Venneperdorp (later Nieuw-Vennep). D'n twintegsten iew woort geteikend door de koms vaan Schiphol en de ver(veur)steideleking vaan Hoofddorp en Nieuw-Vennep. De lochhave woort nao dń Twiede Wereldoorlog sterk oetgebreid, boeveur 't dörp Rijk gans mós weure aofgebroke. Väöl later (begin einentwintegsten iew) woort ouch Rozenburg gooddeils gesloop. De bewoeners vaan alle twie de dörper zien veural oetgeweke nao Rijsenhout, wat zoe sterk is gegreujd. In 1978 kraog Schiphol 'n eige statie aon de Schiphollijn. Dees spoorlijn woort in 1981 doorgetrokke, zoetot Hoofddorp en Nieuw-Vennep direk euver 't spoor mèt Leiden en Amsterdam zien verboonde.
Corsicaansen akkelej
Corsicaansen of Corsischen akkelej, ouch waal Bernard(s)akkelej geneump, (Aquilegia bernardii) is 'n euverblievendje plantj oete ranonkelfemielje (Ranunculaceae), die endemisch is veur Corsica.
De Corsicaansen akkelej greutj veurnamelik op deils besjieëmdje plaatsen op rotsechtige, zoere baom.
De Corsicaansen akkelej is 'n euverblievendje, kroedechtige plantj. De gróndjblajer zeen gesteeldj, dóbbeldrietalig mit in verhajing groeate blaadslepe.
De blome zeen viefdeilig en leechblaw-gekluuerdj. De späör baovenane kroeanblajer zeen kort, dób en rech toet zwaak-gebaoge. De maeldräöj zeen felgael-gekluuerdj en staeke boete de bloom oet.
De plantj bleutj van mei toet julie.
De botanische naam is 'n ieërbetoean ane Franse botanicus Pierre Frédéric Bernard (1749-1825).
Zichtenhaok
'ne Zichtenhaok of pikhaok is e landjboewwirktuug det wuuertj gebroek in kómbinaasje mitte zich.
't Besteit oet 'nen houtere steel van zoeaget 60 centimaeter mit 'ne lichtelik gebaogen haok van zoeaget 15 centimaeter loeadrech dao-op.
Pireas
Pireas is 'n Griekse benaoming veur twie gebeije:
Sjprigitse
Sjprigitse (in sómmige plaatjse sprigitse) is ein Limburgs woord veur ’t sjpontaan oethaole van gekke teuën op 'ne feëske, biejveurbeeld door al dansend te sjprènge en geliektiedig te zènge. Veural in de vastelaovestied en op broelofte en partiekes waere d'r dèks sjprigitse oetgehaold. Ouch went emes ónverwach gekke dènger of kattekwaod oethaolt, of went emes gekke bewaeginge maak, wirt d'r waal van sjprigitse gesjpraoke.
Eine dae sjprigitse oethaolt wirt 'ne Sjprigitsemaeker geneump.
Etymologie
’t Woord is aafgeleid van ’t Duutsje woord Sprigitzen.
Kvinnherad
thumb|De ligking van Kvinnherad in de pervincie Hordaland. Kvinnherad is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 13.071 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.135,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 11,5. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1224.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Galileo (navigatiesysteem)
Galileo is de naom vaan 't navigatiesysteem dat weurt oontwikkeld door de Europese Unie (EU) en de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA). 't Is de Europese tegehanger vaan 't Amerikaanse systeem Global Positioning System (GPS) en 't Russische GLONASS. 't Is 't groetste Europees ruimtevaartprojek tot noe touw en geit zoe'n 3,4 miljard euro koste. In dee pries zitte 30 satelliete (boevaan 3 reserve) en de benudegde groondapparatuur.
De reie veur 'n eige systeem is de oonaofhenkelekheid vaan de militaire systeme GPS en GLONASS. In tije vaan oorlog zouw beveurbeeld de Amerikaanse euverheid kinne bepaole tot civiel gebruuk vaan GPS beperk weurt (beveurbeeld tot de nauwkeuregheid verminderd weurt). GLONASS is daobij op dit momint neet volledeg in gebruuk. Galileo zal daan ouch 'n puur civiel navigatiesysteem weure. De nauwkeuregheid zal in 't millimeterbereik ligke, en gebrukers kinne via hun toestel ouch noedsignale verzende. Daoneve zal door de groete dèkkingsgraod vaan de satelliete ouch de mier noordelek gelege len (beveurbeeld de Scandinavische len) beter gebruuk vaan 't systeem kinne make.
De ierste twie operationele satelliete weure gelanceerd begin 2011. Nao verwachting is 't systeem klaor in 2013.