cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Waeve
Veur 't waeve spantj me 'n aantal dräöj parallel op. De constructie wo-op dit gebeurt hèt sjaere. De opgespanne dräöj heite sjaering. Soms mótte dees sjaeringdräöj (of kittingdräöj) geliemp (gestaerk) waere óm mieë waerstandj te höbbe taenge breuk tiedes 't waeve. Vervolges waere éin veur éin anger dräöj haoks hie-op, tösse de sjaering door, in 't waefgetouw ingelag. Dees dräöj heite inslaag. Dees dräöj waere strang taengenein aangedrök.
Bie modernere waefmesjiender waere de inslaagdräöj ingebrach mit ofwaal starre steng (griepers geneump), mit e klein metaal projectiel (op Sulzer waefgetouwe) of de inslaagdräöj kinne ingebrach waere mit lóchdruk en/of waterstraol. 't Saort waefgetouw en de gebroekdje techniek óm de inslaagdräöj in te waeve waere meistal bepaald door 't saort weefsel det me wins te waeve. Veur tapiete en zwaore waefsele waere meistal griepers gebroek. Bie waefmesjiender die mit waterstraoltechniek wirke kin me meistal slechs mit synthetische gäöres waeve.
Vlotho
Vlotho (Nedersaksisch: Vläote, Vläothe, Vleode, Vlauthe) ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 109 meter huegte liegkende sjtad haw, mèt 'n oppervlaakte van 76,93 km², op 31 december 2018 18.429 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 240 de veerkante kilometer.
Oppland
thumb|De ligking van de pervincie Oppland in Nórwaeg. Oppland is 'n pervincie (fylke) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Østlandet. In 2007 had 't 183.037 inweuners en e gebied van 25.192 km². De houfsjtad is Lillehammer.
De pervincie is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Prostitutie in de late middeliewe
Ing euverzich van de prostitusie van de 12e tot de 16e ieuw
D'r wurt waal döks gezag dat prostitutie d'r al zoë laank is wie d'r minsj. 't Beroop bliet 't zelfde, mèh wie ing bepaolde samelaeving mèt prostituees umgeit, is konstjant aan verèndering óngerhevig. Mèt de opkóms en gruj van de Europesje sjtae vanaaf de twelfde en dertieënde iew, probeert de euverheid häöre greep op de samelaeving te versjterke. Mit 'n baeter ontwikkelde hendel- en geldeconomie en ing toegenómme mobiliteit van zoëwaal koupluu, intellektuele es gewoon luuj, ontsjtóng d'r 'n potentiëel groëtere mèrt veur de (professioneel) prostituees. Tegelijkertied mèt ing verzjwak gelouf in de katholieke kèrk, wis de euverheid häöre greep op de prostituees te versjterke. Tege 't eind van de vèrtieënde iew werde d'r in versjillende Zuud-Europesje sjtae de ieëjste sjtadsbordele opgerich, geïnitiëerd vanoet de sjtedelike euverhede zelf. In Noordwes-Europa woare d'r natuurlik och bordele, meh die werde durch de burgers opgerich en werde euver 't algemein durch de sjtedelike euverhede getolereerd, zoeë-es in Mestreech. De prostituees woëde hie ónger de voogdij van inge sjtadsbeul of sjerprichter geplaatsj. Dizze beul trachde einige besjèrming aan de prostituees te gaeve en kreeg dao óch ing geldelike vergeujing veur die hae döks zelf inde bie de prostituees. Dit zoëgenumde voogdiesjap leidde tot enige verbaetering in de juridisje positie, mèr uteraard neet tot ing verbaetering van de laef- en werkomsjtandigheide van de prostituees. Vanaaf eind vèrtieënde ieëw vóng d'r ing toeneimende reglementering plaatsj vanoet de sjtedelike euverheide, die zich vanaaf 't midde van de vieftieënde ieëw och uitte in groëter sjtraofe veur euvertrejersj en sjtrenger kontrôles op bieveurbeeld minderjaorige of onvriewillige. Vanaaf 't begin van de zestieënde ieëw wuëre de ieëjste bordele gesjlaote en zelfs verboje, vanwaege de angs veur de pes en anger besjmettelike ziektes. De direkte aanleiding vur 't sjlute in sjus dees periode wurt döks gevónge in de nuj reformatorisje sjtrouminge die ing miej puriteins ideaal predikde wo gedoging of legalisering van bordele absoluut neet in pasde. Mit de sjluting van bordele in hieël Europa wurt 't einde ingeluud van de prostitutie in dizze tied.
Joddere
thumb|Sint-Jan-d'n-Duiperkèrk in Joddere Joddere (Nederlands: Herderen) is e dörp in Belsj Limbörg en 'n deilgemeinte vaan Riems. In 2006 had 't 1.508 inwoeners. Joddere ligk zjus westelek vaan 't dörp Riems, aon de Tóngersesteinweeg. Bij Joddere ligke twie Gallo-Romeinse tómme. D'n dörpskern ligk op twie heuvelkes.
Tot 1977 waor Joddere 'n zelfstendege gemeinte.
Petra
Petra kin verwieze nao:
Nieuwpoort
Nieuwpoort (Frans: Nieuport; Wes-Vlaoms: Nieuwpôort) is 'n stad in de Belzje provincie Wes-Vlaondere, in 't arrondissemint Veurne, aon de Noordzie. De stad besleit 'n oppervlak vaan 31,00 km² en had per 1 januari 2016 11.379 inwoeners.
Deilgemeintes
Nieuwpoort heet drei deilgemeintes. Nieuwpoort zelf heet 'n areaol vaan 10,18 km² en had in 1999 9.437 inwoeners; 't is daomèt wiedoet de groetste vaan drei.
Ligking
Nieuwpoort ligk bij de munding vaan d'n IJzer in de Noordzie.
Bezeensweerdeghede
Nieuwpoort woort nao de verweustinge vaan d'n Ierste Wereldoorlog groondeg herbojd. Wie in mier Vlaamse stei steit in Nieuwpoort de merret centraol (foto), boe-aon 'n gotische stadshal mèt belfort en e stadhoes in renaissancestijl. Dit raodhoes is neet authentiek: 't oersprunkelek raodhoes stoont neet aon de merret. De Slevrouwekèrk dao-achter is wel nao de oersprunkeleke middeliewse kèrk herbojd. Boete de stad steit e monumint ter ier vaan keuning Albèr I vaan 't Belsj, wat herinnert aon d'n Ierste Wereldoorlog.
Historie
Nieuwpoort oontstoont aon de munding vaan d'n IJzer en is, wie de naom al suggereert, relatief joonk: in 1150 woort 't veur 't iers geneump. Kort daonao verliende Filips vaan d'n Elzas 't pläötske stadsrechte um d'n handel in Vlaandere te stimulere (zjus wie Grevelingen, Mardijk, Duinkerke, Damme en Biervliet). De stad bleujde, meh had te make mèt hel concurrentie vaan de gevestegde stei. Zoe woort ze in 1489 belegerd door de Bruggelinge, de Gentenere en de Franse. Doortot de ganse bevolking, inclusief vrouwlui ziech weerde oonder börgemeister Jan Turpin, sloge ze d'n aonval aof. In 1600 leep 'n Nederlandse strafexpeditie tege de Duinkerker zieruivers hei vas op 't Spaons leger; de rizzelterende Slaag bij Nieuwpoort woort door 't Staots leger gewonne. Nao d'n Tachtegjaoregen Oorlog waor de stad dèks objek vaan gevechte tösse Fraankriek en de Spanjole, later Oosteriekers.
In de twiede hèlf vaan de negentienden iew kaom 't toerisme op; Nieuwpoort-bad, wat eigelek op Oostduinkerks groondgebeed laog, woort in 1869 op 't spoorwegenèt aongeslote. In d'n Ierste Wereldoorlog laog Nieuwpoort midde in de frontlijn; 't bleef de gansen oorlog in Geallieerde han meh raakde zwoer versjendeleerd. In 1949 woort de gemeinte oetgebreid mèt Nieuwpoort-bad, tot daan touw deil vaan Oostduinkerke, en mèt stökker groond vaan Lombardsijde, Westende en Ramskapelle. In 1971 woorte Ramskapelle en Sint-Joris gans geannexeerd, in 1977 nog e stökske vaan Westende, perceizer gezag vaan Lombardsijde ('t liewedeil vaan dat dörp góng, mèt de res vaan Westende, nao de gemeinte Middelkerke).
TV Limburg
TV Limburg kènt zin:
Netuurramp
'n Netuurramp is e netuurlik (dus neet veroarzaak dore miens) gebeure det 'n zwaor negatief effèk haet op miens en miljeu. Hie-ónger valle dus catastrofaal gebeurtenisse wie vloodgolve, aerdsjóddele, tornado's en lwiens.
Euverstruiminge
Euverstruiminge kómme veur wen 'n euvermaesige wieväölheid aan water zich oetstörtj euver landj det normaal druèg ligk. 't Guèf versjillige oarzake veur euverstruiminge: väöl en langdoerige raengerval, revere die boete de euvere loupe, damwel die 't begaeven en ies det snelder es normaal smultj kónne allemaol biedragen aan 't óntstaon euverstruiminge.
Anger euverstruiminge óntwikkele zich rasj zónger waorsjoewing en waeren es stortvlood geclassificeerdj. 'n Hièl hel raengerbui of 'ne storm, of 'nen damwal die zich snel beguèf kan zoget veroarzake. Stortvloje zeen hièl gevièrlik, ómdet ze 'n groate massa aan water mit väöl kraf doorstoewe. In dees massa ligke alderhenj aan veurwirpe, matterjale en anger gerei die alt op 't paad kepótmake. Ouch kónne neet-besjajigdje dinger die zeen mitgetróch kepót waere geslagen op staeviger veurwirpen oppe waeg.
Euverstruiminge ane kuslien kónne waere veroarzaak door tsunami's of groate zièstörm die groate golve euver 't landj slaon die zièwater euver 't binnelandj doon speule.
Tornado's
'nen Tornado is 'n róndjdrejjendje lóchkolom die hèngk aan 'ne cumulonimbuswouk. Dees lóchkolom drejtj hièl snel róndj en raak de oppervlakdje vanne aerd.
Tornado's óntstaon gewuènlik oet 'nen ónwaersstorm. Häör kraf is hièl sterk en kan in uterste vel oploupe toet 'n drejjing van 480 km de oer mit 'n verinnewerendje wirking euver e gebied det 1,6 km breid is en 80 km lank.
De windj in d'n tornado is hièl kreftig en kan zelfs zwaor veurwirpe wie wages, buim en daakplate opzugen inne lóch. Lichte veurwirpe wie pepier kónne toet 160 km waeren eweggeblaoze.
Aerdsjóddele
Aerdsjóddele zeen geologische gebeurtenisse inne aerdkoosj die 'nen haevige sjóddel oppe oppervlakdje vanne aerd veroarzake. Dees sjöddeling kan groate sjaaj aanrichte ane netuur, aan luuj en aan geboewen en infrastructuur aangelag dore miens.
De geologische gebeurtenis hèltj tektonische plate die taengen einanger aansjoere aan. De aerd besteitj oet veer houflaoge. De butelste laog is de aerdkoosj, den völg d'n aerdmantjel, en es litste de vleujbaar boetekern enne soliede binnekern. De aerdkoosj enne bäövelste laog vannen aerdmantjel vörme de tektonische plate. Dees plate staon los vanein, wie puuzzelstökker die de oppervlakdje vanne aerd bedèkke. Ómdet de plate los zeen vanein, bewaege ze aafzunjerlik rónjelóm en wen de plate mitte roewe kantj taengenein aansjoere kan 't passere det 'ne kantj aan 'n anger plaat zich vashäök. De kantj vanne plaat die zich vashäök zitj den vas dewiel de res vanne plaat de bewaeging aanhèltj. Det boewdj spanning (energie) op. Oetènjelik sjuuf de kantj die zich haet vasgehäök wiejer en geitj t'r veurbie ane anger plaat. Al de energie die is opgeboewdj wuuertj den losgelaote inne vorm van seismische golve die de oppervlakdje vanne aerd laote sjöddele.
'nen Aerdsjóddel ane kus kan tsunami's veroearzake.
Heuj
Heuj wuuertj gebroek es voor veur bièster tiejes de wintjer of in druèg periode wen weinig graasgreuj is. Vreuger woort 't väöl aan vieë op häöf gevoordj, mer allewiel väöl mieër aan versjillige herbivoare die es hoesdeer waere gehaje, wie paerd, sjäöp, geite en knaagdere, mer ouch bièster in deerparke. Heuj wuèrtj gemaak door 'n wei aaf te mejje en 't mejdsel einigen tied te laote ligke zoadet 't druèg inne zón. Vreuger zoog me zoa väöl oppers (klein miete) in 't Limbörgs landjsjap worop 't heuj dièj druège.
Netuurramp
Aerdsjóddele
Aerdsjóddele kónnen ouch gepaardj gaon mit vólkanische oetberstinge.
Heuj
Heuj versjiltj zich van struè ómdet det litste gedruèg kaore is.
Netuurramp
Vólkaansoetberstinge
'n Vólkaan is 'n äöpening inne oppervlakdje vanne aerd wodoor magma, gaas en anger óngergróndjse puun oetbers. 'n Oetbersting vindj plaats wen de drök van 't gaas inne magma te hoag wuèrtj en det veroarzaak det de magma oetbers.
Vólkane zeen gewuuenlik bergechtige structure, ómdet de magma waat oetbers hel wuèrtj rónjelóm de äöpening. Oetberstinge kónne groeate verinnewering bringen en zelfs ganse dörper en stej bedèkke in lava, waat vervölges hel wuèrtj.
Druègdjes
E gebied haet 'n druègdje wen 't biezunjer druèg is veur 'n boetegewuèn lang periood en 't dus minder raengertj. Lieëge raengerval is neet per diffenisie 't zelvendje es 'n druègdje. 't Guuef allein 'n druègdje wen 't zoaväöl minder raengertj det 't neet zat water guèf óm ane normaal verbroeksbeheufdje te vóldoon. Gebiede wo van netuur 'ne lieëge raengerval is zitte dus neet ummer in 'n druègdjeperiood.
Tsunami
'nen Tsunami is 'n rits aan hièl hoag golve inne ziè die väöl verinnewering bringk wen d'r aan 't landj kump. Meistes wuèrtj 'nen tsunami veroarzaak door 'nen aerdsjóddel, mer hae kan ouch óntstaon es e gevolg van gróndjversjuvinge ónger inne zieë of vólkanische oetberstinge aldao.
Tsunamigolve völge zich lankzamer op ein op es gewuèn ziègolve. Inne depe ziè zeen de tsunamigolve dökker wiejer es 100 km oeterein versprèdj en kan 't tösse de 10 menuut tót 'n oer doeren ière volgendje golf kump. De golve zeent klein inne depe ziè, mer bewaege waal hièl erg. Wen de tsunamigolve de óndeepdje bereike, bewaege ze stendiger en huipe de golve zich op tót 'n groate moer van water mit 'n huègdje van 10 maeter of hoager.
Dees groate, kreftige golve speule den euver 't binnelandj en bringe väöl verinnewering. De kreftige golve bewaege zich väöl snelder veurt es det 'ne miens kan loupen en veurwirpe wie rotsen en buèt waere hóngerdje maeters 't binnelandj ingeduujdj; geboewe waere kepótgemaak en luuj gedoadj. Tsunami's kónnen 'n paar oer nao de ièrste golf nag ummer gevièrlik zeen dore naogolve.
Veldjbrenj
Netuurbrenj, bósjbrenj en veldjbrenj zeen ónbehièrsjdje vure die inne netuur branjen en väöl kepótmake. 't Guèf drie vereisjdjes veur 't óntstaon van 'ne veldjbrandj: brandjstóf, zoerstof en 'n brón van hits. Al 't matterjaal det branjbaart is kan denen es brandjstof: dinger wie graas, buim, bósje en zelfs hoezer. De brón van hits stèk 't vuur aan en kan metereologisch van aerd zeen, wie 'ne blitsj, mer ouch kómme door kampvuur, sigarette, werme windj enne zón.
Druèg waer en druègdjes kónne veljer en gruène plantjegreuj doon verangere in ideaal brandjstof veur veldjbrenj. De windj verergerdj ouch veldjbrenj dore vlame rasjelik te verspreie.
Veer vanne vief veldjbrenj waere gestif door luuj, daoveur is veldjbrandjbewósheid hièl wichtig.
Veldjbrenj breie zich hièl snel oet en kónne zoa 'n snelheid van 23 km de oer bereike, waat 't lestig maak ze te behièren en te duive. Sómmige veldjbrenj kónne waeke lang branje es luuj ze neet ónger behièr kónne krege. Den haoje ze zich aan tót ein vanne drie vereisjdjes neet mièr besjikbaar is.
Haachelstörm
Haachelstörm zeen störm wobie haachel denaervèltj. d'n Haachel besteitj oet bel die gemaak zeen van ies; dees bel kónne zoa klein zeen wie 'n ert (5 mm) of zoa groat wie 'n meloen (15 cm).
Raengerdruup inne lóch bevrere en trèkke den anger raengerdruup aan die den ouch ane bevraoren droep vasvrere en zoa wuèrtj de haacheldroep almeh grótter.
Minnie Mouse
Minnie Mouse (Ingels veur Minnie Moes) is 'n fictieve moes die veurkump in versjèllende Disney-producties. Ze is de vrundin vaan 't personage Mickey Mouse.
Minnie Mouse woort in 1928 bedach door Walt Disney veur de film Plane Crazy.
Mozambique
Mozambique (officieel Portugees: República de Moçambique) is e land in zuidelek Afrika, aon de Indische Oceaon, grenzend aon (mèt de klok mèt, beginnend in 't zuie) Zuid-Afrika, Swaziland, Zimbabwe, Zambia, Malawi en Tanzania. Hoofstad vaan 't land is Maputo, aander stei zien Matola, Beira en Nampula. Mozambique heet 'n gelusitaniseerde (verportugeesde) cultuur. 't Land is, oonder mie door 'ne jaore dorende börgeroorlog ind twintegsten iew, eint vaan de ermste op de wereld.
Bestuurleke indeiling
Mozambique is verdeild in tien provincies; de hoofstad vèlt boete die indeiling. De provincies zien weer wijer verdeild in 129 distrikte (distritos) en 405 administratief poste (postos administrativos), 'ne naom dee nog oet de koloniaolen tied kump. De provincies (nommers wie op 't keertsje) zien:
Fysische geografie
Mozambique is 't 35e land op de wereld nao oppervlaakde, vergeliekbaar mèt Turkije. 't Land weurt doorsnoje door de Zambezi, dee 't land in twie topografische zones verdeilt. In 't noorde löp 't land vaanaof de ooskös laankzaamaon op nao 't hoogland in 't weste. 't Niassameer, op de grens mèt Malawi, ligk 500 meter bove zieniveau. 't Zuie is vlaker, plateau-echteger. In de buurt vaan de zuidgrens struimp de Limpopo. Mozambique heet e tropisch klimaot mèt e regeseizoen vaan oktober tot miert (zomer op 't zuielek haafroond).
Nynke Laverman
Nynke Laverman (Weidum, gemeinte Littenseradeel, 14 april 1980) is 'n fadozengeres en actries die in 't Fries zingk.
Mozambique
Cultuur en demografie
Umtot Mozambique, wie aander deile vaan 't Portugees imperium, relatief vreug gekoloniseerd is, heet de cultuur vaan de euverheersers veur Afrikaanse begrippe bovegemiddeld groeten invlood op 't land gehad. In 't noorde is daobij d'n invlood vaan d'n Arabisch-islamitische cultuur good veulbaar: zoe zien de Macua die dao woene veur 95% islamitisch. Neve 'n groete mierderheid vaan Bantoe gief 't ouch nog blaanke, mestieze en e klein grupke Indiërs. 't Aontal blaanke (Portugeze) waor in de koloniaolen tied hoeg; kort nao de oonaofhenkelekheid en de drop volgende chaos zien die evels gooddeils vertrokke.
E bitteke mie es de hèlf vaan de Mozambikane sprik 't Portugees; miestal es twiede taol, in de stei euverwegend es ierste taol. Portugees is de mojertaol vaan oonegveer 6,5% vaan de bevolking, veural vaan blaanke en mestieze. De inheimse taole vaan 't land zien allemaol Bantoetaole, die evels oonderein wel divers zien: de Guthrie-gróppe G, P, N en S zien in 't land vertegewoordeg. In 't uterste noordooste, aon de kös tege de grens mèt Tanzania, huurt me 't Swahili; 't eve zuieleker geproke Kimwani weurt ouch wel es e dialek vaan 't Swahili gezeen. Ouch in 't noorde, meh mie nao 't binneland, huurt me 't Makonde. Dao in de buurt weurt 't Yao gesproke, wie ouch 't Makua, de groetste taol vaan 't land. Verwant is 't eKoti, aon de kös. Sena klink aon de oonderloup vaan de Zambezi, 't verwant Senga huurt me mie stroumopwaarts. Aon de grens mèt Zimbabwe sprik me de taol vaan dat land, Shona, in 't Ndau-dialek. In 't zuie huurt me väöl Tsonga. Verwant zien 't Chopi, noordelek vaan de Limpopomoond, en 't Ronga roond Maputo. Zjus aon de zuidgrens weurt Swati en Zoeloe gesproke.
Nynke Laverman
Leve
Nationaol bekind woort ze mèt häör cd Sielesâlt, die in 2004 oetkaom. Hei-op zingk ze fado op tekste vaan o.m. Jan Jacob Slauerhoff, allemaol in 't Fries vertaold. Op Keuninginnedaag 2005 trooj ze op veur keuningin Beatrix. Op 15 mei 2006, bij 't versjijne vaan häör twiede cd De Maisfrou, kraog ze de Piter-Jellespriis oetgereik. Datzelfde jaor maakde ze ouch 'n single mèt Rowwen Hèze, Droemvlucht, haaf Limburgs, haaf Fries. In 2007 waor ze in 't theater te zien in de Orkater-productie Cecilia. Häör daarde album Nomade kaom in 2009 oet, d'n opvolger Alter in 2013. Anno 2014 toert ze mèt Faderpaard.
Externe link
http://www.nynkelaverman.nl
Mozambique
Cultuur en demografie
Bij de census vaan 2007 waor 56% vaan de bevolking christelek, bekans einvörmeg katholiek. Moslims, die zoeget allemaol in 't noorde zien geconcentreerd, make 18% oet, traditioneel religies 7%. De res gaof gein religie op.
Historie
In de middeliewe maakde 't land kinnes mèt de Arabisch-islamitische cultuur, iers mèt de Swahili, later mèt de Arabiere zelf. Handelsposte woorte gevesteg aon de kös. D'n iersten Europeaan dee bij Mozambique kaom waor de Portugees Vasco da Gama in 1498. Aongezeen de oontdèkkingsreize oet zie vaojerland aonhele, volgde binne inkel jaore de kolonisatie vaan dit gebeed. In 1507 vestegde ziech de Portugeze op Mozambique-eiland (Ilha de Moçambique), e klein eilendsje geneump nao d'n Arabischen oontdèkker Musa-l-Biki. Umtot de Portugees presentie dao ziech de volgende decennia vaan 't eilendsje nao 't vasteland oetbreide, góng me es pars pro toto gans 't land zoe neume. De ierste activiteit op 't vasteland waor goud zeuke roontelum de Zambezi. De Portugeze stèlde e landeigeneersysteem in wat gebruuk maakde vaan prazos. Väöl landeigenere (pazeiros) trojde in de loup vaan de tije mèt inheimse vrouwlui, zoetot dees klas laankzaamaon oet mestieze góng bestoon. Slaove op de plantages woorte geleverd door (verdrage mèt) inheimse stamhoofde.
Intösse waor 't gevech mèt de Arabiere nog neet gewonne: vaanaof 1700 vereuverde ze weer versjèllende Oos-Afrikaanse handelsposte trök. Portugal had zien intrèsses verlag nao Brazilië en Oos-Indië. Door dit alles raakde de kolonie vaan Portugees Oos-Afrika in verval. In de negentienden iew kraoge de Britte en Franse väöl mier invlood in de regio. Ouch leet de regering väöl werk in Mozambique euver aon particulier investeerders vaan veural Britse aofkoms. Zoe lagte die spoorweeg nao versjèllende naoberlen (Britse kolonies) aon. Ouch kochte magnaote väöl land vaan prazeiros op. Oonder de dictatuur vaan Oliveira Salazar woort dees oontwikkeling umgekierd: concessies vaan maotsjappije woorte neet verlengk en Mozambique en aander kolonië woorte integraol es provincie in Portugal opgenome.
Hoesgeit
thumb|Geite De hoesgeit, meistal aafgekort toet geit in 't daacheliks taalgebroek (Capra hircus) is e zougdeer det behuuertj toete aeveheuvige, en daobinne bie de haolhäörigen ofwaal de koe-echtige (Bovidae). 't Waord geit kump van 't Germaanse *gait-z en is wersjienlik verwantj mit 't Letiens hædus 'jónge geit'.
Mozambique
Historie
Wie in gans Afrika kaome ouch in Mozambique oonaofhenkelekheidsbeweginge op. In 't begin waor 't protes veural geriech tege 't discriminerend beleid vaan de euverheersers. In reactie dao-op verbeterde me de positie vaan de negerbevolking vaanaof de jaore zesteg. Toch weujde vaanaof 1964 ouch in Mozambique (wie in Angola) de Portugese koloniaolen oorlog. Aonvenkelek waor 't Portugees leger militair superieur aon de rebelle, meh in 1974, ouch al door de revolutie in 't mojerland, pakde 't bevrijingsleger FRELIMO de mach.
Hoesgeit
't Deer is al väöl millennia trögk gedomesticeerdj gewaore en speeltj allang 'n belangrieke rol binne de vieëteelt. Boete de gedomesticeerdje geit, guuef 't ouch de wilj geit, wo de gedomesticeerdje geit 'ne naokómmeling van is. Es stamvorm van de hoesgeit waerdje de bezoargeit (Capra aegagrus) vermoejelik al róndj 7000 v.Chr. in Veur-Azië gedomesticeerdj. Dao laef ouch ein van de weinige tame rasse, de Tsjerkessegeit, dae neet van de bezoargeit is aaf te leie, meh van de markhoor of sjroefhäöregeit (Capra falconeri). Dit sjient 'n oeraad ras te zeen, det waerdje gehaje van Mesopotamië toet Egypte.
Mozambique
Historie
't Nui land, mèt Samora Machel es leismaan woort 'n communistische staot, de Mozambikaanse Volksrepubliek, wie de ideologische basis vaan 't FRELIMO veursjreef. Al gaw oontstoont dao clandestien oppositie tege in de vörm vaan de RENAMO. De Mozambikaanse regering steunde verzètsbeweginge wie 't ANC in Zuid-Afrika en de Zimbabwaanse oonaofhenkelekheidsbeweging (Zimbabwe waor, es Rhodesië, nog ummertouw 'n Britse kolonie). Es gevolg daovaan gaove de regeringe vaan die len steun aon 't RENAMO. Vaan 1977 tot 1992 waor 't land gevaange in 'ne börgeroorlog. Dat, en inefficiënte economische planning, maakde tot 't land in zwoeren ermooj verveel. Wie evels in 1986 Machel veroongelökde, kierde de situatie ziech. Zienen opvolger Joaquim Chissano waor väöl gemaotegder; heer begós te hervörme nao 'n merreteconomie, stèlde 'n nui constitutie op en begós vreidesgesprekke mèt 't RENAMO. Naotot de vrei waor geteikend kierde oonderhaaf mieljoen gevlöchde Mozambikane trök. Sindsdeen heet de democratie, zeker veur Afrikaanse begrippe, good gewèrk.
Hoesgeit
Es hoesdier is de geit door de miens in alle waerelddeil ingeveurd, behalve op de poolgebiejer. Waereldwied zówwe d'rs óngevieër 450 miljoen geite zeen, verdeildj euver 'n twieëhóngerdtal versjillendje rasse. In häöre oorsprunkelike, druueg laefgebieje waerde ze hoofzakelik gehaje veur 't vleis en de huuj. Later óntdekdje m'n in Europa det de geit in staot is óm groeate wieväölhèjer mèlk te producere. Veur miense die allergisch zeen veur koemèlk is geitemèlk meistal 'ne goje vervanger. De mèlk bevat óngevieër 't zelvendj vet- en eiwitgehalte es koemèlk. Geitemèlk is lichter vertaerbaar. 'n Geit guuef gemiddeldj drie lieter milk d'n daag. Slechs e bepirk aantaal aan rasse wuuertj veure wol gehaje, de bekèndste is de Angorageit.
Mozambique
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Ingelstaoleg artikel in dees versie.
Hoesgeit
'n Vrouwelike geit hètj 'n girm, met of 'n sik; meistes neump me 'n vrouwelike geit op 't plat aevel gewuuen geit. 't Menke vanne geit hètj 'ne bók. E jónk geiteke hètj e laam (lemke). 'ne Gecastreerde bók is 'ne waer. Soms wuuertj 'n vrouwelike geit gebaore mit mannelike geslechskinmirker. Det wuuertj 'n(e) kween of kwee geneump.
Hiddenhausen
Hiddenhausen (Nedersaksisch: Hiddenkussen) ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 92 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 23,87 km², op 31 december 2018 19.767 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 828 de veerkante kilometer.
James Webb-ruimtetelescoop
De James Webb Ruimtetelescoop (James Webb Space Telescope of JWST) is 'ne infraroedtelescoop dee in december 2021 gelanceerd woort. Heer zal gedeiltelek de Hubble ruimtetelescoop vervaange. Gedeiltelek umtot de JWST neet dezelfde golflengdes wie de Hubble kint woernumme. 't Doel vaan de JWST is um de wiedste objekte in 't universum te observere, die boete 't bereik vaan op de Eerd gebaseerde telescope of de Hubbletelescoop ligke.
Naom
De naom vaan d'n telescoop waor oersprunkelek Next Generation Space Telescope (NGST), mer woort in 2002 herneump nao d'n twiede baas vaan de NASA, James E. Webb (1906-1992). Webb waor de baas tijdens alle bemande vlöchte vaanaof 't Mercury tot 't Gemini-program, tot zjus veur de ierste bemande vlöchte in 't Apollo-program.
Missie
De missie vaan de JWST besteit oet de volgende doele:
Dees doele kin 't bès bereik weure door te observere in 't infraroedspectrum (in dit geval 0,6 tot 28 micrometer).
De missie geit oet vaan 'nen door van 5 jaor, meh me hoop tot dit wel 10 jaor kin weure.
Baon
Um te zörge veur gooj observeringe moot deveur gezörg weure tot de instruminte besjermp weure tege 't leech vaan de Zon, en de straoling vaan de Eerd en de Maon, die deveur kinne zörge tot de instruminte te werm weure. De JWST krijg daoveur e groet zonnesjèld, wat besteit oet 5 laoge vaan 'n polymeer wat mer zoe dik is wie 'n minsehaor. 't Gaans sjèld is zoe groet wie 'n tennisbaon. Daoneve weurt de JWST gezat in 't Lagrangepunt L2. Dit punt ligk op 'nen aofstand vaan 1,51 miljoen kilometer vaan de Eerd, bekaans 4 kier zoe wied es de Maon. Dit beteikent ouch tot oonderhaajd zoewie dat bij de Hubble kós weure oetgevoerd oonmeugelek is. De plaotsing in 't L2-punt zörg deveur tot de baon um de zon ein jaor zal dore, zjus wie de Eerd.
Spiegel
De spiegel vaan de JWST heet 'ne diameter vaan 6,5 meter, wat zörg tot 't oppervlak bekaans 6 kier zoe groet is wie dee vaan de Hubble. Dit is väöl groeter es gelanceerd kin weure, daorum besteit de spiegel oet 18 hexagonaal segminte, die ziech oetvawwe nao de lancering.
Frans Croonenberg
Frans Croonenberg (1944) ies 'ne zenger oet Gulpe, dae zink in 't Limburgs en in 't Duutsj. In 2002 haet hae 't LVK gewónne mèt Wie d'r Herrgot Limburg hat gemaak, e leedsje dat gesjreve woort door Ben Erkens. In 2007 haet hae in de finale gesjtange mèt Es ich dich lache zeen.
Van 2003 tot 2009 presenteerde Croonenberg same mit Angelina eder jaor de Groeëte Gulpener Vastelaoves Finale, die ouch weurt oetgezonde op L1 TV.
Croonenberg haet in 2006 't televisieprogramma Laeve in de brouwerie gepresenteerd bie TV Limburg. Hae haet vreuger 'ne cd-winkel in Gulpe gehad, mer is momenteel alein nog mer bezig mit zinge.
Discografie
Croonenbergs nummersj zint daoneve op versjillende (carnavals)verzamel-cd's oetgekómme.
Sjièr
'n Sjièr is e stök aan gereidsjap det kan waere gebroeke veur alderhenj aan zake door te knippe of aaf te knippe. De knipbewaeging kump zich doordet twiè vrie sjerpe en ónbuugzaam metale blajer (metser) naevenein aaf sjuve, wo 't veurwirp det me wiltj knippe tösse wuèrtj geplaats. 'n Sjièr haet meistes 'n handjvaat mit ouge veur de vingere en e sjarneerpuntj mit 'n sjroef.
Sjière kómme veur in versjillige saorte, wie naegelsjière, pepiersjière, kapperssjière, stofsjière en betóngsjière. Sjière kónne ouch boet zeen, zodet ze door kinjer kónne waere gebroeke.
Sómmige saorte aan tange waere ouch gebroeke veur te knippe, wie 'n kniptang. 't Princiep is hie aevel angesters: ze kniepe ière e veurwirp door en höbbe gein naevenein sjavendje metser.
Låt den rätte komma in
Låt den rätte komma in is 'ne film oet 2008.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms, fantasy (fantasie), horror, romantiek.
De film woort geregisseerd door Tomas Alfredson en heet 'nen doer vaan 114 menute.
Stumbenj
Wie lenger de stumbenj zeen, deste leger klink de stum. De lingdje vanne stumbenj is doorgaons aeveraejig mitte aafmaeting vanne sträöt. Daodoor det bieje plötselige greuj vanne sträöt inne puberteit bie jónges de stum in eine väöl leger wuuertj en ze de baard inne kael kriege.
Sónger stumbenj is 't allein meugelik te spraeke door te fluustere. Nao 'n laryngectomie ('t eweghaole vanne larinx) door kanker kan de functie vanne stumbenj waeren euvergenómme door 'n apparaat det 'ne (dalendje) zoemtoean guuef en det me taenge de kael zètj.
Kirchlengern
Kirchlengern (Nedersaksisch: (Kirk-)Liörnern) ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
Şalom
thumb|300px|Şalom logo Şalom (Hebreeuws: שָׁלוֹם, 'vrei') is 'n Joeds-Turkse weekgezèt die versjijnt in Turkije in 't Turks en (op ei blaad) in 't Ladino. De gezèt weurt oetgegeve in Istanbul en heet 'n oplaag vaan 5.000 exemplare per week (2005).
Kirchlengern
De op 53 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 33,78 km², op 31 december 2018 16.029 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 475 de veerkante kilometer.
Şalom
De gezèt is in 1947 opgeriech door de Joeds-Turkse journalis Avram Leyon. De ierste editie is op 29 oktober 1947 versjene.
Woudenberg
Woudenberg is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Utrech, op d'n Utrechsen Heuvelrögk, ten zuie vaan Amersfoort, mèt 'n oppervlak vaan 37,70 km2 en 'n inwoeneraontal vaan 11.197 per 1 januari 2006. Binne de gemeinte ligke gein ander kerne, allein e deil vaan de naobersjap Moorst.
Woudenberg is in gebruuk es 'n forenzeplaots veur Amersfoort en veur recreatie op d'n Heuvelrögk.
Historie
Woudenberg oontstoont roond 'n weegkrusing op de Heuvelrögk, örges in d'n daartienden iew. De naom liet ziech perceis verklaore wie 'r ziech aonzuut. In 1350 woort hei e slot gebouwd, wat later op las vaan de bisjop vaan Utrech woort aofgebroke um 'n kèrk devaan te bouwe. Dees kèrk steit nog altied. Daonao woorte nog e paar kestiele gebouwd; 't lèste kestiel waor de Gerenstein, dee nog ummer steit. Tot in d'n twintegsten iew bleef Woudenberg, gelege op wieneg vröchbare groond, e klei dörp vaan oongeveer 500 inwoeners. Pas mèt 't begin vaan de Ruumdeleke Ordening woort Woudenberg es greujkern aongeweze, wat daan ouch de greuj vaan de plaots tot häören hujegen umvaank tot gevolg had.
The Dark Knight
The Dark Knight is 'ne film oet 2008.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan actie, misdrieffilms, dramafilms, thriller.
De film woort geregisseerd door Christopher Nolan en heet 'nen doer vaan 152 menute.
Katterot
Katterot is 'n buurtsjap va S'n Maeëte en va Norbik. Op d'r Belzje kaant sjtèèt èè hoes en op d'r Hollendsje kaant gènk.
De cultuur
't Waoërddeel rot in d'r naam Katterot verwiest nao 't gegaeve dat dis plaatsj oontgonne is dör 't kappe va busj.
D'r waeg uvver de huuëgde, de Hieërbaan of d'r Neutrale Waeg, tussje die twieë dörper is op Katterot de laandsgrens en me ziet da ooch ènnige geetiezere grenspäöl sjtoeë, die aa-gaeve dat 't èè laand ophuurt en 't aandert begint.
De natuur
D'r waeg uvver de huuëgde is de watersjèjjing tussje 't dal van de Väöësj, en get mieë richting Voere, 't dal van de Voor en 't dal van de Noor.
Lin
Lin is de volksnaom veur:
Rödinghausen
Rödinghausen (Nedersaksisch: Ränghiusen) ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 135 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 36,27 km², op 31 december 2018 9.784 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 270 de veerkante kilometer.
Aedelmetaal
'n Aedelmetaal is e metaal det neet of min wuuertj aangetas door oxidatie. Aedelmetale waere daoveur döks gebroek es sieräöj.
Veurbiljer van aedelmetale zeen góld en platina. Dees metale blieven ummer good sjienendj oetzeen. Get minder aedel es dees metalen is zilver, det nao verloup vannen tied zwart wuuertj, meh de oxidatie blief anen oppervlakdje, wodoor me-n 't weer glanzendj krieg door 't op te poetse. E metaal det nag ónaedeler is, is kaoper, det mitten tied greun oetsleit. Iezer is nag ónaedeler en verrós gans. Det is aevel neet allesbepaoldj: 't metaal zink kan good taenge windj en duit zoea döks deens es 'nen daakgäöt. Toch is zink ónaedeler es iezer.
Sómmige aedelmetale waeren aevel waal door hieël reaktief stoffen aangetas, beveurbeildj door keuningswater.
Ryusuke Sekino
Ryusuke Sekino (Azumino, 1 oktober 2018) is e Japans jungske wat prematuur gebore woort. Heer heet 't record vaan kleinste jungske wat 'n vreuggeboorte euverleefde.
Op 20 aprèl 2019, nao zès maond in de couveus, moch 't keend mèt zien awwers mèt nao hoes. 't Woog toen drei kilo en droonk de mèlk vaan zien eige moojer.
Tiendsjuur
thumb|right|200px|Tiendsjuur van de abdie Ter Doest 'ne Tiendsjuur is 't geboew wo-in tiedes 't Ancien Régime de belasting van de pachters aan de kesjteëlheër (of aan 't kloaster) woort opgesjlage. De boere sjtónge "ein tieënde" van hunne oags aaf es belasting in natura.
In de Middeleëuwe goof 't al tiendsjure in Noord-Europa, Engelandj en Zuud-Duutsjland veur 't opsjlaon van de tienden die de boere moosjte opbrènge veur de kirk. Dees tiendsjure woorte meistal bie de dörpskirk of de pasterie geboewd óm de boere de gelaegeheid te gaeve óm hun deil van de oags doa nao toe te brènge.
Ènnige tiendsjure zint nog good bewaard gebleve (of gerestereerd):
Weststellingwerf
frame|Ligking vaan Weststellingwerf in Friesland Weststellingwerf (Stellingwerfs: Weststellingwarf of Stellingwarfs-Westaende) is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, eine vaan de Stellingwerve, aon de grens mèt Euverijssel. De gemeinte heet de volgende kerne: Blesdijke (Blesdike, Blesdieke), De Blesse, Boijl (Boyl, Buil), De Hoeve, Ter Idzard (Teridzert, Der Izzert), Langelille (De Langelille), Munnekeburen (Munnikebuorren, Munnikeburen), Nijeholtpade (Nijeholtpea, Ni'jhooltpae), Nijeholtwolde (Nijeholtwâlde, Ni'jholtwâlde), Nijelamer (Nijelemmer, Ni'jlaemer), Nijetrine (Nijetrine, Ni'jtriene), Noordwolde (Noardwâlde, Noordwoolde), Oldeholtpade (Aldeholtpea, Hooltpae), Oldeholtwolde (Aldeholtwâlde, Hooltwoolde), Oldelamer (Aldlemmer, Ooldelaemer), Oldetrijne (Aldetrine, Ooldetriene), Oosterstreek (Easterstreek, De Oosterstreek), Peperga (Pepergea, Peperge), Scherpenzeel (Skerpenseel, Scharpenzeel), Slijkenburg (Slikenboarch, Sliekenborg), Sonnega (Sonnegea, Sunnege), Spanga (Spangea, Spange), Steggerda (Steggerda, Steggerde), Vinkega (Finkegea, Vinkege) en Wolvega (Wolvegea, Wolvege). Wolvega is de hoofplaots. De Nederlandse naome zien euveral officieel; de naome tösse häökskes zien respectievelek Fries en Stellingwerfs. Die lèste taol is euveral in de gemeinte inheims; Weststellingwerf kint gein Friestaolege kerne en de Friese taol is mer marginaol aonwezeg. De plaotsnaomsjèlder zien daan ouch eintaoleg Nederlands.
Palazzo dei Camerlenghi
't Palazzo dei Camerlenghi, aan 't Canal Grande in Venetië, steit drèk naeve de Rialtobrug.
Gesjiedenis
Dit pelies waerde in 1525-1528 geboewd, wen Andrea Gritti doge waas. 't Deej ónger angere deens es kantoear veur de drie wèthajers van financië. Op de begaondjegróndj waas 'ne gevangenis veur belastingsóntdukers, die kóste anoniem aan gegaeve waere. 't Geboew waerde zoea sjoean versierd ómdet de Venetiane in dae tied bekans al häör inkómste oet belasting op hanjelswaar.
The Hurt Locker
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms, thriller, oorlog.
De film woort geregisseerd door Kathryn Bigelow en heet 'nen doer vaan 131 menute.
Kralingen-Crooswijk
thumb|Ligking vaan 't stadsdeil Kralingen-Crooswijk in de gemeinte Rotterdam Kralingen-Crooswijk is e stadsdeil vaan de Nederlandse gemeinte Rotterdam, oostelek vaan 't Rotterdam-Centrum gelege. 't Is 'n aofwisselend stadsdeil, geteikend door inkel vaan de ajdste Rotterdamse volksbuurte meh ouch door de Erasmus Universiteit en de Kralingse Plas, die recreante oet de ganse stad en wied daoboete trèk.
Rubroek
Nao Cool de ierste oetbreiing vaan Rotterdam extra muros (d.w.z. boete de Stadsdreihook). De wiek umvat 't zuie vaan de Rubroekse Polder en waor midde jaore 1860 al veerdeg. Dit waor 'n wiek mèt väöl woenkazerne zoewie industrie die me in de stad neet wouw höbbe. In tegestèlling tot väöl aander (later) nuibouwwieke vaan Rotterdam waore de Rubroekers veural in de (druug) industrie en neet in de have wèrkzaam. Vaanajds is de Goudse Rijweg, dee veur d'n aonlag vaan de woeninge al bestoont, de veurnaomste verkiersaor.
Rubroek woort bij 't Duits bombardemint vaan 1940 gooddeils in pojn gelag en nao d'n Oorlog gesaneerd. Umtot 't in 'ne kleinen iew zier sterk verpauperd waor, is ouch 't neet-geraak noorde vaan de wiek aongepak. Heibij heet Rubroek zien ermelek karakter verlore; 't is evels nog ummer 'n volkswiek. Wel bewoerd is de neogotische Allerheilegste Verlosserkèrk aon de Goudse Rijweg, die allewijl evels neet mie es kèrk in gebruuk is.
Crooswijk
Crooswijk kin me verdeile in Aajd- en Nui-Crooswijk. 't Ierste ligk oonmiddelek noordelek vaan Rubroek en woort al korten tied nao dat kerteer gerealiseerd. Door dit deil vaan de polder leep de Crooswijkseweg, nao 't Huis te Crooswijk, 'n aajd kestiel. 't Bijbehurend landgood kaom in 1828 in han vaan de stad Rotterdam. 't Karakter waor geliekaardeg wie dat vaan Rubroek: 'n echte volksbuurt mèt väöl febriksarbeiers en 'n sterke sociaol cohesie. Langen tied voont me hei 'n brouwerij vaan Heineken en 'n abbatoir. De wiek woort in de jaore 1980 gesaneerd, oonder groet protes vaan de gooddeils otochtoon en sterk gewortelde bevolking, die ziech in de vernuide wiek väölal gei hoes kós betaole.
Kralingen
Kralingen waor in de middeliewe 'ne polder in 't veengebeed mèt laankgerèkde kavele en boerderije in lintbebouwing, wie 't die in Holland en Utrech zoeväöl gief. De hiere vaan Kralingen waore e fameus geslach mèt väöl bezittinge in 't huieg Zuid-Holland. In d'n achtienden iew woort de polder evels compleet tot törf verstoke, boedoor 't dörp tösse de pole kaom te ligke en oontvolk raakde. Vaan 't dörp resteert allein nog d'n awwe kèrkef, dee me in Prinsenland (huieg stadsdeil Prins Alexander) vint. Wat euverbleef waor 't zuielek deil vaan 't amb, roond d'n Oudendijk; hei oontstoont e nui dörp, wat oonder Rotterdamse bevolkingsdrök in de negentienden iew sterk greujde. In 1895 (zuug ouch bove voort de gemeinte Kralingen opgeluf en verdeild oonder Rotterdam en Capelle aan den IJssel (wat väöl later weer e stök aan Rotterdam aofstoont).
Kralingen verdeilt ziech in Oos- en Wes-Kralingen. Oos-Kralingen is 't aon de Stadsdreihook grenzend deil wat al in de negentienden iew oontstoont. Allewel tot 't Bombardemint ouch dees wiek heet geraak, is hei nog gans get vaan de aw bebouwing trök te vinde. Oos-Kralingen raakde later bebwoud; allewijl weurt dit in hoeg maote bepaold door de Erasmus Universiteit die hei gevesteg is, en door häör studente.
Struisenburg
Zuielek vaan Kralingen, aon de Nui Maos, laog e striepke boetedieks land wat vaanajds al neet bij Kralingen meh bij Rotterdam hoort, al waor 't neet bebouwd. Oersprunkelek had de Rijnspoorweeg, vaan Rotterdam nao Utrech en wijer oostelek, hei zie beginpunt (kopstatie); later evels woort ze noordelek umgelag um oet te koume bij de huiege Centraol Statie. Dees burut weurt bepaold door de sjieke Maasboulevard. Hei versjene roond 1990 versjèllende flatgebouwe. Ouch woort de wiek bekind door de vesteging (in 1988) vaan 't zwumbad Tropicana, wat in 2010 door financieel probleme touw góng.
De Esch
Zuielek vaan Oos-Kralingen ligk e terrein wat veurheer door 't Rotterdams drinkwaterbedrief woort gebruuk (dit bedrief haolde zie water oet de Maos, wat 't drinkwater in de stad geine goje naom gaof). De watertorie en de poompe zien nog trök te vinde; 't zien allewijl rieksmonuminte. In de jaore 1980 woort op dit terrein 'n nuibouwwiek gerealiseerd. Ouch dees wiek is geteikend door de universiteit.
Kralingse Bos
De pole roontelum Aajd-Kralingen woorte in de late negentienden iew druuggelag. Eine bleef behawwe: de zoegenumde Kralingse Plas. De gemeinte besloot in 1911 roond de Plas e bosechteg park aon te lègke, 't Kralingse Bos. Dit woort veur väöl Rotterdammers 'n geleefde plaots veur recreatie. Versjèllende (elite)sporte weure hei gedoon: zoe gief 't hei 'ne golfbaon en de Rotterdamsche Manège, boeneve ouch edersjaor de CHIO Rotterdam plaotsvint. Wat bewoening betröf gief 't get straote in de Boszoom, e struukske land ingeklemp tösse 't Bos en d'n A16.
Verkier
D'n A16 (ooste) en d'n A20 (noorde) sjampe Kralingen-Crooswijk. De spoorweeg nao Utrech kump ouch laanks 't stadsdeil, meh heet hei gein statie. Wel löp de metro dedoor; 't trajek is deil vaan drei lijne (A, B en C). Binne de stadsdeilsgrenze ligke drei metrostaties: Oostberg, Gerdesiaweg en Kralingsezoom. Alle drei ligke ze in Kralingen. 't Metrospoor ligk op dit punt nog gans oonder de groond. Wijer weurt Kralingen-Crooswijk door versjèllende trams aongedoon.
Politiek
Wie de aander Rotterdamse stadsdeile (op Pernis nao) had Kralingen-Crooswijk tot 2014 de status vaan deilgemeinte. Nao de verkezinge vaan dat jaor woort bevoogheid vaan de raode sterk beperk en veranderde ze in gebeedskemissies. De verkezingsoetsleeg in de lèste jaore waore de volgende:
In zoewel 2006 wie 2010 gaof 't e colleesj vaan PvdA en VVD.
Bevolking
't Stadsdeil kint roond de 50.000 inwoeners; in 2012 waoren 't 'rs 50.505. Wes-Kralingen is wiedoet de groetste wiek, mèt 15.575 inwoeners, op groeten aofstand volge Rubroek (8.100 inwoeners), Aajd-Crooswijk (8.095), Oos-Kralingen (7.225), Struisenburg (4.710), De Esch (4.425) en Nui-Crooswijk (2.245). De Boszuim heet nog 125 inwoeners. (Alle getalle zien aofgerund op ganse vieftalle.)
Etnische samestèlling
In 2012 waor d'n hèlf vaan de bevolking otochtoon, 14% westers allochtoon en 36% neet-westers allochtoon (boevaan 9%pt. Marokkaone, 2%pt. Antilliaone, 7%pt. Surinamers, 6%pt. Turke en 11%pt. lui vaan aander heerkoms); oongeveer normaol ciefers veur Rotterdam. Aajd-Crooswijk heet mèt 11% westerse en 54% neet-westerse allochtone de mies gekleurde samestèlling, dewijl Rubroek en Wes-Kralingen oongeveer op 't stadsdeilgemiddelde zitte. Gans oongewoen is de samestèlling vaan Struisenburg, De Esch en Oos-Kralingen: in die lèste wiek woene beveurbeeld 19% westerse allochtone tege mer 11% neet-westerse, vaan welke ouch nog 6% neet bij de veer groete Nederlandse migrantegróppe huurt. Dees wieke zien allezeleve geteikend door groete gemeinsjappe studente (Oos-Kralingen, De Esch) en rieke expats (Struisenburg).
Bronne
Dit artikel is deils gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie, zoewie op de artikele euver de versjèllende wieke.
Magnetisch veldj
Inne netuurkónde enne lektriciteitslieër is e magnetisch veldj e veldj det de ruumdje doordringk en det 'n magnetische krach op bewaegendj lektriklajingen en magnetisch dipole oetuub. Magnetische veljer ómgaeve lektrikstruim, magnetische dipole, en verangere lektrikveljer.
Heemskerk
frame|Ligking vaan Heemskerk in Noord-Holland Heemskerk is e versteidelek dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in 't Kennemerland, mèt (1 juli 2006) 37.702 inwoeners en 'n oppervlak vaan 27,43 km2 (daovaan 1,11 km2 water). Binne de gemeintegrenze ligke gein ander kerne. De bijnaom vaan de Heemskerkenere is Ezels.
Historie
Heemskerk woort in 1063 geneump es Hemezenkyrica. In de Middeliewe waor Heemskerk e bolwerk vaan 't graofsjap Holland tege de Wesfrieze; heivoor woort de plaots mèt twie kestiele versterk. Bei kestiele woorte later, tijdens de Hoekse en Kabeljouwse Twiste, verweus; ein vaan de twie, 't huieg Kestiel Marquette, woort herbouwd. Bovedeen woort in de zestiende iew Kestiel Assumburg gebouwd. Nao d'n Tachetegjäöregen Oorlog, es d'n tied vaan oorlogveure veurbij is, blijf Heemskerk iewelaank e typisch plattelandsdörp wat ziech neet oontwikkelt. Oetindelek zal de plaots in de jaore zesteg vaan de twintegste iew sterk greuje door de opkoms vaan industrie.
Amstelveen
thumb|Ligking vaan Amstelveen binne Noord-Holland Amstelveen is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, ten zuie vaan Amsterdam, bij d'n Amstel. De gemeinte had op 1 juni 2005 78.804 inwoeners en besleit 'n oppervlak vaan 42,38 km², woevaan 2,13 km² water is. Neve de stad Amstelveen heet de gemeinte de kèrne Bovenkerk, Nes aan de Amstel en e klei stökske vaan Ouderkerk aan de Amstel. Amstelveen is 't sjaolveurbeeld vaan 'n veurstad, mèt lieg misdaodciefers en relatief väöl hoeger inkoumes.
Persoensvörm
De persoensvörm (Latien: verbum finitum) is 't verb in de hoof- of bijzin wat door ziene vörm zoewaal in persoen es in getal met 't subjek in dezelfde zin congrueert. Daoneve kint de persoensvörm ummer in 'n ander tempus gezat weure. De term persoensvörm weurt gebruuk in de redekundege ontleding vaan zinne.
Amstelveen
Stadsfuncties
Amstelveen heet ziech nao d'n Twiede Wereldoorlog in de ierste plaots oontwikkeld es (forenze-)slaopstad en is dat nog ummer: väöl vaan de inwoeners wèrke op Schiphol of in Amsterdam. De lèste jaore heet me dao, mèt 't oug op 'n opgreujende generatie, ouch in de gemeinte zelf werkgelegeheid wèlle creëre; mèt maoteg succes, al heet wel de KLM hei häör hoofketoer. 'n Veurnaom recreatieveurziening is 't Wagenerstadion, wat veur toeswedstrije vaan hockeyclub Amsterdam weurt gebruuk.
Persoensvörm
In de volgende veurbeelde zien de persoensvörme cursief:
Amstelveen
Stadsfuncties
Amstelveen is neet per spoor meh wel euver d'n otosnelweeg te bereike, en wel via de A9. Ouch rije trams oet Amsterdam tot in de stad.
Persoensvörm
Conjugación
Amstelveen
Stadsfuncties
Volgens 'n oonderzeuk gedoon door Nyfer in 2003 waor Amstelveen de mies leefbaar stad vaan Nederland.
Stadsgeziech
thumb|right|Cobramuseum Amstelveen heet e klein dörpscentrum, wat allewijl vaan weineg belang is. Me heet 't centrum vaan de stad wèlle lègke in e nuibouwgebeed, Stadshart geneump. Hei vint me o.m. 't raodhoes en väöl winkels. Mèt gemaoteg veuroetstrevende architectuur heet me de allure vaan dees stadswiek umhoeg wèlle haole.
Te weste vaan Amstelveen ligk 't Amsterdamse Bos, wat gedeiltelek bij de gemeinte Amstelveen huurt. In 't ooste vint me ouch landeleke polders.
Historie
Amstelveen is in de middeliewe gestiech door törfstekers die aon de kant vaan o.m. 't Haarlemmermeer en 't Spierinkmeer törf staoke. Allewel tot die bezegheid later verboje woort in verband mèt de waterkantverdeideging, bleef 't dörp bestoon. In d'n tied vaan de Rippubliek kaom 't dörp in trèk bij rieke Amsterdammers die ziech dao in alle rös wouwe vestege. Daodoor kraog 't dörp al 't karakter vaan elitair veurplaots, wie Wassenaar veur D'n Haag en Vlaardingen veur Rotterdam.