cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oostende
Historie
Oostende oontstoont es noordoostelek ind vaan 't middeliews eiland Testerep; boevaan 't aander ind Westende waor en 't midde Middelkerke. In 814 weurt 't pläötske geneump in 'n sjinking aon de Bertinusabdij in Sint-Omaars (Saint-Omer). In 1267 krijg de plaots stadsrechte, boevaan evels de ierste jaore neet oetgebreid gebruuk vaan weurt gemaak. Door gestiedegen aofslaag mote de bewoeners verhuize nao 't zuie en weurt de stad in de middeliewe e paar kier obbenuits örges aanders opgebojd. In 1489 weurt de stad geplunderd en in brand gezat door e Duits leger oonder leiing vaan kaptein Daniël van Praet oet 't rivaliserend Nieuwpoort. Nao 't begin vaan d'n Tachtegjaoregen Oorlog kees de stad de kant vaan de Prins; es de Spanjole militair successe in 't zuie hole, blijf Oostende euver es einege Staotse stad in de zuieleke Nederlen. De Spanjole make hei 'n ind aon door 't Belègk vaan Oostende (1601-1694), boebij de stad gans in puin achterblijf.
Nao de Spaonse successieoorlog trèkke ziech de Franse en Spaonse legers trök in Oostende. In 1706 mote de Oosteriekers ze mèt e belègk droetkriege. In d'n achtienden iew perbeert me d'n handel op Indië op gaank te kriege; dit löp evels neet zoe good. De belaankriekste functie vaan Oostende is in die daog evels militair, es marinebasis. Mèt 't Continentaol Stèlsel vaan Napoleon kump d'n handel in Oostende zoe good wie stèl te ligke. Ouch in de Nederlandsen tied weurt neet väöl aon de have gedoon. In 1838 kump de spoorlijn nao Breusel veerdeg. Daonao weurt ouch de have weer aongepak. Vèsserij blijf iewelaank 't groetste middel vaan bestoon, tot de stad in 1865 häör militair functie verluis en kin oetbreie es badplaots. De groete oetbreiing die dit tot gevolg heet en 't veurnaom, hoeggeplaots publiek wat dit trèk geve Oostende de bijnaom Keuningin vaan de Badstei, 'nen ieretitel boemèt de stad ziech tot oongeveer 2000 zouw sere. In d'n Ierste en Twiede Wereldoorlog waor Oostende weer 'n militair vesting (in han vaan de Pruse, natuurlek), wat 't elitair toerisme deeg vermindere. Nao d'n Oorlog kaom dao 't massatoerisme veur in de plaots. Roond 't jaor 2000 heel de stad op ziech es Keuningin vaan de Badstei te profilere en begós ze ziech Stad aon zie te neume.
Bech
thumb|right|200px|Ligking vaan Bech, in Luxemburg Bech is 'n gemeinte in 't kanton Echternach, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|Smalspoortunnel bij Bech De gemeinte tèlde op 1 januari 2018 1.231 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 52,81/km². Bech heet 'n oppervlak vaan 23,31 km².
Sieburch
Sieburch (Duits: Siegburg) is e Rienlands stedsje en de hoofstad vaan de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, Noordrien-Wesfale (Duitsland). 't Ligk aon de revier de Sieg. Ze is opgeriech door de Fraanke en waor 'n mechteg amb in de 11e iew; op 't hoegtepunt hiersde zie bis Stokkem. Mèt häör 23,46 km² en 39.563 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1686 de veerkante kilometer.
't Op 60 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 12 oortsdeile.
Sankt Augustin
Sankt Augustin is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland), verneump nao d'n heiligen Augustinus vaan Hippo (354-430). Mèt häör 34,22 km² en 54.285 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1586 de veerkante kilometer.
't Op 65 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel ach stadsdeile.
Verdraog van Èèsjde
't Verdraog van Èèsjde, diks 't Verdraog van Maeërsje genumd, zow geteakend zien ien 'n karolingisch good oe noe Kesjtieël Vaeshartelt likt tusse Maeërsje en Mesjtreech, en dateert oet 870. 't Karolingisch Midderiek, dat aon Lotharius I, zoën van de ien 840 gesjtorve Lodewijk de Vrome, waor gevalle, woert mit dit Verdraog verdejld tusse 't West-Frankisch Riek en 't Oêsj-Frankisch Riek.
De aonlejjing waor de doed, ien 869, van de kingdeloze Lotharius II. Zinge nonk (broor van Lotharius I), Karel d'r Kale en Lodewijk de Dujtser, resjpectievelik de keunige van West- en Oost-Francië, verdejlde de naolaotensjap van Lotharius II. Ien Lotharinge woert de grens tusse 't Franse en Dujtse këuninkriek gevurmd doer de laop van de rievere de Maos, de Ourthe en de Moezel. Itaolië en Bourgondië weerde aogesjloeëte bie 't Dujtse Riek.
Èèsjde, plaots van ongderteakening
Oet grongdig ongderzeuk ien de Annales Bertiniani is geblieëke dat 't Verdraog havverweags Maeërsje en Herstal in locoaspide super fliviu, Mosam geteakend zow zien. De grongdvörm van de naom Èèsjde is Aspide. Schrijnemakers bringt de naom Aspide ien verband mit hasp, krómming, häök, buiging (n.l. van de Maos). Allewiel weert d'r neet mie aon getwiefeld dat dit verdraog ien Èèsjde is gesjloeëte, temieë umdat ien 878 doer de zeuns van de betrokkene dit verdraog weert bekrachtigd in Villa Fura gelaege tusse Maer, Norbik en Voere. center|800px|thumb|Verdraag va Verdun 843 / Èèsde 870
't Verdraog van Maeërsje maog neet verward wurre mit 't Verdraog van Verdun van augusjtus 843. Doe weert 't Karolingisch Riek namelek verdejld ongder de driej zeuns van Lodewijk d'r Vrome. Lotharius I weert, neave de keizerstitel ien Italië, 't Midderiek towgewieëze. Dit waor 'n, doer de vurm van 't land, lesjtig te regere land. 't Besjtóng oet Friesland van Zwin tot Wezer en de sjtroeëk begrensd doer Sjelde, Maos en Rejn. 't Waor uever de ganse lengte min of mier eave bread en leep tot aon de Middellandse Zie.
Literatuur
thumb|Beuk i g'n bibliotheek van Merton College, Universiteit van Oxford 't Woerd literatuur haat versjillende beteikenisse. De breidste is dat literatuur de collectie van alle tekste is, gesjraeëve en móndeling. Literatuur wuued aoch waal in ein sjmaal beteikenis gebroek, woeëbie zie taeëgeneuver lectuur wuued gesjtèld. In dae zin zou literatuur de hoeëger, elitair vorm en lectuur de lieëger, populair vorm va gesjraeve fictie zieë. Literatuur wuued aoch es 'n vörm va kuns besjouwd.
Genres
't Gieëf in de literatuur völ versjillende genres, mae 't gieëf drie houfgenres die övver 't algemein mondiaal waere erkènd.
Soms ligk literatuur d'r midde in. Zoeë is d'r bekinde romancyclus  't Bureau van d'r Nederlandstalige sjrieëver J.J. Voskuil gesjraeëve in d'r sjtijl van de dramatiek, dewijl 't neet gemeind is um 't oet te sjpraeëke, mae gewoeën te laeëze: hiedoer is 't theoretisch gezeen epiek, mae luus 't zich in praktiek dramatisch. Kingerbeuk zint diks qua opboe verhaolend, daomit proza, terwiel d'r sjriefsjtijl ieërder geveulig es verhaolend is en daoëmit jaoë aoch poëzie. Veural van origine Franstalige en Duutsjtalige oet de naoë-oorlogse twintegste ieëw zint diks misjmasj van aard.
Weitesjappelike sjtudie
De weitesjappelike sjtudie van literatuur wuued letterkunde of literatuurweitesjappe genumd. Literatuurgesjiedenis vörmp e wichtig óngerdeil van dit vakgebeed. Meistal kint me aoch óngersjeid make tösje versjillende literair tradisies. Veurbeilde van tale mit 'n rieke literair tradisie zint Ingelsj, Duutsj, Frans, Russisch, Arabisch en Sjinees. De Nederlandse literair tradisie haat zinne oersjpróng in Vlaandere en in 't gebeed tösje Mesjtreech, Aoke en Luuk. Aoch 't Limburgs haat dus 'n ouw literair tradisie. Bekinde wirke zint de Wachtendonckse psalme en de legende van Sint Servaas.
De Mulders
De Mulders äöpene idder jaor de vastelaovindj in Zjwame, door 'n nuje Mulder oet te rope, de meule aan te sjlingere en 11 knónsjeut aaf te vure op 11 november.
De vereiniging is bedach door inkele leje van V.V. De Hopsjlokkers, diej vónje det d'r 'n nuje opzèt veur de äöpening van 't vastelaovessezoen in Zjwame mos komme. Toet op det moment waerde allein op ein ludieke meneer ingesjpeeld op aktuele situasies in 't dörp en waerde d'r om 11 oer 11 in 't Hopsjlokkerspelies geproos op de äöpening van 't vastelaovessezoen.
De Mulders zin inmiddels ein begrip gewaore binne de Zjwamer vastelaovindj, en ziej höbbe in 2016 häör 2x11 jubelejum gevierd.
Paul de Smet de Naeyer
Paul de Smet de Naeyer (1843 bis 1913) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 5 augustus 1899. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 2 mei 1907. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Partij. Heer regeerde euver twie kabbinètte.
Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Leopold II, Keuning vaan de Belzje.
Jupitermassa
thumb|250px|right|Gesjatde relatief gruutdes vaan Jupiter en de brojn dwerge [[Gliese 229B en Teide 1. Dees teikening gief dus neet de relatief massa's vaan de objekte.]] De Jupitermassa (aofgekort tot MJ of MJUP) is de einheid vaan massa die geliek is aon de massa van de planeet Jupiter (1,8986×1027 kg of 317,83 Eerdmassa's ). De einheid weurt gebruuk um de massa vaan gaasreuze, wie de boetenste planete vaan eus zonnestèlsel en exoplanete aon te geve. Ouch weurt ze gebruuk veur de massa vaan brojn dwerge.
De einheid weurt gebruuk umtot ze 'n bruukbaar meugelekheid veur vergelieke vaan massa's gief. Planete mèt 'n Jupitermassa hove evels neet 'n gelieke aofmeting te höbbe: bij 'n planeet mèt MJ=1 die 'n Eerd-echtege opbouw heet is de straol ongeveer 5-6 kier de straol vaan de Eerd. Jupiter zelf heet 'n straol vaan 11,2 kier de Eerdstraol: umtot de planeet 'ne gaasreus is, is häör diechde lieger.
Beaufort (Luxemburg)
thumb|right|200px|Ligking vaan Beaufort, in Luxemburg Beaufort (Luxemburgs: Beefort) is 'n gemeinte in 't kanton Echternach, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|'t Kestiel vaan Beaufort left|thumb|150px|Oetziech euver Beaufort De gemeinte tèlde op 1 januari 2018 2.801 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 203,86/km². Beaufort heet 'n oppervlak vaan 13,74 km².
Hageland
thumb|'t Hageland beej Kagevinne 't Hageland is 'n streik in 't oeëste van Vlaoms-Braobant en in 't weste van Bels Limburg. 't Gebeed leejt tösse de staej Scherpenheuvel-Zichem, Aarschot, Leuve, Tienen en Diest en tösse de reviere de Dijle, de Demer en de Gete. T'n naorde van de streik ligke de Kempe. T'n zude van Tienen geit zie euver in de Druig-Haspengouw. Echte grenze van 't Hageland gief 't, wie beej de Kempe, neet. Op touristische publicaties wuurt beejveurbeeld 't gebeed t'n zude van Tienen ouch mitgeraekend tot 't Hageland, mer veural um commerciële doeleinde. De vakgróp van de Universiteit van Gent haet 't Hageland aafgebakend op basis van typerende landschapselemente. 't Is 'n leech gloojend heuvelland mit parallele oeës-wesstructuur van beböste rugke en valleie mit riebeweuning. Get angers typisch is det 't Hageland bedèk is mit getugeheuvels. Die zeen óntstande toen gans Vlaondere nog bedèk waas mit 'n tropische zieë. De zandbanke zeen laoter heuvels geweure en beej 't waegtrèkke van de zieë erodeerde de zachte baovelaog, waomit 't hardere iezerzandstein aan de oppervlakde kaom. Ouk geologisch ónderscheid 't Hageland zich dös van de Druig-Haspengouw. In die lèste streik besteit de boejem oét zieër vröchbare löss, mit dao-ónder kriet.
't Gebeed beej Hôle in Bels Limburg behuurt ouk tot 't Hageland. Det stedsje woort ónder 't Franse bewind van Vlaoms-Braobant aafgescheurd en beej Limburg geveug.
Geschiedenis
thumb|left|Kaart van 't Hageland, mit de verschillende aafbakeninge die gebroek weure De naam "Hageland" is nog neet ald. De aldste vermelding dateert oét 1528. De naam beteikent land begreujt mit kreupelholt (hage) en 't woort gegaeve nao de groeëte óntginninge in de middeliewe, toen 't Hageland nog 't einigste euvergeblieve bösgebeed van 't hertogdom Braobant waas.
Fruitteelt
't Hageland steit bekind um zeen fruitteelt. Det kump doordet 't naeve de zieër vröchbare Haspengouw leejt. 't Toerisme is dao ouk deils op ingerich. 't Gief bewaegwiezerde bloesemroutes en eder jaor gief 't speciale evenemente die gerelateerd zeen aan de fruitteelt. Ouk wuurt in 't Hageland wien gekweek. De streik is 't ieërste officieel erkinde wiengebeed van 't Bels. De nao 't zude gerichde hellinge zeen zieër gesjik veur 't tele van wiendroeve.
Vólksvertellinge
Wie in de Kempe, is 't Hageland riek aan vertellinge euver vraeme verschiensele, wie dwaallichskes. Ouk hekse zeen dök ónderwerp van de sages.
Verkieër
D'n A2 doorkruuts 't Hageland in oeës-wesrichting. Dizze waeg loup vanaaf de naordkant van Leuve via 'n trajèk t'n zude van Aarschot en 'n trajèk t'n zude van Diest richting Limburg.
Referentie
Dit artikel baseert zich op 't corresponderend artikel op de Nederlandse, de Wes-Vlaomse en de Ingelse Wikipedia.
Troisdorf
Troisdorf is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 62,2 km² en 72.978 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1173 de veerkante kilometer.
't Op 55 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 12 stadsdeile.
Media
Media is 't mieëvoud va medium, in dizze context e hulpmiddel öm e gedachtegood euver te bringe an de massa, e middel väör massacommunicatie (in taegesjtèlling töt de gewoen ein op ein, interpersoenlikke communicatie). Media zeunt dragers van informatie en werre ooch waal de viefde mach geneumd.
Kenmaerke
Kiek ooch: Zjwiegsjpiraal
Nederlandstalège media
Hollesj Limburg kint twiè TV-zendersj, L1 en TV Limburg. Af en toe haet L1 oetzendinge in 't Limburgs.
Radio:
Gezètte:
Belsj Limburg kint eine TV-zender, TV-Limburg.
Gezètte: Het Belang van Limburg
Fraanstalège media
In 't Laand va Herf en in Voere wert väöl de Meuse gelaeze. Die gezèt is in Nederlands Limburg neet mie te kriege.
Duutsjtalège media
In de Duutsjtalège Gemeensjap wert väöl 't dagblad d'r Grenz-echo gelaeze.
Landeleke Media
Al de media in de Euregio zeunt regionaal media en richte zich op 'n lieëggesjoeëld, regionaal georiënteerd publiek. Hoeëggesjoeëlde volge op 't Hollendsj en op 't Belsj de landeleke media of d'r internationale cultuurzender ARTE, dae in Nederlands Limburg neet op d'r kabel sjtèèt:
Landeleke gezètte:
Landeleke TV-zenders:
Amerindische spraoke
Dit artikel geitj euvere inheimsje spraoke van Amerika; veure veurgestèldje spraokfemielje, zuuch: Amerindische spraoke (Greenberg).
De Amerindische spraoke zeen de spraoke die dore inheimsje luuj van Amerika gekaldj waere, van Alaska en Greunlandj toet 't uterste zujelik puntj van Zuud-Amerika. Dees inheimsje spraoke zeen te verdeilen in tieëntaal aan versjillige spraokfemieljes, esouch in väöle isolaatspraoke en spraoke wovan de precieze indeiling neet bekèndj is.
Me haet väöl veurstèlle gemaak óm dees spraoke in te deilen in femieljes op 'n hoger niveau, wie in drie macrofemieljes: Eskimo-Aleoetisch, Na-Dené en Amerindisch, meh dees veurstèlle woorte door bekans alle specialisten aafgeweze.
Woordebook van de Limburgse Dialekte
't Woordebook van de Limburgse dialekte (WLD) ies 'n verzameling van 34 beuk, woa-in volges thema alle weurd zin bie-eingebrach van Nederlands Limburg en Belsj Limburg.
Gesjiedenis
In 1962 woort door mètwèrkersj van de Katholieke Universiteit Nijmegen, later de Radboud Universiteit Nijmegen, begoes mèt 'n sjtudie euver de Limburgse dialekte. Vraogelieste ginge door Nederlands en Belsj Limburg nao tièntalle dialeksjprekersj. Zoa verzamelde me 't materiaal veur 't Woordebook van de Limburgse dialekte, dat vervolges door de Radboutuniversiteit i.s.m. de Katholieke Universiteit Leuven woort verwèrk. In 1982 sjtarde de oetgaaf van dit thematisch woordebook en op 19 juni 2008 waor de oetgaaf compleet. Dao zint van 't WLD 34 beuk versjene mèt de volgende thema's:
Drie deile
't Woordebook van de Limburgse dialekte besjteit oet drie deile: De deile zint gesjpliets in aafzónderlike aafleveringe.
Deil 1
deil 1 besjteit oet de agrarische terminologie met de volgende aafleveringe:
Deil 2
deil 2 besjteit oet neet-agrarische vakterminologieë:
deil3
deil 3 besjteit oet algemein lexicon:
Alefte
Alefte (Duits: Alfter) is 'n Rienlandse stedsje in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Ze ligk aon de weskant vaan de veurmaoleg hoofstad vaan Duitsland: Bon. Mèt häör 34,78 km² en 23.003 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 661 de veerkante kilometer.
't Op 76E meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief oortsdeile.
Oonevehovege
De Oonevehovege valle in drei femilies en 18 soorte oeterein. Daomet is 't bepaold 'n klein orde.
Jules de Trooz
Jules de Trooz (1857 bis 1907) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 2 mei 1907. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 31 december 1907. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Partij. Heer regeerde meh euver ei kabbinèt.
Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Leopold II, Keuning vaan de Belzje.
Kabbinèt-Biesheuvel I
't Kabbinèt woort beëdeg op 6 juli 1971 en woort demissionair op 19 juli 1972. Op 9 augustus 1972 woort 't kabbinèt oontboonde.
't Kabbinèt volgde 't Kabbinèt-De Jong op en woort oetindelek opgevolg door 't Kabbinèt-Biesheuvel II.
Hayabusa (ruimtesonde)
thumb|right|Artiesteweergave vaan Hayabusa dee "land" op de asteroïde Itokawa Hayabusa (はやぶさ) (lètterlek slechvalk) is de naom vaan 'n ruimtesonde en -missie vaan de Japanse ruimteorganisatie JAXA. 't Doel vaan de missie waor um 'n asteroïde (25143 Itokawa) te bezeuke en e moonster vaan 't oppervlak te numme en dit moonster trök nao Eerd te bringe. De sonde woort op 9 mei 2003 gelanceerd en bereikde Itokawa in september 2005. Dao woort iers de asteroïde oetgebreid bestudeerd. In november 2005 woort kontak mèt de asteroïde gemaak um e moonster te numme, mer dit mislökde. Zier woersjijnlek zien evels toch stöbdeilkes vaan de asteroïde in de kamer terech gekoume, dus die is verzegeld. Verwach woort tot de sonde op 13 juni 2010 op Eerd zouw trökkoume. Dit is oetindelek ouch gelök en de kamer mèt 't moonster liek veileg geland te zien. De landingsplaots waor 't aofgelege Woomera, in Australië.
De missie kós väöl probleme (zoe waor 't neet dudelek of de sonde wel kontak had gemaak mèt Itokawa en vele de voorstuwingsmotors op de trökreis oet), mer de missie liek geslaag en daan is 't d'n ierste kier tot asteroïdemateriaol op de Eerd gebrach woort veur oonderzeuk.
Kabbinèt-De Jong
't Kabbinèt woort beëdeg op 5 aprèl 1967 en woort demissionair op 28 aprèl 1971. Op 6 juli 1971 woort 't kabbinèt oontboonde.
't Kabbinèt volgde 't Kabbinèt-Zijlstra op en woort oetindelek opgevolg door 't Kabbinèt-Biesheuvel I.
Kabbinèt-Biesheuvel II
't Kabbinèt-Biesheuvel II waor 't Nederlands kabbinèt vaan 1972 - 1973. 't Kabbinèt woort gevörmp door de politieke partije KVP, VVD, ARP en CHU oonder premier Barend Biesheuvel. De formatie vaan 't kabbinèt däörde twieëntweenteg daog. Same bestoond 't kabbinèt oet 74 vaan de 150 zetele in d'n Twiede Kamer, 't parlemint vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen. 74 zetele is zjus neet genog veur 'n mierderheid (me heet d'rs 76 nudeg daoveur en kaom dus twie zetele tekort). 't Waor daan ouch e roompkabbinèt (een rompkabinet), wat zoeväöl meint tot 't es belaangrijkste buut had um de regering en d'n Twiede Kamer veur te bereie op de nui verkezinge.
't Kabbinèt woort beëdeg op 9 augustus 1972 en woort demissionair op 29 november 1972. Op 11 mei 1973 woort 't kabbinèt oontboonde.
't Kabbinèt volgde 't Kabbinèt-Biesheuvel I op en woort oetindelek opgevolg door 't Kabbinèt-Den Uyl.
Charles de Broqueville
Charles de Broqueville (1860 bis 1940) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 17 juni 1911. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 1 juni 1918. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Partij. Heer regeerde euver twie kabbinètte.
Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Albert I, Keuning vaan de Belzje.
Aapechtege
Aapachtege of Primaote (Latien Primates) zien 'n orde vaan zoogdiere boetouw de mins ouch huurt. Ze höbbe vief vingere aon alle veer pu. D'r Zouwe neet minder es 350 soorte zien. De liechaamsbouw is tamelek primitief: d'r höbbe gein specialisaties plaotsgevoonde. Bij de hoeger soorte is de start verdwene.
De taxonomie vaan de aapachtege is umstreje: de volgende indeiling is gebrukelek.
Much
't Op 236 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 114 oortsdeile.
Eitorf
Eitorf is e Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 69,9 km² en 18.585 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 266 de veerkante kilometer.
't Op 95 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 58 oortsdeile.
Berdorf
thumb|right|200px|Ligking vaan Berdorf, in Luxemburg Berdorf (Luxemburgs: Bäerdref) is 'n gemeinte in 't kanton Echternach, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|De Hohllay bij Berdorf. left|thumb|De Sint-Janskèrk in Berdorf. De gemeinte tèlde op 1 januari 2018 1.931 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 88,05/km². Berdorf heet 'n oppervlak vaan 21,93 km².
Evehovege
thumb|Stamboum vaan de Artiodactylomorpha, boe-op de relatie mèt de Walvèsechtege dudelek weurt. Evehovege of Artiodactyla zien 'n orde vaan zoogdiere. Ze kinmerke ziech doortot hun pu geliekmaoteg op de derde en veerde tien röste. De Evehovege zien in 't Eoceen (zoe'n 54 mieljoen jaor geleie) oontstande. Oet de Evenovege mote de Walvèsechtege zien oontstande; ze zien bezunder verwant aon de nielpeerd. De Evehovege zien dus 'n parafyletische orde: ze umvatte neet alle aofstammelinge vaan eine veurawwer. De Evehovege kinne mèt de insleting vaan de walvèsechtege weer monofyletisch weure gemaak; me sprik daan vaan Evehovege en walvèsse of Cetartiodactyla. Dees claad is weer deil vaan de superorde Laurasiatheria, en is daomèt relatief ing verwant aon de Sjöbbediere, de Roufdiere en de Oonevehovege, en ouch wel aon de Vleermuis en de Insekte-eters (neet in de nevenstoonde tabel).
De taxonomie vaan Evehovege kint drei oonderordes en tien femilies:
Gerhard Cooreman
Gerard Cooreman of Gérard Cooreman (1852 bis 1926) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 1 juni 1918. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 21 november 1918. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Partij. Heer regeerde meh euver ei kabbinèt.
Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Albert I, Keuning vaan de Belzje.
Hamoir
Hamoir is 'n plaats en gemèndje inne pervincie Luuk in 't Belsj. De gemèndje tèltj ruum 3500 inwoeaners.
Anger kerne
De deilgemèndje Comblain-Fairon en Filot enne gehöchte Comblain-la-Tour, Xhignesse en Lassus.
Java
thumb|250px|right|Ligking vaan Java Java is 'n eiland in de republiek Indonesië. Op 't eiland ligk ouch de hoofstad Jakarta. 't Eiland is 132.000 km2 groet en heet mie es 114 miljoen inwoeners, boemèt Java vaan alle eilen op de wereld de meiste inwoeners heet. Es gevolg vaan vulkaonoetbarstinge in 't verleie is Java ouch 't daartien-nao-groetste eiland op de wereld gewore. 'n Kètting vaan vulkaone löp vaan 't ooste nao 't weste.
Echternach
thumb|right|200px|Ligking vaan Echternach, in Luxemburg Echternach (Luxemburgs: Iechternach) is 'n gemeinte in 't kanton Echternach, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|De stadsmoer vaan Echternach. De gemeinte tèlde op 1 januari 2016 5.249 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 256,17/km². Echternach heet 'n oppervlak vaan 20,49 km².
Gemeinte
De gemeinte Echternach besteit oet achtien plaotse.
Romeinse catacombe (Valkeberg)
De Romeinse catacombe van Valkeberg zin 'n kopie van de catacombe in Roame (Italië). Ze liegke in De Plenkert in Valkeberg en zint dao in 1913 oetgehouwe in de mergelberg of grotte. De ouwe ingank, 'n mergele gebuuwke in klassieke sjtiel mèt tympaan, bevingk ziech in de bosj tegeneuver de veurmalige Leeuw-beerbroewerie. In 2010 woorte de Catacombe 'n officieel erkènd museum.
Historie in Roame
In Roame waore de catacombe, oarsjprónkelik 61 sjtök, óndergróndse begraafplaatse. De individueel graver woorte in verdepinge bovenein oetgehouwe en nao de biezètting mèt sjteine of marmere plate aafgesjlote. De graver van de rieke luuj woorte mèt moersjilderinge  verseerd. 't Hoagtepunt van dees meneer van begrave veel in de veerde-viefde ièw, same mèt de doorbraak van 't Christendóm es Romeinse sjtaatsgodsdeens. De catacombe krege daodoor 'n Christelik sjtempel.
Gesjiedenis in Valkeberg
In 1908 kreeg Jan Diepen in Valkeberg, nao 't leze van 'n beukske euver dees catacombe, 't idee um in de mergelgrotte op zien terrein dees catacombe te laote naoboewe. Architect Pierre Cuypers, dae toendertied in Valkeberg väöl geboewe óntworpe hou, woort ouch gevraog veur dit projek. Vanaaf 1909 reisde Diepen 'n paar kièr nao Roame um te bepale welke deile in Valkeberg naogemaak zouwe were. De paus, Pius X, dae dit werk sjtimuleerde, beneumde häöm tot Commandeur in de orde van Gregorius. Oeteindelik zouwe veertièn versjillende catacombe in Valkeberg naogemaak were. In 1913 waore ze vaerdig.
Consdorf
thumb|right|200px|Ligking vaan Consdorf, in Luxemburg Consdorf (Luxemburgs: Konsdref) is 'n gemeinte in 't kanton Echternach, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|'t Raodhoes vaan Consdorf. De gemeinte tèlde op 1 januari 2018 1.902 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 73,95/km². Consdorf heet 'n oppervlak vaan 25,72 km².
Neunkirchen-Seelscheid
't Op 176 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 59 oortsdeile.
Frans Schollaert
Frans Schollaert (1851 bis 1917) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 9 jannewarie 1908. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 17 juni 1911. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Partij. Heer regeerde meh euver ei kabbinèt.
Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Leopold II, Keuning vaan de Belzje.
Europadaag
Europadaag (Ingelsj: Europe Day, Duutsj: Europatag, Frans: Journée de l'Europe, Nederlands: Europadag) weurt in de Europese Unie (EU) saer 1985 op 9 mei geveerd um sjtil te sjtoon bie d'n daag 9 mei 1950, wie de Franse minister van boetelandse affaires Robert Schuman (eine van de founding fathers van de EU) 'n ambiteuze verklaoring aafloog: 't Schumanplan. Hie-in toande hae zien support veur 'n organisatie die de Franse en Duutsje produktie van kaol en sjtaal onger 'n gemeinsjappelik autoriteit te plaatse. Daes organisatie, de Europees Gemeinsjap veur Kaol en Sjtaal, woort op 18 april 1951 opgeriech bie 't Verdraag van Paries (1951) door Frankriek, Wes-Duutsjland, Italië en de Benelux. Ze trooj in wirking in 1952.
Europadaag is neet gans bekind in de EU. EU-ambtenere höbbe ivvels waal vriej op daeze daag. Saer 2019 ies Luxembörg 't ièrsjte land wat Europadaag erkind es nationale fièsdaag.
Machault
Machault ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Achmat Kadyrov
thumb Achmat-Haji Abdulchamidowitsj Kadyrov (Rössisch: Ахмат-Хаджи Абдулхамидович Кадыров of Ahmat-Hadži Abdulhamidovič Kadyrov) (Karaganda (Kazachstan), 23 augustus 1951 – Grozny, 9 mei 2004) waor de prizzedent vaan Tsjetsjenië.
Heer woort op 5 oktober 2003 verkoze veur 'n termien vaan veer jaor. Es prizzedent waor heer nao veure gesjove door Moskou; de Rössische polletieke elite oonder President vaan de Rössissche Fidderatie Vladimir Poetin woort Kadyrov es acceptabel compromisfiguur gezien.
Op 9 mei 2004 woort heer umgebrach in 't vootbalstadion vaan Grozny (de hoofstad vaan Tsjetsjenië) door e landmien oonder de VIP-tribute tijes 'n militair parade te iere vaan d'n Daag vaan de Euverwinning (Sovjet-Unie).
Achmad Kadyrov waor de pap vaan Ramzan Kadyrov, d'n allewijlen Tsjetsjeense president. Kadyrov junior leet eine vaan de groetse moskees vaan Europa bouwe in Tsjetsjenië en verneumde dee nao ziene pap: de Achmat Kadyrov-moskee.
Ruppichteroth
Ruppichteroth is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 61,69 km² en 10.222 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 165 de veerkante kilometer.
't Op 180 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei oortsdeile.
Léon Delacroix
Léon Delacroix (1867 bis 1929) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 21 november 1918. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 20 november 1920. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Partij. Heer regeerde euver twie kabbinètte.
Zie premiersjap voond plaots oonder 't Keuningsjap vaan Albert I, Keuning vaan de Belzje.
Zjenever
Zjenever (ouch bekind es klaore, brandewien, kore(wien) en oonder diverse bijnaome is 'ne gedistilleerden draank, traditioneel gesteuk oet maajt vaan graone, boe-aon aroma vaan de zjeneverbeis is touwgeveug. D'n draank is veural populair in Nederland en (in minder maote) 't Belsj.
E gleeske zjenever weurt in de volksmoond e dröpke geneump. Dit hoof evels neet per se zjenever te zien.
Historie
't Woord zjenever kaom in 't Middelnederlands al veur (in vörm wie genuvere en jenuever); me meinde evels ummer de stroek demèt. D'n draank gaof 't toen nog neet. In de late middeliewe kaom wel 't destillere vaan bedervende wien in gebruuk. D'n iersten tied woort dat procedé nog neet (op groete sjaol) gebruuk veur de productie vaan consumptiedraanke, zeker ouch umtot gedestilleerde wien neet direk e lekker produk oplieverde. In de iewe die volgde woort hei-aon evels väöl verbeterd. In de Nederlen oontdèkde me tot dit ouch bij gistende maajt te doen waor; dit lieverde zelfs e hendeg zuver produk op vaan bekaans loeter water en alcohol. Dit neumde me brandewien. Umtot dit evels ouch neve d'n alcohol neet väöl smaak had, veugde me aroma's aon de brandewien touw. Ein vaan de meugeleke aroma's waor de jeneverbeis. D'n draank woort al gaw populair; ouch in Ingeland, boe me de draanke oetindelek brandy en gin zouw neume.
In d'n achtienden iew woort zjenever 'nen echte volksdraank, nog veur beer. Dit waor veural in de stad 't geval. Veural in Amsterdam en Schiedam woort dit 'n groete industrie; die lèste stad leefde zelfs 'nen tied laank veural vaan de steukerij. In de Zuieleke Nederlen woort d'n draank ouch populair, zij 't veural op 't platteland, bij particuleer steukers (veural boere die 't kaf vaan hun graon weer aon de bieste veurde). Oetzundering waor Hasselt, boe me zjenever op de Hollandse wijs góng steuke.
Nao d'n Twiede Wereldoorlog begós zjenever in populariteit trök te loupe. Pèls waor in de mode gekoume, en ouch aander gedestileerde draanke (whisky, wodka) gónge de concurrentie mèt de zjenever aon. Zoewiezoe leep 't draankgebruuk oonder joonger generaties trök; väöl alcohol drinke veur veur hun neet mie zoe gewoen. Allewijl is 't veural 'nen draank veur awwer manslui. Diverse steukerije zien begin einentwintegsten iew demèt oetgesjeid.
Types
Dit bevat maximaol 15% maajtwien. 't Hoof dus geine maajt es groondstof te höbbe, en väöl merke höbbe dat ouch neet. Ouch hoof 't neet per se 'ne zjeneverbeizesmaak te höbbe (dit maag wel). Zoedoende liekent joonge zjenever dèks op wodka. Umtot 't in zoe geval wieneg smaak heet, weurt 't väöl gebruuk in mixe en dèks ieskaajd gedroonke. Joonge zjenever is de mies gedroonke soort. Alcohol minstens 35%.
Dit bevat minimaol 15% maajtwien en moot de smaak vaan zjeneverbeize höbbe. Daan nog is d'n awwe zjenever dèks aongevöld mèt alcohole oet eereppelmeel en melas (zuug bove). In tegestèlling tot de joonge zjenever, dee gans kleurloes is, is d'n awwe zjenever get geel. Soms weurt 'r bijgekleurd mèt karamèl. Neve de zjeneverbeis, dee dus moot, deit me ouch wel aander kruie bij d'n awwe zjenever; welke perceis versjèlt per steuker. 't Alcholpercentaasj is 'tzelfde. Dezen draank weurt noets iesgekeuld, meh geit dèks wel in d'n ieskas (al versjèlt de etiquèt dao-in).
E wiedverbreid misverstand is tot awwe zjenever ziene naom en zien kleur daank aon 't gelagerd zien. Dit weurt evels wel gedoon: sommege steukerije verkoupe zjenever die 'n x aontal jaor op vaat heet gelege. De smaak rappeleert daan aon whisky, al is de draank noets zoe duuster.
Bevat minstens 51% maajtwien. Wat traon is touwgeveug aon zuveren alcohol moot oetindelek ouch oet graone zien gesteuk. 't Alcoholpercentaasj is minstens 38%.
Awwe zjenever boevaan d'n alcohol veur 100% vaan graon kump. In tegestèlling tot de aander types moot dit 'mer' 30% alcohol bevatte.
Merke
In Hasselt hadste vreuger väöl steukerije, meh allewijl (2021) is vaan de aw steukerije allein nog Wissels euver. Wel höbbe e paar modern steukerije gebruuk gemaak vaan de naom vaan Hasselt es zjeneverstad.
Kabbinèt-Den Uyl
't Kabbinèt-Den Uyl waor 't Nederlands kabbinèt vaan 1973 - 1977. 't Kabbinèt woort gevörmp door de politieke partije PvdA, KVP, ARP, PPR en D66 oonder premier Joop den Uyl. 't Weurt dèks gezeen es 't meis links-progressieve kabbinèt wat in de historie vaan Nederland heet bestoon: e groet deil vaan d'n allewijle Nederlandse verzörgingsstaot heet zie bestoon te daanke aon 't premiersjap vaan Den Uyl. Door de samewèrking tösse socialiste en sociaoldemocrate aon d'n eine kant, en kathelieke en christendemocrate aon d'n aandere kant, woort dit kabbinèt dèks ouch "Roems-Roed" (Rooms-Rood) geneump - Roems nao 't Katheliek Vatikaon in Roeme en Roed nao de traditionele kläör vaan socialistische en Marxistische beweginge.
De formatie vaan 't kabbinèt däörde 163 daog, de langste formatie in de Nederlandse historie tot deen tied (daonao es dat dèkser langer gaon däöre). Same bestoond 't kabbinèt oet 97 vaan de 150 zetele in d'n Twiede Kamer, 't parlemint vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen. Daoneve had 't ouch d'n Ierste Kamer - 't Senaot vaan 't Keuninkriek - 'n groete mierderheid. 't Kabbinèt waor daodoor "extra-parlemintair" en hoofde ziech wieneg aon te trèkke aon de euverwegend rechs-conservatieve oppositie vaan calviniste, conservatieve en liberaole.
't Kabbinèt woort beëdeg op 11 mei 1973 en woort demissionair op 22 miert 1977. Op 19 december 1977 woort 't kabbinèt oontboonde.
't Kabbinèt volgde 't Kabbinèt-Biesheuvel II op en woort oetindelek opgevolg door 't Kabbinèt-Van Agt I.
Henri Carton de Wiart
Henri Carton de Wiart (1869 bis 1951) waor de premier ofwel d'n ierste minister vaan 't Belsj. Dit woort heer op 20 november 1920. Heer bleef de regeringsleier vaan 't Belsj Keuninkriek bis 16 december 1921. De premier waor lid vaan de polletieke partij Katteliek Partij. Heer regeerde meh euver ei kabbinèt.
Swisttal
Swisttal is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 62,22 km² en 17.480 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 281 de veerkante kilometer.
't Op 140 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 10 oortsdeile.
Eric van Hoof
Eric van Hoof (Gelaen, 1975) is 'ne Limburgse Nederlandstalige dichter dae nao z'n sjtudie Ingelsje taal en cultuur in Leide dao blaef wónne.
Van Hoof debuteerde es dichter óp Poëzieslag van 't Festina Lente Podium in Amsterdam in 2006. Daoväör hów e ènnige jaore vör de sjpas gedichte gesjraeve. E waoért evvel e-zoe bevange dör 't hèllig vuur van de poëzie dat e zih väörnoom öm in Leide ooch zoe'n evenemaent óp te zitte. Dit evenemaent waoërt Dichter Bij Jou Poëzieslag. 't örsjte sezoen va 2006-2007 waoërt succesvool aafgesjlaoëte en d'r kieëm e vervólg.
Naeve versjèjje gedichte in ópdracht, begoes 't belke ech good te rólle in 2007 es e paar publicaties van 'm versjienge: o.a. in NRC-Next en in eenkel bloomlaezinge. Ooch brèkt e dör es podiumdichter. Dör de publicaties versjiengt èng 2007 z'ne debuutbundel: 'De Droomkleur'. Dit debuut wert good oonthaold dör diverse critici en aander dichters. De site Pomgedichten sjrieft: 'Ik ga nu trachten u te overtuigen waarom deze bundel van het teveel persé gelezen moet.' De Leestafel sjrieft zelfs: 'Een debuut lezen vormt altijd een nieuwe uitdaging. Deze bundel is gewoon schitterend in zijn eenvoud en complexiteit, en vraagt zeker naar meer.' Internetmagazine Meander echter waor minder te sjpraeëke över d'r bundel en voond 'm pretentieus.
Pries
Èng 2007 wint Van Hoof d'r Leidse Nobelprijs der Letteren. Óp oetnuëdiging goof e 'n vlammend betoog över 't postmodernisme en de ról van critici en insjtitute bie 't in sjtaand haowe va ow deenkbeelde. 'Totdat het postmodernisme stierf, zoals alle stromingen op gegeven moment sterven, maar de critici weten het nog niet.' ) Ooch besjprèkt e dit oonderwaerp in 't väörwaoërd van ziene debuutbundel.
September 2008 wert Van Hoof verkaoze töt Vredesdichter vör de periode van èè jaor, ter gelegenhèèd van de Internationaal Vredeswaeëk.
Marcq
Marcq ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 99 luuj op 'n oppervlaak van 10,6 veerkante kilometer en daomèt goof 't 9,33 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,5% de jaor.
Mompach
thumb|right|200px|Ligking vaan Mompach, in Luxemburg Mompach (Luxemburgs: Mompech) is 'n veurmaolege gemeinte in 't kanton Echternach, distrik Luxemburg, Luxemburg.
In 2018 fuseerde Mompach mèt Rosport en vörme noe same de gemeinte Rosport-Mompach.
Gemeinte
De gemeinte Mompach bestoont oet zeve plaotse.
Rosport
thumb|right|200px|Ligking vaan Rosport, in Luxemburg Rosport (Luxemburgs: Rouspert) is 'n veurmaolege gemeinte in 't kanton Echternach, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Kabouter Wesley
thumb|Jonas Geirnaert Kabouter Wesley is 'n stripreeks en teikefilmreeks euver de gelieknaomege figuur, 't asociaol evermenneke Wesley. De strips en de filmkes weure geteikend door de Vlaamsen animator Jonas Geirnaert. De teikestiel vaan de wèrke is bewus groof en naïef, mèt väöl platte en absurden humor.
Rosport
In 2018 fuseerde Rosport mèt Mompach en vörme noe same de gemeinte Rosport-Mompach.
Kabouter Wesley
Historie
Geirnaert begós mèt Kabouter Wesley es neveprojek, wie heer bezeg waor mèt de teikefilm Flatlife. 't Waor häöm veural te doen um e sumpel figuurke en lieg kwalitatief eise, aongezeen heer mèt Flatlife zjus zoe perfectionistisch en tiedrouvend werk deeg. In 2008 versjeen de strip in 't blaad Humo.
Rosport
Geografie/Demografie
left|thumb|'t Hoes vaan Henri Owen Tudor in Rosport. De gemeinte tèlde op 1 januari 2016 2.222 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 75,35/km². Rosport heet 'n oppervlak vaan 29,49 km².
Kabouter Wesley
Historie
Ind augustus 2009 begós de Vlaamse versie vaan Man bijt hond mèt geanimeerde versies vaan de strips. De rubriek Kabouter Wesley kaom vreug in de show en doort gemeinelek 'n gooj minuut. De rubriek waor algaw e succes: versjèllende fans zatte de filmkes op YouTube. Heidoor woort Kabouter Wesley zoewel in Vlaandere es in Nederland 'nen internèthype. Definitief bekindheid in Nederland kraoge de filmkes nao 'n interview mèt Geirnaert in De wereld draait door. Roond dezelfden tied evels begóste Woestijnvis ('t productiehoes wat Man bijt hond maak) en de BAF (Belzje Antipiraterijfederatie) ziech zörg te make euver de verspreiing op 't internet, umtot dat 't lesteger zouw make de filmkes in Nederland te doen oetzende ("edereine heet ze toch al gezeen op YouTube"). Naotot alle filmkes op las vaan de BAF vaan Youtube waore ewggehaold, bleve ze evels ummer obbenuits geüplaod weure. Oondanks dat is de Nederlandse aofdeiling Comedy Central Kabouter Wesley wel goon oetzende.
Rosport
Gemeinte
De gemeinte Rosport bestoont oet zeve plaotse.
Kabouter Wesley
Historie
Ind mei 2010 kaom 'n ind aon 't Man bijt hond-seizoen. Geirnaert heet gezag veurluipeg gein nui filmkes mie te make. In augustus 2010 versjeen, gratis bij 't blaad HUMO, Kabouter Wesley-kafpepier. In 'n reclamecommissie op de radio, geriech op kinder, woort dit produk in de merret gezat; d'n inhaajd vaan 't spötsje, boe-in 'n grap euver 't bezunder oonderwies veurkaom, zörgde korten tied veur 'n controvers. . Begin september kundegde Geirnaert de kóms vaan 't Groet Kabouter Wesley-book aon, en benaodrökde nog ins tot heer, entans veurluipeg, mèt 't figuurke zouw stoppe.
Inhaajd
De filmkes zien kort (op 'n inkelt nao mer zjus mie es ein minuut) en de verhäölkes zien absurd en pretentieloes. Kabouter Wesley is e stereotiep evermenneke mèt 'n roej pinnemuts en 'ne baard en 'ne paddestool es woenhoes. Zie humeur is miestal slech en zie gedraag asociaol en agressief. De teikestiel is zjus zoe sumpel es 't verhäölsterke: de figure zien kinderlek oonrealistisch geteikend en verandere dèks vaan vörm. D'n humor is druug en soms ouch vulgair. Väöl taboe-oonderwerpe weure in beeld gebrach, zoewie zoöfilie, coprofagie en doedslaag. Allein euver 't ierste heet Geirnaert oets ein klach gekrege. De figure spreke typisch Verkavelingsvlaams en soms ouch ech dialek; volges sommege dreug dat bij aon 't succes in Nederland. Jonas Geirnaert sprik zelf de stum vaan Kabouter Wesley in; de aander figure weure gedoon door ziene collega en vrund Jelle De Beule. De muziek bij de filmkes is vaan Klaus Wunderlich.
Episodes
Dao zien 37 filmkes vaan Kabouter Wesley gewees.
De naome in 't euverziech zien de naome die door Eén aon de episodes zien gegeve. Op 't internèt zien bij väöl aoflieveringe aander naome populairder; zoe is episood nommer drei (Varkenspest) ouch wel bekind es Slechd getekende poes (sic).
Wijer filmkes vaan Kabouter Wesley zien de keerswunse in Man bijt hond en De wereld draait door, de reclaam veur de Glaze Hoes-acties vaan Studio Brussel (Vlaandere) en 3FM (Nederland) en 'n optrejje mèt Jos het debiele ei in e filmke boe Erika Van Thielen naaks te zien is.
Referenties en bronne
Dit artikel is gooddeils gebaseerd op en gedeiltelek vertaold vaan 't corresponderend Nederlands artikel, en wel dees versie.
Sophocles
Sophocles of Sophokles (Aajdgrieks: Σοφοκλῆς) (Colonus, 496 v.Chr. - Athene, 406 v.Chr.) waor eine vaan de drei groete Attische tragediediechters neve Euripides en Aeschylus.
Biografie
In 480 v.Chr. kraog heer, wie heer 'ne jong vaan 16 waor, de leiing en trejde op es staaroetveurder bij 'n triómffies nao de Slaag bij Salamis, volgens de legende oonder 't goodkäörend oug vaan Aeschylus, dee eine vaan de gehöldegde waor, wijl oondertösse e paar kilometers wijer op 't eilaand Salamis Euripides gebore woort.
Sophocles droog kinnelek zien literaire gaof euver op zien naokoumelinge. Ziene zoon Iophon waor ouch tragediediechter, zjus wie 'ne basterdzoon Sophocles 't Joonk, dee in 't pebliek zien vol sympathie genoot.
In 468 v.Chr. naom heer veur 't iers deil aon de Dionysia, in 't gehiel heet heer daarteg kier deilgenaome (aongezeen heer 123 stökker heet gesjreve en ederskier de deilnaome oet veer stökker bestoont). In die lang carrière zaw heer meugelek 24 kier d'n ierste pries höbbe gepresteerd (458 góng de pries veur de lèste kier nao Aeschylus, en in 455 woort Euripides veur d'n ierste kier geselecteerd). Heer waor de poelekesautäör vaan 't Atheens pebliek. Zie wèrk woort gekinmerk door 'n groet netuurlekheid en vertoent minder pathos es de stökker vaan Aeschylus en Euripides. Bij Sophocles steit de mins es individu mie centraol. Heer is responsabel veur zien eige käöze. Soms weurt heer misleit en verlaat 't inziech. Dèks wèrk d'n autäör mèt contrasterende personages.
Sophocles behuurde bis eine vaan de hoegste kring in Athene. Same mèt oonder mie Herodotus (sjriever-historicus), Anaxagoras (filosoof), Hippodamus vaan Milete (arsjitek) en Phidias (beeldhawwer) maakde heer deil oet vaan d'n artistieken en intellectuele krink roontelum Pericles.
Heer bekleide inkel hoeg polletiek en militair functies:
't Groetse deil vaan zien oeuvre kaom tot stand tiejes de somber oorlogsjaore vaan de Peloponnesische Oorlog, boevaan de actualiteit häöm wel eins inspireerde. Zoe kaom beveurbeeld zien bekènde Keuning Oedipus tot stand nao de pestepidemie die de Atheense bevolkering decimeerde. In 407/6 kaom zien allerlèste wèrk tot stand, Odipous te Kolonos ('t stök woort pas postuum oetgeveurd in 401 v.Chr.).
Wie zien rivaal Euripides in 406 v.Chr. hiemelde, zoog me Sophocles in de rouw. Zelf hiemelde heer nog datzelfde jaor op de gigantisch hoeg leeftied vaan 90 jaor. Op force vaan de biografe, oonder mie in de Souda, verslikde heer ziech doejelek wie heer tiejes e bankèt op verzeuk declameerde oet zien poelekesstök, de Antigone.
Heer heet in zien gans carrière 120 stökker gesjreve, boevaan evels meh zeve bewaord zien gebleve.
In 't nuujs - Nederlandj
2020
Veur 't iers weurt in Nederlandj e geval van 't nuuj coronavirus vasgesjtèld. De man, dae in 't zjwaor getroffe Lombardije is gewaes, is in quarantaine gezat.
Door Ellen, d'n derde wintersjtörm in korten tied, waere diverse vastelaovendsoptochte aafgelas of oetgesjtèld.
De Nederlandse politicus Jos van Kemenade sjtörf op 82-jäörige laeftied.
In Kirchroa en Amsterdam óntploffe bómbreve, aafkumstig van 'ne aafpaersjer. De explosieve waore in bei gevalle nog neet bezörg.
Krimmeneel Saïd R., dae èng in verbandj weurt gebrach mit Ridouan T., weurt in Colombia gearresteerd.
De Nederlandse politicus Rudolf de Korte (VVD) sjtörf op 83-jäörige laeftied.
In 'ne flat in Ernem weurt brandj gesjtich. 'ne Man van 38 en zien döchterke van veer kómme óm; twie jónge van 12 en 13 waere opgepak.
2019
Nuujslaezer Fred Emmer sjtörf op 85-jäörige laeftied.
Sjtaotssecretair van Financië Menno Snel (D66) treujt aaf nao 'n affair róndj kènjertoesjlaag.
Ridouan T., groete naom in d'n Amsterdamse 'mocromafia' en de miesgezochde krimmeneel vaan Nederland, weurt in Dubai gearresteerd.
De kathelieke Gooj Herderkirk in Hoogmade (gemeinte Kaag en Braassem, ZH) brentj nao 'n óngelök bie hersjtèlwerke gans oet.
De Nederlandse politica Ella Vogelaar begeit op 69-jäörige laeftied zelfmaord.
Stalinisme
thumb|Marsj vaan de Communistische Partij in [[Chili. Me dreug veendele vaan oonder mie Stalin.]] 't Stalinisme is 'ne vörm vaan communisme, oontwikkeld in de Sovjet-Unie oonder Jozef Stalin (r. 1924-1953) oet 't leninisme.
In 't nuujs - Nederlandj
2019
D'n Hoege Raod verbeujt per direk rouke in de horeca. Dit beteikent det ouch de roukruumdes, die bis noe waore toegesjtange, neet mie maoge.