cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krimpenerwaard
Monuminte
De vijf aofzunderleke gemeintes hadde ind 2014 same 334 rieksmonuminte: 33 in Bergambacht, 24 in Nederlek, 40 in Ouderkerk, 148 in Schoonhoven en 89 in Vlist.
Sjtókkem
thumb|225px|right|Waegkruus in Sjtókkem Sjtókkem (Nederlands: Stokhem) is 'n naobersjap of ei gehuch van Wielder in de gemèngte Gölpe-Wittem in 't dal van de Guuël in Zuid-Limburg. Sjtok beteikent bienao zieëker; sjtam, familie of verzameling, dink mer ins aa'ne sjtok bieije,'ne sjtok-vuuërraod of 'ne sjtok kate b.v. 't kaatsjpel, "Sjtöksjke rape". 't Achterveugsel hem   wies nao heim (heim)hoes of plaatsj. Ouwer sjriefwies zunt: Stokkum, in 1399 Stochem, in 1840 Stockem.
Aan de dörpsjtraot richting de baende langs de Guuël liek ei aantal vakwerkhoezer. In gans Sjtókkem bevinge zich ongevaer 75 hoezer en häöf. Middenin de naobersjap, aan 'ne driejsprunk sjteit 'n verseerd sjmeediezere waegkruuts mèt crucifix en 2 ander hèlligebeelde (Maria en Johannes de Evangelist) mèt 'ne Duutsje teks: "SO HAT GOTT DIE WELT GELIEBT DAS ER SEINEN SOHN DAHIN GAB 1886". In de buurt van 't waegkruuts sjteit langs d'r waeg 'n waterpöthuuske. In 1959 is de originele boew aafgebraoke, d'r pöt bleef in tact. In 2015 woeët ze opnuuj opgetrokke in mergel. Aan d'r voot van d'r achtieën procent sjtiele Doewe man, ('ne waeg, dae nao Berghäöf löpt), sjteit 'n modern Maria van Banneux-kapel. Dees kapel is in 1960 tot sjtand gekómme oet de belofte die de inwoeëners van Sjtokhem gedao höbbe in d'r sjuilkelder, vuuër d'r gówwe aafloup van d'r aorlog. Op de helling van d´r Doewe man liekt d'r wiengaard Sjtokhemer wingerd.
Krimpenerwaard
Politiek
Op 19 november 2014 woorte verkezinge veur de gemeinteraod gehawwe. D'n oetslaag waor de volgende:
Börgemeister
Woernummende börgemeister is Pauline Bouvy-Koene vaan de VVD.
Historie
Wie in de res vaan 't Greun Hart begós me hei mèt 't verbouwe vaan terf en aander graone, meh laankzaamaon góng me euver op kemp en tot slot op veehawwerije, umtot de groond veur de mieste gewasse te naat is. De mèlkviehawwerij en mèlkverwèrking woort hei 'n groete industrie; kies oet de Krimpenerwaard woort in Gouda verkoch. In 't waope vaan Stolwijk zien drei kieze en e stök boter te zien. Me bleef in de regio evels ouch kemp verbouwe.
Neve de touwslegerij (die de kemp verwèrkde) kaom in de Vreugmodernen Tied de steinbekkerij op. Heiveur gebruukde me revierleim vaan d'n IJssel en de Lek.
Herindeilinge
De herindeiling vaan 2015 woort veuraofgegaange door ein in 1985, die 't aontal gemeintes in de Krimpenerwaard tot zès reduceerde (boevaan 'rs dus vijf de nui gemeinte Krimpenerwaard vörme). Compleet zuut dat zoe oet:
Gelenge
Gelenge (Nederlands: Gelinden) is 'n Limburgs dörpke en deilgemeinte van de gemeinte Sintruin. Gelenge lie oan de zuid-oost kaant van Sintruin. De Sint-Kwintenskèrk in classicistische stijl is van 1791. 't Aat tolhaas van Gelenge (18e ief) is euvergebrocht nao 't oupelochtmuseum Bokrijk.
Trivia
In Hiër (Heers) lache de minse mit de Glengeneren, ze hebbe een rijmke en 't giet zoe: "denge van Glenge kost z'n broek nie venge, ze laag in een kies, stijf vol pies"
Sjpeeksel
Sjpeeksel (Letien: phlegma) is 'n vleujsjtof die weurt aangemaak in de móndj door de sjpeekselklere. De vleujsjtof besjteit oet water, elektrolyte, sjliem (mucines), versjillende enzyme, eitwitte en antisjtoffe.
Sjpeeksel kan twee versjillende sjtructure höbbe. Watersjpeeksel (sereus) óntsjteit wen lich en vertaerbaar aete, wie besjuut, weurt gegaete. 't Besjteit houfzakelik oet K+ (kalium), Na+ (Natrium), HCO3– (watersjtofcarbonaat) en 't enzym α-amylase. Bie tej en lestig-vertaerbaar aete, wie vleis, kan 't sjpeeksel sjliemerig waere (muceus). Sjpeeksel haet 'n pH van 5,5 tót 7,5 (e pH van 7 is neutraal).
Wen emes 'ne laege maag haet kan 't zeen of ruke van aete, en zelfs 't dinke aan aete, de sjpeekselperductie sjtimulere. 't Water löp 'm zogezag in de móndj. Beester, klein kienjer of luuj die minder kóntraol euver häör kaak- of móndjsjpiere höbbe kinne den gaon kwijle. Kwijle weurt óm dees raeje ouch mit verlange en seksueel lös geassocieerd, altied in 'n negatieve kónteks. Sjtripverhaole, parodieje en dergelieke teune den ouch döks seksueel-opgewónje of gefrustreerde mennelike luuj kwijlend, mit de tóng oet de móndj, bie 't zich van 'n aantrèkkelik vrouwmis. Seksueel opwinjing haet aevel gein neumeswaerdig effèk op de sjpeekselperductie.
Wesel
Wesel of Wezel is e Rienlands stedsje en hoofstad vaan de krink (Kreis) Kreis Wesel, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 122,56 km² en 60.070 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 490 de veerkante kilometer.
't Op 23 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief stadsdeile.
Windj
Windj is 'n netuurlike lóchbewaeging vannen atmosfeer. Dees óntsteitj door horizontaal lóchdrökversjille, wonao de krach en richting waere beïnvloodj dore drejjing vanne aerd en eventueel de wrieving mit 't aerdoppervlak.
De dominante windjrichting euver 't aerdoppervlak enne straolstruim hoeager innen atmosfeer waere besjreve door drie zoeageneumdje circulatiecelle: De circulatiecelle gaeven aan waat de dominante windjrichting (naord/zuud) is op 'n bepaoldje brèdjegraod en bepaolen ouch in waatfer zones meistes hoeage- of lieëgedrökgebiede ligke. Dit liek 'n einveljig petroean, mer is inne wirkelikheid ingewikkeldjer.
Door drökversjille róndj (veural hoeag) geboewen óntsteitj ouch 'nen heldere windj, vergeliekbaar mit trèk.
De windj kan sterk variëren in snelheid. De windjsnelheid wuuertj oetgedrök in e getaal oppe sjaol van Beaufort, in m/s of, minder weitesjappelik, in km/h. De terme "windjkrach" of "windjsterkdje" waeren ouch waal gebroek, meh zeen formeel neet juus, ómdet dees groeatheid wuuertj oetgedrök inne einheid van snelheid. De windjsnelheid haet väöl effèk oppe geveulstemperatuur die emes erveurtj. Bie helle windj en vros neump me dit versjiensel windchill.
Prostitusie in Mestreech in de 14e en 15e ieuw
Beteikenis van sjtove In d'n Mestreechse raodsverdrage en d'n literatuur euver bordele wurt regelmaotig melding gemak van sjtoven es bordele. 'n Sjtove mot dudelik ongersjeije wuëre van 'n bordeel. 'n Stove waor in d'ieësjte plaatsj 'n badhoes wo luu zich koste wesje en bade. In de twiëde plaatsj waore sjtove bordele. Dat dis twieë beteikenisse durch elkaar kenne loupe waor och in de middeliewe vanzelfsjpraekend. In d'n vèrtieënde iew betekende sjtove alling nog mèr bordeel, dus dao ken v'r och hie vanoet gaon.
Sjtove aan de Sjtoksjtraot Prostitusie in de late middeliewe in Mestreech waor toegesjtaon in d'erkende sjtove en neet daoboete. 't Beleid van de gemeinteraod waor d'rop gerich d'n clandestiene prostitusie truuk te dringe zoëdat alle prostituees zich vestigde in de sjtove. Jus wie huj, lökde dat truuk dringe neet vanzelf. De twieë erkende sjtove van Mestreech loge aan de Sjtoksjtraot die vlak langs de sjtadsmoer leep, thans 'n chique winkelsjtraot. In dees buurt waore mierdere 'oneerbaar' beroepe gelaege, zoeals de hudige sjtraotname nog aangaeve: Verwerssjtraot em Looierssjtraot. De prostituees van Sjtoksjtraot zörgde nog waal es veur euverlast, want in 1406 wert in de gemeinteraod besjlaote dat de vrouwe zich moste beperke tot hunne kant van de sjmaal sjtraot op sjtraffe van 1 gölle. Vanaaf 1440 duikt in de raodsverdrage 'n derde sjtove op achter de kapel van Maria ter Luttelre in 't noordelik verlengde van de Sjtoksjtraot. Dit bordeel moch sjlechts 3 daag per waek aope zeen. In 1454 is 'r sjpraoke van 'n veerde sjtove achter 't Minderbroederskloeëster wat toen ouch aan de sjtadsmoer loog, och aan de Sjtoksjtraot. 't Is echter neet dudelik of de iesjte twieë sjtove d'r noe nog waore of neet.
Gernelle
Gernelle ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Baarle
thumb|right|220px|Symbolische grenspaol in Baarle-Hertog. De echte grens liek e paar maeter wiejer Baarle-Hertog en Baarle-Nassau vörme same 't dörp Baarle. In en róndum 't dörp liegke 22 Belzje enclaves versjpreid. In e paar van dees enclaves liegke weer 7 Nederlandse exclaves. Bie 't Belsj dörpke Zondereigen liek ouch nog 'n ónbewoonde enclave, wat 't totaal op 8 brink. In 1995 haet 'n twiède grenscommissie de grenze officieel vasgesjtèld. Daobie ies ónder andere 'n sjtökske graas, dat tot daen tied neutraal waor, toegekènd aan Belsj, woadoor Baarle-Hertog noe 22 enclaves haet.
De grenze van Baarle volge meistal de erfgrenze. In sommige gedeiltes van 't dörp löp de grens gecompliceerder en kèn de keuke in 'n ander land liegke es de woonkamer. Zoa löp de grens bieveurbeeld miedde door e filiaal van 'Zeeman'. Me haet daorum aafgesjproke dat de veurdeur de nationaliteit van e hoes (en de inweunersj) bepaalt. Veur 't gemaak haet me bie alle hoesnummersj in 't dörp e Nederlands of Belsj vlegske aafgebeeld.
Nutsveurzeninge
thumb|right|220px|Hoesnummer Baarle-Nassau De elektriciteit en kabeltelevisie in 't gans dörp weurt geleverd door Telenet/Electrabel (Belsj); boete 't dörp weurt kabeltelevisie en elektriciteit geleverd door Essent Kabelcom (Nederlands). Telenet zendt zoawaal Nederlandse es Vlaamse commerciële televisie oet in Baarle, wat volges de Nederlandse mediawèt verbao ies. In väöl sjtraote kump twiè kièr in de week 'ne voelniswage (eine kièr Nederlands, eine kièr Belsj) en twiè kièr per daag de posbode. 't Telefoonnèt ies groatendeils dubbel oetgeveurd door KPN Telecom en Belgacom, meh mèt 'n sjpeciaal koppeling: Belzje inweunersj kènne tege lokaal tarief belle mèt hun Nederlandse dörpsgenote (en andersjum). Ouch zint alle GSM-providers van Nederland en Belsj te óntvange. Vanwege de wètgeving ziet de erotische videotheek in Baarle-Nassau en zint de vuurwerkwinkelsj in Baarle-Hertog 't gans jaor ope. In Baarle ies eder week koupzóndeg.
Politie
thumb|right|220px|Hoesnummer Baarle-Hertog In de gemeinte Baarle-Hertog ziette de politiedeenste van Baarle-Nassau en Baarle-Hertog same in ein bureau en zint dus in ein lokaal gevestig. Dit ies hièl oetzónderlik, meh neet uniek: in de Nederlandse grensplaats Dinxperlo weurt in ein geboew samegewèrk mèt de politie van 't Duutsj plaetske Suderwick. De plaatselike wiekagent van Baarle-Hertog neump me waal ins de 'dirco' van Baarle.
Walter Hallstein
Walter Hallstein (Mainz, 17 november 1901 - Stuttgart, 29 mièrt 1982) waor 'nen Duutsjen diplomaat en polletieker. Hallstein waor d'n ièrsjte President van de Europese Kemissie van de Europese Ikkenomische Gemeinsjap, de veurgenger van de Europese Unie, en weurt gezeen es eine van de belangriekste persone in 't proces van Europese integratie. Hae waor es lid van de Duutsje polletieke partie de CDU ouch President names de christendemocratische Europese Voukspartie (EVP), woa ouch 't Nederlands CDA, de Vlaamse CD&V en de Welsje Les Engagés lid van zin.
Baarle
Historie
thumb|right|220px|In de noordelijke woonwieke van Baarle liegke drie Belzje enclaves. Nederland liek links, Belsj liek rechs. De wonderlike nationaal versjnieppering van Baarle-Hertog en Baarle-Nassau haet 'n lang historie. In de 13e ièw goof de Hertog van Brabant e deil van de häöf in de gemeinte in lièn aan de hièr van Breda. Dit gebeurde zoa versjniepperd, umdat de hertog van Brabant de vruchbaar sjtökker veur ziechzelf wol houwte. Saer 1403 waore 't de grave van Nassau die baron van Breda waore. De bezittinge van de hertog heesje saer daen tied Baarle-Hertog, en die van de baron van Breda Baarle-Nassau. Bie de Vrae van Münster woort euvereingekómme dat de Sjpaanse keuning, es rechsopvolger van de hertoge van Brabant, Baarle-Hertog zou kriege, terwiel Baarle-Nassau zou toevalle aan de Republiek der Zeve Vereinigde Nederleng, woa de prins van Oranje, de rechsopvolger van de grave van Nassau, sjtadhouwer waor. De situatie ies sinsdeen in groate liene ónveranderd gebleve.
Walter Hallstein
Hallstein begoes zien academische carrière kort veur d'n Twiède Waereldoorlog. Op 29-jäörige leeftied woort hae professor in 't Duutsj Rech. Hallstein waor op dat momint de jongsten Duutsjer dae de titel oats haw gekrege. Tiejesj d'n oorlog deende hae es legerofficier veur Nazi-Duutsjland in Nazi-bezèt Frankriek. In 1944 woort Hallstein gevangegenomme door Amerikaanse troepe en verbleef hae de res van d'n oorlog in wirkkampe in de Vereinigde Sjtate. nao d'n oorlog ging hae truuk nao Wes-Duutsjland en vervolge hae zien academische carrière bies 1950. In dat jaor woort hae 'n diplomatiek functie toegeweze. Hallstein ging veur 't Duutsj ministerie van Boetelandse Affaires wirke. Tiejesj zie wirk bie 't ministerie woort hae veurnamelekik bekind vanwaege de nao 'm verneumde Hallsteindoctrine, 'ne policy dae veur isolatie van de DDR (kommenistisch Oas-Duutsjland) moos zörge.
Baarle
Website
thumb|right|220px|Hoes aan de Chaamseweeg dat zoawaal in Belsj es in Nederland sjteit (de grens ies in de sjtoeptegele aangegeve) De gemeintes höbbe 'n gemeinsjappelike website die zoawaal via baarle-nassau.nl es via baarle-hertog.be te bereike ies.
Walter Hallstein
Es 'ne groete veursjtander van 'n fidderasie van Europa sjpeelde Hallstein 'ne belangrieke rol in 't proces van Europese integratie. Daoneve maakde hae ziech hel veur de rehabilitatie van Wes-Duutsjland in kapitalistisch Wes-Europa. Zien Europese ambities zörgde dieks veur conflicte mèt d'n Duutsje minister van ikkenomische affaires, Ludwig Erhard. Hallstein waor eine van de architecte van de Europese Gemeinsjap veur Koale en Sjtaal en woort in 1958 d'n ièrsjte President van de Europese Kemissie tiejes de Europese Ikkenomische Gemeinsjap. Hae waor van 7 jannewarie 1958 bies 20 juni 1967 Kemissie-prizzedent. Hallstein vertrok es prizzendet nao e konflik mèt de Franse prizzedent Charles de Gaulle. Daonao woort hae lid van 't Duutsj parlemint. Onger druk van de Franse regering woort zien amb euvergenomme door de Belzje liberaal Jean Rey. Prizzedentsjap van de Europese Kemissie ging toen nog gans via nationaal regerinsleiersj. Pas vanaaf 't Verdraag van Lissabon in 2007 woort dit prizzedentsjap ouch subjek aan 't democratisch direk verkoze Europees Parlemint.
Gregoriaanse zaank
thumb|250px|Gregoriaanse noeëtenotering, zoonder aanduiding va maot en ritme en vör èènsjtèmmige vocaal muziek Chant messin (lat. cantilena metensis) is de oorsjpronkeleke benaming vör Gregoriaanse zaank.
Historisch oonderzeuk dör Dom Jean Claire (1920-2006) (Abdij van Solesmes) haat oetgewaeze dat 't gregoriaans is oontsjtande in d'r 7e ieëuw in Metz, de ow hoofdsjtad van Austrasië. 't Waor Chrodegang (712-766), bisjop van Metz en sjtichter van d'r abdij van Gorze, dae d'r chant messin (dit wèlt zègke: zaank óp de meneer van Metz) töt oontwikkeling brach. D'r chant messin waor de synthese van twieë besjtaonde liturgische repertoria: die van de Romeinse Kèrk en die van 't Gallische of Keltische christendom.
Oceanië
thumb|Kaart van Oceanië.
Besjrieving
Oceanië is de collectieve naam veur eine grote groep eilandje in de Sjtille Oceaan. Meistal waert de regio etnologisch óngerverdeild in drie (eiland)groepe:
tösse häökskes de beteikenis vertaald oet 't Grieks.
't Dreijt allemaol om de wiej me 't definieert. Me kan sjtèlle det Oceanië ein aafzónjerlik waerelddeil is, wiejwaal 't dudelik gein continent is. De Molökke en Celebes zeen twee eilandjgroepe diej gein deil oetmaakde van Azië óngerwiel de lèste iestied en kinne dus meugelikkerwies toet 't groere Australide eilandjegroep geraekend waere.
Lenj in Oceanië
Indeiling volges de Verenigde Naties. Sjuunsgesjreve zeen de aafhankelikke lenj, mit tösse häökskes 't landj wovan ze aafhankelik zeen. thumb|350px|Regio's van Oceanië
Polynesië
*Indonesië en Oos-Timor kinne sjtaotskundig gezeen zowaal biej Azië es toet Oceanië geraekend waere ómdet ze qua ligking toet Oceanië beheure.
Taegewäördig waert Oceanië sjteeds meer óngerverdeild in "Near Oceania" (Australie, Papua Nuuj-Guinea en de Solomon Eilandje) en "Remote Oceania" (Polynesië inklèsief Nuuj-Zeelandj, Micronesië en Melanesië.
Southborough
thumb|Christ Church in Southborough. Southborough is 'n plaots en gemeinte (civil parish) in 't distrik Tunbridge Wells, in 't Ingels graofsjap Kent. Bij de volkstèlling vaan 2001 woende hei 11.124 lui. 't Dörp ligk zjus te noorde vaan Tunbridge Wells zelf.
Southborough hoort iewelaank bij 't lien vaan Tunbridge (vreuger Tonbridge), boe 't 'n hofstee vaan waor (ein vaan de veer). Vaan 'n ech dörp waor gein spraok: 't bestoont oet 'n meint en get geïsoleerde naobersjappe. E groet deil vaan de groond waor keuninklek bos, boe-in gejaag kós weure. Pas in de twiede hèlf vaan de negentienden iew begós 't te urbanisere wie 't kortbij Tonbridge ouch versteidelekde. In 1894 kraog 't de status vaan urban district. Pas sinds 1974 is 't 'n gemeinte.
Southborough is verzösterd mèt Lambersart in Fraankriek.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Wieringen
Wieringen is 'n veurmaolege gemeinte en e veurmaolig eiland in de Nederlandse provincie Noord-Holland, gans in 't noordweste vaan dees provincie, mèt (1 augustus 2006) 8716 inwoeners en 'n oppervlak vaan 212,50 km2 (daovaan 185,73 km2 water). 't Veurmaoleg eiland umvat de dörper Hippolytushoef, Den Oever, Oosterland en Stroe. Te noorde vaan Wieringen ligk de Waddezie, ten weste 't IJsselmeer. Vaanaof de wespunt vaan 't eiland, bij 't dörp Den Oever, begint d'n Aofsleetdiek, dee nao Friesland löp en 't IJsselmeer vaan de Waddezie sjeit.
Historie
Tot 1924 bleef Wieringen 'n eiland; in dat jaor kaom d'n dam vaan de Kop vaan Noord-Holland nao Wieringen veerdeg. In de jaore daonao kaom mèt d'n aonlag vaan de Wieringermeerpolder (1930) en d'n Aofsleetdiek (1932) hielemaol 'n ind aon 't eilandbestoon. Sins inkel jaore gief 't planne um roond 't eiland e kunsmatig meer aon te lègke, veur natuur- en recreatiedoele. In 2012 góng Wieringen op in de nui gemeinte Hollands Kroon.
Schiebroek
Schiebroek is 'n stadswiek vaan Rotterdam. 't Maak oonderdeil oet vaan 't stadsdeil Hillegersberg-Schiebroek. De wiek Schiebroek ligk in de gelieknaomege polder, dee oets 'n ambshierlekheid en later 'n gemeinte waor. Schiebroek bleef langen tied lendelek, meh verveursteidelekde in d'n twintegsten iew en woort in 1941 bij Rotterdam geveug.
Historie
thumb|Schiebroekse meule roond 1900 (breefkaart). thumb|In Schiebroek weurt, mèt jaoknikkers, olie gewonne. De naom Schiebroek liet ziech probleemloes verklaore es brook (moeras) aon de Schie. E groet deil vaan de middeliewe waor de wijen umtrèk nog moeras; op dit punt evels leep de Kleiweg, 'ne verhoegde weeg op 'ne zandrögk tösse de Schie en de Rotte. Hei vestegde ziech de ierste bewoeners. 't Umligkend land woort roond 1300 in cultuur gebrach. In 1590 woort Schiebroek e zelfstendeg amb oonder 't baljouwsjap Schieland.
Wie in de wij umgeving woort in Schiebroek in de zeventienden en achtienden iew op groete sjaol törf gestoke. Umtot me grundeg, tot op de kleilaog, aofgroof, kaom de bojem tot vief meter oonder de waterspegel te ligke. Vaanaof 1772 begós me de polder weer druug te lègke; aanders es veurheer waor dao noe 'ne sterke meulegaank veur nujeg.
In 1817 woort Schiebroek 'n gemeinte. Oondaank de zelfstendege status had de polder zier wieneg bebouwing. De bewoening concetreerde ziech veural (wie ummer) aon de Kleiweg, meh de nederzètting die dao oontstoont had gei dörps karakter en gein dörpse proporties. Pas tegen 't vaan de negentienden iew begós de gemeinte gestiedeg te greuje. Nao 1920 greujden 't zelfs explosief tot 'n gemeinte vaan e paar doezend inwoeners. Schiebroek had intösse (in 1908) ouch 'n statie gekrege aon de Hofpleinlijn. Dees statie is in 1955 umgeduip tot "Rotterdam Kleiweg". De gemeinte had sinds 1875 e raodhoes aon de Kleiweg, meh verhuisde in 1930 nao e nui gebouw in de polder, aon de Raadhuisstraat.
De wiek Schiebroek umvat neet de ganse vreuger gemeinte Schiebroek, zelfs neet gans 't deil wat bij de oplufting nao Rotterdam góng. De Kleiweg en zien directe umgeving weurt gerekend tot Hillegersberg-Zuid, al heet dit stök noets bij de gemeinte Hillegersberg gehuurd.
Charleville-Mézières
Officieel heisje luuj oet Charleville-Mézières Carolomacériens (mannelik) en Carolomacériennes (vrouwelik), mer informeel neume ze ziechzelf dieks lever Carolos. Van oarsjpronk liegk dat nog angesj. Charlleville, 't noordelik deil van de sjtad, en Mézières, 't zuujelik deil, zin pas gefuseerd es ein sjtad in 1966. De zuujerlinge neume ziechzelf nog ummer dieks Macériens, wiel de noorderlinge ziech Carolopolitains neume.
In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 46.391 inweunersj. Ze ies 31,44 km2 groat. Dao woonde dus zoan 1.476 luuj de km2 in 2018. Wier liegk 't op 'n huègte van 133-228 meter (gemiddeld 197 meter). Charleville-Mézières haet, zoawie zoaväöl provinciesjtedsjes in Frankriek, al decennia te make mèt krimp. Zoa goof 't in 1975 nog 60.176 inweunersj.
Schiebroek
Historische inwoenertalle
(logaritmische sjaol; x1830=100)
Greun: Gemeinte Schiebroek Blauw: Provincie Zuid-Holland (tot aon de volkstèlling vaan 1947)
Charleville-Mézières
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne. Mer 't geuf ouch al Waalse invlooje in 't lokaal dialek van Charleville-Mézières.
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Schiebroek
Waope
Op 16 december 1896 kraog Schiebroek vaan d'n Hoege Raod vaan Adel 't volgend waope touwgekind:
Dit is 'n variatie op 't waope vaan Kralingen. 't Geslach Van Kralingen had versjèllende bezittinge in Holland, en versjèllende Zuid-Hollandse gemeintewaopes tuine dees achpuntege staar daan ouch. De gemeinte Schiebroek hej 't waope liever mèt 'n kroen gezeen, meh d'n Hoege Raod weigerde dat te verliene umtot de kroen veurbehawwe waor aon stei die oonder 't ancien regime stumrech hadde gehad in de Staote. De Raod maakde ouch bezwoer tege e waope vaan 't Kralings typ, umtot de lienband tösse Schiebroek en Kralingen neet dudelek waor, meh stumde toch touw umtot de ierste gemeinte 't waope in 't verleie al had gedrage.
Urienleier
d'n Urienleier (Letien: ureter) is de buus die löp van 't neerbekke nao de urienblaos. dŋ Urienleier begintj bie 't neerbekke, löp retroperitoneaal (achter inne boek) en kruuts de bekkekamp (de plaats wo ouch neerstein óntstaont). d'n Urienleier löp den postero-inferieur (achter en baovenaan) langs de ziekantj van 't bekken en kump bie de vesico-ureteralen euvergank de urienblaos binne. Bie vrólje löp d'n urienleier door 't mesometrium en ónger de uterien slaagaore door richting de urienblaos. De ureter haet 'n peristaltische functie.
De lingdje van d'n urienleier is bie vólwasse luuj 25 tót 35 cm mit 'n doorsnit van 3 tót 4 mm.
d'n Urienleier wuèrtj behalve bie miense ouch aangetróffe bie al anger amniote. Bie vèsse en amfibieje guèf 't anger buze mit dezelfdje functie.
1973
1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 1973 (MCMLXXIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender.
Gebore
thumb|right|150px|Xander de Buisonje, gebaore op 19 juli 1973. thumb|right|150px|Haakon Magnus van Noorwege, gebaore op 20 juli 1973. thumb|right|150px|Monica Lewinsky, gebaore op 23 juli 1973.
Meziek
Album top 10 (brón: popdossier.nl)
Heintje Davids
thumb|Heintje Davids in 1969. Hendrika David, bekandj es Heintje Davids en Henriëtte Davids (Rotterdam, 13 fibberwarie 1888 - Naarden, 14 fibberwarie 1975) waas 'n Nederlandjse varieté-arties die vanaaf 1907 toet aan zienen doead karrejaer haw es zengerin en foeftemaekerse.
Zien bekandjste leedjes zeen Zandvoort aan de Zee, Draaien en Omdat ik zoveel van je hou (e duet mit [[Sylvain Poons).
Nao dem zien offesjeel aafsjied in 1953 deej Heintje Davids flot e deil comebacks. Allewiel steit 't heintjedavidseffek synoniem aan emes dae kóntinu aafsjied nump en trögkkump.
Biografie
Heintje Davids waas de jóngste naokómmeling oet 'n eiveljig gezin. Dem zie vader Levie David waas 'ne komieker en kastelein en dem zie mam Francina Terveen waas deenderse. Zowaal zien breurs Louis en Hakkie, en dem zie zöster Rika trojen op es 't femieljetheater Davids en broekdje dees ervaring es 'n springplank veur 'n theaterkarrejaer. Heintje waas klein, diek en haw 'n klonetig klinkendje stum, wodoor dem zien eljers 'm óngesjik vónje veur mit te doon aan 't femieljetheater. Zelf vónj 't aevel anges en vanaaf 1907 begós 't aan 'n karrejaer es komische revuezengerin. Vanaaf 1910 trooj 't same mitte broor Louis op. Ónger anger in De Jantjes (1934).
Innen Twieëdje Werreldkrieg zaat Davids óngergedaoke, went 't waas juuds. Es insigste vanne femielje euverlaefdje 't de krieg; Rika en Hakkie stórven in Duutsje kóncentraasjekampe; Louis waas al kort veure krieg gestórve.
Iezel
Iezel verwies nao raenger dae vèltj wen de temperatuur ane oppervlakdje ónger 't vreerpuntj ligk. In taengestèlling toet e mingsel van raengen en snieë, iesraenger of haachel, besteitj iezel gans oet vleujbaar drupelkes. De raengedrupelkes waere hieël kaad wen die door 'n laog gaon die ónger 't vreerpuntj ligk qua temperatuur en väöle hóngerdje maeters baove de aerdoppervlakdje is en bevrere wen die op 'n oppervlakdje terechkómme. 't Ies det den óntsteitj kan 'n diekdje van inkel centimaeters kriege.
'ne Storm dae 'n behuuerlike diekdje aan ies veroearzaak door iezel wuuertj döks 'nen iesstorm geneump. Iezel steitj bekèndj vanwaenge de perblieëme die d'r veroearzaak oppe waeg, aevenes 't aafbraeke van tek en 't neerhaole van stroumdräöj. Iezel is ouch hieël gevieërlik veur vlegers ómdet 't ies 't vläögelprofiel enn 't roer kan vervörme.
Roethenië
thumb|'t Kievse Riek, 't land van de Roes Roethenië (Aldrussisch: Рѹсь of Рѹсьскаѧ землѧ, en spellingvariante; Latien: Ruthenia; Duits: Reußen, Reussen) is 'n historische regio in Oeës- of Centraal-Europa op 't gróndgebeed van Rusland, Wit-Rusland, Oekraïne en Pole. Heej woeënde Slavische en Finse volke. De naam kump van 't Aldrussische Рѹсь (Roes), wat dinkelik róssig beteikent of is aafgeleid van 't Aldnoordse roðer (roejer). Vanaaf de 8e ieëw ónstónd de handelsroute van de Varjage, Vikinge oet 't zude van Zwaede. Dees route verbónd Scandinavië mit 't Byzantiens Riek en halverwaeges loog de stad Kiev. Dao stichde d'n hierser Oleg de Wieze 't Kievse Riek.
De historische regio kint in de volgende gebede waere ónderverdeild:
In de loup van de 20e ieëw woort de naam dökker beperk tot de regio Transkarpatië, det hielemaol in 't weste van de Oekraïne leet en historisch gezeen tot 't Roeëd-Roetheens gebeed behuurt. Dit gebeed nump me ouk waal Karpato-Roethenië. Sommige Roethene in die regio beschouwe zich es 'n zelfstendig volk en ievere veur mier zelfstendigheid.
Reggae
Reggae (spreek oet: Regkee) is 'ne meziekstijl, aofkomsteg oet Jamaica. Reggae is nej verboonde mèt de Rastafarireligie. Ze oontstoont in 1968 door de hippiecultuur die opkaom.
Meziek oet Afrika
In de 18e iew zien d'r hiel väöl zwarte slaove oet Afrika gebrach nao 't Zuid-Amerikaanse Jamaica. Toen de slaovehandel woort aofgesjaf zien de mieste lui hei gebleve, um e nui leve te beginne. Daomèt brachte ze väöl Afrikaanse meziek mèt, dee iers lankzaam veranderde in slaovemeziek. Dee stijl heet 'ne aonhawwende melodie, boe door de slaove in 'n soort trance kóste weijer wèrke.
Ska
De bevolking vaan Jamaica woort rieker, en kós mèt instruminte aon de geng. Noe 't minder rei veur verdreet gaof, woort de slaovemeziek al gaw sneller, en veural vroleker. Nog altied had 't 'n opjuttend ritme. Ouch had 't väöl europese trèkskes, zoewie 'n soort Polkaritme (twiekwartsmaot).
Rocksteady
In de jaore '50 vaan de 20ste iew kaom de Rock & Roll op. De pop- en rockgeluide kaome ouch lankzaam in de Jamaicaanse meziekcultuur. Rocksteady waor lang neet mie zoe strak op de maot wie ska en slaovemeziek. D'r kaom mie swing in, en dèks waore ze ouch hitgeveuleg.
't Gouwe tiedperk
Ind jaore '60 oontstond de hippiecultuur. Kemp en aander genres softdrugs begóste populair te weure. Veural in Jamaica sloog de kemp-hype erg aon. Rocksteady veranderde (mèt daankzij Bob marley) in väöl minder snel. Dèks is reggae ouch bedoeld um te luustere es me oonder invlood vaan drugs is. Reggae woort in de jaore '70 enorm populair in Noord-Amerika, Australië en Europa.
Begin jaore tachteg woort Doe Maar bekind mèt Nederlandstaolege reggae en ska.
Riddems
't Reggae-ritme, riddem volges 't jargon, besteit hoofzakelek oet e basluipke mèt e bepaold drumpatroen. In sommeg gevalle weurt de melodie besjouwt es e oonderdeil vaan 't riddem. De meiste riddems zien aofkomsteg vaan hitsingles. 't Riddem heet meistal de naom vaan de betreffende hit gekrege.
De door artieste meis gebruukde riddems zien dèks mie es twintig jaor aajt en aofkomsteg vaan Coxsone Dodd's legendarische Studio One. Bekinde, väöl gebruukde riddems zien o.a. Real Rock Riddim, Answer Riddim, Full Up Riddim, Stalag Riddim, Punaany Riddim en Satta Massagana Riddim.
Dub
Dub is oontstande oonder zwoeren invlood vaan kemp. Es me bekans boete weste waor, maakde me dub. In dub is allein mer 'n zwoere baslijn te hure, en 'n echo-ende drum. Dub is nog steeds erg populair in coffeeshops. Veural in Amsterdam en Mestreech kin me nog väöl dub beluustere. Doe Maar "verdubde" zien plaat Doris Day en andere stukken tot Doe de dub.
Hare (Mestreech)
thumb|right|Kestiel vaan Hare Hare (dèks ouch es Haare gesjreve; Nederlands Borgharen) is e dörp ten noorde vaan Mestreech. In 1970 is 't bij de gemeinte Mestreech gevoog. In Hare steit 't Kestiel van Haare. 't Is dèks in 't nuits gewees umtot 't eder jaor weer oonder water stoont bij hoeg water in de Maos. Erg bekind is ouch 't mannekoer Sint Gregorius.
Insignes
Op 19 juli 1890 kraog de gemeinte Hare e waope touwbedeild, wat ziech es volg liet umsjrieve:
Sint Maarten waor tot 1979 de parochieheilege; 't zegel is vaan 't geslach Vaan Hare, wat tot 1380 't dörp bestuurde. Ouch op aw zegele is d'n heilege in combinatie mèt 't femiliewaope te zien.
Beziensweerdeghede
't Kestiel Hare is gestiech in de vieftienden iew en tot en mèt d'n achtienden iew versjèllende kiere um- en oetgebouwd. Aon de noordkant gief 't nog e poortgebouw vaan Pierre Cuypers. De kèrk vaan Hare is gebouwd in 1888 vaan brikke. 't Betröf 'n neogotische, einbeukege kruuskèrk. D'n arsjitek waor Johan Kayser. Tot 1979 waor ze gewijd aon Sint Maarten, daonao aan de heilige Cornelius. Tot de parochie huurt ouch 't dörp Ittere.
Historie
De hierlekheid Hare is bekind sinds 1178. Wie bove gezag heersde tot 1380 't geslach vaan Hare over 't dörp, wat toen 'n vrij hierlekheid vörmde; tenao kaom 't oonder Braobant. Sinds 1650 veel Hare oonder Valkeberg. In de zèstienden of zeventienden iew woort hei 'n enorm peerdsgraaf aongelag; dees peerd kinne zien gesneuveld bij 't Belag vaan Mestreech in 1632 of bij de Fransen inval in 1673. In 1970 woort de gemeinte Hare opgeheve en aon Mestreech touwgeveug, tegeliek mèt Amie, Hier en Ittere. Door zien lieg ligking kort aon de Maosbèdding heet 't dörp, zjus wie Ittere, dèks te make gehad mèt euverstruiminge. Naotot dat twie winters achterein waor gebeurd (december 1993 en jannewarie 1995), besloot me 'nen diek um 't dörp te lègke. De weeg vaan Mestreech nao Hare löp evels nog wel dèks oonder, zoetot 't dörp 's winters wel ins geïsoleerd kump te ligke.
Historische inwoenertalle
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Hare Blauw: Provincie Limbörg
Franse Rivvelutie
De Franse rivvelutie of Révolution française waor 'n rivvelutie in gans Fraankriek en specefiek Paries vaanoet de Franse börgers, die rizzelteerde in de aofsjaffing vaan de Franse monarchie, de stiechting vaan 'n seculair en demokratisch rippebliek (die al gauw mie authoritair en militair zaw weure), 'n radicaal sociaal umslaag in Fraankriek en de res vaan Europa die gebassierd waor op liberalisme en aander principes vaan de Opklaoreng, de opkoms vaan Napoleon Bonaparte en oetindelek versjillende oorloge mèt Europese len en Rösland.
Me zaw de Franse Rivvelutie kinne opdeile in ach periode, al is d'r altied 't risiko 'n historische gebäörtenis te versömpele door middel vaan euverrationele terme. Neettemin geef 't 'n euverziechtelek idee van wat 't allemaol goof in dees rivvelutie.
't Gebäöre
Veur Europa, boete de dictatoriaol neiginge vaan Jacobinisme, representierde de Franse Rivvelutie 'n ideaal vaan populaire sovereigniteit en geliekheid véúr de wèt, veur d'n ierste kier identificerenterende veur 't gaans volk vaan de Natie. Häör gebäöre symboliseerde twie kardinaol aspekte vaan boe de negetiende iews Europa veur zaw gaon stoon: liberalisme en nationalisme. De latere democratie vaan Fraankriek, en de res vaan Europa, zal enorm väöl beïnvlooid weure door de Franse Rivvelutie, veural via Alexis de Tocqueville, dee (es vijand vaan de Robespierriste) de Rivvelutie euverleef en häör en de Amerikaanse democratie analyseert bis get wat later veur väöl Europese len de foundatie weurt veur Europese democratie.
Toewe klinker
'ne Toewe klinker of geslaote klinker (owwel hoeage klinker geneump) is 'ne klinker wobie de preciezen oetspraok wuuertj gekènmirk dore tóng die zoea kort wie meugelik aan 't verhieëmeldje zitj zónger 'n gans toew vernejjing te make (anges zów 't óm 'ne mitklinker gaon).
Hannibal Barkas
thumb|Boorsbeeld, mesjiens vaan Hannibal Barkas Hannibal Barkas (Carthago, 247 v. Chr. - Libyssa, 183 v. Chr.) waor 'ne Carthaagse generaol. Heer greujde op in de legerkampe (veural Carthago Nova) vaan ziene vaajer Hamilcar Barkas. Ziene vaajer waor generaol in de Ierste Punische Oorlog en heet later bijnao 't ganse Iberische schiereiland vereuverd. Oonder mie door ziene vaajer waor Hannibal 'ne gezwore vijand vaan de Romeine gewore. Lètterlek, want toen heer nog joonk waor, dwóng Hamilcar häöm 'ne eid aof te lègke um noets 'ne Romein es vrund te höbbe.
Hannibal waor in väöl opziechte 'n bewoonderensweerdeg persoen. Wie heer es opvolger vaan Hamilcar waor aongeweze, geluifde de aw soldaote dat dee hun weer waor trökgegeven, meh daan in de bleuj vaan zien leve. Met 'ne fieren tred en 'ne striedlöstige blik in de ouge trooj de jonge Hannibal hun tegemoot. Zien gelaotstrèkke, zie liechaam - de geliekenis mèt ziene vaajer waor enorm. Livius melt tot Hannibals mood ooneuvertrefbaar waor. Gevaar wuifde heer eweg, zien soldaote gaof heer 'n mie daan veileg geveul. Door gein inkel inspanning raakde zien liechaam vermeujd. Heer waor zoewel tege kaw es tege hitte bestendeg, zien eetlös woord bepaold door zien netuurleke behoeftes, neet door genot. Veur slaope of wakker zien maakde heer gein oondersjeid tösse daag of nach; de tied dee heer neve zien actieviteite euverheeld gebruukde heer um te slaope, of dit noe um 3 oor 's nachs of 4 oor 's middags waor. E zach bed waor daoveur neet aon häöm besteid. Es heer sleep, daan deeg heer dat tösse zien soldaote, bedèk met 'nen soldaotemantel. Wat kleiing betröf oondersjeide heer ziech neet vaan d'n ordinaire soldaot; allein zie peerd en waopes verraojden tot heer 'ne generaol waor. Es 't tot 'ne veldslaag kaom, daan bevoont heer ziech in de väörste linies. Al dees hendeg sterke eigensjappe stoonte lijnrech tegeneuver zien slechte eigensjappe. Hannibal waor oongekind wreed, waor oonbetrowbaar, de woerheid leet 'm kaajd, niks waor heilig veur häöm, met de gode had en deech heer niks; heer brach gein offers, meh tartde ze.
Wie Hamilcar Barkas op heroïsche wijs storf (heer veel vaan zie peerd), waor Hannibal al volwasse, meh nog neet aajd genóg. Daorum woort zien zwaoger Hasdrubal regent. Hasdrubal heet oonder zie bewind 't Ebro-verdraag oonderteikend. Daoin stoont tot al 't land ten zuie vaan de Ebro in de Carthaagse invloedsfeer laog, 't land ten noorde daovaan in die vaan Rome. Carthago belaofde de Ebro neet euver te steke, zoonder tot 't 'n oorlogsverklaoring aon Rome had gesjik.
Hasdrubal woort vermaord en Hannibal naom de mach euver. Heer waor erg populair bij de soldaote umtot heer leefde wie 'ne echte miles (soldaat): heer had nog noets vaan zie leve in e bèd geslaope. Wie Hannibal in 219 v. Chr. de stad Sagumtum, aon de kös vaan de Middellandse Zie in midde Spanje aonveel, stuurde Rome Carthago 'n ultimatum, dat botweg verworpe woort.
Wie heer in Noord-Italië aonkaom, versloog heer 't ein nao 't ander Romeins leger. In 216 v. Chr. behaolde heer 'n groete euverwinning op 't Romeins leger bij Cannae. Heer stoont veur de poorte vaan Rome, meh zien voedselreserves raakde op en heer mos Zuid-Italië plundere veur veujsel. Tege deen tied had Rome e nui leger klaor.
Nao dees nederlaag smeekde Carthago um vreej. 't Mós veur 50 jaor 'n zwoer sjatting betaole en gans oontwaopene. Hannibal woort desoondaanks suffeet (hoegste magistraat) in Carthago, stimuleerde de landbouw, meh had ouch vijande bij de aristocratische femilies.
De Romeine maakde ziech zörg euver de greujende welvaart in Carthago, en vroge um de oetlevering vaan Hannibal. Dee ging vervolges in 195 v. Chr. vrijwilleg in ballingsjap nao 't hof vaan keuning Antiochus III vaan Syrië en vervolges nao keuning Prusias vaan Bithynië, boe heer nao oontdekking door Romeinse spionne zelfmoord pleegde door gif in te numme um oetlevering aon Rome te veurkoume.
Blieriks
't Ald Blieriks is 'n Noord-Limburgs euvergangsdialek tösse 't Oeës-Limburgs en 't Kleverlands. In Blierik-Dörp is 't feitelik verdwene en in 't Venloos ópgegange; me huurt heejeuver Blierikers wal ens klaoge. Wies aan d'n Twieëde Waereldaorlog waas 't Blieriks nog ónaangetas, mer vanaaf 't moment det Blierik in 1940 aan de gemeinte Venlo woort toegeveug, woort dit dialek rap verdrónge door 't Venloos.
Verdringing van 't Blieriks door 't Venloos
Blierik loog vreej lank geïsoleerd van Venlo, doordet de Maas bei plaatse vaneinanger scheide. In de neugetieënde ieëw kwaam dao verangering in. De vestingwerke van de Venlose aldstad woorte aafgebroke en d'r woorte brögge euver de Maas aangeleg. De kóms van de trein zörgde d'r veural veur, det Venlonaere en Blierikse miteinanger in contak kwame. Luuj oet de euvervolle binnestad begóste zich in Blierik te vestige en d'r woorte steits mier gemengde huwelike geslaote.
Kinmerke
Euver 't algemein velt op, det 't ald Blieriks get conservatiever is as 't Venloos. Dat is neet verwónderlik, ömdet 't Venloos 'n stadsdialek is en 't ald Blieriks 'n dörpsdialek. 't Letste dialek woort stèrker beïnvlood door 't Nederlands en in minder maot door 't Pruus door handelscontak en vanwaege 't feit dat in Venlo vuuel soldate mit verschillende nationaliteite waore gelaegerd. Daonaeve woort Venlo vanaaf 1715 Staats. Blierik kwaam pas nao de Fransen tied beej de Nederleng, dös hóngerd jaore laternao.
Velarisering
Ein wiechtig verschil mit 't Venloos waas det Blierik net wie de meiste zujelike buurplaatse van Venlo velariseerde, d.w.z. nd en nt wie nk en ng oetsproke. Venloos: hónd - hund; Blieriks: hónk - hung.
Venloos: Hae meint det d'r vruger nog vraemde huzer aan d'n andere kant stónde.
Blieriks: Hae ment det d'r vrujer nag vremde huus aan d'n angere kank stónge.
't Verdwiene van dit taalköndig verschiensel ónger invlood van 't Venloos beteikende 't verdwiene van 't Blieriks. Dees óntvelarisering beteikende namelik ouk 't ind veur anger dörpsdialekte wie 't Veldes en 't Grevorsters. 't Tegels daorentaege bleef boete schot, doordet Tegele lank beej 't zujelike Hertogdom Gulik huurde en neet beej 't naordelike Hertogdom Gelder. Dit had gevolge veur 't dialek, wat me kint zeen aan 't feit det 't Tegels vuuel zujeliker van aerd is.
Klanke
'n Anger opvallend verschil tösse 't Blieriks en 't Venloos wat in eder geval nog besteit, is de oetspraok van de kórte a in 'n wäörd wie : in Venlo klink die ópmerkelik helder, wie in 't Italiaans, es 'n [a]. In Blierik is 't wie euveral in de ömgaeving 'n [ɑ]. Sowieso zien vuuel Blierikse vocale huurbaar geslaote, dewiel de Venlose haaf-aop of gans aop zien. 't Gief wal weer inkel oetzunderinge. Zoeë wuurt 't wäördsje <öm> op 't Venloos gespeld as <um>. Op 't Blieriks sprik me namelik dit wäördje oet es [œm], op 't Venloos as [ʏm]. Wiejer zien de /i:/, de /œy̯/ en de /ʏ/ op 't Venloos get kórter as op 't Blieriks. Me kint dös aan dergelike aafwiekende klanke hure, det emes oet Blierik kump.
Waordgebroek
Óngerstaonde lies tuint get verschille en euvereinkómste tösse 't Venloos en 't Blieriks vocabulair.
Literatuur en geschreve traditie
Veur wae mier dao-euver wilt weite: 't Blieriks van vrujer (door Bakker en Hendrikx). Dao steit alles van 't näödje wies 't zökske oetgelag. Wiejer haet Wiel Aerts (Bestevader) in de jaore 1950 stökskes op 't Blieriks geschreve. Die zien neet ummer aeve zuver Blieriks, mer in de jaore neugetig woorte die stökskes, ömgezatte in good Blieriks, oetgegaeve ónger d'n titel 'Oèt d'n alden Tièd'. Ouk Jacques Grubben oet Blierik, schrief nag wal ens op 't Blieriks.
Referenties
Dit artikel is gedeiltelik gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstalig artikel.
Eynderhoof
Limburgs Opelochtmezeum Indjerhoof liktj zoeëwat midde in 't kêrkdörp van d'Indj (gemeindje Ni-jwieërt).
Ein dörp op zich, wao de tiêd rondj 1900 es stil bliêve staon, de aoj ambachte nog waere oetgeveurdj, zoeëas de bekker, de smeed, d'n houtzaeger, de klompemaeker en neumtj ze mer allemaol op.
't Mezeum weurtj in standj gehaoje door mieër as 300 vrijwilligers, gae kuntj zêlf zeen, wi-j de minse rondj 1900 gewoeëntj, gelaeftj en gespeultj hebbe. De naodruk liktj op de laefgewuuëndje rondj de Pieël. Alle hoêsder en gebouwe kome oet de umgaeving en zeen stein veur stein afgebroke door de minse van 't mezeum en weer opgebouwdj in Indjerhoof. In eder hoês en gebouw zitte aoj ambachte en di-j waere, as 't mezeum ope es, oetgeveurtj en laevendjig gehouje.
Naeve de apaarte collectie van gebroeksveurwerpe, weurtj d'r kore gemale, in 't bakkes broeëd gebakke, buîm gezaegtj vör plenk, de smeed stieët aan 't aambieëldj, de pottebekker maaktj zien pötjes, de körver zien mange en dore waek weurtj d'n drêk geschoeëfltj. Gae kuntj ouch nog loeëstere nao de verhaole van de schoonmaeker, de kuper en d'n imker. Mer ouch vanne bekkers en smeej.
Vör de wichter es d'r neet allein völ te zeen, mer ze kunne zich ouch verkleije met aojerwetse schölke en mötse. En aoj wichterspeule, zoeëas reipe, kernelle en steltjloupe. Vör 'n tas koffie, met vlaaj kuj je terecht inne herberg van Lieberte Gon.
Robonaut
thumb|200px|R2 in juli 2009 Robonaut is 'n projek veur de ontwikkeling vaan 'ne humanoïde robot vaan 't Johnson Space Center vaan de NASA. Deze robot is aanders es aander robots in de ruimte, die miestal geriech zien op 't verplaotse vaan groete objekte. Bij Robonaut geit 't um 'nen hendege robot, dee minsechtege beweginge kin make, um neve 'nen echte astronaut te kinne wèrke.
Al Pacino
Alfredo James Pacino (Al Pacino) is gebaore op 25 april 1940 in East Harlem, New York, VS. Hae speeldje ónger angere de höidrol in de film "Scarface" en "The Godfather Trilogy". Hae waerdje ach kieër genomineerdj veur 'ne Academy Award, meh wón 'm slechs eine kieër, veur Scent of a Woman (1992). Hae wuuertj besjouwdj es ein van de bèste actäörs van zien generatie.
Robonaut
De mies recente versie, Robonaut2 of R2, geit mèt Space Shuttlemissie STS-133 nao 't Internationaol Ruimdestation ISS, boe heer getes zal weure. 't Weurt d'n ierste humanoïde robot in de ruimte.
P.C. Boutens
thumb|P.C. Boutens, gesjèlderd door Max von Seydewitz in 1923. Pieter Cornelis Boutens (Middelburg, 20 fibberwarie 1870 - D'n Haag, 14 miert 1943) waor 'ne Nederlandsen diechter en classicus.
Leve
Boutens woort gebore in 'n orthodox-prottestants middestandersfemilie. Oondaanks zienen achtergroond doorleep heer 't gymnasium, boe heer 'ne groeten aonlag in Latien en Aajdgrieks tuinde. Heer góng in 1890 nao Utrech um dao klassieke taole te studere. In 1899 promoveerde heer op 't werk vaan Aristophanes. Oonder zien studie publiceerde heer ouch zien ierste gediechte in d'n almanak vaan 't Utrechtsch Studenten Corps.
In 1894 góng heer es lierer aon 't werk es lierer klassieke taole aon de Noorthey-sjaol in Voorburg, 'n elitair sjaol veur aristocratische en groetbörgerleke jonge. Boutens zouw ziech in dat milieu good toesveule en diverse langjaorege vrun aon zien lierlinge euverhawwe. In 1904 mós heer nao 'n inzinking stoppe mèt zie liererswerk. Nao 'n verkantie in Tirol woort heer oondersteund in zien oonderhoud door ex-lierlinge zoewie in privélesse.
Later maakde Boutens ziech verdeenstelek in de Vereineging veur Lètterkunde, boe heer in 1918 veurzitter vaan woort. Aanders es de mieste sjrievers en diechters had heer groet zakelek en organisatorisch talent. In 1919 reep 'r ouch 't Willem Kloosfonds in 't leve.
Boutens leefde jaorelaank same mèt ziene vrund Cornelis van Duyvenbode, meh gans eupelek homoseksueel waor heer neet: Van Duyvenbode góng door veur Boutens zienen hoeshawwer. Toch waoren 't geruchte euver zien homoseksualiteit die 't kabinèt-Ruijs De Beerenbrouck III dege beslete häöm in 1930 e lintsje te oonthawwe. Wel moch heer in 1937 Een nieuwe lente op Hollands erf diechte, wat es rijmprint aon alle Nederlandse sjaolkinder woort oetgereik. Dit leide tot e conflik wie heer vaan de staot 'n royaol vergeujing veur die enorm oplaag eisde.
Nao d'n Duitsen inval woort Boutens, in tegestèlling tot väöl aandere kunstenere, lid vaan de Kultuurkamer. Dit deeg heer neet oet euvertuiging meh oet opportunisme: heer wouw 't geld vaan 't Kloosfonds zeker stèlle en daobij de bezètter neet tegewèrke. Toch höbbe väöl lui dit verwete. Boutens storf in 't oorlogsjaor 1943, op 73-jaorege leeftied.
Keuteberg
thumb|left|Waegkruus op de Keuteberg Keuteberg of Kuiteberg (Nederlands: Keutenberg) ies 'n buurtsjap van Sjin-op-Geul gemeinte Valkeberg boven op de gelieknamige berg. Um 't buurtsje van 10 häöf en hoezer te bereike moet me 'n helling van 22% euverbrögke. Die begint in 't gehuchske Ingwege. Tot 1981 huèrde Keuteberg bie de gemeinte Wielder. Vlak veur 't begin van 't gehuchske sjteit 'n ouw mergele sjuur mèt 'n sjilddaak in de wei. Ouch liegke d'r 'n paar vakwerkhoezer. In 't centrum van de bewoning sjteit 'n sjmeediezere waegkruus mèt 'n crucifix. Aan de dweersjsjtang hingk ambachgereidsjap: 'n lödder, 'n mets en 'n pietsjtang. In vreuger tieje haolde me, via e sjtiel bergpaad, 't drinkwater in de Grónzelepöt, 'n brón aan de voot van de berg, woavan 't water in de Geul sjtruimp.
P.C. Boutens
Stijl
Boutens zien ierste diechwerke oontstoonte oonder invlood vaan de Tachtegers. Zjus wie die diechterskrink had heer 'n veurleefde veur esthetische woordkuns, gooj vörmbeheersing en creatieven umvaank mèt de taol (väöl neologismes). De thematiek is evels gans anders. De natuurimpressies die me vaan de Tachtegers kint oontbreke. In plaots daovaan is zie werk väöl individueler. Heer weurt um die eigensjap wel tot de Negentegers gerekend.
Keuteberg
Fietsrenne
Bie fietsrenkampioensjappe wie de Amstel Gold Race, Europese en waereldkampioensjappe weurt dèks gebruuk gemaak van de sjtiele Keuteberg. Vanaaf de berg haet me 'n wieds oetziech euver Sjin, Walem, Ranzel, Klumme en Ees.
1752
1749 - 1750 - 1751 - 1752 - 1753 - 1754 - 1755
Keuteberg
Groeve
In de helling bevingk ziech de groeve Keuteberg (kalkaove), woa-oet de Romeine al mergelkalk haolde um dao 't land mèt te mèste. De gebrende kalk woort gebruuk es metsel- en plaosterkalk.