cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Facebook
Facebook is de grótste en aktiefste weltwiej sociaal website. Taenge oktober 2012 had 't meer es 1 miljard gebroekers en meer es de helf van die gebroek de mobiel versie van de site. Facebook is in meer es twintjig tale besjikbaar. 't Gebroek van Facebook is gratis. Naodet 'ne gebroeker zich haet geregistreerd moog t'r e perseunlik perfiel aanmake, anger luuj "bevrunje" en berichte oetwussele. Ouch geuf 't 'n rits aan toepassinge ("apps"), wie sjpelkes of nuutsartikele, woveur 'ne gebroeker zich kan insjrieve.
The Kik
The Kik is 'ne Nederlandse retrorockband, dee meziek in de stijl vaan midde jaore zesteg maak (beatmeziek). Allewel tot ze zien begós in 't Ingels, is hunne meziek allewijl Nederlandstaoleg. De band besteit oet Dave von Raven (leadzaank, gitaar), Arjan Spies (achtergroondzaank en gitaar), Paul Zoontjes (achtergroondzaank en tósje), Marcel Groenewegen (basgitaar) en Ries Doms (drums).
De band woort begin 2011 gevörmp; de muzikante hadde toen al 'n carrièr in versjèllende bands achter de rögk. Von Raven en Groenewegen kóste ziech oet The Madd, Doms had al gespäöld in The Spades en Hooghwater, Spies had gestande in Mark & The Spies. Op 2 aprèl 2011 traoje ze veur 't iers opebaar op, in De Machinist in Rotterdam. Nog datzelfde jaor brachte ze twie Ingelstaolege singles oet, My eyes are still dry en 't keersleedsje A Christmas song for you. Ind 2011 stapde Spies oet de band; Zoontjes vervóng häöm wie in jannewarie 2012 de band op Noorderslag moch speule. Kort veur de opnaomes vaan 't debuutalbum in mei kaom Spies weer bij de band, dee sindsdeen oet vief lui besteit.
't Debuutalbum Springlevend versjeen op 25 mei 2012 bij Excelsior Recordings en TopNotch. Intösse waor de band euvergegaange op 't Nederlands, en 't album bevat neve eige composities ouch covers vaan jaorezestegleedsjes. Zoe is Simone, wat e klei zomerhitsje woort, 'ne bewèrking vaan The dancer (vaan The Allusions), en woort Pleasant Valley Sunday (vaan The Monkees) vertaold nao Zevenhuizer zondag. Mèt keersemes 2012 brachte ze 'n vertaoling vaan hun eige keersleedsje oet: Kerstliedje voor jou. Dit singleke is allein op vinyl te kriege. Neve hunne meziek zien ouch 't artwork en de videoclips hendeg retro: de lèste tuine dèks jaorezestegtaffereelkes.
Prins-Bissjoppelik Pelies (Luuk)
thumb|Prins-Bissjoppelik Pelies vaan Luuk gezeen vaanaaf Place Place Saint-Lambert. Het Prins-Bissjoppelik Pelies vaan Luuk ('Palais des Princes-Évêques de Liège' op het Frans) ès ein geboew oan Place Place Saint-Lambert inne stad Luuk op het Belsj. Het pelies ès de veurmaolège residens vaan de prins-bissjoppe vaan Luuk. Huije deent het geboew es justitiepelies en es residens vaan het Luuker provinsbestuur.
The Kik
In 't achste sezoen vaan De wereld draait door woort The Kik tot 'hoesband' en moch 't edere lèste vriedag vaan de maond in 't program koume speule. Ind 2013 tourde de band mèt ziene Veelste Grote Nederbiet Sjoo, boe-in ze leedsjes vaan versjèllende, dèks vergete, Nederlandse beatbandsjes brach.
Prins-Bissjoppelik Pelies (Luuk)
Historie
thumb|left|Prins-Bissjoppelik Pelies vaan Luuk inne 16e iew. thumb|left|Binnehoof vaan het pelies inne 18e iew. Het waor der prins-bissjop Notger (930-1008) dee es ierste op dizze plèk zien pelies leet boewe. Dit pelies waor óngerdeil vaan de vestingswèrke vaan de stad mehr in 1185 góng het geboew te ónger oan ein brandj. Der prins-bissjop Rudolf vaan Zähringen (1131-1191) herboewde het pelies. Evels krieg ouch dit gebouw het zwoer te verdure. Dit kier in 1505 wienie Karel de stoute de stad plundjerde mèt zien troepe, het geboew brendj opnui aaf.
Het pelies in zien huijège vörm begós vörm te kriege wienie in 1505 Everhard vaan der Marck (1472-1538) prins-bissjop weurt. Der Everhard vaan der Marck stèlt in 1526 den architek' Arnold vaan Mulke aon um ein nui pelies te boewe. Het pelies bekump zoe ein umsloete hoof mèt ein zuilegallerie inne stiel vaan de Renaissans. Noa ein brandj in 1734 weurt de zuudgaevel vernuid ónger leijing vaan de Breuseler architek' Jean-André Anneessens, waat de gaevel oan het Place Place Saint-Lambert ein Barokker oêtstraoling gaef. Nao de Luuker Revolutie en de Franse Revolutie verluir de prins-bissjop zien waereldlike mach' in 1792. Doabie weurt de Sint-Lambertuskathedraol dee taege-euver het pelies stong deur de opstandjelinge aafgebrouke.
Hoonderkrejje
Hoonderkrejje of hanekrejje (of -sjrejje, -krieje) is 'n goksport die veural populair is in Zuud-Limbörg en Belsj Limbörg en wuuertj ónger anger gehajen in Papenhaove en Èèsjde. 't Hoonderkrejje hèltj in det me in 'ne zaal zitj en edereine dae mitduit zienen eigen haan mitnump. 't Wuuertj gespeeldj in rundjes en 't doel van 't speel is 't krek veurspèlle wieväöl kieër de hane (of allein d'n eigen haan) krejje binnen 'ne bepaoldjen tied, meistes ein oer. 't Vèrg väöl kóncentraasje en me mót gans stil zeen tiejes de runj. 't Hoonderkrejje wuuertj meistes gespeeldj oppe zóndigmörge. Allewiel zeen de meiste deilnummers op laeftied.
Maone vaan Neptunus
thumb|Neptunus mèt Triton (opnaome vaan Voyager 2) Neptunus heet 14 maone. De groetste heivaan is Triton. Deze woort op 10 oktober 1846 oontdèk door William Lassell, 17 daog naodat Neptunus zelf waor oontdèk. Mier es 'n iew later oontdèkde me pas 'n twiede natuurleke satelliet, Nereïde. De maone vaan Neptunus zien geneump nao goddeleke waterwezes oet de Griekse mythologie.
Euverziech vaan maone
* Neptunus roteert, vaan z'ne noordpool aof gezeen, tege de wiezers vaan de klok in. Ouch de mieste maone bewegen "linksum". 'ne Negatieven umlouptied gief 'n rotatie aon die hei-aon tegegestèld is ("rechsum").
Ring
In 2004 woort e vieftal ring oontdèk die zich op aofsten vaan tösse de 41.900 en 62.900 km vaan 't centrum vaan de planeet bevinde. Dees ring bestoon oet vief hoofring. De boetenste van dees, d'n Adams-rink, besteit oet veer aofzunderleke baoge die de naome Liberté, Egalité, Fraternité en Courage drage. Oonder invlood van de maon Galatea greuje dees baoge neet oet tot volstendege ring.
Mèt de Voyager 2 zien ouch korterbij de planeet e deil ring oontdèk. Al dees ring zien hiel smal en woersjijnelek oontstande nao 't insloon vaan meteoriete op de maone.
Moonlight
Moonlight is 'ne film oet 2016.
Palmyra-atol
't Palmyra-atol is 'n Oceanisch atol in de naordelke Groten Oceaan, in de regio Polynesië. Sjtaatkundig gezeen maak 't deil oet van de Vereinigde Sjtate.
't Atol ligk in de Line-eilenj wotoe ouch de anger Amerikaanse terrioria Jarviseilandj en 't Kingmanrif beheure. De res van de Line-eilenj is óngerdeil van 't zujeliker-gelaege landj Kiribati.
t'n Naorde van 't Palmyra-atol ligk Hawaï, nao 't naordweste ligk 't Kingmanrif, nao 't zuudooste ligke de euverige Line-eilenj ónger Kiribati. Nao 't zuje ligk Jarvis en nao 't zuudwèste de Phoenixeilenj ónger Kiribati. Nao 't weste ligk veur 'n paar doezjend kilomaeter nieks es oceaan. 't Eerste landj dao zeen de Marshalleilenj.
Moonlight
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms.
De film woort geregisseerd door Barry Jenkins en heet 'nen doer vaan 111 menute.
Egyptisch-Arabisch
't Egyptisch Arabisch is 't Arabisch dialek daan wel de variëteit die in Egypte weurt gesproke, in 't bezunder Oonder-Egypte, dat wèlt zègke aon d'n oonderluip vaan de Nijl en de Nijldelta. 't Dialek is oontstande nao de Arabische vereuvering vaan 't land, vaanoet de toen nui gestiechde hoofstad Caïro. D'n algemein gebrukeleke naom Egyptisch (Arabisch) is get misleiend, umtot in 't land ouch nog aander soorte Arabisch weure gesproke; daorentege sprik de mierderheid vaan de 80 mieljoen Egyptenere wel zjus dees variant. Daobij dreug de taol vaan Oonder-Egypte ouch väöl mie prestiesj: allewel tot hei, wie euveral in d'n Arabische wereld, 't Modern Standaardarabisch veur formeel communicatie weurt gebruuk, vint 't Egyptisch wij touwpassing in romans, films, tillevisieseries en aander media. Umtot die media tot wied euver de grenze populair zien, weurt 't Egyptisch dialek in groete deile vaan de Arabische wereld verstande. De ISO 639-3-code vaan de taol is <tt>arz</tt>.
Hoonderkrejje
't Guuef ouch 'ne variant wobie daegene wintj van waem d'n haan 't dökste haet gekrejdj.
Egyptisch-Arabisch
Plaotsbestumming
thumb|350px|Arabische dialekte. 't (Oonder-)Egyptisch is oranje, 't Bove-Egyptisch vermieljoen.
Plaots binne de Arabische dialekte
Umtot sinds de Arabisch expansie twelf tot daartien iewe zien vergaange, zien intösse ouch dudeleke geografische versjèlle oontstande. Deils goond die trök op substraottaole die hei woorte gesproke ietot 't Arabisch ze vervóng (beveurbeeld Koptisch in Oonder-Egypte). Egyptisch Arabisch weurt gerekend tot de Centraol-Arabische dialekte, aon de weskant umgeve door de Maghrebijns-Arabische dialekte, aon d'n ooskant (in Egyptisch spraokgebruuk: de Masjrieq) door versjèllende Oos-Arabische dialekte. De Egyptische oetspraok vaan de g versjèlt vaan zoewel de westeleke es de oosteleke Arabische variante en tuint dudelek de gans eige oontwikkeling vaan de taol in 't Nijldal.
Aander soorte Arabisch in Egypte
Wie al e paar kier opgemerk sprik me dit Egyptisch Arabisch veural in d'n oonderluip en delta vaan de Nijl. Wijer stroumop, in Bove-Egypte, huurt me 't Saïdisch Arabisch. Dees dialekgróp heet väöl gemein mèt 't Egyptisch Arabisch, meh is vaan oersprunk e bedoeïnedialek (en gei stadsdialek) en vertuint ouch sterke verwantsjap mèt 't Soedanees Arabisch. In de weuste weure weer gans aander dialekte gesproke. Oostelek vaan 't Nijldal (riechting de Roej Zie en in de Sinaï) huurt me 't Bedawisch Arabisch, verwant aon of oonderdeil vaan 't Levantijns Arabisch (de Arabische dialekte vaan Israël, de Palestijnse gebeje en Libanon). Die lui zien bedoeïne en hun taol is dao ouch nao. De bedoeïne vaan de Egyptische Sahara weure ouch Bedawi's geneump, meh hun dialek is in feite Lybisch en daomèt Maghrebijns.
Intern variatie
Ouch binne Oonder-Egypte liet ziech variatie aonwieze, al zien de versjèlle veural 'n kwestie vaan accent. De norm is de taol vaan Caïro; de havestei Alexandrië en Port Saïd höbbe beveurbeeld hun eige dialekte, die mie door aander (Europese) taole zien beïnvlood es 't achterland. Ethnologue sprik vaan drei dialekte: neve Caïreens geit 't um Noord-Delta-Arabisch en Zuid-Middedelta-Arabisch.
Historie
thumb|350px|Nao e paar iewe waor gans Oonder-Egypte Arabischtaoleg en bleef 't Koptisch allein es kèrktaol euver. Heivaan getuug dees twietaolege inscriptie op 'n kèrk in Caïro: bove Koptisch, oonder Arabisch. Allewel tot de bevolking vaan de Roej Ziekös en de Sinaï zeker al veur de zevenden iew mèt 't Arabisch in contak waor gekoume, liet me de historie vaan 't Egyptisch Arabisch beginne bij d'n inval vaan de Arabiere roond 639. Al gaw stiechde de nui machhöbbers de stad Foestaat, die later opgóng in Caïro (in d'n tienden iew kort daoneve gestiech). De bevolking gaof häör Koptische taol neet direk op; 't heet zeker drei iewe gedoord ietot 't Arabisch vaan Foestaat ziech euver gans Oonder-Egypte had verspreid. Dit kin väöl langer höbbe gedoord; in Bove-Egypte bleef de taol zelfs tot in de zeventienden iew in alledaogs gebruuk.
De huiege stand vaan zake verraojt, wie gezag, de steideleke aofkóms vaan de oersprunkeleke stiechters. Egypte en in 't bezunder Foestaat/Caïro droge e bezunder groet prestiesj in de Arabische wereld, zoetot 't land, oondaanks de neet gering contakte mèt aander len, e gans eige dialek kós oontwikkele. T'r vergelieking: de steideleke centra vaan de Levant en 't Midde-Ooste bleve ziech constant oonderein beïnvleuje en veurde innovaties door boevaan 't Egyptisch versjoend bleef. 't Ierste teksdocumint wat 't Egyptisch dialek documenteert is 'n woordelies vaan Joesoef al-Maghribi vaan roond 1600.
Wie bij mier dialekte die sterk vaan hun standaardtaol aofwieke weurt bij 't Egyptisch Arabisch dèkser de vraog gestèld of 't mesjiens gein apaarte taol is. In dit artikel is veur de nog ummer gebrukeleke benaodering gekoze en weurt 't es e dialek behandeld.
Sjrifsysteem
't Egyptisch Arabisch weurt miestens gewoen in Arabische lètters gesjreve. Soms weurt evels 't Latiens alfabet te pas gebrach; dit deit me in de taolkunde um de klaanke/foneme perceis te kinne weergeve, meh ouch beveurbeeld in sms'kes en chatprogramma's.
Consonante
Inkel vaan de veurnaomste en beteikenisvolste kinmerke woorte heibove al oet de deuk gedoon. Wie gezag is de oetspraok vaan de q (Arabische lètter ق qāf) e sjibbolet in gans d'n Arabische wereld. De Egyptenere spreke häöm oet es 'ne glottisslaag ([ʔ]), wat wie gezag de gebrukeleke steideleke oetspraok is, tegeneuver [q] of [k] op 't platteland en beveurbeeld [g] bij de bedoeïene. 't Standaardarabisch kint ouch 'ne glottisslaag, d'n hamz; in 't Egyptisch Arabisch is dee evels, wie in de aander dialekte gooddeils verdwene (heer leef hoegoet aon 't woordbegin of tösse twie vocaole wijer).
Nog väöl typischer veur 't Egyptisch is de oetspraok vaan de lètter ج ǧīm. In 't Aajd-Arabisch moot ze wie [gj] höbbe gekloonke; allewijl is evels [d͡ʒ] de mies veurgesjreve oetspraok. Ouch de variant [ʒ] kump väöl veur, zoewel in de Maghreb es in de Masjrieq. In Egypte is de klaank evels nao [g] gegaange, get boe-aon me 'nen Egypteneer euveral aon herkint. Op 't platteland kump hei en dao wel de oetspraok [ʒ] veur.
E wijer kinmerk is tot de twie lètters ض ḍāl en ظ ẓāl samevalle. Dit waor in sommege Aajdarabische variante al zoe, en allewijl gief 't bekans gei dialek mie boe dat neet gebäört. In 't Egyptisch zien bei lètters wie /zˤ/ goon klinke, ein vaan de twie meugeleke oetspraoke vaan de ẓāl.
Ouch algemein (wat in väöl, zij 't neet alle, sedentair dialekte veurkump) is 't verdwijne vaan de interdaol klaanke /θ/ en /ð/, die in 't Egyptisch dialek tot /t/ resp. /d/ weure.
Hoonderkrejje
In Bilze
In Bilze wuuertj ein oer lang gespeeldj en tèltj me 't aantaal kieër det d'n eigen haan krejtj. Me wintj wen d'n haan beveurbeildj fieërtig slaeg zingk (of kieër krejtj) en me vanteveure ouch fieërtig haet ingevöldj in 't losj (hökske) op 't formeleer. Det hètj 'ne "zero". Me krieg ouch pries wen me eine slaag euver of ónger zitj. Me deentj minimaal dertig slaeg in te völle; 't löp mit getale van tieën op toet hóngerdjentieën slaeg es maximum.
Es d'n toet is gegange mót me ein oer lang stil zeen.
In Nederlandj
Ouch boete Limbörg kump of koom 't hoonderkrejje veur, beveurbeildj in Twente en Drenthe.
Boete Nederland
In Wes-Europa is hanekrejje ouch geleef in Vlaondere, Wallonië en mierder streke in Duutsland. De Duutse speciaolclub veur Bergse Hoonderrasse behèlt 'ne aw Bergse traditie door sinds 1924 op Hiemelvaartsdaag hanekrejwedstriede mèt Bergse krejjers te organisere. Op Java weure eveneins eder jaor nationaal hanekrejje gehawwe mèt ayam pelungs en bekisars. In Japan weure kleiner krejwedstriede gemeinelek in privéhäöf gehawwe. In de Vereinegde Staote vaan Amerika höbbe hanekrejje regelmaoteg plaots bie geldinzamelinge of binne 't kader vaan groete landbouwtentaonstèllinge ("country fairs").
Egyptisch-Arabisch
Consonante
Op de bovestoonde percesse vèlt wel get aof te dinge. De Standaardarabische qāf weurt dèks wel oetgesproke bij lienwäörd oet 't Klassiek Arabisch. Zoe zalle väöl Egyptenere zeker 'n [q] doen hure in e religieus woord wie Qor'ān. Ouch ḍāl en ẓāl weure soms oondersjeie um homonieme oeterein te hawwe. De Egyptenere hawwe evels wel consequent vas aon hun oetspraok vaan de ǧīm: ouch es ze Klassiek Arabisch of Modern Standaardarabisch spreke/opleze, spreke ze die lètter ummer es [g] oet.
Wijer heet 't Egyptisch Arabisch hei en dao get klaanke opgeplits in emfatische en neet-emfatische variante, boe dat oersprunkelek neet 't geval waor. Dit rappeleert aon versjèllende aander soorte Arabisch in Afrika. De emfatische variante zien evels mer marginaol en trejje hoegoet bij oetzundering es zelfstendege foneme op.
Tot slot kint 't Egyptisch Arabisch nog lienwäörd oet aander taole es 't Standaardarabisch, beveurbeeld 't Frans en 't Ingels. Die wäörd kinne klaanke bevatte wie [p], [v] en [ʒ]. Neet-gesjaolde Egyptenere kinne die vreem klaanke dèks neet oetspreke en make dao mesjiens [b], [f] resp. [ʃ] vaan.
Alles bijein maak tot de Egyptisch-Arabische consonant-inventair (in 't dialek vaan de stad Caïro) zoe oetzuut:
Vocaole
't Klassiek Arabisch (KA) en 't Modern Standaardarabisch (MSA) höbbe drei vocaole, /a/, /i/ en /u/, die in twie lengdes kinne veurkoume: kort en laank. Dit maakde zès vocaolfoneme; ze höbbe nog versjèllende allofone die veural te pas koume wienie de klinker volg op of veuraofgeit aon 'nen emfatische consonant.
Wie de allermieste Arabische dialekte heet 't Egyptisch Arabisch de twie diftonge /aw/ en /aj/ (oersprunkelek valse diftonge, meh later zeker vleujender oetgesproke) oontwikkeld tot lang vocaole /e:/ en /o:/, zoetot de taol twie lang vocaole debij kraog. 'n Al eve algemein verandering is d'n euvergaank vaan 'n moraïsche taol nao 'n mie accentgeboonde taol: lang vocaole kinne allein in beklemtoende syllabe optrejje, dewijl ze in 't KA en 't MSA euveral in 't woord kinne stoon.
Aon väöl aander trends heet 't Egyptisch dialek evels neet mètgedoon. 't Versjèl tösse de oonbeklemtoende korte /i/ en /u/ is nog eve sterk wie in de klassieke taol (boe 't al aon 't vervage waor; 'nen trend dee ziech in väöl aander soorte Arabisch wiedgoond heet doorgezat). Vocaolreductie in 't Arabisch beperk ziech tot de geneumde verkorting vaan lang klinkers en elisie in zier klaankrieke wäörd. Sjwa-echtege vocaole huurt me allein epenthetisch (d.w.z. ingeveug); zoe'nen epenthetische klinker klink dèks es [e] of [ı].
Wijer vèlt op te merke tot de foneme /a/ en /a:/ ziech laankzaam in twie foneme opsplitse. Al-evel bestoon de korte en lang a in de mieste Arabische dialekte in twie (soms drei) versjèllende variante, [æ] in 'n liechkleurende umgeving en [ɑ] in 'n doonkerkleurende, meh aoventouw trejt [ɑ] ouch op in 'n liechkleurende umgeving. Dit gebäört 't mieste in lienwäörd, boe deze klaank de oersprunkeleke weerde beter benaodert es [æ], meh soms huurt me 't ouch in Arabische wäörd wie [mɑjjɑ] 'water'.
Woordaccent
't Woordaccint of de klemtoen geit in 'n aontal gevalle nao veure in 't Egyptisch boe dat in 't Klassiek Arabisch en aander dialekte neet zoe is. De veurlèste syllaab (in wäörd mèt drei syllabe of mie) kin in dit land ouch de klemtoen krijge es 'r kort is, dewijl dat boete Egypte dèks neet geaccepteerd weurt. Zoe is me hei gewoen veur mad ra sa 'sjaol' te zègke, boe väöl aander Arabere 't op  mad rasa hawwe. Dees regele gelle ouch veur de Egyptische oetspraok vaan 't KA en MSA.
Zelfstendege en bijveugeleke naomwäörd
Wie bekaaans alle dialekte is 't naomvalssysteem oet 't Klassiek Arabisch gans verdwene. De oetgeng -u, -i en -a (bij 't inkelvoud en gebroke miervoud) en de nunatie zien gans verdwene; 't Egyptisch Arabisch heet allein de pausaol vörm (aofgekapde vörm die in 't KA allein veur 'n spreekpaus optrejje) euvergehawwe. Bij gezón miervoude (miervoude die gevörmp weure door 'ne sumpelen oetgaank achter d'n inkelvoudsstam te plekke) en bij d'n dualis, boe in 't KA zelf bij de pausaol oetspraok versjèl in naomval te hure vèlt, is de nominatief-vörm verdwene en heet me de genitief/accustiefvörm behawwe. Wäörd in d'n dualis indege noe op -ēn (darsēn 'lèsse' oet KA darsayni; vergeet neet tot 't Egyptisch e monoftongiserend dialek is), in 't gezoond miervoud op -īn (muslimīn 'islamiete', 'moslims'). D'n accusatief is hei en dao bewoerd gebleve in versteinde oetdrökkinge wie شكراً šakran ('daanke').
't Gebroke miervoud (boebij de miervoudsvörm weurt gemaak door op de wortel e gans aander woord te vörme) is evels wel bewoerd gebleve; zjus wie in 't KA is 't gebroke miervoud in 't EA regel en 't gezoond miervoud oetzundering. 't Kump evels wel veur tot e woord in 't EA 'n aander gebroke miervoud heet es in 't KA. Ragul 'maan' beveurbeeld krijg es miervoud rigāla 'maander', mèt 'ne (vrouweleken!) oetgaank -a dee dao in 't KA neet steit (riǧālun, pausaol riǧāl).
Persoeneleke veurnaomwäörd
Zjus wie 't KA heet 't EA allein echte persoeneleke veurnaomwäörd veur 't oonderwerp, die daobij dèks gebruuk hove weure umtot 't oonderwerp al in de werkwoordsvörm zit oetgedrök. (In 't Arabisch, ouch 't Egyptisch dialek, höbbe sommege zinne evels gei werkwoord; daan moot 't oonderwerp altied weure oetgedrök.) De persoeneleke veurnaomwäörd in aander grammiticaol functies zien enclitisch; ze trejje op es achterveugsele gehech aon de werkwoordsvörm, e naomwoord of e veurzètsel. 't Groetste versjèl mèt 't KA is tot 't EA de veurnaomwäörd veur d'n dualis heet laote valle. Wijer weurt in 't miervoud gei versjèl mie gemaak tösse mannelek en vrouwelek. Zoe blieve ach veurnaomwäörd euver: ierste persoen inkelvoud, twiede persoen inkelvoud mannelek en vrouwelek, daarde persoen inkelvoud mannelek en vrouwelek, ierste, twiede, daarde persoen miervoud.
De opvallendste verandering aon de vörm vaan de wäörd is tot 'n korte a in de ierste lèttergreep dèks door 'n i is vervaange. Naḥnu 'veer' is zoe veranderd tot iḥna.
Werkwäörd
Bij werkwäörd zien dezelfde trends vas te stèlle die bove al veurbij zien gekoume. Dat wèlt zègke tot EA werkwäörd minder vörm höbbe en tot klaankevoluties, deils in dudeleke klaankwètte vas te lègke, de vörm höbbe veranderd.
't KA werkwoord heet daartien versjèllende persoensvörm. In 't EA zien dat 'rs nog mer ach, dezelfde wie bij de persoeneleke veurnaomwäörd. Werkwäörd höbbe dus vief vörm in 't inkelvoud, drei in 't miervoud en geinen dualis. Es 't oonderwerp in d'n dualis steit, weurt 't miervoud gebruuk.
Umtot - ouch bij werkwäörd - ummer de pausaol oetspraok weurt gevörmp en de korte indvocaole aofvalle, verdween al vreug 't versjèl tösse imperfectum (indicatief), subjunctief en apocopaot. Daonao heet me evels weer 'ne nuien indicatief gevörmp mèt 't veurveugsel bi-: yiktib 'tot heer sjrijf' (<KA yaktuba [subjunctief] daan wel yaktubu) > biyiktib 'heer sjrijf'. Ouch 't futurum weurt op zoe'n meneer gemaak, en wel mèt de prefix ḥa-: ḥayiktib 'heer zal sjrieve'. In 't KA woort dat mèt 't partikel sawfa oetgedrök. De verleien tied weurt nog ummer oetgedrök door 't perfectum katab 'heer sjreef' (KA kataba). Tot slot is ouch 't passief vaan de standaardtaol (gemaak volges 't sjema fuʕila (perfectum)/yufʕalu (imperfectum) oet de taol verdwene. Me gebruuk veur zoe'n beteikenis gemeinelek de VIIe werkwoordsklas. (Euveregens heet 't EA wel alle tien de gebrukeleke werkwoordsjema's min of mie behawwe.)
't Vocaolsjema vaan EA werkwäörd is wezelek aanders es in 't KA. In de klassieke taol waor de ierste vocaol in de stam (aofgezeen vaan de klassieke vörm) ummer 'n -a-. In 't EA is dat väöl minder 't geval. In 't imperfectum is die lètters miestens -i- (zoezjus al: yiktib tegeneuver yaktubu), in 't perfectum weurt 't 'n -i- es de typerende stamvocaol (de twiede) dat ouch is: KA fahima 'heer begreep' > EA fihim.
Dit gecompleceerd verhaol kin me 't bèste samegevat zien in 'n tabel:
Wie 't Klassiek Arabisch heet ouch 't Egyptisch Arabisch e groet aontal werkwäörd mèt bezunderhede in de verveuging. Zoe gief 't ouch hei de zwake wortelconsonante waw en ya, die in väöl gevalle spontaan verdwijne, veural es middeste consonant (hol werkwäörd). Umtot d'n hamz (de glottisslaag, zuug bove) in 't EA (en de aander dialekte) miestal oplos in zien umgeving, is ouch dat feitelek 'ne zwake wortelconsonant. Umtot de vörm wijer aofgeslete zien, gief 't e paar ech oonregelmaotege werkwäörd (die in 't KA eigelek koelek veurkoume, umtot 't gedraag vaan de wortelconsonante dao nog veurspeulbaar is). Soms heet 'ne korte vörm zjus lètters debij gekraoge: KA qif 'stop' (vaan waqafa; de zwake w verdwijnt oet d'n imperatief) is vervaange door EA uʔaf (boe de w wel weurt oetgedrök).
Syntaxis
Wie de mieste aander Arabische dialekte heet 't EA de klassieke woordorde VSO umgegoejd en priffereert 't SVO. Dat wèlt zègke tot neet mie 't werkwoord meh 't oonderwerp veuraon kump, daan pas de persoensvörm en daan 't lijend veurwerp. De woordvolgorde is dus wie in 't Limbörgs en de mieste aander modern Europese taole.
Mie uniek veur 't Egyptisch evels is tot vraogwäörd aon 't ind vaan zin koume, dewijl alle aander soorte Arabisch en de Europese taole die wäörd aon 't begin zètte. Dit kin me touwsjrieve aon 't Koptisch substraot. 'ne Vraogzin wie Wienie is heer nao Egypte gegaange?, dee in 't Standaardarabisch klink wie متى ذهب إلى مصر؟ matā ḏahaba ʿilā miṣr, te analysere es 'wienie - heer-góng - nao - Egypte'. In 't EA weurt dat ṛāḥ maṣrə `imta 'heer-góng - (nao-)Egypte - wienie' (getranslitereerd in oetgebreid DIN, boebij <ṛ> veur de emfatische r steit en <ə> veur d'n epenthetische vocaol, dee neet per se wie 'ne sjwa klink).
Bron
Veur dit artikel is in de ierste plaots gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie; wijer is gebruuk gemaak vaan de:Ägyptisch-Arabisch en en:Egyptian Arabic phonology.
Zwevegem
Zwevegem is e versteidelek dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, arrondissemint Kortrijk, mèt 'n oppervlak vaan 63,24 km² en 24.197 inwoeners op 1 januari 2013.
Deilgemeintes
Zwevegem besteit oet vief deilgemeintes. De hoofgemeinte heet ouch nog twie kleinder kerne binne häör grenze.
Historie
In 1977 woorte de gemeintes Heestert, Moen, Otegem en Sint-Denijs bij Zwevegem geveug.
Bezeensweerdeghede
Roond Zwevegem stoon drei historische windmeules: de Steine Meule, de Mortiersmeule (foto) en de Meule ter Claere. De modernistische Amandskèrk vaan Alphons Boosten oet 1938 heet 'nen dertienden-iewsen torie.
Daniel Dennett
Daniel Clement Dennett (Boston (Massachusetts), 28 mieërt 1942) is 'nen Amerikaanse filosoof dae is gespecialiseerdj in vraogstökker euver 't bewószeen, de filosofie vanne geis en kónsmaesige intelligentie. Hae doceertj ane Tufts University bie Boston en haet saere oetzending vanne VPRO-serie Een Schitterend Ongeluk ouch in Nederlandj en Vlaondere bekèndjheid gekrege. Es 'nen oetgespraoke atheïs wuuertj Dennett döks geneump es eine van the Four Horsemen (de veer ruters) van 't nuuj atheïsme, same mit Richard Dawkins, Sam Harris en Christopher Hitchens.
Arawakspraoke
De Arawakspraoke, ouch bekèndj es Maipureaanse spraoke, vörmen 'n spraokfemielje die zich óngere aaj Amerindische spraoke van Zuud-Amerika haet óntwikkeldj. Dochterspraoke zeen te vinjen in Midden-Amerika enne Grótter Antille, zoea wied es de Bahama's. Allein taengewuuerdig Ecuador, Uruguay en Chili höbbe gein Arawakspraekendje vouke.
Indeiling
Hie-ónger volg 'n lies mitte veurnaamste subgroepe vanne Arawakspraoke. Spraoke die 'n apaarte pagina op dees Wikipedia höbbe staon achtere subgroep vermeldj:
Entenpfuhl
Entenpfuhl is e gehuch inne Duutsje gemèndje Wasseberg, innen deilstaot Naordrien-Wèsfale. Entenpfuhl besteit zowaal oet häöf es gewuuen woonhoezer.
De volgendje straote ligken in Entenpfuhl: Entenpfuhl, Baronsweg, Heesweg, Kügelsberger Weg en Herrschaftliche Heide.
Entenpfuhl ligk t'n zuje vanne Birgelerbaek en bósgebied, inne richting van Obere Heide, t'n oeaste van Am Kämpchen, t'n naorde van Wasseberg en t'n wèste vanne Sjaagbaek en 'n industriegebied.
Mali
thumb|300px|right|Mali Mali is 'n sjtaat in Wes-Afrika en grens aan Mauretanië en Algerieë in 't noorde, Niger in 't oeste, Burkina Faso en Côte d'Ivoire  in ut zude, Guinee in 't zuudweste, en Senegal in 't weste. 't Hoegste punjt is de Hombori Tondo (1155 m), in 't centraal gedeilte van 't landj. 't Is ein veurmalege kolonie van Frankriek, en is onaafhankelek sins 1960.
De haufsjtad is Bamako, mit ongevier ein miljoon inwoeners.
Tale
Vanweige de kolonisatie is Frans de offisjaele taal, maer Bambara is de meist gesjproke taal (doer ongevier 80% van de bevolking). Angere veul gesjproke tale zunt Peul, Sénoufo, Soninké, Tamasheq, Songhaï, en Dogon.
Divers
Indice de développement humain (IDH) : 164e op 173 in 2000.
Indicateur de pauvreté humaine (IPH-1) : 81e op 88 ontwikkelingsleng (IPH-1 de 47,3 %)
Twiede Devisie (Nederlands voetbal)
De Twiede Devisie is 'n Nederlandse voetbalcompetitie. 't Is 't daarde niveau vaan de Nederlandse voetbalpiramide, oonder de Ierste Devisie en bove de Daarde Devisie. D'n opzat is semiprofessioneel; de competitie is (feitelek same mèt de Daarde en Veerde Devisie) bedoeld es brögk tössen 't profvoetbal en 't amateurvoetbal.
Historie
De Twiede Devisie woort oersprunkelek in 1956 ingestèld mèt de umerming vaan 't betaold voetbal door de KNVB. 't Gaof toen twie aofdeilinge, 'n Twiede Devisie A en 'n Twiede Devisie B. In de praktijk waore dit veural semi-professioneel clubs; vaan wat ze hun speulers oetbetaolde kós me neet leve. In 1966 woort dit trökgebrach tot ein inkel aofdeiling (in de sezoene 1960/61 en 1961/62 waor dat ouch al zoe), in 1971 woort de Twiede Devisie gans aofgesjaf. Lèste kampioen waore De Volewijckers.
Um doorstruiming tösse amateur- en profvoetbal weer meugelek te make woort in 2010 de Topklasse opgeriech. De kampioen vaan dit niveau kós es 'r wouw promovere nao de Ierste Devisie, te koste vaan de lieg geklasseerde club dao-oet. In de praktijk wouwe de Topklasseclubs dit gaaroet neet; de eise die de KNVB stèlde aon de accommodatie en de bedriefsveuring laoge wied vaan wat me es amateurclub (zelfs in 't al vrij professioneel topsegmint) gewoen waor. Daorum besloot me per 2016 de Twiede Devisie obbenuits op te riechte. Dao-in kóste diverse Topklasseclubs en belofteteams instruime; vaan de res vaan de Topklasse maakde me de Daarde Devisie.
Oondaanks alle gooj bedoelinge is 't nog ummer neet meugelek veur nao de Ierste Devisie te promovere. Wel zien de licentie-eise in de Twiede Devisie de lèste jaore get opgeveurd. E belaankriek bezwoer is voor sommege clubs 't mote speule op zondag; väöl orthodox-prottestantse clubs verbeeje dat expliciet in hun statute.
Kampioene
Opmerking: in 2020 en 2021 woort de competitie aofgebore resp. gaaroet neet gespäöld door de COVID-19-pandemie.
Opzat
De Twiede Devisie umvat 18 teams, boe-oonder ouch belofteteams vaan groeter clubs. In 't sezoen 2022/23 zien dat 'rs twie. Die speule in 34 speulrundes allemaol twie kier tegenein, eine kier oet, eine kier toes.
Me kin op dit memint (2023) neet oet de Twiede Devisie promovere (zuug bove). Bedoeling is tot dat later wel geit kinne. Wel weurt de winner vaan de competitie amateurkampioen vaan Nederland. Daobij plaotse de ierste veer teams - aofgezeen daan vaan belofteteams - ziech zoonder veurrundes veur de KNVB-beker vaan volgend jaor. Die veer clubs struime daan tegeliek mèt de blofclubs in de beker in. Degradatie oet de Twiede Devisie is wel meugelek: ein club degradeert direk, drei aander clubs speule naocompetitie. Ouch de belofteteams kinne degradere. Oet de Daarde Devisie romovere minstens twie clubs; dat beteikent tot 'n club die moot speule um in de Twiede Devisie te blieve nog vrij väöl risico op degradatie löp.
De Twiede Devisie is gooddeils gerecruteerd oet d'n top vaan 't amateurvoetbal, dus ouch oet de zaoterdagamateurs. Väöl zaoterdagamateurclubs zien vaan (orthodox-)protestantse signatuur en wèlle liever neet op de zondag voetballe. Um dit probleem (deils) op te losse kinne teams in de Twiede Devisie 'ne väörkäörsdaag aongeve; zoe hove ze in eder geval zoelaank ze neet promovere nog neet op de zondag te speule.
Clubs
In 't aonkoumend sezoen (2016/17) speule de volgende clubs in de Twiede Devisie:
Gein vaan dees clubs heet ieder aon de aw Twiede Devisie mètgedoon. Limbörgse clubs kint de competitie neet; EVV oet Ech kaom in 2016 neet wijer es de èlfde plaots in de Topklasse zondag en bleef zoedoende in de Daarde Devisie.
1849
1846 - 1847 - 1848 - 1849 - 1850 - 1851 - 1852 1849 (MDCCCXLIX) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|right|150px|Willem III der Nederlande
Gebore
thumb|right|150px|Ivan Pavlov, gebaore op 14 september 1849.
Gesjtorve
thumb|right|150px| Fryderyk Chopin, gesjtorve op 17 oktober 1849.
Lies van börgemeisters van Venlo
Dit is 'n lies van alle börgemeisters dae de gemeinte Venlo haet gehad. De börgemeisters woorte tot 1796 jäörliks gekaoze door de schepene. Eine peijbörgemeister waas 'nen börgemeister dae belas waas mit de stadsfinanciën. Vanaaf 1679 regiert mer einen börgemeister per ambstied.
Brón
Dees lies is euvergenome van de Nederlandse Wikipedia.
Koekelare
Koekelare (Wes-Vlaams: Kookloare) is e dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, arrondissemint Diksmuide. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 39,19 km² en had op 1 januari 2008 8.342 inwoeners.
Deilgemeintes
Koekelare besteit oet drei deilgemeintes. Binne Koekelare ligk daobij nog e veerde dörp. Koekelare zelf is mèt 28,45 km² en (2006) 6.870 inwoeners wiedoet de belaankriekste deilgemeinte.
Historie
In Koekelare zien prehistorische, Keltische en Romeinse voondste gedoon. De zoegenaomde Brugse Heerweeg leep door 't groondgebeed, wie ouch de Vlaamse Steinstraot. De naom is evels neet Keltisch of Latiens meh Frankisch. In 847 kump 'r veur 't iers veur, es Coclars, wat ziech liet opbreke in coc 'heuvel' en lars 'loo', 'ope plaots in 't bos'. In de vreug middeliewe laog Koekelare zuielek vaan e groet oontoontgonne gebeed, d'n Utfanc. Ouch in de negenden iew vele de Noormanne binne. Tege die invalle woort 'ne vlöchbörch ingeriech, dee later d'n Oosthof woort. Dao hele de hiere vaan Koekelare residentie. Later deeg de sjepebaank vaan 't Brugs Vrije hei 'n leprozekolonie inriechte. In de zestienden iew raakde 't gebeed mèt de Tachtegjaoregen Oorlog versjäörd, wat de bevolking sterk verminderde. Daonao woort 't dao rösteg en naom 't aontal bewoeners lankzaamaon touw. 't Gehuch De Mokker (oersprunkelek 'nen herberg) greujde in d'n twintegsten iew oet tot e dörp (sinds 1925 'n eige parochie). In 't Interbellum woort de plaots sterk door de verzuiling getroffe. In 1971 woorte de klein gemeintes Bovekerke en Zande aon Koekelare touwgeveug.
Chiny
thumb|Locatie va Chiny in Luxemburg. Chiny is 'n gemèngde en sjtad in de provincie Luxemburg op 't Belsj in 't arrondissemaent Virton. Op 'n oppervlakde va 113,69 km² wonne 5.198 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 46 minse per km².
Basgitaar
thumb|Basgitaar (Music Man StingRay). 'n Basgitaar is 'n elektrisch versterk getokkeld snaorinstrumint wat toene in 't basregister veurtbringk. 't Instrumint zuut oppervlekkeg oet wie 'n elektrische gitaar en weurt wie dees in de erm gehawwe, meh is gestump wie 'ne (veersnaorege) contrabas: ,E-,A-D-G. De notatie is twie octave hoeger, in de g-sleutel, zoetot me ze wie 'n gitaar kin leze. Tabulature zien evels gebrukeleker. 't Gief fretloes en gefretde basgitare; de ierste pak me, op geveul en ervaoring, perceis boe me de toen wèlt höbbe (wie de contrabas en aander striekers), de twiede bespäölt me door de vinger in 't vekske te lègke. 't Twiede typ is gemekeleker, zeker veur gitariste, en weurt väöl mie touwgepas. Gemekelek veur gitariste is ouch tot de veer snaore vaan 'n basgitaar perceis zoe zien gestump wie de veer liegste snaore vaan de gitaar, meh daan 'n octaaf lieger. De basgitaar is in de jaore daarteg oontwikkeld meh kaom pas in 1951 in groete productie, mèt 't oetbringe vaan de Fender Precision Bass. In de rock 'n roll woort heer alumtegewoordeg, en allewel tot väöl rock 'n rollbands nog 'ne contrabas hadde, is sindsdeen 't instrumint oet de popmeziek in 't algemein en de rockmeziek in 't bezunder neet mie weg te dinke. Ouch in d'n jazz, in 't bezunder de rock jazz, nump heer de plaots vaan de contrabas in. Oonder de wienege bands die gein basgitaar hadde zien The Doors.
Andijk
frame|Ligking vaan Andijk in Noord-Holland Andijk is e dörp in de gemeinte Medemblik, in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in de striek Wesfriesland, aon 't IJsselmeer, mèt op 1 januari 2010 6488 inwoeners en 'n oppervlak vaan 47,70 km2 (daovaan 26,71 km2 water). Bij 't dörp Andijk hure ouch de naobersjappe Bangert en Kerkbuurt. De plaots heet veural beteikenis es centrum vaan land- en tuinbouw; daoneve is ouch 't watertoerisme vaan belaank.
Mono Lake
thumb|250px|right|Ligking vaan Mono Lake thumb|250px|right|Satellietfoto vaan Mono Lake thumb|250px|right|Zaajtpilare in Mono Lake. Mono Lake is e zaajtmeer in Mono County, Californië. 't Ligk tösse Sierra Nevada en de White Mountains, ten ooste vaan Yosemite National Park.
't Meer is e zier produktief ecosysteem, en vaan groete beteikenis veur talloes veugelsoorte die in de umgeving leve.
Line-eilenj
De Line-eilenj vörme 'n groep van èllef atolle en leeg koraaleilenj in de centrale Groten Oceaan, t'n zuje van Hawaï. Ach van dees eilenj beheure tót Kiribati, de euverige drie zeen territoria van de Vereinigde Sjtate (Jarviseilandj, Kingmanrif en Palmyra-atol). Alle Line-eilenj waere of waerde in 't verleje opge-eis door de Vereinigde Sjtate.
De Line-eilenj die 'n óngerdeil zeen van Kiribati bevinje zich in de vreugste tiedzone van de waereld: UTC+14. Det beteikent det d'n tied dao 'tzelfde is es op Hawaï, mer den 'nen daag eerder.
Classicisme
Classicisme is de verzaomelnaom veur stijle die naodrökkelek trökgriepe op 'n bewoonderde klassieke periood, gemeinelek es reactie op de ierder stijl die me mesjiens es 'excessief' of 'decadent' beoerdeilt. In de westerse wereld geit 't gemeinelek um imitaties vaan de kuns vaan de Aw Grieke en Romeine.
Stijle die deze naom höbbe gekriege zien oonder mie:
Wèld peerd
thumb|Przewalskipeerd Wèld peerd is de verzaomelnaom veur alle oondersoorte vaan 't peerd (Equus ferus) boete 't taam peerd (E.f. caballus). De einege levende wèl oondersoort is 't Przewalskipeerd (E.f. przewalskii), wat vaan nature in Mongolië veurkump. Tot roond 1900 gaof 't in Oos-Europa en Wes-Azië nog d'n tarpan (E.f. ferus), dee ing verwant waor aon de veurawwers vaan de modern taam peerd.
Versjèllende populaties vaan Equus ferus caballus zien later vrijgelaote en soms gans verwèlderd. Zoe'n rasse, wie de mustang in Noord-Amerika, de sorraia in Portugal of 't Namibpeerd in Namibië, mage gein wèl peerd heite meh weure verwèlderde peerd geneump.
Am Kämpchen
Am Kämpchen ligk t'n zuje vanne Birgelerbaek en bósgebied, inne richting van Obere Heide, t'n wèste van Entenpfuhl, t'n naorde van Wasseberg en t'n wèste van Birgele.
Friedrich Nietzsche
Friedrich Wilhelm Nietzsche (Röcken, 15 oktober 1844 bis Weimar 25 augustus 1900) waor 'nen invloojrieke filosoof en ethicus oet de existentialistische en atheïstische treditie.
Heer veel väöl lui in de ethiek aon. Heer zach tot Sokrates de sjöld waor vaan alles wat d'r fout is gegaange in de Europese ethiek. Bij de Sophiste ging dat nog good, zeet heer. Zie leefde in de perfekte maotsjappij boe-in 't belang woort gehech aon emotie (chaos) en reije (orde) en tot niks zeker is in de wereld en kennis relatief en subjektief is. Sokrates vernietegde dit, stèlt Nietzsche, en is daorum veur Europa de Originele Zun. Sokrates waor lielek. Dus de sjoenheid, die zoe belaangriek waor voor de Sophiste en eigelek de ganse Griekse maotsjappij, maakde geine plaots veur Sokrates. Volges Nietzsche is dit de reije boerum Sokrates 'n aander wereld bedach, boe sjoenheid geine rol späölt en zien wiesheid alle rolle späölt. Tot Nietzsches ergernis nömp 't christendom dees ethische gedachte vaan twie gesjeije werelde euver: 't Heimaols en Heinaomaols. Kant stèlt tot veer de wereld neet kinne zien boete euze kop meh neettemin geluif heer nog altied in dees wereld die Sokrates heet bedach. Nietzsche betaomp ziech daorum bis 't positivisme: me mót vaan de kèrk aofkomme en allein nog geluive in weitesjap. Alles kin gemete, gekwantificeerd en getèld weure. Nao dees stelling gemaak te höbbe stèlt Nietzsche 'n paar belaangrieke, retorische vraoge: Kin God getèld weure? Nein. Kin metaphysica getèld weure? Nein. Heer kump heidoor bis de conclusie (en mesjiens wel de bekinste oetspraak vaan de moderne ethiek): "God is doed!". Heer stèlt de vraog ouch bij aander oonderwerpe. 'n Belaangrieke vraog veur de ethiek is, of weerde/morele getèlde kinne weure. 't Antwoord is obbenuits nein. Moraliteit meint dus niks. Evels, stèlt Nietzsche, is dit neet de doed vaan de ethiek; en daomèt geit heer tege 't nihilisme in. Es me nimmie geluif in e moraal, is me verlore in leegte, e leeg look, e zwart look vaan niks, umtot me niks me heet um ziech tege te steune. Nein, stèlt Nietzsche, me mót ziech steune op ziechzelf, en vaanoet hei vaan 't leve genete. Heer creeërt heimèt 'n nui term (die later door Adolf Hitler gans oet häör contex zal weure gebrach): der Übermensch. D'n Übermensch (d'n Euvermins) is de mins mèt de riechtege psychische instèlling in 't leve. Heer steunt op ziechzelf, geef beteikenis aon 't leve, maak keuzes veur häömzelf en daorum geluif heer (en daomèt doorbreek heer) de Iewege Herhaoling. De normale mins (volges Nietzsche 'n tössestop vaan aap nao Übermensch) krijg negatieve geveules bij iewege herhaoling. Volges Nietzsche heet de Übermensch, vrij vertaold oet 't Duuts, "sjiet aon de iewege herhaoling" en ouch "sjiet aon 't verleije en de toekoms". Heer haolt zie plezeer oet 't allewijle. 't Universum is neet allein veur altied in herhaoling mer is in beweging door de Wil vaan Force. Alles wat in 't universum beweeg is chaos, umtot 't gein reije heet. Um dit touw te passe oppe functionele meneer, is reije nudeg. Nietzsche zeet dus tot 't belaangriek is um 50% nao Apollo (Grieks metafoor veur orde) en 50% nao Dionysus (Grieks metafoor veur chaos) te luustere, umtot me allein creatief kin zien door ziech um te dope in de chaos en dees vervolges te illustrere mèt rationaliteit.
Heer had 'n groete invlooj op latere filosofe van dees tied, wie Peter Sloterdijk.
Lies vaan geweze gemeintes in Drenthe
Dit is 'n lies vaan opgeheve, aofgesplete en umgeduipde gemeintes in de provincie Drenthe. Nui gemeintes zien aongegeve mèt 'nen asterisk (*).
1998
Sinds dees herindeiling heet de provincie nog 12 gemeintes.
1884
Nao dees herindeiling had de provincie 34 gemeintes.
Ulvend
thumb|150px|right|Grenspaol 21, miedde in Ulvend, verdeilt 't gehuchske in [[Belsj, (gemeinte Voere) en Nederland (gemeinte Mergraote ).]] thumb|left|Gemeinte-grenspaol in Ulvend Ulvend (Nederlands: Ulvend) ies 'n klein buurtsjap, van Noorbaek in de gemeinte Èèsjde-Mergraote in 't heuvelland van Zuud-Limburg en 'n buurtsjap dat huèrt bie S'n Maeëte, gemeinte Voere op 't Belsj. 't Besjteit oet 'n paar häöf en hoezer, die liegke rónd 'n krusing van waeg, die Noorbeek mèt de Plank en Sjlenake mèt S'n Maeëte (Belsj) verbinge. De grens van Belsj löp dweersj de doorheen. Neve 'n Maria van Banneux - kapelke sjtoon d'r ouch nog twiè veldkruzer. 'nen Haof op Noërbr'ig ies geboewd in baksjtein mèt lieste en dörpele van helle sjtein. In de sjtraotgevel bevingk ziech 'n niske mèt 'n Mariabeeldsje d'r in. In de dörpel van de nis sjteit gebeiteld: de initiale W.T. en 1771.
Trivia
In d'r tied dat de kerncentrale va Tsjernobyl explodeerde zoogs-te hie de keuj an d'r ene kaant van d'r waeg waal boete lope en an d'r aandere kaant neet. Dit waor 't gevolg van 'n versjillende reaktie van de Belsje en de Hollensje uvverighèèd op dizze raamp en dus neet van de wirklik gemaeëte waardes in dit gebied èèges.
Áncá
De spraok hètj ouch waal Bunta. 't Kan zeen det 't dezelvendje spraok is es 't Manta.
De spraokstatus veur dees spraok is laevetig (6a); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties en det de situatie haadbaar is.
13th
13th is 'ne film oet 2016.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan documentaire, misdrieffilms, historiefilms.
De film woort geregisseerd door Ava DuVernay en heet 'nen doer vaan 100 menute.
Étalle (Belsj)
thumb|Locatie van Etalle in Luxemburg. Etalle of Étalle is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Luxemburg op 't Belsj in 't arrondissemaent Virton. Op 'n oppervlakde va 78,1 km² wonne 5.724 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 73 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|De kèrk van Etalle. Buzenol, Chantemelle, Croix Rouge, Fratin, Huombois, Sainte-Marie-sur-Semois, Sivry, Vance en Villers-sur-Semois.
Aveyron (verdudeliking)
Aveyron kan verwieze nao:
Aude
thumb|Ligking van 't departement Aude. 't Departement Aude is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 11. 't Is gelaengen in 't zuje, grenzendj ane departemente: Ariège, Haute-Garonne, Tarn, Hérault en Pyrénées-Orientales. De houfstad is Carcassonne.
Demografie
Lies vanne grótste tieën gemèndje in 't departement:
Obere Heide
Obere Heide is e gehuch inne Duutsje gemèndje Wasseberg, innen deilstaot Naordrien-Wèsfale. 't Vörmp feitelik e verlingdje vanne Sandstraße die begintj in Birgele.
De volgendje straote ligken op Obere Heide: Obere Heide, Untere Heide, Heesweg, Op de Berg, Sandstraße en Arsbecker Bahn.
Obere Heide ligk t'n zuje en t'n wèste van 't bebusjdje Sjaagbaekdaal (nao 't oeaste ligk Willeraod), t'n naorde vanne Birgelerbaek, inne richting van Am Kämpchen en Entenpfuhl en t'n oeaste van Birgele.
Kesjteël Aldenghoor
thumb|200px|Kesjteël Aldenghoor in [[Hale]] Kesjteël Aldenghoor is gelaege aan de Kasteellaan in 't Midde-Limburgse dörp Hale, dat sins 2007 deil oetmaak van de fusiegemeinte Leudaal.
Besjrieving van 't kesjteël
't Kesjteël is gelaege op 'n ómgrach terrein en ómvat 'n hoofgeboew besjtaonde oet tweë haoks op mekaar sjtaonde vleugele mèt wolfdake. Op de bènnehook haet 't 'ne zjwaore rónje taore van baksjtein en mergel mèt 'ne hoage sjpits van róndj 1700. 't Middeleëuwse kesjteël hèj veer taores wovan allein de hujige taore is euvergebleve. De drie anger taores woorte bie 'n belegering door 'n roaversbende aan 't begin van de 17e eëuw verrinneweert tiedes de Tachtigjaorige Oarlog. Waal haet 't allewiel nog veerkantje täörekjes op drie heuk van de hoofvleugel.
't Kesjteël haet teves 'n haokvörmige veurbörch of neerhaof oet de 18e eëuw besjtaonde oet 'ne inganksvleugel mèt mansardedaak en 'n paortpaviljoen mèt zadeldaak tösje gezjwenkte topgevels. De doorgank aan de veldjkantj haet 'ne sjluutsjtein mèt 't jaortal 1750 en ónger 'ne fronton en aan de haofkantj bevundj zich 'ne sjluutsjtein mèt 't jaortal 1886. De toegank tot 't kesjteël geit euver 'n brök mèt drie gemetselde baoge. Inwèndig haet 't o.a. 'ne zandjsjteine sjouw en 'n zaelke mèt betummering in Lodewijk XV-sjtiel.
Politicologie
Politicologie, ooch wal politieke wetensjappe geneumd, is 'n discipline binne de sociaal wetensjappe die zich bezighèlt mèt 't besjtudere van d'r politiek. De contemporain politicologie is in vergelieking mèt aander wetensjappe ópmerkelek ömdat ze neet èng methode hanteert en d'r neet 'n eenduidige definitie van 't vakgebied te gaeve is.
Kesjteël Aldenghoor
Gesjiedenis en beweuners
In 1380 verkochte de heëre van Ghoor 't kesjteël aan Eustache van den Bongaert óm vervolges in 1428 weer op Aldenghoor trök te keëre. Noe verbleve ze dao tot 1501. De gebreurs van Ghoor ware beruch in Midde-Limburg en ze maakde 't zoa bóntj dat ze woorte achternaogezaete door de plaatsjelike drossaard en gedwónge ware óm oet te wieke nao de anger ziej van de Maas wo de drossaard gein bevoogheje hèj.