cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Europees kampioensjap hierevoetbal 2024
Knock-outfaas
De zèstien euvergebleve teams speule daan e knock-outtoernooj, wat op 29 juni begint mèt de ierste achste finaoles en daan op 14 juli indeg mèt de finaol. Wie te doen gebrukelek bij EK's gief 't gein klein finaol um de daarde plaots.
AZ
thumb|Logo vaan de cub. thumb|AZ in 't AFAS-stadion veuraofgaond aon 'nen [[Europees voetbal|Europese match tegen FC Malmö.]] AZ is 'ne voetbalclub oet de Nederlandse stad Alkmaar, mèt ouch faciliteite in aander Noord-Hollandse plaotse. De club is in 1967 opgeriech oet 'n fusie vaan de twie profclubs Alkmaar '54 en FC Zaanstreek; AZ steit veur Alkmaar-Zaanstreekcombinatie. Tot 1986 stoont de club bekind es AZ '67. AZ späölt zien toesmatches in 't AFAS-stadion in Alkmaar, boe plaots is veur zoe'n 17.000 lui. 't Amateur- en aspirantecomplex vaan AZ steit in Wormerveer, d.w.z. in de Zaanstreek. 't Hiereteam vaan AZ späölt in de Ieredevisie en is twie kier landskampioen gewees (in 1981 en in 2009), 't damesteam späölt ouch in de Ieredevisie en woort tösse 2008 en 2010 drei kier landskampioen. 't Belofteteam späölt in 't sezoen 2016/17 in de Twiede Devisie.
Rizzeltaote sinds 1967
Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke.
Jach
De jach of jage sleit op 't opspäören of lokke van wilj bieëster mit 't ènj die doead te maken of te vange veur aetes of anger deerlike perdukte, vermaak, es netuurbehieërsmaotregel of t'r bestriejing van sjaaj of euverlas.
Jagen is ein vanne aadste menere veur luuj óm aan aetes te kómme; de ieëste miense waren al jaegers. Allewiel wuuertj in Nederlandj bao nimmieë gejaag veur inne laevesbeheufdje te verzeen. Waal wuuertj nag gejaaj veur euverlas te bestrieje of sjaaj ane ougs te verkómmen of te bepirke. Wiejer wuuertj de jach nag recreatief es sport bedreve.
't Grótste deil vanne jach in Nederlandj wuuertj gedaon door amatäörjaegers. De jach door amatäörs wuuertj ouch waal plezeerjach geneump en is ómstreje. Väöl organisaasje zètte zich in veure plezeerjach te verbi-jje.
Provinciale waeg 271
ħ thumb|N271 De provinciale waeg 271 is 'ne waeg in de Nederlandse provincies Gelderland en Limburg. De waeg is óngevier 60 kilomaeter lang en loup vanaaf d'n A73 beej 't dörpke Heume ónder Numwaege nao daezelfden A73, zjus ten zuje van Venlo. De N271 leejt parallel aan de grens mit Pruses en loup door 't Nasjonaal Park De Maasdune.
Geschiedenis
De N271 dae weej huuj kinne, is 'n gedeilte van de alde riekswaeg tösse Numwaege en Mestreech. In 1957 kreeg 't 't nómmer N95. In 't riekswaegplan van 1959 waas de route gepland es autobaan. 't Tracé beej Gennep en beej Árse woort daorum óngeliekvloers oetgeboewd. In de zaevetiger jaore kreeg de waeg zien hujige nómmer. Door d'n aanleg van d'n A73 op de linkeroever in de zaevetiger jaore en d'n A77 in de tachetiger jaore is de N271 allein nog van regionaal belang. De route is daorum euvergedrage aan provincie en de gemeintes en vuul stökke woorte neet wiejer oetgeboewd nao 'ne autobaanstatus. De naam "Riekswaeg" is aevel op vuul plekke bewaard gebleve.
De N271 tösse Venlo en Brach
Wies 2007 leep de N271 nog door tot Brach, ónder Remund. De waeg góng heejbeej dwars door woeënkerne, wie Tegele, Belvend en De Ruiver. Um de dörpe te óntlaste, woort 't verkier umgeleid via de N567, dae ouk de "S(j)treikwaeg" woort geneump. Dizze waeg waas lang neet vaedig. In 2002 woort de waeg esnog doorgetrokke nao de Zujerbrök euver de Maijem. De deile van de N271 door de kerne woorte toen euvergedrage aan de gemeintes. De N567 woort mit de boew van d'n A73 in 2007 en 2008 groeëtedeils vervange.
Allennes-les-Marais
Allennes-les-Marais is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59251. De gemeinte is 5,55 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 3 456 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 623 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Aibes
Aibes is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59149. De gemeinte is 9,23 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 372 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 40 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Ferdinand Grapperhaus
thumb|Grapperhaus bij 'n rendez-vous in Bölgarije mèt Europese ministers vaan Justitie Ferdinand Bernard Joseph Grapperhaus (Amsterdam, 8 november 1959) is 'ne Nederlandse politicus, juris en advocaat. Heer waor d'n minister vaan Justitie en Veilegheid in 't kabbinèt-Rutte III. Heer is lid vaan 't CDA.
Zuid-Holland
Zuid-Holland is 'n provincie in Wes-Nederland. 't Is mèt aofstand de groetste provincie vaan Nederland nao inwoeners. Mier es de helf vaan de Randstad ligk hei. De meiste inwoeners zien geconcentreerd in en roond de kerne Leiden, D'n Haag, Rotterdam en Dordrech, die inmiddels bekans of gans aoneingegreujd zien. Mie landeleke gebeie zien 't Wesland, 't Greun Hart, De Hoeksche Waard en Goeree-Overflakkee.
Ferdinand Grapperhaus
Grapperhaus greujde op in 'n katholieke femilie in Amsterdam. Tösse 1977 en 1984 studeerde heer Rechte aon de Universiteit vaan Amsterdaom. Dao promoveerdere heer ouch in 1995. Vaanaof 1984 waor heer advocaat en tijdes die carrière is heer deiltied-hoeglieraar gewees aon de Universiteit Mestreech veur Europees arbeidsrech (2005-2017) en waor heer kroenlid vaan de Sociaol-Economische Raod (Sociaal-Economische Raad, SER) (2006-2016).
Zuid-Holland
Gemeintes
Zuid-Holland kint sins de lèste herindeiling (2023) 50 gemeintes.
In gein ander Nederlandse provincie zien zoeväöl gemeintes opgeheve en heringedeild es zjus in Zuid-Holland. In de negentiende iew had de provincie nog paar hoonderd gemeintes. Dit kump doortot de plattelandsgemeintes in dees provincie de rechsopvolgers zien vaan de ambshierlekhede in 't gebeed. Eder dörp en zelfs väöl gehuchte hadde oonder 't "ancien regime" 'nen eige hier gehad. Dit steit in tegestèlling tot beveurbeeld Friesland, boe me de vaanaajds groetsjaole grietenije mèt väöl neet-zelfstendege dörpkes tot gemeintes maakde. In 't Keuninkriek bleke de väöl landeleke gemeintes mèt mer e paar inwoeners neet te handhave. Daobij zien väöl dörper opgeslók door de ziech zjus in dees provincie ummer oetbreiende stei. Later zien ouch ummer mie lendeleke en veursteideleke gemeintes gefuseerd.
Ferdinand Grapperhaus
Tijdes de besjeting in de Utrechse wiek Kanaleneiland op 18 miert 2019, waor Grapperhaus väöl in de aondach umtot heer moos opheldere of de situatie um 'n terroristische aonslaag góng, en zoe jao, of de bewegingsreie gegroond waor in 'n Islamitische ideologie.
Grapperhaus' vrouw hiemelde in 2016. Zie leet häöm achter mèt drei zöäns en ein dochter.
Zuid-Holland
Historische inwoenertalle
(v1830=100)
Anneux
Anneux is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59400.
De gemeinte is 5,44 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 259 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 48 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj. Dit is evels neet 't geval veur dees gemeinte, die al vaan vreuger aof bij Cambrai huurde.
Annœullin
Annœullin is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59112.
De gemeinte is 9,01 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 10 471 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 1 162 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Aniche
Aniche is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59580.
De gemeinte is 6,52 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 10 085 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 1 547 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Quenya
thumb|450px|De beginregele vaan Tolkien zie gediech Namárië, in tengwar en Latiens sjrif. De vertaoling lojt: Aoh! Wie goud valle de blaajer in de wind,  lang jaore talloes wie de vleugele vaan de buim! 't Quenya is 'n fantasietaol die door de elve in de fantasiewereld vaan J.R.R. Tolkien weurt gesproke. In d'n tied boe-in The Hobbit en The Lord of the Rings speule is de taol al oetgestorve en weurt ze slechs levend gehawwe es cultuurtaol, op 'n meneer wie 't Latien in de modernen tied es klassieke taol functioneert. 't Quenya is neve 'n aander elvetaol, 't Sindarijns, de einege vaan Tolkien zien fantasietaole boevaan genoog informatie besteit um drin te sjrieve. Väöl Tolkien-leefhöbbers sjrieve gediechte in 't Quenya.
Aofkoms
Tolkien, dee in zien jäög väöl versjèllende taole lierde, waor bezoonder gereurd door 't Fins. De sjoenheid en elegantie vaan dees taol inspireerde häöm tot 't sjöppe vaan 'n kunstaol. 't Quenya heet daan ouch väöl vaan de fonologie en grammair vaan 't Fins euvergenome. Ouch 't Latien en Grieks zien vaan groet belang gewees.
In 't Tolkien-universum is 't Quenya de taol vaan de elve oet Eldamar, e land westelek vaan Middel-Eerd. Elve zien in de beuk vaan Tolkien minsechtege superwezes. Wie alle elvetaole stamp 't aof vaan 't Primitief Quendiaans, wat ziech daonao oontwikkelde in 't Eldarijns en daan in diverse dochtertaole, boe-oonder 't Quenya. Aon 't ind vaan 't Twiede Tiedperk verdween Eldamar vaan d'n eerdbojem. In 't Daarde Tiedperk, boe-in The Hobbit en The Lord of the Rings speule, is 't Quenya allein nog es cultuurtaol in gebruuk. Veur de daogelekse communicatie gebruke de elve noe aander taole, gans in 't bezunder 't Sindarijns. De elfetaole vaan 't Daarde Tiedperk stamme neet vaan 't Quenya aof, meh veural vaan 't Gemein Telerijns ('n zöstertaol vaan 't Quenya die tegeliek gesproke woort).
Dees genealogie is pas later door Tolkien bedach um zien taole 'n plaots te geve in 'ne coherente fantasiewereld. Feitelek begós heer al roond 1910 aon Quenya, daonao aon de veurluipers vaan 't Sindarijns en góng heer pas nao The Hobbit serjeus aon 't werk mèt de res vaan de taole. Bijgevolg heet heer die aander taole ouch väöl minder oetgewèrk.
Dialekte
Tolkien oontwikkelde drei variante vaan 't Quenya. Ierstens 't aajd-Quenya, de vörm die woort gesproke ietot de taol oeterein greujde. 'n Bezunderheid vaan dees taol is tot ze nog versjèl maak tösse nominatief en accusatief, e versjèl wat in 't later Quenya verlore geit. Later oontstoon twie variante, Vanyarijns en Noldorijns. Umtot de Noldor-elfe weer trökkierde nao Middel-Eerd, is 't hun taol die 't belaankriekste is veur de werke vaan Tolkien.
Substantieve
De substantieve höbbe gein geslachte. Ze weure verboge in twie getalle en nege of tien (aofhenkelek vaan periode en dialek) naomvalle. 't Bepaold lidwoord is in alle naomvalle i, 't gief gein oonbepaold lidwoord.
Werkwäörd
't Quenya kint vief tije: presens, imperfectum, perfectum, touwkoumenden tied en aoristus. Dees verdeiling baseert ziech op 't Aajdgrieks.
Amfroipret
Amfroipret is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59144. De gemeinte is 1,54 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 216 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 140 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Neom
Neom (es beeldmerk gesjreve wie NEOM; Arabisch نيوم niyaum/niyōm) is 'n stad in aonbouw in Saoedi-Arabië, aon de Roej Zie daan wel de Golf vaan Eilat. 't Projek woort in 2017 begós op initiatief vaan kroenprins Mohammed bin Salman. De megastad zouw mote bestoon oet diverse enorm projekte, allemaol mèt hun eige opzat en formule. De stad moot gans zoonder oto's en emissie goon functionere.
Oonderdeile
De stad geit bestoon oet de volgende oonderdeile:
Arleux
Arleux is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59151.
Anzin
Anzin is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59410.
Anhiers
De gemeinte is 1,71 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 890 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 520 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil
Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil (dèks korteweg Les Eyzies geneump) is 'n gemeinte mèt oongeveer 800 inwoeners in 't departemint Dordogne in de regio Nui-Aquitanië. Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil ligk in de Périgord Noir. In 1905 kraog 't dörp Tayac de naom Les Eyzies-de-Tayac. In 1973 fuseerde Les Eyzies-de-Tayac met het dorp Sireuil en kraog 't de huidege naom Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil.
Bezienswaardeghede
In 't pläötske ligk 't Musée national de Préhistoire ('t Nationaol Museum vaan de Prehistorie). Daoneve is 't bekind door de vindplaots (de Abri de Cro-Magnon) vaan de vief ierste skelette vaan de Cro-Magnon-mins, de vreugs bekinde veurbeelde vaan de Homo sapiens sapiens.
't Gief ouch nog allerlei archeologische sites in de streek zoewie Font-de-Gaume ('n grot mèt mie es twiehoonderd grotsjèlderinge), Grotte du Grand Roc ('n druipsteingrot), Château de Commarque ('n kasteelruwien die 'heroontdèk' is in 1968).
Bronne
Gebaseerd op de Nederlandstaolege en Ingelstaolege versie vaan 't gelieknaomeg artikel.
Grönnens Laid
't Grönnens Laid is 't volksleed vaan de provincie Groninge.
Armentières
Armentières is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59280.
Grönnens Laid
't Is 't einege volksleed dat officieel in 't eige dialek gesjreve steit.
Dit volksleed is in 1919 gesjreve door Geert Teis Pzn (pseudoniem vaan Gerhard Willem Spitzen). 't Is nog ummertouw geleef bij de Groningse bevolking en weurt oonder mie gebruuk es goalmeziek veur FC Groningen.
Teks
Grönnens laid.
Van Lauwerzee tot Dollard tou Van Drente tot aan 't Wad, Daor gruit, daor bluit 'n wonderlaand, Rondom ain wondre stad: *) Ain Pronkjewail in gaolden raand Is Grönnen: Stad en Ommelaand.
Daor broest de zee, daor hoelt de wind Daor soest 't aan diek en wad, Maor rusteg waarkt en wuilt het volk Het volk van loug en stad. Ain Pronkjewail in gaolden raand Is Grönnen: Stad en Ommelaand.
Daor woont de dege degelkhaaid De wille, vast as staol, Daor vuilt het haart, wat tonge sprekt In richt- en slichte taol. Ain Pronkjewail in gaolden raand Is Grönnen: Stad en Ommelaand.
Anstaing
Anstaing is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59152.
De gemeinte is 2,3 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 517 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 660 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Ingrid van Engelshoven
thumb|Van Engelshoven in 2017 Ingrid van Engelshoven (Delfzijl, 12 juli 1966) is 'n Nederlandse politica vaan de sociaol-liberaole partij D66. Sinds 26 oktober 2017 is zie minister vaan Oonderwies, Kultuur en Weitesjap in 't Kabbinèt-Rutte III.
Van Engelshoven studeerde bestuursweitesjappe en rechte in Nimwege en Leie. In häöre studententied waor zie veurzitter vaan de Nimweegse aofdeling vaan D66. Vaan 2007 bis 2013 waor zie partijveurzitter vaan D66. Tösse 2010 en 2017 waor zie wèthawwer naomes die partij in D'n Haog. In 2017 waor zie veur korten tied lid vaan de Twiede Kamer veurtot zie Minister vaan Oonderwies, Kultuur en Weitesjap woort.
Van Engelshoven is dèkser in de media geneump veur opvallende standpunte die ouch op kritiek kin rekenene vaan aander politici. 'n Paar veurbeelde zien: häör standpunt oet 2016 tot de zoegenaomde brögkklas (brugklas), de periood boe-in weurt beslote nao welk sjaolniveau Nederlandse lierlinge mote gaon, moot weure verlenk mèt drei jaor (op de meiste sjaole is dat noe ein jaor), de stèlling oet 2016 tot D'n Haog ziech minder moot bemeuje mèt gemeintes (zie gebruukde es veurbeeld de käös vaan gemeintes of winkels ope of touw blieve op zoondag), 't verhoege vaan de AOW-leeftied, 't heller oondersteune vaan taoloonderwies veur vrouwlui, de ikkenomische zelfstandegheid vaan vrouwlui motivere um hoeselek en seksueel geweld tege te goon en mie plaots vrijmake veur historisch belaankrieke vrouwlui in 't canon vaan de Nederlandse historie in 't oonderwies. Mèt dat lèste standpunt kraog Van Engelshoven zie 't aon de stek mèt CDA-leier en coalitiecollega Sybrand Buma.
Bróns
Bróns is 'n legering van kaoper en tin. Meistes zitj 't gehaldje aan tin tösse de 10 de 30%. De kluuer is ruuetsig, meh wie mieë tin is toegeveug, de gaelsiger die wuuertj. Traditioneel gezeen is bróns 't derdje aedelmetaal; wen einen 'n derdje plaats behaoltj bekump t'r de brónze medaalje.
De periood worin väöl metale veurwirper oet bróns woorte gemaak neump me waal de brónstied. Bróns is 't ieëste metaal (op inkel ieëre veurwirpe van inkel kaoper oet 't neolithicum nao) det dore miens woort vervaerdig. 't Vervóng stein, mit naam vuurstein. Bróns kènmirk zich es e tej en kórroozjebestenjig matterjaal det zich good lieëntj mit bewirk te waere. Brónze veurwirpe waere meistes gegaote. Allewiel wuuertj bróns veurnamelik nag toegepas in kirkklök en standjbiljer.
Me mót bróns neet verwarre mit messing; det is 'n legering van kaoper en zink. Messing is ieëre gruuengaelsig en roeadgaelsig en wiejer get doeffer inne kluuer. Wen bróns verwaertj wuuertj 't aevel doeffer en get mieë gruuenbluitsig inne kluuer.
Armbouts-Cappel
Armbouts-Cappel (Wesvlaoms en Nederlands: Armboutskappel of Armbouts-Kappel) is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59380.
Périgord
thumb|150px|Waope vaan Périgord Périgord (Occitaons: Peiregòrd / Perigòrd) is 'ne landstreek in Fraankriek dee, zjus wie de stad Perigueux, verneump is nao de Gallische volksstam Petricorii. Tot de Franse Revolutie waor 't 'n graofsjap in de toenmaolege provincie Guyenne-Gascogne. Nao de revolutie woort 't 'n departemint en veranderde de naom conform de regele in de naom vaan de belaankriekste revier dee door de streek struimp: de Dordogne. 't Huidege departemint behuurt tot de nuie regio Nui-Aquitanië.
Périgord is zier bekind veur zien keuke, die veural oet eend- en gansprodukte besteit zoewie confit de canard and foie gras. 't Is weier bekind es 't centrum veur truffels in Fraankriek. Ouch gief 't wienproduktie bij Bergerac (roed en wit) en Monbazillac (zeute witte wien).
thumb|150px|Oonderverdeiling vaan Périgord Périgord besteit oet veer gebede:
Historie
De ierste kier weurt 't graofsjap Périgord geneump tijdens de periode vaan Karel de Groete. 't Gief evels Roemeinse euverbliefsele in Perigueux, en de streek steit ouch bekind es de 'weeg vaan de minsheid' door 'n groete hoeveelheid vaan prehistorische opgraovinge. De bekindste is de grot vaan Lascaux, boein aofbeeldinge vaan oerosse, peerd, herte en aander bieste te zien zien die al zeker 17.000 jaor aajd zien, mer 't gief tientalle verseerde grotte. Ouch gief 't tientalle abri's (euverhangende rotswen boe-oonder lui ginge woene, grotwoeninge). In 't pläötske Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil woort in 1868 in de Abri de Cro-Magnon de allerierste skelette gevoonde vaan de Cro-Magnon-mins, 'ne latere tiedgenoot vaan de Neanderthaler. De Cro-Magnon behuurt tot de huidege en einegste nog levende minsesoort Homo sapiens sapiens.
Périgord waor ein vaan de slagvelde oet d'n Hoonderdjaoregen Oorlog tösse de Ingelse en de Franse in de veertienden iew en de vieftienden iew. De streek steit vol mèt middeliewse en Renaissance-kestiele, veural langs de Dordogne en de Vézère, zoewie Puymartin, Losse, Hautefort en Beynac.
Brónne
Dit artikel is gebaseerd op de gelieknaomege artikele op de NL, EN en FR wikipedia.
Anor
Anor is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59186.
FC Barcelona
thumb|'t Interieur van Camp Nou, 't toessjtadion van FC Barcelona sins 1957. In gael lètters is 't motto te zeen: Mes que un club, 'meer den ein klub'. thumb|Johan Cruijff haolde zowaal es sjpeler wie es traener grote suksesse mit FC Barcelona en greujde oet tot ein klubicoon. FC Barcelona is 'n foetbalklub oet Barcelona, Katalonië (Sjpanje). De klub beheurt toet de Europese en werreldtop. De klubkleure zin paars (of granaatrood)-blauw (blaugrana) en 't sjtadion van FC Barcelona is Camp Nou of Nou Camp, det letterlik 'nuuj veldj' beteikent. Aartsrivaal van FC Barcelona is Real Madrid. Wedsjtrieje tösse beide klubs sjtaon bekènd es El Clásico. Nag 'n belangrieke rivaal is buurtgenoot RCD Espanyol; de óngerlinge duels drage de naam Derbi de Barcelona. FC Barcelona waerde begin 2010 door de IFFHS verkaoze toet beste ploog euver de periode 1991-2009.
Veur de Katalaanse bevolking waerde in de jaore van 't sjtrenge regime van Franco de klub 't absolute symbool van häör eige identiteit en drang nao onaafhankelikheid. Det is toet op de daag van vandaag nag gebleve.
Veur de klub sjpeelde ónger angere Bernd Schuster, Diego Maradona, Hristo Stoichkov, Gheorge Hagi, Ladislao Kubala, Michael Laudrup, Romario, Ronaldo, Luís Figo, Patrick Kluivert, Ronald Koeman, Rivaldo, Ronaldinho, Lionel Messi, Xavi, Carles Puyol en Andrés Iniesta. Johan Cruijff behaolde mit de klub grote suksesse. Es sjpeler behaole Cruijff weinig tasbare prieze, sjlechs ein kampioensjap in 1974 en einmaol de Sjpaanse baeker (de Copa del Rey - in de tied van diktator Franco nag Copa del Generalissimo geheite), mer zien sjpel sjteit veur altied biej de supporters in 't geheuge gegrif. Later, wiej Cruijff traener waas, formeerde hae ein elftal det bekend kwoom te sjtaon es 't Dream Team. Het hoogtepuntj van dit team waas 't winne van de Europacup I in 1992, allewiel de Champions League genumd.
Frank Rijkaard, in 2003 aangesjteld es traener, wis ein team te fórmere det 't team van Cruijff evenaarde door naeve de landjskampioensjappe van 2005 en 2006 ouch de UEFA Champions League van 2006 te winne. Ouch 't team det ónger leiijing sjtóng van Josep Guardiola waerde vaak vergeleke mit 't Dream Team. In de letste zeve jaore waerde Barcelona vief keer kampioen in de Primera División en in zowaal 2009, 2011 es 2015 won 't de Champions League. In 2009 sjlaagde 't d'r es enige Sjpaanse klub ootj in om de treble te winne (landjskampioensjap, nasjonale baeker en Champions League), ein huzaresjtökske det in 2015 waerde euvergedaon en det gein inkele Europese klub twee keer lökte. FC Barcelona is de enige klub in Europa diej vanaaf de insjtelling van Europees foetbal in 1955 idder jaor deilgenaome haet aan ein van de toernooje.
Omni-sjportvereiniging
De klub is ein omni-sjportvereiniging. Ouch in 't basketbal (FC Barcelona Bàsquet), 't handjbal (FC Barcelona Handbol) es 't rólhockey (FC Barcelona Hoquei) is FC Barcelona erg suksesvól, zowaal nasjonaal es Europees. Verder zin biej FC Barcelona ouch veldjhockey, atletiek, volleybal, rugby, sofbal, wielrenne, vrouwefoetbal, zaalfoetbal en ieshockey vertaengeweurdigd, ouch al is det neet allemaol op hoog nivo. De bekendste sjlogan van FC Barcelona is Més que un club (Meer den ein klub in 't Katalaans), gezeen 't väölzijdige karakter van de klub - 't aantal sjporte det hae vertaengeweurdigd en de plaats det de klub innömt in Katalonië.
Gesjieddenis
FC Barcelona is ópgerich op 29 november 1899 door de Zjwitser Johan Joan Gamper. De eerste jaore sjpeelde veural Zjwitsers, landjgenote van Gamper, en Ingelse in 't eerste elftal. Begin jaore twintjig van de twintjigste eew belaefde Barça de eerste suksesvólle periode mit versjillende prieze. Ricardo Zamora, Josep Samitier en Paulino Alcántara wore in dae tied de grote sjterre.
Mit 't oetbraeke van de Sjpaanse Burgeroorlog en 't aan de mach kómme van Franco, waas d'r lange tied sjprake van ein sjterke óngerdrukking van de nasjonalistiese geveulens biej bevólkingsgroepen wiej Catalanen. Franco verangerde de naam van FC Barcelona zelfs nao 't Sjpaanse Club Futbol de Barcelona. Juige veur de eige klub FC Barcelona waas veur väöl Catalanen ein meneer om häör geveulens te ute. In de jaore vieftig kende FC Barcelona weer grote suksesse. Ónger de Sjlowaakse traener Ferdinard Daucik, de Argentijnse traener Helenio Herrera en de sjtersjpelers Ladislao Kubala en Luis Suárez Miramontes domineerde Barça in Sjpanje en in 't Jaorbeurssjtejebaekertoernooi. De verlaore Europacup I finale van 1961 taenge Benfica beteikende 't inj van dees suksesperiode. De kóms van Rinus Michels, Johan Cruijff en Johan Neeskens in de jaore zeventig brachte nuje suksesse mèt zich mit veur FC Barcelona, mit es hoogtepuntj de landjstitel van 1975. De jaore tachtig verlepe wisselend veur Barça, mer wiej Johan Cruijff in 1988 truukkeerde es traener biej de klub, begos de meist suksesvólle periode oet de gesjieddenis. Ónger leijing van Cruijff won 't bekende Dream Team ónger angere veer landjstitels en de Europacup I. Ouch ónger de Ingelsman Bobby Robson en de derde Nederlandse traener Louis van Gaal bleef FC Barcelona suksesvól. In 1992 kreeg de klub 't Creu de Sant Jordi, ein van de hoogste óngersjeijinge van de Katalaanse regering.
Nao ein mindere periode aan 't begin van de 21ste eew, waas 't in 2005 opnuuj ein Nederlenjer, Frank Rijkaard, dae Barça weer nao suksesse lèdje in de vorm van de landjstitel en de Supercopa de España. In 2006 waerde de landjstitel en de Supercopa geprolongeerd, terwiel ouch de UEFA Champions League waerde gewonne. Naodet de sezoene 2006/07 en 2007/08 priesloos bleve, waerde traener Rijkaard vervange door Josep Guardiola. Guardiola kende ein erg suksesvól debuutjaor es traener van FC Barcelona mit de nasjonale dubbel (landjstitel en Copa del Rey) en de Champions League in 2009, later det jaor gevolgd door de Supercopa, de UEFA Supercup en de werreldbaeker veur klubteams.
FC Barcelona is de eerste klub diej alle zes klubelftal baekers in ein jaor wón. Het wón in 2009 de Champions League, 't landjskampioensjap, de Sjpaanse baeker, de Europese Supercup, de Sjpaanse Supercup en 't Werreldkampioensjap foetbal veur klubs.
In 2010 prolongeerde FC Barcelona de landjstitel en de Sjpaanse Supercup ónger leijing van Guardiola.
Johan Cruijff numde 't kampioensteam ónger leijing van Guardiola ein verbaeterde versie van 't beroemde Dream Team.
In 2011 won 't veur 't 3e jaor op riej 't landjskampioensjap, häör 21ste titel in totaal. Ouch waerde in detzelfde jaor de Champions League gewonne.
Noord-Braobant
Noord-Braobant (officiële naom Noord-Brabant) is 'n provincie in zuidelek Nederland. Nao absoluut aontal inwoeners is 't de twiede vaan 't land. Geografisch vörmp Noord-Braobant d'n euvergaank vaan de kleilen in 't reviergebeed nao de oosteleke zavelgroond.
FC Barcelona
Besjtuur
FC Barcelona waerde besjtuurd door ein prizzedent. Deze prizzedent waert iddere veer jaor gekaoze door de leje van FC Barcelona, de socios. Iddere kandidaat mót veuraafgaond aan de verkezinge ein bepaold aantal handjteikeninge van medesjtenjers inlevere biej de klub om mit te moge doon. De kandidate mit genóg handjteikeninge sjtarte vervolges häör verkezingscampagne, wo-in meistal sjpesefiek nuje sjterfoetballers of traener waere belaofd aan de leje. Oeteindelik moge alle socios op de verkezingsdaag häör sjtum oetbringe op 't terrein van FC Barcelona. De verkezingsopkóms is regelmaotig hoger den biej de verkezinge veur 't besjtuur van Katalonië of Sjpanje. De winnaar van de verkezinge is de prizzedent van FC Barcelona veur de kommende veer jaor en moog ein besjtuur samesjtelle. Wanneer d'r biej de verkezinge naeve de zittende prizzedent gèn angere kandidate zin, waert de ambtstermien van de zittende prizzedent automaties mit veer jaor verlengd. Ein prizzedent moog taengeweurdig sjlechs twee opeinvolgende ambtstermiene vervölle. De huidige prizzedent is Josep Maria Bartomeu.
Supporters
De supporters van FC Barcelona waere geweunlik in Sjpanje culés (inkelvoud: culé) genumd, waat letterlik kóntje beteikent in 't Katalaans. De oorsjpróng hiejvan ligk verankerd in de historie van FC Barcelona. Veurdet de sjtadions Camp de Les Corts (1922-1957) en Camp Nou (1957-noe) de toeshaves van FC Barcelona waerde, sjpeelde de klub zien toeswedsjtrieje in sjtadion L'Escopidora (1909-1922). Róndjóm dit veldj sjtonge moere, en de supporters diej gèn kaertje kóste betale ginge den meistal oppe moere róndjóm 't veldj zitte om toch de wedsjtried te zeen. Dees supporters wore euver 't algemein 't meist fanatiek. Zittend oppe boetemoere van sjtadion Escopidora waas häör achterwerk zichbaar veur miense boete 't sjtadion. Dees numde de miense oppe moere "culés = konten". Toet op de daag van vandaag is dit nag sjteeds 't geval en wersjienlik zal det sjteeds zo blieve. Ein van de meist fanatieke supportersgroepe van FC Barcelona is de Boixos Nois.
De Boixos Nois sjtaon bekind es radikaal en gewelddadig en de Boixos Nois zeen zichzelf den ouch es hooligans. De groepering gebroekt ein bulldog es 't logo. De grote rivale van de Boixos Nois zin tradisjoneel de Ultra Sur van Real Madrid en de Brigadas Blanquiazules van RCD Espanyol. De Boixos Nois waerde begin jaore tachtig opgerich es ein linksgeoriënteerde groep. De naam is een samevoging van 't Katalaanse boig waat "gek" beteikent en van Can Boixeres, de wiek biej 't sjtadion Camp Nou wo de groep vaak samekömp róndjóm wedsjtrieje. Nois is Katalaans veur "jonges". De Boixos Nois haje zich veurnamelik op achter de gool aan de noordziej van Camp Nou. In de 21ste eew is de Boixos Nois ein groep zónger euvereinkomstige politieke insjlaag en zowaal linksgeoriënteerde es nasjonalistiese skinheads make deil oet van de groep. Ónger klubprizzedent Joan Gaspart haaj de Boixos Nois väöl privileges en waas d'r väöl euverlas van de groep. Gaspart durfde neet ech in te griepe. Kort nao zien verkezing toet klubprizzedent in 2003 ging Joan Laporta waal de sjtried aan mit de Boixos Nois. Hae sjafte de gratis tickets veur de groep aaf en veurde ein nultolerantie in taengeneuver supportersgeweld. De Boixos Nois wore neet bliej mit de maotregele van Laporta en de prizzedent ontving versjillende doodsbedreiginge. Leuze wiej ''Laporta, veur gaon dich vermoorde. Camp Nou is os hoes, 't graaf is dien. Doe raaks neet van ós aaf, klootzak'' waerde mit graffiti op ein moer van zien hoes aangebrach. Oeteindelik haaj de aanpak van Laporta toch sukses.
Fanklubs
FC Barcelona haet 1.337 offesjele fanklubs (fibberwarie 2010), ouch waal peñas of penyas genumd. De klub haet de fanklubs óngerverdeild nao 35 geografiese zones: de sjtad Barcelona (1-2), Katalonië (3-17), Sjpanje (18-33) en de werreld (34). Iddere fanklub haet zien eige registrasienummer. In Belsj zin d'r drie offesjele fanklubs, "Penya Barcelonista Casal Català Brussel·les" (Brussel, n.550), "Peña Barcelonista de Bruselas Saintguidon" (Brussel, n.1420) en "Penya Fanatiek FC Barcelona" (Genk, n.1519). Nederlandj telt twee fanklubs; "Fan Club Barcelona", offesjeel "Fan Club Barcelona de Rosmalen" (n.1323, det ónger angere ein eige websait haet, idder kwartaal ein tiedsjrif oetguf en reize organiseert nao wedsjtrieje van FC Barcelona) en "Penya La Máquina Blaugrana" (n.1532) diej in Zutphen is gevestigd. Naeve Sjpanje, Belsj en Nederlandj zin d'r ouch fanklubs in Bosnië-Herzogowina, Bulgarije, Denemarken, Duitslandj, Finlandj, Frankriek, Georgië, Griekenlandj, Groot-Brittannië, Hongarije, Italië, Kosovo, Oekraïne, Pole, Portugal, Ruslandj, Zjwede en Zjwitserlandj in Europa. In Afrika in Burkina Faso, Gambia, Guinee, Kameroen, Mali, Marokko, Sierra Leone en Senegal. In Amerika in Argentinië, Brazilië, Chili, Costa Rica, Cuba, Dominikaanse Republiek, El Salvador, Guatemala, Panama, Peru, Venezuela en Vereinigde Sjtaote. In Azië in Sjina, Japan, Singapore en de Vereinigde Arabische Emirate. In Oceanië in Australië en Nieuw-Caledonië.
Klublogo
Het klublogo van FC Barcelona, ouch waal escudo genumd, haet in de loup der jaore väöle verangeringe óngergaon. In de beginjaore sjpeelde de klub mit 't waope van de sjtad Barcelona op 't shirt mit daobaove de aafbeelding van ein vlaermoes. Hiejbiej verwees de vlaermoes, dae ouch aafgebeeld sjteit op de waopes van Palma de Mallorca en Valencia (en de lokale foetbalklubs Valencia CF en UD Levante), nao de euverwinning van graof Jaume I de Veroveraar op de More in de derteende eew. Volges de euverlevering zou toendertied ein vlaermoes oppe helm van de graof zin gaon zitte, ein teike van besjerming en oplettendheid.
Noord-Braobant
Gemeintes
Braobant heet sinds 2022 56 gemeintes.
FC Barcelona
Klublogo
In 1913 kreeg FC Barcelona, in naovolging van Ingelse foetbalklubs, ein eige klublogo. Het klublogo ómvat de olla mit dao-in drie vlakke en ein middebaan.
Tenue
In de óngersjtaonde tabel sjtaon de merke van 't tenue wo FC Barcelona mit gesjpeeld haet of noe nag sjpeelt.
Sjponsors
Toet 1 juni 2011 weigerde FC Barcelona kommersjele tenuesjpónsoring. Sins 2005 bevindj zich oppe linkererm waal 't logo van sjponsor TV3, en Katalaanse tilleviziezender. In 2006 sjloot de klub ein euvereinkóms veur vief jaor mit Unicef mit de slogan Barça, meer den ein klub, ein nuje werreldwieje haop veur kwetsbare kienjer, wobiej FC Barcelona de organisasie jaorliks mit ein bedraag van 1,5 miljoen euro sjteunt en baovendeen 't rech haet 't embleem van Unicef aaf te beelde op wedsjtried- en traeningskleijer. Hiej is ouch häör slogan, "Barça, més que un club", oet aafgeleid. Unicef kèn hiejdoor besjouwd waere es de eerste tenuesjpónsor in de gesjieddenis van de klub. Vanaaf 1 juni 2011 sjtóng de naam van de Qatar Foundation op 't tenue. Hiejmit woor dit bedrief de eerste 'echte' tenuesjpónsor in de gesjieddenis van de klub. Qatar Airways haet toet en mit 't sezoen 2016/17 op 't tenue gesjtaon. Hiejveur kreeg de klub €60.000.000 per jaor veur. Vanaaf 1 juli 2017 sjteit de naam van 't Japanse elektronikabedrief Rakuten op 't tenue van FC Barcelona.
De volgende bedrieve höbbe momenteel sjpónsorkontrakte mit FC Barcelona:
Noord-Braobant
Gemeintes
Noord-Braobant is vaanaajds 'n groete en diechbevolkde provincie mèt väöl dörper; daorum had 't vreuger ouch väöl gemeintes. Al begin negentienden iew, vaan 1810 tot 1821, begós me versjèllende dörper bestuurlek same te veuge. Ter verglieking: in Holland en Zieland weure daan allein de alderkleinste gemeintes opgeheve. Belaankrieke herindeilinge voonte wijer plaots in 1920 (stadsoetbreiing Eindhove), 1923, 1942 (oonder meir stadsoetbreiing Breda), 1973 (Land vaan Altena), 1994 (Noordoos-Braobant) en veural in 1997 (ganse provincie). De groetste herindeiling die me sindsdeen in de provincie had waor in de Meierij, boe me in 2017 de gemeinte Meierijstad instèlde. Veur 2022 stond nog 'n fusie in 't Land van Kuuk in de planning.
FC Barcelona
Sjpelerskern 2019-2020
Op de selektie van FC Barcelona B moog ouch ein beroep waere gedaon.
Château de Hautefort
thumb|Château de Hautefort thumb|Buxustuine vaan Hautefort Château de Hautefort is 'n kestiel in de Franse gemeinte Hautefort, in de Dordogne. 't Kestiel woort gebouwd op de restante vaan 'n awwer kestiel in de zeventienden iew mèt 'ne Fransen tuin veur Markies de Hautefort. De architectuur liek op de kestiele vaan de Loire. 't Is ein vaan de wienege klassieke gebouwe in de Dordogne. In 1853 woort d'n tuin obbenuits ingeriech door graof vaan Choulot, mèt 'ne landsjapstuin, geometrische blommetuine, gevörmde struuk die de tories vaan 't kestiel naobootse, en 'ne lange greunen tunnel.
Artres
Artres is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59269.
De gemeinte is 6,55 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 061 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 162 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Assevent
Assevent is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59600.
De gemeinte is 1,87 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 815 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 971 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Château de Hautefort
In 't begin vaan de twintegsten iew waor 't kestiel hendeg vervalle en waor al 't meubilair, de houte lambrizering en de parkèt verdwene. In 1929 weurt 't gekoch door de baron en barones de Bastard en zie beginne aon de restauratie. Nao d'n doed vaan de baron in 1957 geit de barones daomèt weijer en zie kós in 1966 in 't kestiel goon woene. Op 30 augustus 1968 brand 't kestiel groetendeils aof. De barones begint obbenuits mèt de renovatie gestimuleerd door nationaole gifte, mer zeker door de lokaol bevolking en versjèllende bekinde lui. In 1977 kin de barones obbenuits in 't kestiel goon woene en weurt 't opegestèld veur 't publiek.
In 1984 riech de barones 'n stiechting op boe zoewel 't gebouw en 't domein, es al 't meubilair en de gansen inhaajd in weure opgenome. 'n Deil vaan 't kestiel is nog neet te beziechtege umtot 't nog steeds gerenoveerd weurt.
Messing
Messing of gaelk(a)oper is 'n legering van koper en zink. De naam gaelkoper is aafgelèdj vanne kluuer wen 't matterjaal nanneet lang is bloeatgestèldj ane boetelóch. 't Is den dudelik gelsiger es zuver koper of bróns. Messing is a waerdevol matterjaal door zien helheid en gooj smeejbaarheid. Twieë tupen aan messing bestaon: Wiejer besteit nag witte messing, mit mieër es 45% aan zink, meh dit is te broos veur algemein broekbaart te zeen.
Brück
Brück (Duutsje naam) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Kleingladbach. 't Ligk tösse Schellberg (inne richting van Gerderath en Gerderhahn) nao 't naorde; Audermiele en e klei deil van 't dörpscentrum van Kleingladbach nao 't wèste; de Mellikerbaek inne richting van 't gehöch Bergerhof nao 't zuje en 't gehöch Brokend (Bruchend, inne richting van Golkrath) nao 't oeaste.
Noord-Braobant
Gemeintes
Zuug wijer lies vaan geweze gemeintes in Noord-Braobant.
Messing
Messing is al saere prehistorie bekèndj bieje miens, lang veurdet me 't apaart metaal zink haw óntdèk. 't Woort gemaak door koper te doon versmultje mit calamiet (e zinkerts). Tiejes dit percès wuuertj 't zink óntróch oete calamiet en mink 't zich drek mit 't koper. Zuver zink is aevel te reaktief veur te perducere mit dees aaj technieke.
Noord-Braobant
Aongrenzende distrikte
Noord-Braobant grens aon de volgende distrikte, naomelek Nederlandse en Belzje provincies:
Brück
Brück besteit oet twieë waeg: In Brück enne Erkelenzer Straße.
Brück huuerdje vreuger bieje gemèndje Kleingladbach, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Arnèke
Arnèke (Wesvlaoms en Nederlands: Arneke of Arnyke) is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59285.
Provinciale weëg 281
thumb|N281 thumb| D'r provinciale weëg 281 is 'n wichtige verbinging vuur oeëstelig Zuud-Limburg. D'r weëg besjteet oet twieë deler. 't Ieësjte vingk aa bei knooppunt Genesje (Ten Esschen) ten noarde va Heële en indig bei knooppunt Bóches, zjus aa g'n Dütsje grens. 't Is 'n sjtadsautobaan i g'n gemingde Heële en i g'n regio Parksjtad en functioneert es parallelweëg va d'r A76. 't Twieëde sjtök tussje Bóches en Nieswiller is kót en oetgeboewd es 'ne normale provinciale weëg mit twieë vaarsjtroake en geliekvloesje krütsinge. Dit gedilte is 'ne wichtige óntsjletingsweëg vuur 't Huëvellank. Me kin zoeë sjnel plaatsje wie Vols, Zumpelveld of Gulpe berieke.
De totale lingte va d'r N281 is 15,6 kilometer. De maximumsjnelheed ligk óp 't autobaanachtig deel óp 100 kilometer per sjtónde, óp 't anger deel óp 80 kilometer per sjtónde.
Gesjichde
D'r N281 woar oersjprunkelig óngerdeel van e Rieksweëgplan. I de vunneftiger en zestiger joare waor d'r weëg aagelag en houw d'r nómmer A76. Bei Nieswiller mós d'r N281 aasjlete óp d'r A78, hüj provinciale weëg 278. D'r A79 tussje Mesjtreech en Heële maakde d'r A78 uëverboajig. I de zeëvetiger joare woeëd d'r A76 veëdig. 't Sjtök bei Heële houw tevöal gevierlige erfaasjletinge en aasjletinge mit lokaal weëg. Óch goof 't nog geliekvloesje krütspunte en te wieënig meugelighede um d'r weëg te verbreije. Doarum woeëd 't in 1976 verlag noa 't hütse tracé, get ten weste Heële. De anger autobaan bleef en koam i heng va provins Limburg. In 1983 woeëd 't provinciaal weëgnet genómmerd. D'r weëg koam zoeë aa zinge nómmer.
In 2001 woeëd knooppunt Bóches umgeboewd tot 'ne gewuëne óp- en aafrit. De sjletinge va de miene en de umleijinge va de weëg A78/A79 en A76, mit es gevolg minder verkier, maakde dit knooppunt uëverboajig.
Touwkoms
I g'n touwkoms zal d'r N281 aasjlete óp de Boetering Parksjtad Limburg, die de sjteë i g'n oeëstelige Parksjtad verbingk mit 't westeliger en dunbevólkder Huëvellank.
Ranzel
thumb|right|350px|Dörpsgezich Ranzel (Ransdaal in 't Nederlands) is 'n klein dörp, gelaege in 'n dal, in de gemeinte Voelender in Limburg mit ongevaer doezend inwuuënesj. Ranzel huurde tot 1940 tot de gemeintes Sjin op Geul en Valkeberg en tot 1981 gedeiltelik bie de gemeintes Klumme (Klimmen) en Wielder (Wijlre). Léon Pluymaekers, 'ne Valkebergse sjrieëver, sjreëf in 1982 't book "Ransdaal, drie heren een gemeenschap". D'r Luuëbesj (Lubosch) mèt ca 20 inwuuënesj en Termoorsj mèt 'n 30 inwuuënesj zint buurtsjappe.
Bezeenswaerdig
thumb|right|250px|Kèrk in kundersjtein In 1932 woeërt doer de inwuuënesj gezamelik 'n kirk geboewd in krawbergersjtein. Petroeënheilige is de heilige Theresia. De architect waor Frits Peutz. De sjtiel is 'n combinatie van neogotiek en modern. De taore is ón-Limburgs, mèt 'n zaaldaak. Nao de 2e waereldoerlog woert op de plaats van 'n laok ten gevolge van 'ne granaatinsjlaag 'n kapel aageboewd in dezelfde sjtiel es de kirk. Binne in 't geboew sjtunt 4 eikehoute beelde van de beeldhouwer Jean Weerts oet Mestreech, gebaore in Krawbich. Ze sjtèlle 2 kieër Maria, sint Joep (Jozef) en Sinteberb (Barbara) vuuër.
In Ranzel lik 'n aantal boerehäöf in lintbeboewing langs de Ransdalersjtraot. Vief gevel- en waegkruzer sere dit dörp. Vlak bie Ranzel sjeit de sjtasie van Klumme - Ranzel.
Dialek
't Dialek van Ranzel liekt hieël väöl op dat van Klumme. Dit kump ouch umdat vreuger de sjoeël in Klumme loog. Ranzel hat noe ouch al jaore ein eige sjoeël woadurch de invlood va Klumme in 't dialek aan 't verdwiene is. Harie Eussen sjreëf 'ne klank- en vormlieër van 't Ranzels en maakde 'n lies van werkwuurd in 't Ranzels dialek. Eussen beweert dat 't dialek euverein kump mèt dat van Klumme. De gehuchte Gerieësjbrich, Geweustrao höbbe get ander oetsjpraok van bepaalde wuurd en 't versjil mèt 't Sjins en 't Wieldersj is vrie groeët. 't Versjil mèt 't Valkebergs is bès opvallend. Klumme lik op de grens van 't versjiensel r-sjoew. Versjillende dialekte ten oeëste van Valkeberg laote de r in bepaalde gevalle wegvalle, vuural veur 'n t, d of s aan 't woerdeind: paoët= poort, wuuëd= woorden; zjwat= zwart. 't Ranzels haet väöl Heeërlese kènmèrke meh gebruuk die r waal nog.
Tradities in Ranzel
thumb|right|500px|'t Voetbalveld thumb|right|Sjötterie van Klumme bie de [[brónk|processie ]]
In 1996 is 't weiefieës opgerich durch Carnavalsvereiniging de Wuif. 't Weiefieës is ontsjtange umdat d'r al ein aantal jaore gein kermisattractie waor veur de kinger op kèrmiszondig. Op 't weiefieës zunt väöl sjpelle veur kinger te vinge, zoeë es 'n carrousel, sjpringkusse, miniboerderie, paerd rieje en blik goje. De volwassene kinne get aete en drinke, terwiel ei orkest aan t sjpieële is. Sins 2009 is d'r ouch al get op de veuraovend te doon. De Janse Bagge Band is dan ein van de gaste. Veurdat 't weiefieës op zondig begint is d'r ieësj ein processie gewaes, wo jonk en oud aan mit deit.
Ranzel is mit carnaval zeer actief. Ranzel haet neet allein de carnavalsverein de Wuif, mer daonaeve pakke zich ouch väöl luj in Ranzel bie-ein om wages te boewe. Dees laote ze zeen in de optocht op carnavalszondig. Groepe die in Ranzel bienao ummer waal mit doon zunt de Hoddeleare, de Braggeleare, de Breuzelaere, de Loetsjers, de Sjoemelaere, CV De Harry's en de cv de Oellies.
Ranzel haet ouch eine tied lank 't Ranzelfestival gehad. Dit waort altied in 't derde weekend van september gehouwte. D'r zunt väöl bekinde artieste komme sjpieële, zoeë es Rowwen Hèze, Schintaler, de Kast, Rene Froger, Golden Earring en Boney M.. 't Ranzelfestival haet sins 2005 neet mieë plaatsjgevonge, meh in 2010 is 't wir dao.
Eder jaor wuurt d'r ouch eine kersjconcert gehouwte bie café Oud Ranzel of in de kirk. Dit vingt meestal plaatsj op derde advent. Väöl vereiniginge van Ranzel komme eine aovend bie ein. 't Zangkoeër (en of 'n sopraan) zingt dan keesjleedjes, de fanfaar of 't jeugdorkest treejt op, de jeugdverein deit ein keesjsjtöksjke en 't RAT laest ein keesjverhaol veur, of veurt 'n klein toneelsjtöksjke op.
't RAT (Ranzels Amateur Toneel) haet ouch ein vaste traditie. Elk jaor treedt dis verein op in 't weekend van halfvaste. 't Weekend daonao sjpieëlt de verein ouch nog twieë kier in Klumme. 't RAT sjpielt ummer ein klucht.
Veer kier per jaor kumpt de dörpsgezèt "d'r Sjpeegel" oet. Alle luuj van Ranzel waere dan op de hoeëgde gebrach van de letste nuujtjes i Ranzel.
Persone
De dichtersj-sjrieëvesj Harie Eussen en Sjang Eussen, die allebei in 't plaatselek dialek sjreëve, kómme hie vandaan.