cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Senegal
Etnische groppe
Senegal is etnisch vrij divers, meh euverziechteleker es sommege aander len in de regio. Dominante bevolkingsgrop zien de Wolof, die zoe'n 43% vaan de Senegalese bevolking oetmake. Daonao volge de Fula mèt 24% en de Serer mèt 15%. Kleinder groppe - allemaol minder es 5% - zien de Jola, Mandinka, Soninke en de blaanke.
Taole
Frans is de officieel taol en belaankriek es bindmiddel, zeker umtot etnische sjeislijne wel tot probleme en zelfs börgeroorlog höbbe geleid. Inheimse taole weure evels wel erkind en ouch mèt regelmaot opgesjreve. De taole vaan de Wolof, Fula, Serer, Jola, Mandinka en Soninke zien allemaol erkind.
Religie
't Euvergroet mierendeil vaan de bevolking hingk d'n islam aon; 'n minderheid is christelek of animistisch. De groondwèt garandeert vrijheid vaan religie en bepaolt tot Senegal 'ne seculere staot is. Veural de Jola, in 't zuidweste vaan 't land, zien christelek of animistisch.
Historie
't Land Senegal is geneump nao de Senegal-revier. D'n oersprunk vaan dee naom ligk in d'n duuster. Vaanajds meint me tot Europese oontdèkkingsreizegers en inheimse ziech verkierd hadde verstoon, en tot de inheimse Wolof spraoke vaan sunu gaal, "euze kano". Woersjijneleker evels is tot de naom kump vaan de Zenega, e Berbervolk wat vaanajds aon de noordkant (de Mauritaanse kant) vaan de revier woent.
Senegal woort in de prehistorie door diverse volker bewoend. Vaanaof de negenden iew veel e deil oonder 't Takrurriek, wat in d'n èlfden iew oonder Arabischen en Berbersen invlood d'n islam euvernaom. Later kaom 't land in d'n invloodssfeer vaan achterein 't Ghanariek en 't Maliriek, meh vaan de veertienden tot de zèstienden iew kraog 't weste vaan 't land land mèt 't Jolofriek zelf 'n mechtege dynastie.
Roond dezen tied begóste Europese ziemachte, te beginne mèt Portugal, de Afrikaanse weskös te verkinne. Ouch Nederland en Ingeland hadde intrèsse, meh oetindelek pakde de Franse de control euver Senegal. Ze vestegde 'nen handelspos op Gorée (door de Hollenders geneump nao Goeree), 'n eilendsje bij Dakar, boe ze oonder mie slave kochte vaan de inlandse voorste. Pas midde negentienden iew begóste de Franse 't vasteland (laot stoon 't binneland) te kolonisere. Umtot ze heibij groondeger te wèrk gónge es de Britte (die hun han vol hadde aon aander stökker vaan Afrika), kaom Senegal roontelum Gambia te ligke.
Ind 1959 vereinegde Senegal ziech mèt de Franse Soedan (allewijl Mali) tot de Malifederatie, die op 20 juni 1960 oonaofhenkelek vaan Fraankriek woort. 't Marcheerde evels neet tösse de twie staote en al op 20 augustus gónge ze weer oeterein. President woort Léopold Sédar Senghor. Oonder zie bewind had 't land 'n beperkde democratie en bleef 't stabiel. Wie Senghor in 1980 aoftraoj, woort 't oonrösteger in 't land. Oonder 't bewind vaan zienen opvolger Abdel Diouf kaome de Casamance in opstand, wat tot 'ne börgeroorlog leide. Dit conflik kós pas in de lèste jaore weure opgelos. Ouch economisch góng 't 't land neet veur de wind. Wat de democratie betröf is 't land, wat sinds zien oonaofhenkelekheid noets 'ne staotsgreep heet gekind, 'ne witte raof in Afrika.
Smeermaas
thumb|Modernistische Joezepskèrk in Smeermaos Smeermaos (eige naom en Nederlandse naom: Smeermaas) is e gehuch of kèrkdörp in de Belsj-Limbörgse gemeinte Laoneke, oostelek vaan d'n dörpskern en noordelek vaan de grens mèt Nederland en 't Mestreechter industriegebeed Bosscherveld. 't Strèk ziech oet tot e stökske in Nederland. 't Dörpke ligk aon de Zuid-Wöllemsvaart en de Maos.
Smeermaas, wat in 1956 zien parochiekèrk kraog, is hendeg in trèk bij Mestreechse studente en aander forenze. 't Gebeed kort aon de Maos weurt väöl door fietstoeriste aongedoon. In de uterweerde vaan de Maos is me natuur goon oontwikkele.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.
Baarle-Nassau
thumb|Ligking vaan Baarle-Nassau in Noord-Braobant Baarle-Nassau is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant; ouch is 't de naom vaan 't Nederlands deil vaan 't dörp Baarle. 't Oppervlak besleit 76,36 km2 (daovaan 0,02 km2 water) en 't aontal inwoeners bedräög 6.585 per 31 miert 2015 (86 inw/km²). Binne de gemeinte ligk e 22-taal exclaves vaan Baarle-Hertog; umgekierd heet Baarle-Nassau 8 enclaves in Baarle-Hertog, daovaan twie binne de Belzje exclaves binne Nederlands gebeed. Ander kerne, neet door de versnippering geaffecteerd, zien Castelré en Ulicoten.
Um al te hendeg misbruuk vaan de mèlder wetgeving in 't Belsj te vermije heet de gemeinte 'n aontal oontheffinge gekraoge um de APV aon te passe. Zoe mage winkele op zoondag ope zien.
Asselegoonsdag
De naom is aofkumsteg vaan 't (noe sterk in oonbruuk rakend) gebruuk aon 't begin vaan de vaste e kruiske vaan as op de kop te laote teikene, en wel vaan de gewijde en verbraande palmtek vaan 't veureg jaor Palmzoondag. Oorsprunkelek waor 't gebrukelek, entans in de Gallische kèrke, tot me bij 't begin vaan de vaste de ergste zunders mèt as besmeet en ze d'n touwgaank tot de kèrk oontzag. In de tiende iew waor dit gebruuk oetgestörve en begóste oonderhaand de geluivege ziechzelf mèt as oonder te struie, es teike vaan boetedoning. Sins de twelfde iew gebruuk me dao de palmtek veur. Bij dit ritueel röp de preester traditioneel "Memento homo, quia pulvis es, et in pulverem reverteris" of "Gedenk, mens, dat gij stof zijt, en tot stof zult wederkeren".
De regele veur de vastetied woorte door de loup vaan de jaore lankzaamaon versoepeld, meh op Asselegoonsdag en op Goje Vriedag sjrijf de katholieke kèrk nog ummer verpliech vaste en oonthawwe veur. Väöl lui umzeile 't verbod op vleis door op deen daag vès te ete.
Doortot de Asselegoonsdag perceis nao de vastelaovend vèlt is in vastelaovendskringe de Asselegoonsdag in gebruuk veur 't ritueel vaan 't heringbiete: op dezen daag praot me daan, mèt e glaas water in de haand en e stökske rogkebroed mèt hiering, euver wie sjiek de vastelaovend is gewees en wie erg 't is tot 't allemaol weer veurbij is.
Altena (Duitsland)
Altena (Nedersaksisch: Altenoa) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Märkischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland. Mèt häör 44,42 km² en 17.270 (2014) gief 't 'n bevolkingsdeechte vaan 389 de veerkante kilometer. Roond de 13e iew had de stad wiedgaonde invlood. D'n hier vaan Atlena had ben tot aon 't Limbörgs Bree.
't Op 190 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 ortschafte en drei stadsdeile.
Bedum
Bedum (Gronings: Beem) is e dörp in de gemeinte Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groninge, te noorde vaan de stad Groninge.
Kerne
Neve de hoofplaots kós de gemeinte nog de kerne Ellerhuizen, Koningslaagte, Menkeweer, Noordwolde, Onderdendam, Onderwierum, Plattenburg, Rodewolt, Sint Annerhuisjes, Ter Laan, Westerdijkshorn, Willemstreek en Zuidwolde. De gemeinte is gelege aon 't Boterdeep en de Spoorweeg Groninge-Delfzijl.
Aonzien
left|thumb|Sint Walfriedskèrk in Bedum Bedum heet 't eint en andert vaan zien aajd dörpsgeziech bewaord. 't Bekindste monumint is de èlfde-iewse romaanse Sint-Walfriedskèrk mèt sjuinsen torie (zuug foto heineve); ander kèrke zien de neogotische katholieke kèrk oet 1881 vaan Alfred Tepe en de gereformeerde kèrk in traditionalistische stijl oet 1938 vaan Egbert Reitsma. Bedum heet 'ne statie aon de lijn Groninge - Delfzijl.
Meerhout
Meerhout ies 'n plaats en gemeinte in de provincie Antwerpe. De gemeinte haet 9345 inweunersj (1 juli 2005). De woonkerne in de gemeinte zint Berg, Centrum, Zittaart en Gestel. De gemeinte liek in 't arrondissement Turnhout. Meerhout liek aan de Grote Nete.
Meerhout ies 'n versjtedelikde plattelandsgemeinte en functioneert veural es forenzeplaats. De plaats sjteit bekènd es meuledörp. 't Gemeintehoes (Drossaertshuis) dateert oet 1720. De kèrk Sint-Trudo haet 'ne baroktore op romaanse fundamente.
1993
1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 1993 (MCMXCIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.
Maan vaan 't Jaor
De vreistiechters (Yitzhak Rabin en Yasser Arafat; Frederik de Klerk en Nelson Mandela)
De jure
De jure is Latijn veur get wat wèttelijk zou motte gebeure. Ut weurt dèk gebroek in taegestèlling mit 'de facto'. In dat geval geit 'de jure' euver de officieel situatie, terwiel 'de facto' geit euver wie get in werkelijkheid is.
Köping
Köping is 'n gemèndje in Västmanlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 24.701 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 607,76 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 40,6 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
14,66% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Püterichs Ehrenbrief
D'r Püterichs Ehrenbrief is 'ne Ehrenbürgerbrief oet 1462 va Jacob Püterich, ridder von Reichertshausen (1400-1469). Püterich waor 'ne Beierse laandrechter. E sjreef d'r breef dae 'n groeët hoofsjtuk bevat över de Middelhoeëgduutsje literatuur. D'r breef vermeldt ooch dat Veldeke 'n Servaaslegende sjreef die owwer is wie de Beierse legende.
Beech
Beech kènt zin:
Conceptueel analyse
'n Conceptueel analyse, filosofisch analyse of sömpelweeg analyse is 't academisch proces boe-in e concep of bezej weurt geanalyseerd en gedefinieerd veurtot me mèt d't daodwèrkelek oonderzeuk begint. 'n Conceptueel analyse kin weure gedefinieerd es e systematisch oonderzeuk vaan wat autäörs of sprekers perbere te bereike bij 't gebruuke vaan cpncepte in bepaolde tekste and contexte.
Zoe good es alle discliplines in de humanitaire en sociale weitesjappe, boe-oonder filosofie, zien oonmeugelek te bestudere zoonder 'n analyse. Väöl staanderd academische vraoge zien al opgebouwd volgens zoen analyse, beveurbeeld: "Wat is civilisatie volges Norbert Elias?", "Wat meint Bruno Latour mèt technologie?”, “Wat meint de Europese avant-garde vaan de twinteger jaore mèt de massa?”, “Wat versteit de Europese Unie oonder Europa?” Zoen vraoge höbbe al 'n rudimentaire basis vaan 'n conceptueel analyse. Dèks gebäört 't tot studènte of weitesjappers op 'n oonderzeuk vaan 'n persoen ingaon zoonder ziech wèrkelek aof te vraoge wat noe de exak definitie is die de persoen versteit oonder 't betröffende concep vaan 't oonderzeuk.
e Concep herkènne
Dèks kin me in tekste wäörd vinde boevaan de beteikenis direk te vinde is in d'n dictionair. Soms heet zoen woord evels mie beteikenisse. Toch bliek de wèrkeleke beteikenis mie es dèks dudelek te zien es 't in de contex vaan de teks weurt geplaots. Dit is evels soms neet 't geval. Soms gebruuk 'ne sjriever of spreker e woord bewös mèt bepaolde doele veur ouge en mótte die doele dudelek zien veur de lezer veurtot me daodwèrkelek de riechtege meining vaan de gans teks kin begriepe. In dit geval kin 'nen dictionair hoegoet helpe es 'n hendeg begin veur 'n oonderzeuk, dus neet es instrumènt veur 'n direk en difinitief antwoord.
Concepte en 't punt vaan de teks
Door de vraog te stèlle euver e concep kump me d'r achter tot kènnis höbbe vaan de meining vaan 'n specifieke zin nog neet de meining vaan 'n stèlling verklaort. De linguïs J.L. Austin stèlt tot wäörd, zinne en tekste 'n lucotionaire en semantische meining kinne höbbe. Um 'n historisch teks te kinne verstaon mót me neet allein kènnis höbbe vaan häör lucotionaire beteikenis, stèlt Austin. Me mót ouch weite wat de autäör deed in die teks. Me mót de lucotionaire force vaan de teks kinne herstèlle. Mer, zoe geit heer wijer, dit is inkel meugelek es me d'n historicus wijer geit es de grenze vaan de teks. Allein contra de achtergroond vaan intellectuele conventies vaan 'ne bepaolden tied kin me inziech kriege vaan de intenties vaan bepaolde oetspraoke es ouch de reconstructie vaan 'n teks.
Quentin Skinner, 'nen expert in de historie vaan ideeë, zeet tot es me de meining vaan tekste direk basseert op de basis vaan sociaal contexte, me neet genóg aondach sjink aon 't feit tot tekste altied gesitueerd zien in e netwèrk vaan aander tekste. Ze zien gesjreve in 'n specifiek vocabulair die behuurt bis 'n bepaolde treditie of zjus tege häör in geit en d'r mèt perbeert te breke. Heer vervolg tot tekste altied reagere op veuraofgaonde tekste of zjus die tekste perbere te negere. 't Is daorum essentieel, zoe stèlt heer, percies te weite wat veur intenties de teks heet: breek 't mèt tradities, zoe jao mèt welke en wiezoe? Zoe nein, wiezoe neet? Reageert 't bewös op bepaolde tekste? Zoe jao, welke en wiezoe? Zoe nein, wie en wiezoe? Etcetera. Me mót dus neet per se de interesses en motieve begriepe vaan 'nen autäör, me mót ieder zien woernömme begriepe; wat belaangriek is is tot me de ben oonderzeuk tösse de teks en aander tekste. Skinners liering Rein de Wilde, dee later ouch bekind woort um zien ideeëtheorieë, reageerde hei op in 1992 door te stèlle tot me neet allein de contex mót kinne vaan de tekste mer ouch d'r vaanoet mót goon tot tekste contexte kinne verandere.
Es me mót herstèlle wat 'ne sjriever deit in 'n teks, mót me – de lezer, d'n oonderzeuker – ouch get gaon doen. Me mót de teks zörgvöldeg leze, relaties sjetse tösse tekste en aander rillevante tekse in 'n specifieke contex, wie 'n debat, 'n praktisering, 'n bepaolde zelfgesjreve orde of 'n gegeve treditie.
Balve
Balve is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Märkischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland. Mèt häör 74,81 km² en 11.509 (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 154 de veerkante kilometer.
't Op 250 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 oortsjafte.
Conceptueel analyse
De autäörs objectieve in 't gebruuk vaan specifieke concepte
Um 't punt vaan 'nen autäör en zie gebruuk vaan concepte te begriepe mót me e paar essentieel dinger doen:
1 miert
Heiligedaag van Swietbert en David
Conceptueel analyse
Autäör en medium vaan publicatie
't Is essentieel tot me de professioneel achtergroond kint vaan de sjriever, bis welk academische discipline de sjriever behuurt, wat de implicaties zien vaan de stijl en vocabulair vaan de teks, 't verzamele vaan informatie euver de sjrieve in monografe, (auto)biografieë, encyclopedieë, handbeuk, beuk euver de historie vaan 't disciplinesveld, enzoewijer. 't Medium vaan de publicatie is ouch hendeg belaangriek. In welke vörm (journaal, tiedsjrif, book, gezèt?) is 't gesjreve en wat veur ein (book, gezèt, enzoewijer)? Wee waor in directie bij 't publicere vaan de teks? Veural bij de lèste vraog weurt dudelek boerum e medium wie Wikipedia, allewel oontzèttend hendeg es instrumènt aon 't begin vaan 'n oonderzeuk roontelum e bezej of oonderwerp, neet gebruuk maag weure in wèrkelek academische tekste. 't Is naomelek bekans noets helder wee aon 'n Wikipedia-artikel heet gesjreve, neet allein umtot 't anoniem is mer ouch umtot meistens mie es ein persoen aon 'n artikel wèrke en dèks zoen artikel gewijzeg weurt (zoetot in academische terme edere versie vaan 'n artikel anziech 'n apaart artikel zaw mótte zien).
Semantische meining
Wijer mót dudelek zien wat de intensie en extensie vaan de notie is.
Waert
thumb|right|Waert papierfabriek 2005 Waert (Nederlands: Weert) is 'n buurtsjap van Meersje en gedeiltelik ouch van Mestreech, nao de herindeiling van de gemeintes in 1970. 't Is gesitueerd aan de Geul tösje Bung, Meersje, Raotem en de Beatrixhave (Mestreech). Kesjtjèl Vaeshartelt lik van warspjróng in Waert meh noe op 't gróndgebeed van Mestreech. Aan de Fregatwaeg lik de monumentaal pachboerderie, de Waerterhaof oet 1671. Zie maakde langen tied deil oet van 't good Vaeshartelt. In vreuger tieje heesj 't gehuch Waert aan de Maas, de Werd en Wertha. In 2002 besjteit 't oet 28 hoezer.
In 1840 vestig zich hie de papierfabriek Tielens en Schrammen in de meule van Hanckar. Later krig de fabriek de naam Papierfabrik Meerssen en Palm. 'n Paar sjtatige villa's zint rónd 1900 aan de hoofweeg geboewd. In de buurt op krusinge sjtoon vief waegkruzer.
Knossos
Knossos (Grieks: Κνω(σ)σός, Knōs(s)os) is 'n aaj sjtad op 't eilandj Kreta. Opgravinge hie höbbe biegedrage aan de kènnis euver de Minoïsche besjaving.
Opgraving
In de negeteenden eew waerde döks matterjaal van 'n terrein net t'n zuje van de Kretenzische houfsjtad Iraklion gebroek veur hoezer te boewe in die sjtad. Vermeud waerde det op det terrein de reste loge van 't kolossaal Minoïsch pelies van Knossos. In 1878 vónj Arthur John Evans 't de meujde waerd te óngerzeuke waatfer gebroek hie had gesjtange veurdet alle sjpäör door de hoesboew wore oetgewusj. Hae begós mit opgravinge bie Knossos en 't waerde al sjnel dudelik det hie e Minoïsch pelies had gesjtange, wersjienlik 't pelies van de legendarische keuning Minos. Bie de opgravinge waerde de wèstelike vleugel van 't pelies óntdèk. Me vónj väöl aerdwirk, vaze en kanne en ouch e sjtierefresco.
Ornbau
thumb|Aaj stad van Ornbau, mitte Altmühlbrücke oppe veurgróndj. Ornbau is e stedje in de Pruse deilstaat Beiere, en maak deil oet van 't distrik Ansbach. Ornbau haaj op 31 december 2016 1.646 inwoeaners. 't Stedje ligk aan de reveer de Altmühl, óngeveer 15 kilomaeter zujelik van Ansbach-stad en 60 kilomaeter zuudwestelik van Neureberg. De gemeinte besteit naeven 't plaetske Ornbau zelf nog oet anger kerne. 't Dörpke Gern waas bis 1972 zelfstenjig.
Dougallstèrn
In Europa kömp de dougallstèrn allein veur in 't VK en Ierlandj.
Baolbik
thumb|250px|Kèrk van [[Johannes de Duiper]] Baolbik (Frans: Bombaye; Nederlands: Bolbeek; Platdütsj: Bombelech) ies 'n aan de waeg van Mestreech nao Battice (de N627) gelege gehuch in de gemeinte Dalhem in de provincie Luuk in Belsj. 't Haet óngevaer 600 inweunersj. In de 12e ièw sjteit 't es Bubais en Bulsbeke in de archieve. Later kump ouch de naam Bombelech veur. In vreuger jaore huèrde-n 't bie de graafsjap Dalhem.
Lilianne Ploumen
thumb|300px|Minister Liliane Ploumen Elisabeth Maria Josepha (Lilianne) Ploumen (Mestreech, 12 juli 1962) is 'n Nederlandse politica. Ze is in 't kabinet Rutte II minister vör Boetelandse handel en Oontwikkelingssamewèrking. Ieëder waor ze partiejväörzitter van de Partij van de Arbeid (PvdA). Lilianne Ploumen haet gezag dat, ooch al is ze gebaore in Mestreech, ze zich 'ne Norbikenaer veult.
Laevensloop
Ploumen is 'n dóchter van 'ne katholieke mèlkmaan; häör owwersj sjtèmde KVP. Tösje 1974 en 1980 volgde Ploumen 't Atheneum-A an 't Henric van Veldeke College in Mestreech. Vervólges sjtudeerde ze tösje 1980 en 1988 Maatsjappiejgesjiedenis an de Erasmus Universiteet. Tiedens häör sjtudie wèrkde ze es sociaal cultureel werker in Rotterdam-Crooswijk. Saer 1983 wèrkde ze bij 't Insjtituut vör Psychologisch Maertoonderzeuk, örsj es medewerkster bie de aafdeling sjtatistiek en saer 1985 es projectleidster oonderzeuk. Nao häör sjtudie wèrkde ze nog twieë jaor bie 't IPM. In dae tied waor ze ooch väörzitter van d'r oondernaemingsraod van IPM.
In 1990 waoërt Ploumen Manager Marketing & Onderzoek bie 't Foster Parents Plan. In 1993 góng ze in Londe wèrke vör PLAN, de koepelorganisatie van Foster Parents, es Teamleider "Quality Assurance Program for Sponsorship Systems". In 1995 kieërde ze truuk nao Nederland en zat ze Ploumen Projecten óp, 'n organisatie die zich bezig heel mèt marketingoonderzeuk en ideeoontwikkeling. Ze begoes ooch te wèrke vör Mama Cash, es coördinator foondsewerving. In 1995 noom ze deel an d'r collegecyclus "Gender, etnische diversiteit en racismebestrijding" an de Universiteet van Amsterdam. In 1996 waoërt ze directeur van Mama Cash. In 1998 sjtóbde ze mèt Ploumen Projecten. In 1999 waoërt ze lid van 't besjtuur van de sjtichting Opzij. Tösje 2000 en 2002 waor ze lid van 't besjtuur van 't Nederlands Centrum vör Inheemse Volkere, lid van d'r owwerraod van de basisschool "de Mijlpaal" en lid van de examecommissie vör 't Marketingorientatie examen van NIMA Amsterdam.
In 2001 verleet ze Mama Cash öm bie de katholieke oontwikkelingsorganisatie Cordaid te goeë wèrke es hoofd kwaliteet en sjtrategie. In 2004 waoërt ze directeur van Cordaid en lid van d'r raod van besjtuur. Es zoedanig waor ze ooch väörzitter van d'r adviesraod van HIER, lid van d'r directieraod van Stop Aids Now! en lid van de directeurevergadering van de Samenwèrkende Hulporganisaties. In 2002 waoërt ze lid (later vicevoorzitter) van 't besjtuur van de Evert Vermeer Stichting, de internationaal organisatie van de PvdA. In 2003 waoërt ze ooch lid van de PvdA, daovör waor ze lid gewes van GroenLinks. Tösje 2004 en 2005 waor ze lid van 't besjtuur van de Sjtichting Her World Live en es zoedanig organisator van 't feministisch festival WOMEN INC. In 2005 waor ze väörzitter van de kandidaatsjtèllingscommissie van de PvdA Slotervaart en wórf zie Ahmed Marcouch, de huidige sjtadsdeelväörzitter. Ze was ook lid van politiek forum van de partij en actief in de Noord-Zuid-werkgroep.
Annakamp
(Sint-)Annakamp is 'n woeënwiek in 't stadsdeil Blierik in de gemeinte Venlo.
De wiek tèlt 3110 inwoeëners (2006 CBS). De wiek verbingk Blierik mit Houblierik en steit veural bekènd um de veer woeënflats De Molenbossen en de veurmalige flat Vleugelflat Annakamp (of De Knoepert). De Knoepert is aan 't begin van de 21en iew vervange door de woeënwiek Zonneveld.
Sint-Jans-Molenbeek
Molenbeek waor in de mieddelièwe e landboewdörp. In de 13e ièw kaom diet dörp bie Brussel. De kèrk van Molenbeek woort aafgebroke in 1578. In de 19e ièw woort Sint-Jans-Molenbeek aangesjlote op 't Kanaal Brussel-Charleroi, woadoor 't 'n belangrieke industrieel functie koes kriege. Sint-Jans-Molenbeek kreeg doe de bienaam "Klein Manchester". Wie de industrie ziech in de 20e ièw verplaatsde nao 't noorde van de Brusselse agglomeratie en nao 't Kanaal van Willebroek, góng 't achteroet mèt Sint-Jans-Molenbeek. Allewiel haet de gemeinte veural 'n woonfunctie.
Bie de aansjleeg op Paries van november 2015 waore versjillende luuj oet Sint-Jans-Molenbeek betrokke. De daag nao de aansjleeg woorte dao neet minder as vief luuj gearresteerd. Hie-op besjloot de regering in dees gemeinte intensiever op te trièje es in de res van 't land.
Poep
Poep kint zin:
Zuug ouch póp.
Halver
Halver is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Märkischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 77,24 km² en 16.091 (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 208 de veerkante kilometer.
't Op 410 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 177 oortsdeile.
Bergeijk
thumb|Ligking vaan Bergeijk in Noord-Braobant Bergeijk (tot 1998 Bergeyk) is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 101,75 km2 (daovaan 0,75 km2 water) en 'n inwoeneraontal vaan 18.491 op 1 januari 2019 (183 inw/km²). De gemeinte besteit neve de hoofplaots oet de kerne Hof, Loo, Luyksgestel, Riethoven, Weebosch en Westerhoven. In 1997 woorte de gemeintes Luyksgestel, Riethoven en Westerhoven aon (toen nog) Bergeyk touwgeveug.
Pieter Custers
Pieter Johan Jozef Maria (Pieter) Custers (Wieërt, 13 mieërt 1984) is 'ne Nederlandse handjbaogsjötter.
Geannoteerde bibliografie veur 't Mestreechs
Euver 't Mestreechs is veur 'n inkel dialek oetzunderlek väöl gepubliceerd, zoewel artikele es ganse beuk, zoewel academisch es populair-wetensjappelek. Sommege publicaties zien zelfs in 't Mestreechs of twietaoleg gestèld. Heioonder volg 'n thematisch ingedeilde lies vaan zoe'n publicaties, mèt 'n korte besjrieving bij ederen ingaank. Bij eder köpke stoon zelfstendege publicaties (beuk en scripties) bovenaon en artikele dao-oonder, op hun beurt allebei in chronologische (en neet alfabetische) volgorde. 't Doel is gewees e compleet euverziech te geve.
Pieter Custers
Custers sjut mèt 'ne recurvebaog. Hae begoosj mèt baogsjete went 'r vief jaor waas. Custers is 'ne broor van compound-sjötter Emiel. Hae behaolde 'n bronze medaille op 't Europees Kampioensjap in 2004 en wón goud mèt zien team.
Custers deeg mit aan de Olympische Sjpele in Athene (2004), wo hae individueel in de eësjte runje woort oetgesjakeld. Hae beheuërde daonaeve tot 't Nederlands handjbaogteam, mèt Wietse van Alten en Ron van der Hoff, womit hae de viefde plaatsj behaolde.
In 2007 woort Custers Nederlands Kampioen outdoor (recurve).
Custers deeg ’n aantal poginge met zien plooggenote óm zich te kwalifisere veur de Olympische Sjpele in Peking (2008), mèr oetèntelik zónger succes.
Theodor Frings
thumb|Theodor Frings Theodore Frings (* 23 juli 1886 in Dülken; † 6 juni 1968 in Leipzig) waor germanist en taalkundige.
Laeve
D'r zoon van 'ne bookbeender bie Krefeld promoveerde 1911 in Marburg. In 1919 waoërt Frings professor vör Duutsje en Nederlandse filologie an de Universitèèt Bonn. 1927 waoërt e professor germanistik an de Universitèèt Leipzig. In de jaore 1946-1968 waor e väörzitter van de Sächsischen Akademie der Wissenschaften in Leipzig. Ter naogedachtenis an Theodor Frings verlèjt de Sächsische Akademie der Wissenschaften in Leipzig d'r Theodor Frings Preis.
De Eneide
Theodor Frings en Gabriele Schieb (Heinric von Veldeke uitg. 1964-1970), mae ooch Otto Behagel (oetg. 1882) trokke in twiefel of Veldeke de Eneïde allèng in Middelhoeëgduutsj gesjraeve how. Zie miengde dat-e dit waerk in z'n èège taal, die van Tongere-Mestreech gesjraeve how. Ze haant geprobeerd 'n reconstructie te make, die dör Duutsje filologe in twiefel getrokke wert. Later probeert Thomas Klein de ploeje rech te trèkke en zaet dat Veldeke bewust neutraal rijme gehanteerd mot ha, die zoewal in de taal va Tongere-Mestreech es wie in 't Middelhoeëgduutsj 'n rijm oplieëvere (wapen-slapen/waffen-schlafen). Daomèt zow Veldeke z'n bereik ha wille vergroeëte. De Eneïde is opgenaome es aodste tekst in de Digitaal Bibliotheek väör de Nederlandse lèttere
Langedijk
frame|Ligking vaan Langedijk in Noord-Holland Langedijk (Wesfries: Langedoik) is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in Wesfriesland, mèt (1 juli 2006) 25.960 inwoeners en 'n oppervlak vaan 26,99 km2 (daovaan 0,83 km2 water). Langedijk umvat de dörper Broek op Langedijk, Koedijk (gedeiltelek), Noord-Scharwoude, Oudkarspel, Sint Pancras en Zuid-Scharwoude (raodhoes).
Langedijk vörmp mèt Alkmaar en Heerhugowaard 'n klein agglomeratie. De gemeinte waor tot voor kort evels hiel lendelek en steit nog ummer bekind um de brei slote mèt klein stökskes wei detösse. Op 1 jannewarie 2022 gaon Heerhugowaard en Langedijk op in ein gezaomelek gemeinte: Dijk en Waard.
Historie
Al in d'n tied vaan graof Dirk II (gestorve 988) waor 't gebeed Hollands eigedóm. Heer doneerden 't gebeed aon de abdij vaan Egmond. In deen tied bestoont allein 't dörp Sint Pancras, wat toen Vroonen hètde. In 1297 woort bij 'ne vrijheidsoorlog vaan de Wesfrieze Vroonen gans verweus. In de volgende iewe bleef 't evels rösteg en Langedijk oontwikkelde ziech tot e welvaorend gewes. In 1415 kraog 't stadsrechte, vergliekbaar mèt die vaan Stede Broec: de dörper op ziech hadde gein privileges meh 't gans gebeed es einheid wel. Nao de Middeliewe desintegreerde dees einheid, tot in 1941 de aw gemeintes Broek op Langedijk, Oudkarspel en Noord- en Zuid-Scharwoude tot de nui gemeinte Langedijk woorte samegeveug. In 1990 kraog die gemeinte ouch nog Sint Pancras en 't groetste deil vaan Koedijk debij.
Relatief aanwaezigheid
Mit relatieve aanwaezigheid of relatieve abundantie (RA) weurt bie eder sjeikundig element per isotoop aangegaeve wieväöl dees verhajingsgewies op aerd veurkómme.
De atoommassa die bie eder element steit vermeld is e gewaoge gemiddelde van de atoommassa's van alle netuurlike isotope, wobie de relatieve aanwaezigheid de waegingsfactor is.
Andøy
thumb|De ligking van Andøy in de pervincie Nordland. Andøy is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Nordland in Nórwaeg. De gemeinte had 5.245 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 659,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 8. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Anderlech
thumb|right|Liegking van Anderlech in 't gewes Brussel Anderlech (officieel Anderlecht) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte haet 'n oppervlak van 17,74 km² en 't aantal inweunersj ies 121.929 (2021), vergeleke mèt 93.808 in 2005. Anderlech ies, zoawaal nao oppervlak es nao bevolking, de op twiè nao groatste gemeinte van 't gewes, nao Brussel en Schaarbeek. Anderlech liek ten zuud-weste van 't sjtadscentrum van Brussel, aan de Zenne en 't Kanaal Brussel-Charleroi. De gemeinte ies veural bekènd vanwege de vootbalcluub RSC Anderlecht.
Functies
Anderlech ies 'n belangrieke woongemeinte. D'r ies ouch väöl industrie gevestig, mèt name in de wiek Kuregem, die aan 't kanaal en aan 't sjpoor liek. De gemeinte haet ouch 'n winkelfunctie (winkelcentrum Westland). In Anderlech liek 't academisch hospitaal Erasme van de Université Libre de Bruxelles. Ouch liek hie 't Centrum voor Onderricht en Opzoekingen der Chemische en Voedingsindustrieën (COOVI) mèt 'n bekènde hotel- en kooksjoal.
Sjtadsbeeld en bezeenswaerdighede
thumb|right|Sint-Pieter-en-Sint-Guidokèrk Anderlech haet 'n van oorsjprónk mieddelièwse dörpskern mèt 'n aantal bezeenswaerdige geboewe. 't Erasmushoes, 't veurmalig kapittelhoes "De Swaene", woa Desiderius Erasmus in 1521 verbleef bie ziene vrund Pieter Wyckman, ies allewiel e museum mèt ónder andere historische oetgaves van zien werk. De Sint-Pieter-en-Sint-Guidokèrk ies in de 14e en 15e ièw in gotische sjtiel geboewd. De kèrk haet 'n aantal laat-gotische moersjilderinge en ies geboewd op 'n Romaanse crypte oet de 10e ièw. 't Begienhaof woort gesjtiech in 1252, meh de geboewe die d'r allewiel sjtoont datere oet de 17e ièw.
In 't interbellum zint in Anderlech 'n aantal tuinwieke veur arbeiersj geboewd, bieveurbeeld Goede Lucht, Het Rad en Moortebeek.
Historie
thumb|right|Wape van de gemeinte Anderlech In Anderlech haet me reste oet de Bronstied en de late Iezertied, 'ne Romeinse villa en 'n Merovingische begraafplaats gevonge.
De naam Anderlech woort es Anrelech veur 't ièrsj vermeld in 1047. De sjtad waor 'n ónderdeil van de meierie Rode, meh woort in 1393 bie de sjtad Brussel gevoog door 'n oarkónde van hertogin Johanna van Brabant. In 1796 woort Anderlech 'n zelfsjtendige gemeinte.
Elektronvolt
De elektronvolt (aafkórting: eV) is 'n einheid van enerzjie die veural weurt gebroek in de deilkesfysica, de atoomfysica en de vastesjtoffysica. Ein eV is de enerzjieverangering die e vrie deilkes mit 'n lajing 1e (de elementair lajing e, geliek aan de lajing van 'n elektron) óngervindj wen 't in 'n elektrisch veld 'ne waeg aaflègk tösse twee puntje die 'n óngerling potentiaalversjil van 1 volt höbbe.
De elektronvolt haet dezelfde dimensie es de joule, mer weurt ouch veur anger grootheje gebroek door te combinere mit bepaoldje natuurconstante.
Autosnelwaeg
thumb|Sjild veur óp de autosjnelwaeg;|103x103px 'nen Autosnelwaeg, meistes op 't plat gewuèn snelwaeg of autobaan, is 'ne waeg dae is óntwórpe veur snel en kónflikvrie verkièr. De riejrichtinge höbbe vanein gesjeie riejbane en de riejbane höbbe mindestes twiè riejstruèk in bei richtinge. Oetwusseling mit 't óngerligkendj waegenèt geit via aansloetinge, die óngeliekfloers zint oetgeveurd. Wen twiè snelwaeg einanger kruutse en rechstreekse oetwusseling mugelik is, wuèrtj gespraok van e knouppuntj. Völges 't BABW (Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer) mót 'nen autosnelwaeg minimaal 2,5 kilomaeter lank zeen. Nederlandj haet 2.449 kilomaeter aan autosnelwaeg.
thumb|206x206px|Knooppunter zint bei sjnelweëg mieëstes óngeliekvloeësj, zoeëwie hei bei Frankfurt am Main i 't Pruusj.
Gesjichde va d'r autosjnelweëg
De ieësjte weëg deë me kint besjawwe as sjnelweëg, woar d'r AVUS (Automobil-Verkehrsübungsstraße) bei de Pruusje hoofsjtad Berlin. Heë woeëd geboewd ómtrint 1921. E joar sjpieër i 1922 - woar i Italië zoeën weëg ópgeleëverd ónger dezèlfde naam bei Milaan toen d'r Itteljaanse dictator Benito Mussolini aa de mach koam. Dees woar inkelbaans, meh waal veurzieë va óngeliekvluësje krütsinge. Zoeëget góf 't óch i de VS ónger d'r naam Parkway. D'r AVUS woar doateënge dubbelbaans i d'r vörm va e hónkebot geboewd, mit dös aa 't eng en 't begin 'ne roem ópgezatte bóch va 180°. Inne serieuze sjnelweëg woar pas i 1933 ópgeleëverd i Hitler zieng gebuëtelank Oeësteriek. Kót d'r noa woeëd i 't Pruusj e umvangriek weëgnet aagelag va bis tót 3.700 kilometer lang, oeë-ónger 't umvangrieke HaFraBa-projèk behuëde, dat e noard-zuudsjnelweëg va Hamburg, via Frankfurt noa Basel mós ópleëvere. Aavankelig woare dees weëg óntwórpe vuur militaire vuërtoeger, en óch as landingsbaan vuur vleegmesjiener. Boavedeen woeëd d'r sjnelweëgboew döks óch gebroek as propegandamiddel vuur Hitler zing bewink.
Nederlank vólgde drèk geliek mit 't Pruusj qua weëgboew. Va'naaf 1932 woeëd gewirk aa d'r sjnelweëg Utrech-D'n Haag, noe A12. Dees weëg woar i 1936 ópgeleëverd. Óch i Nederlank vólgde sjnel d'r noa mieër sjnelweëg en woeëd inne Rijkswegenplan oetgewirk, mit planne vuur 'n lengelig dukkenk weëgnet, mit sjnelweëg as centrale asser. D'r Twieëde Weëltkrieëg sjtópde tiedelig de boew va sjnelweëg i zoeëwaal 't Pruusj as i Nederlank, dewiel de VS begós mit 't groeëtsjieëlig weëgnet: Eisenhower Interstate System, e systeem dat verneump is noa de d'n tieds regerende presiden Dwight D. Eisenhower. I Europa woeëde de mieëste sjnelweëg ópgeleëverd i de joare '60 en '70. De mieëste Oeës-Europese lenger vólgden aa 't eng va d'r Kaw Krieëg.
't Hudig nètwirk va autosjnelweëg
thumb|179x179px|Op de AVUS richting Berlin-centrum, dat noe óngerdeel va de verbinkingssjnelweëg is mit tamp va 't Pruusje weëgnet.
Europa
I d'r ganse weëlt hat 't kontinent Europa inne va d'r dichste autosjnelweëgnètte, i 't beizunger gilt dat vuur de lenger Nederlank, 't Pruusj, 't Belsj, Italië, Sjpaanje en Fraankriek. De Oeëstelig Europese lenger han minder sjnelweëg. I de lenger: Estland, Letland, Moldavië, Montenegro en 't Noard-Europese eilan Ieslang guëf 't geë sjnelweëg. Waal zint d'r autoweëg, deë i óntwarp kanne uëvereenkuëme mit 't óntwarp va d'r sjnelweëg. I anger Oeës-Europees lenger greujt 't sjnelweëgnèt zier sjnel, zoeëwie i Pole, Tsjechië, Kroatië en ricent óch Ruslang.
Noardelig en zudelig Amerika
I noardelig en zudelig Amerika hat de VS mit 97.000 kilometer 't laankste sjnelweëgnèt, óch Mexico en Canada han oetgebrede nètwirke. De Zuud-Amerikaansj lenger han weniger sjnelweëg en as 't geë sjnelweëg guëf, guëf 't waal dökker subsjtandaard autoweëg. Inkel Argentinië hat e rilletief oetgebreed nètwirk.
Azië
I Azië is 't sjnelweëgnèt i opkóms. Vuural i Sjina greujt 't aatal sjnelweëgprojèkte sjnel: 't lang hat de VS i aatal kilometers sjnelweëg igehaald (112.000 km). I anger lenger weëd 't aatal projèkte minder sjnel oetgebreed, meh óch i lenger as India en Viëtnam guëf 't kilometergreuj.
Afrika
Afrika hat as kontinent 't leëgste sjnelweëgnèt i d'r weëlt. Vöal lenger han geë ech sjnelweëg. Oeë 't waal sjnelweëg guëf, is i de riekere Noard-Afrikaansj lenger en i Zuud-Afrika. Sommige rieker Afrikaansje lenger han waal e good normaal weëgnèt, zoeëwie Namibië en Botswana.
19 september
Heiligedaag van Januarius
Österåker
Österåker is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 37.713 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 310,75 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 121,4 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
11,11% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Namibië
Namibië (officieel (Ingels): Republic of Namibia) is e land in zuielek Afrika, aon de Atlantische Oceaon, grenzend (mèt de klok mèt) aon Angola, Zambia, Botswana en Zuid-Afrika en mèt ei punt zjus wel of neet aon Zimbabwe. 't Land is gooddeils druug (weuste en haafweuste) en dunbevolk. 't Land kint boete 'n Bantoe-mierderheid ouch 'n aonzeenlek aontal Khoisan, die de oersprunkeleke bewoeners vaan de regio zien. Namibië woort in 1990 oonaofhenkelek, es eint vaan de lèste len in Afrika.
Bestuurleke indeiling
Namibië is verdeild in daartien regio's en 107 keeskring. De regio's (hoofplaotse tösse häökskes) zien de volgende:
Fysische geografie
Namibië liet ziech groof-eweg in vief zones opdeile: 't centraol plateau, de Namibweuste, 't terrasgebergde, 't bosveld en de Kalahariweuste. 't Centraol plateau, wie de naom al zeet in 't midde vaan 't land, is relatief vochteg en leefbaar; hei is de hèlf vaan de Namibiaanse bevolking en zoeget alle landbouw geconcentreerd. Bij Königstein vint me 't hoegste punt vaan 't land op 2.606 meter. De Namibweuste, aon e groet deil vaan de kös, is extreem druug, oondaanks häör ligking aon de Oceaon, en nao me meint mèt 55 mieljoen jaor de ajdste weuste op Eerd. 't Terrasgebergde, wat ziech tot in groete deile vaan Zuid-Afrika oetstrèk, haolt vergeliekbaar huugdes wie 't centraol plateau. 't Gedeilte wat kort aon de kös ligk, is relatief vochteg; dao hingk dèks nievel. In de watersjeem vaan de berg is 't hiel väöl druger, en wermer. 't Bosveld vint me in de Caprivistroek (de pannesteel in 't uterste noordooste) en aonligkend gebeed aon de grens mèt Angola. Dit gebeed steit ecologisch tösse weuste en savanne, is dus steppe-echteg, en relatief good gesjik veur veeteelt. De Kalahariweuste, dee ziech ouch al tot in Zuid-Afrika oetstrèk, varieert vaan eve druug als de Namib tot väöl greuner. In 't bezunder is dees regio riek aon vetplante (succulente).
Cultuur en demografie
thumb|De väöltaolegheid vaan Namibië kump tot oetdrökking in dees opsjrifte in 't Ingels, Duits, Afrikaans en Ovambo. Namibië heet vaan alle zelfstendege len de twiede kleinste bevolkingsdiechheid (nao Mongolië en nog veur Australië, Iesland en Mauritanië). De bevolking is etnisch (en zeker ouch genetisch) hiel divers. De mieste Namibiërs zien Bantoe, de dominante bevolkingsgróp in centraol en zuielek Afrika. Ze laote ziech op linguïstische grun oonderverdeile in Ovambo, Herero en Himba. 'n Groete minderheid besteit oet Khoisan, de oersprunkeleke bewoeners vaan zuielek Afrika, die in Namibië sterker zien vertegewoordeg es boe aanders ouch. Oonder hun zien de Nama en de Böskesmaander. De Damara zien etnische Bantoe die evels 'n Khoisantaol spreke. 't Gief ouch väöl blaanke: mèt 7% is hun aondeil op Zuid-Afrika nao 't groetste in gans zwart Afrika. E neet oonbelaankriek deel vaan de bevolking is kleurling of Baster.
Sinds de oonaofhenkelekheid is Ingels de einege officieel taol. Oonder Zuid-Afrikaans bewind waore ouch 't Duits en 't Afrikaans officieel; die weure nog ummertouw erkind. Dees drei taole weure es ierste taol gesproke door de versjèllende blaanke gemeinsjappe (Afrikaans ouch door kleurlinge) en door gans 't land es lingua franca. 't Afrikaans weurt in 't land 't mieste gehuurd en 't bèste verstande, al kinne de joongere beter Ingels. De groetste taol is 't Ovambo (mojertaol vaan de hèlf vaan de ganse bevolking); aander erkinde Bantoetaole zien 't Herero, 't Kwangali, 't Lozi en 't Tswana. Ouch 't Nama of Khoi ('n Khoisantaol, gesproke door de Nama en Damara) is 'n erkinde taol. Neet erkind zien 't Portugees (gesproke door Angolese vlöchtelinge en immigrante), de Bantoetaole Gciriku, Fwe, Kuhane, Mbukushu en Yeyi en de Khoisantaole Naro, !Xóõ (bekind um zien oetzunderlek groet aontal consonante), !Kung, †Kx'au//'ein en Khoe. Dees taole höbbe mer e beperk aontal sprekers.
90% vaan de bevolking hingk 't christendom aon. Door de Duitse euverheersing zien dat veural Lutheraone. Dao zien evels ouch methodiste, anglicaone, Nederlands-hervörmde en inkel Mormone bij. 10% vaan de bevolking hingk nog traditioneel religies aon.
Historie
Namibië, geneump nao de Namib-weuste, is sinds doezende jaore bewoend door de Khoisan. In de veertienden iew kaome de Bantoe 't gebeed binne; ze verdreve de Khoisan nao de allerdruugste deile vaan 't continent. Door touwnummenden drök vaan de blaanke in de Kaapkolonie trokke vaanaof ind achtienden iew de Oorlammers (Khoisan mèt väölal gemingk blood) de Oranjereveer euver 't modern Namibië in. Hun contak mèt de al aonwezege Nama waor good, meh mèt de Herero kaom 't in de jaore 1880 tot oorlog.
Allewel tot 't land al in 1485 waor bezoch door de Portugeze, lete Europese machte 't druug, oonvröchbaar en strategisch oonbelaankriek laand iewe links ligke. Pas ind negentienden iew kaom dao verandering in. De Britte bezatte vaanoet de Kaapkolonie de Walvisbaai, in 't binneland penetreerde versjèllende Afrikaander-Boerse, Duitse en Zweedse koloniste. Daorum ouch tèlt 't land neve Duitse ouch väöl Afrikaanse plaotsnaome. In 1884 stèlde de Duitsers de kolonie Duits Zuidwes-Afrika in. De bezètting góng evels neet gemekelek: begin twintegsten - vaan 1904 tot 1907 - iew kaome zoewel de Herero es de Nama in opstand. 't Duits bewind sloog dezen opstand zoe hel neer tot me vaan genocide kin spreke: 10.000 Nama (de hèlf vaan de bevolking) en 65.000 Herero's (80% vaan de bevolking) woorte vermaord, oonder mie door 't op groete sjaol vergiftege vaan waterpötte.
Zuid-Afrika - sinds 1910 oonaofhenkelek - bezat de Duitse kolonie in 1915, es oonderdeil vaan d'n Ierste Wereldoorlog. Bij 't Vrei vaan Versailles woort dit geformaliseerd door 't gebeed in mandaot aon Zuid-Afrika te geve. Nao d'n Twiede Wereldoorlog, wie kolonië oet d'n tied raakde, veurde me vaanoet de Vereinegde Naties d'n drök op um 't land mie zelfstendegheid te geve; vaanaof de jaore zesteg woort, wie 't ein nao 't aander land in Afrika op eige bein kaom te stoon, oonaofhenkelekheid geëis. De Zuid-Afrikaanse regering góng evels neet dao-op in en riechde Namibië nao Zuid-Afrikaans model in: mèt apartheid en toeslen. De blaanke aon wee groetgroondbezit woort touwgekind waore veural vaan Zuid-Afrikaanse orizjien.
VHC Venlo
VHC is de groeëtste hockeyclub oèt Venlo. De aafkorting steit veur Venlose Hockey Club. VHC haet dreej velde en 'n clubhoès. 't Thoèstenue van VHC is ein wit t-shirt met blauwe streepe op de ziej met doarônder 'ne blauwe bôks en blauw-witte zök. Op 't t-shirt steit ouk 't logo.
Namibië
Historie
Vaanaof 1966 waor 'n guerillabeweging, de SWAPO, actief, die oonaofhenkelekheid eisde. De beweging oontving steun vaan communistisch Cuba, wat via naoberland Angola opereerde. Vaanaof ind jaore zeventeg, wie internationaol d'n drök op Zuid-Afrika groeter woort, perbeerde me ouch ummer mie dit land tot opgaof vaan Namibië te dwinge. Pas in 1988 gaof de regering, die intösse ouch de apartheid aon 't aofbouwe waor, dao-aon touw. Twie jaor later, op 21 miert 1990, woort 't land oonaofhenkelek. De Walvisbaai, integraol deil vaan Zuid-Afrika en gei deil vaan 't mandaotgebeed, woort in 1994 aon Namibië euvergedoon. 't Nui land kraog mèt separatisme te make in de aofgelege Caprivistroek; de rebelle dao móste 't in 1999 tege 't regeringsleger aoflègke. In datzelfde jaor woort e grensconflik mèt Botswana, ouch al in de Caprivistroek, in 't veurdeil vaan Botswana beslech. De democratie heet sinds de oonaofhenkelekheid vrij good gewèrk.
VHC Venlo
De club is opgerich op 3 augustus 1928 en had in oktober 2010 718 leeje.
De dames speule in de 1e klasse en de hière in de euvergangsklasse.
Namibië
Bronne
Veur dit artikel is gebruuk gemaak vaan de Ingelstaolege artikele en:Namibia, en:Regions of Namibia en en:Languages of Namibia.
Gabriel Braga Nunes
Gabriel Braga Nunes (São Paulo, gebore 7 fibberwarie 1972) is 'ne Braziliaanse acteur.
Etnedal
thumb|De ligking van Etnedal in de pervincie Oppland. Etnedal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 1.389 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 458,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 0541.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Guus Smeets
thumb|250px|Guus Sjmeets Guus Sjmeets (officieel Smeets), (6 november 1948- 2 april 2020) gebaore es viefde in 'n gezin van zeve kinger in Valkeberg, waor 'ne tekssjriever en componis van Valkebergse en ander Limburgse leedsjes. Ein aantal van die leedsjes zóng hae jaorelank zelf, same mèt Hans Kengen en Roy, ziene broor. Later allein mèt Hans, es duo, bekènd es Ezzebleef. Versjeije audio-cassettes en cd's zint ónder dae naam oetgebrach. Nao vief jaor samezinge, sjtörf Hans plotseling in 2003. Sjmeets geit dan allein wiejer ónder ziene artieste(eige)naam Guus Sjmeets.
Guus Sjmeets ies op dónderdig 2 april in 't krankhoes te Zitterd gesjtorve aan de gevolge van 't COVID-19-virus.
Tekssjriever en componis
Sjmeets sjreef ouch mèt versjeie luuj "same" leedsjes: o.a. mèt John Coenen/Jean Innemee/Dries Holten/Lei de Bruyn/Peer Heiligers/Frans Theunisz/Ron Roemen/Koos Snijders/Felix Ritchi/Hans van Wiggen/Conny Peters/Michel Nita/Peter Magné/Mario Biesmans/Frank Ferrari/Eric Cruts/Antonette den Bieman/Guido Frissen/Martin Diederen/Harry Heltzel/Martin Bouwmans/Frank Bessems/Dick van Altena/Lei Kraussen/Wim Roeffen/Jo Keijdener/René Brands/Benny Beckers/Charly Prick.
Finale LVK
3 Kièr kaome leedsjes van häöm in de Finale van 't LVK
3 kièr in de hauf finale:
Finale KVL
(Kinger Vastelaoves Leedsjes Festival) Ièrsjte kièr in de finale mèt eine titel gesjreve ónder pseudoniem de kinger van groep 7 en 8 (gesjreve onder pseudoniem).
Beneuminge
thumb|250px|Guus Sjmeets
Bekènde Limburgse leedsjes
Teks en muziek van Guus: 1e hit veur de nachraove (volges presentator Pieter Kiewid (L1 radio) bijnao éin van de meist aangevraogde titels in het populaire verzeukprogramma: posbus 34) (tophit van de Limburgse formatie: "De Schintaler") ''deze titel oet 1992 woort gecoverd door o.a.: zanggroep Fauquemont/Ezzebleef/Die Dao/Frans Croonenberg/De Kinderköpkes/Zangkoar Walram/ Zangkoar One 2 sing en Hermenie Walram, door Martijn Smeets, Huub Eussen, Sjef Diederen, Jean Wijnands, Rowena en Joy Blijdenstein ''(onge-evenaarde vastelaoves hit, gezonge door Frans Theunisz) ''(landelijke hit veur Taai Taai same mét John Coenen gesjreve) - Viva Tirol weurt in 2009 opgenomme door Hansi Hinterseer (Oastenriek) '' Dit nummer dat Sjmeets in 1998 sjreef woort in 2007 door de bekinde Valkebergse dirigent: Wiel Odekerke bewirk veur mannekoar Geulklank. Vandaag de daag weurt 't nummer oetgeveurd door versjeijene koare zoawie:Mannekoar Internos, zangkoar Courage, koninklijk zangkoor Walrams genootschap, koor: one2sing, en väöle andere,.......en auch in China kinne ze dit leedsje.'' Dit Duét mét Anja Bovedeaard sjtong 4 weke achterein op nr 1 in de L1 Limbo top tièn.
Laren (Noord-Holland)
frame|Ligking vaan Laren in Noord-Holland Laren is e versteidelek dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in 't Gooi, mèt (1 juli 2006) 10.935 inwoeners en 'n oppervlak vaan 12,37 km2 (daovaan 0,19 km2 water). Binne de gemeintegrenze ligke gein ander kerne.
Guus Smeets
Discografie
De allerièrsjte Nationale top 100 notering veur Sjmeets kaom in juli 2008
Laren (Noord-Holland)
Oondanks sterke bevolkingsgreuj en de vesteging vaan väöl rieke lui mèt es gevolg tot de plaots väöl villa's kint, heet Laren gans get vaan zien aajd dörpsaonziech behawwe. Midden in 't dörp ligk 'ne brink, daorum eweg 'n aontal boerderije, die allewijl neet mie functionere. Laren is e belangriek cultureel centrum door de hoesvesting vaan 't Singer Museum en de Singer Concertzaal. Bovedeen is 't ein vaan de riekste gemeintes vaan Nederland. Petroenheilege vaan Laren is Sint Jan de Baptis.
Historie
Laren is al sinds de vreug Middeliewe bewoend. In 1085 stiechde de bisjop vaan Utrei hei e kapittel gewijd aon Sint Jan. Nao de reformatie bleef 't dörp es eineg in 't Gooi katholiek; de percessie vaan Sint Jan op 24 juni moch zelfs blieve doorgoon. Laren leefde in deen tied vaan landbouw en sjaopheerderij. In de late negentiende iew kaom 't dörp in trèk bij rieke Amsterdammers en kunstenere: wat Bussum veur sjrievers waor, woort Laren veur sjèlders. Later kaom ouch d'n Amerikaanse kunshandeleer William Singer hei te woene. In de jaore tacheteg vaan de twintegste iew kaom 't dörp in trèk bij nouveaux riches.
Guus Smeets
Discografie
Roy Raymonds mét 't leedsje "Zomer op het plein" kaom binne in de nationale top honderd op nr 82