cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ittervoort
Volkscultuur
Es ein vaan de wienege Nederlands-Limbörgse plaotse heet Ittervoort 'ne vastelaovendsnaom, en wel Puinesjödderslandj. Puinesjödders is de bijnaom vaan de Ittervoorters, meh ouch de naom vaan de plaotseleke vastelaovesvereineging.
Vètweij
'n Vètweij (Nederlands: vetweide) is ’n weij wo de veëhawwer zien sjlachveë, de zoagenaamde masdere, op leët graze. Op dees weij greujt sjpeciaal graas wo de dere gawwer vèt van waere. Ouch waere de dere tiedes ’t graze in de voorbak biegevoord mèt sjpeciaal samegesjtèld voor, zoa es extra huij en krachvoor. Dit alles óm ze sjnel vèt te mèste veur de sjlach.
’t Wirkwoord is vètweije en ’t veë dat op de vètweij wirt gezat neump me vètweijersj.
Heinrich Heine
180px|thumb|right|Heinrich Heine Christian Johann Heinrich Heine (Dusseldörp, 13 december 1797- Paries, 17 februari 1856) waor 'ne Duutsje dichter van Joodse afkomst. E waoërt gebaore es Harry Heine, mae waoërt es sjriever bekaand oonder d'r naam Heinrich Heine. In 1825 zów e öm opportunistische raejes töt de Lutherse kerk toegetraoje zieë, mae de echte bekieëring töt 't christelek geleuf zów e pas make wie e an 't èng van zie laeve verlamd óp 't kraankebèd in Paries loog, oeë saer 1831 wónde. De oondersjtaonde feite deunt ernstig twiefele an de baovesjtaonde besjrieving. Daobie, es 'n geleufverendering dich mieë kaanse gèft es sjriever mót me zich tóch de vraog sjtèlle of de maatsjappeleke realiteet, luuj mèt 'n aander geleuf neet discrimineert óp groond daovan.
Heine waor 'ne vriemetselaer. Vas sjteet ooch dat e öpwoos in e gezin dat de verlichte haskalatraditie aanhóng en dat e later aanhanger waor van de Saint-Simoniste. Dit lètste waor ooch de raej waor öm nao Paries te verhuze.
Heine behoeërt töt d'r Romantiek en makde väöl ironische en sjpitsvondige gedichte die ooch allewiel nog aansjpraëke. E wèrkde soms same mèt tiedsgenote, zoewie Karl Marx.
Innerlek waor Heine 'ne paradox van ziene tied, enerzijds veulde e zich Duutsjer, anderzijds waeltdburger en dit saoërt döbbel identitete gove toendertied nog innerleke konflikte. 't Egeste saoërt dubbel geveules how e ooch ten aanzieë van 't jodendom en d'r romantiek.
Beroemd is ziene oetsjpraak dat "Wo man Bücher verbrennt, verbrennt man am Ende auch Menschen." dae es 'ne profetische väöroetblik gol väör wat later in 't 'Driejde Riek' van Hitler zów plaatsjveende.
'ne Beroemde dichbundel van häöm is Das Buch der Lieder mèt oonder aandere Die Lorelei en Im wunderschönen Monat Mai.
Charles Beltjens, oeë ooch va wert gezag dat e zich pas ech bekieërde töt 't chistelek geleuf óp zie sjterfbèd, vertaalde gedichte van häöm van 't Duutsj in 't Fraans.
Heinrich Heines Leed van de Lore-Ley
thumb|180px|Emil Krupa-Krupinski: Loreley, 1899 Óp muziek gezat dör von Friedrich Silcher (1837).
Ich weiß nicht was soll es bedeuten, Dass ich so traurig bin; Ein Märchen aus alten Zeiten, Das kommt mir nicht aus dem Sinn.
Die Luft ist kühl und es dunkelt, Und ruhig fließt der Rhein; Der Gipfel des Berges funkelt Im Abendsonnenschein.
Die schönste Jungfrau sitzet Dort oben wunderbar; Ihr goldnes Geschmeide blitzet, Sie kämmt ihr goldenes Haar.
Sie kämmt es mit goldenem Kamme Und singt ein Lied dabei; Das hat eine wundersame, Gewaltige Melodei.
Den Schiffer im kleinen Schiffe Ergreift es mit wildem Weh; Er schaut nicht die Felsenriffe, Er schaut nur hinauf in die Höh.
Ich glaube, die Wellen verschlingen Am Ende Schiffer und Kahn; Und das hat mit ihrem Singen Die Lore-Ley getan.
Nunem
Historie
De naom weurt verklaord es nuuj-heim. Es de plaots in 1224 veur 't iers geneump weurt, is de naom op dat memint al Numen. 't Dörp is daan al 'n zelfstendege parochie. In Nunem stoont ouch 't kloester vaan Sint-Elisabethsdaal. Nunem maakde tösse 1450 en 1568 deil oet vaan 't graofsjap Häör. Tot 1942 waor Nunem 'n zelfstendege gemeinte, daonao maakde 't tot 2007 deil oet vaan de gemeinte Hale. In 2009 woort Nunem gekoze tot 't "sjiekste dörp vaan Limbörg".
Marne
thumb|Ligking van 't departement Marne. 't Departement Manche is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 51. 't Is gelaengen in 't naordelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Ardennes, Meuse, Haute-Marne, Aube, Seine-et-Marne en Aisne. De houfstad is Châlons-en-Champagne.
Veervingerige riestenrek
De veervingerige of veertieënige riestenrek (Letien: Oryzorictes tetradactylus) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische vöchtige lieëglandj- en bergbusj, hoeaggelaenge subtroeapisch en troeapisch struuklandj en graaslandj en zómpgebiede.
Munkfors
Demografische óntwikkeling
6,11% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Saint-Dié-des-Vosges
80px|left
Saint-Dié-des-Vosges ies 'n sjtad in 't noordoaste van Frankriek, in 't departement Vosges.
De inweunersj were Déodatiens geneump. De börgemeister ies Christian Pierret (2002-2008).
Geografie
Saint-Dié-des-Vosges liek aan de Meurthe en 't haet 'n oppervlak van 46,15 km². De sjtad haet 22.569 inweunersj (tèlling 1999).
Sittardia (voetbalclub)
De Roems-Katelieke Sportvereiniging Sittardia waor ein voetbalclub oet Zittert. De club sjpeelde haor toeswedsjtrieden op 't Sittardia-terrien en vanaaf 1964 in De Baandert.
Eddy Merckx
Edouard Louis Joseph (Eddy) baron Merckx (Meensel-Kiezegem, 17 juni 1945) is 'ne Belgischen aad-fietserenner dae van 1961 toet 1978 actief waas. Hae wuuertj mit 525 gewónne wedstrieje door fietserenspecialisten es de succesvólste fietserenner van alle tieje gezeen. 't Frans tiedsjrif Vélo betiteldje 'm in 2000 es "de grótste allertiejen in 't fietserenne". Hae wón de Tour de France en de Giro d'Italia vief kieër, wón alle klassiekers behalve Peries-Tours en Bordeaux-Peries, wón de Vuelta a España, wón es professional en es amatäör 't weltkampioensjap en brook 't werrelddoerrekaor. In 2011 kreeg t'r 'n ieëredoctoraat ane Vriej Universiteit van Brussel.
Saint-Dié-des-Vosges
Historie
1507 : 1e kaart van Amerika, Universalis Cosmographia (Martin Waldseemüller)
Sittardia (voetbalclub)
Gesjiedenis
Sittardia is opgerich in 1950 tösjen ein fusie van RKVV Sittardse Boys en vv Sittard. Oeteindelik is de club gefuseerd mit Fortuna '54 oet Gelaen es de Fortuna Sittardia Combinatie, later Fortuna Sittard
Sittardia kwaom tösje 1954 en 1968 oet in 't Nederlands betaaldvoetbal en sjpeelde in dees periode veurnamelik in de Eesjte Divisie. In 1959 waerde Sittardia kampijoen van de Eesjte Divisie en promoveerde daodoor, mer 'n jaor later degradeerde 't weer. Ouch in de seizoene 1963/64 en 1965/66 waerde Sittardia kampijoen van de Eesjte Divisie. 't Jaor nao de lètste promotie waerde 'n zevende plaats in de Eëredivisie behaold. Nao ein achteende en lètste plaats in seizoen 1967/68 ging Sittardia op tot de fusie Fortuna Sittardia Combinatie.
Saint-Dié-des-Vosges
Beroemde inweunersj
thumb|80 px|Jacques Augustin (1796)
Ikkelder
thumb|right|275px|Haof in Ikkelder Ikkelder (Nederlands: Eckelrade) ies 'n dörpke in de gemeinte Èèsjde-Mergraote op 't plateau in Zuud Limburg. Rade in de naam wies nao óntgonne, gerooide plek. Tot 1982 behuèrde Ikkelder gedeiltelik tot de gemeinte Se-Gietere (Sint Geertruid) en Groeselt (Gronsveld). Dao sjtoon 'n 200 haöf en hoezer langs de weeg van Groesjelt nao Se-Gietere. In 2003 wone d'r 550 luuj.
Vereiniginge
Zangkoer Sint Joseph
Jambes
thumb|left|250px|Pont de Jambes mèt zich op Jambes thumb|250px| 't Elysette in Jambes an de Maas thumb|250px| Gezich óp Jambes (leenks) an de Maas, mèt de jachhave en 't eiland Vas t’y frotte
Jambes is 'n deelgemèngde van de Belzje sjtad Name. D'r wónne 18.159 inwoners (midden 2007) en de plaatsj haat 'n óppervlakte van 761,4 hectare.
Liegking
't Sjtadsdeel sjtrekt zich över 'n lengde va circa 7 kilometer oet över de rechterziej van de Maas; an de överziej liekt 't aod sjtadscentrum va Name en de Confluent, de samevloeiing van de Maas en de Samber. Jambes is mèt driej verkieërsbrugke en 'n bruk vör 't sjpaoërverkieër verboonde mèt Name. De odste van dis brugke, de Pont de Jambes, dateert oet d'r 11e ieëw. Jambes grenst noordelek an Beez, oostelek an Erpent en zuidelek an Dave.
Santa Clara County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Santa Clara Santa Clara is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië, VS. De naom kump vaan de gelieknaomege heilige oet Italië. De hoofplaots vaan 't graofsjap is San Jose.
Jambes
Historie
Jambes makde bies an 't èng van d'r 18e ieëw deel oet van 't Preensbisdom Luuk. Sjtrategisch gelaege taegenöver Name met z'n Citadel sjtóng 't daovör in de biezoonder belangsjtèlling van versjillende sjtrijdmachte die Name wilde verovere.
Santa Clara County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 3377 km² (1304 mijl²) boevaan 3343 km² (1291 mijl²) land is en 34 km² (13 mijl²) of 1.02% water.
Jambes
Historie
Bies an 't begin van d'r 20e ieëw wis Jambes zie ruraal karakter te beware. 't Booj evvel de voornaamste greujmäögelekheed vör de sjtad Name, oeëvan 't odste gedeelte ingeklemd liekt tösje d'r hövvel va Bouge en d'r hövvel van de Citadel. Zoe koes 't gebäöre dat Jambes bie de sjtad Name waoërt getrókke en nao inwonertal inmiddels 't aod Name övertreft.
Santa Clara County
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 503/km² (1304/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 1.682.585 dat bestoont oet:
Jambes
Economische activiteet
Jambes is belangriek es besjtuurscentrum: aan de Maas liekt de ambtswuning van d'r Welzje minister-president, 't Elysette geneumd. Wieër sjteunt d'r versjillende groeëte kantoeërcomplexe van 't Welzje regiobestuur. Jambes kènt hós gèng industrieel activiteet (waal saer 1926 'n mósterdfabriek: Bister), mae beejt mèt z'n concentratie van weenkelcentra 'n biezoonder aantrèkkingskrach vör 't achterlaand. In Jambes zeunt tal van oonderwiesinsjtèllinge gevestigd, oeë-oonder e conservatorium.
Santa Clara County
Demografie
't Gaof 565.863 gezinne en 395.538 femilies in Santa Clara County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,92.
Plaotse
Dit zien de twie bekindste plaotse vaan 't graofsjap.
Jambes
Verteer
Óp Hieëmelvaartsdaag wert 't festival Jambes en Fête geveerd, óp d'r mondèg van Pinksteren 't Corso de Jambes (e saoërt carnavalsóptóch) en eind juli 't Festival van Waeltdaans en Waeltmuziek.
Gesjtórve
1849: Théodore Weustenraad
Laos
Laos (oetgesproke es La-os) is e land in Zuidoos-Azië, in Achter-Indië. 't Grens aon Vietnam, Thailand, Cambodja, Burma en China. Hoofstad is Vientiane, ander stei zien Savannakhet, Pakse en Luang Prabang. Door Laos struimp de Mekong. Laos is veural in 't noorde erg bergechteg en is in vergelieking mèt naoberland Vietnam dunbevolk.
Bestuurleke indeiling
Laos is ingedeild in 16 provincies, ein zelfstandege gemeinte (*) en ei speciaol gebeed (**).
Demografie
68% vaan de bevolking, veural geconcentreerd in 't liegland, zien etnische Lao. Dees lui spreke 'n toentaol die aon 't Thais verwant is. In de heuvele en berg leve versjèllende ander volker, wie de Hmong, de Miën en de Zwarte Thai, die vaanajds aofgesjeie vaan de Lao leve. In 't noordelek hoeggebergde vint me stamme mèt gemingden achtergroond.
De veurnaomste religies zien 't boeddhisme en 't animisme. De christeleke en islamitische minderhede weure door de regering strik gecontroleerd en bij tied en wijl oonderdrök.
Historie
Roond de negende iew woort 't modern Laos gedomineerd door 't Zuid-Sjinees Nanzhao-keuninkriek. In de veertienden iew naom de Lan Xang-dynastie de mach euver. Ze wiste hun mach te behawwe tot d'n opkoms vaan Thailand in de achtienden iew; dit land vereuverde 't Laotiaans groondgebeed. In 1893 kaome de gebiede oonder Franse controle; 't woort noe deil vaan Frans Indochina. Frankriek maakde Laos weer los vaan Thailand. Nao de Japanse bezètting in d'n Twiede Wereldoorlog woort Laos in 1949 'n oonaofhenkelek keuninkriek oonder keuning Sisavang Vong.
Wie in Vietnam 'nen oorlog oetbraok naome ouch de oonröste in Laos touw, wat al snel tot 'ne börgeroorlog leide. Vietnam en de USSR zörgde veur 'n communistische partij in Laos, die in 1975 de regering vaan de door 't weste gesteunde keuning Savang Vatthana t'n val brach en vaan Laos 'n volksrippubliek maakde. Allewel tot 't land ziech in 't begin bij Vietnam aonsloot, maakde 't ziech dao later mie vaan los um 'n beperkde merretikkenomie touw te laote en in 1997 tot de ASEAN touw te trejje.
Groot-Nederlandse gedachte
De Groot-Nederlandse gedachte is 't idee dat de in 1648 en in 1830 verbraoëke èènhèèd tussje Vlaandere en Nederland hersjtèld zow motte werre. In Nederland en Vlaandere is dat idee op aander momaente oontsjtande en 't idee haat och deels 'n aander oontwikkeling dörgemakt, mae d'r zeunt och raakvlakke.
Gesjiedenis
D'r 20ste ieëw op 't Belsj is getekend dör d'r Flamenpolitiek dae geveurd waoërd van 1914 bies 1945. 't Belangriekste Duutsje kreegsdoel in 't weste waor de Ausgliederung va Belsj en Nederland. De meneer oeë-op dat zow motte gebäöre waor aafhankelek van de verwachde uvverwinninge: vazalsjtaote of toetraejing tut 't federale Duutsje keizerriek. Invloedrijke militaire kringe woolte, en tut sjlot och d'r keizer, gaans Belsj annexere en desnoods de oonwillige bevolking deportere. Sommige woolte de Franstalige op 'n aander meneer kwiet. Belsj verdele tussje Fraankriek en Nederland, dat op termijn bie Duutsjlaand zow toetraeje um verduutst te werre.
De verbinding mèt Nederland how 'n dubbel doel: de gedwonge aansjleting va Nederland bie Mitteleuropa vergulde dör Vlaandere aa te beje en umgekieërd 't Vlamsje laand penetrere mèt Hollendsje hulp.
't Belangriekste Hollendsje werktuug, "onze Grootnederlandse vertrouwensman" waor F.C. Gerretson, dae d'r sjpil waoërd van 't dör de Duutsjers in 't laeëve gerope Grootnederlandse bewaeging. Nao boete-n-oet propageerde-e "een verbintenis, maar dan in federatieve zin van de zeventien provinciën; van de verenigde Nederlanden, wederom met de overige germaanse stammen". Es sjtruuëmaan van 't Duutsje gezaandsjap wis-e in mei 1915 't Amsterdamse vluchtelingeblad De Vlaamsche Stem op te gaele um 't activisme te sjeppe oonder de oetgewaeëke Belzje. 't Blad eiste zelfbesjtuur vör Vlaandere mae Gerretson getuugde nog va loyaliteit nao 't Belsj toe. An z'ne Duutsje opdrachgaever sjreef Gerretson op 4 oktober 1915 dat die loyalitèèt 'bombast' waor en 't doel de sjplitsing en zoe mäögelek de vernietiging va Belsj.
D'r èègeleke aanhang van de Groot-Nederlandse beweging bleef beperkt tut de kringe van 't Algemeen Nederlands Verbond, dat mit Duutsj gaeld e waeëk- en e mondblad koes oetgaeve, Dietsche stemmen en De Toorts. Hun actie waoërd ingekaderd in 'n väöl mieë umvattende Duutsje propaganda in Nederland, mit väöl gaeld vör 't subsidieëre van de pers. Van dit alles gong 'ne belangrieke invloed oet op de publieke opinie, väöral op de liberaal en de protestants-christelijke. D'r Flamenpolitiek waoërt in 't geheim o.m. aangemoedigd dör d'r Nederlandse minister-presidaent, d'r liberaal Cort van der Linden.
Argumaent pro
De polletieke krachte in Vlaandere weunsje in Europa 'n hersjikking oeëin de taalgebiede 'n belangrieker rol geunt kriege. De taalkundige convergentie haat o.m. gesjtalte kraege in de Nederlandse Taalunie, oeë-in zoewaal Nederlanders es Vlaminge zitting haant.
Gesjiedenis
Pieter Geyl, hoeëglierer in Utrecht publiceerde in 1925 z'n proefsjtuk De Groot Nederlandsche Gedachte, dat in Nederland väöl beroering tewaeg brach.
In de 30er jaore moes Geyl aa-zieë wie zie gedachtegoed dör extreem-rechse krachte gekaapt en misbruukt waoërd.
Nao d'r Twiede Waeltkrèèg waor d'r aanhang miniem. 't Algemeen Nederlands Verbond besjtong nog waal en Geerten Gossaert publiceerde d'r nog uvver. Och senator Andries Postma waor 't idee toegenaege. Vanaaf 2000 liekt de gedachte in Nederland wer vaeld te winne. Populistische en extreemrechse groeperinge wie de PVV, Voorpost, Nederlands Blok en Nieuw Rechts haant aoëpeleke sympathie.
Argumaent pro
Geert Wilders miengt óp 12 mei 2008 dat Vlaanderen neet mèt Wallonië wilt samewèrke en dus da mer mèt Nederland èèn laand mót gaoë vorme. E ijvert vör 'n referendum.
Argumaent contra
De Nederlandse Taalunie goof 'n negatief advies uvver d'r aa-vraog um 't Zeeuws in Nederlands Zeeland te erkenne in 'n zelfde statuut es 't Limburgs, binne de kaders van 't Europees Handvest ter erkenning van regionale talen. Dit advies waoërd dör Nederland opgevolgd terwiel de raej van dit negatieve advies gezoch mot waeëre in d'r Vlamsje extreem-rechs geïnspireerde polletieke druk um gèng ander tale dan 't Nederlands in Vlaandere te erkenne. Es 't Zeeuws in Nederland erkaant zow waeëre, zow dat Zeeuws-Vlaandere op oongewilde gedachte kinne brènge, zjuus wie de Belsj-Limburgers. Noe wie de Taalunie och de belange van 't Nederlands va Suriname behartigt, wert de besjluitvorming d'r neet transparanter op.
1720
1717 - 1718 - 1719 - 1720 - 1721 - 1722 - 1723
Gesjtorve
Datum ónbekènd:
Poëzie
thumb|E gediech vaan [[Hans Lodeizen op de moer in Leiden. In gesjreve vörm vertuint poëzie dudelek zoegenaomde veersregele.]] Poëzie, diechkuns of (traditioneler) lyriek is 'ne vörm vaan literatuur boe-in taol um häör esthetische en kunszinnege kwaliteit weurt gebruuk, in plaots vaan primair um de beteikenis vaan de wäörd (semantiek) wie in proza. 't Is dus gemaakde taol; 't woord kump ouch vaan 't Aajdgrieks poièsis (ποίησις, '[de] maak'). 'ne Mins dee poëzie sjrijf weurt 'nen diechter (of zelde poëet) geneump; 't make vaan poëzie hèt diechte. De mieste poëtische tradities hantere e (divisief) ritme; versjèllende culture en genres gebruke ouch klaankeuvereinkoms of rijm (indrijm, beginrijm/alliteratief en midderijm/assonantie). Dit verraojt de sterke binding die poëzie mèt muziek heet; in de vocaole muziek koume ze feitelek bijein en neet wieneg gediechter die me noe es leestekste zuut, woorte oersprunkelek zingentere veurgedrage. In versjèllende culture is of waor poëzie d'n einege vörm vaan literatuur - prozatekste weure of woorte allein veur zakeleke communicatie gebruuk - en gief 't 'n bleujende cultuur vaan lang vertèllende (epische) gediechter; in de moderne Westerse kuns evels is poëzie gooddeils beperk tot korte vörm, boebij de prozaïsche roman de plaots vaan 't verhaolend werk innump.
De drei hoofgenres vaan de literatuur
In de literaire treditie vaan Europa, betaomp me drei hoofgenres bis de literair könsvorm.
Badkonake sefid
Badkonake sefid of The White Balloon is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms, Family.
De film woort geregisseerd door Jafar Panahi en heet 'nen doer vaan 85 menute.
Guillaume Cornelis Beverloo
thumb|250px|right| Guillaume Cornelis van Beverloo alias Corneille
Corneille is de verfransing van ziene tweëde veurnaam Cornelis en is ouch Frans veur  'kraoj' , ein van zien geleefde vogelthema's in zien werk.
Biografie
Aanvankelik waas hae sjterk beïnvloed door 't werk van Picasso, mèr in 1948 maakde hae zich hiejvan los en trooj hae toe tot de Nederlandse Experimentele Groep, later de Cobra-bewaeging geneump; hae is daovan mede-oprichter, same mèt ónger angere Karel Appel, Anton Rooskens, Jan Nieuwenhuys en daene ziene broor Constant Nieuwenhuys.
In 1950 verhoesde hae van Amsterdam nao Paries. Daonao reisde hae meërmaole nao anger deile van de waereld: Noord-Afrika, Noord-Amerika, de Antille en Zuud-Amerika. Dees reize bepaole in hoag mate de aard van zien werk. Lyrische transposities in ein werm en genuanceerd coloriet drökke zien sjpontaan emoties oet. Vanaaf 1960 veel hae trök op figuratieve kuns, wobiej vrouwluuj, vögel, blome en dèks ouch personages tot zien artistiek vocabularium beheuëre.
Corneille bleek medio 2005 nog aeve wirklöstig es vreuger, ouch al woort gezag dat hae "depressief" zouw zeen. .
Zelf bewaert hae dat sjildere geine hobby of werk is, mèr eërder ein roping. De lèste jaore haaj Corneille zien atelier in Paries en woonde hae in ’t dörpke Villers-Adam. Bezeukesj woorte bekand neet toegelaote door de kunstenaer.
Stede Broec
Historie
Stede Broec waor oorsprunkelek de naom vaan 'n aontal dörper die same stadsrechte hadde (gein oongebrukelek fenomeen in Wesfriesland). Dao hoorte ouch dörper bij die boete de modern gemeinte Stede Broec ligke. Aonvenkelek waore dit allein Grootebroek en Bovenkarspel (stadsrechte in 1364), later kaome dao ouch Lutjebroek (1402), Hoogkarspel en (veur eve) Andijk bij. Dees stad bleef tot 1825 bestoon. Oetindelek woorte de gemeintes Grootebroek en Bovenkarspel in 1979 weer samegeveug oonder de naom Stede Broec.
Guillaume Cornelis Beverloo
Biografie
In 2006 is ein recordbedrag betaald van € 215.000 veur 'n sjilderie van Corneille.
Hae maakde de lètste jaore 'ne meujlike tied door; hae verbleef kènnelik in 'n inrichting en woort (volges ein door zien echgenote aevel taengegesjpraoke berich) ónger curatele gesjtèld door zien vrouw en ziene zoon, ómdat hae 't geldj verkwanzeld zouw höbbe, veroarzaak door 'n bipolaire sjtoarnis. Corneille zien vrunj en zien galeriehouwesj bewaere aevel dat zien gezin häöm haet laote opsjlute ómdat ze geldj wolle. In juni 2007 liek hae d'r weer baove-op te zeen; hae waas perseuënlik aanwezig biej de äöpening van 'n tentoansjtèlling in 't CoBrA-museum in Amstelveen.
In 2008 woort 'n kwestie ómtrent de auteursrechte op zien werk óngerwerp van ein civiel gesjil veur de rechbank in Amsterdam. Dao-in góng 't mèt name óm de vraog of Corneille leej aan ein geisteskrankheit op 't mement dat hae de rechte op zien werk euverdroog en of dees euverdrach daodoor vernetigbaar waas, en in hoewiet eventueel door zien wederpartiej ein beroop op 't vertroewesbeginsel meugelik is, doordat 'n achteraaf gesjtèld wilsgebrek dan neet waas opgemerk. In dit gesjil is op 10 september 2008 ein eësjte vonnis geweze.
In 2010 sjtorf hae op 88-jäörige laeftied in Frankriek. Op ziene wunsj weurt hae begrave in Auvers-sur-Oise (effe bove Paries), vlakbie de graver van Vincent en Theo van Gogh.
Werke
thumb|250px|right|Katvogel, in 2001 geplaatsj in [[Heerhugowaard naobiej 't sjtation. Ein identiek beeld sjteit ouch biej 't CoBra Museum in Amstelveen]] Zien kunswerk Au sein de désert, il y a encore de la place pour les yeux (1949) haet biej 'n veiling in 2006 in Kopenhage € 281.000 opgebrach. Nog noats is veur ein van zien werke ein dergelik hoag bedraag betaald.
Corneille haet ouch laevesgroate sculpture gemaak. Zien werk 'Le Bateau de L'espoir' woort in 1993 verkoch veur HFL 70.000 en is taengewoordig 'n völvoud van dit bedraag waert.
De Hees
De Hees is 'ne veëdel in de gemingde Heële. 't Vörmt 't zudelig deel va Heële en ligk tusje 't centrum en Heëlebaan in. Buurte deë ónger De Hees valle zint ónger anger Aarveld-Bekkerveld, Douve Weien, Euvesj Kaumer en Ungesj Kaumer.
Schermer
De Schermer is 'ne polder en 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland. In de Schermer ligke de dörper Driehuizen, Grootschermer, Oterleek, Schermerhorn, Stompetoren en Zuidschermer.
Historie
Schermer (vaan skîr-mere "helder water") waor oersprunkelek de naom vaan e reveerke wat door 't gebeed struimde. Dit gebeed waor törfechteg en woort in de middeliewe door de mins aofgegraove tot 'n binnezie, in ope verbinding mèt de Zuiderzie, oontstoont. In de zeventiende iew begós me, op particulier initiatief, 't meer druug te lègke. In 1635 veel 't groetste deil vaan 't meer druug ('t zuidelek puntsje had me bewös water gelaote).
De gemeinte Schermer woort in 1970 gevörmp oet de gemeintes Oterleek, Schermerhorn en Zuid- en Noord-Schermer. Op 1 jannewarie 2015 góng de gemeinte Schermer, same mèt Graft-De Rijp, op in Alkmaar.
Kim Geybels
Kim Geybels (Herk, 29 oktober 1981) is 'n Belsj-Limbörgse urgentiedokter en geweze politica die in Leume woent. Ze zaot korten tied veur de N-VA in de Senaot.
Leve
Geybels studeerde biomedische wetensjappe aon de Universiteit Hasselt, boe ze ouch häör kandidaots dokter deeg. In 2007 studeerde ze aof es dokter aon de Universiteit vaan Leuve en waor sindsdeen actief es urgentiedokter in 't Mariahospitaol in Pelt.
Politieke carrièr
Häör ierste politieke kandidaotsjap had ze in 2006, veur de gemeinteraodsverkezinge in Leume. Dao woort ze evels neet gekoze. Ouch bij de Vlaamse verkezinge vaan 2009 kaom ze neet in 't parlemint. Bij de moonstereuverwinning vaan de N-VA bij de verkezinge vaan 13 juni 2010 evels kaom ze mèt 42.618 veurkeurstumme in de Senaot. Vaanaof dat memint woort ze algemein bekind in Vlaandere, geleef ouch um häör sjoenheid en intelligentie. Ouch kraog ze in juli dat jaor 't veurzittersjap vaan Joonk N-VA in han.
Häör carrièr veranderde evels dramatisch wie ind augustus verhaole oetleekde euver häör arrestatie in Thailand um drugsgebruuk. Verhaole die ze deeg euver e complot voonte gei geluif en ze deeg, nao eige zègke oonder groete drök vaan de partijtop, op 31 augustus aofstand vaan häöre Senaotszedeleer. Piet De Bruyn volgde häör op. Wie ze daonao in de media sjendaol góng make euver häör oontslaag, besloot de partij häör oetindelek op 9 oktober te royere.
G'n Hei
G'n Hei kan verwieze nao:
Kim Geybels
Politieke carrièr
Nao häör oetzètting naom ze zitting in de lokaol partij Lumineus Lummen, meh in mei 2012 kundegde ze aon veur mèt de gemeinteraodsverkezinge vaan 14 oktober dao neet op de lies te stoon. Daomèt kaom häör politiek carrièr tot 'n ind.
Vilnius
thumb|Oetzich euver Wilnioes. Wilnioes és de haudstad van 't laand Litouwe. De stad hèt rónd de 529.022 énwoeëners op 't oppervlaakte van 401 km². De stad lik op 112 m boeëve zeiniveau aon de twei reviere de Vilnelė en de Neris.
De stad wiëd vër 't iës van gehoort én de twèlfde eiw en gruit al snel aut as e cultureel en wetesjappelik centrum vër de gaanse regio. Heidër trék de stad al gaw vël immigrante aon, wie Paule, Rösse, Jaude en Duitsers. Taege 't énd van de niëgeteinde eiw besteet de bevolkéng vër 40% aut Jaude. Waaj Litouwe én 1918 zën ónaofhankelikheid autriëp, blaajf Wilnioes taugeweze aon dat laand. Paule bezat èvvel al snel de stad en 't gebied róndum, waudër Kaunas de taajdelike haudstad wiëd. Én 1939 wiëd de stad bezat dër 't Raude Leger van de Sowjetunie. De stad wiëd doënoë iëvergedraoge aon Litouwe, mér de Sowjetunie bleef zën mach vergraute en auténdelik wiëd 't gaanse laand 'n ónderdeel van de Sowjetunie. Én 1941 wiëd Wilnioes vervolges veriëverd dër 't nazistisch Duitslaand. Én de joëre die volgde wiëd bekaans de gaanse Jaudse bevolkéng autgemoeërd. Wilnioes wiëd én 1944 bevraajd.
Kim Geybels
Bron
Dit artikel is (vrij) vertaold oet 't Nederlands, en wel vaan dees versie vaan 't corresponderend Wikipedia-artikel.
Mayenne (verdudeliking)
Mayenne kan verwieze nao:
Vilnius
Wilnioes zën historische bénnestad lik aon de linkse kaant van de Neris en woeëd gekénmerk dër de bouwstaajl de Barok. Bekénde gebouwe zin de Kathedraol van Wilnioes, de Gediminastoeëre en de Televisietoeëre van Wilnioes.
Väöl bekinde Litouwers zien in Vilnius gebore. Ouch d'n allewijle premier vaan Litouwe, Ingrida Šimonytė, in 1974.
Trinity County (Californië)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Trinity Trinity is 'n in 1856 gestiech graofsjap in Californië, VS. Trinity is verneump nao de Trinity Revier, dee weer is aofgeleid vaan de gelieknaomege inheimse stam. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Waverville.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 2/km² (4/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 13.002 dat bestoont oet:
't Gaof 5587 gezinnen en 3625 femilies in Tehama County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,29.
Plaotse
't Graofsjap heet drei plaotse, boevaan de twie bekinste zien:
Uranium
Uranium of uraan is e sjemisch element mit 't symbool U en 't atoeamnómmer 92. 't Is e matallisch gries aktinied.
Uranium is radioaktief en is, naeve thorium, 't huifigste element oet de actiniumserie. De anger aktinide kómme huuegstens in spoeare veur, dèkser zeen ze kónsmaesig of perdukte van radioaktief verval.
Toepassinge
Uranium wuuertj es verriek uranium gebroek in kernwaopes en kernreactore; verermp uranium wuuertj vanwaenge de hoeag dichheid gebroek es contragewich in vlegers en in munitie. Boetedet deentj 't es aafsjurmingsmatterjaal taenge ioniserendje straoling. In Nederlandj is 't gebroek van munitie mit verermp uranium oppe ubingsterreine Vliehors en Noordvaarder saer 1993 neet mieë toegestange. Waal wuuertj nag verermp uranium gebroek veure legering van Amerikaanse M1-tanks, ómdet 't door zien hoeag dichheid lestig is te doorbaore mit keugel. Verermp uranium vindj ouch toepassing in antitankwaopes. 't Projectiel oet verermp uranium doorbaortj 't pantser. 't Uranium brendj den en verbroek daobie alle zoerstof binnen inne tank.
Thuin
thumb|Locatie va Thuin in Henegouwe. Thuin is 'n gemèngde en sjtad in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Thuin. Op 'n oppervlakde va 76,17 km² wonne 14.530 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 191 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|'t [[Belfort (tore)|Belfort va Thuin.]] thumb|'t 16de-ieëwse refugiehoes van de abdie va Lobbes, allewie e postgeboew. Biercée, Biesme-sous-Thuin, Donstiennes, Gozée, Leers-et-Fosteau, Ragnies en Thuillies.
Veliko Tarnovo
Veliko Tarnovo (Bulgaars: Велико Търново) és 'n stad in Bulgaraaje van dat laand mét 73.543 énwoeëners in 2013 (heudstad van Bulgaraaje 1185-1393). De stad lik op de coördinaote 43° 04′ NB, 25° 37′ OL op 'n haugte van 225 m. Zaaj lik én 't weste van 't laand aon de revier de Jantra.
De postcode van Veliko Tarnovo is 5000. 't Netnommer is 062 en de kintekeplaote ВТ gelle vër de stad.
Rolduc Abdijbeer
Rolduc Abdijbeer is abdijbeer dat jebrouwe weëd in ópdrach van "De Keyzer" oes Mesjtreech. D'r naam verwies noa 't kloeëster Rolduc i Kirchroa. De brouwerei is zier aod. In 1146 woar d'r al ee. Rolduc Abdijbeer (es hujige merknaam) weëd seër 2002 jebrouwe. Dit beer weëd jebrouwe noa nui recept. De kluur is deep jeël en 't alcoholpercentage is 6,3%. Jet wietsigs: óp 't etiket van 't beer sjteet óch de nieëgste sjpruëk óp 't Latien: Mens sana non potest vivere in corpore sicco. Dit heesj óp plat:  'ne Jezónge jees kan neet leëve in 'ne druëge körper.
Sjoele (sjpel)
250px|thumb| 'ne Sjoelbak Sjoele is ein Nederlandjs gezelsjapssjpel dat allewiel ouch es ’n erkènde sjport wirt bedreve.
Etymologie
Sjoele is Fries veur sjuve.
't Sjpelmaterjaal
't Sjpelmaterjaal mót in euvereinsjtömming zeen mèt ’t reglemènt vasgelag door door de sjoelbóndj. De sjoelbak, meistal gemaak oet beukehout, haet ein lengde van 2000 mm, ein breide van 410 mm en ein heuëgde van 63 mm en is samegesjtèld oet de volgende houte óngerdeile: De sjoelsjief, gemaak van beukehout haet eine diamaeter van 52 mm, biej ein dikde van 13mm. De gliejvlakke zint hol gemaak. ’t Gewich is 20 ±3 gram. In de paortebalk zint, regelmaotig verdeild euver de lengde, veer äöpeninge van 60 mm breid en 17 mm haog, gepositioneerd aan de kantj wo hae de bakbaojem raak, zie Figuur 2 Aan de veurkantj van de paortebalk zint baove jeder äöpening ein indicatie aangebrach die de waerde van de paort aangaeve. Van lènkd nao rechs is dat 2-3-4-1. Dees indicatie wirt meistal aangegaeve mèt rónj köp van in de paortebalk gesjage kopere naegel, sóms ouch waal mèt ciefers.
De bedoeling van 't sjpel is de sjieve al sjuvend euver de boajem van de bak, ónger de aafzètbalk door, door de paorte te goaje. Jedere deilnummer begint mèt 30 sjieve. De aafzètbalk markeert de grens tösje 't werpgedeilte en 't middelsjte deil, wo de sjieve allein door anger sjieve bewaoge maoge waere. Sjieve die trukketsje tot in 't werpgedeilte maoge neet opnuuj waere gesjpeeld.
Es alle sjieve zint gegoajd, waere de sjieve die neet in door ein van de paorte zint gegaon weer trukgehaold. Dees zint dan veur de tweëde beurt, en nao de tweëde beurt waere nog èns de sjieve die neet in door ein van de paorte zint gegaon trukgehaold veur de derde goajbeurt. Nao drie beurte waere de puntje getèld. Veur 't bepaole of eine sjtein waal of neet in ein van de veer vakke is gèldj officiëele dat deze in zien geheël de äöpening mót zeen gepasseerd. In twiefelgevalle deent de jury ein rech aafsjluutletje taenge de veurkantj van de paortebalk te sjuve, bewaeg hiebiej de sjief dan is dees neet in 't vak. In de hoeselikke krink wirt mèt deze regel dèks gesjoemeld.
'n Sjief die ónger ’t sjpel sjuuns of gans op eine anger sjief terech kump, wirt bok geneump en maog officieel neet opnuuj gesjpeeld waere. Dat gèldj ouch veur ein sjief die vanoet 't middegedeilte of vanoet de veer vakke abusievelik boete de bak terech kump. Ein sjief die euver de paortebalk heen in ein van de veer vakke geraak, wirt door de jury direk oet 't sjpel genómme. Boete officiëel wedsjtrieje wirt van dees lètste regels dèks aafgeweke.
't Sjpel wirt meistal in hoeselikke krink es gezelsjapssjel gesjeeld, mer ouch op braderieë, wobiej dèkser óm eine extra daagpries veur de hoagste score van de daag wirt gesjtreje. De officiële sjoelsjport is allewiel beheuërlik in opkóms.
Puntjetèlling
In geval 'ne sjpeler de sjoelsjieve veural in de 1-puntjsgleuf sjuuf is d'r sjprake van Aendjes vore.
Sjoelsjport
't Sjpel wirt allewiel ummer meë es sjport gezeen. D'r waere diverse officiële wedsjtrieje gesjpeeld ónger de vlag van de Algemeine Nederlandjse Sjoelbóndj (ANS) (aangesjlaote biej 't NOC*NSF), zoaes veurrunjes per aafdeiling veur plaatsjing van 't NK, wedsjtrieje veur de Nederlandjse Baeker, de Nederlandjse Kampioensjappe en Interlandwedsjtrieje. In april 2008 is veur 't eësj in 30 jaor weer ein waereldkampioensjapstoernoaj gehawte. In 2001 wirt ’t WK gehawte in Duutsjlandj. Boete dees wedsjtrieje óm vènje d'r waekeliks versjillende toernoje plaatsj in gans Nederlandj.
Trivia
thumb| 'ne Haokse sjoelbak op de vriejmert in Woerde
Haute-Marne
thumb|Ligking van 't departement Haute-Marne. 't Departement Haute-Manche is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 52. 't Is gelaengen in 't naordoeastelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Meuse, Vosges, Haute-Saône, Côte-d'Or, Aube en Marne. De houfstad is Chaumont.
Oeteldonk
Oeteldonk is de vastelaovesnaam van De Bosj (Nederlands: Den Bosch). D'r besjtaon versjillende verklaoringe väor deze naam. Dök waert gedachtj det de naam sjtamtj van 'oetel', waat Braobants (Meierijs) is väör kwekkert; e typisch boerewaord, waat in 't sjtadsdialek van De Bosj neet veurkömptj. De kwekkert is ei belangriek symbool van de vastelaovendj in De Bosj. Donk beteikentj "dreug plaatsj in 't moeras" en kömtj väöl väör in name van dörper in Oos-Braobantj.
'n Anger verhaol is, det de naam 'n waordsjpeling zow zeen: oetel zow verwieze nao Van den Oetelaar, 'n femilienaam dae väol väorkwaam in 't dörp Den Dungen. De 19e eeuwse biesjop Godschalk waas in det dörp gebaore. Deze biesjop bekritiseerde de vastlaovendj sjterk en wooj 't laote verbeie.
tradities
Prins Carneval hèt eder jaor Prins Amadeiro (anagram van 'omdraaie') en is traditioneel emes van baove de grote riviere, dae neet in De Bosj woontj en 'ne protestant mot zeen. De Prins besjloet zelf wienieë d'r abdiceert: 't kömtj dök väor, det 'ne prins meerder jaore achterein regeertj.
Versjil mit anger tradities
De vastelaovestradities in Oeteldonk versjille sjterk van de Limburgse tradities, en ouch van de tradities örges angers in Braobantj. Zo dreugtj bekans eederein 'n blauwe "boerenkiel", gein echt vastelaovespekske. De luuj zeen neet gesjmienktj. Vastelaovesleedjes zeen in 't Nederlands, aevel waal Nederlands mit ei dudelik Braobants accent. De belangrieke pesone van de 'Oeteldonkse club' drage gein vaere oppe kop en de groet 'alaaf' waertj neet gebroektj. Waal waertj 'ne optocht gehaoje.
De sjfeer tiedes de carneval is opvallendj 'aope': miense van boete De Bosj waere meistal neet d'rop aangegkeke es ze in De Bosj de vastelaovendj mitviere. Dees aopenheid nao miense van boete de sjtad waert ouch geaccentueerd door het feit det de prins van boete de sjtad kömptj.
Smoke
Smoke is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan kemedie, dramafilms.
De film woort geregisseerd door Wayne Wang en heet 'nen doer vaan 112 menute.
Viele
Viele / Ville (Nederlands: Vijlen) is e dörp in de gemingde Vols in 't heuvelland va Zuid Limburg. D'r naam kunt van 't Latiensj villa of villare en heejmit weëd bedoeld ing (here)boerderei óp e landgód. De hoezer en höf van 't dörp bevinge zich óp d'r Vielenerberg (192m.) en in 't dal van de Mecheler- of Lombergerbaach. Doa woane óngeveer 1500 luuj. In de buurt liegkt d'r groeëte Vielenderbusj.
Buurtsjappe
Beej Viele hure de buurtsjappe:
Gesjiedenis
An d'r Kelderwaeg zow ing villa oet de Romeinse tsiet ha gesjtange. Óch weëd gesjproake uvver e adelik hoes Termoere. Dae naam kunt truuk in e hoezercomplex, in de Vielendersjtroat. I 1016 weëd óch gesjproake uvver inge hof Viele, noe d'r Munnikshof (Vielendersjtroat 51) geneumd, is ing sjenking an de abdei va Burtsjeid i Oche (Aken). D'r naam Munnikshof herinnert an de vrugger abdei va Burtsjeid. Die abdei how in 't midde van d'r 14e eeuw väöl land i egedom in dìs sjtreek. D'r pastoer van de parochie woäd beneumt durch de abdis van de abdei. De abdis, Gróndvrauwe van de heerlikheed Viele how 't óch vur 't zage uvver 't beheer van d'r Vielenerbusj. D'r Arnold van Gemmenich hat in 1319 als allodium (vreej erfgód) dae busj an de abdei gesjónke. De collectieve gebroeksrechte van dae busj, i 1539 vasgelaat in e reglement òp ing perkamente 'Waldrolle', bleef bis 1940 verbónge mit de höf en hoézer in de zès Vielender 'Rotten'. Dat zunt: Kamerig, Kottese, Berg, Mameles, Ròt en Viele. In de heerlikheed Viele howwe ze, graad wie i Hozelt óp d'r Öcherwaeg (Akerweg)'t hoes 'A g'ne Banket', ing sjepebank. I Viele woate de zittinge gehauwe in d'r hof 't Pannes (Panhoes) (brouwerei). I 1656 zunt de sjepebanke va Vols-Hozelt en Viele ónger 't gezag van de Sjtate-Generaal beejgenee gegange.
Dörp
thumb|300px|Brónze beeld va Martinus in de gelieknamige kirk va Viele Hieël hoeëg liegkend en doadurch al va wiedaaf te zieë, is de Katholieke kirk, gewied an d'r hillige heilige Maarten (Martinus). Òp de plaatsj woa e auwer gebouw hat gesjtange, bouwet d'r architect Weber i 1862 ing neo-gotische zaalkirk. D'r hoeëge toerm va 58 meter is i 1878 veëdig kómme. Binne zunt de róng pilare en de kruutsgewelve ópvallende elemente. In de kirk bevinge zich sjildereie en kruutswaegsjtasies van d'r Limburgse kunstenaer Charles Eyck.
Óp de kruutsinge va waeg, sjtunt benoa uvveraal veldkruutser. E paar groeëte höf bevinge zich in 't dal: d'r Munnikshof, d'r Grunnewig en d'r vakwerkhof 't Pannes. D'r hof Hopsjet liegkt bovve òp d'r Vieleberg.
't Dörp telt 2 wiengaarde: St.Martinus en St.Hubertus.
Vereins
De harmonie en óch de drumband hisje Sint-Martinus. Mit 't fès va Sint Maarten, 11 november vingt inge lampionne-óptsóch plaatsj mit d'r 'hillige' óp 't peëd. De sjutterei hat als patroeënhillige Sint Joep (Josef). D'r vastelaovendsverein heesjt "De Schnapsnaze". (sjnaps is sjterke drank).
Euverheid
De euverheid is 't hoogste gezag op e bepaold gróndjgebied.
Nederlandj
In Nederlandj is 'n parlementair democratie. Dao-in haet de volksvertaengeweurdiging, 't parlement, de litste zègkensjap. Wiejer besjteit de euverheid oet 'n regering mit e sjtaotshouf. Det is in Nederlandj de keuning of de keuningin. Ouch de gekaoze volksvertaengeweurdigers in de provincie (de provinciaal sjtaote) en besjtuurders van de provincie (Gedeputeerde en Goevernäör, of Commissaris van de Keuning) zeen óngerdeil van de euverheid. Juus wie de volksvertaengeweurdigers in de gemeinte (gemeinteraoje) en de gemeintebesjtuuders (wèthajers en börgemeister) bie de euverheid heure. Bie de euverheid werke teendoezjende amtenere. Sómmige bereie beleid en wètgaeving veur; anger veure beleid oet (pliesie, militaire, lerare in 't aopenbaar óngerrich).
Belsj
De federaal regering lèd 't centraal besjtuur in Belsj. De gróndjwètsherzeninge van de aafgeloupe viefentwintjig jaor höbbe d'rveur gezörg det hieël väöl beveugheje noe ane nuuj deilsjtaote valle. Meh ze is nog waal beveug veur 't boetelandjs en Europees beleid, defensie, justitie en pliesie, volksgezóndjheid, sociaal zekerheid, belastinge, 't macro-economisch beleid en de tewerksjtèlling, 't weitesjapsbeleid, mobiliteit en de telecommunicatie.
De federaal regering haet minstes viefteen ministers. Same vörme ze de ministerraod wovan de eerste minister de eerste ónger zien gelieke is. De ministers en de eerste minister waere beneump door de keuning en zeen meistal veer jaor in functie. Ze mótte verantjweurdig aaflègke aan 't Belgisch parlement, det besjteit oet ein Kamer en ein Senaat. Ze höbbe 'n eige kabinet (al zölle dees eweggaon) en werke same mit de administatie die euvereinsjtump mit häör beveugheje. Ministers en regering euverlègke ouch mit de deilsjtaotregeringe, politieke partieje, werkgaevers en werknummers, de media, alderlei sociaal organisaties, sjtej en gemeinte, 't leger, de universiteite, euverheidsbedriever en zo wiejer.
Thorium
Thorium is e sjemisch element mit 't symbool Th en 't atoeamnómmer 90. 't Is e zilverwit aktinied.
Toepassinge
De ieëste praktische toepassing van thorium waas in gaaskuisjkes in draagbaar gaaslampe, door Carl Auer von Welsbach, anen ènj vanne neugetieëndjen ieëf. Dees gaaskuisjkes bestingen oet thoriumoxied en 1% cesiumoxied en nag ander stoffe. Daonao is de industrieel toepasbaarheid stieëdig toegenómme:
Ingels
De Ingelse taol is in 't huideg internationaal verkier de belangriekste taol vaan de wereld. Ze is de meist gesproke taol vaan Groet-Brittannië, Ierland, Canada, de Vereinegde Staote en Australië en in talrieke ander len en binne de meiste internationaal organisaties (boe-oonder de Europese Unie) de officieel taol. Op de meiste sjaole in de wereld weurt 't Ingels es ierste vreem taol oonderwieze.
Es gesproeke taol is 't Ingels nommer drei, nao 't Chinees (daan wel Mandarijn) en 't Spaons. 't Ingels weurt gesproke in versjèllende dialekte en heet ein zöstertaol: 't Sjots. Ouch gief 't talloes creooltaole gebaseerd op 't Ingels. Wijer is 't vaan oersprunk ing verboonde mèt 't Fries.
De taol is in de vijfden iew oonstande oet de verminging vaan de Angelse, Saksische en Deense dialekte die de Germaanse vereuvereers vaan 't Keltisch Groet-Brittannië mètbrachte. De ierste documinte in 't Ingels datere oet de zevenden iew; 't belangriekste taoldocumint oet deen tied is 't epos Beowulf. Me neump dees taol Aajdingels of Angelsaksisch. Dees taol góng in d'n twelfden iew euver in 't Middelingels, wat in de zèstienden iew weer tot Vreugmodern Ingels evolueerde.
Beteikenis
'n Gooj kènnis vaan 't Ingels is 'n vereisde in 'n aontal wirkgebiede en beroepe wie geneeskunde en informatica; es gevolg daovaan kènne minstes ei miljard lui de basisbeginsele vaan 't Ingels. 't Is ouch ein vaan de zès ambteleke taole vaan de Vereinegde Naties.
Taolkundege wie David Crystal erkènne det ei vaan de gevolge vaan de greuj vaan 't Ingels (net wie ander wereldwij taole) is det de taolkundege diversiteit op väöl plaotse op de wereld verlore geit, in 't bezunder in Australasië en Noord-Amerika.
Historie
De taol woort sterk beïnvlood door de Aajdnoorse taol vaan de Vikinge. Nao de Normandische vereuvering vaan Ingeland in 1066, oondervoond de taol 'ne sterke Fransen invlood en oontwikkelde 't zich van 't Aajdingels tot 't Middelingels. 'n Reje veur dees verandering waas 't algemein gebruuk vaan lienweurd oet de Normandische woordesjat en 't gebruuk vaan Normandische spelregele. Huidaogs Ingels heet zelf zich hei-oet oontwikkeld en ging door mèt 't opnumme vaan lienweurd, veurnaomelek oet 't Latien en 't Aajdgrieks. Later volgde ouch väöl lienweurd oet Indische taole.
't Ingels weurt doorgaons es volg in periode oonderverdeild:
Modern gebruuk
De Ingelse taol is vanaof de twintigsten iew de invloodriekste taol t'r wereld. Dit is deils e gevolg vaan de Briste koloniaal oetbreiding in de neugetiende iew wodoor 't Ingels in väöl veurmaolege kolonies nog ummer de veurnaomste (ambteleke en bestuurs-) taol is, mer veural ouch door de cultureel en weitesjappelek dominerende Vereinegde Staote.
Ierste taol
left|300px|thumb|Len, staote en pervincies op de wereld boe 't Ingels de de facto of ambteleke taol is zien duusterblaw; len en gebiede boe 't 'n ambteleke taol is, meh neet de voukstaol, zien leechblaw. 't Ingels is de ambteleke taol vaan oonder ander Australië, Belize, Nui-Zieland en Nigeria en ein vaan de ambteleke taole vaan oonder ander Canada, Ierland en Zuid-Afrika. 't Ingels functioneert de facto es de ambteleke taol vaan 't Vereineg Keuninkriek en de Vereinegde Staote vaan Amerika.
Twiede taol
't Ingels weurt door väöl lui es twiede taol gesproke. Es me die ierste- en twiedetaolsprekers bijein optèlt, is 't zelfs de meis-gebruukde taol t'r wereld. Kiek me slechs nao de modertaolsprekers, daan weurt 't Ingels nog euvertróffe door 't Mandarijn en 't Spaons. De taol deent es lingua franca bij de communicatie in weitesjap, technologie en in 't internationaal politiek en economisch verkier euver de gaanse wereld.
Leeuwen
Leeuwen is de naam van de volgende plaotse:
Ingels
Twiede taol
'n Initiatief vaan de Universiteit vaan Cambridge, de University of Cambridge ESOL examination, is 'n reeks sjaolexames die de behiersing vaan de Ingelse taol door neet-modertaolsprekers toets. Wereldwijd numme jaorleks twie miljoen luuj in mie es 130 len deil aan dees exames.
Leeuwen
't Bies vèntj me ónger Liew.
Ingels
Dialekte
Wie me ziech kin veurstèlle is de taolkundege variatie in Groet-Brittannië (zuug ouch Brits-Ingels), boe taol de laankste historie heet, 't groetste. Zier sterk aofwiekend is 't Sjots, wat wie bove gezag ouch wel veur 'n apaarte taol doorgeit. In Ingeland kint me (vaan noordwes nao zuidoos) de volgende hoofdialekte: Noord-Ingels, Wes-Midlandsingels, Oos-Midlandsingels, Oos-Anglish, Zuidwestelek Ingels en Zuidoostelek Ingels. Binne eder dialek gief 't versjèllende plaotseleke tongvalle. De stadsdialekte stoon in 't gemein väöl korter bij de standaardtaol es de plattelandsdialekte; 't zien veur 't groetste deil accente.
Nao 't Brits-Ingels heet 't Amerikaans-Ingels de laankste historie. De groetste variatie vint me in 't ooste, umtot dat zoeget twie iewe ieder door Ingelstaolege is gekoloniseerd es 't weste. De groete diversiteit vaan Amerikaanse dialekte die in de negentienden iew nog bestoont, is sindsdeen evels sterk achteroetgegaange door touwgenome mobiliteit. 't Canadees-Ingels is zier ing aon 't Amerikaans-Ingels verwant; oet dialectologisch ougpunt heet 't geine zin veur de twie vaanein te sjeie.
In Ierland spreke de mieste lui Iers-Ingels; in 't ooste vaan 't land is dat al iewe 't geval. Opvallend aon dit dialek is veural de conservatieve klaanklier, die diverse versjèlle in iere hèlt die in aander dialekte verdwene zien. Nao 't weste touw weurt 't substraot vaan 't Gaelic sterker.