cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oudenburg
Oudenburg (Wes-Vlaoms: Oednburg) is e stedsje in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, arrondissemint Oostende, mèt op 1 januari 2008 8.955 inwoeners en 'n oppervlak vaan 35,38 km².
Deilgemeintes
Oudenburg besteit oet veer deilgemeintes. Daovaan is Oudenburg zelf mèt 14,73 km² en 4.627 inwoeners (2004) wiedoet de groetste.
Historie
De naom Oudenburg moot lètterlek weure genome: de stad is oontstande es Romeins castellum ('n aw börg dus), wat tösse 180 en 250 woort gebojd. Wie mier Vlaamse stei bleujde in Oudenburg in de middeliewe de lake-industrie; al in 1128 woort de nui Walgrach gegraove. Oondaanks zien strategische ligking en de verbindingsweeg mèt Brugge en Aardenburg raakden 't stedsje daonao achterop bij zien concurrente, tot slot ouch bij naober Oostende (wat in de gloriedaog vaan Oudenburg mer e klei vèssersgehuch waor). Vaanaof oongeveer 1084 stoont in Oudenburg 'n benedictijnenabdij; die woort in de Fransen tied geslote en in de Nederlandsen tied neet mie geëupend. In 1977 woorte de opgeheve gemeintes Ettelgem, Roksem en Westkerke aon Oudenburg touwgeveug.
James A. Garfield
James A. Garfield (19 november 1831 - 19 september 1881) waor de 20e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Ziene vicepresident waor Chester A. Arthur. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 4 miert 1881 bis 19 september 1881.
De president waor lid vaan de polletieke partij vaan de Rippeblikeine (Ingels: Republicans).
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Gabriel García Márquez
Gabriel García Márquez (Aracataca, Colombia, 6 meëts 1927 - Mexico-Sjtad, Mexico, 17 april 2014) waar 'ne Colombiaanse sjriever en winneer van d'r Nobelpries vuur de Literatuur. Heë waar óch 'ne publis, journalis en polletiek aktivis. García Márquez wuuert gezieë es de visaasj en wiechtigste exponent va 't magisch realisme, allewaal ziene sjriefsjtiel dao nit gans in vilt te plaatsje. Márquez vermengt realisme mit wóngerlike inwuëners (alchemiste, ziguinere, vlegende pastuësj) teëge d'r achtergrónk va burgerkrege en sjreklige sjtakinge. Zien exotisch kroniek verlóch heë mit ironie en jumor, die in zien biste momente erinnerd aa Miguel de Cervantes. Reen zoewie zien groeëte vuurbilder, William Faulkner en Ernest Hemingway, construeert Márquez igewikkelde plots en intriges die zien beuker tot echte pageturners make.
Pittem
Pittem is 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Tielt, mèt op 1 januari 2008 6.586 inwoeners en 'n oppervlak vaan 34,42 km².
Deilgemeintes
Pittem besteit oet twie deilgemeintes. Pittem zelf is vaan die de groetste in oppervlak en bevolking.
Gemeintefuncties
Pittem is good bekind um 't Psychiatrisch Centrum Sint-Joezep. Veural de aofkickkliniek daovaan is bekind.
Bezeensweerdeghede
Pittem weurt gedomineerd door de Slevrouwekèrk mèt Romaansen torie (èlfden iew; zuug foto).
Historie
In 1977 woort de opgeheve gemeinte Egem aon Pittem touwgeveug.
Garnich
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|Lochfoto vaan Garnich De gemeinte tèlde op 1 januari 2007 1.561 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 74,51/km². Garnich heet 'n oppervlak vaan 20,95 km².
Gemeinte
De gemeinte Garnich besteit oet veer plaotse.
Stadsprovincie
't Begrip Stadsprovincie besteit in
Möhnesee
Möhnesee ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Soest, in de Duutsje deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk wiejer in 't Regierungsbezirk Arnsberg.
De op 241 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 123,51 km², in december 2018 11.620 inweunersj. Daomèt haw 't 'n bevolkingsdichte van 94 de veerkante kilometer.
't Gelieknamege meer aan Möhnesee, das Möhnesee, ies mèt zien 10,76 km² ein van de drie groate meer van 't Sauerland, de sjtreek woa 't in liegk. 't Möhnesee ies deils verantweurdelek veur 't drinkwater en de electriciteit in dees regio,
29 jannewarie
29 jannewarie is de 29en daag vaan de Gregoriaanse kalender.
Grover Cleveland
Grover Cleveland (18 miert 1837 - 24 juni 1908) waor de 22e en 24e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Ziene vicepresident waor Thomas A. Hendricks. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 4 miert 1885 bis 4  miert 1889 en vaan 4  miert 1893 bis 4  miert 1897.
De president waor lid vaan de polletieke partij vaan de Democraote (Ingels: Democrats).
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Macau
De Speciaal Bestuurleke Regio Makau vaan de Volksrepubliek China oftewel Macau of Macao 澳门 is 'n klein stadseiland aon de zuideleke kös vaan de Volksrepubliek China. Makau besteit oet drei eilen die mèt brögke en damme mètein verboonde zien: 't hoofeiland Makau, 't middelste eiland Taipa en 't zuidelekste eiland Coloane. 't Woort gestiech door de Portugeze in 1557 en waor daomèt de ajdste Europese kolonie in China. De Portugese regering droog de soevereiniteit euver 't gebeed euver aon de Volksrippubliek in 1999; 't weurt noe bestuurd es 'n Speciaal Bestuurleke Regio vaan China. De moojertaol vaan de inwoeners vaan Makau is Kantonees.
Welver
Welver ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Soest, in de Duutsje deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk wier in 't Regierungsbezirk Arnsberg.
De op 83 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 85,62 km², in december 2018 11.940 inweunersj. Daomèt haw 't 'n bevolkingsdichte van 139 de veerkante kilometer.
Germont
Germont ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 49 luuj op 'n oppervlaak van 4,77 veerkante kilometer en daomèt goof 't 10,27 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,1% de jaor.
Habscht
thumb|right|200px|Ligking vaan Habscht, in Luxemburg Habscht is 'n gemeinte in 't kanton Capellen, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|d'n Habschter Tunnel. De gemeinte tèlde op 1 januari 2018 4.426 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 136,14/km². Habscht heet 'n oppervlak vaan 32,51 km².
Gemeinte
De gemeinte Habscht besteit oet vief plaotse.
Theodore Roosevelt jr.
Theodore Roosevelt (27 oktober 1858 - 6 jannewarie 1919) waor de 26e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 14 september 1901 bis 4 miert 1909.
De president waor lid vaan de polletieke partij vaan de Rippeblikeine (Ingels: Republicans).
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Fjodor Michajlovitsj Dostojevski
Vreug leve
Dostojevski woort gebore in 1821, Moskou. Ziene vaajer behoort bis de adelstand en de femilie waor in gooj doen. Dostojevski had drei breurs en drei zösters, op negejaorege leeftied verloor heer evels zien moojer aon tuberculose. Ziene vaajer hiemelde door wat me 'nen hartaonval neumde, evels woort heer in werkelekheid umgebrach door ein van zijn eige liefeigene. Dostojevski woort nao privésjaole gesjik, verspreid euver gaans Rösland en studeerde vervolges in Sint-Petersbörg. Op dee leeftied waor heer al bezeg mèt literatuur. Heer waor korten tied werkzaam in 't leger es inzjenieur, meh nao e jaor heel heer 't veur gezeen en begós ziech touw te lègke op 't sjrieve. In 1845 kaom zien ierste book oet (Erm Vouk) dat oonmiddelek e groet succes had. Zien hei-opvolgende sjriefsels waore minder succesvol. Dostojevski leet ziech heidoor evels neet oontmoedege en góng wijer op zie zelfgekoze paad. Heer had 'n veurleefde voor 't fantastische en abnormale, en in Sint-Petersbörg voond heer voldoende materiaol.
Verbanning mèt dwaankarbeid
De gebäörtenisse vaan april 1848 zowwe 't leve vaan Dostojevski veurgood verandere. Dostojevski woord gearresteerd mèt 'n gróp aandere vaan 'n oondergroondse sociaolistische beweging en ze woorte maondelaank oondervraog. Dostojevski woort ter doed veroordeild, meh op 't lètste momint, wie heer al veur 't vuurpeleton stoond, woort ziene straof umgezat in verbanning mèt dwaankarbeid nao Siberië. Wie Dostojevski in 1854 trökkoum waor heer 'nen aandere maan gewore. Heer had zien utopische ideje euver e nui Rösland vaan ziech aofgezat en waor hendeg relizjieus gewore. Zie wereldbeeld, dat in al zien beuk zou doordringe, woort noe gedomineerd door nejjegheid, vergeving en zelfbeheersing. 't Geluif in radikaol protes waor veurtaon weggelag veur dubieus figure in zien beuk. Dostojevski geluifde in e Rösland mèt polletieke sociale orde die gebaseerd waor op de spiritueel weerde vaan 't Rössisch vouk. Heer sjreef 'n aongriepend verslaag euver 't leve vaan Siberische dwaankarbeiders in Aonteikeninge oet 't Hoes Doeds". Heioet bliek zie geluif in de krach en wiesheid vaan de boere, boe de intellectuele, in zien ouge, beter nao moot goon lustere. 't Book dat heiop volgde, Aonteikeninge oet de Oondergroond'', waor de lètste fase veur Dostojevski mèt zie volwassen oeuvre zow beginne.
Sjölde
In 1857 trouwde Dostojevski mèt de wedevrouw Maria Isaev. Same mèt 'e broor begós heer e conservatief tiedsjrif oet te geve, meh heer stoond ummertouw aon de rand vaan 't faillisemint. Zien femilie drökde zwoer op häöm en zelf waor Dostojevski verslaaf aon 't gokke, mèt naome roulette. In 1864 en 1865 hiemelde zie broor en zien vrouw. Dostojevski bleef achter mèt groet sjölde.
Sjöld en Pinnetentie
In 1866 sjreef Dostojevski in hel tempo zien bekinste book, en, volges sommege, meisterwèrk Sjöld en Pinnetentie, boe-in 'ne studènt dee ziech superieur ach aon zien umgeving, 'ne moord pleeg. Hei-in vreug Dostojevski ziech aof, of 't geoorloof is es te misdaode begeis um get goods te bereike, kortelum: of 't doel de middele heilig. Verlossing door pinnetentie steit in 't book centraol. Ouch sjreef heer De Gokker, e get liechter verhaol, euver de oonvereinegbaarheid tösse Rösland en Wes-Europa. Dostojevski dicteerde dit verhaol op topsnelheid aon Anna Snitkina, mèt wee heer later zow trouwe. In verband mèt sjölde waor heer gedwónge um hendeg snel zien beuk te sjrieve, door 'n euvereinkoms geslote mèt 'ne veraojerleken oetgever. Dostojevski oontvlöchde Rösland veur 'nen tied um aon zien sjölde te oontkoume en brach tied door in Zwitserland, Duitsland en Italië. Oondaanks zien penibele situatie slaagde heer d'r in um aon 'n aontal vaan zien bèste werke te sjrieve. In 1868 versjeen D'n Idioot. Dao-op volgde De Duvels in 1872 dat besjreve woort es anti-nihilistisch. De linkse intellectuele voolte ziech aongevalle door 't book, boe-in ze ziech zaoge aofgesjèlderd es naïef en oppervlakkeg. De conservatieve voolte ziech gesteund door 't book. e Volgend book evels waor weer mie liberaol vaan eerd, boedoor de polletieke reputatie vaan Dostojevski weer in evewiech kaom. Door 't oetgeve vaan 'n tiedsjrif, wat heer allein sjreef, brach heer ziech financiëel weer in veileger water. 't Tiedsjrif waor 'ne misjmasj vaan fictie en polletieke en sociaol commentare. De lètste jaor vaan zien leve waore op dees meneer vrij vaan angs veur sjölde. Op 9 fibberwarie 1881 (28 jannewarie Awwe Stijl) hiemelde Dostojevski in Sint-Petersbörg, heer woort begraove bij 't Alexander Nevski-kloester.
De Vaajer
De Gebreurs Karamazov is 't magnum opus vaan Dostojevski, boe-in zien artistieke en fillesofische ideeje samekoume. In 't book weurt 't belaang vaan 't vaajersjap in edere zin, de tsaar es vaajer Röslands, de priester es vaajer vaan 't geluif en de vaajer in de Rössisch traditie, gezeen wie 'n universeel wèt binne de femilie. In 't book steit 'n vaajermoord centraol en de moord op de vaajer is es 'n oetdaging vaan de wereldorde.
Invlood vaan Dostojevski
De beteikenis vaan Dostojevski veur Rösland en zelfs veur de res vaan Europa hingk same mèt zie psychologisch inziech en zie begrip vaan de minseleke natuur, heer veurzaoch consequenties op lange termijn veur de handelinge die lui begónge. Dit weeg op tege 't nationaol en relizjieuz veuroordeil, die ouch 'n deil oetmake vaan 't dinke vaan Dostojevski. Dostojevski steit bekind es 'ne gaans en al christelek sjrijver, meh in bepaolde Orthodoxe kringe wèkde heer ouch wantrouwe op, umtot heer geluifde in e Christendóm dat beleie woort mèt 't hart en neet zoezier vaanoet de ratio. 't Gief koelel 'n meugelekheid um de invlooj vaan Dostojevski te euversjatte. Heer beïnvloede de psychoanalyse vaan Freud en 't existentialisme vaan Camus. Heer waor daoneve d'n ierste moderne sjrijver dee zien fillesofie zoe klaor in zien verhaole verweefde.
William Howard Taft
William Howard Taft (15 september 1857 - 8 miert 1930) waor de 27e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Ziene vicepresident waor James S. Sherman. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 4 miert 1909 bis 4  miert 1913.
De president waor lid vaan de polletieke partij vaan de Rippeblikeine (Ingels: Republicans).
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Wickede
Wickede ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Soest, in de Duutsje deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk wier in 't Regierungsbezirk Arnsberg.
De op 140 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van	25,24 km², in december 2018 12.595 inweunersj. Daomèt haw 't 'n bevolkingsdichte van 499 de veerkante kilometer.
Bømlo
thumb|De ligking van Bømlo in de pervincie Hordaland. Bømlo is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 10.808 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 247,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 43,8. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1219.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Fléville
Fléville ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 95 luuj op 'n oppervlaak van 7,89 veerkante kilometer en daomèt goof 't 12,04 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,3% de jaor.
New York City
right|thumb|Skyline vaan New York right|thumb|Vrijheidsstatu right|thumb|Brooklyn Bridge New York City (bijgeneump The Big Apple) is 'n stad in de Vereinegde Staote, in 't uterste zuie vaan de gelieknaomege staot. 't Is de groetste stad vaan 't land en ein vaan de groetste stei ter wereld, mèt 8,3 mieljoen lui in de stad zelf en 3,4 mieljoen inwoeners in de conurbatie. Ouch is de stad e veuraonstaond cultureel, ikkenomisch en polletiek centrum.
De stad New York City is oonder verdeild in 5 börge (boroughs):
Stadsfuncties
New York is nörges hoofstad vaan, meh veurt op eder ander es 't bestuurlek gebeed de bovetoen. De groetste effectebeurs vaan de wereld (New York Stock Exchanges) is aon de Wall Street gevesteg, wie talrieke veurnaom bedrieve, en tot 2001 ouch 't World Trade Center. De cultuur in väöl facette is dao vertegewoordeg: aon Broadway stoon talrieke theaters en concèrzaole, wie Carnegie Hall. 't Guggenheimmuseum vaan arsjitek Frank Lloyd Wright herberg 'n sjat aon modern kuns en is ouch zelf e verantwoord kunswerk, es ein vaan de wieneg gebouwe in New York. De Vereinegde Naties höbbe hei hun hoofkentoer, boemèt de stad ouch diplomatiek 'n centraol rol heet. Bij al dees functies zit de beteikenis vaan New York in 't stadsdeil Manhattan.
Woodrow Wilson
Woodrow Wilson (28 december 1856 - 3 fibberwarie 1924) waor de 28e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Ziene vicepresident waor Thomas R. Marshall. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 4 miert 1913 bis 4  miert 1921.
De president waor lid vaan de polletieke partij vaan de Democraote (Ingels: Democrats).
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
New York City
Stadsbeeld
New York steit alum bekind um zien skyline, die door wolkekretsers in Manhattan vaan gewoenlik tösse hoonderd en twiehoonderd meter hoeg weurt gevörmp. 't Hoegste gebouw is allewijl de Empire State Building (381 meter, zendmas tot 443,5 meter); ietot 't World Trade Center verweus woort waore dat de hoegste gebouwe. In de twintegste iew is väöl kritiek gewees op de wieneg kunszinnegen aard vaan de gebouwe, die wel groet meh neet bezunder zouwe zien, mèt es oetzunderinge beveurbeeld 't Guggenheimmuseum. 't Oontwèrp van 't nui World Trade Center: de 'Freedom Tower' weurt in kunszinnege kring mie gewaardeerd, al verdeilt 't modern dessin de bevolking wel. Dit gebouw is noe 't hoegste in New York mèt zien dik 541 meter.
De stad weurt doorstreump door de reveer de Hudson, en Brooklyn en Manhattan weure door e paar mechtege brögke mètein verboonde. Boete de wolkekretsers deit ouch 't Vrijheidsbeeld, e beeld door Frankriek aon de VS gesjoonke um 't hoonderjaoreg bestoon vaan de VS in 1874 te viere, deens es symbool vaan de stad.
Veural Manhattan, meh ouch Queens en The Bronx, zien ingedeild in e rizjide straoteplan mèt rechloupende laone en straote, die de stad in eve eilen vaan bebouwing verdeile en sterk deit dinke aon de aw Roemeinse stei.
Historie
Veur de koms vaan de Europeane leefde in 't gebeed um de Hudsonreveer 't vols vaan de Lenape. In 1609 woort 't gebeed door d'n Ingelsman George Hudson oonderzoch, en in 1626 vestegde de Nederlanders oonder Peter Minuit hei 'n kolonie: Nieuw-Nederland. De hoofplaots góng Nieuw-Amsterdam hete en daorum heer woorte inkel dörper gevesteg: Vlissingen, Haarlem en Breukelen. De weeg boelaanks 't vee nao de stad gebrach woort hètde de Breeweg en de straot bij de walmör, opgeworpe tege de Indiane, hètde de Walstraat. In 't modèrn New York zien al die naome nog trök te veende, al is niks mier bewoerd vaan de gebouwe oet deen tied: Vlissingen, Haarlem en Breukelen hete noe Flushing, Harlem en Brooklyn, de Breeweg is noe Broadway en de Walstraat hèt noe Wall Street.
In 1664 woort de stad zoonder geweld door de Ingelse ingenómme, en in 1667 woort de stad bij 't Tractaat vaan Breda formeel euvergedraoge. In 1685 woort 't 'n kroenkolonie. Wie in 1774 de VS ziech oonaofhenkelek verklaorde woort de stad, inmiddels tot tiendoezende oetgegreujd, al mètein door de Britse leger bezat en pas op 30 april 1789 verlaote.
Nao 1800 greujde de stad oetzoonderlek snel oet tot 'n metropool vaan wereldformaat. Umtot de meiste immigrante oet Europa in New York aonkaome bleve väöl dao woene. Zoe oonstoonte ganse cumulaties vaan volker die bijein gónge woene in ein straot; allewijl nog is dao get vaan euver. De stadsbouw woort stèlselmaoteg t'r haand genomme, en roond 1860 had New York de miljoen bewoeners gehaold. Ander barrières woorte sumpel geslech.
Vaanaof de twintegste iew woort Manhattan extreem deur, wat de financieel noedzaak vaan hoeg gebouwe sjöpde. Tegeliek verpauperde veural The Bronx, wat e getto veur de negerbevolking woort en wat me doorloupend mèt misdaod in verbaand bringk. Ouch kaom New York, mèt San Francisco, nao d'n Twiede Wereldoorlog bekind te stoon es ein vaan de meis progressief stei vaan 't land. Evels heet de stad de lètse jaore Rippebliekeinse börgemeisters gehad. De Attentate vaan 11 september 2001 brachde de stad in opperste bereuring.
Gebore
Hei volg 'n lies vaan bekinde Yankees. Yankees is de naom veur de New Yorkse bewoeners.
Donbass
thumb|right|D'r Donbass in 't oeëste van Oekraïne D'r Donbass (Róssisj: Донбасс; Oekraïenisj: Донбас, óch waal Donetsbekke) is 'ne regio in 't oeëste van Oekraïne. 't Gebeed besjteet oet de oblaste Donetsk en Loehansk; de sjtad Donetsk is de ónofficieel hoofsjtad van die sjtrieëk. 't Donetsbekke is verneumd noa de reveer Severski Donets en besjleet 'n óppervlakde van óngevier 60.000 km². 't Gebeed is vlak bis huuevelechtig en tupisj is 't oape sjteppelanksjap.
D'r Donbass is e wichtig ikkenomisj centrum vuur zjwoar industrie en wiejer sjpeelt hei d'r mienboew nog 'n groeëte rol. Vuural rónk Donetsk guuef 't vöal koele.
I g'ne regio woeëne vöal etnische Rósse en seër 2014 guuef 't hei gevechte tussje pro-Róssisje ópjstandelinge en de Oekraïnisje armee. De separatiste hant hei in dat joar twieë volksrippeblieke oetgerope. Dele va g'n sjtrieëk weëde besjtuurd durch de separatiste en dees sjpele 'n wichtige rol bei de Róssisje invasie van 2022.
Bergkamen
Bergkamen ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Unna, in de Duutsje deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk wier in 't Regierungsbezirk Arnsberg.
De op 65 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 44,9 km², in december 2018 48.725 inweunersj. Daomèt haw 't 'n bevolkingsdichte van 1085 de veerkante kilometer.
Serie A
De Serie A (vóloet Lega Calcio Seria A TIM) is de hoogste aafdeiling in 't Italiaanse betaald foetbal. Toet noe toe wis ein rekaoraantal van 28 keer ein klub oet de Serie A de finale van de UEFA Champions League (de hoogste trofee binne 't Europese internasjonale klubfoetbal) te bereike, wo-in d'r twelfmaol waerde gewonne. Anno 2010 sjteit de kómpetisie gerangsjikt op de veerde plaats van de UEFA-ranglies veur Europese kómpetisies, gebaseerd op de prestasies van Italiaanse klubs in de Champions League en de Europa League.
Ranglies
Biejgewerk toet en mit 6 februari 2019
De trofee
De winnaar krieg 't rech om 't volgende sezoen de scudetto (sjildje), mit de Italiaanse vlag, op 't sjirt te drage. Inkele klubs höbbe 't gebroek aangenomme om per teental kampioensjappe 'n golje sjter aan heur logo toe te voge. Daorom höbbe AC Milan en Internazionale allebei 1 sjter veur 18 scudetti en Juventus 3 sjterre veur 34 sjildjes.
Gesjieddenis
Heel opvallend is ouch de geografiese verdeiling van klubs in de Serie A. Toet veur kort sjpeelde d'r bienao gein klubs oet de Mezzogiorno (óngeveer de zuudelikke helf van 't landj) in de Serie A. Allewiel, sins inkele jaore, is de verdeiling echter baeter euver 't landj verdeild: oet de zuudelikke helf van het landj doon noe de volgende klubs good mit: Napoli, Palermo, Cagliari, Messina, Catania (gepromoveerd) en Reggina.
Mit einige regelmaot waere teams fajjiet verklaord, omdet ziej häör zake neet op orde höbbe. De heropgerichte klub, diej den ónger de aje naam wiejer geit, mot 't volgende sezoen vanaaf de hoogste amateurdivisie (Serie D) beginne. Sins 't sezoen 2005-2006 is d'r 'n nuje wet ingeveurd ("Lodo Petrucci") wodoor klubs mit ein belangrieke gesjieddenis diej in de letste vief jaor neet van dees regel gebroek gemaak höbbe, de meugelikheid kriege om vanaaf de eerste legere divisie (Serie B) te sjpele. Veur aanvang van 't sezoen 2005/06 waerde de net gepromoveerde klubs Torino FC en Perugia Calcio neet toet de Serie A toegelaote vanwaege diej hiejbaove besjpraoke finansjele probleme.
In 2006 waas 't grootste sjandaal oet de gesjieddenis van de Serie A. Het waerde duudelik det d'r 'n gans systeem besjtong, wobiej 't aansjtelle van sjeidsrechters waere gemanipuleerd door versjillende veurzitters van klubs. Sjpil in dit verbandj waas de Turijnse klub Juventus, diej door dit sjandaal häör titels oet 2005 en 2006 verlaore haet.
Es gevolg van dit sjandaal zin d'r taege veer klubs degradasiesjtraove geëis. De oetsjpraok kwoom d'r op 14 juli en waas milder den de eis, mer nag altied zjwaor. Juventus, Lazio Roma en AC Fiorentina degradeerde nao de Serie B. De eis waas echter det Juventus waerde truukgezat nao de Serie C. AC Milan bleef waal nag in de Serie A. De bepaolde sjtraof door dit sjandaal waas det Juventus häör letste 2 landjstitels kwiet waas en det 't mos sjtarte mit ein achtersjtandj van 30 puntje in de Serie B. Ouch moch Juventus det sezoen neet deilnumme aan de Champions League. Fiorentina begos mit 12 puntje achtersjtandj aan de kómpetisie in de Serie B en moch neet deilnumme aan 't Europees foetbal. Ouch Lazio Roma ontkwoom neet aan degradasie, mos mit 7 puntje achtersjtandj beginne en moch ouch gein Europees foetbal sjpele. Veur AC Milan begos 't sezoen in de Serie A mit 'n achtersjtandj van 15 puntje en gein deilname aan 't Europese foetbal.
Naodet de ploge in beroep ware gegaon, waerde de sjtraof verminderd. De oetsjpraok van de Italiaanse bondj woor det AC Milan toch Europees te laote sjpele, wodoor ze in de veurrunj van de Champions League kwome, en det ziej mit ein achtersjtandj van 8 puntje begoste in de Serie A. Door 't beroep mochte ouch Fiorentina en Lazio in de Serie A blieve, mit respektievelik 19 en 11 sjtraofpuntje. Juventus mos in de Serie B blieve, mer hoofde mit sjlechs 17 sjtraofpuntje te beginne aan 't sezoen. Angere ploge diej naodeen besjuldigd waerde wore Reggina (waat 15 sjtraofpuntje krege in de Serie A) en Arezzo (diej mit 6 puntje minder aan de Serie B begónne).
Meckem
Meckem (Duits: Meckenheim) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 34,84 km² en 23.628 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 678 de veerkante kilometer.
Calvin Coolidge
Calvin Coolidge (4 juli 1872 - 5 jannewarie 1933) waor de 30e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 2 augustus 1923 bis 4 miert 1929.
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Lohmar
Lohmar is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Zie en de naoberstad Troisdorf vörme de twie stei in deze krink die neet aofhenkelek zien vaan de Rien, noch de Sieg, mer de revier de Agger. Mèt häör 65,62 km² en 29.679 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 452 de veerkante kilometer.
't Op 64 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 31 stadsdeile.
Laever
Functies
De laeverfuncties kónne waere verdeildj in drie houfgruup:
De activiteite vanne laever levere zoväöl wurmdje op det daomit 't lief op temperatuur wuuertj gehaje.
Louis Armstrong
thumb|Louis Armstrong in 1953. Louis Armstrong (New Orleans, Louisiana, VS 4 augustus 1901 - New York City, New York, VS 6 juli 1971), óch waal bekank as Satchmo, Pops en, later, Ambassador Satch, waor 'ne Afro-Amerikaanse blueszanger en jazztropetist en waor weltbekank, vuural in de Verieënigde Sjtate en Europa. Ziene zank sjteit bekank durch zien krakerige, ruë sjtum. Heë weërt vuur 't ieësjt bekank in de Jaore 20, doanoa góng 't hel. Onge anger zien charisma holp 'm noa de bekankheid. Heë is bekank as d'r zenger van, de doanoa vöal gecoverde, Star Dust en What a Wonderful World. Óch doog zien Ingelsjtalige versee va La Vie En Rose (origineel e Frans leedje van Édith Piaf) 't erg good bie 't Amerikaans volk. De mieëste Europeane is dit leedje evvel gans ontgange, umdat 't origineel 'n vöal hoeëgere sjtatus heeët in 't aod continent.
1942
1939 - 1940 - 1941 - 1942 - 1943 - 1944 - 1945 1942 (MCMXLII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|right|200px|Erwin Rommel, verovert op 21 juni Tobroek op 't Britse Leger
Nobelprieze
De Nobelprieze woorte dit jaor neet touwgekind.
Maan vaan 't Jaor
Jozef Stalin (twiede kier)
Gebore
thumb|right|200px|Paul McCartney, gebaore 18 juni 1934.
Gesjtorve
thumb|right|200px|Edith Stein, gesjtorve 9 augustus 1942.
Warren G. Harding
Warren G. Harding (2 november 1865 - 2 augustus 1923) waor de 29e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Ziene vicepresident waor Calvin Coolidge. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 4 miert 1921 bis 2 augustus 1923.
De president waor lid vaan de polletieke partij vaan de Rippeblikeine (Ingels: Republicans).
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Regeringsvörm
'ne Regeringsvörm besjrijf de wijs boe-op 'n euverheidsverband weurt geregeerd of mesjiens zou kinne weure geregeerd. Euver 't algemein geit 't heibij um staote of len, mer 't is ouch meugelek de regeeringsvörm te besjrieve vaan 'n supranationaole organisatie (beveurbeeld de Europese Unie) of dee vaan 'n decentraole euverheid (beveurbeeld Noordrien-Wesfale). Me moot 'ne regeringsvörm oondersjeie vaan 'ne staotsvörm. Mèt de regeringsvörm meint me de wijs boe-op betrèkkinge tösse versjèllende ambde binne ein euverheidsverband zien geregeld. Mèt de staotvörm meint me evels de wijs boe-op versjèllende euverheidsverbande ziech tot mekaar verhawwe. Drei veurbeelde die examplarisch zien veur de Limbörgstaolege lezer: In de continentaole politicologie gief 't de traditie e versjèl te make tösse die twie vörm. In de Angelsaksische wereld weurt dat versjèl evels dèks neet gemaak en weure de terme doorein gegoeid. Daodoor weure Nederland, Duitsland en Belsj door Ingelstaolege academici meistes respectievelek es volg geneump: 'n gedecentraoliseerde constitutioneel monarchie mèt e parlemintair systeem, 'n gefederaliseerde parlemintair rippubliek en 'n gefederaliseerde constitutioneel monarchie mèt e parlemintair systeem.
Givry
Givry ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 271 luuj op 'n oppervlaak van 11,93 veerkante kilometer en daomèt goof 't 22,72 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,09% de jaor.
Fossé
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 53 luuj op 'n oppervlaak van 8,94 veerkante kilometer en daomèt goof 't 5,298 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +0,48% de jaor.
Käerjeng
thumb|right|200px|Ligking vaan Käerjeng, in Luxemburg Käerjeng is 'n gemeinte in 't kanton Capellen, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|Oetziech euver Bascharage. De gemeinte tèlde op 1 januari 2007 9.486 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 282,66/km². Käerjeng heet 'n oppervlak vaan 33,56 km².
Gemeinte
De gemeinte Käerjeng besteit oet vief plaotse.
Kehlen
thumb|right|200px|Ligking vaan Kehlen, in Luxemburg Kehlen (Luxemburgs: Kielen) is 'n gemeinte in 't kanton Capellen, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|De kèrk en 't kapelke vaan Kehlen De gemeinte tèlde op 1 januari 2007 4.812 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 170,76/km². Kehlen heet 'n oppervlak vaan 28,18 km².
Gemeinte
De gemeinte Kehlen besteit oet ach plaotse.
Sjtaotshouf
'n Sjtaotshouf is de persoen dae 't hoegste gezag verteigewoerdigt in 'ne sjtaot. In monarchieë weurt 't sjtaotshouf meistal bepaald doer erfelike troenopvolging. Dae kint versjillende titels höbbe, zoas keuning, keizer of prins. Sommige monarchieë höbbe 'n gekoeze monarch. In Maleisië weurt 'r veur 5 jaor verkoze oet de sultans van de deilsjtate.
In rippeblieke weurt 't sjtaotshouf in 't algemein gekoze, ofwaal direk doer de kezers, ofwaal doer de volksverteigewoerdiging. De titel is meistal president.
Sommege polletieke organisaties zien 'ne hybride vörm tösse 'ne staot en 'n bovestaoteleke organisatie in. De Europese Unie (EU) is dao e good veurbeeld vaan. 't Is in 't geval vaan de EU meuilek um aon te kaarte wee 't staotshoof is en of 't überhaupt wel zoe'n positie gief. Officieel heet de EU gei staotshoof mer wel 'n gedeilde positie es regieringshoof. Dit zien de president vaan de Europees Kemissie en de president vaan d'n Europese Raod. Juridisch gief 't 'n meugelekheid veur die twie positie um same te smèlte tot ein positie in de touwkoms.
Belsj, Nederland en Duitsland
In constitutioneel monarchieë, boe de keuning 't staotshoof is, is 't regieringshoof dèks belaangrieker. Dit is daan dèks 'ne premier of get wat dao vergeliekbaar mèt is. Ouch in sommege rippublieke is 't regieringshoof belaangrieker es 't staotshoof. In zoewel Belsj, Nederland wie Duitsland is 't staotshoof väöl minder belaangriek en heet 't veural 'n groet symbolisch belaank. De constitutioneel monarchieë Belsj en Nederland höbbe 'ne keuning es staotshoof dee in de realiteit wieneg tot niks te zègke heet euver de polletiek. In dees twie len is 't regieringshoof 't mechtegs. Veur Nederland is dat de minister-president en veur Belsj d'n ierste minister. Beij functies weure ouch dèks premier geneump. In de fidderaol rippubliek Duitsland gief 't 'ne president es staotshoof dee, zjus wie de Belzje en Nederlandse monarche, veural 'ne symbolische rol speult. Hei ligk de mach bij de kanseleer, dee 'n vergeliekbaar functie heet mèt de premier in aander len.
Democratieë boe 't staotshoof wel väöl mach heet zien, oonder aandere, Fraankriek en de Vereinegde Staote. In bei gevalle geit 't um 'ne president.
Stert
Sómmige bieëster höbben 'ne griepstert.
Types en netuurlik gebroek
Bie 'ne pluumstert staon de haor donsechtig oeterein, zodet e sjermeffek óntsteitj. De wipstert is daotaenge klein en intrèkbaar en wuuertj vanwaenge zien signaalfunctie (wie bie hirtechtige) sómtieds vaan geneump. 'ne Rinkstert is lank meh vertuuentj gekluuerdje ring.
Väöl boumklummers, wie ape, broeke de stert veur häör aevewich te behaje; de slingeraap gebroek de stert es roor en viefdje ledemaot óm mit te klumme, stokstertjes stäöne d'rop in rösstandj, kangoeroes ouch en kónnen 'm zelfs es slaagwaope hantjere, wie beveurbeild ouch krokodillen en varane. Ónger angere hirtechtigen en rinjer wie de koe verjagen insekte wie vlege mitte stert. Bieje slang is t'r koem van 't lief te óngersjeien en wuuertj t'r gebroek veur veurtbewaeging. Veural sociaal bieëster gebroeke de stert ouch veur te communicere: óngerling (wie bie alarmsignale) of mit luuj, wie 't kwispelendj hoesdeer d'n hóndj.
Ouch veugel höbben 'ne stert, bestaondje oet stertvaere womit ze tiejes 't vlege kónne sture. De pluumstert van bepaoldje eiketse haet dezelvendje functie bie 't zweefvlege. De menkes vanne paradiesvogel, pauw en fazant doon prónke mitte gekluuerdje sterte, veural bieje paringsdans.
Miense höbben allein 'ne rudimentaire stert, de nötteloeas gewaore stertbein, ouch waal de stuut geneump.
Tsjecho-Slowakije
thumb|Tsjecho-Slowakije veur en nao d'n Twiede Wereldoorlog. Tsjecho-Slowakije, ouch wel gesjreve es Tsjechoslowakije (Tsjechisch en Slowaaks: Česko-Slovensko of Československo) waor 'ne staot in Midde-Europa dee 't groetste deil vaan d'n twintegsten iew bestande heet. Hoofstad vaan 't land waor Praag. 't Woort in oktober 1918 gevörmp oet deile vaan de oetereinvallende Donaumonarchie (Oosteriek-Hongarije), en wel oet de provincies Boheme, Moravië en 't noordelek (Slavisch sprekend) deil vaan Hongarije. De bulk vaan de bevolking waore Tsjeche en Slowake, twie (zeker taolkundeg) ing verwante Slavische volker, meh op de groond vaan de nui rippubliek leefde versjèllende minderhede, oonder mie Duitsers, Hongare en Roethene. Aon 't bestoon vaan 't land kaom in 1938 'n ind, wie nazi-Duitsland 't binneveel. Sudeteland, de boeteste sjèl mèt veural etnische Duitsers, woort bij 't Duits Riek geveug, de res vaan Tsjechië woort 'ne vazalstaot oonder de naom Protectoraot Boheme-Moravië en Slowakije woort 'n oonaofhenkeleke rippubliek.
Eidfjord
thumb|De ligking van Eidfjord in de pervincie Hordaland. Eidfjord is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 899 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.501,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 0,6. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1232.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Kopstal
thumb|right|200px|Ligking vaan Kopstal, in Luxemburg Kopstal (Luxemburgs: Koplescht) is 'n gemeinte in 't kanton Capellen, distrik Luxemburg, Luxemburg.
Geografie/Demografie
left|thumb|150px|'t Raodhoes vaan Kopstal De gemeinte tèlde op 1 januari 2007 3.102 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 392,66/km². Kopstal heet 'n oppervlak vaan 7,9 km².
Gemeinte
De gemeinte Kopstal besteit oet twie plaotse.
Grandham
Grandham ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 38 luuj op 'n oppervlaak van 5,91 veerkante kilometer en daomèt goof 't 6,43 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -3,0% de jaor.
Jacques Cartier
thumb|Jacques Cartier Jacques Cartier (31 december 1493, Bretagne - 1 september 1557, Bretagne) waor inne zieëvader en óntdekkingsreziger oet 't Franse Saint-Malo, verantwuërdelik vuur de óntdekking van d'r Saint Lawrencebej en de Saint Lawrencerevier. D'r is wieënig bekank va zie leëve vuur 1534, evvel waor heë 'ne erviere ziëevarer, en houw sjon de Newfoundland Banks en meugelig Brazilië bezoch. Sommige vermude dat heë deelgenomme houw an de reis van Giovanni da Verrazzano noa Noord-Amerika.
De drei reize
In zien ieësjte reis óntdekde heë Newfoundland in allewieël Canada. Dat woar in 1534. In de twieë reize doanoa houw heë nog mieë óntdek va Canada. In zien letse jaore hool heë ziech bezig mit de ikkenemie tussje Frankriek en Portugal.
Koerich
Gemeinte
De gemeinte Koerich besteit oet veer plaotse.
Ingrida Šimonytė
Ingrida Šimonytė (15 november 1974, Vilnius), dèks in Westerse media es Ingrida Simonyte, is 'n Litouwse polletieka en ikkenemis die de twiede vrouweleke premier vaan Litouwe is oonder 't prizzedentsjap vaan Gitanas Nausėda. Zie verkroog 't premiersjap op 11 december 2020. Šimonytė waor 'ne parlemintariër naomes Antakalnis sinds 2016 - ein vaan de aajdste wieker vaan de Litouwse hoofstad Vilnius. Vaan 2009 bis 2012 waor zie minister vaan financies. Zie waor 'ne prizzedentskandidaot in 2019. Šimonytė is officieel 'nen oonaofhaankeleke polletiekus, mer ze weurt dèks gezien es ein die geäffilieerd is aon de Vaajerlandsunie - Litouwse Christendemocrate (TS-LKD) (deil vaan de EVP).
Premiersjap in Litouwe
In contras tot de premiers vaan Belsj en Nederland, maag de Litouwse premier oetsletend spreke naomes 't parlemint - en mèt naome de käözes gemaak door de mierderheid vaan 't parlemint. Staotsköndeg gezeen is de prizzedent vaan Litouwe, in tegedeil vaan beveurbeeld de Duitse prizzedent en de Belsje en Nederlandse keuninge, gaaroet neet allein meh 'ne reprizzentatieve polletieker. Väöl mie is de prizzedent de Boeteminister (minister vaan Boetelandse Affaires) vaan 't land. 't Is daan ouch de prizzedent vaan Litouwe dee 't land reprizzentiert in d'n Europese Raod vaan de Europese Unie. Meh e bepaold aontal lidstaote vaan de Europese Unie sjikke hu staotshoof, in plaots vaan hu regeringshoof, nao Breusel. Litouwe zit daomèt bij de oetzoonderleke len vaan de Raod, zjus wie Fraankriek.
Gewoen jaor wat op zaoterdig begintj
E gewoen jaor op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender wat begintj mit 'ne zaoterdig haet de volgende kalender: ('t Ierste waeknómmer is neet ingevöld. Is 't veurgaonde jaor 'n sjrikkeljaor, dan ènjig 't op waek 53, en angers op 52.)
Veurbeelder oet d'n twintigsten en einentwintigsten iew
1910, 1921, 1927, 1938, 1949, 1955, 1966, 1977, 1983, 1994, 2005, 2011, 2022, 2033, 2039, 2050, 2061, 2067, 2078, 2089, 2095
Herre
't Herren is e kómpleks orgaan; 't miensjelik herren is opgeboewdj oet väöl tieëntaal aan miljarde neurone (zieëncelle) wovan edert in verbinjing steitj mit e groeat aantaal anger neurone, sómtieds väöl doezjendje. 't Is wersjienlik de kómplekste structuur in 't universum. 't Herre bestuurtj en coördineertj sensorische systeme, bewaeging, gedraag en homeostatische lichaamsfuncties wie aomhaoling, blooddrök en lichaamstemperatuur. 't Herre is de brón van bewaeging, ónthaad en (bie hoeager saorte) cognitie (bewöszeen) en emotie.
Herbert Hoover
Herbert Hoover (10 augustus 1874 - 20 oktober 1964) waor de 31e President vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika. Ziene vicepresident waor Charles Curtis. Heer waor president vaan de Vereinegde Staote vaan 4 miert 1929 bis 4  miert 1933.
De president waor lid vaan de polletieke partij vaan de Rippeblikeine (Ingels: Republicans).
Zuug ouch: Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
Grandpré
Grandpré ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 520 luuj op 'n oppervlaak van 42,54 veerkante kilometer en daomèt goof 't 12,22 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -2,2% de jaor.
Staotsvörm
'ne Staotsvörm besjrijf de wijs boe-op versjèllende euverheidsverbande ziech tot ein verhawwe. Dit hèlt gemeinelek in tot de staotsvörm volges twie dimensies weurt gedefinieerd: volges de maote boe-in 't bestuur is ge(de)centraliseerd en volges 't aontal soevereine bestuurslaoge. Volges de ierste dimensie weure staotsvörm verdeild in gecentraliseerde en gedecentraliseerde staote. Volges de twiede dimensie weure staotsvörm verdeild in einheidsstaote, fidderaties en confederaties.
Euver 't algemein geit 't heibij um staote of len, mer 't is ouch meugelek de staotsvörm te besjrieve vaan 'n supranationaol organisatie (beveurbeeld de Europese Unie) of dee vaan 'n decentraole euverheid (beveurbeeld Noordrien-Wesfale).
Me moot 'ne staotsvörm oondersjeie vaan 'ne regeringsvörm. Mèt de regeringsvörm meint me de wijs boe-op betrèkkinge tösse versjèllende ambde binne ein euverheidsverband zien geregeld. Mèt de staotvörm meint me evels de wijs boe-op versjèllende euverheidsverbande ziech tot ein verhawwe. Drei veurbeelde die examplarisch zien veur de Limbörgstaolege lezer:
In de continentaole politicologie gief 't de traditie e versjèl te make tösse die twie vörm. In de Angelsaksische wereld weurt dat versjèl evels dèks neet gemaak en weure de terme doorein gegoeid (touwpasselek, op 't momint vaan sjrieve besteit d'r gein Ingelse equivalent vaan dit artikel). Daodoor weure Nederland, Duitsland en Belsj door Ingelstaolege academici gemeinelek respectievelek es volg geneump: 'n gedecentraliseerde constitutionele monarchie mèt e parlemintair systeem, 'n gefederaliseerde parlemintair rippubliek en ’n gefederaliseerde constitutionele monarchie mèt e parlemintair systeem.
Wat perceis 't versjèl is tösse 'ne gedecentraliseerden einheidsstaot en 'n federatie is soms meujlek te zègke. Gemeinelek weurt 't oetgelag in constitutioneel terme. Zoe is Nederland gedecentraliseerd mer nog ummertouw 'nen einheidsstaot umtot de provincies en gemeintes gein constituties höbbe die in hun eige respectieveleke territoria geliek staon aon de nationale constitutie. De boondsstaote vaan Duitsland höbbe evels wel zoen soort constituties. Ouch is 't meujlek um 'n lijn te trèkke tösse gecentraliseerde en gedecentraliseerde federatie en confederaties. Die twie staotsvörm zien, in vergelieking tot einheidsstaote, per definitie al gedecentraliseerd. Me kin evels wel stèlle tot de ein (con)federatie minder gecentraliseerd is es de aander (con)federatie. De Amerikaanse staote höbbe mie mach es de Duitse boondsstaote en zoe kin me stèlle tot de VS gedecentraliseerder is. In de Russische Federatie is dit nog meujleker te zègke. Dao gief 't autonoom rippublieke die constitutioneel vergeliekbare mach höbbe es Amerikaanse en Duitse bondsstaote. 't Gief dao evels ouch oblaste, en die zien mier oonderworpe aon de gecentraliseerde Russische wèt es zelfs de Nederlandse provincies zien. De discussie roontelum staotsvörm is dus bijnao noets besjouwt es geslote.
Guincourt
Guincourt ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 82 luuj op 'n oppervlaak van 5,31 veerkante kilometer en daomèt goof 't 15,44 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,8% de jaor.
Munt (einheid)
'ne Munt, 'n munteinheid, 'n valuta, 'n devies of 'n wering zien versjèllende wäörd die gebruuk weure um de gellege betaolmoyen vaan e land oet te drökke. Bekinde veurbeelde zien d'n Euro, d'n Amerikaansen dollar, de Brits poond en de Japanse yen. Officieel munte vaan len zien opgenomme in d'n ISO 4217. 'ne Munt es einheid euverlap dèks mèt, mer is neet per se 'tzelfde es, 'ne materiële munt. Deelèste is meistes deil vaan 'n munteinheid mer speult dao meh 'ne bepaolde rol binne. Wie weerdevoller de transactie vaan 'n munteinheid is, wie groeter de kans tot dao breefgeld in plaotse vaan materiëel munte veur gebruuk weurt. Sinds de jaore 2010 weurt zelfs 't groetse gedeilte vaan de globaol transacties gepraktiseerd online, dus via immateriële moyens. 'n Munteinheid hoof dus neet ins materieel tasbaar te zien.