cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Goeree-Overflakkee
Historie
Overflakkee evels waor roond 1300 neet mie es oondepe zie en e paar zandplaote. Versjèllende euverstruiminge in de hoeg middeliewe hadde dat nog erger gemaak. In d'n dertienden en veertienden iew bleef de activiteit hei beperk tot zaajt- en törfwinning (beveurbeeld in Dirksland), in de vieftienden iew begóste me hei serieus in te poldere. Zoe góng me in Dirksland en Roxenisse roond 1415 op landbouw euver, en begóste in 1465 drei hiere gezamenlek mèt de inpoldering vaan Sommelsdijk (Zieland), Middelharnis (eiland Putten, Holland) en de polder Duivenwaard (hiere vaan Grijsoord). Sommelsdijk zouw tot aon de Fransen tied bij Zieland blieve hure. Aander polders volgde.
Pas in 1751 woorte de eilen Goeree en Overflakkee aoneingekloonke mèt de zoegeneumde Statendam. 't Dörp Stellendam oontstoont es lèste in de polders die tösse de eilen woorte aongelag. Bij de Watersnoedramp vaan 1953 leep zoe good wie gans 't eiland oonder. 481 lui kaome um en väöl bebouwing raakde versjendeleerd of verrinneweerd. Nao aonleiing daovaan woorte de Deltawerke aongelag, die ouch veur Goeree-Overflakkee groete diekverzwoeringe en damme nao de aander eilen inhele. Sindsdeen is 't eiland oontkoume aon versteideleking, meh heet 't toerisme (veural strandtoerisme in Ouddorp, meh ouch watersport um de Grevelingen) 'n groete vlöch genome.
Vörming vaan de gemeinte
Bij de herindeilinge vaan 1966 woort 't aontal gemeintes op 't eiland trökgebrach tot veer. Dees veer gemeintes zien per 1 jannewarie 2013 tot ein gemeinte samegeveug. Veural de gemeinte Goeree heet ziech hei laank tege verzèt; ze wouw zelfstendeg blieve. De complete herindeilingshistorie zuut zoe oet:
Bronne
Veur dit artikel is oonder mie gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, mèt dees es lèste versie.
Ach
Ach (8) is e ciefer en 't netuurlik getaal det völg op 't getaal zeuve en veuraafgeit aan neuge.
Ach is e samegestèldj getaal det zuver is te deile door "1", "2" en "4". Wiejer is "8" de basis veur 't octaal getaalstèlsel, det väöl wuuertj gebroek mit computers.
De Greend (Mestreech)
De Greend is e park in 't centrum vaan Mestreech, gelege aon de Maos aon de kant vaan Wiek. Vreuger waor 't park eigelek 'n eiland meh 't is later oetgegraove en vasteland gewore. In de ierste haaf vaan de 20en iew heet 't park gedeend es landingsplaots veur helikopters. Noe gief 't dao e skatepark (mèt droonder parkeergarage) en de 'Maastricht Music Hall'. Dèks weure ouch eveneminte gehawwe op de Griend.
Ach
't Is neet zoea gemekkelik te bepaolen of e getal deilbaar is door ach. Dit is de val wen de lèste drie ciefers door ach deilbaar zeen. Henjiger kan 't zeen 't getal door twieë te deilen en dan te kieken of 't door veer te deilen is.
Ciefer
't Teike det inne moderne wèsterse werreld wuuertj gebroek veur 't getaal "8" aan te gaeve geit trögk op 't Indisch systeem. 't Óntsting es 'ne rechheukige krónkel, wie "└┐". Dit woort later vleujendjer, mieë wie 'n "S", wonao de puntje woorte verbónjen ennen hujige vorm es "8" is óntstange.
In Japan en Sjina gebroek me vanaads 't teike "八" veur 't getaal "8". In Sjina guldj 't es e gelöksgetaal, went "八" ba1 riemp op 't waord "發" fa1 "gedieje".
Panneschopp
Panneschopp is e gehuch inne gemèndje Geilekirke in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale, mit zoeaget 30 inwoeaners. 't Ligk tösse Nieërsjtraot, Geilder, Bocket, de NAVO-basis en Teveren in. 't Plaetske ligk ane Teverenerbaek.
Toet 1 jannewarie 1972 behuuerdje Panneschopp bie de gemèndje Geilder, same mitte plaatse Bocket, Hatterao, Mungerao en Nieërsjtraot; daonao zeen ze heringedeildj bieje stad Geilekirke.
Runde van Frankriek
thumb|250px|Beklimming van de [[Mont Ventoux in de Tour van 2002]] De Runde van Frankriek of de Tour de France is 'n fietsren-wedsjtried, van ca drie weke, woa versjillende rennersj aan mèt doon, meis professionals. De race besjteit oet 'n aantal vlake etappes, bergetappes en tiedritte, die veurnamelik door Frankriek loupe. De sjtart kèn ouch boete dit land plaats vinge. De finish ies op de Champs-Elysées in Paries. De titelhouwer van dees runde ies op diet moment de Australiër Cadel Evans.
Saer 1984 besjteit 'r ouch 'n tourversie veur vrouwe, Le Tour Féminin geneump (La Grande Boucle Féminine Internationale).
Belangrieke winnaersj
Belangrieke winnaersj van de Tour de France zint Jacques Anquetil en Bernard Hinault (allebei oet Frankriek), de Belsj Eddy Merckx en de Sjpanjaard Miguel Induráin, die eder 5 kièr de Tour gewónne höbbe. De Amerikaan Lance Armstrong wón 7 kièr achterein van 1999-2005, meh die winste woorte häöm in 2012 aafgenome naodat hae sjöldig waor bevónge aan 't gebruuk van doping.
Bekènde bergetappes
De meis bekènde en beruchte bergetappes in de Tour zint: De renner, dae de meiste punte haolt bie de bergbeklumminge maog de bölkestrui drage (wiet mèt roa bölkes)
Klassemente
Behalve de sjtried um 't eindzege (de favoriet dreug de gaele trui) vechte de rennersj en rennersjploge um punte, die in eder etappe te verdene zint. De renner mèt 't hoagste aantal punte in 'n bepaald klassement maog in de dao op volgende etappe 'ne speciaal gekleurde of geprintde trui drage. Mèt de diverse klassemente zint bonusse te verdene. Deze trui ies veur de bès geclasseerde jóngere renner ónder 'ne bepaalde laeftied. 'ne Renner, dae op 'ne bepaalde daag 't meis aanvallend haet gereje, krieg van de jury 'n road röknummer in plaats van 't gebrukelike zjwart.
Mansluuj
...
Vrouwluuj
...
Mansluuj
In totaal höbbe bie de mansluuj Nederlands-Limburgse renners 15 etappe-euverwinninge op hunne naam sjtaon.
Les Ayvelles
Les Ayvelles ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 891 inweunersj, die Ayvelliens of Ayvellois (mannelik) en Ayvelliennes of Ayvelloises (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 5,45 km2 groat. Dao woonde dus zoan 163 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Nouvion-sur-Meuse, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 143-210 meter.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Glarus (kanton)
Gemeintes
't Gief drie gemeintes:
Distrikte
't Gief gein distrikte in 't kanton Glarus.
Heieret
Heieret (Nederlands Heijenrath) ies 'n buurtsjap van Sjlenake in de gemeinte Gulpe-Wittem in Zuud Limburg. Ouwer name zint de Hedenrot en Heyenrot. De naam ies 'n samesjtèlling van hei en roth (rath). Rot of raat in de naam beteikent gerooide plaats. De beboewing liek rónd de Heyenratherwaeg mèt ca 50 hoezer woa-in 125 luuj wone. In 't gehuch bevinge zich väöl vakantie-accommodaties (campings, vakantieweuninge, hotels).
4 mei
Nationaal Doajeherdènking in Nederland
Heiligedaag van Florianus
19 december
Gebore
thumb|right|150px|Edith Piaf, gebaore op 19 december 1915.
Gesjtorve
thumb|right|150px|Emily Brontë, gesjtorve op 19 december 1848.
Washington County
't Gief 30 graofsjappe in Noord-Amerika mèt de naom Washington County:
Daoneve heet me nog eine Parish in Noord-Amerika mèt de naom Washington Parish, wat in de volksmoond ouch bekind steit es Washington County.
Van Gelder
thumb|Van Gelder BandlogoVan Gelder is ein Venlose dialekband, opgerich medio 2009.
Historie
In december 2009 had Van Gelder eur iërste eige nummer klaor, getiteld "Zóndaag". Dit nummer woord veur 't iërs publiekelik gespeuld in ein akoestische versie beej Umroop Venlo. Nao aanleiding van dit optraeje woord Van Gelder genuuejd veur 't Glaze Hoes. 't Belke waas aan 't rolle gekóme, vervolgoptraejes tiejes o.a. de Boetegewoeëne Boetezitting in 2010 ware ein feit. Drék nao de vastelaovend is Van Gelder begós met 't schrieve van tekste en mezièk veur eur ierste CD. Dees CD, getiteld "Enigma" is op 5 september 2010 gepresenteerd. Op 18 September 2010 haet Van Gelder deilgenaome aan de Nach van 't Limburgse Leed. thumb|Van Gelder Begin oktober 2010 wuuërd Van Gelder's CD Enigma oètverkore tot 't "Geluid van Zuid" beej 't radioprogramma Plat Eweg van L1. Tegeliekertied wuuërd 't nummer Vergaef Mich as #11 (TIP) geplaats in de L1mbo Top 10 van oktober 2010.
In augustus 2011 neme de band en Bart Janssen afschied vanein. Bart's plaats wuuërd ingenaome door Ron Dings. De nieje single en videoclip "Diene lach" wuuërd op 2 december 2011 gepresenteerd beej Umroop Venlo en Maasland Radio. Initiatiefnemer Chris mak ruúmte veur eine jónge opvolger. Dit wuuërd Jop Janssen oét Leunen. In dees definitieve samestelling, met Chris as coach werkend op d'n achtergrónd, waere nieje stappe gezatte op muzikaal vlaak. In 't veurjaor van 2012 wuuërd gestart met 't schriéve van nieje nummers. Heejvan waere der in oktober 2012 ein aantal opgenaome in de beroemde DMI Record studio's in Weesp.
De 4e single van de band, "Kwietwaeg" wuuërd op 18 oktober 2012, perciés dreej jaor nao de oprichting, oétgebrach en wuuërd op L1 tot "Plat Du Jour" oétgeroope.
Niels Timmermans vervingk Jop dae zich stort op zien meziékschoeël in Leunen.
In november 2013 wuuërd 't album "Ónderwaeg" geprissenteerd in de nieje Frans Boermanszaal in theater De Maaspoort. Nestor Chris Thenu en gast-zenger Antoin Scholten kriege de iërste exemplare euverhandig tiejes ein aovendvöllend programma. 't Titelnummer Ónderwaeg is ein duet met Kristel Roulaux. Dit nummer wuuërd as single oétgebrach en wuuërd Plat Du Jour op L1 radio. 't Album wuuërd "Het geluid van Zuid" op radiozender L1/Plat-e-weg.
In de zomer van 2014 waere in de Klank studio's diverse nieje nummers opgenaome. Op 't nummer #NDRS wuuërd de band versterk door striékers van Het Gelders Orkest. Dit nummer wuuërd begin 2015 as single, veurzeen van video-clip gelanceerd.
In november 2014 werk Van Gelder same met de Venlose bands Minsekinder, Appelemoos, Kwante Hippe en Linke Mik aan 't project "Venloos Blood". Dit initiatief van Minsekinder en poppodium Grenswerk wuuërd tiejes ein Bootcamp en inkele studio-sessie opgenaome in ein studio in Panningen. De CD "Venloos Blood" zuut op 16 jannewari 2015 't leech in Poppodium Grenswerk.
In juni 2015 schriéf Ron, oétgedaag door de DJ's van Omroep Venlo, ein Venlose teks op de hit "Parijs" van Kenny-B. Dit bliek de 1e Limburgse versie van dit leedje te zien en wuuërd doezende kiere bekeke op youtube. 't Leedje geit o.a. euver 't declareergedraag van politiek leiders maar veural euver de släötjesbrök (Pont des Arts) in Paries. Kastelein Louis Klaassen wis 't Venlose gemeintebestuur te bewaege eine breef te schrieve nao d'n Börgervader van Peries um dees brök nao Venlo te verhoéze.
Op 4 juli 2015 prissenteert de band eure single "Blieve Gaon" met eine biezóndere, zomerse, videoclip. Dees clip is in Venlo, Mestreech, Kölle en Maasbree opgenaome, en veurzeen van teikeninge van de bekinde Venlose teikenaer Leon Peeters. Zoewaal de single en de clip waere metein good opgepak. L1 lanceert 't leedje tot "Plat du Jour.
Mezièkstiel
thumb|CD Hoes Van Gelder Van Gelder speult veurnamelik eige werk, veurzeen van tekste in ´t Venloos dialek. De stiel varieert van ballads tot stevige pop.
Lies van börgemeisters van Hael en Panhael
De gemeinte Hael en Panhael haet van 1818 tot 1919 besjtanje. In daen tied haet ze de volgende börgemeisters gehad:
Bron
Dees paasj is vertaald oet 't corresponderend Nederlandstalig artikel, en wel in dees versie.
Ermsdorf
200px|thumb|Ligking vaan Emsdorf Ermsdorf (Luxemburgs: Iermsdref) is 'n dörp in de gemeinte Vallée de l'Ernz, 't kanton Diekirch, 't district Diekirch en 't land Luxemburg.
Geografie/Demografie
't Dörp tèlde op 1 miert 2012 366 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 15,2/km². Ermsdorf heet 'n oppervlak vaan 24,09 km².
MacBukkum
MacBukkum is 'ne Troubadour oet Baoksem in gemèndje Luuedal.
Hae sjrieftj leedjes in 't plat. Categorie: satire, humor en romantiek. Hae zingtj en begelètj zichzelf op gitaar en bluesharp (mondharmonica). De naam MacBukkum haet niks te make mèt de bökkem (Nederlands bokking). Bukkum is bargoens väör Baoksem (ned. Baexem) Det is oeëts óntsjtange in de kantien van de voetbalclub RKVB. Det waord is 'n eige laeve gaon lieje en MacBukkum haet dao gaer aan mètgedaon. Hae begós zien carriere as prins carnaval van de Plekploasters in 2004/2005. Zien 2 adjudante en gevolg dosjdje zich compleet oet in het schots en de Bukkum Clan waas gebaore. De Clan verkocht "kiltpakkette" ('ne lap geroete sjtóf mèt get frutzelkes en 'n waope) woeëmèt men zich 'ne eige outfit kós bouwe. De hoofdpries väör de sjoeënste creatie waas 'ne doedelzak. Dae waerdje gewónne door de dames van de zate hermenie "Allein van hoês", väör dees gelegenheid ómgeduiptj toet "Alone from home - plaid-on-the-reet band" ...
De ópbringst van de kilt-actie ging nao de Clini-Clowns. Det waas 680 euro. MacBukkum waerdje väör dees actie door de CliniClowns genomineerdj väör de "Gouden Neus", 'ne jaorlijkse priês väör ludieke acties. De Clan mocht op 11-11-2005 brons gaon ophaole in 'n live oetzending van arbeidsvitaminen op radio 3FM. De Cd Klaats !! vindj momenteel ziene waeg door Limburg. Ouch noe höbbe de CliniClowns d'r baat bie. Alle fooi en extra gifte waere gedoneerdj. Net väör de vastelaovendj 2007 is dit bedraag opgeloupe toet ruum 700 Euro.
Discografie:
2007:
Basalt
Basalt is e vólkanisch stollingsgesteinte det wuèrtj gevörmp door de stolling van lava of magma.
Basalt is meistes zwart van kläör en besteit oet fien korrele. 't Liek sjemisch hieël väöl op gabbra. De krump dae optruètj bie de stolling van de basaltlava lèdj tót zèsheukige structure.
Basalt wuèrtj ouch toegepas bie de vervaerdiging van steinwöl.
De Haej
De Haej weurt veur 't iers geneump in de zestiende iew, es gehöch wat oet veurnaomelek sjaopsboerderije bestoont. Volges 'n aw legende waore dao planne um 'n kèrk of kapèl te bouwe, meh woort 't materiaol door de inwoeners vaan Veltem gestole, die dao vervolges hun eige kapèl mèt gónge bouwe. Door de aofwezegheid vaan 'n kèrk en 'ne clerus floreerde de kèrmes, die väöl bezeukers oet de umgeving trok. Pas in de twintegste iew greujde De Haej oet tot e dörp, mèt de bouw vaan 'n sjaol in de jaore twinteg en de stiechting vaan 'n parochie zjus nao d'n oorlog. 't Doorde nog tot 1965 ietot de kèrk veerdeg kaom.
Max van Heeswijk
right|thumb|250px|Van Heeswijk in de Bavariarunj 2006 Max Lambert Pieter (Max) van Heeswijk (Hoensbroek, 2 mieërt 1973) is 'ne veurmalige Nederlandse fitserenner.
Vallentuna
Demografische óntwikkeling
10,73% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Max van Heeswijk
Biografie
Van Heeswijk begoosj es prof in 1995 biej de Motorola-ploog. In dat jaor won hae de Hel van ’t Mergellandj. Hae haolde in totaal 69 euverwinninge in zien profloapbaan.
Zien sjpecialiteit waas de sjprint, en dan 't leefs lich bergop. Es zien groatste prestatie mot waere gezeen de euverwinnig in de klassieker Paries-Brussel in 2000.
In de Runj van Sjpanje 2004 kreeg hae in de tweëde etappe de gouwe trui óm zien sjouwers gehange, mèr 'ne daag later moosj hae 'm weer aafsjtaon aan ziene teamgenoot Benoît Joachim en in de neugende etappe moosj hae in 'n zjwaor bergetappe opgaeve.
Ouch verrichde hae in zien carrière völ knechwerk, ónger mieë veur Roberto Heras en Lance Armstrong. Dae lètste betaalde häöm trök door in de Ruta del Sol van 2004 (wo-in van Heeswijk dat jaor tweë etappezaeges pakde) de sjprint veur häöm aan te trèkke. In 't zelfde sezoen 2004 wón hae de Belsje eindaagswedsjtried Nokere Koerse en 'n etappe in de Runj van Nederlandj. Mèt zien etappe-euverwinning in de Runj van Sjpanje 2005 bleef hae vief jaor lank de lètste Nederlander dae 'n etappe hèj gewónne in die runje en pas in 2009 woort Lars Boom de eësjvolgende winnaer.
Hae deeg twee keer mit aan de individuele waegwedsjtried op de Olympische Sjpele, in 2000 (15e) en in 2004 (17e).
In 2007 kampde van Heeswijk mèt 'n mycoplasma-infectie. In 't sezoen 2008 beëindigde hae zien profloapbaan.
Van Heeswijks ziene bienaam in ’t peloton waas Mad Max.
Belangriekste euverwinninge
1992
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2004
2005
2006
2007
Vang
thumb|De ligking van Vang in de pervincie Oppland. Vang is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 1.624 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.503,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,1. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 0545.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 5,5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Eilandj
Saorte
E getieje-eilandj is 'n eilandj det bie eb bereikbaart is euver 't landj en bie vlood wuuertj ómringk door water, wie Mont Saint-Michel in Frankriek. E sjiereilandj is 'n landjoppervlakdje die via 'n landjingdje mit 't vastelandj verbónjen is.
Veure ummer aangreujendje en aafkalvendje Waddeneilenj geldj det 'nen aangegreujdje zandjbank 'n eilandj moog waere geneump es inimaal 160 hektaar bie gemiddeldj hoeag water neet wuuertj euverspeuldj door 't water vanne Naordzieë.
Algemein wuuertj geaccepteerdj det Gruuenlandj (mit 'n oppervlakdje van 2.166.086 km²) 't grótste eilandj oppe werreld is. Australië wuuertj gezeen es e kóntinent; waere 't es 'n eilandj gezeen, den zów 't mit 'n oppervlakdje van 7.686.850 km² 't grótste eilandj oppe werreld zeen.
Deurne
Deurne is de naom vaan veer plaotse:
Verdraag van Versailles
't Verdraag van Versailles of de Vraej van Versailles waas ei van de vief vraejesverdraag die nao d'n aafloup van d'n Ièrste Werreldkrieg tót standj kome in de Periese veurstej. 't Woort geteikendj op 28 juni 1919.
In dit verdraag woort Duutsjlandj verplich tót zwaor herstèlbetalinge, gebiedsaafstandj aan versjillige buurlenj (mit naam Frankriek, Belsj en Pole) en demilitarisatie van 't Rienlandj.
't Waas neet toegestange aan Duutsjlandj óm e leger of 'n lóchmach te bezitte. Slechs e paramilitair kórps van huègstes 100.000 sóldaote veur de grensbewaking waas toegestange. De marine moogdje gein sjeper grótter es 10.000 ton höbbe, wobie 'n oetzunjering woort gemaak veur inkel pre-Dreadnought type pantsersjeper. De ganse slaagvlaot (Hochseeflotte) mós waere euvergedrage aan de euverwinners.
Veural Frankriek hammerdje op hièl zwaor straofe. De Duutsje aafgevaerdigdje moogdje bie de bespraekinge neet aanwaezig zeen.
't Verdraag woort in Duutsjlandj, det zwaor leej ónger de financieel verplichtinge, algemeint opgevatj es e dictaot en woort later dankbaar gebroek veur 'ne nuje krieg mit te motivere.
Anger verdraeg
Anger verdraag of vraejes van Versailles zint:
Lesotho
Lesotho is e land wat gaans weurt umslote door Zuid-Afrika. 't Is 't einege land ter wereld wat gaans bove 1400 meter huugde ligk.
Manuel Castells
Manuel Castells Oliván (Hellín, Albacete, Castilië-La Mancha, 9 fibberwarie 1942) is 'ne Spaonse socioloog. Heer is sinds 1979 es hoeglieraar in de sociologie en stadsplanning verboonde aon de Universiteit vaan Californië naotot heer twelf jaor laank gedoceerd had aon de Universiteit vaan Paries-Nanterre. Heer publiceerde mie es twinteg beuk, boeoonder The Informational City (1989) en de trilogie The Information Age: Economy, Society and Culture (1996). Heer is eine vaan de pioniers oonder de dinkers roontelum 't oonderwerp Network society.
Lesotho
Bestuurleke indeiling
Lesotho is verdeild in 10 distrikte. De hoofstei daovaan weure camptown geneump.
Manuel Castells
Zie leve
Manuel Castells greujde primair op in La Mancha mer verhuisde nao Barcelona, boe heer Rech en Ikkenemie studeerde. Al greujde heer op in 'n conservatief femilie, heer woortal gauw in zie studenteleve 'ne progressieven activis. Neettemin is heer euver zien femilie altied positief gewees:
"'Mien awwers waore altied hiel gooj awwers. 't Waor 'n conservatief femilie - 'n sterk conservatief femilie. Mer iech dink tot wat mie karakter veural heet gevörmp boete mien awwers 't feit waor tot iech opgreujde in fascistisch Spanje. 't Is meujlek veur lui vaan de jonger ginneratie te realisere wat dat meint, zelfs veur de Spaonse jäög. Me moos ziech eigelek tege de ganse umgeving verzètte, en ziechzelf zien, me moos böttele en polletiek bewös weure op 'ne leeftied vaan vieftien of zestien.'"
Castells waor polletiek actief in de anti-Franco studentebeweging, e polletiek adolescent activisme dat häöm dwóng vaan Spanje nao Fraankriek te vlöchte. In Paries, op 'ne leeftied vaan 20, maakde heer ziene bachelor aof, daonao góng her nao de Universiteit vaan Paries, boe heer 'n doctoraot in sociologie haolde. Op de leeftied vaan 24 woort Castells 'nen instructäör in versjèllende Pariese universiteite vaan 1967 bis 1979. In 1968 woort heer oontslage vaanwege zien deilnaome aon de Mei 1968 Proteste in Fraankriek vaan mei 1968 mer kós al gaw aon de slaag op 'n aander universiteit.
In 1979 woort heer professor in de sociologie in Berkeley (Californië). Castells is eine vaan de opriechters vaan de USC Center on Public Diplomacy.
Werk
't Sociologisch werk vaan Manuel Castells voog empirische oonderzeuksliteratuur same mèt urbane sociologie, organisatiestudies, internetstudies, sociaal beweginge, sociologie vaan cultuur en polletieke ikkenomie. Euver de origien vaan de network society stèlt heer tot veranderinge al op geng woorte gebrach veurtot de zakeleke en oonderhandelingswereld in aonraking kaome mèt de opkoms vaan de nuie technologie op 't gebeed vaan 't globaol netwèrk (heimèt weurt zoe good es altied gesproke euver internet en alles wat dao bij is koume kieke in de aofgelaope 15 à 40 jaor). Daoneve maakde heer ziech bekind door de academische term de Veerde Wereld te introducere, wat betrèkking heet op de sub-populatie(s) die sociaal oetgeslote zien vaan de globaol maotsjappij; me mót veural dinke aon nomadische, pastoraol en jaog/verzamel-gebaseerde menere vaan leve die gans boete de allewijl industrieel maotsjappeleke norm staon.
Kajsa Ollongren
Joonkvrouw Kajsa Ollongren (Leie, 28 mei 1967) is 'n Nederlands-Zweeds politica vaan de Nederlandse partij D66. Ze is minister van Defensie in 't Kabbinèt-Rutte IV. Ze waor vicepremier en minister vaan Binnelandse Zake (BiZa) en Keuninkrieksrelaties in 't Kabbinèt-Rutte III.
Ollongren is lid vaan 'n Nederlands-Zweedse adeleke femilie die vaan origien Zweeds-Fins is en Ållingren weurt geneump. 't Geslach Ollongren is evels pas sinds 2002 opgenome in de Nederlandse adel. Sinds deen tied kin Kajsa Ollongren ziechzelf Joonkvrouw neume. Häöre pa is de stareköndege en informaticus Alexander Ollongren.
Vaan 1992 bis 2007 wèrkde Kajsa Ollongren bij 't Ministerie vaan Economische Zake, iers in de aofdeiling vaan Centraol-Europa en Oos-Europa, daonao in de hoofaofdeiling vaan 't ministerie. Umtot häör polletieke partij D66 in 2006 meh drei zetels behaolde kós zie es vijfde kandidaot geine zetel hole in de Twiede Kamer/ In 2007 woort Ollongren de Plaotsvervangende Secretaris-Generaol vaan 't Ministerie vaan Algemein Zake. In augustus 2011 woort zie de werkeleke Secretaoris-Generaol vaan dat ministerie. Zie waor deil vaan 't formatieteam in de formatie vaan 't Kabbinèt-Rutte I in 2010. Häör partij, D66, kaom evels neet in die coalitie. In 'tzelfde jaor reep de gezèt Volkskrant Ollongren oet tot invloodriekste vrouw vaan Nederland. Vaan 2014 bis 2017 waor zie Wèthawwer en Ierste Locobörgemeister vaan Amsterdam in 'n coalitie mèt VVD en SP. Op 18 september 2017 naom zie tijdelek 't börgemeistersjap euver vaan d'n kraanke Everhard van der Laan.
In december 2017 dreigde de PVV Ollongren veur de rechter te sleipe umtot zie in häören tied es Wèthawwer in Amsterdam had gedreig de Amsterdamse oonaofhenkelekheid te verklaore vaan Nederland es de PVV in de regering zaw komme. De PVV verdutsde Ollongren in de Twiede Kamer tot me daarteg jaor celstraof kin oplègke op iemes dee 'n deil vaan 't Nederlands Keuninkriek perbeert aof te sjeie.
Ollongren steit algemein bekènd um häör hendeg kritische hajding tege extreem-rechse partije in 't land, mèt naome de twie die zetele höbbe in de Twiede Kamer: PVV en FvD. Zie heet versjèllende kiere gezag tot de Nederlandse identiteit e bezej is wat inkel kin weure verstande in 't kader vaan de Groondwèt: "'[De grondwet] vormt de basis van onze gedeelde Nederlandse identiteit. Het is herkenbaar voor zowel minderheden als meerderheden en werkt niet als uitsluitingsmechanisme'." Nao dezen oetspraok in 2018 veel ze PVV en FvD aon veur 't aonvalle vaan de Nederlandse groondwètteleke weerde.
Ollongren naom 't Vicepremiersjap same mèt Carola Schouten en Hugo de Jonge euver vaan de PvdA'er Lodewijk Asscher. 't Ministersjap vaan Binnelandse Zake en Keuninkrieksrelaties naom zie euver vaan PvdA'er Ronald Plasterk.
25 september
Heiligedaag van Nicolaas van Flue
Thea Derks
Thea Derks (Aostrem, 1953 ) is 'n Nederlandse musicologe.
Leve
Nao de MMS in Venroj góng ze achterein studere in Groninge (Ingels) en Amsterdam (meziekwetensjap), welke lèste studie ze in 1996 cum laude aofsloot.
Häör scriptie góng euver musicerende vrouwlui. Veural componerende vrouwlui woort door de jaore heer 'n belaankrieke specialisatie vaan häör. Daoneve spitsde ze ziech ouch touw op d'n avant-gardemeziek vaan nao 1945. Veur 't Amsterdams Concertgebouw gaof ze dao laankdoreg cursusse euver. In 2014 versjeen häör book Reinbert de Leeuw - Mens of Melodie. In dees biografie besjreef ze aon de haand vaan De Leeuw zie leve e groet deil vaan 't Nederlands meziekleve sinds de jaore zèsteg. Allewel tot De Leeuw de biografie neet wouw otorisere, kraog 't book gooj kritieke. Veur de promotie vaan 't werk gaof ze versjèllende lezinge; wijer kraog 't book e vervolg in e speciaol radioprogram op de Concertzender.
Pekela
frame|Ligking vaan Pekela in Groninge Pekela (Gronings: De Pekel) is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Groninge, in de Veenkolonië, mèt 'n oppervlak vaan 50,20 km2 (daovaan 1,08 km2 water) en per 1 januari 2007 13.237 inwoeners. De gemeinte umvat de dörper Alteveer (gedeiltelek), Boven Pekela, Nieuwe Pekela en Oude Pekela en de gehuchter Bronsveen en Hoetmansmeer.
Historie
Archeologische voonste tuine aon tot 't gebeed al oongeveer 7000 jaor geleie bewoend waor. Daonao begós ziech hei 't veen aof te zètte. De modern historie begint pas in de Nuien Tied. In 1599 beginne Hollandse en Friese kouplui de kaante vaan 't reveerke de Pekel Aa (letterlek "zaajt water") te oontginne um dao törf te winne. Al gaw koup de stad Groninge de rechte op 't gebeed op. Oontgonne grun weure veur landbouw gebruuk, al bliek de groond te erm zelfs veur rogke en sjakelt me oetindelek euver op d'n eerappel. Es vaanaof de jaore zesteg vaan de twintegste iew de landbouw achteroetgeit verermp 't gebeed hendeg. In 1990 weure de gemeinte Oude en Nieuwe Pekela samegeveug tot de nui gemeinte Pekela.
24 juli
Heiligedaag van Christina van 't Bèlsj
Neuge
Neugen is e samegestèldj getaal det zuver is te deile door "1" en "3".
E getal is deilbaar door neuge wen de som vanne ciefers deilbaar is door neuge. Dit kump door 't gebroek van 't tieëntallig stèlsel. Óm neugen is ein minder wie tieën, de basis van 't stèlsel, löp 't lèste ciefer vanne opeinvolgendje neugeveljer ummer ein waerd trögk. Dit wuuert 'goodgemaak' doordet 't ciefer daoveur juus mit ein oplöp. Óm neugen is zelf e väölvaad van drie, geit dit aezelsbrögkske ouch op veur getalle die me door drie kan deile. E veurbeeldj: 1152 is deilbaar door neuge, went 1+1+5+2=9. (Oetgewirk: ).
Ciefer
't Teike det inne moderne wèsterse werreld wuuertj gebroek veur 't getaal "9" aan te gaeve geit trögk op 't Indisch systeem. 't Leek ieës op 'ne glottale stop ("ʔ"), daonao mieë wie 'n "3", worop 't mieë góng lieke 'n "3" mit e rundje (wie de "@").
In Japan en Sjina gebroek me-n 't teike "九" veur 't getaal "9". In Sjina guldj 't es e gelöksgetaal, went "九" wuuertj oetgespraoken es jiu3, próntj 'tzelvendje es "久" langdoerig.
Aptoniem
'n Aptoniem is 'ne naam dae aansjluut bie hetgeen oeë d'r drager van dae naam vör sjteet of in zie dageleks laeve deet. Fictief aptonieme kaome dèk vör in bievörbeeld sjtripverhaole. De Latiense oetdrukking nomen est omen getuugt van 't feit dat aptonieme al in de Oudheid bekaand waore. Ooch allewiel kaome aptonieme regelmaotig vör.
Eenkel vörbeelde:
Sjoeanen akkelej
De sjoeanen akkelej (Aquilegia formosa) is 'n euverblievendje plantj oete ranonkelfemielje (Ranunculaceae), die inheimsj is aan wèstelik Naord-Amerika.
De sjoeanen akkelej greutj veurnamelik op vöchtige plaatse, wie reveerkantje, in chaparral (lieëge, greunblievendjen eikebós), gemingdje loufbus en naoljbus. 't Verspreijingsgebied is bepirk toet 't wèste van Naord-Amerika: van Alaska in 't naorde toet Baja California in 't zuje, oeastelik toet Montana en Wyoming.
De blome vanne plantj zeen aetbaar en smake zeut, meh de zäöj enne meiste anger deiler vanne plantje bevatte vergiftigdje blawzoerglycoside.
De sjoeanen akkelej is 'n euverblievendje, kroedechtige plantj, mit 'nen toet 80 cm lange bloomsstengel. De gróndjblajer zeen gesteeldj, toet 40 cm lank en dóbbel handjlöbbig toet handjdeilig; de stengelblajer zeen klènder en inkelveljig.
De blome zeen knakkendj toet hangendj, toet 5 cm lank, viefdeilig en hieël opvallendj roead- en gaelgekluuerdj. Anatomisch gezeen zeen de roeaj, oetgesprèdje, ovaal toet lancètvörmige blajer feitelik ómgevörmdje kelchblajer. De echte kroeanblajer zeen de gaelroeaj, rónj, opgeroldje blajer midden inne bloom, ane baovekantj verzeen van e rech spaor mit 'ne bolvörmigen toep. De taalrieke maeldräöj staeke wied boete de bloom oet.
De plantj bleutj van april toet augustus.
't Spaor vanne sjoeanen akkelej bevatj nekter. De bloom wuuertj veural bezóch en bestaove door pielstertroewveugel en door kolibries.
Steinwöl
Steinwöl is 'n isolaasjematterjaal det wuèrtj gemaak van basalt. De steinmassa wuèrtj op hoag temperature gesmóltje en den door 'ne spinner eweggezwingk, wodoor de vleujstof stoltj tót dräöj. Same mit e binjmiddel wuèrtj dit den in 'nen aove tót 'n mat gemaak.
Cluj-Napoca
thumb|Oetkiek op 't centrum van de stad. Cluj-Napoca of kórtwaeg Cluj (Hóngaars: Kolozsvár, Pruus: Klausenburg) is 'n stad in Roemenië, gelaenge in Transsylvanië aan de Kleine Someş (Someşul Mic). 't Is de höidstad van 't distrik (judeţ) Cluj en haet zoeaget 333.000 inwoeaners. Ouch is 't de groeatste stad in 't streikgebied Transsylvanië.
Steinwöl
Steinwöl wuèrtj gebroek es isolaasje veur wurmdje, wie in weuninge, en es baom veur 't opkwièke en tele van plantje.
Cluj-Napoca
Naam
D'n aaje naam van de stad is Cluj (spraek oet es kloezj). In 1974 waerdje -Napoca aan d'n officiële naam toegevoog, womit d'n dèstiedse president Ceauşescu wól óngerstreipe det d'n oearspróng van de stad op de Dacisch-Romeinse nederzètting Napoca zów trökgaon. In alledaags, neet-officieel taalgebroek wuuertj de stad daotaenge nag ömmer Cluj genömp.
Bevólking
Cluj-Napoca is van vreuger oet 'n stad mit 'ne zieër gemingdje bevólking. Lank höbbe Pruse en Hóngare d'r de deens oetgemaak. Zjuus in 1918 koom de stad in Roemeense henj. De verhajingen tösje de versjillendje bevólkingsgruup leep meh lestig: nao de val van Ceauşescu waerdje de stad van 1992 toet 2004 bestuurdj door de nationalistische burgemeester Gheorghe Funar, dae ónger mieë naam maakdje door straotmeubilair in de Roemeense nationale kläöre te laote euversjèljere. Ónger 't nuuj bewindj van de hujige burgemeester Emil Boc verangerdje 't straotmeubilair stèds mieë van roead, gael, blauw nao roead mit wit. Taengewuuerdig is Cluj e veurbeildj van 'ne good-functionerendje multiculturele samelaeving. Naeve de al aanwezige Hóngare en Pruse laeve d'r ouch väöl anger nationaliteite in Cluj, dankzij de aantrekkendje economie. 't Aandeil van de Hóngare in de bevólking van de stad is in de loup van de 20en ieëuw geslónke van ruum 80% in 1910 toet minder es 20% noe. 't Aantal Pruse is nag kleinder.
IJselstein
IJselstein (Nederlands: Ysselsteyn) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, tösse Venroj en Deurne in, op de Piel, tege de grens mèt Noord-Braobant aon. Op 1 jannewarie 2019 had 't 2.240 inwoeners; de groond besleit 33,15 km². IJselstein, geneump nao minister H.A. van Ysselsteyn, is pas gestiech in 1921 es kolonie vaan woe-oet de Pielgroond oontgonne woort. Belangriekste bezeensweerdegheid is 't Duits militair kèrkhof, mèt 31.598 doeje oet d'n Twiede Wereldoorlog en zelfs 85 oet d'n Ierste Wereldoorlog. Väöl daovaan zien oet ander graove gehaold en hei herbegraove. Bij IJselstein ligk ouch de Pieëlraamstèlling, 'n stèlling vaan kazematte die es verdeidegingslinie deensdeeg.
Georges Pompidou
thumb|Georges Pompidou in 1965. Georges Jean Raymond Pompidou (Frankriek, 5 juli 1911 - 2 aprèl 1974), waor president vaan Frankriek vaan 1969 tot 1974. In die kwaliteit waor heer ouch mede-prins vaan Andorra ('n ceremonieel functie).
Op 2 april 1974 woort heer opgevolg door ziene partijgenoet Alain Poher.
Hopsten
Hopsten is 'n Wesfaalse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Steinfurt, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 99,82 km² en 7542 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 76 de veerkante kilometer.
De op 40 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
1650
1647 - 1648 - 1649 - 1650 - 1651 - 1652 - 1653
Gesjtórve
thumb|right|150px| [[René Descartes vlg. Frans Hals]]
Eendechtege
De eendachtege of Anseriformes zien 'n orde vaan waterveugel, boevaan 'rs väöl in Wes-Europa inheims zien. Eende, gajze en zwane hure tot dees groop, die bekans 150 lede tèlt.
Taxonomische eindeiling
't Gief drei femilies, boevaan ein nog in 9 subfemilies is eingedeild.
Eure (verdudeliking)
Eure kan verwieze nao:
Kollumerland en Nieuwkruisland
Kerne
De gemeinte umvatde de kerne Augsbuurt (Lytsewâld, Lutjewolde), Burum (Boerum), Kollum (Kollum, Kölme), Kollumerpomp (De Pomp), Kollumerzwaag (Kollumersweach, Kölmerswoag), Munnikezijl (Muntsjesyl, Muntjeziel), Oudwoude (Aldwâlde, Oldwolde), Triemen (De Trieme, De Triem), Veenklooster (Feankleaster, Vainklouster), Warfstermolen (Warfstermûne, Warfstermeul), Westergeest (Westergeast, Westergaist) en Zwagerbosch (Sweagerbosk, Swoagerbosk). De Nederlandse naome zien officieel. De ierste naome tösse häökskes zien Fries-, de twiede Groningstaoleg. In 't ooste vaan de gemeinte, historisch 't eigelek Kollumerland, is naomelek e Gronings dialek endemisch. Dit Kollumerlands oondersjeit ziech door e Frieser karakter es 't ander Gronings en weurt vaanaajds gesproke in de dörper Burum, Kollum (boe 't sterk bedreig weurt), Munnikezijl en Warfstermolen. Kollumerpomp heet e gans eige dialek.
Historie
De historie vaan 't Kolumerland begint mèt d'n terp boe-op 't dörp Kollum op ze lets roond 't jaor 750 gebouwd woort. In de loup vaan de middeliewe woort 't gebeed d'rum bediek. 't Hoort tot in de veertiende iew bij de grietenij Dantumadeel; daonao splitsde ziech twie nui grietenije aof: Kollumerland en Oostbroeksterland. Allebei veugde die ziech in 1443 bij 't gewes Greuninge. In de volgende decennia waor Friesland 't toneel vaan versjèllende oorloge en gevechte; in 1523 kaom Kollumerland oeteindelek weer bij Friesland. In de loup vaan de zestiende iew veel ouch 'ne nuie polder druug; dit waor Nieuwkruisland en ouch al tot dit in 't begin 'n apaarte grietenij waor, woort 't roond 1578 aon Kollumerland touwgeveug. Heidoor oontstoont de naom Kollumerland en Nieuwkruisland. Oonder Napoleon (1811) woort de aw grietenij in drei gemeintes verdeild: Kollum, Burum en Westergeest/Oudwoude. In 1816 woort dat weer trökgedrejd. Bij 't druuglègke vaan de Lauwerszie in 1969 woort 't groondareaol mèt 2700 hectaar vergroet.
Dollar
Dollar is de naam van diverse munteinheje, veural in d'n Angelsakische waereld. Allemaol leie ze hunne naam aaf van 't Nederlands woord daalder, wat weer 'n lienvertaling is van 't Hoegduutsj Taler. Veurbeelder zeen (mit neet mie gebruukde variante tösje häökskes):
Lies van börgemeisters van Hale
Bron
Dees paasj is gekopieerd van zie Nederlandstalig equivalent, en wel in dees versie.
Dima Bilan
Dima Bilan is inge Russische zenger. Er hat mitgedoan mit 't Eurovisiesongfestival in 2006.
Decameter
De decameter is 'n verawwerde einheid vaan lengde, dee eigelek allein nog mer in de meteorologie weurt gebruuk. De lengde vaan 'ne decameter is 10 meter. Deca kump vaan 't aajd-grieks woord δεκα (deka) wat tien beteikent.
Graubünden
Graubünden (Duits: Graubünden; Frans: Grisons; Italiaans: Grigioni; Reto-Romaans: Grischun; Nederlands (verawwerd): Grauwbunderland) is 't miest oostelek gelege en groetste kanton vaan Zwitserland. 't Is 't einege officieel drietaolege kanton: Duits, Reto-Roemaans en Italiaons zien de officieel taole.
Plaotse en gebede
De belaankriekste plaotse zien:
Distrikte
Graubünden is opgedeild in 11 distrikte:
Värmdö
Demografische óntwikkeling
10,12% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Roufveugel
Roufveugel is de samevattende naom veur twie veugelordes: Erendechtege en Valkechtege. Veural vreuger woorte ze dèks in ein orde samegenome. Ze valle op door hun mechteg veurkoume. 't Zien allemaol predatore. Hun belangriekste veujing besteit oet muis en dergeleke klein bieste.
'nen Aandere naom veur roufveugel is: stoetveugel.
Väöl roufveugel weure bedreig in hun bestoon.
Klingerberg
Klingerberg is 'n wiek in 't naordweste van 't dörp Blierik in de Naord-Limburgse gemeinte Venlo. 't Haet óngeveer 4.000 inwoeners op 'n óppervlekde van 109ha, waodoor de wiek 'n deechde haet van 3.683 inwoeners je kilometer. In 2003 wuunde d'r in Klingerberg 4.360 inwoeners, in 2006 4.270 door 'n leechte bevólkingstruukgeng. In Klingerberg is evvel 7% 65 jaore of alder, mer zint de luuj mit enne laeftied tösse de 25 en de 64 jaore 't sterks vertegewaordig. Me kint de wiek opdeile in Klingerberg-Zuud en Klingerberg-Naord, mer me sprik meistal van ein wiek.
Klingerberg woort in de jaore '80 en '90 geboewd op 'n stök ald keltuurgrónk naeve doëj reveererme van de Maas. Op de hoegergelaege akkers woort de wiek geboewd en in de dale, wao-onger 't Egerbósbaekdaal, waas weigrónk. Dao van is noe neets mer te zeen. De Klingerbergsingel is de hoofweeg en tegeliek ouk de langste straot. Alle anger straote zeen verneump nao struuke en buim. Klingerberg is verneump nao de geringe, gelieknamige hoëgte aan de rank van de wiek. De wiek wuurt wiejer vanaaf 't weste in tegewiezerszin begrens door d'n Rieksweeg 73, d'n Eindhoveseweeg (N556), d'n Ulkenshofweeg en de Henriette Roland Holstlaan.
Wiette dónderdig
Wiette dónderdig ies de dónderdig in de Gooj week, de week veur Paosje. De liturgische kleur en de aankleiing in de Heilige Mès ies huuj wiet, in tegesjtèlling mèt de aafgeloupe vasteperiode, woa-in de kleur paars, symbool van boete, ies gewaes. In de biebel sjteit gesjreve dat op dezen daag 't lètste aovendmaol plaatsvingk. Dat ies 't gezamelik ete van Jezus mèt zien apostele. In de liturgie weurt dan de insjtèlling van de Heilige Mès en van 't preestersjap gevierd.
Folklore
Traditioneel goon mèsdenersj mèt 'ne klepper rónd um te laote huère, dat de kèrkklokke tot Paosjzaoterdig zölle aafreize nao Roame. Rónd Wieërt en Toear besjteit 't gebruuk um op dezen daag sjmieddigs sop te ete mèt twelfderlei greuntes. Dat neume ze de apostelesop. Degene, dae 't ièrsj ziene lepel in de sop duip, weurt Judas geneump.
3 mei
Heiligedaag van Filippus en Jacobus
Nationale fièsdaag in Pole
Scheemda
frame|Ligking vaan Scheemda in Groninge Scheemda (Gronings Scheemde) is e dörp en 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Groninge. De gemeinte had 'n oppervlak vaan 117,46 km2 (daovaan 3,02 km2 water) per 1 januari 2007 14.107 inwoeners. Ze bestoont neve 't dörp Scheemda nog oet de kerne Heiligerlee, Midwolda, Nieuw-Scheemda, Nieuwolda, Oosterwold, 't Waar en Westerlee.
Op 1 januari 1990 woorte de gemeintes Midwolda en Nieuwolda aon Scheemda touwgevoog. De provincie Groninge heet per 1 januari 2010 Scheemda doen samegoon mèt de gemeintes Reiderland en Winschoten tot de nui gemeinte Oldambt.
Vågå
thumb|De ligking van Vågå in de pervincie Oppland. Vågå is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Oppland in Nórwaeg. De gemeinte had 3.766 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.349,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 2,8. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 0515.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 1,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Braşov
thumb|Piaţa Sfatului. Braşov (Pruus: Kronstadt, Hóngaars: Brassó) is 'n aaj middelieëuws stad in 't hert van Roemenië. De stad lègk in 't zuudoeaste van Transsylvanië aan de voot van de Zudelike Karpate en had begin 2004 zoeaget 330.000 inwoeaners.
Braşov is veural bekindj door de monumentaal gotisch Zwarte Kèrk. De kèrk dank ziene naam aan de zwartgeblakerdje boetemoere es gevólg van 'ne groeate brandj in 1689. In dees hallekèrk hange kósber Törkse tapiete. Kórtbie de kèrk (in 't hert van Braşov) is 't mertplein Piaţa Sfatului mit in 't midde 't 15en-ieëuws raodhoes.
Aan de randj van 't aaj stadscentrum bevindj zich 'ne steulkeslif nao de berg Tâmpa, dae e sjoean oetzich euver stad guuef.
Braşov is ouch beruch veur zie baere die häör voor op sommige wintjeraovendje zeuke in voelnesbek in de boetewieke van de stad.
Trivia
De Pruse naam Kronstadt is in 't Pruus ouch de naam veur de Rössisch stad Kronsjtadt.
Toronto
Toronto is de houfstad vanne pervinsje Ontario, in 't oeaste van Canada. Mit 'n bevölking van mieër es 2,6 miljoen is 't neet allein de grótste stad van Canada, mer ouch de op veer nao meis-bevölkdje stad in Naord-Amerika, veuraafgegange door Mexico-Stad, Nuuj-York en Los Angeles. De stad is 't centrum vanne zoea-geneumdje Golden Horseshoe "Gólje Hoofiezer", 'ne metropolis mit mieër es zès miljoen inweuners ane zuudwèstelike waterkantj van 't Ontariomaer, dae zich strèk euver 'n lingdje van zoeaget 100 kilomaeter van Hamilton in 't wèste toet bie Oshawa in 't oeaste.
Toronto besjik euver 'ne wichtigen have (veur ónger anger d'n oetveur van kaore) aan 't Ontariomaer. De stad guldj es 't cultureel, financieel, hanjels- en nieverheidsmiddelpuntj van Ingelsspraekendj Canada en is ouch de zetel vanne wichtige universiteite. Toronto besjik euver de hoogste woukekretsjers van Canada, 't symboeal van zienen dynamischen ikkenomische greuj. De CN-taore (553,5 maeter) is ei vanne hoogste geboewen oppe werreld; 't glazere platform die zich bevindj op 'n huuegdje van zoeaget 350 maeter haet 'n oetzichspuntj.
Hell Is For Heroes
Hell Is For Heroes ies ein Britse band oet 't genre emo.
Savanneolifant
De Savanneolifant (Loxodonta) is 'n soort vaan 't geslach Loxodonta (Afrikaanse olifnate), oet de femilie Olifante, dee vreuger mèt de Bosolifant es eine soort gezeen woort: d'n Afrikaansen Olifant. Noe weurt mèt deen term algemein nao dit bies verweze.
De savanneolifant kin wel zeve meter laank en veer meter hoeg weure. Daomèt is heer 't groetse landbies op Eerd. D'n draagtied bedreug 22 maond. Ze zien, aanders es hun Aziatische neefkes, oongesjik veur domesticatie. Ze kinne mèt infraklaank euver kilometers lang afsten mètein communicere.
Ouch Afrikaanse olifante zien sterk bejaog um hun ivoor. Nao umvangriek reddingsprogramma's in de jaore negeteg zien ze noe minder bedreig en vörme hei en dao alweer 'n plaog.
Vaarn
thumb|'n Opgeroldj vaarnblaad. Vaarne zeen 'n groep van vaatplantje die toete gruup Pteropsida of Monilophyta behuuere. Naeve de echte vaarne waeren ónger deze naam ouch de vaarnechtige verstange, worónger de paerssterte, de Psilotopsida mitte addertóngfemielje, enne Marattiopsida, meh zóngere Lycophyta (woufsklaw en biesvaarn), die 'n zöstergroep zeen vanne vaarne.
Alla Europese vaarne zeen kroedechtige plantje.
Ladbergen
Ladbergen (Nedersaksisch: Ladbiärgen) is 'n Wesfaalse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Steinfurt, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 52,35 km² en 6439 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 123 de veerkante kilometer.
De op viefteg meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
Vaarn
De vaarne höbbe blajer die óntspringen oete rootstek. Dees zeen neet zoea te vergelieke mitte blajer vanne zaodplantje. Väöl saorte vaarne höbbe naeve vröchbaar blajer, worop zich sporangië bevinjen ouch ónvröchbaar blajer zónger späör, wie dóbbellouf. Bie väöl anger saorte guuef 't gein óngersjied tösse fertiel en steriel blajer, wie bie neervaarn.
Juus wie móssen en woufsklawwe vermeinigvöljige de vaarne zich middels späör en vörme die gein zäöj.
De vaarne vörmen al zieër aaj plantjegruup, wovan fossiele bekèndj zeen oete midde van 't Devoon. In 't Carboon waas de groep hieël talriek en vormriek. Tródsdet de meiste van dees saorten in 't Perm zeen oetgestórven is de groep ummer naodrökkelik aanwaezig gewaes.
't Guuef doezjendje versjillige saorten aan vaarnen en vaarnechtige die euvere ganse werreld versprèdj veurkómme. In 't biezunjer zeen ze väöl te vinjen in raengewaad (tropisch of gemaotig), ómdet hie ein vanne wichtigste vereisdje ane laefómgaeving vanne vaarn, vóch, is gegarandeerdj.
Mäölesjpèl
thumb|right|Sjema van 't mäölesjpèl't Mäölesjpèl is 'n ieëwenaod, abstract, strategisch bordsjpèl. Van d'r 12de bis d'r 18de ieëw waor 't mäölesjpèl 't mits geleefde bordsjpèl in Europa. Vanaaf 't begin van d'r 19de ieëw wert 't laangsem verdronge dör 't sjaaksjpèl.
Vermeldinge
thumb|right|'n 13de ieëwse aafbeelding van 't mäölesjpèl in Libro de los juegos
Sjpelregels
't Mäölesjpèl wert gesjpeld mit twieë sjpäölers, die eeder 9 damsjtèng kriege. Ene de witte, d'r aandere de zjwarte. 't Sjpèl wert gesjpeld op de 24 peunte (kruutsinge of heuk) op 't bord. Mit 'ne dobbelsjtèè makt me oet wae begint.
Mäöleke make
Bie 't plaatsje en sjuve van de sjtèng probere de sjpäölers e mäöleke te make, dwz um driej sjtèng op 'n rechte lijn te kriege. Es 'ne sjpäöler 'n mäöleke haat gemakt, dan kint-e 'ne sjtèè van d'r taegesjpäöler aafpakke, um te beginne mit de losse sjtèng, die neet in e mäöleke sjteunt. 'n Sjtèè dae oet 't vaeld gezat is, kint niet mie truuk op 't bord kaome. Me maog e mäöleke op-make en ene sjtèè nao 'n volgend peunt zitte. Wert dae sjtèè later wer truuk in de mäöle gezat, dan oontsjtèèt e nuuj mäöleke.
Bordsjpèl
'n Bordsjpèl is 'n gezelsjapssjpèl dat op 'n bord gesjpeld wert. Eeder sjpèl haat z'n eege bordtekening. Soms wert 't sjpel mit pionne, soms mit (dam)sjtèng, soms mit speciaal sjtukke, es wie sjaaksjtukke, gesjpeld. Sommige bordsjpèlder werre och in competitie gesjpeld, d'r z.g.n. deenksjport, zoewie damme of sjake. 't Haat hieël ow sjpèlder, zowie 't mäölesjpèl, 't triktraksjpèl of 't sjaaksjpèl mae och recaentere es wie monopolie, triviant of risk. D'r werre nog ummer nuuj bordsjpèlder oontwikkeld.
Weit
Dees pagina geitj euver weit inne brei zin; veur specifiek "gewuuen weit", zuuch gewone terf.