cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reusel-De Mierden
Reusel-De Mierden is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant, tege de Belzje grens aon, mèt 'n oppervlak vaan 78,22 km2 en per 1 januari 2006 12.319 inwoeners. De gemeinte besteit oet de kerne Hooge Mierde, Hulsel, Lage Mierde en Reusel, boe 't raodhoes steit.
Hazelderveldj
Hazelderveldj (Nederlandjs: Haesselderveld) is 'n buurt van Gelaen inne gemèndje Zitterd-Gelaen. De buurt ligk juus wie 't Janskamperveldj bie Awt-Gelaen en is dao praktisch mit vergreudj. De drie buurte same höbben ouch ein wiekgemeinsjap en waere döks ónger einen aosem Hazelderveldj en Awt-Gelaen geneump.
Östergötlands län
thumb|De ligking van Östergötlands län in Zwede. Östergötlands län is 'n provinsje inne Zweedse regio Götaland. Ze grèns ane provinsjes Kalmar län, Jönköpings län, Västra Götalands län, Örebro län en Södermanlands län.
De houfstad is Linköping. 't Oppervlak bedruueg 10.562 km²; 2,6% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Östergötlands län volges de Statistiska Centralbyrån 416.303 inwoeaners.
Gemèndjes
In Östergötlands län ligke de volgendje gemèndjes:
Zuid-Soedan
Zuid-Soedan (officieel (Ingels) Republic of South Sudan) is 'ne binnestaot in Midde-Afrika, grenzend aon (mèt de klok mèt) Soedan, Ethiopië, Kenia, Oeganda, Kongo-Kinshasa en Centraal Afrika. Hoofstad is Juba. Zuid-Soedan, e land mèt 'n groete cultureel diversiteit, sjeide ziech in juli 2011 aof vaan Soedan en is daomèt allewijl (augustus 2011) 't jungste land op de wereld. 't Land heet te kaampe mèt groete probleme op 't gebeed vaan economie en gezoondheid.
Bestuurleke indeiling
Zuid-Soedan is verdeild in tien staote, die correspondere mèt drei historische regio's.
Beiroet
Beiroet (Arabisch: بيروت; Letien: Berytus; Frans: Beyrouth) is de houfstad enne grótste stad van Libanon; 't haet ouch de wichtigste have van det landj. Beiroet haet zoea 2 miljoen inweuners.
Zuid-Soedan
Bestuurleke indeiling
De ierste drei staote, greun op 't keertsje, vörme same de aw regio Bahr al-Ghazal. De volgende drei, de blauw staote, zien same Equatorië. De lèste drei, geel op de kaart, heite Groet-Bove-Nijl (Great Upper Nile). De tien staote zien wijer verdeild in 86 graofsjappe (counties).
Beiroet
Beiroet is ein vanne heterogeenste stej van 't Midden-Oeaste wen me kiek nao de bevölkingsgroeppe. Zoea wone dao christene (maroniete. Grieks-orthodox, Armeens-orthodox, Roeams-Katteliek en protestants), moslims (soenniete en sjiiete) en druze. De meiste juudde zeen nao de Vereinigdje Staote verhoes naodet de börgerkrieg oetbrook in 1975; zie wone noe veural in Brooklyn (Nuuj-York). Allewiel is de stad verdeildj geworen in 't islamitisch wèstelik deil en 't christelik oeastelik deil.
Zuid-Soedan
Fysische geografie
left|thumb|Zuid-Soedan, gooddeils greun op de kaart, is e naat en vröchbaar land. Zuid-Soedan, 't 45e land op de wereld, is e bitteke groeter es de Oekraïne. 't Ligk kort bove d'n eveneer, tösse 3 en 13 graod noorderbreidde en 24 en 36 graod oosterlengde. Door 't land löp de Witte Nijl, dee weurt geveujd door de Bahr al-'Arab, de Bahr al-Ghazal en de Sobat. Ietot 'r mèt de Bahr al-Ghazal samevleujt, weurt de Witte Nijl ouch wel Bahr al-Dzjabal geneump. De Bahr al-'Arab vörmp veur e deil vaan ziene loup de grens mèt Soedan. 't Klimaot vaan 't land is oetgesproke tropisch: werm en naat. In Juba valle vaan aprèl tot en mèt oktober hel reges die gemiddeld veur mie es 100mm in de maond zörge, en is de gemiddelde maximumtemperatuur gans 't jaor bove de 30°. E groet deil vaan 't land is nog mèt tropisch regewoud bedèk; in de loup vaan de Nijl koume groete moerasse veur (bekind es As-Soed), die oonderdak beie aon 'n enorm biodiversiteit en ouch väöl vee vaan drinke veurzien. Neve 't regewoud en de moerasse kint Zuid-Soedan ouch e bitteke Savanne.
Anen Echterbós
Anen Echterbós is e gehuch in de gemeinte Ech-Zöstere. 't Is ei van de twieë deiler van de oarsprunkelike woankern d'n Echterbós ('t anger deil haet de aoje naam d'n Echterbós behaoje). 't Versjil tösse de twieë plaatse ligk d'rin det d'n Echterbós zien eige wiek vörmp mit d'n Deelgaard en Pötbrook, dewiel Anen Echterbós ónger De Boesj vèltj.
Zuid-Soedan
Cultuur en demografie
Zuid-Soedan zien ach mieljoen inwoeners zien oonderein zeker neet uniform; de versjèllende etniciteite zörge in 't land veur constante spanninge en oorloge op klein sjaol. De groetste etnische gróp zien de Dinka, de Nuer, de Bari en de Azande. De mieste volker zien vaan Nilotischen oersprunk.
Anen Echterbós
Op 't ingangssjild van Anen Echterbós wuuertj de Limbörgse naam verkieërdj gespèldj es Aan het Echterboesj: me gebroek 't verkieërdj lidwaord het (det de mót zeen). Det 't op -boesj inplaats -bós ènjig vèltj te verklaore vanoet 't dialek van de Boesj, wo me det zoa oetsprèk.
Beiroet
Veure krieg haw de stad de bienaam  't Peries van 't Oeaste .
Tinn
thumb|De ligking van Tinn in de pervincie Telemark. Tinn is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 6.247 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 2.062,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 0826.
Zuid-Soedan
Taole
't Aontal taole in Zuid-Soedan ligk roond de zesteg. De mieste taole hure bij de intern divers (en volges sommege oongeldege) gróp vaan de Nilo-Saharaanse taole. De drei groetste taole vaan 't land, Dinka, Nuer en Bari, zien allemaol leie vaan de Oos-Soedanese tak. Centraol-Soedanese taole (die me oonder mie väöl in 't noordooste vaan Kongo huurt) zien mèt get minder sprekers vertegenwoordeg, veurbeelde zien 't Moru en 't Lugbara. Neve de Nilo-Saharaanse taole kint 't land ouch Oebangische taole, 'n familie die woersjijnelek oonderdeil oetmaak vaan de Niger-Congotaole. Vaan dees taole is 't Zande in Zuid-Soedan zeker de groetste. In en um Juba, en ouch dèks wel in de res vaan 't land, huurt me 't Juba-Arabisch, 'n op 't Arabisch gebaseerde creooltaol. Sommege lui - 't aontal ierstetaolsprekers is neet zoe groet - spreke Soedanees Arabisch (in tegestèlling tot 't Juba-Arabisch e gewoen dialek) en/of beheerse daoneve 't Modern Standaardarabisch. De einege officieel taol is 't Ingels. Dit is gedoon um primo de tegestèllinge tösse de volker neet te doen doorklinke op officieel niveau (me kin neet alle inheimse taole officieel make) en secundo um de ban mèt Noord-Soedan (boe 't Arabisch de cultuurtaol is) te breke. In de groondwèt steit bepaold tot 'alle inheimse taole' es nationaol taole weure erkind.
Religie
't Groetste deil vaan de bevolking is volges väöl bronne nog ummertouw animistisch, dat wèlt zègke volger vaan traditioneel religies. Sjattinge vaan 't aontal christene loupe oeterein vaan 10% tot mie es de hèlf. Neet väöl lui zien moslim, meh dees religie kump wel veur. In de religieus verdeiling zit eint vaan de belaankriekste versjèlle mèt 't noorde, boe Zuid-Soedaan ziech in 2011 vaan aofsjee.
Gezoondheid
Zuid-Soedan heet ein vaan de slechste gezoondheidssituaties op de wereld. De kindersterfde bedreug 112/1000 tege 't ind vaan 't vijfde jaor, de kraamsterfde bedreug 2.053,9/100.000. In 2004 gaof 't mer drei chirurge in gans Zuid-Soedan, en in bepaolde gebeje mer einen dokter op 500.000 lui. 't Aidsciefer ligk roond de 3,1%. Sinds de waopestèlstand is de humanitair situatie in 't land wel verbeterd.
Historie
De ierste Nilotische volker kaome zoe in d'n tienden iew 't land in. Tösse de vieftienden en negentienden iew trokke ze laankzaamaon nao de gebeje die ze noe bewoene. De Zande, die in de zestienden iew 't land binnekaome, stiechde 't groetste en mechtegste riek vaan deen tied. Door geografische hindernisse kós de Arabisch-islamitische cultuur ziech in dit diech oerbos neet verspreie. Zelfs de Franse en Belzje koloniaol machte wis 't Zanderiek aof te hawwe. Pas vaanaof 1869, wie Egypte oonder Ingels gouvernemint kaom, begós me zien expansie in wat me toen de Soedaan ( 'ard as-Soedaan, 'land vaan de zwarte') neumde. 't Doort nog tientalle jaore ietot 't gebeed oonder controle waor.
In 1947 woort op de Conferentie vaan Juba gezag tot Soedan nao zien oonaofhenkelekheid ei land zouw blieve, boe Zuid-Soedan bij zouw hure. dit woort in 1956 geïmplementeerd, wat in 't zuie zoe good wie oonmiddellek tot 'ne börgeroorlog leide. D'n Ierste Soedanese Börgeroorlog indegde in 1972 mèt de stiechting vaan 't otonoom gebeed Zuid-Soedan. Wie dat in 1983 weer woort aofgesjaf, volgde d'n Twiede Soedenese Börgeroorlog, die zouw dore tot 2005. Op de langen door sloog de sympathie vaan de internationaol gemeinsjap dudelek door nao de rebelle. De Soedanese regering stoont touw in e referendum euver oonaofhenkelekheid, wat in januari 2011 woort gehawwe en tot 'n enorm mierderheid veur oonaofhenkelekheid leide. Dit woort oetindelek op 9 juli vaan dat jaor geïmplementeerd. Soedan erkinde 't land direk en nao korten tied woort 't opgenome in de Vereinegde Naties en de Afrikaanse Unie. 't Land heet nog mèt zwoer probleme te kaampe. De natuurleke reserves zien neet te groet en 'n have heet 't (ingeslote) land neet. De twie oorloge höbbe gans 't land in pojn gelag en vaan infrastructuur is koelek spraok. Intern spanninge tösse versjèllende (dèks opstandege) volker blieve op groete sjaol tot minserechtesjenninge leie, te vergelieke mèt die 't Soedanees leger vreuger aonriechde. Ouch bleef e grensconflik mèt Soedan euver de regio Abyei. In september woort, oonder ospicië vaan de Afrikaanse Unie, aofgesproke dit gebeed veurluipeg same te euverzien.
Bronne
Dit artikel is gooddeils gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderen Ingelstaoleg artkel in dees versie; wijer op en:Geography of South Sudan en en:Juba.
Acy-Romance
thumb|left|'t Gemeintehoes van Acy
Acy-Romance ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est, te Noordoas-Frankriek. In 2009 haw de plaatsj in de Ardenne 437 inweunersj, die Romanciers en Romancières geneump weure. Ze ies 11,13 km2 groat. Dao woonde dus zoan 39 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton van Rethel, wat waer deil oetmaak van 't gelieknameg arrondissemint van Rethel. Wier liegk 't op 'n huègte van 67-147 meter.
In Acy weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne. Tösje 1986 en 2003 woorte in Acy sjpore gevonge van 'n awd Gallisch sjtedsje, opgeriech in 180 v.Chr.. 't Meis opvallende ies dat 't Gallisch sjtedsje op e gegeve momint 't heim van miè es doezend luuj waore, wiel 't noe meh 446 luuj gief in Acy. Sinds 1951 maag 't sjtedsje zoawaal Acy geneump weure es Acy-Romance. De toevoeging "Romance" kump van d'n hertog Hugues-Étienne de Romance, dae hie hiemelde in 1775. Sinds zien sjterve weurt 't stedsje door de ièwe heer ummer waer herneump van Acy nao Acy-Romance en truuk nao Acy.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Stolpersteine
thumb|D'r ieësjte Stolperstein woeëd óp d'r 16e december 1992 geplaats vuur 't sjtadhoes va [[Kölle. ]] Mit Stolpersteine weëd e projek van d'r Prüsisje kunsteneër Gunter Demnig gemind. 't Is ee uëver gans Europa verspreid mónnement vuur de sjlachoffere van 't nationaalsocialisme. Demnig bringk dees Stolpersteine aan i g'ne sjtoep vuur de vreuger woeënhoezer va lüj die durch de nazi's verdreëve, gedeporteerd, vermoard en tot zelfmoard gedrieëve zint gewoare. Dees Stolpersteine herinnere aa Jüdde, Ziguinere, politieke gevangene, lüj die militaire deens weigerde, homoseksuele, Jehovagetuge en gehandicapte.
De sjting weëde gemaak van beton. Óp 't zichbaar gedilte van 10 x 10 cm zit e pleëtje oet messing, woeërin d'r naam, d'r geboartedatum en d'r sjterfdatum zint gedruk.
De mieëtste Stolpersteine ligke in Dütsjlank, mar óch in 23 anger Europese leng guëf 't zulke sjting.
Santa Barbara County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Santa Barbara Santa Barbara is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Graofsjap is verneump nao 't gelieknaomeg kenaal wat in 't graofsjap ligk. De hoofplaots is Santa Barbara.
Stolpersteine
Gesjichde
Seër 2015 weëd 't projek georganiseerd durch Stiftung Spuren - Gunter Demnig, oeëdurch 't kin weëde vuurtgezat wen Demnig dat neet mieë kin.
Sjef Hensgens
thumb|Sjef Hensgens (1970) Sjef Hensgens (Wielder, 27 jannewarie 1948) is eine veurmalige Nederlandse middellange aafsjtandslouper.
Stolpersteine
Stolperdurpele
Neëve Stolpersteine weëde aaf en touw óch de zoeëgenaamde stolperdurpele in 't formaat 100 × 10 cm. Dees sjting herdinke groeëter sjlachoffergróppe. In de Limburge guëf 't ginne durpel. D'r innige i Nederlank ligk i Groninge vuur alle umgekoame lede van de Jüdisje femilieje Van Gelder.
Santa Barbara County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 9814 km² (3789 mijl²) boevaan 7089 km² (2737 mijl²) land is en 2725 km² (1052 mijl²) of 27.77% water.
Sjef Hensgens
Hae is drievoudig Nederlands kampioen op de 800 maeter, drie keer op rie in 1969, 1970 en 1971. Hae naom eine keër deil aan de Olympische Sjpele, in 1972 in Münche, wo hae sjtarde op ziene favoriete aafsjtand, de 800 maeter. Hae woort biej dae wedsjtried veerde in de achste serie in eine tied van 1.51.2 en was hiejmit veur wiejere deilname oetgesjakeld.
Stolpersteine
I Nederlank
D'r ieësjte sjtee woeëd in 2007 gelag in Borne, Twente. Vanaaf 2009 volgde groeëter sjteë wie Eindhove, Amsterdam en Rotterdam. D'r sjtee deë in 't Groningse Drieborg (gemingde Oldambt) vuur communistische verzetslede woeëd gelag, woar d'r 40.000e.
Santa Barbara County
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 56/km² (146/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 399.347 dat bestoont oet:
Sjef Hensgens
Hensgens waas lid van de atletiekvereiniging Achilles TOP oet Kirchrao. In juni 1971 leep hae in Papendal ein Nederlands record op de 800 maeter in 1.46.4, womit hae de awwe recordtied van 1.48.6 van Raymond van Asten oet 1962 oet de beuk leep. Zien record zouw sjtand hawwe pes augustus 1982 wiej 't woort verbaeterd door Rob Druppers in 1.44.2. In 2009 sjtóng Hensgens mèt deze tied nog ummer es tieënde genoteerd op de Nederlandse ranglies aller tieje van de 800 maeter. Ouch op de langere aafsjtenj, mèt name de 5000 maeter kaom Hensgens good oet de veut. Sjef Hensgens woort in 1978 beneump tot eërelid van zien vereiniging Achilles TOP en in 2006 óntving hae de brónze eëresjpeld van dees vereiniging.
Ecaussinnes
thumb|Locatie van Ecaussinnes in Henegouwe. Ecaussinnes is 'n gemèngde in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Zinnik. Op 'n oppervlakde va 34,77 km² wonne 10.771 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 310 minse per km².
Stolpersteine
In de Limburge
In 2012 woeëde de ierste 32 Stolpersteine gelag in 't centrum van Mesjtreech: 22 sjting vuur Jüdde die zint umgekoame en tieën vuur leje van 't verzet. Hei ligke wiedoet de mieëtste va gans Limburg. Óch i Heële, Kirkroa en Remung ligke vöal sjting. In 't noarde en 't midde van de provins guëf 't vöal minder es in 't zude.
In augus 2017 sjtopde vief comités mit 't projek nao sjpanninge mit 't provinciebesjtuur uëver de subsidiëring. In d'r herfs van dat joar woeëde oetintelig toch subsidies verlieënd.
Santa Barbara County
Demografie
't Gaof 136.622 gezinne en 89.487 femilies in Santa Barbara County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog precies 2,80.
Plaotse
't Graofsjap heet 25 plaotse, boevaan 'rs vief geregistreerd stoon es spookstad. De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Stolpersteine
In de Limburge
In Belsj Limburg guëf 't vuuresnog alling Stolpersteine i Sintruin.
I g'n provincie Luuk
I Luuk en umgeëving guëf 't in totaal 19 sjting. De mieëtste doava ligke i g'n provinciehoofsjtad en vief sjtuks ligke in Eupe.
I g'n Prüsisje grenssjtreek
I g'n grenssjtreek guëf 't in bauw jieëker groeëter plaats Stolpersteine.
Regierungsbezirk Düsseldorf
Wiedoet de mieëtste ligke i Jlabbach (228 sjtuks). Klinger gemingdes wie Nettetal, Schwámdoal en Veeëse hant óch sjting.
Regierungsbezirk Kölle
De mieëtste ligke in Oake (56). De gemingdes Esjwielder en Gangelt hant óch rilletief vöal sjting binne eur grenze.
Anger leng
't Stolpersjteinprojek weëd inmiddels bekans uëveral in Europa oetgeveurd. 't Guëf evvel waal regionaal versjille. Zoeë kóste waal vöal sjting weëde geplaats i klein gemingdes i leng wie Tsjechië en de Sjlowakei, mar neet in de groeëte sjteë i Frankriek. Sómmige leng, wie Rusland en de Oekraïne, zint óch trükhaodend. Wieër zint in 'n aantal Balkanleng nog ging sjting geplaats gewoare.
Posledny Adres en Remembrance Stones
In 2014 woeëd i Rusland 't concep oetgebreid mit 't projek Posledny Adres ('t letste adres), wat erinnert aan de lüj die verdwene of woeëde vermoard tiedes de Groeëte Zuvering va 1936. In december 2018 woeëde i Sjpanje zoeëgenaamde Remembrance stones gelag, die erinnere aan de sjlachoffere van 't fascistisch regime van Franco. De ieësjte sjting woeëde gelag óp d'r 15e december 2018 i Porreres óp Mallorca. Durch dees projekte weëde óch lüj herdach die ging sjlachoffere woare van 't nationaal-socialisme, mar van anger totalitair dictature.
Kritiek
Prominente Dütsje Jüdde zint verdeeld uëver 't projek. Zoeë hat d'r sjtadsroad va Krieëvel óp verzeuk van de Jüddisje geminsjap 't projek binne eur grenze sjtilgelag. D'r vuurzitter van d'r Jüddisje Road van die sjtad zag dat 't projek 'm deeg dinke aan wie de nazi's Jüddisje graafsjting gebroekde vuur besjtroating. I München woeëd 't projek um soartgelieke kritiek van Charlotte Knobloch, de vuurzitser van d'r Zentralrat der Juden, sjtopgezat. Woeë Jüdde evvel verdeeld zint uëver 't projek, zint anger gróppe positief uëver 't projek. Óch gebroek van bepoalde begrippe hat evvel tot kritiek geleid, weil de sjting besjmette wöad zouwe bevatte.
Kritiek van umwoeënende is dök persuënlig van eëd. Soms is rechsradicalisme de oerzaak, mar mieëtstes zint de bewoeënesj bang dat eur hoes i weëd zouw kinne vermindere of bang vuur vandalisme van extreem-rechs.
Vandalisme
Tussje 2001 en 2011 woeëde i Dütsjlank mieë es 700 gevalle gedocumenteerd van besjeëdiging en deefsjtal. I Nederlank guëf 't óch regelmieësig vandalisme, wat dök leidt tot maatsjappelige ónrus en veróntweëdiging.
Ecaussinnes
Aander kerne
left|thumb|d'r Haof van 't kesjtieël van Ecaussinnes-Lalaing. Écaussinnes-d'Enghien, Marche-lez-Écaussinnes en Écaussinnes-Lalaing.
Dilwale Dulhania Le Jayenge
Dilwale Dulhania Le Jayenge is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms, romantiek.
Bossus-lès-Rumigny
Bossus-lès-Rumigny ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 100 inweunersj. Ze ies 8,14 km2 groat. Dao woonde dus zoan 12 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Signy-l'Abbaye, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 178-241 meter.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Harry Potter
right|thumb|Harry Potter Harry Potter is 'n fictief persoen, gesjaope door de Britse sjriefster J.K. Rowling. Heer is de hoofpersoen vaan zeve beuk die allemaol ziene naom drage en die oongekind populair gewore zien bij awwer kinder en volwassene.
Harry Potter
Harry Potter is 'ne touveneerslierling, dee oet twie touvenere gebore is. Z'ne pa en zien ma zien evels al vreug vermaord door Voldemort, 'ne mechtege en koeje touveneer, en sinstoen is 'r opgetrokke door ziene noonk en zien tant, die 'm slech behandele. Es 'r èlf jaor is weurt 'r opgespoord door de touveneerssjaol Hogwarts (Zweinstein), woe alle touveneerskinder heen mote es ze dee leeftied bereike. Harry kump dao aon en oontwikkelt ziech es 'ne goje lierling, meh raak veural eder jaor mier verwikkeld in e gevech mèt Voldemort of ein vaan zien versjijninge.
De cyclus
Vaan alle zes beuk die versjene zien besjrijf eder stök ein vaan zien studiejaore op Hogwarts/ Zweinstein. De deile vertoene 'n dudeleke oontwikkeling vaan gewoen avonturebook tot psychologische roman, dee parallel löp aon de geis vaan zien hoofpersoen, en aonnummelek ouch die vaan de lezers. De beuk (mèt tösse häökskes de Nederlandse vertaoling) zien:
1. Harry Potter and the Philosopher's Stone (en de Steen der Wijzen)
2. Harry Potter and the Chamber of Secrets (en de Geheime Kamer)
3. Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (en de Gevangene van Azkaban)
4. Harry Potter and the Goblet of Fire (en de Vuurbeker)
5. Harry Potter and the Order of the Phoenix (en de Orde van de Feniks)
6. Harry Potter and the Half-Blood Prince (en de Halfbloed-Prins)
7. Harry Potter and the Deathly Hallows (en de Relieken des Doods)
De belangriekste figure in dees beuk zien wijer: Ron Weasley (Ron Wemel) en Hermione Granger (Hermelien Griffel), Harry zien beste vrun, Albus Dumbledore (Albus Perkamentus), 't sjaolhoof vaan Hogwarts/ Zweinstein, Severus Snape (Severus Sneep), lieraar touverdraanke mèt wee Harry op slechte voot steit, Rubeus Hagrid, 'nen haafreus dee 't Verboje Bos bewaak.
Verfilminge
De ierste vief beuk zien inmiddels verfilmp. Daniel Radcliffe speult dao-in de rol vaan Harry Potter.
Vertaolinge
De beuk zien oetgegeve in tientalle taole. De Nederlandse vertaoling weurt verzörg door Wiebe Buddingh'. 't Gief (nog) gein Limburgse versie.
Reacties
De beuk sloge mètein enorm aon en braoke alle verkouprecords. Verbazend väöl volwassene bleke de beuk ouch te kinne waordere. Literatuurcritici zien evels verdeild euver de beuk: väöl vaan hun koume mèt de reactie tot dit boete de literatuur vèlt, aandere wieze op de hoeg kwaliteit boemèt de beuk gesjreve zien en de originaliteit vaan 't gehiel.
Orthodoxe christene höbbe hei en dao tege de beuk geageerd, umtot ze hekserij zouwe verhierleke, wat de Biebel absoluut verbejt. In de Vereinegde State is 't zelfs tot bookverbrandinge (dao 'n normaal versjijnsel) gekoume. Katholieke geisteleke höbbe evels dudelek gemaak tot de beuk gei bezwoer höbbe, umtot ze christeleke wierde wie trouw, ierlekheid en naosteleefde propagere.
I (getal)
thumb|'t Getal i kin neet op 'n inkel getallelijn weure gezat. Me kin 't evels wel visualisere door 'n twiede lijn te gebruke. Op de x-as (de oersprunkeleke getallelijn, horizontaol) stoon de reëel getalle. Op de y-as (de nui getallelijn, verticaol) stoon de i, ouch wel de imaginair einheid, is 'n imaginair getal. 't Is gedefinieerd es de wortel oet -1. i is de basis vaan alle imaginair getalle; dat wèlt zègke: alle aander imaginair getalle weure oetgedrök es väölvoud devaan. 't Getal weurt zoewel in de zuver es in de touwgepasde wiskunde gebruuk.
Theorie
De wortel oet e getal x is dat getal wat, mèt ziechzelf vermenegvöldeg, x oplievert. Zoe is 3 de wortel vaan 9, umtot 3×3=9, en is 11 de wortel vaan 121 (11×11=121). Eder positief getal heet zienen eige wortel, al is dee dèks irrationaol (en dus neet exak te vinde, allein te benaodere). Ouch nul heet 'ne wortel (ziechzelf, um perceis te zien).
Bij negatieve getalle ligk dat evels anders. 't Gief gei reëel getal wat, es me 't mèt ziechzelf vermenegvöldeg, e negatief getal oplievert. Negatieve getalle in 't kedraot weure naomelek weer positief (-3 × -3 = 9). 't Kin evels veur 'n berekening nujeg zien tot me de wortel oet e negatief getal trèk. Daoveur zien de imaginair getalle in 't leve gerope. De wortel oet -1 is gedefinieerd es i.
Wienie me i in de touwgepasde wiskunde gebruuk, moot 't ziechzelf opluffe: me maag aon 't ind vaan de berekening gein i mie euverhawwe, of ze zouw 'n oongeldege weerde oplievere. In de zuver wiskunde weurt i es volweerdeg getal behandeld, boe me de eigesjappe vaan kint oonderzeuke.
Eigesjappe
Imaginair getalle höbbe 'n aontal bezunder eigesjappe, die me bij reëel getalle neet vint. 't Kedraot vaan i is, wie gezag, -1. i³ lievert -i op, dewijl i⁴ geliek is aon 1 (jummers: -i × i = -(i²) = 1).
Oosterhout
thumb|Ligking vaan Oosterhout in Noord-Braobant Oosterhout is 'n stad en 'n gemeinte in 't weste vaan de Nederlandse provincie Noord-Braobant, bij Breda, mèt 'n inwoeneraontal vaan 54.164 en 'n oppervlak vaan 73 km2 (daovaan 1,14 km2 water). Neve de hoofplaots heet de gemeinte ouch de kèrkdörper Den Hout, Dorst en Oosteind en e groet aontal gehöchter.
I (getal)
Eigesjappe
De wortel oet i is geliek aon.
Hoofplaots
'n Hoofplaots is meistal 'n bestuurlek en administratief centrum van 'n gemeinte, 'ne regio of distrik.
I (getal)
Eigesjappe
i maak deil oet vaan de complexe getalle, d.w.z. de getalle die me kin oetdrökke es a + ib. Es zuver imaginair getal heet i geine reële component. i maak ouch deil oet vaan de groeter verzameling vaan quaternione, die evels e stök minder weure gebruuk.
Oosterhout
Historie
left|thumb|Slotbossche toren (zuug d'n teks) Oosterhout is begós es naobersjap vaan Den Hout, oostelek vaan dees kern gelege. In de daartiende iew woort hei 'n kèrk gestiech, die in de vieftiende en zestiende iew door 'n nui kèrk in Braobantse gotiek vervange woort. De parochie laog in 't graafsjap Duivenvoorde en vörmde dao in 'n hierlekheid. De graove vaan Duivervoorde lete in Oosterhout e kestiel bouwe, wat in d'n Tachetegjäöregen Oorlog kapotgesjote woort; 't rewien de Slotbossche Toren is dao nog 'n euverbliefsel vaan. Dit kestiel laog in de frontlinie vaan de geweste Holland en Braobant. Nao d'n Opstand woort in Oosterhout e Norbertinessekloester gestiech; dit waor in de zeventiende en achtiende iew 't eineg kloester wat door de Republiek vaan de Nederlen moch blieve bestoon. In 1806 kraog de plaots stadsrechte vaan Lowie Napoleon. In de twintegste iew woort Oosterhout 'n typische forenzeplaots.
Hoofplaots
De hoofplaots van 'n gemeinte is de plaots boe 't gemeintehoes steit of boe de gemeinte nao is geneump. De hoofplaots vaan 'n provincie, deilstaot of land weurt meistens hoofstad geneump.
I (getal)
Historie
Al in de ajdheid lepe wiskundege aon tege 't probleem tot ze wortele oet negatieve getalle móste trèkke. Hero vaan Alexandrië neump 't in zien gesjrifte; zien oplossing waor veur de berekening um te lègke.
Hoofplaots
De hoofplaots (Ingels: county seat) is de plaots die, zoe es de naom als zeet, es zetel vaan 'n Amerikaanse graofsjap deent. In de plaots is gewoenelek 't county court gevesteg, de districtsrechtbank. In Ingeland en Ierland gebruuk me de term county town. In dele van Nui Ingeland (e gròp kleine staote vaan de oostkust in de VS) heet 'n hoofplaots es enige vaan 't hiele land allèng 'n symbolische beteikenis.
Fahd bin Abdul Aziz
thumb|right|Fahd bin Abdul Aziz Fahd bin Abdul Aziz as-Saûd (Ar-Riyâd, waorsjijnlik 1923 - aldao, 1 augustus 2005) waor keuning vaan Saoedi-Arabië vaan 1982 tot 2005. Heer waor ein vaan de 37 zäöns vaan Abdul Aziz as-Saûd, de stiechter vaan Saoedi-Arabië.
Fahd woort waorsjijnlik in 1923 gebaore. Heer góng in de jaore daarteg nao de Riyaadse Prinsesjaol, die speciaol door ziene pa veur lede vaan 't Keuninklik Hoes waor opgeriech. Ouch studeerde heer in Mekka aon 'n madrasa.
In 1953 woort heer door ziene pa beneump tot minister vaan oonderwies. In 1959 leide heer de Saoedische diplomatieke delegatie nao de opriechting vaan de Arabische Liga. Dat illustreerde ziene touwnummende invlood.
Wie in 1975 keuning Faisal bin Abdul Aziz vermaord woort en opgevolg woort door Chalid bin Abdul Aziz, woort Fahd de kroenprins. Dao deende heer de facto es premier. In 1982 storf Chalid in vrei en volgde Fahd häöm op.
Bevölking
Ónger bevölking waeren alle inwoeaners van e bepaoldj landj, gebied of staot geraekendj. De bevölking wuuertj ouch waal populatie of inwoeaners geneump. Meistes wuuertj 't waord gebroek in kómbinaasje mit 't inwoeanertaal veur 't aantaal inwoeaners aan te gaeve.
De bevölkingsdichheid guuef aan wieväöl luuj of organisme 'n oppervlakdje-einheid bewoeane.
Bevölking en bevölkingsdichheid van e gebied zeen statische infermaasje die op väöl plaatsen is trögk te vinje, beveurbeildj in 'nen atlas. Veur 't gebroek kan dees infermaasje es ciefers zeen opgesplits nao bevölkingsgruup, laeftied of geslech. In det geval wuuertj gespraoken euver bevölkingssamestèlling.
E gebied mit betrèkkelik weinig bevölking hètj dónbevölk en mit väöl bevölking dich- of toebevölk. Mongolië is e dónbevölk landj; Nederlandj e toe. Binne Nederlandj is de Randjstad toebevölk en 't naorde (Frieslandj, Greuningen en Drenthe) dónt.
Pleveerechtege
De Pleveerechtege, ouch wel Steltluiperechtege (Latien: Charidiiformes), zien 'n groete orde vaan veugel. E groet deil vaan de soorte zien zie- of zeutwatervogel. De orde besteit oet de volgende femilies:
Rucphen
Rucphen is e versteidelek dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant, mèt 'n oppervlak vaan 64,23 km2 (daovaan 0,70 km2 water) en 22.420 inwoeners op 1 januari 2006. Neve de hoofplaots Rucphen kint de gemeinte ouch de kerne Schijf, Sint Willebrord, Sprundel en Zegge.
Keyenberg
thumb|Aod-Keyeberg in 2007 mit protessjild Keyeberg (Duutsj: Keyenberg) is e dörp i g'n Duutsje gemingde Erkelens i g'ne deelsjtaat Noordrien-Wesfale. 't Ligk kótbei de koel Garzweiler II en woar oersjpronkelig óngerdeel van e groeëter gebeed wat weëd aafgegrave vuur de winning van broenkoale. In 2022 woeëd evvel besjlote um in 2030 te sjtoppe mit de broenkoalwinning, woeëdurch 't dörpke neet mieë gesjloop geet weëde. 't Ligk kótbei Ober- en Unterwestrich, Kuckum en Wanlo. Get wiejer in zuudwestlige en zuudlige richting ligke Berveroa, Kukhaove en Holzweiler. De dörpkes Borschemich (oeës) en Lutseroa (wiejer noa 't zuudoeëste) zint inmiddels verdwene.
In 2008 houw 't 882 iwuuenesj en in 2022 nog 150. Direk ten noorde va g'n sjtad Erkelens woeëd e compleet nui dörp oet d'r grónk gesjtamp. Dit sjtadsdeel grens aan 't nui Borschemich, Berveroa, Westrich en Kuckum en heesj officieel Keyenberg (neu). Doadurch gieëf 't i g'n gemingde Erkelens noe twieë plaatsje mit d'rzelfde naam. In Nui-Keyeberg goof 't in 2022 416 iwuuenesj.
De plaatsj woeëd in 893 vuur 't ieësj in 'n oerkonde geneumd. Zie heesjde doe Cheyenburghc en in 1381 Keyenberch. Naamgeëver woar 'n burch die direk ten noorde van 't dörp ligk (Haus Keyenberg). 't Geboew loog evvel neet óp 'ne berg of 'n huuevel, mar langs 't reveerke de Niers. In de middelieëwe goof 't ooch noch 'n twieëde burch (Haus Patteren). Die loog get ten weste van Haus Keyenberg en doava is, behaove de motte en get fundamente, nieks mieë uuever.
Ieëwelank hat 't dörp tot 't hertogdóm Jöllesch gehuurd. In d'r Tachetigjöarige Kreeg houw 't dörp regelmieësig te make mit invalle va Sjpaanse soldoate. In d'r Dartigjöarige Kreeg woeëde versjeie geboewe, woe-ónger Haus Patteren, kepotgesjoate durch Hessisje troepe. Noa d'r Franzuuesisje tied ging 't definitief uuever noa Pruse.
Óp d'r 27e fibberwaar 1945 woeëd Keyeberg veroverd durch de Amerikane in 't kader van Operation Grenade.
Janskamperveldj
Janskamperveldj (Nederlandjs: Janskamperveld) is 'n buurt van Gelaen inne gemèndje Zitterd-Gelaen. De buurt ligk juus wie 't Hazelderveldj bie Awt-Gelaen en is dao praktisch mit vergreudj. De drie buurte same höbben ouch ein wiekgemeinsjap en waere döks ónger einen aosem Hazelderveldj en Awt-Gelaen geneump.
Geerlingshof
thumb|250px|Gièrlingshof in Brokem Geerlingshof of Gièrlingshof is 'n neoklassiek landhoes oet ca 1850, geboewd in mergel door A.P. de Ceva. De naam Geerling of Gièrling kump van Gerlach. 't Complex lik in Brokem in de gemeinte Valkeberg aan de Geul in Zuud Limburg en is mèt de achterkant gelaege parallel en taegen 't sjpaor van Mestreech nao Heerle. Bie de aanlèk hievan in 1853 hou me grónd nuèdig van de Ceva. Hae bedóng toen 'n eige halteplaats op verzeuk op zien terrein. Generaal de Ceva is allewiel ge-ièrd mèt 'ne eige sjtraotnaam. 'ne Andere nuje sjtraotnaam hie is "Stiena Ruypers Park", geneump nao 'n zuster van burgemeister A. Erens in daen tied, en toen de ièrsjte vrouwelike wèthouwer in Nederland. In 't aafgebraoke koetsjhoes haet de dichter Jan Hanlo gewoond.
Boewsjtiel
Bie 't ontwerp is gekeke nao 't, op 2 kilomaeter nao 't weste ligkende, Château Sint-Gerlach. De middevleugel is 't ouwste gedeilte is en haet ouch e haufrónd fronton, mèt in 'ne beeldnis e beeld van Sint Gièrling. Dizze boew is èvvel miè gedrónge en minder breid. De twie nao väör sjtaekende zievleugele mèt drieheukige gaeveltuup zint biegeboewd nao 1880. Zoawie alle villa's en hièrehoezer in de 19e ièw haet 't hoes väöl klassieke elemente, zoa-es haufzule mèt dorische en ionische kapitele, róndbaogvènstere, profiellieste langs de daakrand en horizontaal euver de gaevel. Aan de ziegaevel bevingk zich 'ne cartouche. Veur 't geboew sjteit 'n sjteine balustrade.
Gesjiedenis
De dochter van de Ceva, Emilia, trouwde in 1855 mèt jonkhièr Paulus van der Maesen de Sombreff. In 1861 woort dae minister van boetelandse zake in 't kabinet Thorbecke. Rond 1870 vertrok de familie van der Maesen de Sombreff; vervolges laog de villa innige tied laeg totdat rónd 1880 de patersj Oblate, die oet Frankriek waore verbanne, dao 'n kloaster begoeste. Zie boewde de zievleugele en 'ne groate toneelzaal aan. De patersj bleve hie wone tot aan de Twiède waereldoorlog. In de oorlog vorderde de Duutsje Wehrmacht 't monumentaal geboew, die dao de "organisatie Todt" in ónderbrach. Nao de bevrieiing, in 1944, richde de Amerikane dao 'n "Rest-Center" in veur de frontsoldaote die op rös mooste kómme. Van 1915 tot 1925 woonde d'r ouch nog 'ne sjteinhouwer en 'ne paerdshandelaer.
Volkshoagesjoal
In 1948 kaom de Volkshoagesjoal Geerlingshof in 't geboew. In 1971 woort d'r 'n nuuj gedeilte geboewd en same heesj 't toen: "Volkshoagesjoal Valkeberg". 't Oud geboew woort, veural inwendig, sjterk gerenoveerd. In 1983 fuseerde de sjoal mèt 't Europahoes in Bemele en effe later ouch mèt Vörmingscentrum "De Klinkenberg" in Valkeberg. Onder de naam "De Driekant" ging de sjtichting wiejer en zal later verhuze nao kesjtièl Vaeshartelt. De Limburgse sjriever Fons Erens waor 28 jaor lank directeur van de volkshoagesjoal.
Taegewoordig
Taegewoordig is Geerlingshof 'n appartementecomplex. In 't veurmalig park, dat achter hoes Sjtraobaek doorlöp, zint villa's geboewd.
10 miert
10 miert is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 92en daag vaan e gewoen jaor en d'n 93e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 296 daag. In de Roems-Kathelieke Kèrk is dit d'n Heilegedaag vaan Johannes Ogilvie en Marie Eugénie van Jezus.
Gebäörtenisse
thumb|Alexander Graham Bell Eësjte telefoongesjprek in 1876
Gesjtorve
thumb|Rembert Dodoens gesjtorve 10 miert 1585
Edinge
thumb|Locatie van Edinge in Henegouwe. Edinge (Fraans: Enghien) is 'n gemèngde en sjtad in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Zinnik. Op 'n oppervlakde va 40,59 km² wonne 13.406 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 330 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|De Sint-Niklaaskèrk van Edinge. Lettelingen (Petit-Enghien, "Klein" Ingen) en Mark (Marcq).
Umbrië
Umbrië (Italiaons: Umbria) is 'n regio in centraol Italië. Umbrië grens in 't weste aon Toscane (Trasimeens Meer), in 't ooste aon Marche en de Apennijne en in 't zuie aon Lazio.
Bestuurleke indeiling
De hoofstad van de regio is Perugia. De regio weurt opgedeild in twie provincies:
Ane Reiens
Ane Reiens (Nederlands: Aan Reijans) is e gehuch inne gemèndje Ech-Zöstere det veurnamelik oet häöf besteitj. Ane Reiens ligk oppe middewaeg tösse De Boesj en Sjalbrook, ouch neet wied van Havert aaf.
De drie straotname wo de beboewing van Ane Reiens is gelaenge heite: Meulewaeg, Havertergrenswaeg en Heugenderwaeg.
Underground
Underground is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan kemedie, dramafilms, fantasy (fantasie), oorlog.
Eslandj-Zweeds
Eslandj-Zweeds is 'n Oeaszweeds dialek det in Eslandj dore Eslandj-Zwede wuuertj gekaldj.
Veurbild
Standerdzweeds
Ranzels
't Dialek van Ranzel liekent hieël väöl op dat van Klumme. Dit kump ouch umdat de sjoeël in Klumme lik. Harie Eussen sjreëf 'ne Klank en vormlieër van 't Ranzels en maakde 'n lies van werkwuurd in 't Ranzels dialek. Eussen beweert dat 't dialek euverein kump mèt dat van Klumme. De gehuchte Gerieësjbrich, Geweustrao höbbe get ander oetsjpraok van bepaalde wuurd-wuuëd en 't versjil mèt 't Sjins en 't Wieldersj is al groeëter. 't Versjil mèt 't Valkebergs is bès opvallend. Klumme lik op de grens van 't versjiensel r-sjoew (r-deletie). Versjillende dialekte ten oeëste van Valkeberg laote de r in bepaalde gevalle wegvalle, vuural vuur 'n t en s aan 't woerdeind: paoët= poort, wuuëd = woorden; zjwat= zwart, Kaesjmes (kerstmis). 't Ranzels haet väöl Heëlesje kènmerke meh gebruuk die r waal nog. De grens mèt de r-deletie löp dus ónmiddellik oeëstelik en de grens van de lidweurd d'r en g'ne löp pal westelik langs Klumme-Ranzel.
In de Gaas
In de Gaas is e gehuch t'n zuje van Zumpelveldj inne gemèndje Zumpelveldj inne Nederlandjse pervincie Limbörg. In 't gehuch staon inkel woonhoezer die toete aadste óntwirpe vannen arsjitek Jan Stuyt behuuere.
Waalse Piel
De Waalse Piel (La Flèche Wallonne) ies 'n eindaagse fietsrenwedsjtried, die in april gehouwte weurt in Wallonië. De wedsjtried besjteit sins 1936 en weurt allewiel georganiseerd door de Société du Tour de France, die ouch de Tour de France organiseert.
De Waalse Piel woort opgeriech es reclaamevenement veur de gezèt Les Sports. In de ièrsjte jaore góng de koers van Doornik nao Luuk, euver miè es 300 km in 1938. Door de jaore heen haet de koers versjillende routes en sjtart- en finishplaatse gehad. De sjtartplaats ies sins innige jaore Charleroi. Saer 1983 liek de finish van de Waalse Piel in Hoei, op de Moer van Hoei, 'n sjtiel beklumming van 1,3 kilomaeter lengde. De Moer weurt in totaal drie kièr beklómme. Sins 1990 ies de aafsjtand van de wedsjtried neet groater es 210 km gewaes. De Waalse Piel waor tot 2008 'n ónderdeil van de UCI ProTour, dae in 2005 ingeveurd ies. In 2009 woort de Waalse Piel opgenómme in de UCI World Ranking.
Saer 1998 ies d'r ouch 'n editie van de Waalse Piel veur vrouwluuj.
Mâres
Mâres is e dörp inne Nederlandjse gemèndje Kranendónk, pervincie Naord-Braobantj.
't Historisch gemèndjewaope van Mâres besting oet "Van lazuur belaje mit 'ne kroeanekraan, hajendje in ziene linkse poeat 'ne stein, alles van góld." In 1996 stalj de Naordbraobantjse Commissie veur Waopen- en Vaankónde veur de kluuere van 't waope te verangeren inne historische kluuere van Kranendónk, namelik: in kael 'ne kroeanekraan van zilver, gebek en gepuuetj van góld, hajendje in ziene poeat 'ne stein van zilver. De veurmaolige gemèndje Mâres talj in 1996 9168 inwoeaners en haw 'n oppervlakdje van 55,23 km².
De gemèndje Mâres haet mieëder grensverangeringe gehadj. Die woorten ingestèldj in 1810, mer in 1925 woort de gemèndje Zoerek-Sterksel-Gastel mit dees gemèndj samegeveug toete nuuj gemèndje Mâres. Dees woort in 1997, mit oetzunjering van Sterksel, geveug bieje gemèndje Buul, die in 1998 d'n historische naam Kranendónk kreeg. 't Dörp Sterksel is euvergegange nao de nuuj gevörmpdje gemèndje Heeze-Leende.
Hulsveld
Hulsveld is 'n wiek van Zumpelveldj inne Nederlandjse pervincie Limbörg. De wiek ligk próntj tösse De Huls en 't dörp Zumpelveldj zelf in en besteit veurnamelik oet nuujboew.
Arvika
Arvika is 'n gemèndje in Värmlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 26.142 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.659,43 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 15,8 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
8,97% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Kaersjmeseilandj
Kermiseilandj (Ingels: Christmas Island) is 'n eilandj in d'n Indischen Oceaan, 350 kilomaeter t'n zuje van Java. Op 't eilandj woane ruum 1.400 luuj (2009), wovan de groate mièrderheid van Sjinese aafkóms is.
't Eilandj behuèrt toete Gemeinebès van Australië. Saer 1 juli 1992 zeen op Kersmiseilandj de wètte van Wès-Australië van kraf. 't Lokaal bestuur berös bie de Shire of Christmas Island.
Taivasjaermoestenrek
De taivasjaermoestenrek (Letien: Microgale taiva) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische vöchtige lieëglandj- en bergbusj. De saort wuuertj bedreig door 't verluus van laefgebiede.
D'Oospel
D'Oospel (Nederlands Ospel) es 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeindje Ni-jwieërt, te noorde van 't dörp Ni-jwieërt. Same mèt 't gehucht Ospeldiêk haaj 't op 1 januari 2006 4.054 inwoeëners.
D'Oospel ligtj in 't Pieëllandj en es van aods un veenkolonie. De parochie woort in 1864 gestichtj. De naam zooj aafkomstig zeên van Ossepieël, umdet 't veen met ossewages verplaatsj woort.
Ton Custers
Ton Custers is 'ne zenger dae gebaore en getaoge is in Zjwame. Hae woont op dit moment in Neel. In 1983 haet d'r veur de eerste keer meziek van zichzelf opgenaome. In 1997 versjeen zien eerste CD mit eige Limburgse loestermeziek. In 2008 haet d'r same mit de "Aope-deure-band" eine tour door Limburg gemaak.
Discografie
Nummers op de CD's:
Ies
'n Unieke eigesjap van ies is det 't bieje smultjtemperatuur zoeaget 10% leger inne dichheid is es vleujbaar water. Dore bepirkinge die waterstófbrögken ane watermoleculen oplègke (teatraëdrische ómringing vanne molecule) in kómbinaasje mitte ruuester is 't neet meugelik 'n toewer vaste stapeling te verkriege. Inne thermodynamica haet de lieëg dichheid van ies es gevolg det 't ónger hogeren drök 'n leger smultjtemperatuur haet, waat semmelik uniek is.
De leger dichheid van ies haet es gevolg det ies blief drieven op 't water, wodoor 't 'n isolerendje laog vörmp die verkump det óndeep water inne wintjer gans toevruus. Dinkelik haet dit 'n wichtige rol gespeeldj bieje óntwikkeling van 't laeven oppe aerd.
Ale (beer)
Ale is 't rizzeltaot van beerbroewe, zowie men det in 't Vereinig Keuninkriek en Ierlandj kènt. De ingrediënte en 't broewprocès zeen bao gans 'tzelfde es bie 't broewe van pils. 't Versjil zit veural in 't feit det bie de gekeemde gaers (malt) ouch e deil gereusterd gaers weurt toegeveug. De toeveuging van gereusterd gaers is verantjweurdelik veur de amber- of kaoperechtige kleur van 't beer. Boetedet is ale per diffenisie baovegistend, terwiel pils óngergistend is.
De oorsjprónk van 't broewe van ale ligk in Groot-Brittannië. Dees traditie is later euvergewejd nao Belsj en Nederlandj. Ale sjteit hie bekènd ónger de naam "amber" en in Belsj ouch es "speciale (belge)" en döks mit 't achterveugsel "-ale" in de naam.
Varianten
'n Aantal variante besjtaon op de sjtanderd-ale. De variaties óntsjtaon door de samesjtèlling van 't maltmingsel en de toegeveugde gereusterde gaers te variëre, door beveurbeeld extra sókker of 'n anger bewirking van gaers, beveurbeeld door gaers toe te veuge det gedreug is baove aope vuur, volges de Sjotse traditie.
Anger variante zeen:
Kwintessens
thumb|150px|Pentagram, grafische väörsjtilling van de kwintessensKwintessens keumt van 't latiense quinta essentia, nao 't viefde elemaent, d'r ether. 't Betekent d'r woere inhoud va get in de minst umvangrieke vörm. 't Symbool is oontlieënd an Aristoteles, dae miengde dat an de veer elemaente, water, vuur, aerd en lóch, nog 'n viefde, d'r ether, moes werre toegevoegd. Dit viefde elemaent zów da de spiritueel kroeën óp de veer ander zieë en wert o.a. in 't water gezieë in d'r dolfijn, in de lóch es d'r adelaar, in 't vuur es d'r feniks en óp de aerd es d'r miensj. De grafische vösjtilling van de kwintessens is d'r pentagram of d'r Salomonszegel.
Valle d'Aosta
't Aostadal (Italiaons: Valle d'Aosta (of Val d'Aosta), in 't Frans Vallée d'Aoste, in het Valdostaans-Arpitaans Vâl d'Aoûta, is 'n bergechtige regio en provincie in 't uterste noordweste vaan Italië. De ajdst bekinde naom vaan de streek, in 't Latien, is Vallis Augustana. 't Grens in 't weste aon Fraankriek, in 't noorde aon Zwitserland (Valais/Wallis) en in 't zuie en ooste aon Piëmont.
Voorburg
Voorburg of Veurburg is 'n plaots in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, gemeinte Leidschendam-Voorburg. 't Deit deens es veurstad vaan D'n Haag, boe 't gans aon is vasgegreujd. Voorburg, al in de prehistorie bewoend en in de Romeinsen tied 'n plaots vaan beteikenis, waor tot 2002 'n zelfstandege gemeinte.
Historie
De plaots duuk in de vreug middeliewe weer op es Foreburg in 'n geujerlies vaan de Utrechse kèrk oet d'n achsten of negenden iew. Later woort 't 'n amb, behurend aon de femilies Van Wassenaar en De Linge. Tösse 1615 en 1828 vervölde de stad Delft de rol vaan ambshier. In d'n tied vaan de Rippubliek kaome in Voorburg väöl boeteplaotse te ligke, aongelag in opdrach vaan rieke Hagenere die hei kaome woene. De welvaart vaan deen tied gaof Voorburg 'n aonzeenlek veurkoume, allewel tot 't gein stadsrechte had.
De groete greuj kaom vaanaof 't ind vaan de negentienden iew. De gemeinte D'n Haag drong in deen tied versjèllende kiere bij hoeger euverhede op 'n annexatie aon, boe-op Voorburg besloot daan zelf mer arbeierswieke aon te lègke - 'nen opzat dee lökde, al annexeerde de groete naobergemeinte wel 't landgood Binckhorst. Door 't volbouwe vaan zoeget gans 't groondgebeed woort Voorburg ein vaan de diechsbevolkde gemeintes; oetindelek had ze mie es 6000 inwoeners per verkaante kilometer. In oongeveer dezelfden tied veranderde ouch Rijwijk en Leidschendam in Haagse veurstei.
Op 1 jannewarie 2002 fuseerde Voorburg mèt Leidschendam tot de nui gemeinte Leidschendam-Voorburg. De veurgestèlde naom Vlietstede heet 't neet gehaold. Voorburg woort de hoofplaots vaan de nui fusiegemeinte.
Historische inwoenertalle
(logaritmische sjaol; x1795=100)
Aonzien
thumb|Hoes Swaensteyn oet 1632; oersprunkelek herberg, allewijl raodhoes vaan Leidschendam-Voorburg. Voorburg kint in totaol 76 rieksmonuminte. Oonder de aw beziensweerdege gebouwe zien oonder mie de gotische Aw Kèrk, de neogotische Martinuskèrk oet 1893, 't raodhoes Swaensteyn in de Hollandse renaissance (foto), diverse boetehoezer en e paar veurmaolege boerderije. Bij sommege boetehoezer is de groond oonbebouwd gebleve; dit zien allewijl de stadsparke vaan Voorburg.
't Centrum vaan Voorburg is sinds 1971 besjermp stadsgeziech.
Kader Abdolah
thumb|right Kader Abdolah (12 november 1954, Arak) is 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Iran, dee actief is in 't sjrieversjap sinds 1980. De sjriever is bekind um wèrke wie Het huis van de moskee.
Voorburg
Insignes
De gemeinte Voorburg droog e vrij e sumpel sjèld, wat ziech zoe leet umsjrieve:
Kader Abdolah
Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
Voorburg
Insignes
Dit waope had 't amb Voorburg al in 't ancien regime; 't kump veur in 't achtienden-iews manuscrip Beelaerts van Blokland. 't Is e sprekend waope, meh ouch 'n verwiezing nao de Romeinse versterking die hei oets stoont. Op 24 juli 1816 bevestegde d'n Hoege Raod vaan Adel de gemeinte Voorburg in 't gebruuk devaan. De börg vaan keel kump ouch trök in 't waope vaan de fusiegemeinte Leidschendam-Voorburg.
De lèste jaore droog de gemeinte ouch e wit veendel mèt dao-op de börg oet 't waope gestileerd geteikend.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Lauvenberg
Lauvenberg of Loevemich is ee vuurmalig gehucht va De Huls i gen gemingde Zumpelveld i de Nederlandse provincie Limburg. 't Gehucht loag op de krütsing vagene Loevemicherwaeg mit gene Wissemicherwaeg.