cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
In 't nuujs - Nederlands Limburg/2014-2018
2016
Diverse carnavalsoptochte, wo-ónger die in Remunj, waere aafgelas (of oetgestèld tot de haufvaste) vanwaeg 't sjtörmechtig waer mit soms zier zjwaor wèndjsjtoete.
2015
In e hoes in Oeësjbik weurt 'ne kis mit e liek drin gevónge. Dènkelik geit 't óm de bewoenster van 't hoes, die al drie jaor weurt vermis; häöre zaon is aangehawwe.
Bie Wieërt haet zich óm 5:54 'ne lichten aerdsjóddel veurgedaon mit de magnitude 2.3 op de sjaol van Richter. Ómdet 't óm 'n lichte beving geit geuf 't gein sjaaj.
Kunshistoricus Willem van Dedem, directeur vaan de TEFAF, störf op 86-jaorege leeftied.
De bovien (boummarter, Martes fouina) is veur 't iers saer 'r verzjwónj waer in 't Heuvellandj gezeen.
Op Chemelot sjteit 'ne loods in brandj. 't Lochalarm en sms-alarm gaon aaf in Gelaen.
In Mestreech weurt de recordtemperatuur vaan 20,9 graod gemete; 'ne veur november zeldzaome wermen daag.
In 't zuje van Limburg vilt d'n ierste sjnie. Allewel nog zjus gei record, is dit oetzunjerlik vreug.
'n Zwaor vleegtuugbóm wuuertj gevónjen in Mofert bie 't archeologisch óngerzeuk nao aanleijing vanne graafwirkzaamheje veuren aanlag van nuuj netuur rónjelómme kestieël. Dees wuuertj vervolges dore EOD toet ómploeffing gebrach.
Door 'n fout tiedes 't plaatse van e gaassjtasjón kómme doezjend weuninge in Mofert zónger gaas te zitte.
De Belsj-Italiaanse drugkrimmeneel Silvio Aquino en zien vrouw waere op d'n A73 bie Remunj doedgesjote. Sommege van de sjötters waere later kortbie Kölle ingeraekendj.
Ien Venroj wurt 'n casino uevervalle.
In de Valkebergse zedezaak begint 't perces taege zès van in totaal 27 verdachte klante.
In de Valkebergse zedezaak weurt souteneur Armin A. tot twie jaor gevangenissjtraaf veroardeild.
Raoze zaoterdag, 'ne lendeleke fiesdaag veur homorechte, weurt gehawwe in Mestreech.
De pelitie deit hoeszeukinge bie versjillende leje van moterbenje. Hiebie waere (gróndjsjtoffe veur) drugs en zjwaor waopes gevónge, tot aan rakètwerpers toe.
In 'n opsjlaagplaatsj veur mèlkpoejer aan de Nolenswaeg in Zittert weujt 'ne grote brandj.
't Opebaar Ministerie verdènk e vliesjverwirkend bedrief in Naord-Limburg (welk weurt neet gezag) van 't verwirke van veur consumptie óngesjik paersvleisj.
D'n tot laeveslang veroeërdieëlde Venrojenaer Lau G. plaegt zelfmaord in ziene cel in Vught.
I Heële vingk 'n explosie plaats in inne flat. Heibij valle drei gewónge.
'ne Sjpookriejer op d'n A2 bie Baek zörg veur 'n óngelök wobie drie doeje valle.
Jos van Rey weurt, ómdat hae 'n anger partie is begós, oet de VVD gezat.
't Opebaar Ministerie zaet dat twie mansluuj oet Heële zeen aangehawwe veur 't souteneursjap van twie mènjerjäörige maedjes oet Kirchroa. Me veróngersjtèlt gei verbandj mit de al loupende Valkebergse zedezaak.
Bie de verkezinge veur de Provinciaal Sjtaote verlere de regerinspartieje (in 't bezunjer de PvdA); wins gief 't veur ónger mie de SP en D66. Ouch de Volkspartij Limburg van Jos van Rey wèt 'ne zetel te bemechtige.
De pelitie maak bekind tot twie kinder oet Mestreech door hun Tsjetsjeense ma zien oontveurd nao Syrië, boe ze in door IS-gecontroleerd gebeed verblieve.
Mark Verheijen trejt trök as Kamerlid veur de VVD nao sjendale euver corruptie.
De A73 geit in bei riejrichtinge toe vanwaege 'ne gekantjelde tankwage dae 'n bietende sjtof laek (waorsjienlik zaatzoer). In Remunj gaon de sireens aaf. Ouch weurt 't treinverkier stilgelag.
2014
In 't centrum van Remunj brenne twee sjeepsloodse oet. Óm 't asbesgeveer mót e groot gebeed waere aafgesjlote en direk gesaneerd.
Onno Hoes kundeg aon trök te trejje es börgemeister vaan Mestreech zoe gaw es 'nen opvolger bekind is. 't Besluit kump naotot in de loup vaan e good jaor versjèllende sjendaole oet zie privéleve zien oetgeleek.
Natoerorganisatioeën ARK Natuurontwikkeling kónkloediert dat i gen Vielenderbösj de litste joare wieër wil katte (Felis silvestris) zunt geboeëre, de ieësjte zeër eeuwe i Nederland.
I Gebrook sjut 'ne man mit 'nen uzi wild um zich haer. I zienge keller vingk de politie ing xtc-laboratorium.
De Remunjse ex-wèthajers Jos van Rey en Tilman Schreurs zowie perjekóntwikkelaer Piet van Pol gaon waere vervolg veur corruptie, maak 't Opebaar Ministerie bekèndj. Häör zaak zal op 20 jannewarie in Rotterdam dene.
De gecombineerde gezèt Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad weurt door 't Vlaoms concern Concentra euvergenome. Tot noe waore die gezètte in henj van 't Brits bedrief Mecom Group.
De Mestreechse minserechteactivist Abdullah Al-Mansouri weurt na 8 jaor gevaangenis door Iran vrijgelaote.
In de bosj bie De Ruiver weurt 'n opelochplantaasj gevónge mit dao-in 18.500 kempplante. Veurasnog is neet bekèndj wae de plante exploiteerde.
De Universiteit Mestreech zuut nao oetgebreide proteste vaan biesterechteactiviste veurluipeg aof vaan experiminte mèt hun.
Aan de Geul is de baekpiraat (Pirata knorri), ein van de woufsjpinne gevónge. 't Is veur 't iers in 124 jaor dat 't bies in Nederlandj weurt gezeen.
Nao twie daag van zjwaore raegeval (in situ, meh zeker ouch sjtroumop in Duutsjlandj) geit 't watersjap Roer en Euvermaas noeddieke zètte aan de Roer bie Vlórp.
Nao 'nen aansjlaag op kaffee Number One in Pej, 'n etablissemènt woe de Bandidos zich dèks trèffe, geit de kaffee drei maondj toe.
'ne Verkesstal beej De Melderse brent oet, zoeë'n 1300 verkes kome daobeej um. Ók kump asbes vreej.
Twieë Marokkaanse Venrojnaere die al acht jaor vermist wiere, zien gevonde ien 'n bos bi'j Árse. 't Gieët nao alle waorschienlikhèèd óm 'n aafraekening ien 't crimineel circuit.
D'r Jaiajaad maat de jebuuërte van inne wiesjeziechsaki (Pithecia pithecia) bekaand. 't Is zeldzoam dat dit eëfsje junge krient in 'ne zoo.
De regeringe van Ruslandj en de Krim (einen daag ieder door Moskou es apaarte sjtaot erkèndj) óngerteikene e verdraag wat de Krim, inclusief Sebastopol, deil van Ruslandj maak. De internationaal gemeinsjap blief de Krim aevel zeen as deil van de Oekraïne.
Ane Linj, 'n sjtraot in De Nuujsjtad, vèntj 'n hel explosie plaots. Me brèngk ze in verbandj mit de kóms van de motorbenj Bandidos, die e chapter in Zittert geit vestige.
De Mestreechse gemeinteraod käört d'n aonlègk vaan d'n tram Vlaondere-Mestreech good.
Ricardo Offermans, de ex-burgemeister van Meersje, krieg van de tribbenaal in Rotterdam 120 oer werksjtraaf opgelag.
Gelaen weurt in 't hoes van 'ne verwarde man e compleet arsenaal aan (illegaal) waopes oet d'n Twiede Waereldoorlog gevónje.
Jura
Jura kan verwieze nao:
Hasselt (Velde)
Hasselt is 'n buurtschap van 't kerkdörp Velde in de gemeinte Venlo. 't Laet ten noorde ván 't dörp, ingeklemp tösse de Maas en de Riekswaeg (N271). Aan d'n andere kant ván de revier laet 't kerkdörp Grevors. Ten noorde ván 't gehuch laet 'n groeëte naevegeul en ten oeëste daován de buurtschappe Bong, De Hasselderhei en Vilgert. Hasselt haet óngevier 270 inwoeëners.
Historisch gezeen is Hasselt eine van de vaer middelieëwse dörpskerne ván Velde. Waarschienlik waas dit gebeed al bewoeënd gewaes in de Steintied, want ten zuudoeëste ván 't gehuch woorte artefakte oet die periode gevónde. Vaerder woort aerdewerk oet d'n Iezertied en tefriet ('n saort neteurstein) oet d'n Brónstied gevónde. Me vermoed dát heej ok 'n Keltisch dörpke haet gestange.
In Hasselt steit museum De Hansenhof, wao me vuuel veurwerpe kint zeen die get te make höbbe mit 't dörpse laeve van vreuger.
De Sint Annakapel
In 't dörp woort kórt nao 1600 'n hoeëgwaterhoes gebouwd en daonaeve de Sint Annakapel (rónd 1700), die rónd 1870 gerenoveerd woort. Op 19 fibberwarie 1969 woort de kapel ingeschraeve in 't rieksmónnementeregister. 't Bouwwerk is opgetrokke in roeëdbroene brikke en haet 'n zadeldaak. In de nis steit 'n beeldje ván de hl. Anna mit de hl. Maria, eur dochter. Ónder de nis is 'n bord opgehange mit de volgenden teks: Bèj en offer heej / De godslamp brand det wet geej / daar ok veur ooch intenties heej.
Naamgaeving
De naam Hasselt waas veur 't iers gedocumenteerd in 1326. 't Geit truuk op 't Aldgermaanse *has(a)la mit *-uþi- as verkleiningssuffix. 't Beteikent plats wao hazelaers staon. De naam is neet uniek en kump bevurbeeld ok veur in Bels-Limburg (Hasselt) en Euveriessel.
Magnetiet
thumb|Magnetiet. Magnetiet is e mineraal. 't Is 'n oxied van iezer mitte valenties 2+ en 3+. De sjemische formuul is Fe3+2Fe2+O4. 't Is e grieszwart, sterk, netuurlik magnetisch mineraal mit 'n dichheid van 5,15. De helheid is 5,5 toet 6,5. 't Is neet radioaktief.
Dore sterke magnetische wirking wuuert magnetiet gebroek veur magnete te vervaerdige.
Magnetiet kump väöl veur, veural in stollingsstein en metamorf stein. Ouch kan magnetiet door biologisch aktiviteit óntstaon.
Blinjenderm
De blinjenderm of (intestinum) caecum is 'ne blindj-ènjigendje zak vannen diekken derm dae zich bieje miens rechsónger inne boek bevindj. 't Litste deil vannen dunnen derm ('t ileum) ènjig namelik neet inne begin vannen diekken derm, meh mundj ziejelings oet in 't caecum, 'ne centimaeter of 10 van 't oetènj. Dit blindj distaal oetènj is de blinjenderm.
Gevelsberg
Gevelsberg (Nedersaksisch: Gievelsbiärg) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Ennepe-Ruhr-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 26,29 km² en 31.146 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1185 de veerkante kilometer.
Blinjenderm
De primair fónksje vannen diekken derm is 't opnumme van water en zaltje oet 't vertaerdje aetes. De spiere inne wandj vannen diekken derm kónne d'n inhaad kneie veure vochopnaam te baetere.
Gevelsberg
't Op 170 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer stadsdeile.
Blinjenderm
De blinjenderm woreuver me 't inne vouksmóndj waal haet is aevel 'n anger orgaan, namelik 't wormvörmig aanhingsel (de appendix vermiformis).
Bie väöl dere, mit naam plantjenaeters, is de blinjenderm väöl sterker óntwikkeldj es bie luuj.
Italië
right|Italië|290px|thumb
De inwoeners vaan Italië heite Italiaone.
Bestuurleke indeiling
Italië is opgedeild in twintig regioni en 96 provincies. Vief regioni höbbe 'nen otonome status. 't Geit hei um regio's mèt 'n etnische minderheid of e zier sterk regionalisme.
Otonoom regio's:
Neet-otonoom regio's:
Politiek
Italië is sinds 1946 'n parlementair bestuurde rippubliek. 't Parlemint besteit oet e hoegerhoes (de Senato della Repubblica) en e liegerhoes (de Camera dei deputati). De president heet veural 'n ceremonieel en bemiddelende functie. Verkezinge weure alle vief jaor gehawwe, es de regering neet ieder vèlt.
In internationaol verband
Sinds 1955 is Italië lid vaan de Vereinegde Naties. Um zie recint verleie in d'n Twiede Wereldoorlog woort 't land neet ieder touwgelaote. Italië is wel stiechtend lid vaan de NATO (1949) en de Europese Unie (es Europese Economische Gemeinsjap, 1958).
Insignes
't Veendel vaan Italië besteit oet drei verticaol ban vaan greun, wit en roed. Dit veendel woort in 1797 oontworpe veur de Cisalpijnse Rippubliek, 'ne Franse vazalstaot. De kleure roed en wit koume oet 't aajd veendel vaan Milaan, 't greun vaan 't uniform vaan de börgerwach. In 1848 woort dit symbool nui leve ingebloze wie 't keuninkriek Sardinië ziech veur de Italiaanse einweuring góng inzètte. Sinds de vörming vaan de Italiaanse staot in 1861 is 't oonaofgebroke symbool vaan 't land gewees, al waor de witte baon soms mèt 't waope vaan 't daan heersend rezjiem belaoje.
Nao de instèlling vaan de rippubliek woort 't aajd waope aofgedaank en koos Italië veur e neet-heraldisch embleem wat klassieke en socialistische symboliek combineert. 't Tuint e tandraad, belaoje mèt 'ne staar en umzuimp mèt lauwer en eikelouf, samegeboonde door e roed lint mèt de teks 'Repubblica italiana' in Romeinse lètters (inclusief de klassieke V veur de u).
Taole
Neve de officieel taol Italiaans weure in Italië nog väöl autochtoon minderheidstaole gesproke: Beiers-Oosterieks (in Zuud-Tirol), Provençaals en Frans (in de Valle d'Aosta), Sardijns (Op Middel- en Zuud-Sardinië), Catalaans (in Algheria op Sardinië), Friulisch (In Friulië), Alemannisch (in e paar dörper tege de Zwitserse grens) en Griko (in 't zuie).
Ticino (kanton)
Ticino (in 't Nederlands soms ouch: Tessino, Duits, Frans en Reto-Romaans: Tessin) is 't zuielekste kanton vaan Zwitserland. 't Is geneump nao de gelieknaomege revier en is bijnao volledeg Italiaonstaoleg, boete de Duitstaolige gemeinte vaan Bosco/Gurin.
Italië
Taole
'n Veurnaom immigrantetaole zien 't Albanees en 't Roemeens.
Twièvleugelige
De twièvleugelige (Diptera) zeen 'n orde van insekte wotoe alle vlege (Brachycera) en mögke (Nematocera) behuère.
De twièvleugelige kómme werreldwied veur en waere vertaengewuèrdig door hóngerdjdoezjendje saorte die in versjillige vörm veurkómmen en ouch e breid scala aan meugelike laeveswieze höbbe. Vlegen en mögke zeen sómtieds lestig oeterein te hajen ómdet 't mögkechtige (fiengeboedje) vlegen en ouch vleegechtige (zwaorgeboedje) mögke gèf.
Al anger orde van insekte (behauve de hièl klein orde vanne Strepsiptera) höbbe nól of veer vleugele. 't Twièdje paar vleugele is bieje Diptera gemodificeerdj toet haltjers: klein, sómtieds knoetsvörmige, orgaenkes achtere vleugele die veural bieje langpoatmögke nag hieël mekkelik waornumbaar zeen. Juus wie alle insekte höbbe de twièvleugeligen aan eder bórssegment ei paar puèt, wodoor ze zès puèt höbbe.
Munster
Munster is de naam van versjillende locaties:
Zuuch ouch:
Protactinium
Protactinium is e sjemisch element mit es symboeal Pa en 't atoeamnómmer 91. 't Is e metalliek zilverkluuerig aktinied.
Isotoeape
Van protactinium zeen 29 radio-isotoeape bekèndj. Mit 'n halveringstied van 32760 jaor is 231Pa 't stabielste. Anger isotoeape mit raejelik lang halveringstieje zeen 233Pa (bao 27 daag) en 230Pa (17,4 daag). De euverige isotoeape zeen väöl instabieler.
Wiengood
thumb|300px|Wiengaard "Op g'n Heugde", [[Norbik]] thumb|300px|Droevepluk in Norbik in 2011 thumb|300px|Vanoet de hoof [[Nekum (wiengood) ziech op wiengood Apostelhoof in Mestreech ]] 'n Wiengood of 'ne wiengaard, ouwer weurd zin wiegerd, wiegert of wiejerd, ies 'n landboewbedrief, dat ziech haet gespecialiseerd in de teelt van droeve en 't producere en bottele van wien. Daegeen, dae 't beroep oetoefent weurt wienboer geneump. 't Geuf ouch hobby-wienboere die in vereinigingsverband 'n plantage bewèrke en wien make veur eige gebruuk en de luuj oet 't dörp. In Nederlands Limburg en Belsj Limburg liegke saer 't ing van de 20e ièw de nuèdige wiendomeine en wiengaarde in 't heuvelland. Veural wiete wien (en ouch waal rosé) weurt geproduceerd.
Confrérie des chevaliers du Vin Limbourgeois
thumb|300px|Wiengood Aldenborgh in [[Ees]]
Op 5 mei 2004 weurt de Confrérie des chevaliers du Vin Limbourgeois opgeriech mèt es doel 't controlere, sjtimulere, beoordeile en beware van goje kwaliteit wien.
Willer
thumb|Remigiuskèrk in Willer. Willer (Nederlands Waltwilder) is e dörp in de provincie Belsj Limbörg en 'n deilgemeinte vaan de stad Bilze. Willer is 't ierste dörp wat me vaanoet Bilze in oosteleke riechting, aon de Mestreechterstraotweeg (N2), tegekump. Tot Willer huurt ouch 't gehuch Amelsdèrp.
Historie
In daan wel bij Willer is oonder mie 'ne Gallo-Romeinsen tumulus gevoonde, zoewie (in Amelsdèrp) ouch reste vaan Frankische bewoening. De ierste verneuming vaan Wilre steit in 'n sjinkingsakte vaan 1096, boe-in Ida vaan Verdun 't in lien gief aon de abdij vaan Minster. De touwveuging wald- ('bos') is later debij gedoon um 't te oondersjeie vaan Wolder, vreuger ouch Wilder/Wilre geneump. In de Fransen tied waore zoewel Willer es Amelsdèrp zelfstendege gemeintes; tenao woort Amelsdèrp weer bij Willer geveug. In 1977 kaom Willer bij Bilze.
Tom Dumoulin
thumb|Tom Dumoulin veuraofgoond aon de Runde vaan Fraankriek 2015. Tom Dumoulin (Mestreech, 11 november 1990) is 'ne Nederlandse fietserenner.
Leve
Dumoulin begós pas op zie vieftiende mèt fietserenne. Nao zie diploma gymnasium in 2009 wouw heer medicijne goon studere, meh wie heer daoveur woort oetgeloot, besloot heer veur de sport te goon. In 2010 wón heer al de GP vaan Portugal oonder de 23, en deeg heer mèt aon de Runde vaan Italië veur belofte, boe heer d'n tiedrit won. Dit zouw langen tied zien specialiteit blieve.
In 2013 raakde heer breier bekind wie heer op 't NK fietserenne de broonze medaaje in d'n tiedrit en de zèlvere in de weegwèdstrijd pakde. Ouch deeg heer dat jaor de Runde vaan Fraankriek en d'n Eneco Tour. In 2014 haolde heer zien ierste seniore-euverwinning, en wel in d'n tiedrit vaan 't Criterium International. Ouch wón heer op 't NK d'n tiedrit, en deeg 'r weer aon de Runde vaan Fraankriek en d'n Eneco Tour mèt, zoewie aon 't WK.
't Jao dao-op verzwoerde Dumoulin zie program aonzeenlek. Heer presteerde good in d'n Tour Down Under en in de Runde vaan Zwitserland, boe heer daarde woort. In de Runde vaan Fraankriek mós heer evels mèt 'n blessuur oetvalle. Zier väöl indrök maakde heer in de Runde vaan Spaanje, boe heer twie kier de roejen trieko pakde. In de veurlèste rit raakde heer zien positie evels kwiet aon Fabio Aru; heer indegde oeteindelek es zèsde. Umtot heer es ierste Nederlander in langen tied 't klassemint vaan 'n groete runde had aongeveurd, haolde heer veural in eige land väöl media-aondach.
Op 6 mei 2016 won heer de ierste etap vaan de Runde vaan Italië, die dat jaor in Nederland startde. Heer wis de raozen trieko e paar daog te hawwe, meh mós in de èlfde etap door 'n blessuur opgeve. Datzelfde jaor startde heer ouch in de Runde vaan Fraankriek, boe heer de 'keuninginnerit' nao Andorra en de tiedrit wis te pakke. Oetindelek mós heer door 'ne val ouch in de Tour opgeve. Oondaanks de polsblessuur die heer dao-aon euverheel, kós heer wel op de Olympische Speule in Rio de Janeiro starte; heer haolde de zèlvere medaje in d'n tiedrit (achter Fabian Cancellara).
In de Runde vaan Italië vaan 2017 kaom heer in d'n ierste tiedrit bovenaon te stoon. Ouch in de Alpe heel 'r ziech good, al leep 'r oetindelek wel 'ne kleinen achterstand op. In d'n aofsletenden tiedrit haolde heer zien concurrente weer in. Heimèt woort heer d'n ierste Nederlander oets dee de Giro won, en d'n ierste sinds 1980 dee ein vaan de groete rundes won. Zien optrejje baarde opzien in de fietsrenwereld. Datzelfde jaor won heer es ierste Nederlandse maan 't WK tiedrije in Bergen (Noorwege). Hei versloog hei mèt euvermach concurrente wie Froome en Martin.
't Jaor dao-op deeg Dumoulin zoewel mèt aon de Runde vaan Italië es de Runde vaan Fraankriek. In allebei woort heer twiede, achter respectievelek Froome en Thomas. Heer concludeerde tot 't vare vaan d'n Giro häöm in d'n Tour krach had gekos; veurtaon zouw heer allein de Runde vaan Fraankriek nog doen.
In jannewarie 2021 maakde heer bekind veur oonbepaolden tied te stoppe mèt fietsrenne, umtot 't häöm al 'nen tied aon motivatie oontbraok. Nao korten tied evels voont heer die motivatie weer en in mei besloot heer trök te kiere. Heer sjreef ziech in veur d'n Olympischen tiedrit, boe heer direk zèlver haolde.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op zie Nederlandstaoleg equivalent, en wel in dees versie.
Fibrodysplasia ossificans progressiva
Fibrodysplasia ossificans progressiva (FOP), vrie euvergezatte: "bindjweefsel det progressief wuuertj ómgezatj in knaok", is 'n zeldjzaam genetische aandeuning wobie knaok wuuertj gevörmp in spiere, peze, gewrichsbenj en anger bindjweefsel. d'n Extra knaok dae wuuertj aangemaak wuuertj gevörmp door progressieve ómzètting van bindjweefsel in knorch en knaok. Dit gebeurtj oppe zelvendje meneer es wen knaok weer wuuertj aangemaak nao 'ne breuk (genaezing). Ouch is 't percès bao identiek ane meneer worop knaok wuuertj gevörmp in 't embryo. 't Abnormaalt ane knaokvörming bie FOP is dus neet de meneer worop d'r wuuertj gevörmp, meh de plaats ennen tied worop d'r óntsteitj. 't Lief vanne patiënt perduceertj es 't waar 'n extra skelèt, verhelling van 't zaach bindjweefsel. De knaokvörming vindj ouch plaats rónjelómme gewrichte zoeadet die nimmieë kónne functioneren en op slaot kómme te zitte. 't Oetènjelik rizzeltaot is det luuj mit FOP gans "verknaoke", zoeadet ze ènjigen in 'n bepaoldje positie wo ze nimmieë kónnen oetkómme.
De gekrenkdje sting vreuger bekèndj es myositis ossificans progressiva (MOP), mer ómdet behauve spieren ouch anger zaach bindjweefsel wie peze d'rbie betróch zeen woort de naam in 1970 verangerdj.
Beaumont-en-Argonne
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Europese knien
right|thumb|Knien D'n Europese knien (Oryctolagus cuniculus) is e klein zoogdier oet de orde Knienechtege vaan oongeveer 40 cm laank. Wie alle knienechtege heet 't bies veer snietan. 't Oondersjeit ziech vaan d'n haos door zienen huppende, neet rennende gaank en korter oere. 't Bies is vaanajds endemisch in Zuid-Europa meh heet ziech euver e good deil vaan de wereld verspreid, dèks door minselek ingriepe. Ouch in Nederland en 't Belsj, boe ze op eige krach zien gekoume, zien ze algemein.
Beaumont-en-Argonne
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Europese knien
In vergelieking mèt aander bieste vèlt de paortied bij knijns zier ruim; in wermer streke kinne ze ziech zelfs 't jaor roond voortplante. Doortot ze ziech zoe oongewoen snel kinne veurplante vörme ze in nui gebiede dèks enorm sjaoj aon 't ecosysteem, zeker es dao gein roufdiere zien veur op ze te jaoge. Zoeget zuut me noe in Australië boe nao de introductie in 1859 vaan 24 knijns noe al hoonderde miljoene knijns leve, oondanks intensieve jach en de touwpassing vaan virusse. Nao verluip vaan tied raak 't econsysteem dao sjijns op ingestèld: epidemieë in Nederland vaan de viruskrenkdes Myxomatose en RHD zörgde veur 'n crisis in de doengebejer.
Chièvres
thumb|Locatie va Chièvres in Henegouwe. Chièvres is 'n gemèngde en sjtad in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Aat. Op 'n oppervlakde va 46,91 km² wonne 6.821 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 145 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|De Groeëte Maert va Chièvres. Grosage, Huissignies, Ladeuze, Tongre-Saint-Martin en Tongre-Notre-Dame.
De Krosselt
thumb|Ligking van De Krosselt in stadsdeil Árse en Velde beej 't dörp [[Velde]] De Krosselt is 'n naoberschap va 't dörp Velde in 't stadsdeil Árse en Velde in de Limburgse gemeinte Venlo. 't Grenst drèk aan de naordelike wieke van de gelieknaomige stad. 't Ligk in ein bebóst gebeed mit verspried waat wuueninge en twieë kampeerplaetse. De Krosselt ligk ouk aan de riekwaeg N271 van Nimwaege nao Venlo. Oëstelik van de waeg, is 't Adventurepark Taurus gelaege. 't Natuurgebeed Zwarte Water ligk ouk neet wied aaf. De Riekswaeg 67 van 't Ruhrgebeed nao Antwerpe, vuuert drèk zudelik van De Krosselt.
Linn County (Oregon)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Oregon thumb|200px|Ligking vaan Linn County Linn is 'n in 1847 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Linn is verneump nao de gelieknaomege senator oet Missouri. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Albany.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 5.984 km² boevaan 5.937 km² land is en 47 km² water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Linn County 103.069.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Vesuvius
thumb|De Vesuvius (rechs) vanoete zieë; links is de Monte Somma. De Vesuvius (Italiaans: Vesuvio) is 'ne vólkaan ane wèskus van Itaalje, zuudoeastelik van Napels. De naam Vesuvius kump aaf van 't Oskisch fesf "rouk". De vólkaan ligk inne vlaakdje van Campanië, haet 'n doorsnit van ach kilomaeter en is 1281 maeter hoeag. De vólkaan is veural bekandj dore oetbersing in 't jaor 79, wobie de stej Pompeii en Herculaneum woorte verinneweerdj.
De Vesuvius ligk inne caldera van 'nen ajere vólkaan, de Monte Somma. Dees caldera is veur zoeaget 18.300 jaor trögk óntstange. Geneump nao dees situaasje neump m'n algemeinelik 'ne vólkaan in 'n caldera owwel 'ne sommavólkaan.
De Vesuvius is 'ne stratovólkaan, waat inhèltj det t'r besteit oet 'n aafwusjeling van laogen aan as en lava, die zich vörmen in twieë stadia van 'n vólkaansoetbersing.
Saer 1995 is de Vesuvius en 't ómringendj gebied e besjurmp nasjenaal park.
Oostrozebeke
Oostrozebeke (Wes-Vlaoms: Ôostrôzebeke) is e dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Tielt, mèt 'n oppervlak vaan 16,62 km² en op 1 januari 2014 7.678 inwoeners.
Fjord
thumb|250px|Elsfjord in Noorwege 'ne Fjord is 'n bepaold type inham in 'ne bergachtige kus, gekinmerktj door sjtiele wenj die door gletsjerwerking zeen oetgesjlete.
Etymologie
't Waord fjord is aafkomstig oet 't aadnoors fjörðr, van Noord-Germaans ferthuz, van Proto-Indo-Europees prtus, van *por- 'gaon, doorgang'. 't Waord is dus etymologisch verbonje mit wäörd es 't Ingelse firth (in 'Firth of Forth') en, meer verwijderd, ford (in 'Oxford'), 't Duitse furt (in 'Frankfurt') en 't Nederlandse voorde (in 'Amersfoort'), woorin 't 'doorwaadbare plaots in 'n reveer' beteikent.
Aardrijkskundig
Kinmerkendj biej fjorde zeen de bergachtige kuste mit deepe insjniejinge en sjtiele hellinge, die zich ouch onger water veurtzitte. De fjorden zeen dúk in U-vormige dale, ontstaon door de oetsjuring van landjies tiejdes de iestiejde (trogdale). Destiejds woor Scandinavië mit 'n zeer diek pakket landjies en gletsjers bedék. Geregeld kömp 't veur det de fjorde minder deep zeen aan de monjing dan verder 't landj in. Dit wörd veroorzaakt door de morene die de gletsjer achterleet biej zien tröktrekking. Deze verhoging wörd in 't Noors 'n fjordterskel (fjorddrempel of -dorpel) genömp en die zorgt d'rveur det 't water in 'ne fjord zich rustiger gedraagt dan de (aope) zee d'rboete. Hiejdoor zeen väöl fjorde natuurlikke haves. 'n gevolg van deze fjorddorpel is det hae de verversing van water taengehaojt, woor door verontreinigd water lang in 'ne fjord kin bliejve; 'n anger gevolg is det 't water in 'ne fjord in de zomer, es d'r väöl raegewater wörd aafgeveurd, aan de oppervlakte meistal zeut is, terwiejl 't op grotere deepte zout is. In de wintjer is 't water euveral vriej uniform zout.
Oetzönjeringe
In Noorwege waere ouch anger watere waal fjord geneump, es lange, fjordachtige maere (Tyrifjorde en Randsfjorde) of 'ne sjmale ziejtak van 'n maer dae in 'n groter maer oetmondj (Furnesfjorde, mondj oet in Mjøsa).
In 't vlakke Denemarke waere de talrieke inhamme in de kusliejn ouch dúk fjord geneump, biejveurbeeld Roskilde Fjord in 't noorde van 't eilandj Seeland.
Biologie
In 2000 waerde 'n aantal van 's werelds grootste koraalriffe ontdek in de Noorse fjorde. 't Laeve hiej wörd gezeen es 'n oorzaak veur de gooje visgrönj langs de Noorse kust. d'r is nog neet väöl ongerzeuk hiejnao gedaon. Tot op hede is de enige bezeuker van 't irste koraalrif de deepzeeduker gewaes dae 't rif vonj, en hae haet 't slégs drie keer bezoch. Doezjende versjillende laevesvorme waerenhiej gevonjr (biejv. plankton, koraal, anemone, vis en versjillende saorte haaie). De meiste van deze saorten zeen aan 't laeve in 't totale donker van de deepe zee en de grote druk van de deepte aangepas.
Locaties
Langs de kuste van 't noordelikke gedeilte van de Atlantische Oceaan vinje we fjorde in Noorwege, Sjotlandj, 't ooste van Canada, Ieslandj en Greunlandj. Maar ouch in Montenegro is 'n fjord (baai van Kotor) en is de zuujelikste van Europa. Rondj de Stille Oceaan zeen ze te vinje in British Columbia (Canada), Alaska (V.S.), Chili (zuidelik deil) en 't zuidweste van Nuuj-Zeelandj. Verder zeen d'r fjorde aan de Baltische kus van Duitslandj, in deile van Antarctica (in 't biejzönjer 't Antarctisch Sjiereilandj) en aan de kuste van eilänjer van Arctica en Sub-antarctica.
Harm van Veldhoven
Harm van Veldhoven (Luyksgestel, gemingde Bergeijk, 28 september 1962) is inge voetbaltrainer van de club Roda JC Kirchroa. Heë is inge Hollenger deë de Belzje nationaliteit aagenoame hat.
He hat 't team va Roda JC Kirchroa ónger zieng hoede sinds 't naojaor va 2008. In 't seizoen 2008/2009 wos heë op ing sjpectaculaire maneer Roda vuur degradatie oet de Hollensje Eredivisie te behoede.
Zonsverduustering
thumb|150px|Gedeilteleke zonsverduustering van 4 jannewarie 2011 'n Zonsverduustering of zonne-eclips is de naom vaan 't astronomisch fenomeen boebij zonneleech de woernummer neet bereik, umtot 't leech geblokkeerd weurt door 'n aander hiemelliechaam, gewoenlek de maon. Op 4 jannewarie 2011 waor in Nederland 'n gedeilteleke verduustering te zien. Zie begós al veur zonsopkoms en waor ziechbaar tot 10:40 oor.
Oontstoon
'n Zonsverduustering oontsteit es drei hiemelliechame, de Eerd, de Zon en de maon op ein lijn stoon. De verduustering kin slechs op e deil vaan de Eerd weure woergenome. Dao boe 'n totale verduustering te zien is boe de slaagsjeem, ouch wel kernsjeem of umbra geneump, de Eerd raak. De gedeilteleke verduustering is te zien boe de haafsjeem ofpenumbra de Eerd raak.
Woernumminge
't Betrachte vaan 'n zonsverduustering moot veurziechteg gebäöre, umtot rechstreeks in de Zon kieke de ouge kin sjaoje, mèt blindheid is gevolg. 't Is verraojelek umtot 'tnètvlees gein pijngeveulege zenuwe heet, 't weurt dus neet geveuld. Um toch te kinne keike zien hei speciaal brèlle veur gemaak mèt 'ne zonnefèlter. Zonnebrèl, geroot glaas of zwarte fotonegatieve zien absoluut neet good heiveur. Evels ouch de ultraviolèt en infraroed-straoling zien gevaarlek.
Utrech (stad)
frame|Ligking vaan Utrech in dezelfde provincie De stad Utrech (Algemein Nederlands Utrecht, in 't eige dialek Ut(e)rech) is de hoofstad vaan de gelieknaomege provincie. Mèt 270.243 inwoeners op 1 jannewarie 2004 is de gemeinte de veerde vaan Nederland. Boete de stad Utrech kint de gemeinte ouch de dörper Vleuten, De Meern en Haarzuilens, die tot 2001 same de gemeinte Vleuten-De Meern vörmde. Utrech ligk oongeveer centraal in Nederland en is daorum hendeg belaankriek es knoeppunt vaan weeg en spoorweeg, es hoofkerteer vaan väöl instellinge en es locatie vaan lendeleke vergaojeringe. De kardinaal vaan de Nederlandse kèrkprovincie heet zien residentie in Utrech. Wijer is de groetste universiteit vaan Nederland hei gevesteg. Börgemeister vaan de stad is sinds 2 januari 2008 Aleid Wolfsen (PvdA). Sjötspetroen vaan Utrech is vaanajds Sint-Maarte.
Stadsgeziech
left|thumb|Buurkèrk (veurgroond) en Domkèrk mèt losstoonden Domtorie (achtergroond) in Utrech. 't Stadsgeziech vaan Utrech weurt al iewelaank gedomineerd door d'n 112 meter hoegen Domtorie, dee sinds 1674 lossteit vaan zien kèrk. Umtot Utrech al vaanaof de vreug middeliewe bisjopsstad waor, is 't neet verwonderlek tot dao väöl middeliewse (mies gotische) kèrke stoon. Neve de Domkèrk (oersprunkelek aon Sint-Maarte gewijd) zien de veurnaomste de Janskèrk (mèt ouch romaanse en renaissancedeile), de Pieterskèrk, de Buurkèrk (noe es museum in gebruuk), de Nicolaïkèrk, de Catharijnekèrk (allewijl de kathedraol kèrk vaan 't bisdom) en de Jacobikèrk. 'n Belaankrieke neogotische kèrk is de Wilhelminakèrk.
Tapirs
thumb|Braziliaonsen tapir Tapirs zien oonevehovege zoogdiere oet 't geslach Tapirus en de femilie Tapiridae. Hun ingste levende verwante zien dus de peerd en de neushores. Ze zien mèt veer soorte, die leve in de trope vaan Azië en Amerika. Ze höbbe 'n uterlek wat deit dinke aon e groet verke, mèt es opvallendste kinmerk de lange snuit. De bieste zien amfibisch: ze leve zoewel väöl in 't water wie ouch op 't land.
Taxonomie
De veer levende soorte zien:
Utrech (stad)
Stadsgeziech
Op de grens vaan 't aw centrum en wieke wie Lombok en Kanaleneiland steit e complex vaan jaorezevetegnuibouw, mèt 't winkelcentrum Hoog Catharijne, Meziekcentrum Vredenburg, de Jaarbeurs en 't Beatrixtheater. Allewijl (mei 2013) weurt Vredenburg oetgebouwd tot Meziekpaleis.
Architectonisch intrèssante gebouwe zien wijer te vinde in universiteitswiek De Uithof, en in Haarzuilens, boe zoewel Kestiel de Haar es 't dörp zelf 't werk zien vaan Pierre Cuypers.
Tapirs
Taxonomie
Fossiel tapirs zien bekind binne 't geslach Tapirus, meh ouch in aander (verdwene) geslachte vaan de femilie Tapiridae. Awwer tapirechtege fossiele weure neet tot dees femilie gerekend, meh valle wel in de superfemilie Tapiroida. Leie vaan dit taxon zien bekind vaan begin Eoceen.
Utrech (stad)
Historie
De Krómme Rijn en d'n Awwe Rijn vörmde in de Romeinsen tied de rieksgrèns, en bij Utrech stoont e castellum, boe-umheen in 48 'n nederzètting gebouwd woort, Trajectum geneump. Dit dörpke woort in 69 door d'n opstand vaan Julius Civilis verweus en greujde tenao neet oonmiddelek weer trök. Nao de val vaan 't Romeins Riek woort 't iers e handelscentrum vaan de Frieze, meh al gaw raakde de plaots oonder invlood vaan de Franke, die mèt de Frieze drum vochte. Aon 't ind vaan de zevenden iew naome de Franke de stad permanent in en in 695 vestegde Sint-Willebrord ziech dao es bisjop. Vaan 714 tot 719 bezatte de Frieze oonder keuning Radboud de stad en verweusde dao de kèrke. De Frankische hereuvereer Karel Martel begós 'n campagne tege de Frieze en dreef ze vaan Utrech eweg. In de negenden iew evels kaome de Noormanne, die de stad bezatte en es oetvalsbasis in de Nederlen gebruukde (Dorestad, versjèllende kiere door de Noormanne geplunderd, laog op minder es 30 kilometer aofstand), tot in 918 de bisjop weer kós trökkere. Vaanaof d'n tienden iew greujde Utrech snel en kaome dao mier kèrke te stoon. Ouch 't gebeed wat de bisjop oonder controle had breide ziech oet. De nui bebouwing woort Oet-trecht; vaandao de moderne naom. Bisjop Godebald (1112-1128) gaof de stad stadsrechte.
Roond 1122 begós me mèt 't aonlègke vaan stadsbewalling, wat jaore zouw dore. De Aw Grach huurt bij de verdeidegingswerke vaan deen tied. In 1148, 1253 en 1279 braoke groete stadsbrande oet. Sinds deen tied begós me mèt 't opbouwe van 't Utrech wie me dat allewijl kint. Laanks de Aw Grach versjene toen de ierste koupmaanshoezer. De mach vaan de gilde naom snel touw, oondanks de sterke aonwezegheid vaan de geisteleke. In 1341 dwónge de gildes in de Twiede Gildebreef 'n centraol positie aof: edereine, ouch edele, mós ziech veur invlood te höbbe bij 'n gild aonslete. Zelfs de rechspraok kaom in han vaan de stad, zoetot de bisjop zien mach d'reuver verloor. De stad breide ziech in deen tied ouch oet tot aon de Nui Grach. Pas bij 't Tractaot vaan Gorkum vaan 1528, wie 't Stiech oonder keizer Sjarel V kaom, verloor de stad zien otonoom positie.
thumb|interieur vaan d'n Dom in [[1669, veur d'n orkaan dee häöm gedeiltelek verweusde]] In 1566 góng de Beelderstörm door Utrech en dee woort hel neergesloge door de Spaanjers, die dao intösse 'n dwangbörg, de Vredeborch, hadde gebouwd. Dees veel in 1577 nao laankdoregen opstand vaan de Utreise börgerij. De börg woort vrijwel mètein aofgebroke; de modern Vreeburg ligk op häör plaots. Oondanks tot Utrech noe calvinistisch waor, bleef de regenteklasse de mach ferm behawwe. Dit leide in 1610 tot 'nen opstand. In 1617 en 1618 koos de stad de kant vaan Johan van Oldenbarneveld. Vaan hoegerhand stèlde me in Utrech 'n vroedsjap in mèt sjepene die veur 't leve zitting hoolte, boemèt de regenteklasse nog sterker gevesteg woort. In de zevetienden iew bleujde Utrei es cultureel centrum, en kraog 't 'n universiteit (in 1636). In 't Rampjaor 1672 worp me de Hollandse Waterlinie op, die de polders op de grèns vaan Utrech en Holland oonder water zètde; de stad Utrech mós opgegeve weure aon de Franse oonder keuning Lowie XIV. In 1673 vertrokke ze, meh e jaor later woort de stad getroffe door 'nen orkaan, dee e zwak gewelf oet de Domkèrk deeg instorte (zuug heibove).
In d'n achtienden iew kaom Utrech in verval; um nog get aon de koloniaal handel te kinne mètdoen maakde me planne veur e kenaal nao de Zuiderzie, die neet kóste weure oetgeveurd. In de jaore tachteg vaan d'n achtienden iew woort Utrech 't centrum vaan de patriottebeweging, oonder aonveuring vaan Quint Ondaatje. In 1786 woort 't stadhoes bezat, meh wie e jaor later de Pruse legers kaome inmarsjere woorte ze ouch dao verdreve.
Oondanks hel verzèt door orthodoxe protestante moch in 1853 'ne bisjop ziech weer in Utrei vestege. Ind negentiende iew woort Utrech belaankrieker es centrum vaan 't land en knouppunt vaan de spoorweeg. In d'n iersten hèlf vaan d'n twintegsten iew greujde de stad zelfs hendeg snel en woort ze de veerde vaan Nederland. Utrech annexeerde in 2001 de gemeinte Vleuten-De Meern, wat hel nujeg waor veur de bebouwing te kinne oetbreie.
Wallis (kanton)
Geografie
Wallis ligk i de Alpe. 't Kanton besjteet vuur e groeët deel oet 't daal va de Rhône, die sjtruimt va höar watersjei bis aan 't Meer van Genève.
Bieslouk
thumb|Bieslouk mit bloomknuup. Bieslouk of graaslouk (Allium schoenoprasum) is 'n plantj oete loukfemielje (Alliaceae). De plantj is verwantj ane bolgewasse, wie de ooj, de poor enne witlouk.
't Is 'n vaste plantj die aafkómstig is oet Europa en Naord-Azië. De plantj bleudj in juni en juli mit blaw-raos-paarse sjurme. Op 't Belsj en in Nederlandj kump nag wilje bieslouk veur.
't Kroed kan vanaaf ènj mieërt, begin april waere gezejdj en in 'ne lichtelik kalkrieke, good-bemèsdje, vochtige gróndj, zowaal op 'n zónnige es op 'n sjeemrieke plaats.
Zejlinge kónne waeren oetgezatte mit 'n plantjaafstandj van zoea twintjig centimaeter. De plentjes mótte good vochtig waere gehaje. Bieslouk is ouch gesjik veur in 'n blomepot oppe vinsterbank of de balkóng te waere gekwieëk. Veur bieslouk is kóffedras 'n gooj mèsstof.
Elzele
thumb|Locatie van Elzele in Henegouwe. Elzele (Fraans: Ellezelles) is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Aat. Op 'n oppervlakde va 44,69 km² wonne 5.969 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 134 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|De Sint-Pieëtersbengkèrk van Elzele. Lahamaide en Wodeke (Wodecq).
Paranormaal
thumb|E leechbölleke bei e graf. 't Begrip paranormaal is 'n aaduuding vuur boetezintoegelige versjinsele of vermoages, die neet wetesjappelig en of objectief verklieëd kinne weëde. Óch weëde de versjinsele aangeduud mit boetezintoegelig, weil zie neet mit de fysieke zintoeger weëde opgemerk, wen zoeën versjiensel durch ieëmes weëd opgemirk. 't Woad paranormaal sjteet vuur vuurbei 't normaal, oeë 't letste woad synoniem sjteet vuur fysiek. 't Guëf dus 'n verband mit sjpiritualiteit. I de wetesjap sjteet me gewoeënlig (get) sjkeptisch teëngeuëver dees versjinsele, allewaal 't de letste decennia serieuzer weëd benaderd.
De wetesjap die óngerzeuk doot noa de versjinsele, meh óch noageet of d'r minsj 't paranormale kin opvange, numt me de parapsychologie. Durch sjkeptici weëd 't óch as pseudowetesjap gezieë.
Weëzes
Bekank zint verhale uëver geisversjieninge of demone. Meh deneëve weëd i vöal literetuur en uëverlevering gesjproake uëver vreëme deerlige weëzes wie weerwuif, kryptide wie d'r Mónster va Loch Ness en hellehóng. Óch guëf 't elementale wie trolle, elfe, feeë en kobolde. I jieëker keltuur guëf 't zölke weëzes en vergeligbaar verhaler doa-uëver. Wie me hei demone kint, kint me i de islamitisje weëlt dzjinns, deë (hauf-)demonisj kinne zing. Vergeligbaar zint de Oni oet Japan.
Geister
Inne beizunger bekanke gróp binne de paranormale versjinsele zint geister, deë bekans 't mieëtst vuurkoame i verhale uëver paranormale óngerwirpe. In 't traditioneel geleuf zint geister de neet-fysieke lichamer va gesjtórve lüj. I de westerse keltuur zint geister dök dolenden, deë geë rös hauw, weil zie plotseling doeëd gange of get nag mótte aafrónke. Dees invölling van dat geleuf i geister is óntsjtónge noa de opkoms van 't christedom, oeë dees geister weëde gezieë as dolende in 't vageveur, i plaatsj va d'r hemel. I de mieër animistisje kelture weëde geister op eëd as normaal besjawt. Dök guëf 't óch ceremonies um die geister te verieëre, weil zie weëde gezieë as gesjtuurve vuurawwesj. Get vergeligbaasj kent me i de Sjinese vuurawwesjverieëring, die evvel mieë is gebeseërd op boeddhistische, of in 't beizunger Sjinese filosofische richtinge, wie 't taoïsme.
In 't traditoneel Westerse beigeleuf kint me wieër goje en sjleëte geister, oeë va beivuurbild inne poltergeist inne gevreësde soart is. Óch weëde geister dök versjillig opgemirk. Zoeë guëf 't geisversjieninge, oeë i de gesjtuurvene zich gans manifesteert (dös 't ganse bild is te zieë), of sjlechs deels. Sómwieles weëde orbs (energieböllekes) gezieë as geisversjining, al dan neet mit e gezich doa in. Sómwieles manifestere geister, oane dat zie gezieë kinne weëde, of manifestere zie as zoeëgenaamde misbank (zoeëwie de witte wiever) of as vortex (energiesjtrang).
Anger versjinsele
't Guëf nag anger paranormaal versjinsele die neet (drèk) te doon hant mit (eëdgebónge) weëzes, meh mit fenomene wieë graancirkels, ufos, leyliener, leechböllekes, vreëme geloeder en boete-eëds leëve.
Rituele en paranormale gaves
thumb|235x235px|Levitatie De letste joare guëf 't ing tendens va touwneëmende interesse vuur paranormale óngerwirpe, oeë ónger gaves. Vöaral i de media is aadach vuur mediums, die zaan mit uëverliejene te kinne communicere. Mit bepaalde sjpelle en rituele, kint me wieër óch seances hote, wieë mit d'r bekanke ouija-tafel. Dit weëd dök waal gezieë as ing geverlige beëzigheed, weil vöal juug dit soart experimente oetveure en doanoa i perbleme rake of kinne rake durch lieëger entitete, wieë demoner, die minsje kinne bezatte. Mit seances kint me besjeier va g'ne ziej óntvange, allewaal 't waal as risicovol weëd gezieë. Mit channeling zuug de medium zèlf kontak mit ónsjtóffelige weëzes (mieëtst geister), oeë bei de medium dan tiedëelig functioneert as litterlige boodsjapper van 't doeëjeriek. Anger gaves zint beivuurbild healing, oeë bei d'r medium dök sjamanische rituele oetvuët. De healing weëd aageduud mit alternatieve geneeswies meh weëd durch sjkeptici óch dök geassocieerd mit oplichting.
In eevawwig opzich weëde paranormale gaves óch geassocieerd mit 't kinne zieë va geister of 't han va sjpeciale vermoages:
Dök weëd 't han va dees egesjappe geassocieerd mit 't kinne communicere of zieëva ónsjtoffelige weëzes. Óch psychische krachte, wie magie, telepathie en telekinese, weëde gezieë as 'n paranormale begaafheed. Sómmige minsje zage astrale riezer mit te make, te kinne vuursjpelle of levitatie mit te make. thumb|199x199px|'ne EMF-meter
Paranormaal óngerzeuk
Al aan 't eng va de neëgetieënde ieëw woeëde paranormale versjinsele en 't bewies devuur óngerzuch. In 't wetesjappelig óngerrich woar d'r Britse psycholoog William McDougall in 1927 d'r ieësjte prominente docent deë gepleit hat vuur ing academische richting vuur de parapsychologie op de Universiteet va Duke, oeë heë i dat joar góng docere. Mieëtstes weëde i zing experimente aadach gegeëve aa de vroag of 't e leëve noa de doeëd guëf (en wen ja: of demit d'r geis as óngerdeel va d'r minsj óch besjteet). Op de Universiteet va Duke kam McDougall i kontak mit d'r bioloog J.B. Rhine, oeë heë ingóng op 't vuursjtel va d'r bioloog um same te wirke mit zing experiment uëver mediums en telepathie. Konkreet hilt 't experiment i dat de vermeudelige medium de kieërte die de fósjer i zinge heng hoot of 't aatal tippels óp inne dobbelsjteë (oane gebroek va kansbereëkening) mós raje op basis va zinge paranormale gaves. Hei mit woeëd geperbeerd bewies te vinge vuur 't besjtoa va boetezintoegelige waarneëming. 't Experiment woeëd sjterk bekritiseerd, vaweënge ó.a. de wieveelheed fuite i de procedure van 't óngerzeuk, meh neettemin woeëd de monografie ónger d'r titel Extrasensory Perception in 1934 vastgeleg en gepubliceerd durch de Society for Psychical Research i g'n Amerikaansje sjtad Boston.
Noordenveld
frame|Ligking vaan de gemeinte Noordenveld in Drente Noordenveld is 'n gemeinte gans in 't noorde vaan de Nederlandse provincie Drente, tege de grens mèt Groninge aon, mèt 'n oppervlak vaan 205,36 km2 (daovaan 4,14 km2 water) en per 1 april 2016 31.092 inwoeners. De gemeinte umvat de kerne Altena, Een, Foxwolde, Langelo, Leutingewolde, Lievingen, Nietap, Nieuw-Roden, Norg, Peest, Peize, Peizermade, Roden, Roderesch, Roderwolde, Sandebuur, Steenbergen, Veenhuizen, Westervelde en Zuidvelde. Roden is de hoofplaots en wiedoet de groetste plaots, die mèt oongeveer 15.000 inwoeners haos de helf vaan de ganse bevolking besleit.
Loire
Loire kan verwieze nao:
Paranormaal
Paranormaal óngerzeuk
Óch hüts weëde paronormale versjinsele óngerzoch op universitete. De universitete Freiburg en Edingburgh hant parapsychologie as academische richting. De mieëtste óngerzeuke weëde evvel oetgeveuëd durch zèlfsjtengige (amateur) fósjesj of klinge teams. De mieëtste óngerzeuksobjekte zint de zoeëgeneumde sjpoekplaatsje, wie hoezer, krankehoezer, kesjötter, plaatsj oeë krieëgshengelinge hant plaatsgevónge of e kirkhóf.
Technisch apparatuur
Anger óngerzeuk vink óch plaatsj middels 't opvange va geloeder of sjtumme va uëverleje lüj, oeë bei dan va weëd oetgegange dat beivuurbild sjtumme of anger soartgelieke geloeder va geister vuur de gewoeëne minsjelige oer bekans neet te huëre is. Vanaaf de vreuge twintigste ieëw makde me gebroek van bandrecordesj. Hei va woeëd aagenume, dat dees apparatuur anger frekwensies kinne opnumme die neet huërbaar zint vuur 't oor, zoeëdat de sjtumme va de entiteite huërbaar zint noa get filtere of 't verlangzame va de sjnelheed va de opname. Óch weëde energieë va uëverlejene durch óngerzeukesj geliek gesjteld aa elektromagnetische energie. Um paranormale aktiviteet te mieëse, weëde dan de EMF-meters gebroek, oeë bei hoeëge elektromagnetische sjpanning geliek sjteet aa hoeëger paranormale aktiviteet.
Jo Erens
Jo Erens (Zitterd, 24 februari 1928 - Amersfoort, 21 januari 1955) waor eine jónge Zittesje zenger dae veural in de vieftiger jaore in zowaal Nederlands es Belsj Limburg väöl indrök haet gemaak mit zien Limburgstalige leidjes.