cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pieterpaad
Besjrieving
De route veurt van Pieterburen aan de Groningse Waddekus nao de Sint Pietersberg biej Mesjtreech en haet 'n lengde van óngevieër 490 kilomaeter, óngerverdeild in 27 etappes. De route veurt door de meis oeteinloupende landjsjappe. Op jeder etappe kómme vriewaal dageliks wanjelaers van 't Pieterpad langs.
Op de Sint Pietersberg sjlut 't Pieterpaad aan op de Europese GR5, dae teves óngerdeil is van wanjelroute E2. De GR5, dae via de Ardenne en de Franse Alpe nao Nice löp, is ein van de populairste internationale wanjelpaje veur Nederlandse wanjelaers.
't Paad besjteit sins 1983 en is óntwórpe door de Tilburgse Toos Goorhuis-Tjalsma en häör Groningse vriendin Bertje Jens. Op 21 april 2006 is d'r in Vorden, hauverwaege 't Pieterpaad, 'n bronze plaquette ónthuld es eërbetoan aan allebei de dames. Ouch in de bosjwachterie 't Sleenerzand bevundj zich 'n monument mèt plaquette ter eëre van de óntwerpers van de wanjelroute. 't Pieterpaad wirt óngerhouwe door 'n wirkgroep, ónger aanveuring van Maarten Goorhuis (zoon van Toos Goorhuis) en Wim van der Ende.
't Pieterpaad is aangegaeve met de internasjenaal bekènde wit-roaj merkteikes van lange-aafsjtandswanjelpajer (LAW) en sjteit in detail besjreve in tweë Nivon-wanjelgidse.
Verangeringe
In de loup van de tied zint d'r heël wat verangeringe in 't tracé van 't paad gekómme. Dees verangeringe kènne ’n gevold zeen van verangeringe in 't landjsap zelf, zoa-es de aanlègk van de A73. Belangrieker veur de wandelaer zint aevel die mutaties wobie nao sjoanere routes is gezoch, vanoet landjsjappelik oagpuntj. Door natuuróntwikkeling zint d'r tal van nuuj meugelikheje biegekómme. Belangriek daobie is dat d'r meë ónverhard wirt geloupe. Zoa woort d'r biej de herdènking van 't 25-jaorig besjtaon van 't paad op 25 oktober 2008 in Vorden 'n vernuujd noordelik tracé (deel I) geprizzenteerd.
Thriller
In 2005 versjeen de thriller Moord op het Pieterpad van Gebr. Wagenaar (pseudoniem van 't sjrieversduo Gert Jan de Vries en Auke Leistra). 't Verhaol sjpeelt zich aaf róndj de etappeplaatsj Vorden, wo de biograaf van de dichter Staring wirt vermoord.
DENK
DENK is 'n linkse Nederlandse politieke partie die óntsjtóng oet de va de PvdA aafgesjplitsde Gróp Kuzu/Öztürk. De politici Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk sjplitsde zich i november 2014 aaf oet unvreë mit 't sjtankpunt va de PvdA inzake 't integratiebeleid. Óp 9 fibberwaar 2015 woeëd de nui partie mit d'r naam "DENK" ópgerich. I jannewaar 2016 kreeg DENK 't minimum aatal lede um vuur subsidie in aamerking te kómme. I d'r loop van 't joar sjlote bekangde allochtone Nederlangesj zich bei DENK aa, ónger anger Sylvana Simons en d'r Farid Azarkan, vuurzitter van 't samewirkingsverbank vuur Marokkaanse Nederlangesj. 't Óptreëne va Simons i de landelige media hat vöal behei veroerzaak. In december 2016 verleet zie noa sjtried de partie, oeë noa zie 'n eige óprichte: Artikel 1. Óp 30 december 2016 presenteerde de partie höar kandidatelies vuur de Twieëde Kamerverkezinge van 2017.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
Philippe Gilbert wèntj veur d'n ierste kier de Runj van Vlaandere.
DENK
Sjtankpunte
In 't politiek manifes va de partie, dat i november 2016 is ópgesjteld, pleit DENK vuur de aafsjaffing van 't begrip allochtoon en integratie. 't Woad "integratie" mót vólges de partie vervange weëde durch "acceptatie". Óch pleit ze vuur e racismeregister, weil racisme institutioneel en sjtroektoereel van eëd zouw zing. In 't óngerrich sjtreef DENK mieë diversiteet noa. Doaneëve wilt ze óch de vakke Arabisch, Törks en Chinees iveure es keuzevak. Óch wilt zie migratiegesjichde introducere in 't óngerrich. Ópleidinge tot imam mótte durch de uëverheed weëde gesjtimuleerd.
Doaneëve wilt DENK dat Nederlank Palestina erkent.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
Greg Van Avermaet wintj d'n 72en Ómloup Het Nieuwsblad.
DENK
Controverses
I fibberwaar 2017 berichde 't NRC Handelsblad dat DENK gebroek maak va nepprofiele op Facebook um de publieke opinie te beïnvleuje. Dat leide tot e conflik tussje de partie en de tsiedóng en vöal behei. De partie holde vervolges sjerp oet noa diezelfde ziedóng. E paar daag sjpieëder erkende DENK dat internettrolle actief woare vuur de partie. 't Betrof waarsjienlig lüj oet de jeugaafdeling en DENK zouw de lüj han aagesjproake óp hun gedrag.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
De Poolse fietserenner Roger Walkowiak, winner van de Runj van Frankriek in 1956, sjtörf op 89-jäörige laeftied.
DENK
Controverses
DENK weigert óch de Armeense Genocide te erkenne.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2017
D'n Alternatieven Èlfsjteidetoch op de Weißensee weurt gewonne door Crispijn Ariëns bie de mansluuj en Lisa van der Geest bie de vrouwluuj.
De Zjwitser Roger Federer wintj d'n Australian Open bie de mansluuj daor in vief sets (6-4, 3-6, 6-1, 3-6, 6-3) de Sjpanjool Rafael Nadal te versjlaon.
De Australian Open bie de vrouwluuj weurt gewonne daor de Amerikaanse Serena Williams die häör zöster Venus Williams in twie sets (6-4, 6-4) versjleit.
Op de iesbaan Thialf in Heerenveen weure de ierste Europese sjaatskampioensjappe sjprint georganiseerdj. Sjaatser Kai Verbeij wintj bie de manne.
2016
De Zjwitserse fietserenner Ferdinand Kübler, dae in 1950 de Runj van Frankriek won, sjtörf op 97-jäörige laeftied.
Mülhausen
Mulhouse (Duuts: Mülhausen, Elzassisch: Milhüse) is 'n stad in de Elzas (allewijl Fraankriek) en de hoofstad vaan 't Elzasser departemint Haut-Rhin. 't Ligk aon de Rien en twie aander kleiner revierkes. Vaanajds waor 't 'n Duitse industrieplaots. De stad woort Frans nao 't Duits verluus vaan d'n Twiede Wereldoorlog. In 2011 gaof 't 110.351 lui in de stad. De stad is vrij constant in inwoenertal gebleve in de aofgeloupe haaf iew; in 1962 had de stad zoe'n 2000 inwoeners minder. 't Oppervlaak vaan de stad is 22,2 km². Mulhouse is ouch de hoofplaots vaan 't gelieknaomeg Arrondissemint Mulhouse. 't Gief drei distrikte in Muulhoeze: canton de Mulhouse-1, canton de Mulhouse-2 en canton de Mulhouse-3.
1702
1699 - 1700 - 1701 - 1702 - 1703 - 1704 – 1705
Gebäörtenisse
thumb|200px|right| Sjlaag in de Baaj van Vigo
Meziek
De Venetiaanse compenis Tomaso Albinoni sjrief zien kamercantates opus 4
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2016
E vleegmesjien mit aan baord de Braziliaanse voetbalclub Chapecoense sjtort kortbie Medellín (Colombia) denaer. 'n Minderheid van de inzittende euverlaef de ramp.
De Olympische Sjpaele in Rio de Janeiro waere aafgesjlaote. Nederlandj is èlfde in de medaljesjpegel mit 8 gouwe, 7 zilvere en 4 brónze medaljes, 't Belsj sjteit mit 2 kier goud, 2 kier zilver en 2 kier bróns op 'n gedeilde 35e plaats.
Op de Olympische Sjpaele haolt de Nederlandse zjwumster Sharon van Rouwendaal de gouwe medalje bie de zjummarathon veur vrouwlui, en de Nederlandse turnster Sanne Wevers goud op de balk.
De Nederlandse windjsurfer Dorian van Rijsselberghe haolt de gouwe medaje op de Olympische Sjpaele. Hae prolongeert daomit zienen titel oet 2012.
De Nederlandse baonfietsrenster Elis Ligtlee haolt de gouwe medalje op de keirin, en de Belzje miekampster Nafi Thiam haolt goud op de zaevekamp bie de Olympische Sjpaele.
Ilse Paulis en Maaike Head haole in 't 200 meter lichgewich roeje op de Olympische Sjpaele 'n gouwe medaje veur Nederlandj.
Chinees
thumb|Verspreiing vaan de Chinees dialekte in Oos-China. Ouch in deile vaan 't weste is 't Mandarijn inheims; me zuut dat vaan de kaart aofloupe. 't Chinees is 'n Sino-Tibetaanse taol die door 't groetste deil vaan de 1,3 mieljard inwoeners vaan China (en Taiwan) weurt gesproke, zoewie door talloes mieljoene lui wereldwied in de Chinesen diaspora. 't Is de taol vaan de Han-Chineze, meh ouch väöl lui oet etnische minderhede in China spreken 't es ierste daan wel twiede taol. 't Chinees is 'n macrotaol: zien dialekte versjèlle oonderein zoe zier tot ze oonderein neet te verstoon zien en op taolkundege grun gemekelek es apaarte taole kinne gelle. De hoofdialekte zien Mandarijn, Hui, Wu, Xiang, Hakka, Min, Kantonees en Ping. 't Yin weurt soms ouch nog es apaarte grop aofgesjeie; väöl taolkundege rekene dat evels ieder tot 't Mandarijn.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2016
De Nederlandse fietsrenster Anna van der Breggen wèntj de waegwèdsjtried bie de vrouwluuj op de Olympische Sjpaele in Rio de Janeiro.
De Belzje fietsrenner Greg Van Avermaet wèntj goud in de waegwèdsjtried bie de mansluuj op de Olympische Sjpaele in Rio de Janeiro.
Chinees
't Chinees weurt gesjreve mèt 't Chinees sjrif, e karaktersjrif wat al sinds 't ind vaan 't twiede millennium veur Christus bekind is. De ajdste fase vaan 't Chinees neump me Aajdchinees, wat gans geleidelek euvergeit in 't Middelchinees. Taolkundege meine tot 't Aajdchinees nog gans oon-Chinees kloonk ('t had woersjijnelek gein toene en wel consonantclusters). 't Middelchinees had wel 'n typisch Chinese klaanklier. De groete väölheid aon aofwiekende dialekte zouw ziech pas in 't Nuichinees höbbe gemanifesteerd.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2016
De Olympische Zomerspeule in Rio de Janeiro waere geëupendj.
Chris Froome wintj de Runj van Frankriek.
Pampahaas
thumb|'ne Grazendje pampahaas. thumb|'ne Pampahaas in zittendje standj. De pampahaas, Patagonischen haas of de mara (Letien: Dolichotis patagonum) is e cavia-echtig knaagbieës.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2016
Max Verstappen weurt twiede bie de race in Oesteriek.
Pampahaas
't Bieës steit hoeag oppe puuet en haet groeate, rechstäöndje oearen en groeate ouge. De pampahaas haet 'n korte, broen vach mit 'n duuster, griesechtige rögkeprint. Oppe rómp wuuert de vach duusterder. Euvere rómp löp 'ne witte fraanjel; ouch is de boek wit. De pampahaas wuuert 50 toet 75 centimaeter lank mit e stertje van zoea 4,5 centimaeter lank en e liefsgewich van 8 a 9 kilo.
Pampahaze laeven in druueg, aope stroekweusdjes en graaslenjer, gelaengen in Centraal- en Zuud-Argentinië. De bieëster zeen euverdaag aktief wen ze kort vees graas, gekruje, blajer en tekskes van korte struuk zeuke veur te aete. De bieëster doon ouch väöl ligken inne zón. Snachs trèkke zie zich trögk in 'n haol waat zie zelf gegraven höbben of van 'ne vèscacha höbben euvergenómme. Pampahaze kónne good rennen en springen en zeen sjoew, wodoor zie flot vlöchte bie gevaor.
Pampahaze zeen monogaam bieëster. E paar haet meis e laefgebied van ómme 40 hektaar. Vruiwkes zeen meh veur e paar oer de jaor óntvenkelik. Nao 'nen draagtied van 90 daag kump 'n ès van ei toet drie jónge. Pampahaze waere toet 15 jaor aad.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2016
't EK voetbal in Frankriek begintj mit 'n euverwinning (2-1) van 't gaslandj op Roemenië.
De Venezolaans-Sjpaanse tennisster Garbiñe Muguruza haolt häören ierste Grand Slamtitel daor in de finaal van Roland Garros in twie sets (7-5, 6-4) te winne van Serena Williams.
D'n Amerikaanse bokser Muhammad Ali (ouch bekèndj as Cassius Clay) sjtörf op 74-jäörige laeftied.
Vicenzo Nibali wintj de Runj van Italië veur d'n twiede kier.
Real Madrid wintj de Champions League daor nao sjtraafsjoppe Atletico Madrid te versjlaon.
Daor punteverlees van Ajax weurt PSV landjskampión voetbal van Nederlandj.
Leicester City F.C., 'n rillatief klein club die e jaor ieder mer 14e waort, weurt kampión voetbal van Èngelandj.
Sparta Rotterdam versjleit Jónk Ajax mit 3-1 en weurt hiemit kampión van de Ierste Devisie.
Peter Sagan wintj de 100e Runj van Vlaandere.
De Nederlandse voetballer en voetbaltrainer Johan Cruijff sjtörf op 68-jäörige laeftied.
De vieftigste Super Bowl weurt gewonne daor de Denver Broncos, die de National football Conference mit 24-10 versjlaon.
Amateurvoetbalclub VVSB oet Noordwijkerhout versjleit FC Den Bosch in de kwartfinaal van de KNVB-baeker veur mansluuj. Hiemit sjtoet veur d'n ierste kier in 41 jaor 'n amateurclub door nao de lèste veer.
Bie de mansluuj wèntj de Serf Novak Djokovic 't finaal van de Australian Open, daor in drie sets (6-1, 7-5, 7-6) van Andy Murray te winne.
De Duutsje Angelique Kerber wèntj in drie sets (6-4, 3-6, 6-4) van de Amerikaanse Serena Williams en weurt daomit kampión op de Australian Open.
Braveheart
Braveheart is 'ne film oet 1995.
De Hölsberg
De Hölsberg is e vuurmalig gehuch i g'ne veëdel Aarveld-Bekkerveld i g'n gemingde Heële. 't Loog róngelum de hütse "Vlotsjtroat".
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2016
De Nederlandse voetballer Wim Bleijenberg sjtörf op 85-jäörige laeftied.
Braveheart
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan biografiefilms, dramafilms, historiefilms, oorlog.
De film woort geregisseerd door Mel Gibson en heet 'nen doer vaan 178 menute.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
De Belzje cyclocrosser Erik De Vlaeminck sjtörf op 70-jäörige laeftied.
Michelle Payne wèntj, gezaete op Prince of Penzance, as ierste vrouwelike jockey de Melbourne Cup.
Renpaerd American Pharoah (sic) en jockey Victor Espinoza wènne de Breeders' Cup Classic; ze waere daomit de ierste combinatie oets die 'ne Grand Slam in 't renne haolt.
De Runde vaan Spaanje weurt gewonne door d'n Italiaon Fabio Aru. Tom Dumoulin, dee twie kier aon kop heet gestande, weurt zèsde en bèste Nederlander.
De Brit Chris Froome wèntj veur de twiede kier de Runj van Frankriek.
De Fransen autocoureur Jules Bianchi sjtörf op 25-jäörige laeftied. Hae laog al saer oktober in coma.
De Serviër Novak Djokovic wèntj veur de driede kier 't mansluujtoernooj van Wimbledon daor in veer sets (&-6, 6-7, 6-4, 6-3) de Zjwitser Roger Federer te versjlaon.
De Amerikaanse Serena Williams versjleit in de vrouwluujfinale van Wimbledon de Sjpaonse Garbiñe Muguruza. Williams wèntj 't toernooj veur de zèsde kier en weurt daomit de ajdste tennisster die oets e Grand Slamtoernooj haet gewonne.
De Vereinigde Sjtaote waere wereldkampión vrouwevoetbal daor in de finaal van 't Waereldkampiónsjap in Canada mit 5-2 Japan te versjlaon.
De 102e Runj van Frankriek geit ónger groete belanksjtèlling van sjtart in Utrech. De kómmende daag deit de koers diverse plaatse in Nederlandj en 't Belsj aan.
Niki Terpstra weurt veur d'n driede kier Nederlandse kampión fietsrenne.
Cel (biologie)
'n Cel is in de biologie de structureel en functioneel einheid van alle bekandje laevetige organisme. 't Is de kleinste einheid van 'n organisme det es "laevetig" wuèrtj geclassificeerdj. Sómmige organisme, wie de meiste bacterieje, zeen eincellig, dewiel anger, wie luuj, mièrcellig zint. Luuj höbbe gesjat zoa 100.000 miljard of 1014 celle en 'n tupische cel haet 'n gruèdje van 10 micromaeter en 'n massa van 1 nanogram. De grótste celle zint ónbevröchte struusvogeleier.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
De Zjwitser Stanislas Wawrinka wèntj Roland Garros daor in veer sets (4-6, 6-4, 6-3, 6-4) Novak Djokovic te versjlaon.
De Zjwitserse pelitie arresteert op aangaeve van de FBI zaeve kopsjtökker van de FIFA. Ze waere verdach van passief corruptie.
Cel (biologie)
Volges de celtheorie van Schleiden en Schwann oet 1839:
Antoni van Leeuwenhoek wuèrtj betrach es d'n ièrste miens dae laevendje celle zoog. Hae bekeek ónger anger droeppele water mit 'ne bolvörmige lens dae op e kaopere plaetje waas gemonteerdj. Hiemit óntdèkdje d'r in klein bièsjkes in t water die mit 't bloate oug neet wore te zeen, de bacterieje.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
AA Gent versjleit Standard Luuk mit 2-0 en weurt daomit veur d'n ierste kier in zien historie Belsj kampioen voetbal.
Cel (biologie)
Indeiling
Prokaryota (pro=veur; karyon=kern) Eukaryota (Eu=good, ech; karyon= kern)
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
FC Groningen versjleit PEC Zwolle mit 0-2 in de finaal van de KNVB-baeker. 't Is veur dees club d'n ierste kier det ze de baeker wèntj.
Cel (biologie)
Indeiling
De microscoop en later d'n dónkerveldjmicroscoop en de fasecontrasmicroscoop meke 't meugelik celle te óntdèkke en de samestèlling en opboew daovan te bestudere; de elektronemicroscoop haet 'n aanvenkelik sumpel model van de boew van de celle behuèrlik verfijndj.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
D'n Amerikaanse bokser Floyd Maywater versjleit De Filipien Manny Pacquaio op punte. De twie groethede hadde nog noets taegenein geboks; de wèdsjtried woort daoróm gezeen as de 'kamp van d'n iew'.
Cel (biologie)
Diagram van 'n tupisch deerlike cel
Organelle:
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
De Belzje voetballer Gregory Mertens (Lokeren) sjtörf op 24-jäörige laeftied aan hartfale.
De Sjpanjool Alejandro Valverde wèntj veur d'n driede kier de Welzje Piel.
PSV weurt veur d'n 22e kier kampión voetbal van Nederlandj.
De Naorse fietserenner Alexander Kristoff wèntj de Runj van Vlaondere.
De 77e editie van Gent-Wevelgem weurt gewonne daor d'n Italiaan Luca Paolini.
Max Verstappen debuteert in de Formule 1 op de Grand Prix van Australië en vilt oet mit moterpech. Mit 17 jaor en 164 daag is hae de jónkste coureur oets in de Formule 1.
De Belzje fietsrenner Claude Criquielion sjtörf op 58-jäörige laeftied.
De Nederlandse judoka Wim Ruska sjtörf op 74-jäörige laeftied.
Rafael Correa
thumb|250px|Rafael Correa Rafael Correa (Guayaquil, Guayas, 6 april 1963) is 'ne Ecuadoraonse politicus. Heer is de leismaan vaan de Ecuadoronse socialistische partij PAIS en vervölt sinds 15 januari 2007 de functie vaan president vaan Ecuador.
In 't nuujs - Sjport/2015-2018
2015
De Belzje voetballer Rik Coppens, 47-vaudig international en winner van de Gouwe Sjoon in 1954, sjtörf op 84-jäörige laeftied.
Vreuger sjpaelers van voetbalclub Willem II were besjöljig van passief ómkouping in 't sezón 2009/10. 't Is d'n ierste kier dat in Nederlandj 'n zaak van matchfixing aan 't leech kump.
De Belzje voetballer Junior Malanda sjtörf op 20-jäörige laeftied in 'n auto-óngelök.
Uerdinger Linie
De Uerdinger Linie is de Duitse naom veur de isoglosse die de grens tösse 't veurkoume vaan de wäörd ik-ich en mich-mej aongif: Te noorde zeet me ik-mej, ten zuie ich-mich. Dees grens is ein vaan de veurnaomste isoglossen in 't definiëre vaan 't Lèmburgse taolgebeed. Ze kump in Nederland tösse Aarse, Venlo en Tegele binne (in Venlo zeet me dös ik en mich), 't mich-kerteer, euver Wieërt en Maarheeze, daan löp ze op einege kilometers aofstand vaan de grens tösse Bèlsj Lèmburg en de provincie Antwerpe, boenao ze tot slot einege kilometers Vlaams Brabant ingeit en neet wied vaan Brössel op de Germaans-Roemaanse taolgrens oetkump.
De Uerdinger Linie is de noordelekste vaan de opeinvolgende taolgrenze die d'n euvergaank vaan de Nederduitse nao de Hoegduitse taole/dialekte markere.
In Mofert zaet me ouch welch in plaats van welk.
Netty Engels-Geurts
Netty Engels- Geurts (Rogkel 25 november 1941 - Sjènne 24 juli 2019) waor sjriefster van kaokbeuk, m.n. Limburgse sjtreekrecepten. Ze dee ein opleiding N 12, daonao werdje ze diëtist en werkdje aan versjillende sjaole en in 't zekenhoes in Zitterd eerts as diëtist en daonao as hoofd voeding in det zelfde zekenhoes. Ze haolde toen ouch häör akte N 18. Ze sjreef ein paar vakbeuk euver: groat keukenorganisatie en diëtetiek allebei veur de diëtiste-opleiding wao ze toen tegeliek met häör werk in 't zekenhoes les aan gaof. Met ein paar collega’s sjreef ze 'Samen afslanken'. Vanaaf 1976 sjrief ze kaokbeuk, same met eure mins Wil Engels, eerts met Limburgse recepten en daonao ouch geweun kaokbeuk. Ongertusse zeen d'r al meer as 35 beuk gepubliceerd. Door häör dochter Peetjie met ‘t syndroom van Down is ze vanaaf 1996 gaon werke met mense met angere meugelikhede. Ze volgde ein opleiding bie Prof Feuerstein in Israel. Ze werkt neet allein in Nederland mer ouch in Tsjechië, Belsj en in Kenia. Ze is lid van de Commissie Veldeke-Volkscultuur en woont in Töl (Thull). In 2019 krieg zie de driejaorlikse Jo Hansenpries 2019 veur volkscultuur. Nao ein kort ziektebèd is Netty op 24 juli euverleeje in häör hoes in Töll.
Meuse
thumb|Ligking van 't departement Meuse. 't Departement Meuse is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 55. 't Is gelaengen in 't naordoeastelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Ardennes, Marne, Haute-Marne, Vosges en Meurthe-et-Moselle. De houfstad is Bar-le-Duc.
Berg (Roerdale)
thumb|left|Basiliek van Berg thumb|left|Gezich op Berg Berg, ouch waal Berg aan de Roer of Sint-Odiliëberg (Nederlands: Sint Odiliënberg) is 'n dörp ane Roer gelaege, inne Nederlands-Limburgse gemeinde Roerdale, en haet ongevaer 3.500 inwoners.
Berg haet mèr 'ne beperkde middesjtandj en is veur de meiste veurzeninge van Remuunj aafhankelik. Grote cultuurhistorische beteikenis haet de elfde-eewse romaanse basiliek gewiejd aan de HH. Wiro, Plechelmus en Otgerus.
Berg waas toet 1991 'n zelfsjtenjige gemeinde; toet-det 't biej gemeinde Postert kwaam, die in 1994 toet Amb Mofert omgeduip waerde. Vanaaf 2007 heurt 't biej de nuuj gemeinde Roerdale (aad-Roerdale en Amb Mofert).
Waope
Berg heet relatief laat, op 2 mei 1939, 'n eige waope gekrege, wat ziech es volg liet umsjrieve:
Oersprunkelek had de gemeinte 'n aander sjèld ingedeend: 't waope vaan Gelderland (boe 't vaan 1277 tot 1713 bij hoort) mèt 't waope vaan 't Stiech (boe 't daoveur oonder veel) in 't hartsjèld, en daan es sjèldhawwer Sint-Pieter, dee op aw zegele vaan de sjepebaank Berg veurkump. Dat waope voont d'n Hoege Raod vaan Adel evels te wieneg lokaal. Hei-op deende me es alternatief 't aajd femiliewaope vaan de Van Vrymersums in, die vaan de veertienden tot en mèt de zeventienden iew bezittinge in Berg had.
Historische inwoenertalle
Berg is euver 't algemein gestiedeg gegreujd. In de negentienden iew góng de greuj vaan 't dörp oongeveer geliek op mèt die vaan gans Limbörg, meh in d'n twintegsten iew raakden 'r achterop op 't provinciaol gemiddelde. Pas mèt 't intrejje vaan suburbanisatie begós 't aontal inwoeners umhoeg te sjete.
Willingen
thumb|Panorama va Willingen; Willingen is 'n gemingde en dörp i de Noard-Hessische Krink Waldeck-Frankenberg. De plaatsj en zing noaberplaatsj ligke i de sjtreek Sauerland en grénsj dirèk aa d'r bóndssjtoat Noordrien-Wesfale. 't Ungeveër 3.500 zeele tèllende en 550 meter hoeëg ligkende dörp Willingen is de groeëtste plaatsj. De gemingde i totaal hat ungeveër 6.000 lüj op ing flaak va 80,19km², wat e totaal guëf va ungeveër 74 lüj/km².
Natuurlige ligking
Willingen ligk i de sjtreek Sauerland, i krink Waldeck-Frankenberg i 't Regierungsbezirk Kassel i Noard-Hesse. De gemingde is durch drei kanke umgeëve durch de bóndssjtoat Noordrien-Wesfale. Willingen ligk netuurlig gezieë i 't Rothaargebirge, dat óngerdeel is va 't groeëter Rheinisch Schiefergebirge. De bèrge zint hei op 't hoeëgst. D'r hoeëgste bèrg is d'r Langenberg mit 843 meter boave zieësjpieëgel. Dees bèrg gild as d'r hoeëgste punt va de bóndssjtoat Noordrien-Wesfale, allewaal de sjtoat 20 meter va d'r tóp ligk. Anger bekanke bèrg zint de: Hegekopf (842 m.), d'r Ettelsberg (837 m.) en d'r Mühlenkopf (815 m.). 't Bergachtig gebeed is bebusj mit vichtebomer, meh i reveer- en beëkdaler guëf 't dökker loofbomer. Willingen ligk óch óp g'n watersjei tösje de revere d'r Weser (oeëstelig) en d'r Rien (westelig). 't Reveerke d'r Hoppecke sjtruimp richting 't noarde noa de sjtad Brilon (en oetintelig noa d'r Rien). D'r Itter sjtruimp via de wieler Stryck, noa 't oeëste, dös i richting va d'r Weser. Get zudeliger sjtruimp d'r Neerdar i g'n zèlfde richting. Óch de waat groeëtere reveer d'r Diemel sjtruimp richting d'r Weser. thumb|'t Viaduk va d'r Uplandbahn;
Ikkenomie
De gemingde, meh vuural de plaatsj Willingen sjteet bekank óm zing faciliteite vuur de wintersjport en as Luftkurort. Get boete Willingen is 't óp 580 bies 830
meter hoeëg geleëge sjkipark, dat verneump is noa 't gelieknoamig dörp. 't Park hat 16 pistes, oeë-va 7 blów pistes, die rilletief gemekkellig zing, en 9 roaj pistes, die gesjik zing vuur ervare sjkieër. Dat maakd óch dat de gemingde vuurnamelig leëft va toerisme. Al i de joare 1900-1910 woeëde ieësjte hotels opgerich. Noa de Twieëde Weltkrieëg luëp 't aatal uëvernachtinge truuk, meh noe is 't in va de best bezóchte toeristische plaatsj i de umgeëving. 't Aatal uëvernachtinge ligk ungeveër op 1 miljoen paar joar. Inkel 't kuuroord Bad Wildungen, dat neet wiet ligk va Willingen, weëd dökker bezóch. As gevólg hei-va wirkt ¾ va de berópsbevölking i d'r dienstensector.
Bezinsweëdig
Behauve 't zier bekanke wintersjporpark Willingen, guëf 't 'ne mien deë me kan bezuike: Besucherbergwerk Christine. Tót i de joare '70 woeëd hei leisjtee gedólve. I Usseln ligk 't Uplander Milchmuseum. Óch guëf 't 'n beerbrówerieë, 'n glaasblazergilde en 'n Heimatsstube. Willingen ligk óch aa de iezerweëg de Uplandbahn. I 't dörp guëf 't inge 294 meter lank viaduk.
Referenties
Nederlandsj en Pruusj wikipedia;
Lies van beroepe
Hieonger 'n lies van besjtaonde en neet mieë besjtaonde beroepe:
C
<!--
W
-->
Z
Profession
Hièrlikheid
Ouw hièrlikheid
In dae ièrsjte tied óntsjtónge de ouw-hièrlikhede in tegesjtèlling tot de nuuj hièrlikhede, die later gesjtiech woorte um de sjtaatskas van de vors te sjpekke. ’n Veurbeeld van ’n ouw hièrlikheid ies Oud-Valkeberg. Hie zetelde de hièr van Valkeberg, Thibald va Voere, veurdat ’t kesjtièl Valkeberg op de Heunsberg geboewd woort (1087). Ander ouw hièrlikhede zint Sjin op Geul, Sjtröch, Heerle, Eijsde,  Ittere (Meerssenhove), Gäöl, Sjènne, Elsloo, Wienesrao, Hièr, Kièr, Vaosjrao en Hoensbroek, Sjaasberg, Sint-Jansgelaen, Nut, Austenrao, Lummel, Sint Gietere, Hieërlikheid Mofert, Revere, Vliek Voelender en Doonder.
Ouw hièrlikhede die deil ginge oetmake van 't Hertogdom Limburg en noe op 't Belsj liegke zin Sprimont, Esneux, Baugnée, Remière, Kapel, Tafier, Villers-aux-Tours, Lontzen en Wademont. Aander hièrlikhede op 't Belsj zin Bütchenbach, St. Vith en Turnhout.
Vriehièrlikheid of vriegood
'n Eigendóm, 'n eige good of hièrlikheid mèt 'n eige rechsjpraok hèt 'n vrie hièrlikheid of vriegood. 'ne Vriehièr ies allein óndergesjiek aan de keuning of keizer.
Hièrlike rechte
Naogelang de rechte van de hièr óndersjeie v'r:
Liènhièr
In de Miedelièwe besjtóng 't liènsjtèlsel woabie de liènhièr grónd of good in vröchgebruuk liènt aan de liènman (vazal) in ruil veur deenste, levesonderhoud of geld.
Vroon
De vroon (vroen) ies 't eigendom dat 'ne hièr toekump. Ziene haof weurt Vroonhaof, domeinhaof of Curtis geneump. De eventuele pachter heisj vroner. Veurbeelde, woabie de vroonhaof oetgreujde tot 'n dörp of gehuch zin Vroenhove op 't Belsj en Vroenhof in Houtem.
Bóggetj
Bogget (Hollese naam: Bocholt) is 'n dörp en gemeint in Bèlsj Limburg. De gemeint haet mie es 12.000 inwoener.
Schiermonnikoog
Schiermonnikoog (Staanderdfries: Skiermûntseach, eilanders: Schiermonnikeich) is e Nederlands Wadde-eiland wat tot de provincie Friesland huurt en 't meis oosteleke vaan de Friese Wadde-eilen is. 't Oppervlak bedreug 191,19 km², boevaan 151,26 km² water/wadde. 't Aontal inwoeners is 989 per 1 juni 2005; daomèt is Schiermonnikoog wiedoet de kleinste gemeinte vaan Nederland.
Bóggetj
Boggetenaers waere torekruujers geneump : wie de St-Laurentiuskirk te klein woor veur 't vouk, hubbe ze in 1910 de tore vannet middesjeep weggesjove en 't stök ertusse toegeboewd.
De gemeint Bogget bestuit oet driej deilgemeinte, 't dörp Bogget, Kauwelil en Reppel, en ein woenkèrn, Loeze.
Schiermonnikoog
Schiermonnikoog leef wie de ander Wadde-eilen in d'n ierste plaots vaan 't toerisme. De vèsserij is in de twintegste iew sterk in belaank trökgeloupe. Wijer heet 't eiland 'n awwerwètse zelfveurzeenende middestand, die door de relatief isolatie (me moot ein oor mèt de pónt veur allein mer nao de vaste wal te kòmme) in stand gehawwe weurt.
De bebouwing op 't eiland is gooddeils geconcentreerd in 't dörp, wat ouch wel Oosterburen geneump weurt of woort. Dit dörp heet nog väöl aw vèssershuiskes. Wijer besteit 't eiland oet get landbouwgroond, meh veural oet duingebeed en strand; 't breidste vaan gans Europa. Gans 't eiland heet de status vaan Nationaal Park. De Schiermonnikogers spreke vaanajds e speciaol Fries dialek, 't Schiermonnikoogs, wat evels nao d'n oorlog in verval geraak is, al kint me 't allewijl op speciaol cursusse liere.
Historie
Schiermonnikoog is geneump nao de Cisterciënzer mónneke oet Dokkum, die 'ne grijze ("skier" op 't Fries) pij draoge en die 't eiland tot 1580 bezaote. In dat jaor bekierde Friesland ziech tot 't protestantisme en woort 't eiland in beslaag genome; de staot verkoch 't in 1638 en twie jaor later kaom 't aon de familie Stachouwer. In 1719 woort 't dörp Westerburen door de zie opgeslók. De familie Stachouwer deeg 't eiland oetindelek in 1859 euver aon de Haogeneer J.E. Banck. Teslotte kaom 't in 1893 aon d'n Duitse graof Von Bernstorff. Pas in 1945 is 't, es vijandelek bezit, door de Nederlandse staot in beslaag genome. Sinsdeen is 't 'n Friese gemeinte. 't Verdrieve vaan de SS vaan 't eiland heet tot 11 juni gedoord (zuug ouch bij Tessel).
Kromme Rijn
thumb|Luip vaan de Kromme Rijn in Nederland. thumb|De Kromme Rijn bij Cothen. De Kromme Rijn is 'n revier in de Nederlandse provincie Utrech. 't Is 'n tak vaan de Rijn in zienen oonderluip. De noe vrij oonbelaankrieke revier waor in vreuger tije vaan groete beteikenis.
Nièvre (verdudeliking)
Nièvre kan verwieze nao:
Kromme Rijn
Trajek
De Kromme Rijn begint bij 't stedsje Wijk bij Duurstede: dao splits ziech de Nederrijn in de Lek (boe bekans al 't water doorgeit) en de Kromme Rijn. 'ne Stop veurkump dao tot al te väöl water door de Rijn struimp. 't Revierke kump wijer hendeg meanderend in noordwesteleke riechting laanks de dörper Cothen (ouch gemeinte Wijk bij Duurstede), Werkhoven, Odijk en Bunnik (lèste drei allemaol gemeinte Bunnik); touwvalleg ligke al dees dörper aon de linkerkant. Nao Bunnik kump de Kromme Rijn, kort bij De Uithof, de stad Utrech in; bij de wiek Abstede (rechterkant; oets 'n apaart gehuch) raak 'r aon de Stadsboetegrach (singel). In 't centrum vaan Utrech weurt 'r vervolg door de Aw Grach, die weer euvergeit in d'n Utrechse Vecht. Vreuger góng 'r ouch euver in d'n Awwe Rijn, meh deen is bij Utrech in de buurt al iewe geleie verzand.
Historie
Vaanajds woort de Kromme Rijn gewoen Rijn geneump (in de regio is dat nog ummer zoe); in de Romeinsen tied waor 't mèt 'n breidde vaan zoe'n 100 meter ouch de belaankriekste tak vaan dees revier. Hei waor 't tot de limes, de grens vaan 't Romeins Riek, leep en tot de stad Utrech es Romeins fort aon e kruuspunt (Trajectum) woort gestiech. Ouch in de vreug middeliewe waor 't nog 'n revier vaan groete beteikenis: de waterweeg woort gebruuk veur 't transport vaan Utrech nao Dorestad (de verdwene handelsstad op de plaots vaan 't vreuger Wijk). In de loup vaan de iewe begós de Kromme Rijn evels te verzande; umtot (oonder aandere zjus daodoor) Dorestad verveel, waor 'r ouch neet mie nujeg en bisjop Godebald leet de revier in 1122 aofdamme. De revier bleef toen allein veur kleinsjaoleg lokaol transport in gebruuk. Veur de verbinding mèt de groete Rijn (en de Lek) woort in datzelfde jaor de Vaartse Rijn (nao Vreeswijk) gegraove. De Kromme Rijn, welke naom pas sinds de zestienden iew bekind is, bleef in gebruuk bij klein regionaol verveur. In 1440 snijde me kort veur Werkhoven 'ne meander aof; in 1870 deeg me dat nog ins 'n ind veurbij Cothen en bij Odijk. Door de vreugmodernen tied heer deeg de revier deens es trèkvaart. Allewijl is de economische beteikenis boete 't toerisme nul.
Morbihan
thumb|Ligking van 't departement Morbihan. 't Departement Morbihan is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 56. 't Is gelaengen in 't wèstelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Côtes-d'Armor, Finistère en Ille-et-Vilaine. De houfstad is Vannes.
Sjiwa
Sjiwa is 't jóngerecentrum in 't centrum van Baolder. De aktiviteite heej weure georganiseerd door de jóngere zelf.
Sjiwa is óntstaon op 28 augustus 1971 toen 'n groep Baolderse jóngere de kelder van 't patronaat betrokke um deze te gebroek es 'n aope toegankelik óntmoetingscentrum. Vaste, trukkierende evenemente zien flessedaag op hiemelvaartsdaag (woebeej jaorliks stil gestaon wuurt beej de euversjakeling van flesse beer op tapbeer), 't kursmisvoetbal op de kestielwei, de tiroleraovend, de binkenaovend en paospop.
't Hoeëgtepunt oeët de historie van Sjiwa is op paosmaondaag 9 april 2012 tieëdens Paaspop treedt de formatie K.P.A. op.
Pol en Panhael
Pol en Panhael (Nederlands: Pol en Panheel) is 'n geweze gemeinte in Nederlands Limbörg. Ze bestoont oet de naobersjap Pol (vaanajds 'n hierlekheid) en 't gehuch Panhael (vaanajds 'n sjepebaank). Um zien klein aontal inwoeners en 't oontbreke vaan 'nen dörpskern woort de gemeinte al in 1818 opgeheve. Panhael góng nao de gemeinte Hael, Pol góng bij Wèssem hure.
18 fibberwarie
18 fibberwarie is de 49ste daag van 't jaor in de Gregoriaanse kalender. Nog 316 daag (317 daag in ein sjrikkeljaor) pès 't eindj van 't jaor.
Gebore
thumb|right|Mary I van Èngelandj, gebaore 18 fibberwarie 1516 thumb|rechts|Alessandro Volta, gebaore 8 fibberwarie 1827
Gesjtorve
thumb|rechts|Maarten Luther, gesjtorve 18 fibberwarie 1546
Polonium
Polonium is e sjemisch element mit 't symbool Po en 't atoeamnómmer 84. 't Is e zilvergries metalloied of e metaal; vanwaenge de positionering in 't periodiek systeem wuuertj 't sómtieds geklassificeerdj es e metalloied, mer op gróndj vanne eigesjappen en zie gedraag wuuertj polonium door anger es "ónmiskènbaar e metaal" gezeen.
Alle bekèndje isotope van Polonium zeen radioaktief.
Toepassinge
Legeringe van polonium mit beryl waere toegepas es verplaatsbaar neutronebrón: es 'n alfadeilke 'n berylkern truf wuuertj e neutron oetgestoeate. Neutrone zeen anges eigentlik allein bie 'n kernreactie besjikbaar. De alfastraoling die bie verval van polonium vriekump wuuertj gebroek es antistatisch middel, ómdet 't in 'n klein zaon róndje brón toet ionisatie vanne lóch lèdj. Ómdet de alfastraoling mekkelik wuuertj geblokkeerdj door vriewaal eder wandjmatterjaal, kump walle innerzjie vanne straolingsbrón es hits róndj dees brón vrie. Me haet dit veurgestèldj es 'n draagbaar innerzjiebrón inne ruumdjevaart. 't Perbleem is netuurlik det bie óngelökke polonium vrie zów kónne kómme. Opnaam in 't lief is biezunjer gevieërlike veure gezóndjheid.
Terp
Terp of wierde is e waord womit me in Nederlandj kónsmaesige häöelen aanduudj, die woorten opgewórpe veur bie hoeagwater 'n druuege plaats te höbbe. Dees vlöchhäöele verangerdje döks in woeanhäöele worop sómtieds kómplieëte dörper woorte geboedj. Terpe kome veur langse ganse Waddekös van Wès-Europa: in 't Belsj, Naord-Nederlandj, Naord-Pruses en Wès-Denemarke. In Groningen en Frieslandj ligke same 1190 terpe: 955 in Frieslandj en 235 in Groninge. Inne neugetieëndjen ieëf wore hievan nag 867 euver. Väöl zeen daonao verzwónje door aafgravinge.
't Waord "terp" woort oearsprunkelik allein in Frieslandj gebroek. In Groninge gebroek me meistes de benaming "wierde", in Naord-Hóllandj en op 't eilandj Marken de benaming "werf", in Naord-Pruses de benaminge "warft", "wurt" of "wierde" en in Denemarke "værft", "varft" of "verft". 't Waord "terp" kump oet 't Aadfries en is geliek aan 't Limbörgs waord "dörp"; 't waord "wierde" kump van 't Aadfries "werd" of "wird" en beteikentj huuegdje.
Hogebeintum is mpt 8,80 maeter baove NAP de hoeagsten terp van Nederlandj; Warffum is de grótste.
Massamedia
De massamedia is de media die e groeat deil vanne miensen in 'n bepaoldje regio bereik. Dees saort aan media maak 't meugelik dezelvendje boeadsjap ane massa euver te drage. Klassieke veurbiljer hievan zeen de lenjelike radio- en tillevieszenjers, mer ouch bekèndje websites waeren hiebie geraekendj.
De term is innen twintjiger jaore gesjape mitte kóms van nasjenaal radionètwirken enne groeatsjaolige cirkulaasje van gezètten en tiedsjrifter. Ieëve veurdet de term bekèndj is gewaore, woorte beuk en manuskripten al op groeate sjaol versprèdj.
Janse Bagge Bend
De Janse Bagge Bend is 'ne Limburgstaolege rockband oet Zöstere, veural bekind vaan hunnen einmaolege hit Sollicitere! oet 1983 en hun optrejje op Pinkpop datzelfde jaor. Ze waore woersjijnelek de ierste die popmuziek in 't Limburgs zoonge, en de twiede nao Normaal mèt nationaol succesvolle dialekpop.
Bezètting
De Janse Bagge Bend besteit oet:
Ton Meisen en Hen Omloo höbbe ieder in de WW-Band gespäöld.
Biografie
Janse Bagge Bend begós in de jaore zeveteg es zate hermenie oonder de naom Aspro Broesj. Diverse leie hadde ieder gespäöld in Carboon, 'ne gelegenheidsband dee 'n plaat maakde euver de zjus geslote kojle. De groop zaot geworteld in 't links joongerecircuit. In 1979, nao e konzèr vaan d'n Acherhookse band Normaal in Zöstere, make ze d'n euverstap nao de rockmuziek, mèt behaajd vaan väöl koperwerk evels. Hun ierste nómmer is de choquante Strontj-blues (vergliek de Drieteriejeblues vaan Normaal e paar jaor ieder). De jaore daonao bojde ze in (Zuid-)Limbörg 'n gooj reputatie op en späölde ze op versjèllende locaties, boe-oonder de Vriethof in Mestreech. In 1982 kaom de band op Hilversum 3, in 't program NOEN SJOW, mèt 't leed Sollicitere, e protesleed euver de hoeg werkloesheid in deen tied op de melodie vaan Gimme some lovin' (Spencer Davis Group). Daonao weurt 't op single opgenome en in januari 1983 weurt 't 'nen hit in zoewel Nederland (achste plaots in d'n Top 40) es Vlaondere (15e plaots in de BRT Top 30). Datzelfde jaor stoont de Janse Bagge Bend op Pinkpop. Volges 't verhaol wat de bandleje zelf vertèlle heure ze 'ne shovel, boemèt ze nao 't hoes vaan Pinkpopbaos Jan Smeets rije, um vervolges te rope: "Jan, doe mós ós laote sjpele anges duuje v'r dich diene ganse gevel hie direk oet de koeai weg!" De naom Janse Bagge kump vaan Janssen-Baggen b.v., 'n elektrotechnisch bedrief oet Geleen.
Nao 't bereike vaan landeleke bekindheid späölde ze e jaor laank op versjèllende podia door gans 't land. Daonao zakde de aondach veur de band weer in tot provinciaol proporties. Anno 2009 trejje ze nog altied op; de lèste jaore zien ze vaste gaste es openingsact vaan Pinkpop Classic.
Fresno County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 15.585 km² (6017 mijl²) boevaan 15.443 km² (5963 mijl²) land is en 142 km² (55 mijl²) of 0,91% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 52/km² (134/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 799.479 dat bestoont oet:
't Gaof 252.940 gezinne en 186.669 femilies in Fresno County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 3,09.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Polyfonie
Polyfonie is e begrip oet de meziektheorie, um 'n muzikaol textuur te besjrieve die in tegestèlling tot de monofonie mie es ein stum kint, in tegestèlling tot de monodie mie es ein stum mèt melodische weerde kint, in tegestèlling tot de homofonie neet vaan ein bovestum aofhenkelek is en in tegestèlling tot de heterofonie stumme kint die entans deils in tegegestèlde riechting en mèt tegegestèlde, complementair ritmes bewege (zoegeneump contrapunt).
Örges aanders
Diverse soorte neet-westerse meziek kinne polyfoon structure. Allewel tot sommege mezieke ouch es heterofoon kinne weure geanalyseerd, kin me zoe'ne meziek oonder mie hure in Zwart Afrika.
Isoglos
'n Isoglos is de grens vaan e gebeed boe-in e zeker taolversjijnsel veurkump. 't Geit veural um klein, systematische dialektische versjèlle die es grenze door groeter taolgebede heen loupe. Dèks is 'n isoglos 'n oetspraakversjèl vaan sommege klaanke, wat ziech beperk tot vaste posities (woordklasse).
Dialekte weure op grond vaan isoglosse opgedeild. Es dialekgrens weurt 'ne isoglossebundel genome. Dit zien e paar isoglosse die op dezelfde plaots of gans kort bie-ein loupe.
Bij de belaankriekste taolkinmerke zien miestal wel isoglosse te trèkke, meh bij kleiner eigehede moot me dèks constatere tot 't trèkke vaan 'n grens gei rech deit aon de taol-eilande die op de dialek-kaart versjijne.
Belaankrieke isoglosse in 't Limburgs taolgebeed zien de stoettoen-sleiptoenlijn, de Uerdinger Linie, de Panninger Seitenlinie, de Panninger Linie en de Benrather Linie.
Sjträöt
De sjträöt, sjträötkop of larynx is 't orgaan in de hals van miense en anger zougdere det betróch is bie de aomhaoling, besjurming van de lóchpiep en 't make van klenk. De sjträöt bevindj zich in de sjloekdermkop, en waal de hypofarynx, óngerop det puntj in de kael wo lóchwaeg en aeteswaeg waere gesjeie (orofarynx). In de sjträöt bevinje zich de sjtumbenj.
Maarten Biesheuvel
thumb|right Jacob Martinus Arend Biesheuvel ofwel Maarten Biesheuvel (23 mei 1939, Schiedam - 30 juli 2020, Leiden) waor 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Nederland. Biesheuvel sjreef veural korte verhaole. Dèks zien die verhaole otobiografisch vaan aard, en väöl devaan höbbe zien psychische probleme es thema.
Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
Selvera's
De Selvera's ware 'n Nederlandstalig schlagerduo oet Wieërt dat in de jaore 1950 en 1960 versjeije keëre de hoagste regione van de Nederlandse Top 40 behaolde en meë plate verkoch dan völ rock-'n-rollartieste oet daezelfde tied. De Selvera's besjtónge oet de zuskes Mieke en Selma "Zus" Jansen.
Biografie
De Selvera’s woorte biejein gebrach in 1954 naodat ’t duo Helma en Selma, wo Selma deil van oetmaakde, opheel te besjtaon. Mieke trooj toen es solozangeres op ónger de naam Vera en door de sametrèkking van de twee name óntsjtóng de naam Selvera’s. ’t Duo maakde zien debuut op awwejaorsaovend 1954. Door good productiewerk broke ze tweë jaor later door mèt 't leedje Twee Reebruine Ogen, hunne eësjte single, dae mètein de veerde plaatsj in de hitparaad haolde en dao 4 maondj in bleef staon. Hun groatste succes woort 't jaor daorop gelanceerd, namelik de evergreen De postkoets (van de Mesjtreechse compenis en orkesleijer Jos Cleber), dat in 1960 oetentelik 'ne platina sjtatus zou haole (in de jaore vieftig en zestig, toen singles väöl baeter verkochte es noe, beteikende dat ten minste 200.000 exemplare). Anger hits, zoa-es Sleighride in Alaska (ouch van Jos Cleber) en Zeg Kleine Ree volgde, en dèks woorte ze nummer ein in de hitparaad. Hun topjaor waas 1959, in dat jaor hèje ze meiste singles oetgebrach.
Nao 1961 ging 't mèt de populariteit wat minder en in 1963 ging Mieke Bos, zoa-es ze inmiddels haede, solo. Vervolges sjtapde ze euver nao de televisie en de musical. Zoa sjtóng ze in 1964 naeve Johannes Heesters op de plenk es Maria in de eësjte Nederlandse bewirking van The sound of music. In 1974 waas ze op TV te zeen in de jeugserie Q en Q, waa-in ze de kunstenares Berthe Bennebroeck sjpeelde. Greetje Mona, en later Jenny Donker, hèje nao ’t vertrèk van Mieke häör plaatsj biej de Selvera's ingenómme. In 1965 kaom 'n verzamelelpee oet, womit de Selvera's veur opgeheve koosjte waere besjouwd. Later kaome nog ènnige verzamelelpees oet. Selma Jansen maakde later nog 'n aantal solosingles, o.a. ónger de naam Zus Selvera.
Behauve in 't Nederlands zónge de Selvera's ouch in 't Duutsj, Engelsj en Limburgs (en waal in 't Wieërts dialek).
't Werk van de Selvera's wirt huuj nog dèks es zeutsappig en gedateerd besjouwd, neet allein taenge de achtergróndj van de zich sjteeds vernujende popmeziek, mèr ouch in vergelieking mèt 't meë dramatische laevesleed dat de Nederlandstalige populaire meziek sins ènnige decennia bepaolt. Toch heuërt me op de radio nog vrie regelmatig hun hits De postkoets en Wie schoeën ós Limburg is. Zoa woort de melodie van De postkoets in 1983 door de Volendamse band The Cats gebruuk veur hunne comeback-single La Diligence.
Singles De Selvera's
1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1967 1968
Shasta County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Shasta Shasta is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië, VS. Ziene naom kraog 't vaan de Shasta Berg, die 't op hun beurt weer kraoge vaan de gelieknaomege stam dee noe nog in maote in 't graofsjap leef. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Reddeng.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 9965 km² (3847 mijl²) boevaan 9804 km² (3785 mijl²) land is en 161 km² (62 mijl²) of 1.62% water. De Sacramento struimp door 't graofsjap, langs de Shasta Berg.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 17/km² (43/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 163.256 dat bestoont oet:
't Gaof 63.426 gezinne en 44.017 femilies in Shasta County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,52.
Plaotse
't Graofsjap heet 18 plaotse, boevaan drei plaotse geregistreerd stoon es spookstad. De twie bekindste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Kelpe
Kelpe (Nederlandjs: Kelpen) is ei vanne twieë gehuchte die oearsprunkelik Kelpen-Oler vörmdje, 't angert is netuurlik Oler. Allewiel wuuertj Kelpen-Oler in einen aosem same geneump, meh vreuger ware de gehuchte nag dudelik van einanger gesjeie. De naam Kelpe haet betrèkking toete beboewing (en direkte ómgaeving rónjelóm) tösse de Tungelderbaek en 't spaor, en 't gebied det doorlöp anen Èllerwaeg. De waeg waat nao Gratemerwaeg hètj woor oearsprunkelik 'nen diek tösse twieë vingebieden en vörmdje dus 'n dudelike grens tösse Kelpen einerzieds en Oler angerzieds. Allewiel is hie juus de beboewing van Kelpen-Older geconcentreerdj.
Twieëde Geldersje Suksessiekrieëg
175px|right|Arnold va Egmont D'r Twieëde Geldersje Suksessiekrieëg woar inne suksessiekrieëg deë i de sjpieër Middelieëwe (1423-1448) woeëd bevóchte i 't Hertogdóm Gelder. Aaleiding woar de doeëd va d'r Geldersje hertog Reinald IV. Heë sjtórf kinkerloeës, en hei-noa kós de Sjteëj en ridersjap va Gelder en Zutphe, d'n tieds 't hoeëgste bestuësjorgaan i 't Gelder, d'r 13-joarige Arnold va Egmont, d'r kleinzuën va zing zus Johanna va Gulik. Meh tegeliek woar Adolf va Berg va 't addelig hoes Berg oet 't hudige Wasseberg i Jöllig ingehöldig as nüj hertog. Beide partieë maakde óp dön buët aasjproak óp höar territoria. Dit risulteerde i inne sjtried tusje twieë addelige hoezer, waat oetintelig ónteëde i inne börgerkrieëg i 't zude va Hertogdóm Gelre (Remung en umsjtreke) en 't aagrénzjenke Gulik.