cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Indonesië
Historie
Soekarno zie beleid oontaardde al gaw in 'n dictatuur. Allewel tot heer aonvenkelek 't evewiech bewaorde door 'n verdeil-en-hierspolitiek, woort in 1965 'ne coup tegen 'm opgezat. Heer besjöldegde de communistische partij, die heer mèt 'n zuvering begós te vervolge. Generaol Soeharto, dee in zien functie 'n sleutelrol had in 't geweld tege de communiste, zètde Soekarno vervolges aof en woort in 1968 formeel president. Ouch zie bewind waor autocratisch en corrup, meh de stabiliteit die 't brach woort door 't boeteland gunsteg oontvaange. Kritiek bleef evels op de minserechte in 't land. Väöl bevolkingsgrópe voolte ziech achtergestèld bij de Javane, die in hun ouge 't land domineerde. Zoe kaom 't tot conflikte in Atjeh, op de Molukke, in Irian Jaya (noe de provincies Papoea en Wes-Papoea) en in Oos-Timor, wat Indonesië in 1975 einzijeg geannexeerd had. Ouch de massaal relocatie vaan Javane in ander deile vaan 't land - mèt es belaankriekste argumint de euverbevolking vaan Java - deeg väöl koed blood zètte. Peersvrijheid gaof 't ouch neet. Oetindelek mós Soeharto in 1998 nao fel proteste aoftrejje. Nao de zwakke Habibie, dee 'm opvolgde, woort oonder mie Megawati Soekarnoputri, de dochter vaan Soekarno, president. In dees jaore woort bitteke bij bitteke de democratie, die daoveur allein in naom bestande had, ingeveurd. In 1999 koos Oos-Timor in e referendum veur oonaofhenkelekheid vaan Indonesië, wat in 2002 geïmplementeerd woort. Ouch zaog dees periode 'n verbetering vaan de rechte veur minderhede. Zoe kraoge oonder mie de Papoea's zelfbesteur. In 2005 woort oetindelek 't militair conflik in Atjeh opgelos mèt ouch väöl autonomie veur dees provincie.
Neufmanil
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 1.006 luuj op 'n oppervlaak van 10,12 veerkante kilometer en daomèt goof 99,41 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,7% de jaor.
Rijsoord
Rijsoord (Rijsoords: Rezóórd) is e dörp in de gemeinte Ridderkerk, gelege in de provincie Zuid-Holland, mèt in 2012 3.125 inwoeners. Rijsoord weurt groofeweg begrens dor 't dörp Ridderkerk zelf in 't noorde, de gemeinte Zwijndrecht in 't zuie, Barendrecht en Strevelshoek in 't weste en Oostendam in 't ooste. Daoneve is Rijsoord bekind door de meule "De Kersenboom", die zjus wie 't dörp aon 't revierke 't Waaltje is gelege.
Mexico
Mexico is e land in Middel-Amerika en 't noordeleks land vaan Latiens Amerika. Ouch is 't 't groetste Spaonstaoleg land nao inwoeners gemete. Hoofstad is Mexico-Stad, de ierste of twiede (aofhenkelek vaan criterium) stad op de wèld. Ander stei zien Guadalajara, Monterrey en Ciudad Juarez. Mexico grens aon de Vereinegde Staote, Guatemala en Belize.
Bestuurleke indeiling
Mexico is ingedeild in 31 staote (estados), die neet nao hun hoofstad zien geneump meh hunne naom dèks al oet de Precolumbiaansen tied drage; ander naome zien in de kolonialen tied door missionaire en koloniste gegeve. Mexico-Stad ligk in 'n eige federaal distrik.
Taole
Officieel taol is 't Spaons. 7 % vaan de bevolking sprèk nog 'n Indiaanse taol; de regering erkint neet minder es 62 vaan die taole. Daovaan zien 't Maya en 't Nahuatl wiedoet de groetste. De taole die mie nao 't noorde gesproke weure zien väöl mier bedreig.
Historie
In de precolumbiaansen tied waor Mexico 't gebeed vaan versjèllende besjavinge: de Tolteke, de Mixteke, de Maya's en de Azteke. De lèste hadde e mechteg riek wie de Spanjaarde binnevele. In 1521 vereuverde de Spanjaarde, nao 'n bleudege campanje vaan e paar jaor, 't lèste deil vaan 't Azteeks riek en vestegde hei 'n kolonie.
In de jaore zesteg bezètde de Franse 't land en installeerde 'nen nuie keizer: Maximilaan vaan Habsburg. Deze regeerde vaan 1864 tot 1867, wie heer geëxecuteerd woort. Oonder de nui, conservatief presidente góng 't land ikkenomisch veuroet, meh verpauperde de bevolking en woort de vrijheid ummer mie beperk, zoetot in 1910 'n revolutie op geng kaom. In 1929 eindegde de dao-op volgende börgeroorlog en begós Mexico nog ins aon ikkenomische bleuj. Vaanaof 1970 evels verveel 't land in ermooj en verloor de regeringspartij PRI de steun vaan de bevolking, meh neet de mach, umtot ze door verkezingsfraude ummer eder verkezing wónt. In de jaore negeteg kaom lankzaam de democratisering op geng, en in 2000 verloor de PRI de presidentselecties.
Alzey-Worms
De Landkreis Alzey-Worms ies 'ne landskrink (Landkreis) in Rienland-Palts, Wes-Duutsjland. De houfplaats ies Alzey. Mit 'n groatte van 588,15 km2 en, volges de census van 31 december 2019, 129.687 inweunersj, haw de krink op dat momint 'n bevoukingsdiechte van 220 de km2. 't Gief 69 gemeintes in dizze krink.
Geulemermeule
thumb|300px|Geulemermeule en sjluusbrök De Geulemermeule ies 'n mieddesjlaagwatermeule aan de Geul, gelege in 't plaetske Geulem, gemeinte Valkeberg aan de Geul. In de achtermoer ziet 'n róndbaogvènster. De sjluusbrök bevingk ziech aan 't geboew. 't Maalwerk ies nog intak.
Boulogne-sur-Mer
thumb|250x180px|Porte des Dunes thumb|250px|Esperanto-waeltcongres in 1905
Geulemermeule
thumb|250px|right| De Geulemermeule in Geulem
Alzey-Worms
'ne Landskrink in Rienland-Palts ies vergeliekbaar mit 'ne krink in Noordrien-Wesfale (NRW). 't Geuf ivvels get oetzongeringe. Zoa zin de gemeintes in 'ne landskrink väöl kleiner en vörme zelfs de kleinste dörpkes 'n gemeinte, wiel de gemeintes in NRW väöl groater zin (vergeliekbaar mit de Nederlandse en Belzje gemeintes. In Rienland-Palts zin de Landskrink dan waer verdeild in verbandsvrie gemeintes (Verbandsfreie Gemeinden), verbandsgemeintes (Verbandsgemeinden) en verbandsangehuèrde gemeintes (verbandsangehörigen Gemeinden). De verbandsvrie gemeintes zin, zjuus wie de krinkvrie sjtae in NRW, neet aafhenkelek van de krink. De verbandsgemeintes zin dat, zjuus wie de geweun gemeintes in NRW, waal aafhenkelek van de krink. De verbandsangehuèrde gemeintes höbbe meh hièl wieneg mach en moete daovan 't meiste deile mit de verbandsgemeinte woa ze tot behuère. Hiedoor lieket 't gemeintebesjtuur van Rienland-Palts väöl miè op dat van Frankriek, 't land wat in 't ièrsjte decennium nao de Twiède Waereldoorlog Rienland-Palts haet opgeriech en haet bezat.
Boulogne-sur-Mer
Boulogne-sur-Mer (Nederlands: Bonen of Beunen, Latien: Gesoriacum) is 'n sjtad in 't Fraanse departement Nauw van Calais, regio Nord-Pas-de-Calais. Ze liekt an de Opaalkus. De roond de 50.000 inwoners van Boulogne-sur-Mer neumt me Boulonnais.
Geulemermeule
Historie
De meule dateert van veur 't jaor 1306, want op 27 oktober van dat jaor weurt ze geneump in ein akte es bezietting van 'ne zekere Goswijn van Berg. Geulem es naam ies dan nog neet bekènd en Berg liek bovenop de Geulemerberg. De watermeule haet ein raad mèt bove-aandrieving aan eine meuletak van de Geul. 't Tegewoordige mergele geboew sjtamp oet 1768 zaet 'ne gevelsjtein. In dat jaor woorte de besjtaonde geboewe gans gerenoveerd door de toenmalige meulenaer Arnoldus Josephus Quaedvlieg. Dae kreeg de meule in 1763 in ièwig doerende erfpach van 't kapittel van Sint Servaos, dat saer 1709 de meule in beziet hou. Meule en weuning woorte door häöm opgetrokke oet mergelsjtein en veurzeen van 'n panne-zaaldaak en hèlsjteine vènster- en deurómliestinge. Quaedvlieg waor ièrder meulenaer van de Ouw Banmeule van Meersje, de latere Groate Meule. In 1768 hou Quaedvlieg ouch de banmeule van Valkeberg in pach.
Alzey-Worms
Alzey is de einsegste verbandsvrie gemeinte in dizze krink.
Boulogne-sur-Mer
Historie
Boulogne-sur-Mer waor de eind- of beginpeunt van 'ne Romeinse heerwaeg vanoet of nao Kölle: de via Gesoriacum ad Colonia Agrippa. De Romeine neumde de sjtad Bononia. Bies de Vraej van de Pyreneeë waor 't de hoofdsjtad van 't graafsjap Bonen en makde 't deel oet van de Sjpaanse Nederlande. Oondanks d'r Vlamsjkleenkende naam waor de sjtad al saer d'r vèrtieënde ieëw Franssjpraeëkend. Ida van Bonen waor de moder van Godfried van Bouillon dae waor warsjienglèk oet Boulogne-sur-Mer aafkomstig.
Monumaente en bekiekenswaeërd
In Boulogne vón 't örsjte Esperanto-waeltcongres plaatsj van 7 tot 12 augustus 1905 in het biezieë en mèt 'n groeëte ról van d'r ontwerper van de taal, Ludovich Zamenhof. Doe waeërt Esperanto vör 't örsj dör väöl luuj tegeliek gebroekd en ooch waoërt de Verklaoring van Boulogne gepresenteerd. In maart 2005 vón d'r 'n groeëte herdeenkingsbieeenkomst plaatsj.
Ruimtetoerisme
Ruimtetoerisme is 'ne vörm vaan toerisme woebij 't reisdoel de ruimte is. De ruimte is daobij gedefinieerd es beginnend op 100 km huugde vaanaof de Eerd (de Kármánlijn). Tot noe touw zien 7 lui es toeris is de ruimte gewees.
Geulemermeule
Historie
De meule bleef eigendóm van de familie Quaedvlieg pis 1855 toen ze woort verkoch aan Caroline Colpin, weduwe van Balthasar Cruts oet Eigenbilsen (Belsj). Zie verpachde ze weer aan Noël Brune, 'ne bekènde meulenaer in Meersje. In 1884 woort de meule door vererving eigendóm van baron Rodoiphe de Lamberts Cortenbach dae getrouwd waor mèt de dochter Caroline Cruts-Colpin. En in 1920 verkoch Cortenbach de meule mèt 't hoes, sjuur, sjtal, erf en tuin aan de meulenaer Joseph Biermans oet Geulem. Dae bleef èvvel mèt de betaling in gebreke, zoadat de meule mèt aanhuèrighede in 't zelfde jaor nog openbaar woort verkoch. De meule woort toegeweze aan Fanny Enthoven, getrouwd mèt de industrieël Pieter Carel Zuyderhoudt, oet Berg. Door financiële probleme van 't echpaar Zuyderhoudt-Enthoven woort de meule in 1936 opnuuj in de openbare verkoup gebrach. Nuje eigenaer woort noe de gemeinte Berg en Terbliet die planne hou um de meuletak te dempe, umdat de meule in 't verleje 'n euversjtruiming hou veroarzaak doordat zich voel en hui tege de lossjluze van de meule hou aafgezat. Ónder drök van de Sjtichting 't Limburgs Landsjap en de Vereniging De Hollandse Molen woort de gemeinte d'r van weerhoute um häör planne ten oetveur te bringe en bleef de besjtaonde situatie gehandhaaf.
Ruimtetoerisme
Charles Simonyi is d'n einegste dee twie kier es toeris in de ruimte is gewees.
Geulemermeule
Historie
In 't begin van de jaore fièrtig woort de meule gerestaureerd mèt mètwèrking van de Welstandsafdeling van de Limburgse Streekplannendienst en koos ze nao langen tied wir in gebruuk waere genómme, wat veural in de oorlogsjaore veur de luuj in de umgeving 'ne weldaod is gewaes.
Hujige eigenaere
In 1949 verkoch de gemeinte Berg en Terbliet de meule aan Joannes Bemelmans, dae ze al vanaaf 1930 in pach hou. Toen Bemelmans in 1955 euverleej woort de meule boete gebruuk gesjtèld. Weduwe Melanie Bemelmans begoes daonao 't geboew te exploitere es hotel-café-restaurant.
Ruimtetoerisme
Touwkoms
Virgin Galactic wèlt in de touwkoms vlöchte aonbeje, die roond de 200.000 dollar mote goon koste. De vlöchte zalle plaotsvinde in 't ruimtesjeep SpaceShipTwo, wat gelanceerd weurt vaan-oonder 'n moojervleegmesjien White Knight Two. De bedoeling is tot d'r 5 ruimtesjepe gebruuk goon weure, boe-in 2 pilote en tot 6 passagiers kinne vlege. SpaceShipTwo liekent op 'n vleegmesjien en zal ouch op dezelfde meneer lande op 'n landingsbaon.
Geulemermeule
't Meuleraad
't Waterraad bevingk ziech in 'ne groatendeils ope umboew aan de ziejkant van 't meulegeboew, woadoor 'n deil van 't raad ziechbaar is. 't Lessenaersdaak sjluut aan op 't hoag panne-zaaldaak van de meule, woadoor 'n harmonisch gehièl óntsjteit. In de 19e ièw woort de krach geleverd door 'n liègwèrkend mieddesjlaagraad mèt 'ne doorsjnee van 6,90 maeter en 'n breidte van 0,86 maeter, dat in de jaore tachtig van de 19e ièw van 'ne krop woort veurzeen.
Ruimtetoerisme
Touwkoms
Intösse is ouch 't bedrief Blue Origin bezeg met tesvlöchte vaan 't ruimtesjeep New Shepard, boe-in 6 persoene passe. De capsule vaan New Shepard land mèt parachute en de draagrakèt zal rechop lande op de plaots boe-op zie gelanceerd woort en kin daonao ouch weer hergebruuk weure.
Geulemermeule
't Meuleraad
In 1931 woort 't besjtaonde waterraad vervange door 'n iezere raad mèt houte sjoepe aafkómstig van de Groate Meule in Meersje toen die woort oetgeveurd mèt 'n döbbel turbine. Dit raad haet 'ne middellien van 5,70 m. en 'n breidte van 1,10 m. en is veurzeen van 'ne nuje gemetselde krop. De ónderkante van de sjoepe kaome hiedoor 'n hauve maeter hoager te liegke, wat ten koste góng van 't vermoge umdat 'n deil van 't verval verlore ging.
Maotreigele tege watereuverlas
Um euversjtruiming en watereuverlas door opeinhouping van voel bie de lossljuze te veurkómme, woorte dees in 1968 weggehaold. Umdat 't water daodoor neet miè gesjtuwd koes were bleek dit 'ne verkièrde ingreep te zin, umdat de Geul ein barrière kwiet waor en reigelmaotig laeg leep. Um dit te veurkómme woort in 1972 'n nuuj sjluus mèt 'n sjuuf aangebrach. Door zien aafmetinge waor dees sjuuf èvvel neet miè envoudig te bedene en daorum woort ein döbbel windwerk aangebrach zoadat bedening door twiè persone meugelik waor. Later woort 't windwerk veurzeen van 'n electrische bedening, woadoor 'n minimum waterpiel in de meuletak beter gehandhaaf koes were. Zoa bleef 't karakter van 't karakteritiek meulegeboew behoute.
Computernètwerk
E computernetwerk is, kort gezag, e systeim womit computers mit ein kalle. 't Belaangriekste veurbeild vaan e computernetwerk is 't internet, e groat netwerk tot is opgeboewd oet kleinder computernetwerke euver de ganse waeld. Anger computernetwerksysteime zin ATM en AppleTalk.
E computernetwerk is e veurbeild vaan ein kommunikaasjenetwerk. Anger kommunikaasjenetwerke zin beveurbeild het POTS (Plain Old Telephone System, ingelsj veur Gans Nemaal Tillefoon Systeim) wao eure vaste telefoon op aangesjlote zit, 't GSM-systeim, en 't HAM-radiosysteim.
Meistes zin computernetwerke opgeboewd mit e verdeiling in laoge. Veur dees laoge te omsjrieve zin modelle opgesjtild. E model tot väöl gebroek wurt in beuk is 't OSI-model, veurtot 't ram väöl laoge d'rin haet, zoa tot alle laoge daes te mesjiens waal wils gebroeke örges d'r in zitte.
Zwake bosone
De zwake bosone zint iekbosone. Ze zint óntdèk in e bellevaat.
Kreuzau
Kreuzau is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 41,73 km² en 17.071 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 409 de veerkante kilometer.
't Op 145 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 11 oortsdeile.
Schizo
Schizo is 't vijfde album vaan de Haorster punkband de Heideroosjes. 't Kaom oet in 1999, roond d'n tied tot de band oetgebreid door Europa waor goon toere. Ouch al daorum is 't album weer gooddeils Ingelstaoleg. Wijer gief 't twie leedsjes in 't Nederlands, boe-oonder de livekraker "Val maar dood", en e leedsje in 't Haorsters, 'n unicum veur de band. Ouch opvallend is 'ne cover vaan de Spice Girls-hit "Wannabe".
Harrie Smeets
Hendrikus Marie Gerardus (Harrie) Smeets (Heële, 22 oktober 1960) is 'ne Nederlandse roeëms-kattelieke geestelige en bussjop. Seër 8 december 2018 is heë d'r veerentwintigste bussjop van 't busjdóm Remung, d'r ópvólger va Frans Wiertz. Zing woapesjpruëk is In Gods naam mensen liefhebben.
Harrie Smeets is 'ne iereburger va Venroa.
Homo
Mit Homo kan waere gemeindj:
1804
Gebäörtenisse
thumb|right|150px| Kroaning van Napoleon, sjilderiej van Jacques-Louis David. thumb|right|150px|Lewis en Clarck expeditie aafgebeeld op 'ne 5 dollar-cent munt
Gebore
thumb|right|150px|Georg Sand, gebaore op 1 juli 1804.
Reliek
'n Reliek (van 't Latiense reliquiae) of relikwie ies ('n deil van) 't lief van, of 'n veurwerp dat verband hèlt mèt 'ne heilige. Echte relieke zint, meistal, 't lichaam van 'ne heilige of deile devan. Representatieve of kóntakrelieke zint veurwerpe, die verband houwe mèt 'ne heilige. Zoa-es deukskes die door kóntak met 't graaf van 'ne heilige ouch es gezegend besjouwd were. Relieke en kóntakrelieke woorte en were bekeke es plaatsvervanging veur 'ne heilige.
Historie
Vanaaf de veerde ièw woort 't gebeinte van heilige dèks ónder d'n altaor biegezat. Vanaaf de twelfde ièw, woort in eder altaarblaad 'n klein eupening gemaak, gevöld mèt 'n relikwie. Dat waor 't "graaf".
Reliekhouwer
'n Reliek weurt bewaard in 'ne reliekhouwer. Dat kènt 'n kieske, 'n köfferke of relieksjrien zin, van kosbaar materiaal en mèt meistal 'n sjoan versering d'r op. Sóms kreeg zoane houwer de vörm van de betreffende reliek. Veurbeelde zin 'ne erm of e boorsjbeeld. Zoa were ze dan ouch ten toangesjtèld. De reliek van 't heilige kruus haet dèks 'n kruusvörm.
Minister van Sjtaot
De titel van Minister van Sjtaot is in Nederlandj eine eretitel dae in oetzonjerlikke gevalle op veurdrach van'ne ministerraod weurdj toegekindj door de Keuningin aan politici of sjtaotsliede, die gein publieke functie meer vervulle. De titel haetj gein wettelikke basis. 't Kabinet dreugtj emes veur es Minister van Sjtaot, wonao de ministerraod d'rmit in kan sjtumme.
De ministers van sjtaot make taegewoordig geine deil oet van'ne ministerraod, mer kinne in sommige situaties door de keuningin waere geraodpleegdj, biejveurbeeldj biej ein kabinetsformasie. Ouch kan aan ministers van sjtaot op anger momente om advies waere gevraogdj, biejveurbeeldj biej gecompliceerdje sjtaotsrechtelikke kwesties. Daonaeve waere ministers van sjtaot waal ins gevraogdj om de regering biej bepaoldje gebeurtenisse te representere.
De titel weurdj toegekendj veur 't laeve. Mer aevegood is de titel zes dragers ontnomme. Naeve ein aantal dissidente tiedes de Belsje revolusie ouch in 1819 van Gijsbert Karel graaf van Hogendorp, veur ziene kritiek op 't financieel beleid van keuning Willem I, en in 1947 aan Dirk Jan de Geer, veur zien sjtandjpuntj in'ne Tweede Waereldoorlog.
Veur de Tweede Waereldoorlog kwaam 't regelmaotig veur det Ministers van Sjtaot publieke functies vervuldje, zo ware biejveurbeeldj Cort van der Linden en Colijn Minister van Sjtaot terwiel ze premier ware. Nao de Tweede Waereldoorlog is Louis Beel de enige persoon dae nog zitting haaj in'ne ministerraod terwiel hae Minister van Sjtaot waas.
Marga Klompé is de enige vrouwelikke Minister van Sjtaot in'ne gesjiedenis.
Bronne
Dit is ein vertaling vanoet de nederlandstalige Wikipedia nao 't Oeals
Zeventiende iew
zèstiende iew -- zeventiende iew -- achtiende iew
De zeventiende iew vaan de christeleke jaortèlling leep vaan 1601 t/m 1700. Dees iew maak deil oet vaan de Vreugmodernen Tied. De ierste hèlf vaan de iew woort gekinmerk door hel religieus oorloge in Europa, 't gevolg vaan oontwikkelinge in d'n iew daoveur. Aon d'n aandere kant waor 't d'n tied tot in Europa de kunste en wetensjappe ziech hel oontwikkelde (barok) en boe-in de kolonisatie vaan de Nuie Wereld doorgóng. In Nederland kint me dezen tied es de gouwen iew, veural door de zier groete bleuj vaan Nederlandse kuns, wetensjap en militair mach in deen tied.
Groete gebäörtenisse
thumb|Kèrkrewien in Jamestown, de ierste geslaogde Ingelse kolonie in Amerika. thumb|Nederlandse en Spaonse oonderhandelere teikene hun deil vaan de Vrei vaan Munster. Sjèlderij vaan [[Gerard Terborch.]] thumb|Oonderhandelinge veur de Vrei vaan Karlowitz, die de mach vaan 't Osmaans Riek sterk trökdroong.
Oontdèkkingsreize
thumb|'ne Replica vaan de Duyfken, 't sjeep boemèt in 1606 Australië woort oontdèk. De groetste oontdèkkinge waore al in de vieftiende en zèstienden iew gedoon, meh de wereldkaart vertuinde nog väöl witte vlekke. Australië woort oontdèk, zoewel bij touwval es in 'n zeuktoch nao 't Zuidland. Oonderwijl verkóste en koloniseerde de Russe Siberië. N.B.: Alle oontdèkkinge zien vaanoet Europees perspecief.
Natuurwetensjappe
thumb|Galileo Galilei, oontdèkker vaan maone bij Jupiter en aonhenger vaan 't heliocentrisch wereldbeeld.
Religie
thumb|Titelblaad vaan de Staotevertaoling.
Sport
Wat veer sport neume bestoont in de zeventienden iew koelek. Sommege speule die v'r noe es groete sporte kinne, woorte toen evels al gedoon.
Persoenelekhede
thumb|Lowie XIV, de keuning dee Fraankriek in de zeventienden iew mechteger es oets maakde. thumb|Christiaan Huygens, 'ne väölzijege natuurwetensjapper. thumb|Peter Paul Rubens (zelfportrèt).
Landgraaf
Landgraaf kint zin:
Hjartdal
thumb|De ligking van Hjartdal in de pervincie Telemark. Hjartdal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 1.619 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 798,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 2. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 0827.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 1,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Schälse
Et Schälse (op hochdeutsch: Schelsen) is e Dörrep, dat zick 1975 beij Jlabbach jehüert. Dovüür jehuede Schälse met Jiesekereke nohm Rheedt. Janz vröer joev et e Amp Jiesekereke-Schälse, datt huede beijm Kreis Jlappach-Lank.
Em Schälse läeve önjevier 2.100 Lüüt.
Decker un Horster Schälse (on de Hu-esch)
Dä wässlische Deel vom Schälse huet vröer, also bess die Franzuese koeme, bej Deck on heesch dässhalleff "Decker Schälse". Opp die anger Siet lick "Horster Schälse", dat vröer bei Kurkölle huet. Noch hüüt kalle die Lüüt vom Decker Schälse vom "angere Dörrep", wenn se et Horster Schälse mejne. Ömjekiet es et jenauso. Wo jetz jenau die Jrenz tösche die zwei Deele ess, ess komplezeet. Jedenfalls jehüert die Schloss-Deck-Stroot beim Decker Schälse un die Horster Stroot beim Horster Schälse. Beijm Horster Schälse jehüere och die Hoonschafte von de Hu-esch: Duuvehött, Leppershött, Looshoff on Stadt.
Watt em Schälse loss ess
thumb|Kerrek Schälse En Schöll jivv et alt önjevier vittzich Joer nemmieh, 1969 hant se die alde Volleksschöll an de Katzebuer-Stroot tojemäck. Jätz mötte die Blaare memm Buss nohm Jiesekerke vaare. Näeve die ahl Schöll lick ene Sportplaaz, do spellt der SV Schälse, dä et zick 1983 jitt, dä äver noch nie högder jekomme es wie Kreislija.
Ävver en kattollesche Kerrek es noch do. Die wued 1938 jebout on heesch Zink Jupp. Bloos enne eje Pastuer hatt Schälse zick 1978 nemmieh, av en to kütt dä vomm Jissekerreke on dejt en Mäss läese. Die evvangjellische Schälser - odder wie die kattollesche saare: "die Blaue" - jehüere bej die Kerrek em Kellzeberresch, watt beij Jöösche jehüet, un lotte sesch och do om Kerrekhoff bejraave - dobei ess ett Jiesekereke vüll nöer.
Langerwehe
Langerwehe is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 41,46 km² en 13.478 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 325 de veerkante kilometer.
't Op 158 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 15 oortsdeile.
Schälse
Schälser Platt
Em Schälse kalle die Lüüt Schälser Platt, so wie die Siet he jeschrieve ess. Datt ess önjevier et selleve wie Rheer Platt. Die Lüüt saare also hee: "Mer eäte mött dämm Läepel uut dämm Äetkäetel". Schälse lick jenau an de Benrather Linnisch: e besske mieh süütlisch on östlisch kalle die Lüüt alt bald wie em Kölle un saare also: "Mer ääße met dämm Lääfel uss dämm Ääßkääßel". Wemmer also meijnt, de Benrather Linnisch wüür die Jrenz von de ripoarische Sproch, dann jehüere die Schälser nemmieh dobej, sondern beij et Öslimburjesch-Ripoarisch.
Neuville-lès-This
Neuville-lès-This, neet te verwarre mèt 't kortbie gelege Neuville-lez-Beaulieu, ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 373 luuj op 'n oppervlaak van 7,74 veerkante kilometer en daomèt goof 48,19 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,2% de jaor.
Hièkerbeek
thumb|De Sillebeek in 1974 De Hièkerbeek (Nederlands: Hekerbeek) ies 'n ziebeek van de Geul, die óntsjpringk in de buurtsjap De Hièk in de gemeinte Valkeberg aan de Geul. Ze sjtruimp dan wiejer door de gelieknamige wiek De Hièkerbeek en passeert 'ne duker ónder 't sjpoor Heerle- Mestreech.
't Lètste gedeilte van diet rivierke, riechting de Geul, dreug de naam Sillebeek. De grub daovan sjteit in de zomer meistal druèg. 't Ies dus 'n druègbeek of regebeek, woa allein water in sjtruimp nao langdoerig rege of doaj. Tegewoordig loupe de lètste 250 maeter door rioleringsbuze ónder de grónd nao de Geul.
Nordanstig
Nordanstig is 'n gemèndje in Gävleborgs län, Zwede. De gemèndje tèltj 9.799 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.380,12 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 7,1 luuj de km².
Priscila Fantin
Priscila Fantin de Freitas (Salvador, 18 fibberwarie 1983) is 'n Braziliaanse actrice.
Nordanstig
Demografische óntwikkeling
3,80% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Rechhook
'n Veerkantj is 'n bezunjere rechhook: 't is 'ne rechhook woebie alle ziej aeve lank zeen.
Bilabialen approximant
De bilabialen approximant of bilabiaal glitsjklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Kènmirke
Kènmirke vanne bilabialen approximant zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs is de bilabialen approximant de gebrukelike oetspraok veure klank dae me mitte litter <w> waerguuef. De bilabialen approximant geldj es 'nen haafklinker dae aafwusseltj mitte toewe gerónjen achterklinker (oe); in dit val en bie en anger gerónje achterklinkers wuuertj t'r döks waal labio-velair  oetgespraoke. Dees labio-velair oetspraok mót ieërehaer in edere posiesje zoea geklónken höbbe. Gewuuenlik is de bilabialen approximant stumhöbbendj in 't Limbörgs, behauve allofoon in stumloeas ómgaevinge.
Merzenich
Merzenich is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 37,92 km² en 9903 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 261 de veerkante kilometer.
De op 14 meter hoegte ligkende gemeinte is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer oortsdeile.
Savoie
thumb|Ligking van 't departement Savoie. 't Departement Savoie is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 73. 't Is gelaengen in 't zuudoeastelik deil van 't landj, grenzendj aan Italië enne departemente: Haute-Savoie, Ain, Isère en Hautes-Alpes. De houfstad is Chambéry.
Tanum
Tanum is 'n gemèndje in Västra Götalands län, Zwede. De gemèndje tèltj 12.254 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 923,58 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 13,3 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
8,37% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Michail Gorbatsjov
Tiejes zien amb es secretaris-generaal van 't Centraal Committee (1985-1990) en prizzendènt vanne Sovjetunie (1990-1991) introduceerdje d'r twieë nuuj vörm aan beleid"" glasnost ("aopenheid") en perestrojka ("herstrukturering"). Mit glasnost goof Gorbatsjov óngekandje vrieheid van spraeke; perestrojka waas veur 't politisch stèlsel te democratiseren enne burocratische, ónproduktieve economie te verbaetere door vriej mert in te veure.
Dore verangeringe die d'r inveurdje inne Sovjetunie verangerdje de ganse werreld. De supermachsverhajinge versjuufdje naodet de Kaje Krieg aafleep, de waopewèdloup aafbremsdje, de geopolitische kaart van Europa verangerdje door 't oetereinvalle van versjillige lenjer enne val vanne Berliense Moer enne vereiniging van Duutsjlandj. Ónger zienen opvölger, Boris Jeltsin, veel de Sovjetunie oeterein en takeldje 't communisme aaf.
In 1990 kreeg Gorbatsjov de Nobelpries veure Vraej.
Pools
Alfabet
't Pools weurt gesjreve in 't Latijnse alfabet en heet 32 grafeme, det keump doordet sómmige mit diakritische teikes es epaarte grafeme gezeen weure. 't Poolse alfabet is es volg:
De letters q, v en x weure neet tót 't Poolse alfabet geraekend, wiewaal dees letters in sómmige lienwäörd en in eigename gevènje weure. 't Diakritisch teike ´ heit kreska ('sjtriepke'), de ˛ weurt ogonek ('sjtartke') geneump en 't tupke óp de ż heit kropka ('tupke').
't Pools heet daonaeve 7 digrafe:
Sómmige sjpraokklaanke höbbe mie es ein grafeem:
Fonologie
De fonologie vaan 't Pools en die vaan anger Lechitische taole kenmerk zich veural deur väöl nasaal vocaole, gepalataliseerde mitklinkers en paroxytonie.
Substantieve
Wie de meiste Slavische taole (behauve 't Bulgaars en Macedonisch) heet de Poolse taol geine artikele en is ze 'n echte flectietaol. Ze heet zeve naomvalle - de nominatief (mianownik), genitief (dopełniacz), datief (celownik), accusatief (biernik), locatief (miejscownik), instrumentaal (narzędnik) en vocatief (wołacz) -, die in de drei genera en de twie getalle trökkoume. Bie de menneleke wäörd gief 't ouch nog semantische taengesjtèllinge: bezeeld/ónbezeeld (in 't inkelvoud) en persuunlik /ónpersuunlik (in 't miervoud). E derde getal, d'n dualis, is iewe trök wied oet de taol verdwene, behauve bie de drei wäörd oko ("oug"), ucho ("lats") en ręka ("handj").
Verbe
Wie in de meiste Slavische taole heet in 't Pools 't verb twei aspekte, 't imperfektief en perfektief. De persoensvörm congrueert hei dèks neet allein in persoen en getal mer ouch in geslach mit 't subjek:
Es me dees perfectieve verbe in 't presens zèt, weurt hunne beteikenis die vaan futurum:
Imperfectieve verbe höbbe in 't presens de beteikenis vaan duratief (Ingels:progressive tense)
't Futurum weurt analytisch gevormd door ' n combinatie vaan 'n vorm vaan 't hulpverb być ("zien") en de infinitief of 't voltoejd particiep (gein beteikenisversjil):
Neuville-lez-Beaulieu
Neuville-lez-Beaulieu, neet te verwarre mèt 't kortbie gelege Neuville-lès This, ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 333 luuj op 'n oppervlaak van 35,92 veerkante kilometer en daomèt goof 9,271 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,22% de jaor.
Li Bai
Li Bai (701 - 762), vreuger meistes Li Po, waas 'ne Sjinesen dichter. Li Bai, biegenaamp  d'n Ónstèrveliken Dichter, wuuertj dök same mit Du Fu besjoewdj es eine vanne eminentste dichters oete litteraer gesjiechte van Sjina. Toet op huuj zeen zoea 1100 van zien gedichter bewaardj gebleve. De ieëste euverzèttinge nao 'n wèsterse spraok kómmen oet 1862, doe de Franse markies D'Hervey de Saint-Denys zien Poésies de l'Epoque des Thang oetgoof.
Inne wèsterse cultuur is Li Bai minder bekèndj; al speeltj t'r hie-in toch waal 'n rol. Zoea zatten Ezra Pound en Hans Bethge versjillige teksten en gedichter euver. Oppe euvergezatje tekste van Bethge componeerdje Gustav Mahler 't bekèndje wirk Das Lied von der Erde. David Hartsema sjreef De ballade van Li-Po, door Lenny Kuhr op meziek gezatj en gezóngen op zien ieëste LP "de Troubadour" (1969).
Euver 't verloup van zie laeven en zien herkóms is ummer väöl gespeculeerdj gewaore. Hae wóndje in zien jeug in Sichuan, mer euver zien herkóms wuuertj door sómmige gesuggereerdj det t'r Törks woor en dus neet es Sjinees woort gebaore. Wiejer wiltj 't verhaol det t'r weigerdje staotsexames te doen; die wore doe 'ne wichtige sociale sjakel; zónger dees waas feitelik gein meugelikheid veure sociaal en cultuur leier van Sjina te beklumme. Hae zów aevel waal vanwaenge zien talent ane keizer zeen geprizzenteerdj en bie dem in deens kómme. Zie laeve waas daoróm neet ummer aeve stabiel. Veur in deens/gelieërdje zeendje persoeane wie Li Bai kóste góns en óngenäöj snel aafwussele, wodoor me ouch waal van riekdóm nao ermooj kós gaon. Juus inne periood worin Li Bai laefdje waas dit zeker 't geval.
Volges väöl luuj is det ónnag in zien poëzie trögk te vinje. Döks is dees melancholiek en sómtieds filosofisch, meistes ouch lechelik en gevatj. Verhaole doon de runj det t'r allein gooj gedichter sjreef wen d'r zaat woor. Wiejer steitj Li Bai bekèndj es 'ne laevesgeneter en 'ne netuurleefhöbber.
12 jannewarie
12 jannewarie is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n twelfden daag vaan 't jaor; in e gewoen jaor koume daan nog 353 daog, in e sjrikkeljaor nog 354.
Fernanda Rodrigues
Fernanda Erlanger Rodrigues (Rio de Janeiro, 21 oktober 1979) is 'n Braziliaanse actrice.
Hellendoorn
frame|Ligking vaan Hellendoorn in Euverijssel Hellendoorn (Sallands: Heldern) is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Euverijssel, mèt 139,03 km2 (daovaan 0,88 km2 water) en (per 1 april 2016) 35.680 inwoeners. 't Dörp zelf heet in 2015 6.155 inwoeners. 't Ligk in de "plusregio" Twente, meh huurt historisch bij 't Salland. Ouch cultureel en taolkundeg slut 't beter bij 't weste es bij 't ooste aon. De gemeinte umvat de plaotse Daarle, Daarlerveen, Eelen en Rhaan, Egede, Haarle, Hancate, Hellendoorn, Hexel, Hulsen, Marle en Nijverdal. 't Raodhoes steit neet in Hellendoorn meh in Nijverdal.
Racisme
Racisme ès ein ideologie (en acties dae dao-oet volge) gebasseerd op het (sociologische en/óf biologische) concep’ ras. Racisme haet deks ei (hendeg) negatieve connotatie. Den term racisme kin op versjèllende menere verstoon weure en ein ángere beteikenis höbbe bènne versjèllende contexte:
Theorie: Racisme es theorie dae de superioriteit vaan ein bepaald ras verkondèg (en doamèt ouch den inferioriteit vaan ángere rasse). Discriminatie kin doabie het gevolg zien.
Rassediscriminatie: Discriminatie op gróndj vaan emes ras. Euver het algemein liek deze definitie het mieste te weure gebruuk en ès sterk verwant aon de algemeine definitie vaan discriminatie en xenofobie. Evels kin deze definitie luuj taege de boors’ stoête (umwille vaan zienen algemeniteit). Deze definitie deit namelik ein bepaolde inwisselbaarheid implicere in het gebruuk vaan racisme tösse versjèllende rasse en negeert daobie de deepgewortelde culturele en sociale context vaan racisme.
Historie
Inne aaj gesjiechte waas väöl etnocentrisme (anger völker woorten es barbaars betrach), meh mieër óm cultureel es rasselike grunj. In 't antisemitisme wie det inne vieftieëndjen ieëf in Spanja oplaefdje, woorte religieus-cultureel elemente vermingk mit rasselike. Vanaaf de zevetieëndjen ieëf óngersjèdje theologen 'n hiërarchie worin de blanke of witte miens 't kórtste bie God sting, den de "neger" (ofwel de duustere Afrikaan), den d'n aap en zo wiejer. Netuurweitesjappelike rastheorieje óntstingen inne neugetieëndjen ieëf. Me mèndje det bepaoldje rassen e netuurlik rech hawwen op 'n hoger positie en det 't superieur blank ras door verminging mit anger rasse t'n ónger dreigdje te gaon. Inne wètte van Neurenberg, aangenómme dore nazi's in 1935, woort eder seksueel kóntak tösse Duutsjers (ariërs) en joeade verbaoje. Nao d'n Twieëdje Weltkrieg óntstinge sterke anti-racistische tendense, die ónger anger lèdje toet 't VN-Verdraag taenge rasdiscriminatie. Op 't ènj van 1991 woort inne VN 'n resolutie ingetróch die zionisme geliekstalj mit racisme. In 2001 woort in Durban, Zuud-Afrika, 'n VN-conferentie taenge racisme gehaje. Dees lèdje toet e groeat aantaal aanbevaelinge, meh mót es mislök waere betrach dore euverhieërsjendje controversen euver ónger anger vermèndje praktieke van racisme en genocide van Israël. De conferentie verklaordje slavernie toet ein vanne misdäöj taenge de miensjelikheid, meh aan staote woort gein juridische verplichting opgelag veur compensatie te betale.
Boson
E boson is e deilke det 'ne ganstalige spin haet (0, 1, 2, ...), in taengestèlling tót e fermion det 'nen halftalige spin haet (1/2, 3/2, 5/2, ...). De bosone kinne wiejer waere ingedeildj:
Wiejer kèntj me nag 't biezunjer higgsdeilke det óngerdeil is van 't standerdmodel en verantjwuèrdelik zów zeen veur de massa van elementair deilkes.
Fast forward
Fast forward is 't zèsde studioalbum vaan de Haorster punkband de Heideroosjes. 't Album kaom oet in mei 2001. 't Album besteit oet korte, weer veural Ingelstaolege leedsjes; mèt minder es veerteg menute meziek is 't ouch veur deze band 'n korte plaat. Op 't album zien gasbijdraoge vaan Tren van Enckevoort (accordeonis bij Rowwen Hèze) en Henny Vrienten (bassis vaan Doe Maar) te vinde.
Hitsucces
't Album stoont mer kort in d'n Album Top 100 (drei weke) en kaom neet hoeger es de 37e plaots. Heimèt waor Fast forward dujelek minder succesvol es zien veurgengers.
Kviteseid
thumb|De ligking van Kviteseid in de pervincie Telemark. Kviteseid is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 2.575 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 708,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3,6. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 0829.
James Watt
James Watt waas 'ne Sjotse ingenieur, gebaoren op 30 jannewarie 1736 te Greenock, Sjotlandj, en gestórven op 19 augustus 1819 te Heathfield, Ingelandj.
James Watt wuuertj besjoewdj es d'n oetvinjer van 't stoummesjien. Veur zienen tied wore waal poeaginge gedaon van ónger anger Thomas Savery en Thomas Newcomen veur mit stoum nöttig wirk te verrichte, meh dees vreug mesjiender hawwe mer eine cilinder en 'n efficiëntie van minder es ei percent. Dit lèdje mieë toet verspilling van brandjstof es toet einige nöttige prestatie. James Watt zoog in det e wirkzaam mesjien neet allein verhitting, mer ouch keuling vereisdje. Hae verbónj 'nen twieëdje condensorcilinder aan zien apparaat die d'r gekeuldj heel enne efficiëntie spróng op nao 8%. Mit later verbaeteringe haoldj d'r oetènjelik 19% en daomit haw d'r e wirkendj stoummesjien womit t'r de Industrieel Revolutie bewirkstèlligdje, die 't laeve vanne miens oppe aerd aanzeenlik verangerdj haet.
Later woort de einheid van vermoeage in 't SI-systeem nao dem verneump: ('n gleujlamp van 60W verbruuk dus 60 Joule de sekónd.)
Hoes Eyll
right|thumb|Hoes Eyll Hoes Eyll, ouch wel Croonenhof geneump, is 'n landhoes in de Mestreechse wiek Hier. Dit groetendeils achtienden iews hoes is sinds 1956 'n rieksmonumint, zjus wie de bijbehurende Hoeve de Croon. Bezunder in 't interieur zien de stucwerkdecoraties vaan Petrus Nicolaas Gagini.
Historie
Oersprunkelek hètde 't hoes Croonenhof. In 1570 waor 't in bezit vaan Dionysius Sutendael, dee in 1584 börgemeister vaan Mestreech woort. De huidege naom kump vaan de femilie van Eyll, die 't hoes eind 17e iew in bezit kraog. Kanunnik Alard Jan Joseph van Eyll leet 't hoes 'nen iew later verfraaien met een nuie väörgievel en stucwerkdecoraties in 't interieur. 't Hoes veranderde versjèllende kiere vaan eigeneer. In 1952 koum 't in bezit vaan ir. C. Darley, dee 't leet aonpasse aon de eise vaan d'n tied. Zoe woort in 1955 'ne smallen dweersvleugel aon 't hoes towgeveug.
De landerije bij 't hoes woorte in d'n twintigsten iew groetendeils bebouwd, veur 't lèts in de jaore '80 wie de wiek Eyldergaard gebouwd woort op 'n deil vaan de boongerd. In 1980 woort 't hoes aongekoch door 't riek en nao restauratie gebruuk es ambswoening vaan de Commissaris vaan de Keuning(in) (de Gouverneur). Later woort 't hoes weer privé bewoend.
1989
1989 (MCMLXXXIX) waor e gewoen jaor wat begós op zóndig op de Gregoriaanse kalender. 't Is veural bekèndj gebleve as 't jaor woerin 't Iezere Gordien veel.
Fantasy
Fantasy (Ingels veur 'fantasie') is e literair genre boe-in neet allein 't verhaol zelf, meh ouch groete deile vaan de wereld boe 't in späölt verzonne zien, en boe-in 't fantastisch elemint vaan bijzaak tot hoofzaak weurt. In de regel späölt fantasy in 'n historiserende wereld mèt bovenatuurleke eleminte. Fantasy kaom es apaart genre op in 't Vereineg Keuninkriek en weurt nog ummertouw veural in d'n Angelsaksische wereld gesjreve. E leespubliek gief 't evels wied daoboete.
Kinmerke
Fantasy is 'ne vörm vaan genreliteratuur; dit wèlt dus zègke tot 't verhaol neet of neet allein um de oontwikkeling van personnages drejt, meh veural ouch de lezer wèlt ammezere door de sfeer dee 't opreup. In 't geval vaan fantasy zeuk de lezer 'n spreukskesechtege, escapistische wereld. Hei-in is 't genre verwant aon de sciencefiction, meh boe dit genre spikkeleert euver de touwkoms, riech fantasy ziech op 't verleie. De sameleving die weurt umsjreve is miestal pre-industrieel en heet dèks eleminte oet de middeliewse besjaving of oet d'n iezertied. Dit hingk same mèt 't heroïsch elemint: in fantasy weure dèks oorloge geveurd wie die in aw epische werke zien besjreve. In de regel zien bovenatuurleke eleminte drin verwèrk, in 't bezunder touverkuns. De protagoniste kinne lui zien, meh dèks speule verzonne mins-echtege wezes ouch mèt. D'n antogonis is dèks 'n oonminselek moonster.
Zier belaankriek is ouch 't taolgebruuk. De mieste fantasy bedeent ziech vaan 'n archaïserend Ingels, wat de sfeer vaan aw verhaole en gesjrifte moot oprope.
Subgenres
Diverse subgenres zien besjreve. De volgende weure dèkser erkind:
Veurhistorie
Aw literatuur steit vol mèt bovenatuurleke verwiezinge. 't Dudelekste veurbeeld is 't spreukske, e vertèlselke veur kinder boe-in alles meugelek is en wat neet weurt geach woer te zien. Ouch zier belaankriek zien aw epe, sage, mythes en legendes vaan diverse volker. Die werke kinne zelf evels neet tot de fantasy weure gerekend, umtot ze door hun vertèllers woorte geach ech te zien gebäörd.
Moot me in de kunsliteratuur nao vreug veurbeelder zeuke, daan kin me dinke aon A midsummer night's dream vaan William Shakespeare of de Faust vaan Johann Wolfgang von Goethe. Belaankrieker evels is 't Kunstmärchen, 't spreukske gesjreve door 'ne gelierde sjriever. Dit genre kaom in de twiede hèlf vaan de zeventienden iew op en bleujde in d'n achtienden iew, zoewel oonder invlood vaan de Verleechting - die 't volk positief hoopde te beïnvleuje - als vaan de romantiek - die in spreukskes 'n oetdrökking vaan de 'volksziel' zaog.
Ouch in de romantiek kaome twie veurluipergenres op: de gothic novel (e grouwelverhaol wat ziech dèks in 'n aajd kestiel aofspäölt) en d'n historische roman (beveurbeeld 't werk vaan Walter Scott). Allebei de genres deile mèt de fantasy 'n fascinatie veur de middeliewe; 't ierste genre heet ouch 't bovenatuurlek elemint mèt de fantasy gemein.
Begin
'ne Belaankrieke pioneer is de Sjotse sjriever George MacDonald. Heer waor oteur vaan beuk wie The Princess and the Goblin en had daomèt groeten invlood op Tolkien en Lewis. Ouch maag me Lewis Carroll vergete, wee zien Alice in Wonderland en Through the looking-glass tot in dezen tied door väöl volwassene weure geleze.
Opkoms
Ech groet woort fantasy nao d'n Ierste Wereldoorlog, wie diverse naovolgers vaan MacDonald hun beuk publiceerde. Eine vaan hun waor J.R.R. Tolkien dee zie book The hobbit bij 't versjijne in 1937 e groet succes haolde. Aongespaord um e vervolg te sjrieve, begós Tolkien, in 't daogeleks leve taolkundege, de fantasiewereld vaan The hobbit gans aon zie hobbywerk vaan verzonne taole te koppele. 't Rizzeltaot woort e lieveg verhaol, miestal in drei bookdeile gepubliceerd, wat d'n titel The Lord of the Rings mètkraog. Hei-in lag 'r 'n tot daan nog oongezeen aondach veur detail aon d'n daag, in 'n wereld boe-aon alles waor um mètein te akkordere. Bij zienen doed in 1973 had heer doezende blaajer ligke euver zie dinkbeeldeg universum. Roontelum Tolkien oontstoont 'n enorm fandom en de beuk woorte in de ganse westerse wereld beststellers.
'ne Vrund vaan Tolkien, C.S. Lewis, woort in de jaore viefteg bekind mèt zien eige The cronicles of Narnia.
Naovolging en verbreiing
Sinds de bleuj vaan de fantasy oonder Tolkien is 't genre noets weggewees. De Discworld-serie vaan Terry Pratchett waor gemeind um 't genre te parodiëre, meh woort toch oonder fantasyleefhöbbers populair en veraanderde ummer mie in 'n serjeus serie. Ouch de beuk vaan George R.R. Martin weure gere geleze.
In de jaore negeteg kaom de Harry Potter-cyclus vaan J.K. Rowling sterk op. Naotot 't ierste book aonvenkelek neet väöl deeg, oontstoont 'ne groeten hype drum heer, ouch oonder volwassene. De vervolgbeuk - in totaol zouw de cyclus zeve deile besloon - woorte ummer mèt väöl vertuin oonthaold en braoke verkouprecords.
In aander media es literatuur
'ne Gans eige vörm vaan fantasy is 't zelf oetveure vaan e verhaol. Roleplaying is populair oonder fantasy-leefhöbbers; 't weurt dèks gedoon mèt pen en pepier (boebij me ziech in de wereld moot inleve), meh kin ouch door de speulers zelf weure gedoon (live-action role playing of larp), wat e stök spectaculairder oetzuut.
Wijer gief 't speciaol fantasyfestivals. Normaal zien dit meziekfestivals mèt väöl thematische activiteit drum heer. Bezeukers kleie ziech dèks wie fantasiewezes of figure oet fantasybeuk, 't gief soms activiteite die rappelere aon de middeliewe en/of d'n iezertied (volksdans, vertuining aw ambachte wie de smeed), väölal in 'ne Keltische conteks. Dèks stoon verkoupers vaan fantasygerillateerde dinger (beuk, kleier, seraode, gebruuksveurwerpe, ete etc.) roond en tösse podia. Ete en drinke heet ouch dèks 'n historiserende contex (gebraoje wèld, mei etc.). De meziek op de festivals is gemeinelek folk of e minggenre daovaan. Groete fantasyfestivals in Nederland zien Castlefest, Celtfest en Elfia, op 't Belsj gief 't Fantasia en Elftopia.
Fanfare Concordia Mestreech
thumb|250pxConcordia is ´n Fanfare oet Mestreech, opgeriech in 1904. Dit orkes steit onder leiding van Bér Poldervaart.
Historie
thumb|250px
Plaetje:100_1921.JPG
Activiteite 2009
Zondag 30 Augustus 13:00 u.: Slevrouweplein Mestreech Optreije
Zondag 13 September: Optreije in Eijgenbilsen (België)
Zondag 27 September 14:30 u.: Optreije Verzorgingstehuis Campagne.
Zaterdag 19 December: X-Shopping Night Mestreech.
Zondag 20 December 14:00 u.: Keerskonzaer in Aajd-Caberg.
Vrijdag 25 December 11:30 u.: Keerskonzaer Kèrk Aajd-Caberg.
Reportoire
De fanfaar speult o.a.
Drumband
thumb|250px
Omicourt
Omicourt ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 38 luuj op 'n oppervlaak van 7,36 veerkante kilometer en daomèt goof 5,163 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,9% de jaor.
Norwegian
De gesjiedenis
De maatsjappiej waerdje op 1993 opgerich en ontsjtong door ein fusie tösse ein aantal maatsjappieje. Norwegian haetj ein gevarieerde vloot van bienao 163 vleegtuuge. Dees toesjtelle zeen geplaats biej Norwegian, Norwegian Air International, Norwegian Air Argentina en Norwegian Air Sweden.
De huidige vloot
A321, B737-800, B737 MAX 8, B787-8, B787-9.
Labiodentalen approximant
De labiodentalen approximant of labiodentaal glitsjklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
De labiodentalen approximant is de <w> van 't naordelik Nederlands; in 't Limbörgs en zujelik Nederlands gebroek me meistes de bilabialen approximant.
Limbörgs
Dees klank kump normaal gespraoke neet veur in 't Limbörgs.