cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Golf van Napels
't Ganse gebied wuuert aangetas door e fenomeen geneump bradyseïsme, waat inhèltj det de oppervlakdje vanne aerd varieert in huuegdje óngeren invlood van 'n óngergrunjse magmakamer. Zoea is 't euverdeil van 't historisch Baiae óngerwiel eweggezak inne Golf van Napels; de kuslien van doe ligk allewiel op 'n deepdje van zoea 10 maeter ónger 't water. In Pozzuoli is 't historisch monument Serapium daoveur inne twieëdje hèlf vanne vurge ieëf nag veur e deil maeters gestege, dewiel 't complex ouch gelangentied ónger 't water gelaengen haet.
Oeskantons
De Oeskantons zeen de kantons Eupe, Malmedy en Sankt Vith in de Bèlsje provinse Luuk die deur 't Verdraag van Versailles in 1920 aan Bèlsj toegeveug zeen.
Historie
Oerspronkelik huurt Eupe bie 't hertogdóm Limburg det op zien beurt sins de slaag bie Woeringe ónger het graafsjap Brabant vult. Sankt-Vith huurde bie 't hertogdóm Luxemburg en Malmedy bie 't prinsdóm Stavelot-Malmedy.
Johannes de Duiper
Ziene fièsdaag weurt, in tegesjtèlling tot de geweunte um de sjterfdaag van 'ne heilige te gedinke, gevierd op ziene geboortedaag 24 juni. Dat ies teves de daag van de miedzomerzónnewende, woa-op in versjillende dörper de Sint-Jansvure woorte óntsjtoke.
Oeskantons
Historie
In 1920 verhuus 't Verdraag van Versailles ´t gebeed nao Bèlsj es kómpensasie veur de oorlogsjaai vanne Ieste Waereldoorlog.
Ónger de Twiède Waereldoorlog woorte de oes-Kantons ingelijfd bie Duitsland.
Johannes de Duiper
Veurname
Limburgse veurname, die sjtamme van Johannes zint: (jóngesname) Johan, Jo, Joës, Jan, Zjeng, Sjeng, Jean, Han, Hans. Maedsjesname: Johanna, Jo, Han(na), Anna, An, Anne, Zjan, Jeanne.
Oeskantons
Taolgemeinsjap
Malmedy en Waimes zeunt facilitètegemèngdes mit facilitète vör Duutsjtalige en huure bie de Franstaolige Gemeinsjap. De anger gemeinte en stede Eupe, Sankt-Vith, Amel, Büllingen, Bütgenbach, Burg-Reuland, Kelmis, Lontzen en Raeren huure bie de Duutstaolige Gemeinsjap.
Johannes de Duiper
Veurname
'ne Ander Sint Jan ies Johannes (evangelis), mèt es fièsdaag 27 december.
Handbal
Clubhandbal
In de BENE-League speule zès Belzje en vief Nederlandse teams. Officieel zien die ouch nog lid vaan hun nationaol competities, d'n Ierste Nationaole respectievelek de Ieredevisie. Wee degradeert oet de BENE-League - ein of twie clubs oet eder land - geit volgend jaor weer gewoen nationaol speule. De boveste veer speule daan tegenein um 't kampioensjap, dewijl de bèste vaan eder land ouch nog mèt teams oet de nationaol competitie um 't kampioensjap speule.
Bij 't vrouwehandbal gief 't gein bovenationaol competitie. De vrouwlui höbbe dao hun eige Ierste Nationaole en Ieredevisie.
Landeteams
Oondaanks 't Belsj euverwiech in de BENE-League is 't Belsj hierehandbalteam (bijgenaomp de Red Wolves) geine groete speuler in Europa. Ze höbbe ziech noets gekwalificeerd veur de Olympische Speule of 't EK. Op 't WK waore ze in 2023 veur 't iers presint. 't Belsj dameshandbalteam heet ziech zelfs noets veur 'n internationaol toernooj geplaots.
't Nederlands hierehandbalteam huurt bij de middemoet vaan Europa. 't Team deeg in 1961 einmaoleg aon 't WK mèt, meh zakde daonao get in. Pas roond 2020 leefden 't weer op: Nederland späölde op de EK's vaan 2020 en 2022 en op 't WK vaan 2023. Op de Olympische speule höbbe ze nog noets gestande. 't Nederlands dameshandbalteam huurt bij de wereldtop. Nao wisselende prestaties door de jaore heer góng 't team in de jaore '10 oetzunderlek good prestere. Groetste succes waor 't wereldkampioensjap in 2019. De vrouwlui höbbe twie kier aon de Olympische Speule mètgedoon, in 2016 en 2020.
Handbal in de Limbörge
In zoewel Belsj es Nederlands Limbörg is handbal populairder es in de res vaan 't land. In de BENE-League speule (sezoen 2022/23) drei Belsj-Limbörgse clubs (Achilles Bóggetj oet Bóggetj, HUBO Handbal oet Hasselt en Sporting Pelt oet Pelt) en twie Nederlands-Limbörgse (Bevo HC pet Panninge en Limburg Lions oet Zitterd). Daoneve gief 't nog clubs oet Eupe (KTSV Eupe) en Visé (HC Visé BM).
Bij de vrouwlui is 't Belsj handbal nog Limbörgser gekleurd. Anno 2022/23 koume vaan de tien clubs in 't Ierste Nationaole veer oet Limbörg: Achilles Bóggetj, Hubo Initia Hasselt, DHC Ieëverpelt en HB Sintruin. Daobij gief 't oet Visé nog Hanball Fémina Visé en oet de Ooskantons nog HC Eynatten-Raeren. In Nederland doen drei Limbörgse clubs mèt in de Ieredevisie: BFC oet Baek, Vlug & Lenig oet Geleen en HandbaL Venlo oet Vinlo.
Jo Brassée
Jo Brassée (Valkeberg, 3 december 1941) is 'ne sjriever oet Gebrook. E sjreef 'n aantal beuker uëver de historie va zien woeënplaatsj Gebrook meh is vuural bekind gewoeëre es vuurzitter van d'r Veldeke-krink Heële en Umsjtrieëke tösje 1982 en 1993, es vuurzitter van de wirkgroop Veldeke Literair tösje 1991 en 2003 en es lid va 't hoofbesjtuur va Veldeke Limburg tösje 1993 en 2003.
D'r Jo Brassée is gebaore i Valkeberg es zoeën va 'ne Breuker óngerwiezer. E gruijde op in de wiek Nuuj-Lotbrook, woeë 'r nao zien opleiing tot óngerwiezer ruum 25 jaor lès goof aan de Onze Lieve Vrouweschool. Daonao wirkde 'r nog ruum 15 jaor es coördinator va 'n samewirkingsverband va basissjoeële in Haerle, Nuth en Voelender. Brassée haw al va kleins af aa groeëte interesse en inzèt vuur 't sociaal laeëve en zoeë woert 'r lid va versjeie lokaal organisaties op 't gebeed va cultuur en recreatie. E waor ónger angere vuurzitter van d'r Culturele Raod van de gemeinte Gebrook en vuurzitter van d'r cliënteraod Welzijnswerk Hoensbroek. Va 1982 pès 1993 waor 'r vuurzitter van d'r Veldeke-kring Heële en Umsjtrieëke en vanaaf 1991 daonaeëve vuurzitter van de provinciaal wirkgroop Veldeke Literair. Vanaaf 1993 waor 'r lid va 't hoofbestuur va Veldeke.
Bibliografie
Nao zien pensionering sjreef Brassée 'n aantal beuker, woe-ónger:
Griekeland
Geografie
375px|thumb|left|Periferieë vaan Griekeland Bekans haaf Griekeland is bedèk mèt oontbosde berg. In 't weste löp langs de kös 't Pindosgebergte, in 't ooste stik de Olympus, mèt 2911 meter, bove 't euverdweersgebergte oet. In 't zuie gief 't de groete berg Parnas. Ouch 't zuielek sjiereiland Peloponnesós en de talrieke eilen in de Egeïsche Zie zien bergechteg. D'r heers zoewel e Midde-Europees wie e Middellands Zieklimaot.
Bestuurleke indeiling
Griekeland is ingedeild in 13 periferieë en 51 nomoi (prefecture of departeminte). De periferieë zien:
Sinds 2011 höbbe de departeminte gein polletiek mach mie. Evels wel op cultureel gebeed. Väöl departeminte höbbe eige unieke keukes en daoneve höbbe ze eige tillevisiezenders en weure de departeminte nog ummer gebruuk in 't veerjaorleks populair vootbaltournooi vaan Griekeland, boe eder departemint hun bèste vootbalèlftal vertegewoerdege.
Demografie
Griekeland had volges de census vaan 2011 'n inwoenertal vaan 10.760.136. Dit maak Griekeland e fors krimpend land, aongezeen dao in 2001 nog 10.964.020 lui woende. Vaan alle Grieke is 14,2% jonger daan 15 jaor, 66,2% is tösse de 15 en 64 jaor aajd en oongeveer 19,6% is 65 jaor aajd of awwer. Oongeveer 93% vaan de bevolking is daodwerkelek Grieks. Mer 5% kump örges aanders vaandan oet Europa, en nog 'ns 2% is gebore boete de grenze vaan de EU.
De Grieke: 't Grieks Volk
De Grieke (Έλληνες, 'Ellines) zien strik genomme de börgers vaan de Hellinistische Rippebliek. In de Europese cultuur weurt allewijl meistens de Griekstaolege bevolking vaan Griekeland en Cyprus gemeind, al weurt ummertouw dèkser veur 't lèts geneump land Cypriote gezach. Evels gief 't väöl versjillende definities vaan 'ne Griek.
Griekse nationaliste gebruke meistens de daarde definitie. Es rizzeltaat eise de meiste nationalistische Grieke Cyprus nog ummertouw op es deil vaan hun land, ouch visa versa kump dit Grieks nationalisme nog väöl veur bij de Cypriote. Evels gief 't mie en mie Cypriote die hei vaan aofzien. Dit zaw kinne ligke aon 't slech polletiek en ikkenomisch klimaat vaan Griekeland, vergeleke mèt dat vaan Cyprus. 't Zörg veur nog mie perbleme wat betref de daarde definitie, door 't greuiend atheïsme.
De Ottomaanse definitie zörg allewijl veur de nudege verwarring. Zoe valle Serve ouch oonder dees definitie door hun christeleke achtergroond. Dit heet nog altied spore achtergelaote in de Europese cultuur. Grieke en Serve höbbe door hun zelfverklaorde achtergroond opvallend betere politieke bande es mèt aander buurlen in de Balkan.
Euver 't algemein is eder definitie die etnisch getint is oonmeugelek objectief te analysere. Väöl Grieke geluive tot dees bevolking bloodverwant is. Evels waore väöl Grieke tot de vreug 20e iew neet Orthodox (en 't gief nog ummertouw 'n katholieke minderheid op Kreta). Taolkundeg gezeen is de Griekse bevolking nog minder geluifweerdeg. Nao dat Törkije en Griekeland aofsplitste, mooste alle vermeinde Törke (Mohammedaone) in allewijl Griekeland geforceerd verhuize nao 't allewijl Törkije, aandersum gebäörde dit zjus zoeväöl bij de vermeinde Grieke (Orthodoxe). De groete mierderheid vaan dees zoegenaomde Grieke oet Anatolië sproke evels gaaroets gein Grieks en mooste dit nog gaon liere wie ze in de nuie Rippebliek aonkomde.
Hei volg 'n lies vaan bekinde Grieke:
Religie
De mieste Grieke zien aonhengers vaan de Grieks-Orthodoxie: zoe'n 98% vaan de bevolking steit ingesjreve bij dees kèrk. Wijer is 1,3% Mohammedaons (väölal vlöchtelinge oet Albanië en Törkije, 0,4% katholiek, 0,2% protestant en 0,1% neet-geluiveg.
Veendel
't Kruus op de veendel vaan Griekeland steit symbool veur de Griekse Orthodoxie, wiedoet de groetste godsdeens in Griekeland. De vief blauw en veer witte balke stoon, woersjijnelek, veur de nege lèttergrepe in de zin "Ελευθερία ή Θάνατος" (Vrijheid of d'n Doed, Elietheria ie Thanatos). 'n Aander verklaoring zeet tot de balke stoon veur de nege Muze, de Griekse godinne van de kuns en weitesjap oet de Griekse mythologie. De veendel is 't officieel veendel vaan Griekenland sins 1978.
Waope
't Waope oontstoond roond 1822. 't Is dèks veranderd, vanwege veranderinge in 't Grieks rezjiem. De basis is evels ummertouw dezelfde gebleve. Get veurnaomps is wel tot de Griekse spreuk, mien krach en de leefde vaan 't volk, neet mie op 't waope steit. Dit kump umtot 't de Grieke te väöl deed rappelere aon de keuninkleke femilie vaan Griekeland, die oondertösse al hendeg laank geleie is aofgesjaf.
Cinema
De Cinema vaan Griekeland is hendeg oetgebreid. Evels zien de films oet dit land veural bekind in de filmunderground vaan Europa. Veural in 't binneland zien de films commercieel hendeg populair. Ouch in de res vaan de Balkan geneet 't einege bekèndegheid. De films staon veural bekènd es irrotisch en mèt sterke karakters. Veural in begin 20e iew waor Griekse cinema populair in eus continent. Griekeland waor d'n ierste Europese cinema dee naakscènes leet zeen. Allewijl zien veural irrotische komedies populair. Bekinste films zien O Thiassos, Mia aioniotita kai mia mera en Kynodontas.
Meziek
De Meziek vaan Griekeland besteit natuurlek al gaans laank. 't Gief meziekgesjrifte oet de Griekse Aajdheid. Ein vaan de populairse unieke Griekse meziekzjaores zien Yirise en Rebetika. Sinds de Jaore '50 begos me ouch Griekse Rock 'n Roll te make. Allewijl gief 't ouch Griekstaolege Hip-Hop.
Literatuur
Griekse literatuur is in verval geraak nao de Griekse aajdheid. Evels begos 't weer populair te weure in de 19e iew en d'n tied dee ziech daonao volgde. Nog ummertouw zien sjrievers in Griekeland 't d'r nog neet euver ins of me in de Griekse vólkstaol of op 't Aajdgrieks de beuk moot sjrieve. Heidoor zien d'r daan ouch twie versjèllende beweginge oontstande in 't land. In kleiner maote gief 't ouch Griekstaolege literatuur oet Cyprus. Ouch veur Cypriotische literatuur moot me ziech bij Griekse literatuur zien.
Griekse keuke
De Griekse keuke is in de res vaan Europa veural bekind um zien vleisgerechte. Evels weurt in Griekeland zelf veural vès gegete. Dèks is 't duuster of bepaolde gerechte, zoewie baklava oet Griekeland of Törkije koume. Es me evels loert wat de Griekse bevolking allewijl eet, boete de Griekse keuke, daan gief 't väöl oongezoonds. De Grieke zien de Europeane mèt 't hoegste euvergewiech en Athene heet, op Paries en Londe nao, de mieste McDonald's vaan de Europese Unie.
Historie
De ierste civilisaties op Grieks groondgebeed waore de Minoërs en de Myceners. Wie dees civilisaties in de twelfde ieuw veur Christus verdwene doorde 't veer ieuwe ietot de Griekse besjaovinge weer opkaome. In de achste ieuw veur Christus tot aon d'n tied vaan Alexander de Groete waor 't laand gein polletieke einheid, meh bestuurde eder stad ziechzelf es stadsstaat (polis).
In 1821 begós 'nen opstand tege 't intösse hendeg verzwaakde Törkije, en in 1829 woort 't land es oonaofhenkeleke staot erkind. Gesteund door väöl vrijwèllegers oet aander len en polletiek ouch door de groete Europese regeringe, breide Griekeland ziech ummer wijer nao 't noorde oet. De Europese meugendhede zatte 'nen Deense keuning op d'n troen. In 1919, bij de Vree vaan Versailles, wie Törkije verslage waor, waor de lèste gebeedsoetbreijing, later gedeiltelek oongedoon gemaak.
In 1940 veel Italië 't land binne, meh deen aonval woort aofgeslage. In 1941 lökden 't Hitler oeteindelek wel Griekeland te vereuvere. Nao de bevrijing verkierde 't land vaan 1945 tot 1949 in 'nen börgeroorlog tösse communiste en royaliste, die door de lèste gewonne woort.
Vaan 1967 tot 1975 regeerde 'n fascistisch bewind, bekind es 't Kononelsrezjiem, tot de keuning en de oppositie dwong nao 't boeteland te vertrèkke. In 1975 woorte oonder internationalen drök verkezinge touwgestande en 'n democratische constitutie oetgeveerdeg. In 1981 trooj 't land touw tot de Europese Unie en in 2001 naom 't ouch d'n euro euver. In 2004 organiseerde 't land de Olympische Spele, die tege de verwachting vaan väöl lui good verlepe.
Economie
Tot 2009 had Griekeland 'n gooj economie, evels is Griekeland de Europese lidsstaot dee 't hels is getroffe door de kredietcrisis en de dao-opvolgenden Europese sjöldecrisis. In 't algemein is Griekeland in 'n euvergaanksfase vaan 'n landbouw- nao 'n handels- en deensverlieningsmaotsjappij. Zoe'n daarde vaan de export besteit oet landbouwprodukte die kinmerkend zien veur 't Middelands Ziegebeed (citrusvröchte, olieve, wien, keramiek en touwbak). Oongeach de touwnummende industralisering zien 't nog ummertouw de klein bedriever die in de textiel-, veujingsmiddele- en touwbakbranch 't beeld bepaole. De deenstesector nump 'ne zier belaankrieke plaots in, mèt naome door 't toerisme. Griekeland besjik euver de ein nao groetste handelsvloot vaan de wereld. Door de crisis gief 't in Griekeland in 2012 e sjomaasj vaan 23,6%, vergelieketerend mèt 2008 is dat hendeg väöl, toen waor 't nog 7,7%.
Toerisme
Griekeland is e klassiek reisland. De imposante opgraovinge oet de aajdheid en de strendjes op de eilen trèkke jaorleks mieljoene vekantiegengers.
Polletiek
De lètse Griekse parlemèntsverkiezinge vaan 2015 waore op 25 jannewarie. Dit naodat 't Parlemènt vaan Andonis Samaras nao drei stömroondes ind december 2014 d'r neet in waore geslaag um 'ne nuie prizzedent te keze. Zoewie in de Griekse groondwet steit vermeld, deende nao 'n daarde gefaalde stömroonde 't parlemènt binne tien daog te weure oontboonde, wat dan ouch gebäörde. De verkezinge woorte gewonne door 't linkse SYRIZA, dat mèt 149 zetels zjus gein absolute mierderheid behaolde. Daogs nao de verkezinge sloot de partij e regeerakkoord mèt de Anexartiti Ellines (oonaofhenkeleke Grieke). Op 27 jannewarie 2015 woort 't nuij kabinet vaan Alexis Tsipras ingezwore. 't Nuij kabinet heet 11 ministeries, 6 minder es 't Samaras-kabinèt. De prizzedent bleef Karolos Papoulias oonder hun periood.
Park (meubelsjtök)
'ne Park of 'n box is e veerkentig of roond meubelsjtök, dèk gemakd va hoot of metaal mèt gaas, oeë 'ne baby of peuter in wert gezat zoedat d'r gee gevaor besjteet dat e eges dör 't hoes geet kroepe of dat de hoesdere d'r bie kènne kaome.
Körfke
thumb|e Körfke of 'ne Vol-au-vent e Körfke, ooch wal videeke, pasteike of vol-au-vent geneumd, is 'n hartig blajjerdèèggebak dat traditioneel in d'r Euregio Maas-Rien mèt 'ne hoonderragout gevöld wert. 't Is e waerm en hartig väörgerech dat nao de sóp en väör 't hoofdmaol geserveerd wert mèt get sjiefkes citroeën. Ooch wert 't wal gaeëte mèt friete of broeëd es lunch.
D'r oetveender van 't körfke zów d'r fraanse kok Marie-Antoine Carême (Paries 1784-1833) zieë gewes: E zów 'ne paté in plaatsj va mèt patédèèg mèt blajjerdèèg gemakd ha. Wie de käöekehulp d'r paté zoog, zów dae oetgerope ha: „Maître, il vole au vent!“ (Mèèster, e vluugt in de lóch) ömdat oet d'r platte dèèg 'n taoëre-echtige vörm oontsjtande waor.
Mäögelèk kènt me in d'r Euregio 't körfke dus saer d'r Fraanse Tied.
Väörgebakke körfkes kriet me bie d'r bekker of in de supermarkte. Örsj sjniejt me de dèkselkes oet de körfkes en da werre de körfkes en dèkselkes in 10 minute in d'r aoëve aafgebakke. Daonao werre ze gevöld mèt 'ne ragout en hèèt geserveerd.
Antwerpe (provincie)
Antwerpe (officieel Antwerpen) is de naom vaan 'n Belsje, Vlaomse provincie, geneump nao de gelieknaomeg stad, die hoofstad en groetste gemeinte vaan de provincie is. De provincie grens aon Oos-Vlaandere, Vlaoms Braobant, Belsj Limburg en Nederland (provincie Noord-Braobant). De taol is Braobants. 't Gebeed maakde oets deil oet vaan 't hertogdom Braobant, en woort in 1815 es zelfstandeg provincie geformeerd.
Bestuurleke indeiling
Antwerpe kint 3 arrondisseminte (Antwerpe, Mechele en Turnhout) en (sinds de fusie vaan 2019) 69 gemeintes:
Mölndal
Mölndal is 'n gemèndje in Västra Götalands län, Zwede. De gemèndje tèltj 58.803 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 146,81 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 400,5 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
12,47% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Relieksjrien
E relieksjrien is 'ne reliekhajer inne vorm van 'n kis (owwel e sjrien geneump) worin relikwieje waere bwaardj, meistes deiler van 't skelèt van 'nen hèlge, sómtieds 't ganse skelèt. Meistes betruf 't 'n kis die speciaal veur dit ènj is vervaerdig, mit sjiljeringe of reliëfs die verwieze nao 't laeve vannen hèlge. Relieksjriene zeen euveren algemein riek-versierdj mit góld of anger aedelmetaal, ivoear en aedelstein, die op 'n kónszinnige meneer zeen verwirk gewaore. De vervaerdiging van relieksjriene bereikdje 't huuegdjepuntj in kristelik Europa tiejes de hoeag middelieëve, mer ouch in anger periode en culture zeen relieksjriene toet standj gekómme.
Bekèndje relieksjrienen in Limbörg zeen de Noeadkis van Sint-Servaos inne sjatkamer vanne Sint-Servaosbasiliek in Mestreech, e toepstök van Maaslandjse aedelsmeedkóns, en 't Amelbergasjrien inne Sint-Amelbergabasiliek in Zöstere.
Valkeberg aan de Geul
Valkeberg aan de Geul (Nederlands: Valkenburg aan de Geul) ies saer 1 januari 1982 de naam van 'n gemeinte in zudelik Limburg liegkend tösje (mit de klok mit) de gemeintes Meersje, Voelender, Eisde-Mergraote en Mesjtreech gesitueerd aan de Geul. De gemeinte Valkeberg aan de Geul tèlt per 1 januari 2004 17.768 inweunersj, diet aantal nump aaf door vergriezing. De börgemeister ies, saer 29 februari 2008, Martin Eurlings. Väöl toeriste kómme in Valkeberg um 'n vakantie te viere. Me kalt in de ganse gemeinte Valkebergs, mèt klein oetsjpraokversjille in de biebehuèrende dörper en gehuchte.
De gemeinte haet drie sjtasies aan 't sjpoor van Mestreech nao Heerle: Houtem-St. Gerlach, Valkeberg en Sjin op Geul. 't Sjtedsje Valkeberg, meh eigelik loog 't doen op Hölsbergse grónd, haet de oudste sjtasie van Nederland, geboewd van mergelsjtein in 1853 in neo-sjtiel, bie de aanlèk van 't sjpoor van Mestreech nao Aoke.
Historie
In de historie en tiedens de periode van 't Hertogdom Limburg, waor Valkeberg (mèt zien börch-kesjtièl) 'n hièrlikheid, mèt ónder ziech 38 dörper ouch bekènd es de graafsjap Valkeberg. Tot 1940 besjtóng 't es 'n (klein) gemeinte Valkeberg mèt allein 't sjtadsgebied. Van 1940 tot 1982 waor 't de gemeinte Valkeberg-Houtem, toen oetgebreid mèt Houtem, Sjin op Geul, gedeilte van Hölsberg (sjtasie, nujeweeg, Reinaldsjtraot), gedeilte van D'n Emmaberg en Vilt en 'n gedeilte van Berg en Terbliet. In 1982 kaome dao nog de de res van de gemeinte Berg en Terbliet bie, 'n gedeilte van Wielder o.a. Sjuèmer, 'n gedeilte van Hölsberg en 'n gedeilte van Klumme.
Dörper en gehuchte
Saer de herindeiling van de gemeintes in 1982 besjteit de gemeinte oet de volgende dörper en gehuchte, buurtsjappe en wieke:
1971
1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 1971 (MCMLXXI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|right|150px|5 fibberwarie: Alan Shepard bezig aan zien maonwanjeling thumb|right|150px|Aswandam, geäöpend op 15 jannewarie 1971.
Maan vaan 't Jaor
Richard Nixon
Gebore
thumb|right|150px|Wendy van Dijk, gebaore op 22 jannewarie 1971. thumb|right|150px|Máxima Zorreguieta, gebaore op 17 mei 1971. thumb|right|150px|Snoop Dogg, gebaore op 20 Oktober 1971. thumb|right|150px|Dannii Minogue, gebaore op 20 Oktober 1971.
Meziek
Bron:Popdossier
Duustere pimpernelblawling
De duustere pimpernelblawling kump veur in Midden-Europa en waas vanaaf 1974 verdwenen oet Nederlandj. In 1990 haet me de roewvogel trögk ingebrach in 't netuurgebied de Moerputten bie De Bós. In 2001 haet de saort zichzelf spontaan gevestig in 't Roerdaal in Limbörg. 't Laefgebied in 'ne graaf bie Postert woort in 2020 verinneweerd doe me per óngelök dao gemejdj haw. De roewvogel haet 'ne veurkeur aan maotig voorriek, naetsig graaslandj es laefgebied.
De waardplantj vannen duustere pimpernelblawling is de groeate pimpernel (Sanguisorba officinalis). De roepse gaon nao e deil waeke van die eweg veur te waere mitgenómme door aomezeike. Meis waere zie al nao e keteer vónje, väöl snelder es bie de gewuuene pimpernelblawling. De lerf euverwintjeren en verpóppe zich in 't aomezeikenès vanne gewuuen staekaomezeik (Myrmica rubra) of sómwiel de moorstaekaomezeik (Myrmica scabrinodis) en aete de eikes enne lerf. Inne èster vanne gewuuen staekaomezeik kónne mitein mieëder roepse prezent zeen. 't Kump veur det de roepse gans 't ès kepótmake door alle lerf en eikes op te vraete, waat inhèltj det de volgendje ginneraasje roewveugel 'n anger plaats mót gaon zeuke.
De vleegtied vannen duustere pimpernelblawling is van juni toet en mit augustus.
Sunndal
thumb|De ligking van Sunndal in de pervincie Møre og Romsdal. Sunndal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Møre og Romsdal in Nórwaeg. De gemeinte had 7.323 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.711,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 4,3. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1563.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Hægebostad
thumb|De ligking van Hægebostad in de pervincie Vest-Agder. Hægebostad is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Vest-Agder in Nórwaeg. De gemeinte had 1.583 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 460,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3,4. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1034.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 5,5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Vroenhove
thumb|[[Neoromaanse Pieters- en Paulskèrk in Vroenhove.]] thumb|Aw brögk euver 't kenaal, begin 2009 opgebloze. Vroenhove is e dörp in de Belsj-Limbörgse gemeinte Riems, aon de grens mèt Nederland bij Mestreech. 't Dörp had in 2005 1.125 inwoeners.
Aonziech
Vroenhove weurt in twie gesnooje door 't Albertkenaal. D'n eigeleken dörpskern ligk aon de weskant, meh aon d'n ooskant, langs de Mestreechtersteinweeg, strek ziech ouch bebouwing oet. De weskant besteit evegood veur e groet deil oet lintbebouwing, meh heet wel 'n dörpskómp. 't Belaankriekste monumint is de neoromaanse Pieters- en Paulskèrk (zuug foto).
Dörpsfuncties
't Klein dörp veurzuut, wie aander grensplaotse, in 'n woenbehoofde vaan Mestreechter studente, veural ierstejaors die in de stad nog gein kamer kinne vinde. Vreuger veurvölde 't ouch 'n oetgaonsfunctie: in de gemeinte golle gein sletingstije, wat in Mestreech wel zoe waor. Noe zien de mieste kaffees bij de grens weg.
Historie
Vroenhove stoont tot in de negentienden iew bekind es Moontenake. In 1839 woort de gemeinte gesplits: 't gebeed um Mestreech mós 'n bufferzaone veur Nederland weure. Zoe kaome de gehuchte Nekum, Kaberg en Wolder in de Nederlandse gemeinte Aajd-Vroenhove te ligke; Vroenhove zelf woort Belsj. In d'n Twiede Wereldoorlog is hel gevochte bij de brögk. 't Belsj leger perbeerde die op 10 mei 1940 op te bloze um de Pruse de pas aof te snije; dit mislökde en tien soldaote kaome um. Denao perbeerde ouch vlegers de brögk vergeefs kepot te sjete. In 1977 woort de gemeinte Vroenhove opgeheve en bij Riems geveug. Hubert Marres waor mèt 50 jaor (1908-1958) de langs zittende börgemeister vaan de gemeinte. In 2010 woort 't verkiersknelpunt bij Vroenhove opgelos door de bouw vaan 'n nui brögk.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel dees versie.
Moeër (greunte)
thumb|250px|Moeëre mèt greun De moeër is botanisch dezelfde saoërt wie de inheemse plaant, de wil moeër (Daucus carota). Aander familielede zeunt Chaerophyllum temulum (dölle kervel), Anethum graveolens (dille), Carum carvi (karwij), Pastinaca sativa (pastinaak) en Heracleum sphondylium (baereklauw). Moeëre zeunt riek an bètacaroteen, dat in 't lief wert ömgezat in vitamine A.
Historie
thumb|250px|Ègesgepaeërsjde wórtelesap De oranje moeër is 't resultaat van krusinge. Warsjienglek waoërte de örsjte oranje moeëre geteeld in Vlaandere in d'r 15e ieëw of vreuge 16e ieëw. De oranje moeër waoërt pas in dr 17e ieeëw versjprèjd över de rest van Europa.
Gebroek
Moeëre werre traditioneel mèt aerte en gekaoëkt gaeëte. Vördat me dis greunte ópdeent dèèt me dao nog get soeker en bótter bie en neet allèng vör d'r lekker. Wèlt me d'r betacaroteen in 't lief kènne ömzètte in vitamine A da haat me dao ooch soeker en botter vör nuëdèg. In d'r weeter is moeëreoonderèè mèt gebraoje sjpek e traditioneel gerech. Wórtelerasp is geleefd es biegerech bie d'r barbecue. Wieër werre moeëre traditioneel gebroekt bie 't trèkke van 'ne hoonderbouillon en in sóppe en gerechte allerhaand. Moereflaaj is 'ne Limburgse vla belag mèt gesjaafde moeëre. Allewiel wert moeëresap gepromoot es gezoondhèèdsdraank en is in de supermarkte kriege.
1743
1740 - 1741 - 1742 - 1743 - 1744 - 1745 - 1746 1743 (MDCCXLIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen dinsdag op de Gregoriaanse kalender en e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Juliaanse kalender.
Moeër (greunte)
Kraenkdes en plaoge
Aantasting dör wórtelvleeg is 'n enorm plaog. In 'ne klènge móstem kan me nètter gebroeke öm de vleegskes bie de plaante e-weg te houwe. Bie oonvoldoende vruchwisseling kènne ooch aaltjes e probleem zieë. Belangrieke kraenkdes zeunt kroedverbroening (Alternaria dauci), violet wórtelrót (Helicobasidium brebissonii) en meeldauw (Erysiphe heraclei).
1743
Gebäörtenisse
thumb|right|200px| George II in de Sjlaag biej Dettingen
Cephalocarida
De Cephalocarida of kopgernale vörmen 'n klas. Ze staon bekèntj vanwaenge häöre vraemdje liefsboew, döks mit 'n krómming.
Anatomie
Kopgernale zeen klein (van twieë toet 3,7 mm) en betrèkkelik primitief krabechtige. Ze zeen lankwirpig en vrie einveljig van liefsboew vergeleke mitte meiste anger sjaoldere. Ze bestaon oet 'ne kop zónger ouge, mit 'n eintakkige ieëste anten, 'n twieëtakkige, good-óntwikkeldje twieëdje anten, 'ne mandibel (bek) mit palp, meh gein maxillipede.
Veurkómme
De neuge besjreve saorte zeen benthische (oppe zieëbaomlaevendje) zieëbieëster. Ze zeen gevónje vanne getiejezaon toet op 'n deepdje van 1500 maeter. Ze veuje zich mit detritus (doead organisch matterjaal) en zeen te vinjen in alderhenj saorten aan sediment, van zaachte, leimigen drek toet in graove, good-gesorteerdje zandj.
Ze kómme veur anen oeas- en wèskös van gemaotig toet troeapisch Naord- en Zuud-Amerika, in Nuuj-Zieëlandj, Nuuj-Caledonië en Japan/
Baer de Woers
thumb|rightBaer de Woers waas ein Venloos stadsfiguur. Baer de Woers waas d'n beejnaam van Lambert Godfried Francken. Baer woort gebaore in Venlo op 14 maart 1843 as zoon van Willem Francken en Maria Hueren op 't Kolenstraatje 55. Baer is zien ganse laeve vreejgezel gebleve en is op 19 juli 1916 in Venlo gestórve.
Naamsverklaoring
Veur de herkôms van ziene beejnaam zien twië verklaoringe. Volges de eenvoudigste verwies dae beejnaam nao de veurleefde van Baer veur wors. Waarschienlik waas daen beejnaam oorsprônkelik dan ouk Baer de wurst en is later verbasterd tot Baer de Woers. De benaming Baer de wurst steit ouk met de hand geschreve op de achterkant van ein alde femieliefoto. De twiëde verklaoring wilt det Baer in zien huuske op Hetje nummer 5, stökke wors aan ’t plefôn had hange um zoë te veurkômme det de ratte d’r aan kôste kômme.
Wae waas Baer de Woers
Baer waas arbeider gemeintewerke en beheerder van de gemeintelikke puinplaats. Hae woort bekind umdet hae zich ein paar kiër per jaor in ’t gala stook. Terwiel hae normaal as beheerder van de puinplaats allein werkplunje aan had, droog hae dan de kleier van eine deftigen hiër: hoëge zwarte schoon, witte bôks, wit euverhaemp, gekleurde slieps, zwarte jas met pochetje en eine stroeijen hood. Zoë aangekleid leep hae dan door de stad en ging op vaste plaatse staon um te prônke. Aaf en toe waas hae ein tiedje oét ’t Venlose straotbeeld verdwene. Dan zoot Baer, dae gaer ein stevig borreltje drônk, ein tiedje in ein inrichting veur drankzuchtige in Ommen.
Baer de Woers standbeeld
Um stadsfiguur Baer de Woers te iëre woort in september 1983 op de Joédestraot (Jeustraot) ein beeldje van um ônthuld.
Verantwoording
Baovestaonde teks is groeëtendeils euvergenaome van de homepage van Baer de Woers. Dit nao euverleg met-, en toestumming van d'n eigenaer.
Stichting OB de Woers
Stichting OB de Woers probeert jônge minse enthousias te make veur Limburgs dialek, veur de plaatselijke volkscultuur en de regionale geschiedenis.
Jamaica
Bestuurleke indeiling
Jamaica is verdeild in 14 gemeintes/parochies (parishes). Die zien gegróppeerd in drei historische graofsjappe (counties) die gein administratief beteikenis (mie) höbbe. De counties en parishes zien de volgende:
Fysische geografie
thumb|Huugdekaart vaan Jamaica Jamaica ligk op 18 graod noorderbreidde en zoe tösse 76 en 78 graod westerlengde. Mèt nog gein 11.000 veerkentege kilometer is 't kleinder es 't Vlaoms Gewes en oongeveer zoe groet wie Nederlands Limbörg, Noord-Braobant en Zieland bijein. 't Strek ziech 285 kilometer in oos-wesriechting oet en is op 't dikste punt 84 kilometer in noord-zuidriechting. 't Kortsbij eiland vaan beteikenis is Cuba op 140 km; Hispaniola (mèt in dit geval Haïti) ligk op 190 km aofstand. 't Eiland is sterk geaccidenteerd, veural in 't ooste, boe de Blue Mountains ligke. Hoegste punt is de Blue Mountains Peak mèt 2256 meter. Zjus noordelek vaan de Blue Mountains ligke ouch nog de John Crow Mountains, die good bove de 1000 meter koume. In 't midde vaan 't land vint me Dry Harbour Mountains en 't Manchesterplateau, die minder hoeg zien. Binne 't hoegland vaan 't midde ligk 't daal Cockpit Country. 't Land heet gein revere vaan beteikenis.
Klimaot
't Klimaot is vaanzelf tropisch, mèt constante temperature gans 't jaor door; door de kortbijheid vaan de zie (mèt noordoosteleke passaotwin es gevolg) weurt 't evels neet extreem werm. In Kingston ligke de gemiddelde maximumtemperature gans 't jaor veur in de daarteg, in 't hoegland tot tien graod lieger. Rege vèlt veural in d'n tied vaan mei tot en mèt oktober, mèt in juli e dipke. Jamaica ligk in 't Orkaantrajek; hel orkane die leves eise en/of groete versjendeleringe aonriechte zien gein oetzundering.
Levende natuur
Väöl gebeie vaan Jamaica, wie de Blue Mountains en Cockpit Country, zien nog relatief oongereurd en beie 'n groete variatie aon inheimse - dèks endemische - plante. Ouch kint 't land 324 soorte veugel, daovaan 28 endemische, en e paar zoogdiere, wie de Jamaicaansen hutia (Geocapromys brownii).
Taole
De officieel taol is 't Ingels, me de volkstaol is 't Jamaicaans Creool, wat de bekindste vertrejjer is vaan de Ingelse Creooltaole oet de Caribe. 't Jamaicaans is veural sterk verwant aon de creole vaan Belize, Grenada en Saint Kitts, en stoont aon de basis vaan de Ingelse creole oet Sierra Leone en Kameroen. 't Gief e verticaol continuüm vaan 't zuverste Creool (op 't platteland) tot 't Standaardingels (door de steideleke elite), boebij tössevörm väöl weure gesproke door de arbeiers- en middeklasse oet de stei. Väöl sprekers kinne en gebruke ouch Standaardingels.
Greta Thunberg
thumb|Greta Thunberg (2019)
Jamaica
Religie
Aanders es de naober(ei)len is Jamaica euverwegend neet katholiek meh kint 't 'n väölheid aon protestantse gemeinsjappe. Dit kump door de Ingelse/Britse, en neet Spaonse of Franse, euverheersing vaan 't eiland. Groetste gemeinsjap is de Church of God of Prophesy, 'n pinkstergemeinte, mèt 24%. Daan volge zevendendaagsadventiste (11%), alle aander pinkstergemeintes (10%), baptiste (7%), anglicaone (4%), roems-katholieke (2%), United Church (2%), methodiste (2%), Moraviërs (1%) en Plymouth Brethren (e genoetsjap in Nederland bekind es Vergaoring vaan Geluivege; 1%).
Greta Thunberg
Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg (3 jannewarie 2003) is 'ne Zweedse lieërling en klimaataktivis dae vech taenge klimaatopwurming en mitigatie, waat begós mitte Skolstrejk för klimatet "sjoealestaking veur 't klimaat". In augustus 2018 woort 't bekandj inne ganse werreld wiedetj 't de ieëste sjoealestaking veur 't klimaat begós veure Rieksdaag in Stockholm. In december spraak 't bie 'n klimaatkónferensje vanne Vereinigdje Naasjes.
Jamaica
Religie
De Rastafiri-religie weurt sterk mèt Jamaica en zien cultuur geassocieerd, al had ze bij de volkstèlling vaan 2001 mer 24.020 aonhengers. Bahá'í's zien mèt 8000, aander religies zien in Jamaica extreem klein (5000 moslims, 200 joede).
Muziek
Jamaica woort internationaol bekind mèt ziene popmuziek. Wie de rock 'n roll tot 't land doordróng, vermingde dee ziech mèt inheimse tradities tot de rocksteady, wat es belaankriekste kinmerk de sterken offbeat had (ritmische accinte nao edere tèl). Dao-oet oontwikkelde ziech in de jaore 1970 de ska (snel), reggae (laankzaam) en dub (disco-remixe vaan reggae). Aon 't ind vaan dat decennium woorte dees genres hendeg populair, veural door 't werk vaan Bob Marley (1945-1981). In 't weste weurt de reggae väölal sterk geassocieerd mèt stereotypes die ouch bij de Rastafari hure, wie 't rouke vaan kemp en 't drage vaan dreadlocks.
Greta Thunberg
Thunberg is op 3 jannewarie 2003 gebaoren in Stockholm. 't Is diagnostiseerdj mit 't syndroom van Asperger. 't Is 'n dochter vanne zengerin Malena Ernman enne tenieëlspeler Svante Thunberg.
Jamaica
Historie
left|thumb|Kathedraol Santiago de la Vega in Spanish Town, Jamaica, gebojd in de Spaonsen tied. In de millennia veur de Europese oontdèkking woort Jamaica gekoloniseerd door de Ciboneys en later de Taíno's, welke lèste 't eiland bevolkde wie Columbus 't in 1494, op zien twiede reis, aondeeg. Aanders es op Hispaniola waor de inheimse bevolking hei kleinsjaoleg, op dörpsnivo, georganiseerd: 't gaof zoe'n 200 caciques, die hun functie neet mier inheel es stamhoof. De bewoeners neumde 't eiland Xaymaca, wat 'land vaan hout en water' of 'land vaan bronne' beteikent. De moderne naom is dao dudelek 'n verbastering vaan.
De Spanjole eisde 't eiland op en neumde 't Santiago. Hun ierste neerzètting, kortbij de Annabej, bestoont vaan 1509 tpt 1524, wie ze veer woort verlaote umtot me ze te oongezoond voont. Vaanaof oongeveer 1534 hele ze hun residentie in Villa de la Vega, wat noe um die rei Spanish Town hèt. Hei zien nog dudeleke reste vaan de Spaonse koloniaole bouw te zien. In 1655 naome de Ingelse oonder William Penn 't eiland in. Zij naome de plataasjcultuur vaan veural sókker serieus ter hand: dewijl de Spanjole ouch salove hadde ingezat op 't eiland, begóste de Ingelse (vaanaof d'n achtienden iew: Britte) ze massaol in te veure. 't Góng daobij um Wes-Afrikaone, veural Akans en Igbo's. De slaove die 't al gaof waore bij de machswisseling trouwes vrijgelaote en vlöchde, es marrons nao 't binneland, boe ze zich mèt de reste vaan de Taïno-bevolking mingde. Aon 't begin vaan de negentienden iew waor de verhajding tösse blaanke en negers (oonder Spaons bewind 3:1, mèt de blaanke in de mierderheid) bekans 1:20.
Guédelon
Guédelon is 'n plaatsj in de gemèngde Treigny in midde-Fraankriek oeë d'r boew van 'n middelieëws kesjtieël 'n toeristische attractie is. In naovolging wert in Sjaasberg de ruwien van 't kesjtieël gerestaureerd.
Jamaica
Historie
In 1807 stopde de Britte mèt de slaovehandel. Dit beteikende 'n umkiering in de op slavernij geriechde economie vaan Jamaica, en 't begin vaan e trajek nao bevrijing vaan de zwarte bevolking. In 1834 woort de slavernij aofgesjaf, veer jaor later volgde officieel emancipatie. In de negentienden iew emigreerde väöl Jamaicaone nao Britse kolonies in Afrika, in 't bezunder Sierra Leone, wat veurtkaom oet e remigratie-ideaol. Vaanaof 1872 waor Kingston de hoofstad vaan de kolonie. Nao d'n Twiede Wereldoorlog begós de Britse regering 't land mie otonomie te geve. Vaan 1958 tot 1962 waor 't lid vaan de Wes-Indische Federatie, 'n gróp Britse Caribische kolonies die op d'n door oonaofhenkelek zouw mote weure es ei land, meh oetindelek oeterein veel. Zoe woort Jamaica in 1962 'n apaart dominion. In de jaore 1970 en 1980 maakde 't land 'n depe economische crisis door.
Greta Thunberg
Zelf duit 't neet vlegen en is 't veganistisch gewore veur 't klimaat te helpe.
Guédelon
Evolutie van de restauratie
De organisatie haat vakluuj in deens mae wèrkt ooch mèt stagaires.
Jamaica
Bronne
''Dit artikel is gooddeils gebaseerd op 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie; de tabel vaan gemeintes is, mèt klein veranderinge, direk euvergenome vaan dit artikel euvergenome. Wijer kump get informatie vaan en:Geography of Jamaica, en:List of birds of Jamaica en en:Demographics of Jamaica.''
Greta Thunberg
Op 11 december 2019 woort Thunberg door 't tiedsjrif Time oetgeropen es Persoean van 't Jaor in 2019.
Guédelon
Externe leenk
Officieel website (Ingelsj)
Last Post
thumb|Plechtigheed i g'n Menepoat in Ieper D'r Last Post is e tröatsignaal dat weëd gebroek i versjillende leëgers óp g'n welt, in 't bezónger bei militair herdinkinge en begreffenisse i Groeët-Brittannië en 't Gemenebes.
Oersjprunkelig woeëd 't vuural gesjpild, um d'r daag aaf te sjlete en de poste te inspectere. 'n Anger functie van 't signaal woar 't formeel beëindige van 'ne sjlaag. D'r Last Post is óntsjtange oet d'r taptoe, e signaal dat Ingelsje soldate in d'r 17e ieëw oet de Lieëg Leng mit noa hoes han genoame. In de Verenigde Sjtate weëd 'n variant gesjpild, de taps. Volges 'n anger theorie zouw Joseph Haydn in ópdrach van d'r Britse kuëning George III 't sjtuk gecomponeerd han of i jieëker geval mitgewirk han aan 't sjtuk.
In Ieper weëd jieëkere daag um ach oer soaves gesjpild ónger de Menepoat durch de lede van de Last Post Association. Dat deet me um de gevalle soldoate van d'r Ieësjte Weltkreeg te herdinke.
Americium
Americium is e sjemisch element mit es symbool Am en 't atoeamnómmer 95. 't Is 'n zilverwitte aktinied.
Isotope
18 radioaktieve americiumisotope zeen bekèndj. 243Am is mit 'nen halveringstied van 7370 jaor 't stabielste. 241Am haet 'nen halveringstied van 432 jaor. De euverige isotopen höbben halveringstieje van minder es 51 oer.
Hemne
thumb|De ligking van Hemne in de pervincie Sør-Trøndelag. Hemne is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 4.293 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 659,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 6,5. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1612.
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Sør-Trøndelag.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Pütt
Pütt kan verwieze nao:
Deense kroen
D'n Deense kroen (Deens: Dans krone, Faeröers: Donsk króna, Greunlands: Danskinut koruuni) is de devies die in Denemarke en Greunland weurt gebruuk. Allewel de Faeröer ouch deil zien vaan Denemarke höbbe zie 'n aofzoonderleke devies genaomp de Faeröerse kroen, dee euvereges 1:1 gekoppeld is aon d'n Deense kroen. 'ne Kroen is verdeild in 100 øre. D'n ISO 4217-code is DKK. De kroen is verboonde aon d'n Euro via 't ERM II, 't wisselkoersmechanisme vaan de Europese Unie. Veurtot d'n Euro woort ingeveurd waor de kroen verboonde mèt d'n Duitse mark.
Morrow County (Oregon)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Oregon thumb|200px|Ligking vaan Morrow County Morrow is 'n in 1884 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Morroq is verneump nao ein vaan de ierste blaanke maan dee hei woende. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Heppner.
Lies van börgemeistersj van Berg en Terbliet
De gemeinte Berg en Terbliet haet van 1796 tot 1982 besjtange. Ze had de volgende börgemeistersj:
Morrow County (Oregon)
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 5.306 km² boevaan 5.264 km² land is en 42 km² water.
Lies van börgemeistersj van Berg en Terbliet
Bron
Dees lies is euvergenome van 't corresponderend Nederlandstalig artikel.
Morrow County (Oregon)
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Morrow County 10.995.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Hub van der Maar
Hub van der Maar (gebaore in Sjin op Geul op 4 mei 1907 es Johannes Mathias Hubertus Delahaye - gesjtorve Douvenrade (Heerle), 11 juli 1992) is 'ne Limburgstalige sjrieëver oet Termaar bie Klumme in Zuud-Limburg. Hub van der Maar is d'r sjoelnaam vanwaege zien woeënplaats. Hae sjreef in 't dialek van Termaar en waor verzamelaer va dialekweud. Hae wèrkde es mienbeambte aan de Oranje Nassaumien i Heële. Zien zustersj Net Frederix-Delahaye en Maria Hoen-Delahaye sjreve ouch in 't Termaars. Huub waor d'r oudste oet 'n gezin van 15 kinger. Albert Delahaye (archivaris en historicus) waor eine van de 8 breursj.
sjtäölke
"Aan d'r veersjprunk sjteit nog ummer 't hoes, woeë vieër mieë es fieftig jaor in- en oetgegange zint. Mit dat in- en oetgao is neet 't verdene van d'r Porsjónkele-aaflaot gemèngd; dat noeëmte vieër ouch zoeë. En toch is 't hoes krek zoeë'n hèlligdóm wie de kirk, zoeë gaar nóg mieë vertroewd en eige. De kirk sjteit jao vuur alle luuj aope; oos hoes waor van ós allein."
oet: Oos hoes, oos heim, Rierank 1992
Infrastructuur
Mit infrastructuur wuèrtj meistes verweze nao 't totaal van ónreurendje verzeninge wie (spaor)waeg, vleegveljer, haves, bekabeling, riolering, kabelverbinjinge veur tillefoanverkièr en datacommunicatie, 't drinkwaterleijingsnet en verzening veur 't waterbehièr wie dieke, watergeng en waterzuveringsinstallaasjes.
Algemeinelik is 'n euverheid verantjwuèrderlik veuren aanlègk en 't behièr vanne infrastructuur. 't Riek is in Nederlandj verantjwuèrdelik veuren aanlègk van riekswaeg en spaorlien en groate waterwirke. Riekswaterstaot is d'n autosnelwaegbehièrder. Regionaal euverheje, gemèndjes, pervinsjes en watersjappe höbbe verantjwuèrdelikheje veure lokaal infrastructuur. De Europese Unie eisj det infrastructure vanne lenjer opein aansloete, det beveurbeildj zichbaar is inne opein liekendje verkièrssjiljer en -teikes op 't Europees waegnet.
Paumebuimke
't Paumebuimke  (Nederlands:Palmboompje) ies de plantesoort Buxus sempervirens oet de Paumeboumfamilie. Oarsjprónkelik ies de plant aafkómstig oet 't Miedelands-ziègebeed, meh ze kump ouch veur in Zuud-Belsj, Frankriek en Ingeland. ’t Gesjlach Buxus (Latiens veur palmboum) tèlt 40 soorte.
De plant
’t Sjtruukske ies greunblievend mèt tegeneuverein sjtaonde blaedsjes. Van bove dónkergreun glimmend, van óndere geelgreun. 't Paumebuimke weurt es tuinplant gekweek. 't Kènt, nao väöl jaore, tot boum oetgreuje. De bleuj ies greun-gaelig in gruupkes bie-ein, in mièrt en april. Klein blievende soorte were langs borderreng of es hègkskes geplant. Ze kènne in allelei vörme gesjnoeid were. Vermeerdering gebeurt door sjtekke.
Paumehout
’t Hout, paumehout geneump, kump van twiè Buxus-soorte. ’t Turks paumehout, (boxwood of bux), aafkómstig van B. sempervirens, greujt in Europa en Azië, haet ’n zjwoarder en vaster kwaliteit es ‘t East-London paumehout of Cape box (B. macowan) oet 't zuje van Afrika. Vanwege zien fien nerve ies ’t lestig te sjpliete, meh good te bewèrke. De kleur ies liech tot sóms dónkergeel. ’t Duurzaam hout weurt gebruuk veur blaosintrumente, móndsjtökker daovan, sjaaksjtökker, boetseersjpatele, handvatte en sjtele van gereidsjap, lienetrèkkersj veur de sjoester en zaalmeker (vreuger), lineale en meetlatte, inlèkwerk, houtdrièjwerk en sjniejwerk.
’t 'Hout' van de palm haet ’n ander sjtructuur es dat van ‘ne loofboum of naoldboum en ies neet gesjiek veur tummer- of sjrienewerk.
Folklore
Op 't fiès van Paumezóndig were de tekskes van dees plant gebruuk um paumepaosjes te versere. Tekskes were in de katholieke kèrk gewiejd um ze te gebruke ter aafwering van ónheil.
Nedersaksisch
't Nedersaksisch is de volkstaol vaan 't groetste deil vaan Oos-Nederland, vaan bekans gans Noord-Duitsland en oersprunkelek ouch Noordwes-Pole, al gief 't dao nimmie väöl mojlers seer de Twiede Wereldoorlog. De naom Nedersaksisch is boete de taolkunde nog neet zoe ingebörgerd. In Duitsland sprik me miestal vaan Plattdütsch (wat evels neet allein op 't Nedersaksisch sleit, zuug Nederduits), in Nederland neump me de taol plat of gebruuk me de naom vaan 't streekdialek wat me sprik.
Verspreiing
't Nedersaksisch taolgebeed begint in Gelderland: de Betuwe, Nijmege en Arnem zien nog Frankischtaoleg, meh vaanaof de oosteleke Veluwe en d'n Achterhook begint 't Saksisch. De provincies Euveriesel, Drente en Greuninge zien hielemaol of haos hielemaol Saksisch, 't zuidweste vaan Friesland (de Stellingwerve) ouch. In dat gebeed woene oongeveer drei miljoen lui. Wie groet oonder hun 't aondeil dialeksprekers is is neet perceis bekind; sjattinge variëre hendeg. De ciefers vaan 't Duits Nedersaksisch zien neet bekind. Veur zoewel Nederland es Duitsland gelt tot 't dialekgebruuk hendeg tröklöp; de levendegheid vaan 't dialek versjèlt vaan streek tot streek en vaan plaots tot plaots.
Boete 't Saksisch kerngebeed vint me 't Nedersaksisch nog o.m. in de Vereinegde Staote es Plautdietsch, en in Rusland en de Oekraïne. Veur 1945 woort 't ouch gesproke in gebeed wat noe bij Pole huurt.
Kinmerke
Mier nog es 't Limburgs is 't Nedersaksisch verdeild in versjèllende dialekte; daodoor kinne versjèllende soorte Nedersaksisch mer hiel wienig kinmerke werkelek deile. De hoofstroum vaan de Nedersaksiche dialekte deilt de meiste volgende kinmerke evels wel:
Wijer höbbe väöl dialekte umlaut in diminutieve, evezoegood wie 't Duits, Limburgs en Oos-Braobants.
Dialekte
thumb|280px|'t Nedersaksisch toalgebeed in Nederland
Me oondersjeit drei hoofgrópe: Noord-Nedersaksisch, Wes-Nedersaksisch en Oes-Nederduits. De in Nederland gesproke dialekte hure alle bij 't Wes-Nedersaksisch, boete 't Gronings en 't Kollumerlands, die Noord-Nedersaksisch zien.
In Nederland oondersjeit me de volgende dialekte:
Harie Meijers
thumb|250px|Harie Meijers Harie Meijers (Mesjtreech, 5 december 1879 – Mesjtreech, 14 april 1928) waas eine Nederlands fitserenner.
Biografie
Meijers maakde op 17-jaorige laeftied in 1897 zien debuut es profesjeneel fitserenner en bleef dit, mèt ein óngerbraeking in 't jaor 1901, pès 1904.