cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hiersj
Invlood vaan 't Mestreechs
De euvereinkómste mèt 't Mestreechs zitte veural in de vocaole. De Middelnederlandse ie (oetgesproke es ieë) is in 't Mestreechs en 't Hiersj allebei ie gewore. Daorum hèt de wiek Hier (tege Meersjes Hjèr, Valkebergs Hièr, Mergraotes Hieër). Oongeveer 'tzelfde is aon de hand mèt de oe in wäörd wie groet (good Mestreechs en good Hiersj; tege Meersjes grwat, Valkebergs groat, Mergraotes groeët). Opvallend is ouch de aofwisseling tösse ie en ij, uu en ui en oe en ou. Zoe lievert 't werkwoord blieve de persoensvörm blijf. De naom vaan 't actiecomité Hier blijf Hier is dus ouch good Mestreechs en good Hiers. (Oongeveer 'tzelfde vint me ouch nog in 't Èèsjdes).
Versjèlle mèt 't Mestreechs
Dudeleke versjèlle zien dao evels, wie bove gezag, ouch. 't Belaankriekste is tot de Panninger Linie tösse Hier en Wiek doorlöp. Dees lijn sjeit de "Nederlandse" en "Duitse" oetspraok vaan wäörd wie s(j)tein, s(j)lech en s(j)piet. De variante mèt allein s- zien Mestreechs, die mèt sj- zien Hiersj. Ouch op 't woordind kump de -sj dèks veur: flesj tegeneuver Mestreechs fles (Mestreech is dao-in 'n absoluut taoleiland binne Zuid-Limbörg). Typisch Heuvellands is de -sj nao 'n r in alle posities. Dat zuut me al in de naom vaan 't dialek: Hiersj (Mestreechs zouw 'gewoen' Hiers zien).
Bovedeen heet 't Hiers neet mètgedoon aon versjèllende typisch Mestreechse taolvernuiinge. 't Mestreechs Laank trèkke vaan vocaole gebäört neet 't in Hiers. Dat kin me op sjrif soms ouch trökzien: Mestreechs vaan - Hiers van. In 't Mestreechs is de typisch Limbörgse klaank ae eigelek euveral in ee veranderd. 't Hiers deit dao evels neet euveral in mèt (beveurbeld wae en gaere tege Mestreechs wee en gere). 't Mestreechs heet ao in väöl wäörd boe aander Limbörgse dialekte 'n aa höbbe. 't Hiers deit dao neet in mèt. Mestreechs aon, naom en taol zien in 't Hiers gewoen aan, naam en taal, wie in aander Limbörgse dialekte.
Behaajd en cultivatie
Doortot Hier 'n wiek vaan Mestreech is gewore, höbbe ziech dao väöl Mestreechtenere gevesteg en is 't taolcontak mèt dit dominant dialek intensief. Heidoor nump 't belaank vaan 't Hiers aof. De Hierenere zien evels wel taolbewös en spanne ziech in um 't dialek levend te hawwe. Väöl vaan 't Hiers wat me vaandaog d'n daag huurt weurt wel ummer sterker door 't Mestreechs beïnvlood, meh dreug nog altied e paar van zien hoofpunte in ziech. In 1990 versjeen 'nen dreitaolegen dictionair Hiers-Mestreechs-Standaardnederlands, um 't taolgood te bewaore en ouch de versjèlle mèt 't Mestreechs te benaodrökke.
16 juli
Heiligedaag van Reinildis van Kontich
In 't Vin
In 't Vin  (Nederlandjs: Venne) is e klein gehuch bie Naer inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Naer en Rogkel in, t'n naorde vanne Naerbaek. In 't naorde wuuertj In 't Vin begrens door Drees, in 't oeaste door Naer, in 't zuje door Kinkhaove en in 't wèste door Ophaove.
Straote
De volgendje straote ligken In 't Vin:
Sjtaatsmieng
thumb|Sjtaatsmieng Tot de Sjtaatsmienge beheurde de volgende mienge:
Bazel-Land
Stei
Stei in kanton Bazel-Land (sep 2004):
Distrikte
't Gief 5 distrikte in Bazel-Land (sep 2004):
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Haarlemmerliede en Spaarnwoude is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, tösse Haarlem en Amsterdam, mèt zoeget 5.500 inwoeners en 'n oppervlak vaan 20,86 km² (daovaan 6,00 km² water). De gemeinte umvatde de kerne Haarlemmerliede, Halfweg (gemeintehoes), Spaarndam-Oost en Spaarnwoude.
De gemeinte oontstoont in 1857 oet sameveuging vaan de aw gemeintes Haarlemmerliede en Spaarnwoude. In de twintegste iew höbbe zoewel Haarlem es Amsterdam väöl landbouwgroond geannexeerd veur stadsoetbreiinge, boedoor de gemeinte belangriek kleinder gewore is. Oetindelek sloot de gemeinte ziech op 1 jannewarie 2019 aon bij de gemeinte Haarlemmermeer, boemèt annexatie door ein vaan de twie naoberstei woort veurkoume.
Spinneriej
'n Spinneriej is de ieëste productiestap det 'n textielproduk doorlöp van gróndjstof toet (half-)aafgewèrk produk. De SERV (Sociaal-Economische Raod Vlaondere) óngersjèt de volgende opeinvolgendje productieóngerdeil:
Brón: Textielsector - Beroepenstructuur, SERV, september 2001.
Sins de industrieël revolutie aan 't èndj van de 18de eeuw, drink de term fabriek zich op. In taengestelling mit 'n manufactuur (manuele fabricatie), waere d'r op groeate sjaol machines gebroek. Door de verbaetering van weeftechnieke höbbe industriële weverieje de spinnerieje verdrónge.
Löhne
Löhne (Nedersaksisch: Loine) ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
Kindersjrik
'ne Kindersjrik is e fenomeen oet de volkscultuur, mie bepaold in volksverhaole. 't Is 'n figuur woevaan 't bestoon aon kinder weurt vertèld veur te veurkoume tot die oongewinsde dinger doen. Es e keend beveurbeeld neet nao bed wèlt of zien ete neet opit, zal de kindersjrik langskoume.
Löhne
De op 70 meter huegte liegkende sjtad haw, mèt 'n oppervlaakte van 59,51 km², op 31 december 2018 39.697 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 667 de veerkante kilometer.
Kindersjrik
De in de Lieg Len meis veurkoumende kindersjrik is de boeba, in Noord-Limburg ouch wel beukèl geneump. Wie dee perceis oetzuut en wat 'r deit ligk neet vas, meh aofsjrikwekkend is 'r wel. Veur erger oongehoerzaamheid kinne awwers nog mèt de werewouf dreige. Wee bij 't water geit speule moot oetkieke veur de nekker of de haokemaan, 'ne geis dee diech 't water in trèk es 'r zin heet. In 't koreveld hojzde de korewouf, eigelek gewoen 'n hamster, woemèt gedreig woort. Nachbieste, wie de vleermoes en de uil, weure ouch gebruuk: dees bieste zien van hun eige al hendeg angswekkend. In de Sinterklaostied weurt ouch Zwarte Piet es kindersjrik gebruuk. Teslotte gief 't talloze variante, dèks in de vreemste vörm, wie de naaksluiper of de tienesnijer.
De kindersjrik is in bepaolde gevalle verwant aon of deil vaan 't volksgeluif. 't Kós veurkoume tot de awwers geiste en figure oet dat volksgeluif es kindersjrik gebruukde wienie ze zelf neet mie drin gluifde. Um dees rei waore awwer generaties folkloriste sterk geïntresseerd in de kindersjrik, boe-in ze 't lèste euverblijfsel vaan oeraw, mesjiens veurchristeleke (Germaanse) geluifstradities zaoge. Allewel tot 'n verbinding mèt de Germaanse gaode neet vèlt oet te slete, goon nuier generaties volkskundege devaan oet tot de tradities roontelum de kindersjrik neet zoe aajd zien.
Vågan
thumb|De ligking van Vågan in de pervincie Nordland. Vågan is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Nordland in Nórwaeg. De gemeinte had 9.021 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 477,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 18,9. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1865.
Kesjtieël Holtmühle
thumb|300px|right|Beejgeboew van kesjtieël Holtmühle Kesjtieël Holtmühle is gelaege in de Nederlands Limburgse plaatsj Tegele, die allewiel deil oetmaak van de gemeinte Venlo.
Besjrieving van ’t kesjtieël
't Kesjtieëlcomplex sjtamt oet de zaevetienden ieëw. 't Hoofgeboew is 'n sjtreng classicistisch baksjteine geboew mit twieë oetsjpringende taorepaviljoens. De deurómliestinge zint in helsjtein oetgeveurd. 't Geboew vertuuënt wat sjtiel betrèf euvereinkómste mit 't kesjtieël van Ameronge, al is Holtmühle waal kleiner en door de taore-echtige hookpaviljoens ouch frivoler. Beej 't kesjtieëlcomplex behuuërt ein van de wennige gehieël bewaard geblaeve tiendsjure in Nederland. Wiejer besjteit 't complex oet twieë alleinsjtaonde paortgeboewe: de Kaldekirkse Paort en de Venlose Paort en ennige beejgeboewe, tuine, grachte, vievers en lanjerieje.
Gesjiedenis en beweuners
Kesjtieël Holtmühle is in oersjpróng beejnao 700 jaore aad. In 't hudige zaevetieënden ieëwse hoofgeboew zeen namelik fragmente van 'n ajer geboew opgenaome. De bekindste beweuner van Holtmühle waar de roemruchte Baron von Glasenapp, dae sjtórf in 1800. 't Kesjtieël waar tiedes zeen lang gesjiedenis in heng van ennige roemruchte adelike gesjlechte zoa-wie Metternich en de patricische femilie Van Basten Batenburg.
’t Hede
Nao 'n ómvangrieke resteratie in 1993 is in 't complex 'n hotel-resterant gevestig. Róngóm 't Château de Holtmühle zint fraaj kesjtieëltuine in diverse sjtiele te bewóngere.
Wijk bij Duurstede
Wijk bij Duurstede (plaotselek: Wijk) is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Utrech, mèt 'n oppervlak vaan 50,30 km2 (daovaan 2,61 km2 water) en 23.456 inwoeners per 1 januari 2006. Neve de kèrn Wijk bij Duurstede umvat de gemeinte nog de dörper Cothen en Langbroek.
't Stedsje heet väöl monuminte, boe-oonder 't kestiel Duurstede (en hiel väöl ander kestiele in de beurt), de oonvoltoejde hervörmde kèrk, 't stadhoes, 't Gashoes en de Leuterpoort.
Historie
Wijk bij Duurstede oontstoont es buurtsje um 't Kestiel Duurstede, wat weer op de groondveste vaan de vreugmiddeliewse handelsplaots mèt dee naom ligk - dees plaots (in 't Aajdnederlands Thurusteti) steit allewijl oonder häöre gemoderniseerde naom Dorestad bekind. De plaots kraog in 1301 stadsrechte en bleujde in de volgende iewe op tot ze in 't humanisme insleep. Pas nao d'n Twiede Wereldoorlog greujt ze weer sterk. In 1996 woorte de gemeintes Cothen en Langbroek aon Wijk touwgevoog.
Drees (Leudaal)
't Veurmaolig gehuch Keizerbós is allewiel 'n óngerdeil van Drees.
Straote
De volgendje straote ligken in Drees:
Enzym
'n Enzym is 'ne biologische katalysator.
'n Enzym is 'n organisch molecuul (meistal 'n eiwit), det 'n bepaolde biologische reactie versjnelt. Nao de reactie kump 't enzym weer truuk nao de oorsjprunkeliken toesjtandj.
De reactiesjnelheid van 'n enzym is aafhenkelik van de temperatuur, de zoerdegraod en de concentratie van enzym en subsjtraot, de sjtof womit 't enzym reageert: De ruumdelike sjtructuur van eiwitte verangert mit de temperatuur. Zo zeen de meiste enzyme inaktief bie leeg temperature. Baove de 50°C weurt de wirking van 't eiwit ouch geblokkeerd door denaturatie. Eder enzym haet bie 'n bepaolde temperatuur 'n optimaal aktiviteit. Eder enzym haet ouch zien bèste wirking bie 'n bepaolde zoerdegraod.
Väöl enzyme zeen sjnelder en efficiënter es tót noe aan door de miens óntwórpe katalysatore.
Enzyme kinne ouch besjtaon oet meerder deile, wie meerder eiwitte. Daonaeve höbbe ze döks ouch nog 'n co-enzym, 'ne kleindere component en zónger dem kan 't enzym zien functie neet vervölle. Dit kan beveurbeeld e metaal-ion zeen. 't Co-enzym fungeert in 'n cel döks es 'n saort van aan- en oetsjakeleer. Door de concentratie van 't metaal-ion te variëre weurt de chemische reactie die 't enzym faciliteert vertraog of versjneld.
Langefääl
Langefääl (de Ripuarische naom; spreek oet wie Langefeel, Duits: Langenfeld) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Mettmann, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). De bekènde jezuïet Friedrich Spee von Langenfeld, dee es eine vaan de wienege de Heksewaan fel te lief góng, waor hei gebore in 1591. Mèt häör 41,15 km² en 56.982 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1385 de veerkante kilometer.
't Op 47 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief stadsdeile.
Brumholt
Brumholt is e klein gehuch bie Naer inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Naer en Rogkel in, t'n naorde vanne Naerbaek. In 't naorde wuuertj Brumholt begrens door e groeat veldj- en bósgebied richting Echel, in 't oeaste door Vlaas, in 't zuje door Drees en in 't wèste door Ophaove.
't Verzwónje gehuch Hove (Hoven) loog t'n oeaste van Brumholt en t'n zuje van Vlaas; allein 'n straotnaam herinjertj nag aan dit gehuch.
Straote
De volgendje straote ligken in Brumholt:
Mettmann
Mettmann is e Rienlands stedsje en de hoofplaots vaan de krink (Kreis) Kreis Mettmann, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). D'n Duitse weitesjapper Johann Carl Fuhlrott oontdèkte hei in 1856 de kneuk vaan 'ne Neanderthaler. 't Waore de ierste kneuk die oets vaan dit minseras gevoonde zien.
Mèt häör 42,52 km² en 37.867 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 890 de veerkante kilometer.
't Op 140 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel versjèllende stadsdeile.
Tytsjersteradiel
frame|Ligking vaan Tietjersteradeel in Friesland Tietjerksteradeel (officieel Fries: Tytsjerksteradiel) is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, mèt 'n oppervlak vaan 161,42 km² en per 1 aprèl 2007 32.337 inwoeners. Tietjerksteradeel kint zeventien kerne; dit zien Bergum (Burgum), Eernewoude (Earnewâld), Eestrum (Jistrum), Garijp (Garyp), Giekerk (Gytsjerk), Hardegarijp (Hurdegaryp), Molenend (Mûnein), Noordbergum (Noardburgum), Oenkerk (Oentsjerk), Oostermeer (Eastermar), Oudkerk (Aldtsjerk), Rijperkerk (Ryptsjerk), Suameer (Sumar), Suawoude (Suwâld), Tietjerk (Tytsjerk) en Wijns (Wyns). Ouch ligk e deil vaan 't gehuch Bartlehiem in dees gemeinte. Hoofplaots is Bergum. De Friese naome zien sinds 1989 officieel; in datzelfde jaor veranderde ouch d'n officiële gemeintenaom vaan 't Nederlands nao 't Fries. De Nederlandse naome stoon in klein letters oonder de Friese naome op de plaotsnaomsjèldsjes.
George Lucas
thumb|right|George LucasGeorge Walton Lucas jr. (Modesto (Californië), 14 mei 1944) is 'nen Amerikaanse filmrezjiseur, filmproducent en sjrijver.
Levensloup
Heer is veural bekind es meker en bedinker vaan de Star Wars-films en vaan zien filmmaotsjappij Lucasfilm Ltd. Wijer bedach Lucas de films vaan Indiana Jones die heer same mèt ziene vrund Steven Spielberg maakde. Veurtot heer Star Wars: Episode IV: A New Hope (1977) maakde, waor heer al riek gewore door 't succes vaan American Graffiti, ziene twiede film es rezjiseur.
Lucas riechde ouch ILM op, wat ziech bezeg heelt mèt filmmerchandise, filmmeziek en special effects.
Ouch Pixar (bekind vaan oonder aandere The Incredibles, Finding Nemo en Toy Story) waor 'n onderdeil vaan Lucasfilm, veurtot Lucas 't verkoch. THX waor ouch lange tied 'n oonderdeil vaan Lucasfilm, mer woort ouch 'n oonaofhenkelek bedrief.
George Lucas is 'ne bezunder riek man. Zie vermoge weurt op $3 miljard gesjet. Heer is vajer vaan drei geadopteerde kinder: Amanda, Katie en Jett.
Nacka
Nacka is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 82.196 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 95,50 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 860,7 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
16,52% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Dobsonsjaermoestenrek
d'n Dobsonsjaermoestenrek (Letien: Microgale dobsoni) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische vöchtige lieëglandj- en bergbusj, plantaasjgebieden en zwaorelik aangetasdje veurmaolige bósgebiede.
Koekelberg
thumb|right|Liegking van Koekelberg in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes Koekelberg ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte liek in 't noordweste van de agglomeratie Brussel. Ze haet 'n oppervlak van 1,17 km² en 18.158 inweunersj (1 januari 2006). Daomèt ies 't nao oppervlak de op ein nao kleinste gemeinte van 't gewes, nao Sint-Joost-ten-Node, en ein van de diechsbevolkde gemeintes van 't Belsj.
't Bekèndste geboew in Koekelberg ies de Nationaal Basiliek van 't Heilig Hart, op de heuvel mèt dezelfde naam es de gemeinte. Diet ies ein van de groatste kèrke van de waereld. 't Geboew in art deco-sjtiel woort óntworpe door Albert van Huffel; de boew doerde van 1905 bies 1970. Bie de kèrk liek 't Elisabethpark.
Historie
thumb|right|De Nationaal Basiliek van 't Heilig Hart In de 13e ièw ies d'r sjpraoke van 'n adellike familie de Coeckelberge, die e kesjtièl houw liegke op de plaats woa allewiel Koekelberg liek. Róndum diet kesjtièl greujde e plaetske. Bies in de 19e ièw bleef diet e landelik gehöch, dat administratief ónder Sint-Agatha-Berchem veel. Door de greuj van Brussel en de industrialisatie greujde de bevolking en kaom Koekelberg in de sjtaejelike agglomeratie te liegke. In 1841 woort 't 'n zelfsjtendige gemeinte.
Ukkel
Functies
Ukkel ies veural 'n woongemeinte, mèt hoofzakelik residentieel wieke. De landboew waor vreuger e belangriek besjtaonsmieddel, meh tegewoordig ies de deenstesector 't belangrieks. Dao ies ouch get industrie, woa-ónder electronica. In Ukkel zint 't Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) mèt de keuninklike sjterrewach van Belsj en 't Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) gevestig.
Aanziech van de gemeinte en bezeenswaerdighede
'n Deil van 't Zoniënwoud liek op 't gróndgebeed van Ukkel. Dao zint väöl villawieke, en ouch e paar buurte mèt 'n volkser karakter, wie Sint-Job en Calevoet.
De Sint-Pieterskèrk, in de ouw dörpskern, ies geboewd in classicistische sjtiel. De kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ter-Nood van Stalle ies gotisch. D'n arsjitek Henry Van de Velde boewde in Ukkel veur ziechzelf de Villa Bloemenwerf (cottagesjtiel- art nouveau). Villa van Buuren (1928) mèt 'n interieur in art deco en 'n sjileriejecollectie ies noe 'n museum. In Sint-Job liek 'n Russisch-orthodoxe kèrk. In 't Wolvendaalpark (18 ha) liek 'n paviljoen in Lowie XV-sjtiel.
Vefsn
thumb|De ligking van Vefsn in de pervincie Nordland. Vefsn is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Nordland in Nórwaeg. De gemeinte had 13.440 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.894,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 7,1. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1824.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Itter
Itter (Holles: Neeritter) is ein dörp in Midde-Limburg (Nederlandj) en liktj in de gemèndje Leudaal. Tot 1942 waas Itter ein aparte gemeinte, daonao huuerdje Itter tot 2007 bie de gemèndje Hunsel, same met Ittervoort, Haler en Èl.
Waope
Op 18 fibberwarie 1926 kraog Itter vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Itter hoort langen tied bij 't graofsjap Loeën, die in 't hoofsjèld zien bedach; umtot de graove vaan Häör evels hei de wèrkeleke mach hadde, steit hun waope in 't vrijkerteer. Sinte Bèr waor en is de parochieheilege.
Historische inwoenertalle
Itter waor 'n kwijnende gemeinte die, ouch neet gelèt op de grenscorrectie vaan de jaore 1840, ummer mer kleinder woort. In 1930, bij de lèste volkstèlling boe Itter es zelfstendege gemeinte optraoj, waor 't kleinder es oets.
(v1830=100)
Baerg
Baerg is 'n buurtsjap va S'n Maeëte, dat tussje d'r dörpskern, de Knap en S'n Pieëter liegkt. Baerg liegkt neet op 'n huuëgde mae in 't Voordal.
De cultuur
Begin 17e ieëw waor d'r 'n kesjtieël, 'n lieën van 't Graafsjap Dalhem, mèt ègenaere oet o.m. de gesjlachte van Elven, van Buren. Väör 1679 gong 't över an de hieëre van Maer, die ooch Hoeëg Haere waore va S'n Maeëte. 't Kesjtieël è g'ne Baerg sjiengt doe in verval te zieë gerakd. Bie dit kesjtieël hoeërt 'n mäöle. Dis waoërt ca. 1675 kaopermäöle (ègenaers achtereenvolges Rulands, Elias, Gillis, Kevers), in 1770 papiermäöle (ègenaers achtereenvolges Kevers, Haagen). In 1820 waor dis nog in wèrking. Van dit kesjtieël-mäölecomplex zeunt de vievers över. Me haat dao reste aod boewmateriaal voonde, mae oonderzeuk ter plaatsje is nog noeëts richtig gedoeë. Ènnige decenia gelaeje waor d'r Baerg 'n boeregemeensjap; noe is toerisme de belangriekste bron van inkomste. 't Buurtsjap haat ènnige fieng vakwaerkhoezer en me haat uvveraal 'n fie zich op de sjpoorwaegbrugk va S'n Maeëte.
De natuur
Dör g'ne Baerg sjteumt de Voor, al grillig meanderend. Ooch vindt me in g'ne Baerg 'n bron, mèt water dat mètstens dreekbaar is. 't Water wert regelmaotig oonderzeukt en bie de bron hèngt ummer 'n twieëtaleg sjrieve dat zaet of 't water waal of neet te dreenke is. E g'ne Baerg haat 't 'n aantal visjvievers, oeë me op forelle kan vange. 't Water is aafgetapt van de Voor en keumt ooch wer oet in die baeëk. In de hoolwaeg roondom dit buurtsjap vindt me dasseburchte, die nog gebruukt waeëre.
Mienwaeg
De Mienwaeg is e nationaal park inne Nederlandsje provincie Limburg, inne gemeindje Roerdale, mit 'nen ómvank ven zoea 16 veerkantje kilomaeter. 't Is óngerdeil ven 't Pruusj-Nederlandsj Grènspark Maas-Swalm-Nette. De Mienwaeg kènmèrk zich es e terrasselandjsjap, óntstange dórchen invlood vè water en bräökvlakke inne aerj, dórchsneie dórch e tal aan baeke.
Oppe Mienwaeg ligk ouch e klei gehuch. Zuuch hieveur: Mienwaeg.
Gesjiechte
De naam "mienwaeg" haet te make mit "gemèndje". De mienwaeg waar namelik de waeg venne gemeinsjap. Spaeder wè me d'r miene wól aanlègke, góng me de naam associïeëre mit de mienboew, men dit is pure vólksetymologie.
't Gebeed is in 1990 dórche minister aangewezen es e natuurgebeed. 't Waas gemeinsjappelik bezit en in gebroek dórche ómlègkendje dörper. E deil ven 't gebeed waas 'n eike hakhówtbósj. Veure mienboew is t'r 'n groeate aanplantjing ven böim gewaes veur stuthówt. Hiedórch en dórch verdruueging woort de hei en 't aanwaezig hoeagvieën stès mieë verdrónge.
Óntwikkelinger
Lanks de vènne kömp hoeagvieën weir toet óntwikkeling. De naoldjbósje en de oetheimsje boumsaorte waere lanksemerhandj eweggehaoldj te góns ven inheimsje saorte.
Bedreiginger
Uuever de grèns in Pruusjes wuuertj óp groeate sjaol daagmienboew ven broenkaol geplieëg. Veur 't perjèk "Garzweiler II" is 'n óntwateringsvergónning aafgegaove. Dees zal ècher mieër effek höbben es toet noe aan is toegegaove.
Inkel luuj zeen d'n Iezere Rien, de aaj spaorlien ven Antjwèrpe nao 't Ruhrgebeed, es 'n bedreiging, ouchal laag deze d'r al ruum hóngerdj jaor veurdet 't natuurgebeed woort irkèndj. Bèlsj wil deze zaer 1991 neet mieë gebroekdje goderelien nuuj laeven inblaoze. Nederlandj verzaat zich mit ónger angere e beroop óp 't natuurbehaad in Nationaal Park de Mienwaeg, men 't "Permanent Hof van Arbitrage" haet de Bèlsje regering in 't geliek gestèldj.
Hare (laandboew)
Hare is 't sjerp make van 'n zens of zich mèt 'ne haarhamer en 'ne haarsjpit. Met d'r haarhamer wert 't miejblad hieël dun oetgehamerd. Daona kan de zens e paar kieër gesjerpt waeëre mèt 'ne wetsjtèè.
Harenkarspel
Harenkarspel (Westfries: Harenkarspel) is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in Wesfriesland, mèt (1 fibberwarie 2012) 16.192 inwoeners en 'n oppervlak vaan 54,84 km² (daovaan 9,30 km² water). De gemeinte umvatde de dörper en gehuchte Dirkshorn, Eenigenburg, Groenveld, Kalverdijk, Krabbendam, 't Rijpje, Schoorldam (gedeiltelek), Sint Maarten, Stroet, Tuitjenhorn (raodhoes), Valkkoog, Waarland en Warmenhuizen.
In 1990 woorte de gemeintes Sint Maarten en Warmenhuizen aon Harenkarspel touwgeveug, boemèt de gemeinte häör huieg gebeed kraog. In 2013 is de gemeinte aon Schagen touwgeveug.
Bazel-Stad
Bazel-Stad (Duits: Basel-Stadt, Frans: Bâle-Ville, Italiaons: Basilea Città, Reto-Roemaans: Basilea-Citad) is 'n haafkanton in 't noorde vaan Zwitserland. 't Is 't kleinste vaan alle kantons mer qua inwoeners steit 't op de 14e plaots vaan de 26 kantons. Dit kump mèt naome door de hoofstad Bazel.
Stei en gebede
Sinds de splitsing vaan 't kanton Bazel besteit 't stadkanton oet mer 3 gemeintes:
Distrikte
't Gief gein distrikte in Bazel-Stad.
Neufchâteau (verdudeliking)
Neufchâteau kan verwieze nao:
Tiendere
Tiendere (Nederlands Tienray) is 'n klein dörpke ien de gemeinte Haors aan de Maas. D'n Hollandse naam is "Tienray". "Tien" schient afgeleid te zien van "Teden" of "Teijden". Dit zeuj kinne wieze op 't Germaanse "Thiadodingahem" (de woeënplats van de volkssjtam Theuabod). Dit waas 'n volk dat ien deze regio woeënde. 'n "Raai" is 'n óntginning.
D'r woeëne óngevaer 1050 minse in Tiendere en 't is ien de regio 'n hieël bekende bedevaartplats van Os Lief Vrouwke.
Vlaas
Vlaas is e klein gehuch bie Naer inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Naer en Rogkel in, t'n naorde vanne Naerbaek. In 't naorde wuuertj Vlaas begrens door e groeat veldj- en bósgebied richting Echel, in 't oeaste door Gerhègke, in 't zuje door Drees en in 't wèste door Brumholt. Vreuger waas Vlaas d'n ènsigste beboedje waeg dae lèdje nao de aaj vingebiede t'n naorde van 't dörp Naer.
Spenge
De op 129 meter huegte liegkende sjtad haw, mèt 'n oppervlaakte van 40,35 km², op 31 december 2018 14.487 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 359 de veerkante kilometer.
Vlaas
Straote
De volgendje straote ligken in Vlaas:
Visé
thumb|250px|D'r [[peroen va Visé]] thumb|250px|Saint Hadelinkèrk va Visé mèt sjtadsbeeld Visé, Norbikse oetsjpraak Vizè mèt d'r klemtoeën op d'r örsjte lettergreep, Waezet (Moelinge) en Waezent (Voere), (Welsj: Vizé, Fraans: Visé, Nederlands: Wezet) is 'n sjtad in de provincie Luuk op 't Belsj haoverwaegs Luuk-Mestreech, gelaege an twieë zieje van de Maas. 't Is de ènnige Welzje sjtad die an Nederland grenst mae da waal in 't sjtroomgebied van de Maas. Visé wert ooch de Ville de l'Oie of Sjtad van de gans geneumd. De sjtad haat 'n oppervlakte va 27,99 km² en tèlt roond de 17.000 inwuëners.
In Visé sjtopt eeder oor d'r intercity tösje Mestreech en Luuk. Um 't haof oor vieërt 'ne sjtoptrein. Ooch d'r Talys Mestreech-Brussel sjtópt in Visé.
Saer de fusie in 1977 ömvat Visé de volgende kerne: Argenteau, Cheratte, Lixhe, Richelle en Ternaaie of Lanaej (Lanaye).
St. Hadelinkèrk
In 1338 zeunt de reiliek van St. Hadelin överbrach van de kèrk in Celles nao Visé. D'r reliekschrijn is tössje 1972-74 gerestaureerd en saer doe wer in de kèrk geplaatst. D'r driejde zoondèg va september is de St. Hadelinbroonk. De oontkèrkeleking in Visé is groeët.
Lorettekèrkhof
Dizze kèrkhof liegkt op g'n huuëgde. Naeve d'r toegang sjtèèt 'n Lorettekapel. Naeve aow graafsjtèng vindt me dao ooch de typisch Belzje graver väör urne en saer ènnige tied 'n graasveldsje oeë me d'r esj kan oetsjtrujje. Op 't Belsj is 't verbaoje um de esjreste van overledene mèt nao hèèm te naeme.
Referenties
An 't begin van d'r vörrige ieëw zow 'n paerd en kar per oongeluk 'n gans ha ömgevare. D'r boer, oeë die gans va waor waor woedend en eiste dat d'r koetsier 'm näöge Frang zow betale väör 't verlees van de gans. "Niks daovan" zag d'r koetsier, "'ch betaal dich zès Frang en da behèls-te dich die gans mer". Op dat momaent kieëm d'r boj (vaeldwachter) langs en e sjtèlde de volgende oplossing väör. "Betaal zès frang an d'r boer" zag-e an d'r koetsier, dae de gans neet ha woolt, "en 'ch betaal de aander driej Frang, mae da naem 'ch waal de gans mèt". Zoe gezag, zoe gedoeë en d'r boj noom de gans mèt nao heem oeë z'n vrow volges 't oondersjtaond recept de gans vaeërdèg makde.
Lieërgank Limburgs
Inhoud
D'r Lieërgank is 'ne kursus op HBO-niveau oeë-in zoewaal taalköndège wie de lètterköndige aspecte van 't Limburgs aan bod kaome op 't terrein van:
Nao 'n mondeling en sjriftelèk exame besjikke de kursiste över 'n goo kènnis van, en inzicht in de belangriekste versjiensele van de Limburgse sjtrieëktaal.
Docaente
Mieë informaasje Website va Veldeke Limburg
Anvil: The Story of Anvil
Anvil: The Story of Anvil is 'ne film oet 2008.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan documentaire, biografiefilms, dramafilms, meziek.
De film woort geregisseerd door Sacha Gervasi en heet 'nen doer vaan 80 menute.
Zwaordjekrachsveldj
E zwaordjekrachsveldj of gravitatieveldj is e netuurkóndig krachveldj det van invlood is oppe bewaeging van alles det zich in det veldj bevindj. Zowaal deilkes en veurwirpe die massa höbben es deilkes zónger rösmassa (wie leech) waeren in e zwaordjekrachsveldj versneldj, vertraog of van richting verangerdj. Op kosmische sjaol is 't zwaordjekrachsveldj verantjwuuerdelik veur 'n bepaoldje krómming van 't hieëlal, die de historische en toekumstige óntwikkeling van 't hieëlal bepaoltj.
Zwaordjekrachsveljer waere veroearzaak dore aanwezigheid van massa. De zwaordjekrachswèt van Isaac Newton oet 1687 besjrief wie groeat 't veldj van 'n bepaoldje massa is: 't hèngk aaf vanne wieväölheid aan massa ennen aafstandj toet die massa. Inne modern algemein relativiteitstheorie van Albert Einstein oet 1916 wuuertj 't zwaordjekrachsveldj meistes besjreven es 'n krómming vanne veerdimensionale ruumdjetied. In principe is 't aevel ouch meugelik 'n besjrieving inne vorm van e veldj te gaeve. De theorie besjrief wiejer wie 't zwaordjekrachsveldj aafmaetingen en tiedsdoere beïnvloodj.
Universiteit
'n Universiteit is 'n instèlling veur hoeager óngerrich en weitesjappelik óngerzeuk die ouch academische opleijinge verzörg en academische graoje verlieëntj.
Algemein
't Waord universiteit is aafgeleidj gewaore van 't Letiense universitas magistrorum et scholarium, det óngevieër "gemeinsjap van óngerwiezers en academici" mèntj. De universiteite wie v'r die vandaag d'n daag kènne höbben häören oearsprónk inne Middelieëven en wore de ónaafhenkeliken opvölger vanne kattedraolsjoeale. De universiteit van Bologna waas de ieëste Europese universiteit en woort opgerich in 1088 in diezelvendje stad. De universiteite kónne waere gezeen es eine vanne factore wiezoea de Middelieëven in Europa succesvól verlepe tróds alle aanvalle van boetenaaf. Wie Naord- en Wès-Europa ane begin vanne Middelieëven achtergebleve gebied waas, waas 't aan 't ènj vanne Middelieëve klaor veur werrelddominantie.
Europese historie
Zoewie ierder gezach woort d'n ierste Europese universiteit in Bologna in 1088 gestiech. Allewel 't ouch Europese universiteite goof in de Aajdgriekse tied, gestiech door oonder aandere Plato en Aristoteles, höbbe dees mer veur 'n kort periood bestande en zien bekans alle Middeliewse universiteite nog ummertouw in gebruuk. Euvereges waore de Aajdgriekse universiteite ouch neet te vergelieke mèt de Europese. De groete gold vaan universiteite goof 't evels pas in de 16e iew. Dees waore gebasseerd op de daartienden-iewse prototypes en sjaolastisch Aristotalisme. Zoe waor de filosofie op Aajdgriekse gedachdes wie de sferische eerd gebaseerd en waor eus wereld 't middelpunt vaan 't universum. In de filosofie vaan de sferische of bolvörmege eerd geluif me tot degene oet d'n hiemel ziech roontelum de eerd begeve. Zjus wie Aristoteles' natuurleke filosofie, goof 't twie vakke op de Europese universiteite: terrestriale fysica (de weitesjap oppe eerd) en celestiale fysica (de weitesjap vaan d'n hiemel). 't Oonderwies stoond d'r um bekind alles in categorieë te stoppe en heidoor waor de filosofie daan ouch tot alles gelimiteerd is aon 'n bepaold besjrieving. Zoe woorte alle studènte opgeleid in de liberale kunste, boe-in me woort veurbereid veur 't wijer studere in meistens medicijne, rech en theologie. De liberale kunste woorte weer opgedeild in twie classificaties: trivium (verbaal: grammatica, retoriek, medecijne) en quadrivium (mathematiek: aritmetiek, geometrie, astronomie en meziek). Pas in de periood vaan de veertienden bis de zèstienden iew begós me pas ziech bezeg te hawwe mèt 't humanisme. Dit waor te daanke aon de Renaissance dee op dat momint bezeg waor. Gedäörende de Reformatie in de 16e iew begos de nui weitesjap ziech te verspreie euver Fraankriek, Pruusje en Ingeland. Laankzaom begos me 't oonderzeuk nao civilisatie en cultuur te inculdere. Op force vaan väöl historici is dees nui beweging tot stand gekomme umtot de Europeane in 1492 Amerika oontdèk hadde en ummertouw mie vraogteikes begoste te zètte achter culturele versjille en 't humaan rech.
Hèrkebósjer
't Hèrkebósjer is 't Oos-Limburgs dialek det ze kalle in Hèrkebósj. Typerend aan dit dialek is det 't mitdeit aan de Zelfkantjse diftongeiering. 't Is 't einige dialek in de Roersjtreek det det duit. Wiejer deilt 't, in de regio oetsjloetend, mit 't Vlórps, Posters en 't Ètsberger det de -sj aan 't inj van e woord es dusdanig bewaard is gebleve; me zaet dus flesj en neet fles. E lètste kinmerk is det ze op 't Hèrkebósjer sjpraeke van e pötsje, en neet wie in Mofert en Postert van e pötje. 'n Typische Hèrkebósjer frase is dus e pötsje beier.
Me zaet in Hèrkebósj haje en neet haoje; altied en neet ummer; gewesje en neet gewasse. Wiejer is mouillering neet zo prominent aanwezig es in Mofert.
Polder
'ne Polder is e door waterkieëringen ómgaeve gebied wovanne waterstandj kónsmaetig gergeldj kan waere. De waterstandj binne de polder is hiedoor lieëger es in 't ómringendj gebied. Polders waeren in 't algemein doorkruuts door watergeng. Veure waterhoeshajing is 't nuuedzakelik det de slaote good door kónne struime. Veur hievan zeker te zeen waere de slaote twieë kieër de jaor gesjoewdj: gecontroleerdj wuuertj of 't water deep zat is e of gein waterplantjen in 't water staon. Eigenere van landj grenzendj aan water zeen verplich óm häör slaote te sjoewe.
'ne Polder is 'n waterstaotkóndige einheid; det wil zègke det t'r gein verbinjing haet mit 't boetewater behalve via kónswirke. 'n Poldermeule, e gemaol (sómtieds mieëder) of spuujsloes regeltj 't polderpiel; via inlaote kan (vers) water waere binnegelaote. 'ne Polder is ómgaeve door ein of mieëder waterkieëring(e).
In deiler van 'ne polder kan e hoeager piel waere gehantjeerdj. Dit wuuertj geregeldj mit behölp van stuwe.
Genoens
Tot 1977 waor Genoens 'n zelfstendege gemeinte.
Experimint vaan Hershey-Chase
thumb|Euverziech vaan 't experimint De Experiminte vaan Hershey-Chase waore 'ne serie experiminte die woorte oetgeveurd in 1952 door Alfred Hershey en Martha Chase. Ze bevestigde tot DNA 't genetisch materiaol waor, wat es ierste gedemonstreerd waor in 't experimint vaan Avery-MacLeod-McCarty in 1944. Dewijl DNA al sins 1869 bekind waor bij biologe dachte de mieste op dat momint tot proteine de informatie veur erfelekheid droge.
Hershey en Chase veurde hun experiminte oet op de T2 faag, e virus boevaan de struktuur zjus daoveur bekind waor gewore door electronemicroscopie. De faag besteit allein mer oet 'n eiwitsjèl boe-in genetisch materiaol zit. De faag infekteert 'n bacterie door ziech te hechte aon 't boetenste membraan en 't genetisch materiaol te injektere, boedoor de bacterie mier virusse geit producere, dewijl de eiwitsjèl vas blijf zitte aon 't membraan. thumb|Struktureel euverziech vaan de T2 faag
In 'n ierste experimint woort 't DNA vaan de fage mèt radioaktief Fosfor-32 gelabeled (fosfor is aonwezeg in DNA mer neet in eder vaan de 20 aminozoere boe proteine vaan gemaak zien). Ze lete de fage E. coli-bacterië infectere, en haolde toen de eiwitsjèl vaan 't membraan mèt 'ne blender en 'n centrifuug. Ze voonte tot de radioactieve tracer allein mer ziechbaar waor in de bacterie en neet in de eiwitsjèl.
Hershey deilde de Nobelpries veur Fysiologie of Medicijne vaan 1969 veur zien 'oontdèkking vaan de genetische struktuur vaan virusse'.
World Rally Championship
't World Rally Championship is ein jaorliks kampioensjap in'ne rallysjport, det zich oetsjtrek euver 4 versjillendje continente. In dit kampioensjap sjtrieje de beste rallyriejers euver de waereld mit ein om'me titel. D'r is ein kampioensjap veur riejer- en constructeurs. In Nederlandj en Vlaandere sjtuitj 't ouch waal bekindj es 't Waereldkampioensjap Rally's.
Gesjiedenis
Ofsjoon de gesjiedenis van'ne rallysjport zich sjtrektj euver zo'n hongerd jaor, is 't World Rally Championship nauweliks dertig jaor aad. Door de greujendje populariteit van'ne rallysjport in'ne jaore '50 en '60 biej de constructeurs, besjloot de euverkoepelendje motorsjport organisasie FIA begin jaoren '70 ein kampioensjap te organisere veur constructeurs. HOfsjoon dr rally's verreeje waerdje euver de hele waereld, loog 't epicentrum van 't kampioensjap toch in Europa, aangezeen dao de oorsjprong van'ne rallysjport loog en'ne belangsjtelling van constructeurs en publiek 't grotste waas. Zo ontsjtong in 1973 't World Rally Championship (WRC), toen allein nog veur de constructeurs. In 1979 introduceerde de FIA ouch ein appaart kampioensjap voor de riejers.
1973-1979
Aangezeen d'r oetsjloetendj ein constructeurkampioensjap georganiseerdj waerdje, ging in de beginjaore de belangsjtelling veural oet nao de prestaties van'ne wages. Dit stimuleerdje väöl constructeurs om deil te numme. De Groep 2 en 4 wages domineerdje destieds de rally's en dus ouch 't nuuje WK. De wages die in aanmerking wolle komme veur deilname aan 't kampioensjap moste van'ne FIA aan bepaaldje technische veursjrifte voldoon om gehomologeerd te kinne waere, ouch moste de constructeurs minimaal 4000 sjtöks produceere van 't model in kwestie.
In 1977 waerdje de FIA Drivers Cup geïntroduceerdj, deze waerdje waal neet es ein offisjeel kampioensjap beschouwdj. Pas in 1979 kwaam d'r veur 't eers ein ech riejerskampioensjap. In detzelfdje jaor leet de FIA veur 't eers ouch veerwielaandrieving toe, ein technologie die de volgende jaore ein enorme impact zoew höbbe op'pe sjport.
1980-1986
In 1980 waas Audi de eerste om veerwielaandrieving in 't WK te introduceere (en in de rallysjport in 't algemein). Anger constructeurs zooge d'r 't potentieel neet van in en bleeve biej tweewielaandrieving zjwaere. Audi bewees mit häöre Audi Quattro echter det ze 't biej 't rechte enj haaje en in de volgendje jaore sjakeldje ouch de anger constructeurs euver. De Groepe 2 en 4 waerdje in 1983 definitief vervange door de nuuj klasse: Groep B. Door de grote vriejheid die 't reglement de groep B wages leet, koste de constructeurs op technisch vlak al häör vernuf aan'ne daag ligke. 't Maakdje 't kampioensjap enorm populair biej 't publiek en sjteeds meer constructeurs noome deil. De technologische evolutie leidje echter toet wages mit vermoges van meer es 500 pk en veurhaer nooit verteundje sjnelheeje. 't Zoew in inkele fataal ongelökke resultere, en de dood van Henri Toivonen en ziene navigator tiedes de Tour de Corse in 1986 zoew veur de FIA de directe aanleiding zeen om dees wages nao 't seizoen 1986 te banne oet 't WK-Rally. De "Groep B"-jaore waere door väöl miense nog sjteeds gezeen es 't meis roemruchte tiedperk van 't Waereldkampioensjap Rally's.
1987-1996
Nao Groep B volgdje de langsaamer Groep A. In 't begin leek 't kampioensjap tanendj, maar nao inkele jaore ging 't weer in sjtijgendje lien. Hernuujde intresse van zowaal constructeurs es publiek deej de sjport weer oplaeve. De Groep A auto's heele 't vol toet 1996. In 't seizoen 1997 waerdje d'r ein nuuj klasse geïntroduceerd, de World Rally Cars. De FIA greep hiejmit trök nao ein idee oet 't midde van'ne jaore tachtig, toen ze aan eine opvolger van'ne Groep B wages dachte. Dit projec (mit codenaam Groep S), waerdje saame mit de Groep B wages afgeveurdj nog veur 't gerealiseerdj waerdje. Groep A auto's bleeve ouch toegelaote en ein team es Mitsubishi heel 't mit Groep A gehomologeerde wages vol toet enj 2001, veurdet 't ouch mit eine World Rally Car oetpakdje, de Mitsubishi Lancer EVO.
1997- noe
Constructeurs es Subaru, Ford en Toyota, waare in 1997 de eerste om mit World Rally Cars deil te numme. 't Vermoge van dees klasse waas waal gelimiteerd toet 300 pk (zo es oorsjpronkelik ouch biej Groep A 't geval waas, allein wiste ze de grens dao waal ins te oversjrieje) maar veur homologatie hoofdje sjlechs 10 exemplaare geboewdj te waere. De huidige WRCars zeen van ein hoog technisch niveau en ze besjikke onger angere euver väöl elektronica om 't de riejer zo comfortabel en mekkelik meugelik te maake.
Toet noe zeen 't de World Rally Cars die de top van'ne WK-scene dominere. Door t parallel organisere van wereldkampioensjappe zowie 't Junior World Rally Championship en 't Production World Rally Championship komme ouch minder sjterke en gesofisticeerde wages aan bod. In 't JWRC rieje 1600cc wages rondj mit tweewielaandrieving. In 't PWRC rieje sjtandaard wages rondj mit veerwielaandrieving.
Èèsjdes
't Èèsjdes is 't Limbörgs dialek dat ze ien Èèsjde en zing ongmiddelleke umgèëving kalle. 't Is verwant aon diverse dialekte in 't Heuëvelland (veural de hil zuideleke, wie 't Norbiks en 't Voeres), hèèt uëvereinkòmsjte mit 't Mesjtreechs en hèèt aog 'n paor èège veranderinge doorgevuurd.
World Rally Championship
1997- noe
Door de PK limiet wiste taege 2000 ouch zogenumpdje Kit Cars mit te doon in de top van 't WRC, mit auto's wiej de Citroën Xsara Kit Car en'ne Renault Megane Maxi. De FIA haaj zellefs ein appaart kampioensjap neergezatj veur dees auto's, om de populariteit te sjtimulere en om meer fabrikante aan te trekke, aangezeen dit ein goojekoupere formule waas. Dit werkdje toch neet en nao 't seizoen van 1999 waerdje 't opgeheve.
Èèsjdes
Kinmirreke
't Oostelek karakter (de uëvereinkòmsjte mèt 't Heuëvelland) kump vuural tot uting ien de sj- ien wäörd wie sjlech en sjmiete - Èèsjde ligk ten oêsjte van de Panninger Linie - en oet de -sj nao 'n r (beursj).
Sjus wie ien Voere en Norbik (en ien Mesjtreech) besjteit de neiging um vocaole vuur 'n n te verlenge: keengd.
World Rally Championship
1997- noe
Sins 't begin van'ne 21e eeuw gebeurtj de organisasie van'ne wedsjtriede sjteeds meer in functie van 't vergote van'ne publieke belangsjtelling, om 't kampioensjap qua populariteit op 't niveau van'ne Formule 1 te bringe. De rol van televisieoetzendinge is hiejbiej doorsjlaaggaevendj en dit haetj onger angere geleidj toet 't compacter maake van'ne wedsjtriede (minder klassementsproove), 't introducere van korte "Super Specials" (korte klassementsproove in aopeloch sjtadions), 't verdwiene van nachtelikke chronoritten. Biej de liefhöbbers zeen de meininge euver dees ingreepe erg verdeildj, en heel get van häör vinje det de sjportieve kwaliteit d'r onger haetj geleeje.
Struè
Struè besteit oete druèg bleujstengele van kaore. Gedruèg graas neump me heuj.
Formule 3000
De Formule 3000 waas ein raceklasse die haetj besjtange van 1985 toet 2004.
Èèsjdes
Kinmirreke
'n Belangrieke uëvereinkòmsjt mit 't Mesjtreechs is de aofwisseling van ie en ij (ien 't Èèsjdes klinkend es ae, oag wel èè gesjrieëve) ien wäörd die ien oosteleker dialekte ummer ie hebbe. Dit soert klankwisselinge zien ien väöl gevalle aofhankelek van welke toen 'n woord heet. Daodoer hèèt 't Èèsjdes geng echte toenversjille mie: alle wäörd, die ien ander Limbörgse dialekte (en aog ien 't Èèsjdes van vreuger iewe) alleng doer de toen oeterein wurre gehawwe, hebbe noe aog klankversjil. Dit is 't geval ien alle dialekte ien de gemejnte Èèsjde (ouch ien 't Groêselts en ien de Belzje gemejnte Riems (Cajot 2001), wie aog in Wèèrt en umsjtrieëke. Dat wilt neet zegge tot de toene verdwene zien: de kins de sjleip- en sjtoettoene nog uëverdudelek huure.
Struè
Struè kan me gebroeken es brandjstof, voor veur bièster, verpakkingsmatterjaal, isolaasjematterjaal, kómpós en samegepaers es boewmatterjaal.
Èèsjdes
Kinmirreke
Typisch Èèsjdes zien aog de centrerende diftonge (klanke mit naosjlaog), neet alleng de gans algemejne ieë en oeë, mer aog aoë. Tot sjlot is opmirkelek tot 't dialek sterk de neiging hèèt um de twieklanke ei/ij en ou te monoftongisere (alleng 't ierste deil oet te sjprèke). Ei/ij klinkt dan es ae (wie boeëve gezag: aog diks es èè gesjrieëve), ou klinkt es òò ([ɔ:]. Zeldzame klank ien 't Limbörgs, neet present ien de Veldeke-riechlijne).
Cultivatie
D'r is nog geng woerdebook ien 't Èèsjdes versjieëne. Waol besjteit e Groêselts woerdebook, dèè evels veur Èèsjde neet good bruukbaar is, aongezieën 't Groêselts, ongdanks dudeleke verwantsjappe, te väöl van 't Èèsjdes versjilt.
Formule 3000
De Formule 3000 waerdje in 1985 in Silverstone opgerich door de FIA. De Formule 3000 verving de te duur bevonje Formule 2 en golj es opsjtap nao de Formule 1. De naam Formule 3000 refereertj aan'ne motorinhoud van 3000 cc. In'ne periode 1985-1995 moogdje teams häör uitrösting van versjillendje leeveranseers betrekke, vanaaf 1996 waerdje d'r in identieke auto's geracet. Lola, Zytek en Avon waerdje door de FIA es leeveranseers van respectievelik chassis, motors en benj aangeweze. De motor van eine Formule 3000 racewage haaj zowie gezag eine inhoud van 3000 cc, ach cilinders en genereerdje 500 pk. 't toeretal waas begrensdj op 9000 toere. Formule 3000-coureurs waare meistal aafkomstig oet de kartcompetitie en ambieerden eine doorsjtroum nao de Formule 1.
De sjtartplaats in eine Formule 3000 race waerdje bepaald door ein kwalificatiesessie. De coureur mit de sjnelste rundjetied sjtardje vanaaf de eerste plaats, de zogenumpdje pole position. Eine coureur dae tiedes de kwalificatiesessie eine tied van meer dan 107% van'ne coureur op pole position neerzat, kwalificeerdje zich neet veur de hoofdrace. Gezeen 't identieke materiaal, waare de versjille in'ne kwalificatie minimaal. Meer es in'ne Formule 1, wo ein cruciaal rol veur 't matriaal is weggelag, sjpeelde in'ne Formule 3000 de kwaliteite van'ne coureur ein rol. In eine Formule 3000 race sjtardje maximaal 26 wages vanoet sjtilsjtandj, dit naodet ze ein warming-up runj höbbe gereeje. De zes coureurs die in eine race 't hoogste eindigdje kreege respectievelijk 10, 6, 4, 3, 2 en 1 puntj(e). Daegene dae nao ein seizoen van teen of twelf races 't hoogste puntjeaantal haaj verzameldj, moogdje zich waereldkampioen numme.
In 2004 waerdje de Formule 3000 opgevolgdj door de GP2. Naeve de Formule 3000 besjtuitj d'r nog waal de Euro F3000, wo geracet weurdj mit aaj Formule 3000 wages.
Coureurs
Coureurs die succesvol waare in'ne Formule 3000 zeen onger angere Vitantonio Liuzzi, Robert Doornbos, Sébastien Bourdais, Justin Wilson, Nick Heidfeld, Juan Pablo Montoya, Olivier Panis, Luca Badoer, Jean Alesi, Tomas Enge en Bruno Junqueira
Thei en Marij
Thei en Marij (Theo Sturme en Marijke Verhaag) zien 'n zangduo oet Tegele. Zeej zinge veurnamelik in 't Venloos, mer soms ouch in 't Tegels. Thei en Marij höbbe van 1992 tot 2006 eder jaor (behalve in 2003, wie zeej neet meideje) in de finale van 't Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer gesjtange. In 1993 höbbe ze 't LVK gewónne mèt 't nummer 'nne Late, gesjreve door Peter van den Akker.
Thei en Marij deje in 2000 mei aan de Waolse Medammecour op L1-televisie. In 2002 krege zeej de Gouden Narrenkap, de hoeëgste óngersjeijing van de Samewirkende Limburgse Vastelaovesvereiniginge.
Ein van de groeëtste hits is häör nummer  't Veldboeket.
Vlieland
frame|Ligking vaan Vlieland in Friesland Vlieland is e Wadde-eiland en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, noordoostelek vaan Tessel en westelek vaan Terschelling, mèt 'n oppervlak vaan 315,19 km2 (daovaan 275,78 km2 water of wad) en per 1 januari 2007 1135 inwoeners. 't (Eineg) dörp op 't eiland hèt Oost-Vlieland.
Vlieland waor tot 1287 min of mie mèt 't vasteland verboonde, tot 't oetindelek hielemaol vaan de vaste wal losraakde. 't Huurde vaanajds bij Wes-Friesland, 't gebeed wat in de middeliewe oonder Hollandse hiersjappij kaom. 't Verloor daan ouch al vreug de Friese taol, wat verklaort tot Vlieland vaandaog d'n daag eintaoleg Nederlands is. Ouch in later tije waore de bewoeners mier op Tessel es op 't Fries vasteland geriech. In vreuger tije waore dao twie dörpskerne: neve Oost-Vlieland gaof 't ouch West-Vlieland. Dit dörp verdween in 1736 definitief. In 1942 woort 't eiland, tegeliek mèt Terschelling, vaan Noord-Holland bij Friesland gevoog.
Vlieland is 'n klein en vrij geïsoleerde gemeinsjap - 'n isolemint wat versterk weurt door 't otoverbod op 't eiland. Toch is 't toerisme ouch hei e belangriek middel vaan bestoon. 't Groetste deil vaan 't eiland besteit oet duine, die, boete veur de natuur, ouch belaank höbbe es militair oefenterrein. De Vlielanders spraoke vreuger e hiel apaart Hollands (Wesfries) dialek, 't Vlielands, wat nog 't mies op Tessels liekende. Dit is intösse (sinds 1993) gans oetgestorve.
Waeve
Waeve is 't verbinje van horizontaal en verticaal groepe textiel oet dräöj. 't Is 'n hieël aaj techniek wo-op hieël väöl variante bestaon. De dräöj womit textiel wuuertj gewaeve kinne van versjillendj materiaal zeen, wie: