cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wervershoof
Wervershoof, in 1288 veur 't iers geneump es Werfaertshof, waor in vreuger tije 'n ban en kraog later in de Middeliewe echte dörpsbebouwing. In 1817 woort 't 'n zelfstendege gemeinte, die in 1868 woort oetgebreid mèt Hoog- en Laag-Zwaagdijk. In 2011 góng de gemeinte op in Medemblik; ze had per 1 januari 2010 8794 inwoeners en 'n oppervlak vaan 31,08 km2 (daovaan 7,62 km2 water). Ouch de dörper Onderdijk en Zwaagdijk hoorte bij Wervershoof.
Hochbrück
Hochbrück is e gehuch inne gemèndje Hinsberg in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale. Hochbrück ligk ane Roer tösse de plaatsen Orsbeck, Forst, Unterbruch en Kempe. Juus t'n zuje, aangrenzendj aan 't gehuch, ligk 'n anger gehuch, Brehm.
Hochbrück huuerdje oearsprunkelik bieje gemèndje Kerke, meh woort op 1 januari 1972, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Hinsberg.
Straote
De volgendje twieë straote ligken in Hochbrück:
Kietsj (vröch)
thumb|250px| ’n Appelkietsj ’n Kietsj (ouch waal kitsj of ketsj) is ’n Limburgs woord veur ’t klokhoes van ’n vröch (b.v. 'nen appel of ’n paer).
Etymologie
In ’t Limburgs sjteit kietsj ouch veur ’t Nederlandse woord adamsappel, zuug hiejveur Kietsj (adamsappel).
U-dal
'n U-dal is e dal dat oontsjande is dör gletsjererosie. Zoe'n dal haat 'n typische U-vörm: 'ne platte baom mèt sjtiel valleiwande. 't Dal van de Berwien haat zoe'n typische U-vörm, terwiel me óp groond van de historie van de laandsjapsvorming - 't haat d'r noeëts gletsjers gehat - ieëder 'n V-vörm zów verwachte. Es e U-dal gedeeltelek ópgevuld wert mèt zieëwater neumt me 't e fjord.
Jöllesch
Jöllesch (spreek oet Jöllesj, Duuts: Jülich) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 90,39 km² en 32.089 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 355 de veerkante kilometer.
't Op 83 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 16 stadsdeile.
Baaswieler
Baaswieler (Duuts: Baesweiler) is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Aoke (kreis), te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 27,76 km² en 26.497 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 955 de veerkante kilometer.
't Op 130 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 stadsdeile.
Lies van börgemeisters van Bree (Nederlands Limburg)
De gemeinte Bree haet tot 2010 besjtande en had de volgende börgemeisters:
Opmerking: WOS, de partie wovan Gerard Rabelink lid waor, sjteit veur Werkgroep Oud-Gastel Stampersgat, 'n lokaal partie oet de gemeinte Halderberge (Wes-Braobentj).
Bron
Dees lies is euvergenome van 't corresponderend Nederlandstalig artikel.
Juche
Juche of Jüche (aofhenkelek of me Limbörgse of Ripuarische spèlling gebruuk mer de oetspraok blijf 'tzelfde, Duits: Jüchen) is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Rhein-Kreis Neuss, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 71,87 km² en 22.556 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 314 de veerkante kilometer.
Connecticut
thumb|right|125px|Veendel vaan Connecticut thumb|right|500px|Connecticut en de res vaan Amerika Connecticut is ein vaan de staote vaan de VS. De standaardaofkorting veur "The Constitution State" is CT. De hoofdstad is Hartford.
Historie
thumb|left|180px|'t Kèrkhof Gunntown in ConnecticutDe naom Connecticut kump vaan 't woord Quinnehtukcut, wat in de taol vaan de Algonquin-Indianen "langs de lange geteierivier" beteikent; 't heet niks mèt 't Ingels wèrkwoord "to connect" (verbinde) te make. In de oetspraok kin me dit nog hure doordat de twiede 'c' zoonder klaank is.
D'n ierste Europesen oontdekker vaan Connecticut waor 'nen Hollender: oontdekkingsreiziger Adriaen Block. Nao zien oontdèkkingsreis door 't gebeed in 1614 zien Hollandse pelshandelere weier de 'Connecticut River' (dee de naom Versche Rivier kraog vaan de Hollenders) opgevare. Ze höbbe e fort neergezat op 'Dutch Point' kortbij wat allewijl Hartford is en neumde dees nederzètting 'Huis van Hoop' (Hoes vaan Hoop).
Aander Europeane arriveerde neet väöl later. In 1633, kaome de oet Massachusetts aofkomstege Puriteine. E jaor later woort 't kèrkhof Gunntown gestiech. Connecticut steit bekind um Gunntown, aongezeen 't ein vaan de ajdste kèrkhove vaan Noord-Amerika is.
Connecticut waor ein vaan de dertien kolonieë die in d'n 18e iew in opstand kaome tège de Ingelse euverhiersing (de Amerikaanse Revolutie). Op 9 januari 1788 woort Connecticut formeel, es 5de, 'ne staot vaan de Vereinegde Staote. Tijdes de Amerikaanse Burgeroorlog zeukde de staot de kant vaan de Unie.
Geografie
De staot Connecticut besleit 14.371 km², boe vaan 12.559 km² land, en is ein vaan de kleinste staote. Het hoegste punt van de staot, 725 m, bevind ziech in 't uterste noordweste. De staot ligk in de Eastern-tiedzone.
Connecticut grenst in 't weste aon de staot New York, in 't noorde aon Massachusetts en in 't ooste aon Rhode Island. 't Zuie vaan de staot ligk aon Long Island Sound en aon d'n Atlantische Oceaan.
't Noorde vaan de staot is berg- en heuvelechtig, 't zuie vrij vlak. 't Tèlt väöl mere en reviere, boe vaan de veurnaomste de Connecticut is, dee vanoet Massachusetts langs Hartford nao 't zuie nao d'n oceaan struimp.
left|thumb|120px|De statie vaan New Canaan
Meldal
thumb|De ligking van Meldal in de pervincie Sør-Trøndelag. Meldal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 3.903 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 633,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 6,2. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
Connecticut
Demografie
In 2000 tèlde Connecticut 3.405.565 lui (271 per km²).
Meldal
De gemeintecode is 1636.
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Sør-Trøndelag.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 1,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Hamburger
thumb|250px|'ne Hamburger 'ne Hamburger is 'n bruuëdje mit 'n sjief gehak vlaesj, dat dèks verkoch waert es zoegenaamd "fastfood".
De historie van d'r hamburger is neet gans dudelik, allewaal zieëker is dat 't woerddael "ham" nieks te make haat mit sjink ("ham" in 't Ingelsj en Nederlands). D'r hamburger wie vier 'm huuj d'r daag kinne, woert waarsjienlik vuur 't ieësj bereid in de Duutsje sjtad Hamburg. Duutsje emigrante höbbe dit concep mitgenómme nao de Vereinigde Sjtate, woe d'r moderne hamburger is óntsjtange.
't Gieëft 'ne haop variante. Oersjprunkelik woert allein rindvlaesj gebroek, meh huuj d'r daag waere aoch hoondervlaesj, paerdsvlaesj en verkesvlaesj in hamburgers verwirk. Aoch gieëft 't hamburgers van allein hoondervlaesj en besjtónt vegetarische versies. Klassieke hamburgers waere gebraoë, meh sómmige gefrituurd en lieke mieë op platte frikandelle. 'ne Cheeseburger is 'ne bekinde variant woebie me 't bruuëdje belèkt mit 'n pleksjke kieës. Anger populair belèk is mósterd, ketchup, un, kómkómmer, tomaat en sjlaat.
Hamburgers waere dèks gegaeëte same mit friete of anger fastfood. De mieës bekinde hamburgerrestaurants zint Burger King en McDonald's. Hamburgers waere aoch verkoch bie fritures.
Mike Teunissen
thumb|Mike Teunissen in 2015. Mike Teunissen (IJselstein, 25 augustus 1992) is 'ne Nederlands-Limbörgse fietsrenner. Anno 2019 fiets heer veur Team Jumbo-Visma. Heer deeg vreuger veural cyclocross, meh heet ziech de lèste jaore touwgelag op de weegkoers.
Teunissen begós in 2002 mèt fietsrenne. Bij de juniore haolde heer al get besjeie successe. Zoe woort heer in 2009 daarde bij 't NK op de weeg, twiede bij 't NK cyclocross en veerde bij 't EK cyclocross veur juniore. Bekinder woort heer vaanaof 2011, wie heer twiede woort op 't WK cyclocross veur beloftes, nao Lars van der Haar. 't Jaor dao-op woort heer Europees kampioen cyclocross bij de belofte, in 2013 zelfs wereldkampioen in dezelfde disciplien.
Daonao deeg Teunissen veural nog weegkoerse. Heer debuteerde in 2015 in de Runde vaan Spaanje en in 2017 in de Runde vaan Fraankriek. Ouch in 2019 deeg heer dao-aon mèt. In de ierste etap vaan deen Tour won heer de massasprint vaan (oonder mie) Peter Sagan. Dit maakde häöm, gans oonverwach, d'n ierste Nederlander sinds Erik Breukink in 1989 in de Gelen Trieko.
Ruutsje
't Op 410 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei oortsdeile.
Stumloeaze palatale laterale fricatief
De stumloeaze palatale laterale fricatief of stumloeaze palatale laterale glitsjklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Kènmirke
Kènmirke vanne stumloeaze palatale laterale fricatief zeen:
Limbörgs
De stumloeaze palatale laterale fricatief is in 't Limbörgs 'n uters zeldjzaam variaasje oppe palatale lateralen approximant. Hae kump den allein veur in stumloeaze, gemouilleerdje ómgaeving mit e neutraal toeanverloup, 'ne stoeattoean en 'ne lange klinker mit sleiptoean (dus noeatj wen de sleiptoean oppe korte klinker de sonorant verlingk) wen de spraeker allein specefiek de <l> waor palataal oetsprèk. Ómdet de palatale lateralen approximant zelf döks es 'nen allofoon wuuertj gezeen vannen alveolaire lateralen approximant is de stumloeaze palatale laterale fricatief dus 'n zeldjzaam stumloeaze variaasje op 'nen allofoon van e foneem. E waord wo deze klank kan veurkómmen is (hae) kaltj [ɦɛ́: 'kɑ̀ʎ̥c ~ ɦɛ́: 'kɑ̀ʎ̥˔c].
Xena: Warrior Princess
Xena: Warrior Princess waor 'ne vernuiende, kritisch hoeg gepreze Amerikaanse tv-serie dee is begós op 2001 in de Vereinegde State van Amerika op de televisiezender USA Network.
Sirius (staar)
thumb|250px|Sirius A en Sirius B (links oonder Sirius A) gezeen door [[Hubble ruimtetelescoop|Hubble]] Sirius is 'n staar in 't starebeeld Groeten Hoond. Ze weurt ouch wel de Hoondsstaar geneump. 't Is de mies helder staar aon de starenhiemel, mèt 'n magnitude vaan -1,46 wel twie kier zoe helder es de dao-op volgende, Canopus. De helderheid is te daanke aon zoewel de intrinsieke leechkrach (luminositeit) es aon d'n aofstand tot de Eerd: Sirius steit mèt 'nen aofstand vaan 8,6 leechjaor relatief kortbij.
Dobbelstaar
In 1844 woort opgemerk door Friedrich Bessel tot de staar gein rechte baon aon d'n hiemel besjrijf. Heer diechde dat touw aon 't feit tot Sirius nog 'ne begeleider had. Deze begeleider, Sirius B, woort in 1862 veur d'n ierste kier gezeen. Later woort vasgestèld tot Sirius B 'ne witten dwerg is: d'n diameter is slechs 0,0022 (eus zon=1), dewijl de massa 0,99 is (eus zon=1). De deechde is daan dus 100.000 kier groeter es de deechde vaan de Zon.
Supranationalisme
Supranationalisme (vaan 't Latien: supra is euver of bove, natio is volk of staot), soms ouch Euverstaotelekheid (vaan 't Duits: Überstaatlichkeit), oonderstreep 'n polletiek einheid die bove 'n natie of 'ne natiestaot steit. 'n Supranationaliteit is in 't bezunder e bezej in 't rech en in de polletikologie, mèt naome in de liersjaol vaan de Internationaol betrèkkinge. Ze beteikent 'n verlieging vaan de rechterleke zelfstandegheid vaan de natiestaote, dus 't verlees vaan nationale sovereiniteit, die deils weurt euvergedrage aon 'n hoeger einheid. Die einheid weurt soms ouch besjreve es 'n bovestaotleke organisatie. Die organisatie kin daan ouch bindende beslete make, zelfs al zien neet alle lidstaote vaan die organisatie dao mèt eins. 't Idee tot staote ziech zien gaon aofbewege vaan päöre zelfstandegheid nao 'n vörm vaan supranationalisering weurt ouch wel intergouvermintalisme geneump.
Toch ach me in de polletieke weitesjappe e klaor versjèl te make tösse supranationaol organisaties en intergouverminteel organisaties. Wijl 'n supranationaliteit op bepaolde gebeeje 't lèste woord heet, höbbe in 'n intergouverminteel organisatie altied de lidstaote 't lèste woord. In de realiteit is dat versjèl evels meuilek te make. Zoe weurte de Europese Unie (EU) meistes besjreve es supranationaol mer höbbe lidstaote op de meiste gebeeje wel e veto-rech (naomelek in d'n Europese Raod, dee deil is vaan 't make vaan EU-beslissinge).
Origine
't Idee vaan suprnationalisering, en daomèt vereinegingspercessies vaan versjèllende natiestaote, is neet nui en woort al besjreve door filosofe, juriste, politici en weitesjappers in de 18e, 19e en 20e iew, wie Albert Einstein. Toch gilde Robert Schuman en Jean Monnet es de Vajers vaan de supranationaole integratietheorie. Zie waore ouch twie vaan de belaangriekste opriechters vaan de Europees Gemeinsjap veur Kole en Staole in 1951. Die organisatie zou oetindelek oetgreuie tot de allewijl EU.
Katerina Sakellaropoulou
Katerina Sakellaropoulou (30 mei 1956, Thessaloniki; Nuigrieks alfabèt: Κατερίνα Σακελλαροπούλου) is 'ne Griekse rechter en prizzedent vaan Griekeland sinds 13 miert 2020. Zie waor verkoze door 't Hellenistisch Parlemint um 't amb euver te nömme vaan Prokopis Pavlopoulos op 22 jannewarie 2020.
Supranationalisme
Veurbeelde
Zie kin de rol bekleie vaan tösseforce tösse versjèllende len, wie de Vereinegde Naties - die dèks pas weure opgerope es len 't ech neet mètein ins lieke te rake - mer zie kin ouch de vörm aonnumme vaan 'n regering opziech die op väöl vlakke eveväöl macht of soms zelfs miet mach heet es de len die oonder häör bewind valle. In de wereld zien veer dit allewijl allein bij de Europese Unie, die in väöl opziechte es 'n oonaofhenkeleke staot opziech functioneert. Allewel versjèllende aandere supranationale organisaties wie de Euraziatische Unie en de Afrikaanse Unie dees rol ouch gere zawwe wèlle aonnumme is dat bij hun in de praktijk zjus neet 't geval, en höbbe ze dèks nog minder mach es de VN. Zie zien meistens intergouvermentaol vaan eerd. In de EU gief 't evels al sinds häör opriechting discussie euver de belans tösse intergouvermentalisme en supranationalisme, door partije vaan bei kante.
Katerina Sakellaropoulou
Veurtot Sakellaropoulou prizzedent vaan Griekeland woort, waor zie veurzitter vaan de Raod vaan de Staot vaan Griekeland: d'n hoegsten administraieven tribunal. Zie is d'n ierste vrouweleke prizzedent vaan Griekeland
Sakellaropoulou is prizzedent vaan Griekeland oonder 't premiersjap vaan Kyriakos Mitsotakis. De premier heet in Griekeland mie mach es de prizzedent, 't staotshoof. Sakellaropoulou heet veural 'n ceremonieel positie in de Griekse polletiek, vergeliekbaar mèt de prizzedent vaan Duitsland en de keuninge vaan de Nederlen en 't Belsj.
1859
1856 - 1857 - 1858 - 1859 - 1860 - 1861 - 1862 1859 waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenissen
thumb|right|150px| Charles Darwin publiceert zien eësjte book in 1859
Rommerskirchen
Rommerskirchen is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Rhein-Kreis Neuss, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 60,07 km² en 12.546 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 209 de veerkante kilometer.
De op 70 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 17 oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
Atomic Kitten
Atomic Kitten waas 'ne popband oet Groot-Brittanië. Ze zeen biejein gekaome in 1998 en oetereingegange in 2004, wonao ze in 2012 weer oppernuuj zeen begós.
De bezitting woor:
Linnich
Linnich is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 65,43 km² en 12.446 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 190 de veerkante kilometer.
't Op 73 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 13 oortsdeile.
Phil Dumoulin
Phil Dumoulin (Mestreech, 1947) is 'ne Mestreechsen oteur, dee oetsletend in 't dialek sjrijf, en vaan 1996 tot 2003 veurzitter vaan de Veldeke-krink Mestreech waor. In 't daogeleks leve is heer lieraar Nederlands & Geschiedenis aon de PABO in Mestreech.
Wie zoeväöl dialeksjrievers begós Dumoulin zien carrièr in de vastelaovendswereld: heer sjreef de tekste veur de vereineging Miauw. Daonao, vaanaof de jaore tachteg, waor heer verboonde aon 't Mestreechs Volleks Tejater. Dit rizzelteerde o.m. in 't sjrieve vaan de komedie Boe is 't kinneke daan? (1984) en co-producties wie Royal Sphinx Revue (1987-88) en Nondedzju (1998). Ouch sjreef heer twie musicals: Mie fien mamzelke ('n vertaoling vaan My fair lady) en Iech en die vaan miech. Dees musicals, veural Mie fien mamzelke, weure allewijl tot d'n top vaan 't Mestreechs theater gerekend. In 1986 publiceerde heer 't book ''Sjöd miech nog eint in. Het dialect van Maastricht, gesjreve same mèt Jan Coumans. 'n Aander book, gesjreve same mèt Pol Brounts, waor Speulentere spelle'', oet 1992, boe-in de basis vaan de Mestreechse spelling (noe door de Mestreechse gemeinteraod officieel gemaak) gelag weurt.
In 2004 brach heer, same mèt zenger Will Wintjes, 'n cd oet, getiteld Inkel Mestreech(s), wat e pleidoej, waor 't ouch mer ironisch, is veur 't Mestreechs chauvinisme.
Zömmert
Zömmert (Op Ripuarisch ouch zoe, evels dèks op Duutse spelling: Sömmert, Duuts: Simmerath) is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Aoke (kreis), te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 110,92 km² en 15.022 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 135 de veerkante kilometer.
't Op 540 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 17 stadsdeile.
Tèlraam
'nen Tèlraam, 'ne raekenrèk of 'nen abacus is e raekenkóndig apparaat, meistes bestäöndje oet 'n veerkentjige, houtere kónstruksje mit kraole die euver dräöj of stave kónne waere versjaove. d'n Tèlraam woort ieëve veure gesjreve Arabische ciefers al gebroek en wuuertj allewiel nag väöl gebroek door hanjeleers en religieus luuj in Sjina, aevenes inne lieëgere sjoeal.
't Oetvinje vannen tèlraam wuuertj döks toegesjreven ane Sjineze, mer 't is gebleke det d'n tèlraam róndj 2400 v.Chr. is oetgevónje dore Babyloniërs. d'n Ieësten tèlraam is hieël wersjienlik gebaseerdj gewaoren op 'ne platte stein bedèk mit zandj of staof. Liene woorte den inne zandj getróch en steinkes waerdje gebroek veur te helpe mitte beraekeninge. 'n Groeate versjeienheid aan tèlramen is vanoet dit beginsel óntstange. De bekandjsten tèlraam is gebaseerdj op 't twieë-viefdeilig stèlsel det gebroek maak van 'n kómbinaasje van twieë basisse (basis-2 en basis-5) veur decimaal getale te vertaengewuuerdige. d'n Tèlraam daen me broek oppe lieëgere sjoeal is aevel väöl sumpelder.
Kate Bosworth
Biografie
Bosworth die eineg keend is, heet 't mierendeil vaan häör jäög in versjèllende staote vaan de VS doorgebrach en sprik Spaons es of 't häör moojertaol is, wat zie tijdes de middelbare-sjaoltied heet gelierd.
10 augustus
Heiligedaag van Laurentius
Grefrath
Grefrath is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Veeëse, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 30,98 km² en 14.760 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 476 de veerkante kilometer.
De op 32 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
Way Down East
Way Down East (vrij vertaold op 't Limbörgs: Wiet in 't Ooste) is 'ne stèlle film ('ne film boe-in inkel beeldsignaal veurkump) oet 't jaor 1920 door de rezjiseur D.W. Griffith en geproduceerd door Griffith in de VS. De film weurt gezien es eine vreuge klassieker in zien genre, de romantische cinema. Belaangriek rolle woorte gespäöld door Lillian Gish, Richard Barthelmess en Lowell Sherman. De film däört in zienen originele vörm 145 minuut.
In versjèllende staote vaan de VS, wie Pennsylvania, woort Way Down East hendeg gecensoreerd vaanwege Griffiths depictie vaan vrouwlui. Zoe leet heer vrouwlui sigerètte raoke en goof 't 'n scène boe-in 'n vrouw en 'ne maan dege esof ze gónge trouwe.
't Verhaol vaan de film is gesjreve door Griffith same mèt Anthony Paul Kelly en Joseph R. Grismer. Wijers woort de film gesjote mèt 't camerawèrk vaan G.W. Bitzer.
De film kaom oet op 3 september 1920. Nao sjatting kosde 'r in zienen tied zoe'n $70.000. 'r Had op force vaan die sjatting 'n opbrings vaan $4,5 mieljoon.
Noorwege
Noorwege ("Noorweegs": Norge (Bokmål); Noreg (Nynorsk)) is e land in Noord-Europa en huurt tot Scandinavië. 't Grens aon Rusland, Finland en Zwede en ligk aon de Noordzie en de Noordeleke Ieszie. Groetste stad is hoofstad Oslo; wijer zien Bergen, Stavanger, Trondheim, Narvik en Hammerfest vaan belaank.
Noorwege is 385.207 veerkante kilometer groet es me Spitsberge mèttèlt en aander Arctische eilen (wie Bouvet) die wel valle oonder 't Noors bestèl, mer neet hure bij 't Noors Keuninkriek. Same mèt dees gebede is de Noorse köslijn zoen 25.000 kilometer laank. 't Gief evels meh get mie es vief mieljoen lui in Noorwege. De bevolkingsdeechde is daodoor lieg: 't gief daartien Nore de veerkante kilometer es me Spitsberge mèttèlt (aanders zèstien de veerkante kilometer). Noorwege is daomèt nao Iesland en Kazachstan 't dunsbevolkde land vaan Europa. Noorwege weurt daoveur groetendeils gedomineerd door oonbewoende netuur: bosse, fjorde, gletsjers en mere zien kinmerkend veur 't Noors landsjap.
Bestuurleke indeiling
't Land is in 11 fylker verdeild, en dees wier in 356 gemeintes (kommuner).
Seent Hubertusmäöële
thumb|De Hubertusmäöële oet 1801 De Seent Hubertusmäöële is 'n weendmäöële, die liekt óp 'n huëgde baove Kelment in de buurt van Klee Genhoot in de gemèngde Baeëk. De mäöële is geboewd in d'r Fraanse tied wie de feodaal hieërleke rechte waoërte aafgesjaft. Saer doe waor 't oetbate neet langer 't hieërlek rech van d'r Hieër mae koes edereen bie de överigheed 'n aanvraog doeë öm 'n mäöële boewe. Vanaaf d'r Fraanse tied waoërte de boere ooch vrie öm eges de mäöële oet te keze oeë ze hun graan woolte laote male. Ieëder moesse ze hun graan laote male in de banmäöële ofwaal de mäöële van d'r Hieër.
Urienblaos
De urienblaos of meistes gewuèn kórtewaeg de blaos (Letien: vesica urinaria) is 't orgaan bie zougdere det de urien oet de nere vergaortj en opsleit tótdet 't organisme mót urinere (plasse).
De blaos kan bie 'ne vólwasse miens 300 tót 350 cl urien bevatte. Wen 't ech nuèdig is kan de blaos ouch väöl mièr urien ophaoje.
De urien kump de blaos in via de urienleiers en verluèt dem oetènjelik via de urienbuus.
E blaasóngerzeuk duit me door e cystrogram of 'n cystoscopie.
Blauwmeis
thumb|right|Blauwmeis 'n Blauwmeis (Nederlands: pimpelmees, weitesjappelik: Cyanistes caeruleus, ouwe naam: Parus caeruleus) ies 'n klein, ongevaer 10 cm groat, meisechtig veugelke mèt 'n bleu kepke of mötsjke, vleugelkes en sjtaart. Wiejer haet 't wiette wengskes mèt 'ne zjwarte ougsjtreep en 'ne zjwart-blauwe rink in de haus. Kael en kin zint blauwzjwart. Wiette nekvlek en bendsje achter 't kepke. De rök ies greun-griesblauwechtig, 't buukske geel. Jónge höbbe broenechtige kepkes en gael wengskes.
De meis ies 'ne acrobatische vogel. Hingk dèks aan tekskes of voorbölkes te bengele um ete te verzamele. 't Voor besjteit oet insecte, sjpinne, besse, zónnebloompitte en neutsjes. De blauwmeis kump veur in gebösjkes, parke en tuine.
Zank
Tsie-tsie gevolg door 'ne lange fiene triller.
Veurtplanting
Algemeine broed- en sjtandvogel. Maak zien nèske in holtes en loker van buim en in nèskeskes. 't Invleegleukske moet nog get kleiner zin es dat van de Biejemeis. 't Blauwmeiske breujt twiè kièr per jaor 13 eikes oet. Die klein beige eikes höbbe broen vlekke.
Orde: Zangveugel Passeriformes Suborde: Echte zangveugel Passeri Familie: Meize Paridae
Nideggen
Nideggen is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 65,04 km² en 9785 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 150 de veerkante kilometer.
't Op 304 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 9 stadsdeile.
Borne
De Aw Kèrk|thumb|right Borne (Twents: Boorn) is 'n gemeinte in Twente in de Nederlandse provincie Euverijssel, te noordweste vaan Hengelo. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 26,15 km² en op 1 april 2016 had de gemeinte 22.470 inwoeners. Binne de gemeintegrenze ligke ouch de dörper Hertme en Zenderen.
Borne weurt veur 't iers geneump in 1206, wie de Utreise bisjop 't dörp in han kraog. In 1895 kraog 't es ierste dörp in Nederland elektriciteit.
28 fibberwarie
28 fibberwarie is de 59ste daag van 't jaor in de Gregoriaanse kalender. Nog 306 daag (307 daag in ein sjrikkeljaor) pès 't eindj van 't jaor.
Gebore
thumb|Elisabeth van Saksen-Weimar-Eisenach gebaore in 1854
Gesjtorve
thumb|Christiaan IV ogesjtorve in 1648
Ruud Lubbers
thumb|Ruud Lubbers (1985) Dr.h.c. Rudolphus Franciscus Maria (Ruud) Lubbers (Rotterdam, 7 mei 1939 - 14 fibberwarie 2018) waor 'ne Nederlandse politicus veur 't CDA en 'nen econoom. Heer leide drei kabinètte en wèrkde daonao es Hoege Commissair veur Vlöchtelinge veur de UNHCR.
Vreug leve
Lubbers woort gebore in Rotterdam en zoon vaan 'nen oondernummer, dee directeur en later persuunlik eigeneer waor vaan constructiebedrief Hollandia-Kloos. Wie dee storf, naome zien zäöns 't bedrief euver. Nao inkel jaore maakde Ruud d'n euverstap nao de politiek: heer woort actief in de KVP. Heer maakde deil oet vaan de progressief, radicaol struiming binne de partij, meh wie in 1968 de christen-socialistische PPR woort opgeriech es aofsplieting vaan KVP en ARP góng heer neet mèt.
In de Nederlandse politiek
In 't kabinet-Den Uyl, wat regeerde vaan 1973 tot 1977, waor heer minister vaan Economische zake. Heer waor eine vaan de jóngste ministers oets in Nederland. In dees functie kreeg heer te make mèt twie oliecrises, boe de benzinedistributie en de otoloes zóndaog veur woorte ingeveurd. Kritiek kraog heer mèt de levering vaan reactorvaote aon 't racistisch Zuid-Afrika.
Minister vaan Staot, Professor, Hoege Commissair
In 1995 woort Lubbers tot minister vaan Staot beneump. Ouch wèrkden 'r vaan 1995 tot en mèt 1997 es deiltied-professor aon de universiteit vaan Tilburg. Heer gaof dao colleesj euver de mondialisering vaan de economie. In deen tied greep heer ouch twie kier neve 'n topfunctie in 't boeteland: heer woort gepasseerd es veursitter vaan de Europese Commissie en es veurzitter vaan de NATO. In 2001 lökden 't 'm wel 'n topfunctie te kriege: heer woort Hoege Commissair veur Vlöchtelinge bij de UNHCR, naotot veur dees positie ouch oonder mie de Nederlandsen ex-minister Jan Pronk (PvdA) in aonmerking waor gekoume. Zie werk en zien betrókkeheid woorte algemein good gewaordeerd. In 2004 kraog heer 'n ieredoctoraot aon de universiteit vaan Nimwege.
In 2004 evels kaom zien positie ter discussie te stoon: Cynthia Brzak, 'n Amerikaanse die aon 't hoofketoer vaan de UNHCR wèrksem waor, besjöldegde häöm vaan seksueel intimidatie. Oondank tot 'n intern rappor zien sjöld aontuinde leet Kofi Annan häöm aonvenkelek in functie. Wie in 2005 de Britse gezèt The Independent dit rappor publiceerde woort Annan toch gedwónge Lubbers te oontsloon.
In 2006, nao de val vaan 't kabinet-Balkenende II, belasde keuningin Beatrix häöm es Minister vaan Staot mèt 't formere vaan e noedkabinèt wat tot de nui verkezinge in november zouw mote regere. Dit waort 't kabinet-Balkenende III, wat oet CDA en VVD bestoont.
Doed en oetvaart
Lubbers storf op 14 fibberwarie 2018 in zien woenplaots Rotterdam. Heer waor al langeren tied kraank en waor daorum al 'nen tied neet in 't opebaar versjene. Op 20 fibberwarie waor zien oetvaart in de Laurens- en Elisabethkathedraol in Rotterdam, mèt 'n homilie door bisjop Hans van der Hende.
Ernonheid
thumb|De liegking van Aywaille in de Luukse provincie, woa Ernonheid van oetmaak. Ernonheid (Waals: Ernonhé) ies 'n deilgemeinte die deil oetmaak vaan de gemeinte Aywaille, in de Provincie Luuk. Wier liegk 't dörp in 't arrendissement Luuk. De deilgemeinte ies opgegange in die gemeinte in 't jaor 1977. Luuj oet dit dörp weure Ernonheidois geneump. De poscode van dees plaatsj ies 4920.
Anger deilgemeintes in Ernonheid zin:
Maetkónde
De maetkónde of geometrie (van 't Aadgrieks: γεωμετρία; geo- "aerd", -metria "maeting"; 't "maete vanne aerd") is 't óngerdeil vanne wiskónde det zich besjeftig mit 't bepaole van aafmaetinge, vörm, de relatieve positie van figuren enne eigesjappe vanne ruumdje. De specifiek Nederlandjsen term "maetkónde" woort róndj 1600 dore Vlaamse wiskóndige Simon Stevin geïntroduceerdj. 'ne Wiskóndige dae op 't gebied vanne maetkónde wirk wuuertj 'ne maetkóndige geneump.
De maetkónde is ein vanne aadste weitesjappe. Aanvenkelik begós es e gehieël van praktische kènnis euver lingdjes, oppervlakdje en volumes woort de maetkónde innen derdjen ieëf veur Christus door Euclides van Alexandrië van axiomatisch fundament veurzeen. Al in 't klassiek Griekelandj woorte de ieëste axioma's geformuleerdj (worónger de postulate van Euclides), wo later de ganse maetkónde zich oet haet óntwikkeldj. De axioma's woorte gebroek veure wiskóndige definitie van puntje, rechte liene, krómdjes en vlakke. Euclides zien behanjeling vanne maetkónde - de euclidische maetkónde - waas bao 2000 jaor lang de norm, woraan al 't anger wirk woort aafgemaete.
Sjaambein
[[Plaetje:Skeletal pelvis-pubis.svg|300px|thumb| Gerieëps van 't bekke (veuraanzich)
1=hèlgebein, 2=dermbein, 3=zitbein, 4=sjaambein (4a=corpus, 4b=ramus superior (richting kop), 4c=ramus inferior (aan sterkantj), 4d=tuberculum pubicum), 5=symfyse (sjaambeinsvoog), 6=häöpkómp, 7=foramen obturatum, 8=stertbein, roeaj strepelien= linea terminalis ]] 't Sjaambein (Letien: os pubis) is d'n inwenjigste vanne drie knäök, naeven 't zitbein en 't dermbein, die same de häöp vörme. 't Sjaambein besteit oet 't lief (corpus), de bäövelsten tak (ramus superior) ennen ungelsten tak (ramus inferior).
't Lief is zoea good wie plat en heltj nao veur. d'n Achterkantj is ouch nao baove gerich; de oppervlaakdje dao is gled en vörmp de wandj van 't bekken ane veur- en óngerkantj, wotaenge de urienblaos aan ligk. d'n Óngerkantj is onna nao baove gerich, meh haet daotaengen 'n roew oppervlaakdje woraan zich spiere hechte.
Bie vroulje ligk op 't sjaambein e läögkse vèt: de venusheuvel (mons pubis).
Dinslaken
Dinslaken is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Wesel, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 47,66 km² en 67.190 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1410 de veerkante kilometer.
't Op daarteg meter hoegte ligkende pläötske heet 10 stadsdistrike.
Melhus
thumb|De ligking van Melhus in de pervincie Sør-Trøndelag. Melhus is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 14.176 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 696,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 20,4. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1653.
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Sør-Trøndelag.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Coimbra (distrik)
Coimbra (IPA: [kuˈĩbɾɐ]) is 'n distrik in Portugal. 't Distrik grens in 't noorde aon Aveiro en Viseu, in 't ooste aon Guarda en Castelo Branco, in 't zuie aon Leiria en in 't weste aon d'n Atlantischen Oceaon.
Bestuurleke indeiling
't Distrik Coimbra is oonderverdeild in 17 gemeintes:
Fysische geografie
't Dal van de revier Mondego bepaold 't uterlek vaan 't westelek deil vaan 't distrik, dewijl de reviere Alva en Ceira 't oostelek deil bepaole. De westeleke kösvlakte kump neet hoeger es 252 meter (de Serra da Boa Viagem). In 't ooste ligke evels de berg. 't Noordelek deil is neet erg oetgesproke, mèt 'n huugde vaan 549 meter (de Serra do Buçaco), mer in 't zuidooste weurt 't 1205 meter hoeg (de Serra da Lousã), en in de Serra do Açor zelfs 1418 meter hoeg (de zoegeneumpde Pico de Cebola ofwel Unne Tóp).
In de reviere ligke versjèllende damme: in de Mondego de Barragem da Aguieira en de väöl kleinere Barragem da Raiva, in de Alva de Barragem do Rei de Moinhos en de Barragem de Fronhas, en in de Ceira de Barragem do Alto de Ceira en de Barragem de Monte Redondo. Wijer gief 't nog de Barragem de Santa Luzia in de revier Unhais.
De köslijn besteit veurnaomelek oet zand, mèt in 't noorde oetgestrekde duine die soms kilometers 't land ingoon.
Weijerplei
Volmeule of Frankenhaof
Aan dees baek bevingk ziech de monumentaal watermeule  de Gouw of Frankenhof, 'n  veurmalige volmeule, die in 2008-2009 door de sjtiechting 't Limburgs landsjap gerestaureerd weurt. De volmeule woort in 1736 geboewd nao aafbraok van 'n ièrder, meh vervalle kopermeule. Twiè kièr, in 1861 en 1877, brende de lakefabriek, die in 't geboew gevestig waor, aaf. Eigenaer waor fabrikant Richard Boventer. Twiè kièr woort 't wir herboewd. De sjpinnerie en dèkkefabriek hele op te besjtoon in 1905. 't Miedde van 't complex woort toen koremeule, 'n ander deil woort boerderie en woonhoes. De pachter waor Chrétien Hubert Leqlerq. Dees familie bleef tot ± 2007 eigenaer van de meule. Bie de de Weijerhaof liegke wiejersj  (vieversj). Op 'ne driejsprunk mèt de holle waeg, berg op de Weijerweg nao Holset, sjteit 'n iezere waegkruus.
Lies va burgemeestersj va Broensem
De gemeente Broensem haet de nieëkste burgemeestersj gehad:
Bron
Dees lies is gekopieerd van 't corresponderend Nederlands artikel.
Noam Chomsky
Avram Noam Chomsky (Philadelphia (Pennsylvania), 7 dieëtsember 1928) is 'nen Amerikaanse spraokkóndige, filosoof, mediakritieker, politisch-activis en anarchistischen dinker. Chomsky is emeritus hoeaglieërer inne spraokkónde aan 't Massachusetts Institute of Technology. Es gróndjlègker vanne generatieve spraokkónde is hae d'n invloodriekste spraokweitesjapper vannen twintjigsten ieëf. Nao 'n ieëder gróndjvèsting vanne structuralistische spraokkónde door Ferdinand de Saussure al ane begin vannen twintjigsten ieëf, dominere Chomsky zien theorieje de spraokkónde vanaaf róndj 1964. Wijer is heer ouch bekind um zien filosofie en, specifiek, zien polletieke filosofie
Thornton
Thornton kin verwieze nao dees plaotse:
Noam Chomsky
De kern van Chomsky zien spraokkónde is de hypothees vanne universeel grammair: 'n aangebaore spraokvermeuge det alle luuj deilen en det de euvereinkómste tösse miensjelike spraoke verklaortj. Chomsky zien spraokkónde is rationalistisch (in taengestèlling toet empiristisch). Zien inzichte mèndje d'n doeadsteek veure behaviouristische spraokkónde en 'ne stimulans veure cognitieweitesjappe. In 't verlingdje vanne generatieve grammair óntwikkeldje d'r de Chomsky-hiërarchie, 'n väöl-gebroekdje classificatie van formeel spraoke mit informaticatoepassinge.
Edward Maya
Eduard Marian Llie (Boekarest (Roemenië), 29 juni 1986), beter bekind oonder de naom Edward Maya, is 'ne zenger en leedjessjriever, performer, componist en muzikant oet Roemenië. In 2009 kraog heer 'n nómmer 1 hit in de Nederlandsen Top 40: Stereo Love.
Tuindörp (Blierik)
't Tuindörp (Nederlands: Tuindorp) is 'n buurt van Blierik. Tuindörp is ónderdeil van de wiek Hazekamp. 't Haet óngevier doezend inwoeëners en de buurt wuurt begrens door de Niejborgstraot, de Jacob Catsstraot, de Börgemeister d'Olnestraot en de Verrienestraot. De buurt wuurt vaerder doorkruuts door de Börgemeister Gommansstraot. Tuindörp ligk in in 'n gebeed det aan 't ind van d'n Twieëde Waereldoorlog woort gebombardeerd. Tösse 1946 en 1960 woorte dao vuuel eingezinswoeëninge in cottagestiel geboewd, veurnamelik aan de zujelike kank daovan. 't Guf 'n helling die dwars door 't Tuindörppark löp. 't Hoeëgteverschil bedruueg óngevier dreej maeter.
Naamgaeving
D'n term Tuindörp (oet 't Ingels: Garden City) verwies nao 'n type wiek det wuurt gekinmerk door 'n greun en dörps karakter. De naam kump ouch veur in vuuel ander Nederlandse plaatse (bv. in Indhaove, Baarn en Utrech). Vaerder guf 't ouk 'n tuindörp in Wieërt en in de Mestreechse wiek Mariaberg ('t Treechterveld).
Heulenteul
thumb|220px| Bloesem van de heulenteul thumb|220px| Bloesem van de zjwarte heulenteul Heulenteul ouch waal Eulenteul, Heulenteer of Heulentaer geneump (Latien: Sambucus. Nederlands:Vlierbessenstruik of Vledder) is ein gesjlach van sjnelgreujende heëstersaorte of klein buim en zint in te deile biej de kamperfoelie-èchtige. In de lente drage ze tuule van witte of crèmekleurige blome, gevolg door klein roaj, blawechtige of zjwarte vruchte. Ouch kump d'r 'ne vlier veur mèt 'n paars blaad en raoze bleum.
Daenaeve zint d'r de volgende rasse sjpeciaal veur de preductie van besse mèt ein hoag kleursjtofgehalte: 'Skondol', 'Samyl', 'Sampo', 'Mammut' en 'Haschberg'.
Saorte
Waereldwied kènt 't geslach 25 saorte, wovan d'r drie in Nederland en Belsj veurkómme:
Gebruuk
Zoawaal ’t blaad, de bloesem es ouch de vruchte van de heulenteul woorte vreuger, mèr noe soms ouch nog, door völ luuj gebruuk veur allerlei toepassinge. De Grieke en Remeine gebruukde de heulenteul es genaesmiddel.
Medisch gebruuk
Thee van de blajer wirk bloodreinegend. Thee van de blome versjterk de aafwaer. Gekaokde besse versjterke de sjtofwisseling en waere ingezat taenge ischias en reuma. Vlierbessesiroap is good veur de kael biej 'n verkawdheid. 't Hulp de koarts te óngerdrökke biej griep.
Gekneusde blajer biejeingebónje baove 'n deur of raam hawwe mögge op aafsjtand. Kranse van vliertek lègk me euver de köp van paerd óm lestige vlege op aafsjtand te hawwe.
Gebruuk in de keuke
Zoawaal de bleum es de besse waere gebruuk veur 't make van wien; de besse waere ouch verwirk tot sjnaps en sjem of sjeleij. Vreuger woorte de besse van de kroetvlier ouch gebruuk voor ’t verve van sjtóf. De besse van kroetvlier kènne baeter neet rauw waere gegaete aangezeen ze lich verguftig zeen. Ze bevatte de nao dit gesjlach geneumde sjtof sambunigrine, die door kaoke ónsjadelik wirt gemaak.
Van de bloomsjerme kènne vlierbloesembeignets waere gemaak, ein toetje. Hiejveur mótte dees in 'n besjlaag waere geduip en daonao in ruum vèt goudbroen waere gebakke.
Vlierbloesem lieët me aeve trèkke in water en gefilterd kènt me daovan limmenaad make dae verfrisjend en zjweitaafdrievend wirk, sjpeciaal biej verkawdheid. Dit kènt ouch mèt de jóng sjöt gedaon waere in de periood van Sint Jan (24 juni) die dan op zien krachtigste zint.
Vlierbesse waere altied gekaok, ze bevatte völ vitamines. Ze gaeve eine pittige sjmaak biej 't toevoge aan kroezjelesjem. Me kènt ouch van vlier zelf 'ne sjterke sjem (confituur) of siroap make. Gezeef is deze siroap 'n good hoosmiddel taenge kael- en boekpien.
In Beerse wirt graanjenever op basis van vlierbessesaap gebotteld, 't Beers Vlierke. Dees sjtreekdrank haet 'ne zeute sjmaak. En in Lommel besjeit 'ne likeur op basis van vlierbesse, Klotsenbos geneump.
Symbiose
De vlier is de favoriete waardplant (gastheër) veur de microvlinders Epagoge grotiana, Phlyctaenia coronata en Udea prunalis van de sjummel (zjwam) Judasoar. De besse van de heulenteul zint ein belangrieke brón van voedsel veur völ veugel.
Évora (distrik)
Évora (IPA: [ˈɛvuɾɐ]) is 'n distrik van Portugal. Évora grens in 't noorde aon Portalegre, in 't weste aon Santarém en Setúbal, in 't zuie aon Beja en in 't ooste aon Spanje.
Bestuurleke indeiling
't Distrik Évora is oonderverdeild in 14 gemeintes:
De gemeinte Olivenza weurt geclaimp door Portugal mer ligk in Spanje.
Kietsj (adamsappel)
thumb|250px| Adamsappel biej 'ne man thumb|250px| De adamsappel ouch waal kietsj geneump 'n Kietsj (ouch waal kitsj) is 'n Limburgs woord veur de adamsappel in de hals biej volgreujde mansluuj.
In 't Limburgs sjteit kietsj ouch veur 't Nederlandse woord klokhuis (klokhoes), zuug hiejveur Kietsj (vröch).
Besjrieving
De adamsappel is de alledaagse naam veur de prominentia laryngea, 't nao veure oetsjtaekende gedeilte van 't sjildkraakbein (cartilago thyreoidea) dat es ein verheveheid midde veur in de hals zichbaar is.
Ónger invloed van mannelike gesjlachshormone greujt 't sjildkraakbein in de puberteit sjterk, wobiej de adamsappel nao veure oetgreujt. Daoróm is mèt name biej mansluuj de adamsappel dudelik zichbaar. Ènnige millimaeters ónger de adamsappel zit de veursjte aanhechting van de sjtömbènj.
Etymologie
't Woord adamsappel is aafgeleid van de Biebelse feguur Adam en verwies nao de vröch (hoewaal 't woord "appel" in Genesis heëlemaol neet veurkump, wirt dees vröch doorgaons ómsjreve es 'ne appel, waarsjienlik ómdat de saortnaam van appel malus is en dit woord ouch sjlech beteikent) wovan Adam zouw höbbe gegaete, daotoe verleijd door Eva. Volges de euverlaevering bleef ein sjtökske fruit in zien kael sjtaeke. 't Bleef vervolges zichbaar es ein verdikking in de hals. In versjillende lènj wirt dezelfde aanduding gebruuk: Adam's apple (Èngelsj), pomme d'Adam (Frans) en Adamsapfel (Duutsj).
't In 't Limburgs gebruukde woord kietsj veur adamsappel zouw zeen aafgeleid van de appelkietsj ómdat de adamsappel hiej erg völ op zouw lieke.
Charbogne
Charbogne ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 223 inweunersj, die Charbognièrs (mannelik) en Charbognières (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 9,06 km2 groat. Dao woonde dus zoan 25 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Attigny, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Vouziers. Wier liegk 't op 'n huègte van 79-147 meter.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Roentgenium
Roentgenium of röntgenium is e sjemisch element mit es symboeal Rg en 't atoeamnómmer 111. 't Element is verneump gewaore nao Wilhelm Röntgen. Toet 1 november 2004 waas dit element bekèndj es unununium mit es symboeal Uuu.
Röntgenium woort veuren ieës berèdj in Darmstadt in 1994. De bereijing vindj plaats door 't besjete van biesmoet mit niekkelione: 't Röntgenium det daobie óntsteit vervèltj bao drek daonao toet meitnerium.
Door 't hoeag atoeamgewich van 272 raekentj me röntgenium toette superzwaor atoeame.
't Element kump, juus wie kaoper, zilver en góld, veur in groep 11, wodoor me 't toette euvergangsmetale raekentj. Anger euvergangsmetale zeen vaste metale; wersjienlik geldj det ouch veur röntgenium.
Hamminkeln
Hamminkeln is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Wesel, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 164,54 km² en 26.369 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 160 de veerkante kilometer.
't Op 21 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 stadsdeile.
Chloë Sevigny
thumb|right|Chloë Sevigny
Chloë Stevens Sevigny (Darien (Connecticut), 18 november 1974) is 'n Amerikaanse actrice die in 1995 debuteerde in de film Kids. Ze späölde in versjèllende toneelstökke vaan de middelbaar sjaol mèt Topher Grace. Ze versjijnt mèt naome in kwaliteits-, experimentele en artistieke ( 'independent' ) produkties. Veur de bijrol in Boys Don't Cry won Sevigny zeve filmprijze en woort zie genomineerd veur oonder mie 'ne Academy Award.
Woiwodsjap Opole
Woiwodsjap Opole (Pools: Województwo opolskie; Dütsj: Woiwodschaft Oppeln; Silezisch: Uopolske wojewůdztwo) is 'n woiwodsjap i Pole. Zie grens aa woiwodsjap Neder-Silezië in 't weste, aa Groeët-Pole en Łódź in 't noarde een aa Silezië in 't oeëste. In 't zude grens zie aa Tsjechië. Höar hoofsjtad is Opole. Opole is ee va de woiwodsjappe mit 'n groeëte Dütsje minderheed, esóch 'n Silezische minderheed, die 'n eige sjproak kalt: 't Silezisch.
Geografie
De woiwodsjap ligk i g'n ouw sjtreek Silezië. Woiwodsjap Opole en Silezië vörme same wier "Hoeëg Silezië". 't Landjsap is semlig plat, behaove 't zude en oeëste van 't gebeed. De 185 kilometer lange grens mit Tsjechië, weëd gevörmt durch de Sudete. Dat is e middelgebirgde. In 't oeëste guëf 't lieëggebirgde en heuvelland. D'r "Biskupia Kopa" (Bischofskoppe) óp g'n grens mit Tsjechië is mit 891 meter boave zieëniveau d'r hoeëgste berg.
Qua óppervlak en iwuënesj is 't de klingste woiwodsjap.
Klimaat
Opole hat e continentaal klimaat mit kaode winktere en hete zoeëmere. De gemiddelde temperatuur bedraag -3° i d'r winkter en 18,5° i d'r zoeëmer. 't Gemiddeld aatal daag mit reëge is 140-160 en 't gemiddeld aatal daag mit sjnei ligk tussje de 40 en 60, en numt van wes noa oeës touw. I e joar valt zoeën 650 millimeter.
Sjteëj
Sjteëj mit mieë es 10.000 iwuënesj zint (sjtank: 30-06-2015):
Sjproak
Vólges de letste vólkstelling van 2002 kalt 84% va de iwuënesj Pools en 8,3% Dütsj. I de groeëte sjteëj en in 't zuudweste domineert 't Pools. In 't oeëste guëf 't mieë Dütsje en Silezisch-Dütsje minderhede. Óch 't Sjlavisch-Silezisch weëd hei gekald. De mietste lüj kanne 't Pools en dat Dütsje dialek bei kalle. 't Kalle en gebroeke van 't Dütsj of Dütsje dialekte is seër 1990 touwgesjtange. D'r vuur woar 't sjtreng verboade. Zoeëwaal de ouw es de jónge generatie binne de etnische Dütsesj behieësje 't Dütsj. Dütsj kan me i g'n sjoeël lieëre.
Syfilis
Teikene en symptome
Syfilis weurt dèks in veer fases ingedeild: de primair, secundair, latente en tertiair fase. Door de dudeleke symptome weurt de diagnoos allewijl dèks snel gestèld; me kin bij oonzörgvöldeg wèrke evels aon de ein of aander hoedkrenkde dinke.
11 augustus
Heiligedaag van Clara van Assisi Nationale fièsdaag in Tsjaad
Syfilis
Primair
Primaire syfilis löp me gemeinelek op door direk seksueel contak mèt wundsjes. De ierste symptome versjijne vaan 3 tot 90 daog (gemiddeld 21) nao de besmetting; daan versjijnt e wundsje, sjaanker geneump, wat gemeinelek e pijnloes en neet-jeukend etterwundsje is. Soms zien mie wundsjes present; die boete de genitalië doen wel ins pijn. Dèks (80%) zètte de lymfekliere roond 't wundsje oet. 't Kin tösse drei en zes wieke blieve zitte zoonder behandeling.
Pearl Harbor (marinebasis)
thumb|Lochfoto van Pearl Harbor noe Pearl Harbor (Nederlands: Parelhaven) is ein Amerikaanse marinebasis op Oahu, ein eilandj det biej de Hawaï-archipel heurtj, ongeveer 11 kilomaeter ten weste van Honolulu. Bekindj gewore is d'r door de aanval (kiek Aanval op Pearl Harbor) van'ne Japanse marine op'pe Amerikaanse marine. De Japanse regering haaj besjlaote det eine oorlog mit America onvermijdelik waas. Admiraal Isoroku Yamamoto werkdje ein geniaal plan oet om de Amerikaanse vloot die in Pearl Harbor loog oet te sjakele. Door deze aanval op 7 december 1941 waerdje de VS veur 't eers aktief betrokke in'ne Tweede Waereldoorlog. De marinebasis van Pearl Harbor is ein National Historic Landmark.
Syfilis
Secundair
Secundair syfilis trejt zoe tösse veer en tien weke op. Daan kinne de roomp, de han en de veuj bedék rake mèt raosroejen oetslaag, die miestal neet jeuk. Op sliemvleze vörme ziech witte vrattelechtege lesies (foto) bekind es condyloma latum. Me kin ouch las kriege vaan koorts, keelpijn, koppijn, gewiechsverluus en haoroetval. Zeldzaam bijversjijnsele zien oonder mie neerkrenkdes en atritis.