cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keizer Augustus
Augustus waar 'nen achternaef en de veurnaamste irfgenaam van Gaius Iulius Caesar en wón de machsstried die volgdje oppe maord op Caesar in 't jaor 44 v.Chr., en vanaaf 31 v.Chr. waas d'r d'n alleinhieërsjer euver 't Romeins Riek (Imperium Romanum). Hae maakdje 'n ènj aan 'nen ieëf aan börgerkriegen en stifdje inne dao-opvolgendje periood de Julisch-Claudische dynastie. Ónger 't móm van 't herstèl van 't rippebliek (restitutio rei publicae) veurdje d'r in wirkelikheid 'n duurzaam ómvörming toet 'n monarchie (principaat) door. Zien hieërsjappie móndje oet in 'ne langdoerigen tied van interne vraej, dae es Pax Romana wuuertj aangegaeve.
Laarhof
Laarhof (Nederlands: Lahrhof) is 'n buurt in Zitterd-oos in Zuud-Limburg. Er is ouch 'n sjool mit de naam Laarhof. Laarhof is óngerdeil vanne wiek Kemperkoul.
De wiek ies geneump nao de gesjlote haof Laar, sjtammend oet de 16e tot 20e ièw. Ze ies opgetrokke van baksjtein. 't Gehièl ies wietgeverfd. D'r tegeneuver bevingk ziech de woonwiek. In de buurt sjteit 'n waegkruus tege 'n 17e ièwse sjmederie en dao lik 'ne hoagsjtambóngerd.
In Laor (Nederlands: Laar), 'n buurtsjap van Wienesrao, gelege in de gemeinte Nut, bevingk ziech ouch 'ne groate haof Laar of Laor.
Inabaknon
't Inabaknon is 'n Austronesische spraok die gekaldj wuuertj op 't eilandj Capul inne Naord-Samar provincie vanne Filipiene. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 26.400 luuj (2010) en haet de ISO 639-3 code abx.
Anger benaminge veur 't Inabaknon zeen Abaknon, Abaknon Sama, Capuleño, Kapul en Sama.
't Inabaknon wuuertj gesjreven in 't Letiens sjrif. De graod van gelitterdjheid inne ieëste spraok is 11.000 luuj die kinne laezen en sjrieve; inne twieëdje spraok is 't 90% toet 95%. De gesjreve vorm wuuertj gebroek is dörps gezóndjheidsóngerrich, leedjesbeuk, sómmige evenemènten en religieuze ceremonieje. De spraok wuuertj oppe lieëgere sjoeal óngerweze.
De spraekers zeen euverwaegendj kristelik (roeams-katteliek).
De spraokstatus veur dees spraok is óngerrichtelik (4); det beteikentj det de spraok laevetig is en det litteratuur in 'n gestanderdiseerdje vorm gebroek wuuertj en óngerhaje wuuertj mit e wiedversprèdj systeem van institutioneel gestäöndj óngerrich.
Vetorech
't Vetorech is 'n rech dat 't mäögelek makt um, 'n dör 'n bevoegde vergadering genaome, besjluut krachteloos te make. Veto keumt oet 't Latien en betekent ch Verbeej.
As (Leudaal)
As is e, veurmaolig, gehuch bie Hunsel inne gemèndje Leudaal. 't Ligk ane Öffelsebaek tösse Hunsel en Gratem. 't Gehuch is allewiel gooddeils verzwónje vanwaenge d'n aanlègk vanne A2 en 't Kanaal Wèssem-Neejwieërt. De volgendje straote zów me nag toet 't gehuch kinne raekene: Baekstraot, Wèssemerdiek, Parallelwaeg, Reijvenhofwaeg, Kanaalwaeg en Loorderstraot.
't Gróndjgebied det oersprunkelik bie As huuerdje (en dus bie Hunsel) is nao 't opluffe van 't gehuch deils euvergegange nao Gratem.
Greunte
thumb|400px|right|Fleurige greuntekraom mèt citroeëne, tomatte, augurke, sjpinaat, krulandieve, erpel, advokado's, courgètte, venkelknolle, aubergines, unnepiepe, roeëj sjlaat, iesbaergsjlaat, komkommers, paprika's, [[brussels lof, champignons, gemberknolle en knoflook.]] Greunte is 't aeëtbaar dèèl van 'n plaant en greuntes kinne gaans versjèjje kleure ha. Väöl greunte is pas aeëtbaar nao verhitting. Greuntes die zoonder te kaoëke te aeëte zeunt neumt me rauwkós.
Indeling va greuntes
Aafhaankelek van 't deel van de plaant dat aeëte wert, kan me greuntes indele nao:
Greunte en gezoondhèèd
Greunte en freut vorme same èè vak in de Sjief va vief. Eedere daag greunte en freut aeëte is dus good väör de gezoondhèèd.
Gelaen-Zuid
Gelaen-Zuid is de meis zuidelikke wiek van de veurmalige gemeinte Gelaen, allewiel deil makend van de gemeinte Zitterd-Gelaen.
De wiek wirt ómsjlaote door de autowaeg A-76, Riekswaeg Zuid, de Daalsjtraot en de Sjpawbaeklaan en grens aan de Gelaense wieke Kraonkel en De Kloes. In de wiek bevènje zich een aantal hoagboewflats (o.a. de Pijperflat en de Wagenaarflat) en ein aantal veurzeninge die van belang zint veur Gelaen en ómsjtreke. Zoa ligk dao de groate middelbaar sjoal, 't Graaf Huyn College, 't winkelcentrum de Zuidhof en ein aantal zörgcentra, zoa-es Orbis Sint-Jansgelaen, Orbis Sint Odilia, Vivantis Zörggroep en ’t Woonzörgcentrum De Bunderhof. Ouch zint d'r is ein aantal sjportvereniginge gevestig, zoa-es de voetbalclub FC Gelaen Zuid en taofeltennisvereniging TTV Kloes. Aanvankelik laog in de wiek ouch ’t Barbara Ziekehoes dat in de jaore 1980 aevel is gesjloop wiej ’t opging in 't Maaslandjziekehoes in Zitterd.
Óntsjtaon
De wiek is groatedeils in de jaore 1960 en 1970 geboewd óm de ónsjtuimige greuj van Gelaen toentertied op te vange. Ze is in feite in tweë fase geboewd. ’t Eësjte deil, geboewd ten noorde van de Jos Kleijnenlaan mèt allein mèr leëgboew, waas aanvankelik ein oetbreijing van Kraonkel en de Kloes. Biej de boew van ’t tweëde deil ten zuje van de Jos Kleijnenlaan woort ’t besjtaonde gehuchske Sjpaans Neerbaek gans opgesjlók door de nuujboew en verdween van de landjkaart. Allein ein sjtraot mèt de naam Sjpaans Neerbaek en ènnige van de aw hoeze van ’t gehuch herinnere nog aan dit awt plaetske. De Keutelbaek, ein ziejbaek van de Gelaenbaek, die ’t gehuch doorsjtraomde is mèt de boew van de wiek ouch verdwene. Biej dees tweëde fase ware de contoure van de flats es eësjte zichbaar, later is d'r nog ein heël sjtök biejgeboewd tot aan de dörpe Sjpawbaek en Neerbaek.
Bereikbaarheid
De wiek is good bereikbaar door zien ligking pal aan de autowaeg A76, de sjpaorlien Haerle-Zitterd en de situering aan groate waeg bènne de gemeinte Zitterd-Geleen. De belangriekste waeg bènne de wiek zint de Jos Klijnenlaan, Lienaertsjtraot, de Sjpawbaeklaan en de Rembrandtlaan. Ouch is de wiek good bereikbaar per aopebaar verveur door middel van ein aantal böshaltes.
Sjief va vief
De Sjief va vief is 'n hulpmiddel um te kaome tut 'n dagelekse evenwichtige voeding. In 1953 is de ursjte sjief oontwikkeld mèt dezelfde bedoeling. Dis raakde in oonbroek in de jaore tachtig, mae in 2005 is de Sjief va vief in 'n verbaeterde vurm toch wer opgepakt es schematisch advies.
Gelaen-Zuid
Bevolking
De wiek Gelaen-Zuid kènt door de aanwezigheid van ein bejaordehoes en ein bejaordeverzörgingscentrum ein vriej hoage laeftiedsopboew. Ouch wone d'r in dees wiek relatief väöl luuj van allochtone aafkóms en väöl luuj van de middesjtand. Daodoor kènt de wiek ein nogal gemengde bevolking.
Sjief va vief
Doe zeunt de volgende regels toegevoegd:
De sjief va vief besjtèèt oet de volgende vakke:
Kiek ooch: eet ik gezond Website van 't Voedingscentrum.
Typelocatie
'n Typelocatie is 'n plaatsj die in de geologie is vasgesjtèld es èèkplaatsj van 'n stratigrafische èènhèèd of stratotype. 't Kan ooch de benaming zieë vör de plaatsj oeë 'n èènhèèdsstratotype of grensstratotype oorsjpronkelek waoërt gedefiniëert of ziene naam kreeg.
Hoerenbroich
Hoerenbroich is 'n buurtschap van Sankt Hubert, ónderdeil van de gemeinte Kempe. 't Leet get ten naordweste van 't dörp en 't besteit oet 'n hempelke straote. Direk ten zuje van 't gehuch struimp de Springbach, die vaerder nao 't oeëste Uhlesrahm wuurt geneump. Nog get ten oeëste daovan leet ein grindkoel. Neet wied ten naorde van 't gehuch löp d'n A40 wes-oeëstelike richting.
Wiengaardsberghaof
thumb|left|300px|De [[Wiengaardsberghaof]] De Wiengaardsberghaof ies 'n groate carréboerderie, die gelege ies op de Wiengaardsberg bove 't dal van de Watervalderbaek en 't gehuch Waterval. Op de zuudhelling van deze berg, ies ièwelank wien geteeld en ouch nao 2000 ies 't wir 'n wiengood. De gesjlote haof, gelege aan de Mestreechterweeg, liek einzaam in de velde. Rónd de binneplaats sjtoon drie vleugele opgetrokke in baksjtein. Opvallend zin de trapgevele. De veerde vleugel ies tot 1945 'n neogotisch landhoes of kesjtièl gewaes. Daovan zin allein nog 'n paar keldersj euver.
Abui
De spraok is ouch bekèndj es Barue, Namatalaki en Barawahing; de litste naam wuuertj es aanstoeatgaevendj gezeen. 't Abui haet väöl diversiteit inne dialekten en mót mesjiens waal es mieëder spraoke gezeen waere; inkel dialekte zeen Abui Barat, Abui Selatan, Alakaman en Atimelang. Alakaman kan ouch e dialek van 't Kamang (Woisika) zeen.
't Guuef e waordebook in 't Abui.
Europees Haandves vör regionaal tale en tale van minderhede
't Europees Haandves vör regionaal tale en tale van minderhede (Nederlands: Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden; Duutsj: Europäische Charta der Regional- oder Minderheitensprachen, Frans: Charte européenne des langues régionales ou minoritaires, Ingelsj: European Charter for Regional or Minority Languages) is e verdrag van d'r Raod van Europa (wat dus los sjteit van de Europese Unie) dat sjtreektale en minderheidstale wilt besjerme taege d'r drök van de officieel taal. Leng kènne dit verdrag tekene en es ze 't verdrag ooch ratificere, da werre de provincies belast mèt de oetveuring.
Op basis van dit Haandves is 't Limbörgs erkind es sjtreektaal in Nederland.
Belsj Limburg deende in 1997 'n aanvraog bij de Belsje regering in öm 't verdrag allèng te tekene vör 't Limburgs. Dat is doe mislukt ömdat d'r Vlamsje lobby d'r taege waor.
De huuj sjtand van ratificatie en ongertekinging op 1 jannewarie 2011, wie Bosnië teikende. De sjuungedrukte tale woorte allein erkind onger deil II van 't Handvest.
Oliefboum
thumb|300px|'ne ouwe oliefboum 'ne Oliefboum, weitesjappelike naam: Olea europea, familie oleaceae, ies 'ne boum, dae vermoedelik oet Klein-Azië sjtamp. De soort ies zeker al vièrtig ièwe oud. De oliefboum zelf kèn hièl oud were, tot 2000 jaor. Hae greujt hièl langzaam en hae dreug pas nao vief jaor vröchte.
Oetzeen
De boum haet 'ne griesgekleurde sjtam. Hae kèn tot 10 maeter hoag greuje. De sjpietse blaar zint glad, gries-zilvergreun en doon aan dat van de wie (wilg) dinke. Hie sjtoon ze èvvel tegeneuverein. De klein liechgreun-gael bleumkes sjtoon in trosse.
Cultuur
Veural in de leng rónd de Miedellandse ziè were oliefbuim gekweek. Dèks sjtoon ze op terrasse in de hellinge. Ouch in de subtropische gebiede van Amerika vingk cultuur plaats. In Nederland sjtoon de plante in pöt of kuup. Ouwer plante zouwe 'ne zachte winter kènne euverleve.
Olief
thumb|300px|Blaar en olieve aan 'ne tak De vröchte, olieve, zint 'n soort klein pruumkes, mèt 'ne koon (sjteinvröch). 't Vröchvleisj ies eetbaar, meh olieve moete waal ingelag were. Dat kèn gebeure mèt zoawaal ónriepe (greun) es mèt riepe (zjwarte) olieve. De zjwarte zint zachter van sjmaak.
De ougs vingk plaats in 't late naojaor. Tegewoordig gebeurt dat mèt 't oet de boum sjöddele van de olieve, die op 'n gedrappeerd kleid terech kómme.
Oliefolie
Zoawaal 't vröchvleisj es de koon bevatte olie, dae door peersje weurt gewonne. Koud peersje (extra vierge) geuf de bèste kwaliteit. Deze olie ies kleurloos en weurt in de keuke gebruuk veur o.m. in sjlasauze. De werm gepeersjde olie of twiède peersjing levert olie van minder kwaliteit. Deze weurt toegepas in de zeipindustrie en um te sjmere. 't Peersje gebeurt meistal in 'n oliemeule.
Oliefhout
't Hout van de oliefboum ies hel en grillig van teikening. Me maak d'r klein veurwerpe van zoa-es sjlabesjtek, broadplanke, eierdöpkes, kumpkes e.d.
Tandjwal
d'n Tandjwal, kaakkamp of alveolaire kamp is eine vanne twieë richele vanne kaak; eine ligk ane baovekantj vanne móndj tösse de baovetenj en 't hel verhieëmeldje, dewiel d'n angeren oppen óngerkantj vanne móndj ligk achtere óngertenj. d'n Tandjwal bevatj de tandjkes (alveoli). Dees kan me veule mitte tóng in 't gebied drek baove de baovetenj en drek óngere de óngertenj; de oppervlakdje dao is bedèk mit klein richelkes.
Vallem
Vallem (Vullem in t Sintruins, officieel Velm) lie feitelijk op t kruispunt tusse Luik, Vloam-Brabbant en Limburg. De dialeknoam van het durp kum rechstreiks van het Latijn. In het Latijn was doa vruger sproak van "Fallem", zoe wont het durp in den teid van Sint-Trudou och beschreive. In het dialec is dé noam dan och gebleive, en weid doa nog alteid van "Vallem" geklap.
Het durpke Vallem is iejen van de oadste van hiel Haspengoa. Trudou, den opriechter van de stad Sintruin, kam hei in vruger al iedere oanderen dag bedde in de kerk. Vallem is, noa Haspengoase nurme, och een groet durp. In Vallem woene teigewoadig een 2000 minse, as dzje dan de durpe nimp dè rondemedum Vallem ligge, dan komdzje ni voal durpe teige dè mier as 1000 man telle.
Dialek
Dour den teid is de toal dè ze in Vallem klappe dan och hiel fel verbrabbantsd, voul felder as in oander durpe in oos geboere. Wa hiel fel opvilt as dzje de toale van de differente durpe got bezien is da ze in Vallem ni klappe van "ich weit" (ik weet), mar van "ich wiet". Da is iet hiel typisch vur Vallem, in Kerrekom bevuirbeild is da ni mee en in Hallemol nog voul mender.
Och weudjes lek "doezig(e)" komdzje in oander durpe ni an teige. Het wood "doezig(e)" op zen eige hei gin betiekenis. Het is lek het weudje "des" in het Frans, da wilt och niks zegge. Ma hét verschel is da "doezig(e)" allienlek gezeid weid as dzje immand wilt aatmoake. "Doezig verreke", "doezige vaal biejest" het zen de grutste beleidiginge da dzje immand aat Vallem koent geve.
Jacobus
Mèt Jacobus kènt bedoeld zin:
Departeminte vaan Fraankriek
't Departemint (département) is de daarde bestuurslaog in Fraankriek, nao 't nationaol niveau en de mier recente, hoegere niveau vaan regio's. Ze zien te vergelieke mét provincies in Nederland en Belsj. De departeminte zien weer oonderverdeild in arrondisseminte en kantons, die weer oonderverdeild zien in communes (gemeintes).
De departeminte höbbe allemaol 'ne nómmer. Die zien in 1922 op alfabetische wijs vasgestèld. Die nómmers koume trök op de nómmerplate vaan Franse oto's en es de ierste twie ciefers vaan de poscode.
Plaetje:Overzichtskaart_Franse_Departementen.svg
Heiakker
D'n Heiakker is e klein gehuch bie Kelpen-Oler inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch vool oearsprunkelik ónger Gratem (juus wie Kelpen en Oler zelf ouch). D'n Heiakker ligk juus t'n oeaste van Oler en t'n wèste vanne Hornerhei. Nao 't zuje ligk Gratem.
Samisch
Samisch (Saami of Sami) is 'ne verzamelnaam vör de tale en taalvariëtete, die gekald werre dör de Saami in Sapmi in 't noorde va Noorwege, Zjwede en Finlaand en in 't noord-weste va Rusland.
D'r naam Laps
D'r naam Laps wert dör de sjpraeëkers van de taal es 'n sjeldwaoërd ervare. In Scandinavië, mae och in de vaktaal van taalkundige wert d'r naam Laps dan och, um die raej, neet mie gebroekt.
Eenheed in diversiteet
In Finlaand en Noorwege is 't Samisch 'n officieel taal en in Zjwede 'n officieel minderheidstaal. 't Samisch behuurt tut de Finoegrische tale. Um politiek-kultureel raejes wert 't Samisch es ing taal behandeld mae taalkundig bezieë geet 't um versjillende tale en taalvariëtete die neet allemaol onderling te versjtoeë zeunt. In totaal kalle 'n 35.000 Saami de taal. 't Gift in totaal 10 tale of variaante oeëvan d'r zis 'n eege sjrif haant. De veer aander werre tesame nog dör 'n 500 luuj gekald. De tale mit 'n eege sjrift heesje: Noord-Samisch; Lule-Samisch; Zuid-Samisch; Inari-Samisch; Skolt-Samisch; Kildin-Samisch.
Toendra, palsa en rendeer
Wäörd die oorsjpronkelek oet 't Samisch sjtamme zeunt toendra en palsa. In 't Nederlands wert mit toendra väöral nao 'n klimaatzone verwaeze en in 't bezoonder nao de (haof) bevraore mossteppe. De Saami verwieze daomit nao 'n geografische gebied: n.l. 't bergachtige Noordpoolgebied. 't Samisch haat mieë wie 400 waoërd vör rendeer.
Nordic Sami Council
In 1959 is d'r grensuvversjrejjende (Finlaand, Noorwege, Zjwede) Nordic Sami Council opgerich. Och al zeunt d'r nog vraoge op te losse wat 't rech op laand en natuurleke bronne aageunt, de Saami zeunt officieel erkind en in de Scandinavische leng is hun taal en kultuur 'n vak an de universitete.
Internationaal Songfestival vör Europese minderheedstale
In 2006 waoërt 't Internationaal Songfestival vör Europese minderheedstale (Liet Lavlut) in Östersund Laplandj in Zjwede gehaowe. 't Muziekfestival waor in zis leng op d'r tillevies te zieë, oeëoonder och Nederland (Omroep Fryslan; Nederland 2; 1.1.2007 um 11 oor). D'r winnaar waor d'r groep dae in 't Samisch zong. D'r groep, jong Saami mèt kristalhelder sjtèmme in traditioneel klèjjer, makde 'n gesjlaagde combinatie van modern en traditioneel Joik-elemaente.
Paolhoes
E paolhoes is e hoes dat op päöl geboewd is. D'r zeunt in Europa voondste va reste van dit saoërt hoezer bekaand vanaaf 't neolithicum of jonge sjtèètied. In Sint-Lambrechts-Herk, bie Hasselt zeunt reste va 'n paolhoes aa-getroffe.
Paolhoezer waoërte geboewd in vöchtège sjtieëke, wie beemde en moerasse. De hoezer besjermde taege 't water mae ooch taege roofdere of vijandelek gezinde aander sjtamme.
't Paolhoes op 't plaetsje leenks is 'n reconstructie van zoe'n hoes oet d'r broonstied in 't Duutsje Unteruhldingen an de Bodensee.
Irak
Irak is e land in Azië, in wat me neump 't Middel-Ooste. De kern vaan 't land weurt oetgemaak door Mesopotamië; 't vruchbaar land vaan de Eufraat en de Tigris, boe in de vreugste Ajdheid väöl besjaovinge tot bleuj zien gekoume. Hoofstad vaan Irak is Bagdad, ander stei zien Basra, Kirkoek, Mosoel en Najaf. Op dit memint weurt e groet deil vaan 't land bezat door d'n Islamitische Staot.
Bestuurleke indeiling
Irak is ingedeild in 18 gouverneursjappe.
Stratotype
'n Stratotype is in de geologie 'n vasgesjtèlde èèkplaatsj van 'n stratigrafische èènhèèd. Aafhankelek va wat me definieert, 'n stratigrafische èènhèèd of 'n grens daovan kalt me va èènhèèdsstratotype of grensstratotype.
Grunsjtroat
De Grunsjtroat of 't Sjtröatje (Nederlandjs: Groenstraat) is 'n buurt van Waobig.
De Grunsjtroat grens ane buurte Waobig, 't Lauradörp, Rimbörg, Hoofvelde en Awd-Nuienhage.
De Grunsjtroat haet 'n inwoeanersaantaal van 1.010 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 212 hektaar.
Geneige
Geneige (Nederlandjs: Geneigen) is e klein gehuch inne gemèndje Leudaal det ligk tössen Oler (Kelpen-Oler) en Gratem. 't Gehuch is opgeboedj gewaore róndje Geneigerhaof. De straotnaam wo 't aan ligk hètj officieel op 't Nederlandjs Geneijgen (met "eij"), dewiel 't gehuch zelf Geneigen (mit "ei") hètj.
De naam Geneige haet allein betrèkking oppe halve kilomaeter waeg dae ouch daodwirkelik zoea hètj. De waeg Gemeintebós en Linjestraot maken al gei deil mieër oet van 't gehuch, dees behuuere respectievelik toet Kelpen-Oler en Gratem.
Östra Göinge
Östra Göinge is 'n gemèndje in Skåne län, Zwede. De gemèndje tèltj 13.884 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 434,79 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 31,9 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
7,61% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Bacchusklup
De Bacchusklup heurt biej Bacchus es de raod van 11 heurt biej eine prins. 't Grote versjil is det de klup gein próttekol kint, wiej al die anger vereniginge det waal höbbe. Elk jaor sjtart de Bacchusklup de 11 van de 11 ónger 't motto: nieks mót, alles moog! Door de historie haer, is de Bacchusklup ein erkinde vastelaovendsvereniging die 't sjpel op heur eige meneer sjpeelt.
Flodder (tilleviesserie)
thumb|Flodder Flodder is 'n mediafranchise die oet dreej films en ein serie van vief sezoene (62 aaflaeveringe) besjteit. De franchise is bedach door filmregisseur Dick Maas. 't Allewiel failliete filmbedrief First Floor Features haet de serie geproduceerd.
De tilleviesserie geit euver 'n asociaal femilie die zich in 't kader van 'n sociaal projèk maag vèstige in Zonnedael, ein van de sjiekste wieke van de fictief sjtad Amstelhaeghe. Hön woeëning zuut d'r oet wie ennen boewval, zeej kalle mèt e plat Amsterdams accent en zeej höbbe allemaol op ein of anger meneer te make gehad mèt de pliesie. Det leid dök tot confrontaties mit de sjnobistische buurtbewoeëners. In versjeie aaflaeveringe sjteit dit conflik centraal, ederskier mèt 'n anger thema. Me kint häör dös opvatte es 'n satire op de Nederlandse waalvaortssjtaot en de politieke korrèkheid. De naam "Flodder" zèlf haet 'n döbbel betaekenis. Hae verwies einerzieds nao de flodderige (sjlonzige) sjtaot van 't hoeshaje en angerzieds nao d'n tèrm losse flodder. Wie zoeëne losse flodder maak de femilie dök 'ne houp besjtakel, mer oetintelik is zeej eigelik allein asociaal en neet zoeëzier zjwaor crimineel, wie de luuj in de wiek dènke.
Productiehistorie
D'n tèrm kènt verwieze nao of de films of de vief sezoene. 't Begós mit de film Flodder, dae in 1986 woort geproduceerd en mier es 2,3 miljoen bezeukers trok. In 1992 volgde 'ne twieëde, Flodder in Amerika!. Beide films waore zoeën groeët succes, det me nao aanleijing heejvan 'n serie maakde. De ierste dreej sezoene besjtónge oet 36 aaflaeveringe en woorte geproduceerd tösse 1993 en 1995. In det lètste jaor kwaam de film Flodder 3 oet. Sezoen veer en vief kwame oet in 1998.
Opnaamlocaties
thumb||left|De Ross van Lenneplaan op de Kolleberg, die es opnaamlocatie gedeend haet De wiek Zonnedael is gebaseerd op de Zittertse villawiek Kolleberg. Heej woorte deile van de films opgenómme. De ierste opnames veur de film van 1986 woorte gemaak in e recreatiegebeed in 't Naord-Hollandse Spaarnwoude. De res woort veural opgenómme op de Kolleberg, sómmige ouch op 't Bels. Zoeë is 't sjtadhoes van 't fictief Amstelhaeghe eigelik det van de Brösselse veursjtad Sint-Gillis. De opnames veur de serie en de angere twieë films woorte gemaak op 't terrein van 't bedrief First Floor Features in Almere. De huzer besjtónge allein oet veur- en ziejgieëvels. De wiek waor op häör groeëtst in 1995; zeej besjtóng op det momènt oet twelf villa's.
Nao de opnames van 1997 woort de wiek nog ein kier gebroek es oefeterrein veur d'n brankwaer. First Floor Features had 't terrein in juni 1999 verlaote door financieel probleme.
Euverlieje Coen van Vrijberghe de Coningh
Hoofrolsjpeuler Coen van Vrijberghe de Coningh euverleej aan 'nen hertsjtilsjtank tiedes e Flodder-sketch in beejzien van de acteurs Tatjana Simić en Stefan de Walle. Koum dreej daag d'rveur waore de lètste opnames veur 't viefde sezoen. Dees aaflaeveringe woorte vanaaf jannewarie 1998 postuum oetgezónge mèt toesjtömming van de naobesjtaonde.
Brónne
Dit artikel baseert zich gedeiltelik op 't corresponderend Nederlandstalig artikel, en waal in dees versie .
Waddinxveen
frame|Ligking vaan Waddinxveen in Zuid-Holland Waddinxveen is 'n plaots en gemeinte in Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't Greun Hart, te noorde vaan Gouda, aon 't reveerke de Gouwe, mèt op 1 januari 2006 26.042 inwoeners en 'n oppervlak vaan 29,39 km2 (daovaan 1,50 km2 water).
14 miert
14 miert is de 73e daag vaan 't jaor (74e daag in 'n sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender.
Gebore
thumb|right|150px|Johann Strauss sr. gebore in 1804 right|thumb|150px|Albert Einstein gebore in 1879
Gestorve
thumb|right|150px|Karl Marx gestorve in 1883
Kesjteël Häör
thumb|300px|right| Kesjteël Häör in Häör Kesjteël Häör is gelaege aan de randj van 't gelieknamig dörp Häör (Horn) in Midde-Limburg, dat deil oetmaak van de gemeinte Leudal.
Ligking, herkóms van de naam
't Kesjteël is ein van de awtste, nog intact zeende middeleëuwse ringmoerbörchte in Nederland. De börch is geboewd op 'n natuurlike verhoaging aan de Maas. De naam Horn, en häör alternatieve sjpellinge Horne, Hurnen en Hornin, sjtamme aaf van 't Germaanse Hornjôn, wat "heuvel of hook in 'n moerassig landj" beteikent. De Maas waas de natuurlike sjeiding tösje Horn en 't naobiegelaege Remunj; in 1342 woort de Maas aevel verder oaswaerts verlag, richting Remunj, wodoor 't kesjteël Horn meë aafhankelik woort van 'n eige sjlotgrach es verdedigingsmechanisme.
Besjrieving van 't kesjteël
't Hujige kesjteël is 'n ringwalbörch mèt 'n veerkantj paortgeboew, dao-aan vas 'ne zudelike vleugel en tweë haufróndj taores. De tweë taores zint óngerling verbónje door de waermoer. Dees ringmoer woort in de 13e eëuw verheuëgd mèt ein oet mergelsjtein opgetrokke tweëde weergank mèt baoge. Teves woorte 't paortgeboew en de taores verheuëgd en de ringmoer veurzeen van arkeltäörekes en sjteunbaere. De oarsjprónkelike börch haej veer haufrónje hooktaores. Tweë van dees taores en 'n deil van de ringmoer zint aevel verdwene bie de vergroating en oetboew van de zudelike vleugel in 't begin van de 15e eëuw. Aan de noordkantj woort teves 'n nuuj paortgeboew aangebrach en woort 't awwe paortgeboew verboewd tot woongedeilte.
Gesjiedenis en beweuners
't Kesjteël dateert vermoedelik al oet de 10e of 11e eëuw, en waas oarsjprónkelik in hènj van zoagenaamde roofridders, die inkómme verkrege door tolheffing op verkeër op de drökbevare Maas. De awtste vermelde heërsjer van 't gebied róndjóm 't dörp Horn is Engelbert van Horn, zoon van Dirk van Horn. 't Kesjteël woort veur 't eësj vermeld in 'ne breef oet 1243 wo-in woort vermeld dat Willem, Heer van Horn en Altena, 't kesjteël en 't nabiegelaege dörp in leën haet gekrege van de graaf van Loon.
Toen Jacob I van Horn in 1450 ziene graaf-titel kreeg woort 't kesjteël 't middelpuntj van 't graafsjap Horne, ein zelfsjtandige minisjtaat. Ónger graaf Filips van Montmorency woort 't centrum van 't graafsjap verlag van Horn nao Wieërt. Filips II woort in 1568, same mèt graaf Lamoraal van Egmont op de Groate Mèrt van Brussel ónthoof, wat 't sjtartsein zou waere veur de Nederlandse Opsjtandj taege de Sjpaanse euverheërsers van de Nederlande.
In 1789 woort 't kesjteël verkoch aan de femilie Magnee, oarsjprónkelik oet Luuk aafkómstig. Dees femilie beheërt 't kesjteël tot de daag van vandaag; 't kesjteël wirt nog sjteeds bewoond door de femilie Magnee.
Nasaal
'ne Nasaal, nasalen occlusief of naasklank is inne fonetiek 'ne mitklinker dae wuuertj gemaak mit e verlieëg verhieëmeldje, wodoor lóch kan vriekómme dore naas. Veurbiljer van nasale zeen alveolaire nasaal en bilabiale nasaal, wie inne wäörd  n aas en  m óndj. Nasale kómme bao in eder miensjelike spraok veur, al guuef 't 'n inkel oetzunjering. Sómmige spraoke höbbe nag anger vörm aan naasechtige klenk; hiebie sprèk me van nasalisering.
De meiste nasale zeen stumhöbbendj; feitelik zeen de nasaal klenk en  de meis-veurkómmendje klenk inne spraoken oppe werreld. Stumloeaze nasale kómme veur in inkel spraoke, worónger 't Burmees, Welsj en Ieslandjs; in 't Limbörgs kèntj me ze allein es allofone vanne stumhöbbendje nasalen in 'ne stumloeaze kónteks.
Nasale zeen sonorante.
Drekskaters
Drekskaters is de aldste Venlose dialecbend, opgerich in 1982 as  the Trash Cats. De bendleeje van det moment ware Marco Schell, zang en drums, Roger Corneille op solo gitaar, René Scheffer op slaaggitaar en Jaakko Buchholtz op d'n bas. thumb|Logo Drekskaters thumb|Drekskaters 2007
Ald bendleeje
Vaerder hebbe door de jaore haer de naovólgende muzikante eur beejdrage geleverd: Fred van den Boogaard – Drums, Emilio Garcia – Gitaar, Bart den Biesen – Toetse, Herm Klaassens – Drums, Glenn Corneille – toetse/piano, Marcel Joosten – sax, Dick Franssen - toetse.
Drekskaters anno 2011
Nao ein paar "personièle wisselinge" bestaon de Drekskaters oèt:
•	Marco Schell - zang
Voorschoten
Voorschoten oontstoond in de late Middeliewe es lintdörp um 'nen doorgoonde weeg, de huiege Voorstraat. Dees straot deeg ouch deens es merret; Voorschoten kraog in 1282 merretrechte vaan graaf Floris V vaan Holland. Allewijl is dees straot e besjermp dörpsgeziech.
Drekskaters
Drekskaters anno 2011
•	Roger Corneille – solo gitaar
•	Charles Coppens - bas
•	Mylène Schrijen - sax
•	Werner van Gool - piano/toetse
•	Duncan Tilmans - drums
Mezièkstiel
Drekskaters rich zich veurnamelik op de Rock & Roll, Soul, Latin en Blues met hièl aaf en toe nog waat Rockabilly en 'nne Ballad. Alles netuurlik veurzeen van tekste in ´t Venloos dialec.
Discografie Drekskaters
thumb|CD Hoes Kattekwaod
De naovólgende CD's zien door de Drekskaters oétgegaeve:
•	1984: Rok en Rool duit ´t gans (single)
•	1995: Waat einen bak (Mini CD)
•	1993: Kattekwaod
•	16 september 2007: Weej gaon door
Discografie Drekskaters same met andere artieste
Naevebeej haet Drekskaters meigewerk aan o.a. de volgende CD oètgaves:'''
Leedjes veur de ieëwigheid (Ode aan Frans Boermans)
Het was een kwestie van geduld Venloos trots Venlose nieje
Riekswaeg 76
thumb|right|270px|De A 76 bie [[Gebrook (Heële)|Gebrook]] De A 76 is ein van de belangriekste autosjnelwaeg in Nederlandj. De aanlag van dèzze autowaeg begosj begin jaore '50 wie tösje Gelaen en Nut euver 1 x twae riejbane woort aangelag. Dizze waeg woort op 23 maert 1951 aope gesjtild, en ein jaor later 't sjtök tösje Nut en Haelder. In 1960 woort de waeg tösje Sjpawbik en Haelder 2 x 2 riejbaans gemak en op 23 november 1963 waor ouch 't sjtök tösje Sjpawbik en Gelaen 2 x 2 riejbaans.
Aansjleting mèt de A2 en 't Belsj
In de begènjaore van de waeg leep dae pès Gelaen, wo noe de aafsjlaag Baek - Gelaen is. pas in 1966 woort de waeg aangesjlaote op de A2, de autosjnelwaeg van Mesjtreech nao Amsterdam. In 1971 woort begonne mèt de boew van de groate brök tösje Sjtein en Maasmechele euver 't Julianakanaal en de Maos, en die waor vaerdig in 1972. Op 11 april 1973 woort 't sjtök autosjnelwaeg tösje de Belsje grens, de aafslaag Sjtein nao Kerensheide aopegesjtild, geliek es 2 x 2 baans-waeg. Noe waor 't meugelik om in eine roetsj van Haelder nao Brussel of Amsterdam te vare mèt d'n auto, zonger euver bènnewaeg te motte sjravele.
Aansjleting nao 't Dutsj
Vanoet Gelaen leep de autosjnelwaeg gans in 't begin nao Gebrook, wo 'r biej 't huidige knouppunt Ten Esschen euverging in eine gewone waeg dae euver ging op de Parallewaeg in Haelder, en zoa nao de sjtaasje leep. Later woort de sjadsautowaeg N281 aangelag dae aan de A76 woort aangesjlaote en zoa langs 't nuuj ziekehoes in Welte nao Bocholtz leep. Dao waor op 15 december 1970 ein klaverblaad vaerdig gekomme mèt ein verbinjing nao de Duutsje autosjnelwaeg 4, van Aoke nao Kölle. 't Zow nog pès 28 juni 1976 doere aer de ganse autosjnelwaeg tösje de Belsje en Duutsje grens vaerdig waor. Want op dae daag waor 't lètste sjtök tösje knouppunt Ten Esschen en de grenseuvergank Bocholtz vaerdig.
Belangrieke waeg
De A76 is haël belangriek omdat 't de einsigste verbinjing is tösje 't Belsj en 't Duutsj via de kortste en sjnelste waeg. Jekeren daag vare euver dèzze waeg doezende vrachwages van en nao 't Belsj of 't Duutsj. Meh ouch es me vanoet Amsterdam of Mesjtreech kömp is dit eine belangrieke waeg nao 't Belsj en 't Duutsj. D'r zeen planne om de waeg 3 baans te make omdat 'r jeker jaor mae verkaer euver geit, en de waeg versjtop kint rake.
Ramp
De autosjnelwaeg löp krek door 't terrein van DSM. Es se nao Mesjtreech of Amsterdam geis, vurs se door 't DSM terrein. Op 7 november 1975 vong dao ein geweldige explosie plaats, wie eine Naftakraker, dae pal naeve de autosjnelwaeg loog de loech in vloog. Bie dèzze ramp vele 14 doaje en 109 angere rakde gewondj. Wie een gelök bie ein ongelök vele d'r gein doaje in auto's op de autosjnelwaeg, meh onger de 109 gewonje waore waal automobiliste die door de enorm sjokgolf gewoon van de waeg woorte geblaoze.
De waeg in ein sjema
<font face="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif" size="1">De aafrit Avantis lik deils op Dutsj en deils op Nederlands grondjgebied
D'n Hork
D'n Hork (Nederlandjs: De Horck, ajerwèts: Herken) is e klein gehuch bie Baoksem inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Baoksem, Op de Bós (richting Heitse) en Leiveren in.
De volgendje waeg ligken op D'n Hork: Aojenhof, Aojenhofwaeg, Bieëmderhookwaeg, Vestjeshook, Weijerwaeg, Sjtappersjtraot, Bóssjtraot, Reinderssjtraot, Horkersjtraot, Parallelwaeg, Sjoorsjtraot, Läökerwaeg, Konewaeg, Stationssjtraot, Koelesjtraot en Ganzewaeg.
Lincoln County (Nevada)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Nevada thumb|200px|Ligking vaan Lincoln County Lincoln is 'n in 1869 gestiech graofsjap in Nevada, VS. Lincoln is verneump nao Abraham Lincoln, de Amerikaanse prizzedent. De hoofplaots vaan 't graofsjap is de geisstad Pioche.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Lincoln County 4.165.
Haofpaterskap
De haofpaterskap, of wie op 't Nederlandjs de tuinmonnikskap, (Aconitum x stoerkianum) is 'n plantj van hybride kómaaf, wovan versjillige cultivars bestaon. 't Is 'n plantj veur inne sierhäöf die 0,50 toet 1 m hoeag wuuertj, kan waeren aangepaotj in deiler van Europa en die nao verwiljering lang kan standjhajen op besjieëmdje, keul en vöchtige plaatse, wie ziejkantje van waterluip, nate graaslenj en kortbie weuninge. Ouch in Nederlandj kump de haofpaterskap verwiljerdj väöl veur.
De twieëslechtige blome van dit steriel taxon kónne paars, blaw, wit, bóntj of gemingk zeen. Blawgekluuerdje exemplare zeen good te óngersjeie vanne blawwe paterskap, doordet de bloomsstele kaal of slechs zwaak-behaordj zeen ennen helm hoger is es det t'r breid is. Bieje blawwe paterskap zeen de bloomsstele behaordj toet toebehaordj en is d'n helm breier es det t'r hoeag is.
Vanne alkaloïde die inne plantj zitten is 't giftigste aconitine 't wirkzaamste bestandjsdeil; 't wuuertj in traditioneel Aziatische genaeskónde gebroek taenge hertperblemen en zwaor nervepien.
2006
2003 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 2006 (MMVI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zóndig. In de Chinese astrologie waor dit e Jaor van d'n Hóndj.
Hein Bovendeaard
Hein Bovendeaard is 'ne Limburgse dichter en sjriever. E sjrieft in 't Zitterds en in 't Nederlands.
Verenigingsmiensj en besjtuurder
Bovendeaard waor ing van de initiatiefnummers tut de heroprichting van d'r Veldeke-kring-Zitterd in 1985 en e hanteerde van 1985 bies 1995 d'r vörzittershamer. Daobie waor Bovendeaard och nog 'n aantal jaor d'r secretair van de bleujende vereniging. Jaorelaank waor Hein Bovendeaard 'n drievende en wies krach achter 't verenigingslaeve va Zitterd.
Dichter en sjriever
In 't waeëkblad Maas en Mijn besjreef Bovendeaard, oonder 't pseudoniem de Zittesje Sjnaak, gebäörtenisse en perzoeëne die in Zitterd in de belangsjtelling sjtonge. In de gedichte bezingt Bovendeaard z'n leefde vör 't Zitterds, vör de sjtad en hör beweuëners. De interesse en sjtudie van de gesjiedenis van Zitterd uut z'ch in de diverse beuk van z'n haand. D'r naam van de Stichting Charles Beltjens waor bie de oprichting in 1987 'n idee van Hein Bovendeaard. Diz sjtichting gift in kling oplages gesjiedkundige, volkskundige en culturele waerke oet.
Sjtäölke
D’N AWDSTE  VAN   ZITTERD. Doe sjteis dao zo majestueus en greutsj te kieke (wae aan mien sjtad kump dae kump ouch aan mich); Doe kiks óm dich haer en leets diene riekdóm blieke Mer die oug is veural op Sint Pterus gerich.
Doe bès d’n awdste van Zitterd mót jederein weite, (d’n duvel is awd,waat meint geer uch waal); Van al waat vruiger en noe zal gebeure Dao sjpeels doe die rol in klaor Zittesje taal.
Doe bès ummer veur ós dao,maaks nemes verlaege (waat moosj geer zónger mich mit eur laammaekersjteun); In veur- en taegesjpoud geefs doe ós de zaege Zelfs d’n tied van d’n daag vinsj doe ouch gans geweun.
Mer sjus in dat geweune bès doe zo bezónjer (ós leifde veur dich góng biej d’n duip al van krach)' Blief mer biej ós en blief mer ós wónjer Veer hawte van dich,jeder daag,jeder nach.
Dit gedich is gesjraeve in 1997 wie de VVV-nuje sjtijl in Zittert geaoëpend waoërt en 't geet över de Seent Petrus kèrk. Gepubliceerd in d'r bundel Trök in d'n tied va 2007.
Gepubliceerd waerk
Zitterd trök in d'r tied. Diz oetgaaf bevat 'n 40-tal gedichte in 't Zitterds en 't Nederlands. Wieër och artikele en verhaole uvver typisch Zitterdse gebäörtenisse van de aafgelope daarteg jaor. 't Book wert verlucht mit nostalgische foto's en passende illustraties. 't Wert oetgegaeve dör de Stichting Charles Beltjens.
Internationaal Songfestival vör Europese minderheedstale
't Internationaal Songfestival vör Europese minderheedstale of Liet-Lavlutwaoërd in 2006 vör de veerde kieër gehaowe in Östersund in Sapmi in Zjwede. Daoväör vóng 't ömmer in Leeuwarde plaatsj. 't Festival waor in 2006 in zès leng op d'r tillevies te zieë, oeëoonder och in Nederland (Omroep Fryslan). De organisatie definiëert minderheedstale es tale die ging mach haant.
Deelnömmers.
In totaal waore d'r 61 aanmeldinge oet 25 taalgebiede. De Friese rockformatie Van Wieren waor ing van de deelnömmers en eindigde op de zèsde plaatsj mit hun nummer in 't Fries: Nim dyn tied. Winnaar waor Ellen Sara Bär/Johan Kitty met hun Samische biedrage. Ander groepe kieëme o.m. oet:
Joséphine Baker
Joséphine Baker (Saint Louis, Missouri, 3 juni 1906 - Paries, 12 april 1975) waor 'n Amerikaans-Franse zangeres, danseres en actrice.
D'r artiest
Baker begoes in de VS es daanseres en dat vak zat ze in Paries wieër. Naoderhaand gong ze in films sjpäöle en es zangeres makde ze ooch naam. Ze wis de Pariezenaere te interessere an d'r Jazz en broekde bie häör óptraejes d'r burleske sjtiel. In 1937 kreeg ze de Fraanse nationalitèèt.
D'r miensj
Ze how keender geadopteerd oet alle dele van de waelt. Häör keender waoërte daovör ooch wal de raegebaogkeender geneumd.
Väör häör verzètswaerk tiedens d'r Twiede Waeltkrèèg waoërt ze oondersjèjje in de orde van d'r Légion d'honneur.
In 1963 demonstreerde Baker mèt in d'r Marsj op Washington vör waerk en vriehèèd dae dör Martin Luther King waor georganiseerd.
Joséphine Baker haat versjèjje relaasjes gehat: Georges Simenon, d'r bekaande Maigret-sjriever, waor 'ne vreund va Baker.
Garçonne
Baker is èng van de vrowwe die model sjtonge vör d'r Garçonne, 'ne modesjtiel van roond 't jaor 1920, dae an d'r art deco geleenkd is.
Museum
In Château des Milandes in Castelnaud-la-Chapelle in de Dordogne in Frankriek is 'n permanaente expositie van wassenbeelden, klèjjaasj, väörwerpe te zien över 't laeve va Joséphine Baker.
Statement
(Ömdat 'ch op de scaen 'ne wille verpersoonlek probeer 'ch in 't laeve zoe geciviliseerd mäögelek te zieë.)
In 't nuujs - Centraal- en Zuud-Azië
2020
De Vereinigde Sjtaote en de Taliban teikene in Doha e vreidesakkaord. Dit veurzuut ónger mie drin det de internationaal tróppe zich binne de 18 maondj tröktrèkke.
In Afghanistan sjort 'n Amerikaans militair vleegmesjien denaer. E verbandj mit de Taliban weurt óngerzoch.
2019
E Kazachs vleegmesjien op waeg van Almaty nao Noersoeltan sjtort kort nao 't opsjtiege denaer. Zaeker 12 luuj kómme óm.
Hoessein Mohammed Ershad, van 1981 bis 1990 dictator van Bangladesh, sjtörf op 89-jäörige laeftied.
De parlemèntsverkezinge in India zeen gewónne door de partie van de zittende premier Narendra Modi.
Bie aansjlaeg op drie kirke en drie hotels in Sri Lanka kómme minstens 321 luuj óm, zoe'n 500 raken 'rs gewóndj.
2018
Nao drie jaor van oetsjtèl waere in Afghanistan parlemèntsverkezinge gehauwe. De Taliban dreige alóm mit aansjlaeg.
't Hoeggerichshoof van India decriminaliseert homoseksualiteit.
'ne Zelfmaordterroris haet 'nen bómaansjlaag geplaeg op e kentoer, woe Afghaanse börgers zich kinne laote registrere veur de parlementsverkezinge in oktober dit jaor. 57 luuj kómme óm 't laeve, 119 raakde luuj raakde gewóndj. IS haet d'n aansjlaag opge-eisj.
Bie e bösóngelök in India kómme zeker 27 sjoelkinjer óm 't laeve.
Op 't vleegveld vanne Nepalese huidsjtad Kathmandu veróngelök e vleegmesjien. 49 inzittende kómme óm 't laeve, 22 ligke in 't krenkehoes.
Bie 'nen bómaansjlaag inne Afghaanse huidsjtad Kaboel valle 95 doeje en 158 gewónje. D'n Taliban haet de verantwaordelikheid opgeëis.
De historische Bollywoodfilm Padmaavat kump in India in de bioscope, oondanks hel proteste en bedreiginge.
2017
Ane Sri Lankaanse enne Indiaas weskös rich de cycloon Ockhi väöl sjaoj aan; mier es zestig luuj kómme óm 't laeve.
'n Bóm geit kórtbie de Duutsje ambassade in 't centrum van de Afghaanse hoofsjtad Kaboel aaf, die besjaedig weurt. De Franse ambassabe weurt ouch besjaedig. Hónjerdvieftig luuj kómme óm en mier es veerhónjerd luuj rake gewóndj. Ónger de gewónje zien ouch Duutsje diplomate.
Bie 'nen aanval op 'ne militaire basis in Naord-Afghanistan kómme mier es hónjerdvaertig Afghaanse soldate óm 't laeve. D'n Taliban haet de verantwaordelikheid veur d'n aansjlaag opgeëis.
In de sjtried taege IS in 't oeste van Afghanistan make de Vereinigde Sjtaote gebroek van de krachtigste neet-nucleairen bóm oets: de MOAB. Doelwit waor e óngergróndjs tunnelcomplex van de terroristische orgenisasie. Bie d'n aanval zouwe 94 IS-sjtrieders gedoed zien.
Vief luuj kómme óm 't laeve bie 'ne zelfmaordaansjlaag in de Afghaanse hoofsjtad Kaboel. IS haet de verantwaordelikheid van de aansjlaag opgeëis.
Bie 'nen aanval op e soefisjrien in de Pakistaanse regio Punjab kómme twintig luuj óm 't laeve.
In de Indiase sjtad Sukma in d'n deilsjtaot Chhattisgarh valle lede van de Maoïstische orgenisasie Communistische Partie India (CPI) paramilitaire van de Central Reserve Police Force (CRPF) aan. 12 luuj woorte gedoed. Veer angere raakde gewóndj.
Bie e busóngelök in Nepal sjtorve 26 luuj. 36 luuj raakde gewóndj.
Bie lawines in de Afghaanse provincie Nuristan en de Pakistaanse provincie Khyber Pakhtunkhwa sjtorve zaeker 135 luuj.
E vleegmesjien sjtort denaer in de buurt van de Kirgizische hoofsjtad Bisjkek. 37 luuj kómme hiebie om 't laeve.
Op de Ganges in 't Indiaas Patna kantelt 'n veerpont. 24 luuj verdrinke.
Bie 'nen döbbelen bómaansjlaag in de Afghaanse hoofsjtad Kaboel sjtorve dèrtig luuj. Taliban haet d'n aansjlaag opgeëis.
2016
In Pakistan sjtort binnelandse vlöch PIA661 op waeg nao Islamabad denaer. Alle 47 inzittende kómme óm.
Moojer Theresa weurt heilig verklaord.
Islam Karimov, presidentj en dictator van Oezbekistan saer de ónaafhenkelikheid van 't landj in 1991, sjtörf op 78-jäörige laeftied.
D'n Afghaanse geheimen deens melt d'n doed van mullah Achtar Mansoer, veurman van de Taliban.
In Lahore kómme bie 'ne zelfmaordaansjlaag gerich taege christene 75 luuj óm.
2014
In 't Pakistaans Peshawar vilt d'n Taliban 'n sjaol aan. Hiebie valle 141 doeje, wovan 132 kènjer zeen.
De Nobelpries veur de Vrei geit nao d'n Indiër Kailash Satyarthi en de Pakistaanse Malala Yousafzai. Yousafzai is mit 17 jaor de jónkste winner oets van n'importe welke Nobelpries.
Telangana weurt as 29e Indiase sjtaot gevörmp oet gróndjgebeed van Andhra Pradesh.
In de Afghaanse provincie Badachsjan vilt 'n aerdversjuving euver e dörp, mit hóngerde tot doezende doeje tot gevolg.
In India beginne parlemèntsverkezinge. 't Is neet zeker of de Congrespartie de mach hilt.
2013
E textielfebrik in Dhaka, de hoofsjtad van Bangladesh, sjtort in. 't Doejetal bliek de volgende daag in de hóngerde te loupe.
2012
'nen Amerikaanse soldaat in Kandahar, Afghanistan, geit op döllemanstoch en sjut zónger aanleiing zèstien Afghaanse börgers denaer.
Presidentj Mohamed Nasheed van de Maledive weurt aafgezat.
2011
Keuning Namgyel Wanchuck (30) van Bhutan troewt in Punakha mit de sjtudentin Jetsun Pema (20).
Bie 'ne bómaansjlaag kortbie d'n Hoeggerichshaof in Delhi, India, valle zaeker neuge of ilf doeje.
In Bombay, India valle biej bomaansjlaeg versjillende doeje. Dees acties rappelere aan de aansjlaeg in dezelfde sjtad in 2008.
De VS melle biej mónje van Obama dat terroris Osamah bin Ladin is geliquideerd in 'n gerichde actie van 't Amerikaans laeger.
2010
In India is 'n nuuj Tibeto-Burmaanse taal óntdèk, 't Koro.
't Nederlands laeger beènjig zien missie in Uruzgan, Afghanistan. 't Commando weurt euvergedrage aan de Amerikane en de Australiërs.
Bie de Pakistaanse huidsjtad Islamabad sjtort e vleegtuug naer. Alle 152 passezjere kómme óm.
Natuurleke have
'n Natuurleke have is 'n have die gevörmp weurt door 'n gril vaan 't landsjap, beveurbeeld door 'n bóch. Veurwaarde is tot 't water neet al veur sjeepvaart gebruuk weurt en tot de vaargeul deep genóg is. Bekinde natuurleke haves zien 't Schottegat in Willemstad (Nederlandse Antille) en Port Jackson in Sydney.
In 't nuujs - Centraal- en Zuud-Azië
2010
Op de klokkelujerswebsite Wikileaks versjiene mier as 90.000 documènte van 't Amerikaans laeger mit pienlike details euver d'n oorlog in Afghanistan.
President Barack Obama van de VS óntsjleit generaal Stanley McChrystal, kómmendantj van de tróppe in Afghanistan, naodat dae kritiek op de regering haet gehad.
E vleegmesjien van Pamir Airways sjtort naer op de vlöch van Kunduz nao Kaboel in Afghanistan. Alle 44 inzittende kómme daobiej óm.
2009
Naodat einen dag ieder de regering de euverwinning haet geclaimp, erkènne de Tamiltiegers hun neerlaog. Daomit kump 'n indj aan jaore van börgerkreeg in Sri Lanka.
't Ceylonees regeringslaeger vereuvert de sjtad Kilinochchi, jaorelank 't centrum van de Tamiltiegers, die mit dees nederlaog as guerilla in d'n jungle trökgedronge waere.
Ethiopië
Ethiopië is de plaots vaan diverse aw besjavinge, boe-oonder 't keuninkriek Aksum. Um en bij 't jaor 1137 woort 't keizerriek gestiech, wat 't land iewelaank zouw regere. Tegen 't ind vaan de negentienden iew naom d'n Europesen invlood touw, meh op 'ne korten tied vaan Italiaanse bezètting nao is 't land noets gekoloniseerd gewore. Ouch heimèt is Ethiopië uniek in Afrika. 'n Revolutie tegen 't keizerlek rezjiem, chaos oonder 't communistisch bewind en 'ne börgeroorlog dee indegde mèt 'n nui revolutie höbbe 't land deep in de ermooj en hoongersnoed geduid. Sinds 1990 heet 't ziech bitteke bij bitteke herstèld.