cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Perzoeën
Perzoeën in de betekenis van alledaag betekent 'ne bepaalde miensj dae in sociologische zin 'n bepaalde ról (vrów, vader), e ambt (bv rechter), e beroep (bv verpleegster) of 'n herkomst (bv Europeaan) haat, en an wae in juridische zin 'n vasgesjtèlde identitèèt mèt rechte en plichte toegekènd wert.
Perzoeën in filosofische zin wert dör sommige, mèt es achtergroond 't Grieks-Romeins-Christeleke waeltbeeld, es 't waeze van 't miensjzieë besjowd: d'r miensj es perzoeën wert 'n bepaalde keuzevrieheed en verantwoordelekheed vör zie handele toegesjraeve. Mèt dit miensjbeeld zeunt bepaalde rechte, wie de miensjerechte, en plichte verboonde. Aander filosofische sjtrominge zeente 't concept perzoeën neet beperkt töt d'r miensj. Wer aander wieze dit concept ooch aaf vör d'r miensj, dae ze dan oonderbringe in de categorie van de aapechtige.
Etymologie
D'r herkomst van 't waoërd perzoeën is neet gaans gekaand. 't Haat twieë groeëte theorieë. Vas sjteet dat 't waoërd in de middelieëwe oet 't Latiense persona „Maske van 'ne toneelsjpäöler“ in 't Duutsj övergenaome is. D'r oorsjprong van d'r Latiense term is evvel oonderwaerp van diskussie.
't Bekaandst is de aafleiding van 't Latiense per-sonare, „dörkleenke“ (namelek de sjtèm dör 't maske). 'ne Vergeliekbare verklaoringspoging vindt me in de aafsjtamming van per-sônare, per-zônare, „verklèjje“.
Sommige wetensjappers haowe 't concept vör 'n aafleiding van 't Griekse prosôpon, „maske“, „ról“, „miensj“. 'n Aander, en dör de mètste etymologe vör warsjiengleker gehaowe theorie zów d'r term aafsjtamme van 't Etruskische waoërt phersu „maske“.
Boeing B707
De gesjiedenis
't Eerste prototype, de B367-80, maakdje de eerste vluch in 1955. De eerste serietoesjtelle waerdje eind 1957 geleverd aan'ne klantje. De eerste klantj waas het inmiddels failliet Pan Am. 't Toesjtel kreeg mit eine gooie concurrent te maake. Dit vleegtuug, de DC-8 van de Amerikaanse boewer Douglas, leek sjterk op'pe B707 maar haaj eine sjmalere romp. De angere concurrent, de De Havilland Comet, waas nao inkele ongevalle geine sjterke concurrent meer.
De B707-120
De B707-120 waas 't eerste vleegtuug oet de succesvol B707 generatie die in produktie ging. Ze waas door Boeing in eerste insjtantie ontwikkeldj veur 't gebroek op continentale vluchte. Door ein grote brandjsjtofcapaciteit waas ze echter waal in sjtaat om de oceaan euver te vleege mit 't maximaal aantal passageers. Ten opzichte van de B367-80, 't prototype van de B707 haaj ze eine 1,31 maeter langere romp en iets groter vleugels. Veer Pratt & Whitney JT3C-6 turbojet motors leverdje gezamelik ein vermoge van 23.600 kg. Dees motors waare neet de meist effectieve. Door 't gewich van 't vleegtuug (laeg: 51.400 kg) en de relatief zjwakke motors haaj de B707-120 ein sjtartbaan neudig van 3100 maeter! Hiejdoor koste allein de groter lochhaves waere aangevlaoge. Bij häöre opvolger, de B707-120B, waerdje dit mit 400 maeter verkortj nao 2700 m. 't vleegtuug booj plaats aan 121 passageers in'ne eerste klas of 179 passageers in'ne zogenaamde tourist class. Op 20 december 1957 vloog 't eerste produktievleegtuug en halverwege september 1958 ontving ze van de FAA häör typecertificaat veur lochwaardigheid. Korte tied hiejnao waerdje 't eerste vleegtuug aafgeleverdj aan Pan American Airways ouch waal Pan Am genumpdj.
Technische gegevens Boeing B707-120B
Lengte: 44,04 m. Breidte: 39,88 m. Heugte: 12,70 m. Kruutssjnelheid: 940 km/u Vleegbereik: 6000 km.
Moerdijk (dörp)
Moerdijk is e dörp in de gelieknaomege gemeinte in Noord-Braobant, mèt in 2012 1141 inwoeners. 't Dörp heet 'n lang historie, meh greujde pas rillatief recent tot dörpse proporties oet. Moerdijk is ouch de naom vaan d'n diek dee laanks oonder mie dit dörp löp en de noordgrens vaan Braobant vörmp. Bove/oonder de Moerdijk is daomèt e symbolisch begrip veur typisch Zuid-Nederlandse geweuntes die in de res vaan 't land mer beperk veurkoume (wie de vastelaovend).
Gabriël
Ingel Gabriël, Gabrièl of Gabriel (Hebreeuws: גַּבְרִיאֵל‎; Aajdgrieks: Γαβριήλ; Arabisch: جبريل‎, Jibrīl/Jebriel of جبرائيل‎, Jibrā'īl) is 'nen eerstingel binne alle Abrahimistische religies, dus in 't geluif vaan de Jude, de Christene en de Mohammedaone, mer ouch kleiner religies wie die vaan de Jezidi's.
Moerdijk (dörp)
Historie
Moerdijk zouw al in 967 höbbe bestande oonder de naom Sprangblok. In de late middeliewe begós me hei mèt de moernering: 't aofgrave vaan törf (moer), neet es brandstof meh um door verbranding zaajt (in vreuger tije door de zie aofgezat) droet te winne. Hei-aon daank de plaots ziene naom. Door dees moernering zakde de bojem en greujde de Wijvekeen, e klei kreekske, oet tot 't mechteg Hollands Diep. Bij de Sint-Elisabethsvlood vaan 1421 leep oetindelek zoeväöl land oonder tot me de moernering beïndegde. Moerdijk kaom heibij op 'n eilendsje te ligke.
Gabriël
In de Juudse Thora versjijnt Ingel Gabriël in 'nen droum vaan profeet Daniël um zien ierder druime oet te lègke. Same mèt d'n eertsingel Michaël weurt Gabriël in de Torah besjreve es de besjermingel vaan Israël mèt es opdrach um 't Juuds volk te besjerme contra ingele vaan aander volker.
Moerdijk (dörp)
Historie
In de iewe dao-op woort dit eiland weer bediek; tenao gebäörde dat ouch mèt 't druugvallend land drumheen. Bij d'n aonlag vaan de Royaolen Diek in 1650 kaom 't eiland aon 't vasteland vas te zitte. Al deen tied hoort Moerdijk nog wel bij 't gewes Holland. Dit veranderde pas definitief in 1815, wie de grens tösse Holland en Braobant bij 't Hollands Diep kaom te ligke. Bij Moerdijk waor intösse e poontveer oonstande, wat 'nen deens nao 't Eiland vaan Dordrecht oonderheel. Vaanaof 1820 gaof 't aon beiskaante 'ne steinweeg in de riechting vaan respectievelek Breda en Dordrecht; 't Bredaas ind kaom perceis bij Moerdijk oet. Al gaw woort gewèrk mèt de moderne stoumboot. Ouch de spoorweeg nao Roosendaal en Antwerpe (1855) zoewie die nao Breda (1863) kaome bij dit veerhoes oet; aon Hollandse kant kós me daan bij Willemsdorp wijer mèt d'n trein. 't Veer woort opgeluf wie in 1872 de ierste Moerdijkbrögk woort gebouwd (langen tied de laankste brögk vaan Nederland), meh in 1909 maakde de koms vaan d'n oto 't weer rendabel. Pas in 1936 kaom ouch 'n verkiersbrögk.
In dezen tied leefde e groet deil vaan de Moerdijker bevolking vaan de vèsserij; veur d'n oorlog waore dat neet minder es veerteg femilies. Toch kaom ouch toen al industrie op: 't gaof hei e zeipfebrik en 'ne sjeepswerf. D'n oorlog brach groete verweusting. Al in 1940 woort hei hel gevochte, meh bij de bevrijing in 't naojaor vaan 1944 laog 't dörp midde in 't sjootsveld en woorte väöl hoezer sumpel-eweg gesloop. Ouch versjèllende beug vaan de bei brögke woorte opgebloze. Bij de Weeropbouw vaan nao d'n oorlog kraog Moerdijk e compleet nui geziech. Dit perces woort nog gefrustreerd door de Watersnoedramp vaan 1953, die ouch groete sjaoj aonriechde. De modernistische Stefanskèrk, boevaan d'n torie nog ummertouw 't dörpsgeziech bepaolt, woort in 1956 ingewijd.
Gabriël
In d'n Islam weurt Gabriël (Jibril) gezien es d'n eertsingel dee gesjik is door God (Allah) nao versjèllende profete touw, oonder mie Mohammed. De ierste vief veerse vaan de Al-Alaq ('t 96e hoofstök vaan de Koran) weurt door Mohammedaone gezien es de ierste veerse die door Gabriël zien getoend aon Mohammed.
Moerdijk (dörp)
Historie
Westelek vaan Moerdijk woort vaanaof 1968 't industrie- en havegebeed Moerdijk gerealiseerd. Dit gebeed vaan 2500 hectaar löp door tot aon Klundert en herberg oonder mie 'n Shell-raffinaderij. Tot 1997 laog Moerdijk op de grens vaan twie gemeintes, Klundert en Hooge en Lage Zwaluwe. Op 1 jannewarie vaan dat jaor gónge die alletwie op in de gemeinte Zevenbergen. Ei jaor later veranderde die oetgebreide gemeinte häöre naom in Moerdijk, allewel tot Zevenbergen de hoofplaots bleef.
In jannewarie 2011 voont op 't industrieterrein 'ne brand plaots bij 't bedrief Chemie-Pack. Heibij góng vaan alles fout: d'n oondernummer waor versjèllende veursjrifte neet naogekoume en de hölpdeenste maakde versjèllende foute. Dit leide tot irnstege water- en lochvervojling, zoetot gesaneerd mós weure. Drei jaor later, in juni 2014, volgde 'ne groete brand bij Shell. Deeskier waore de pompiers beter veurbereid. Me heet de lèste jaore planne gehad um 't industriegebeed wijer nao 't ooste oet te breie. In sommege vaan die planne zouw 't dörp Moerdijk zelfs gans mote weure gesloop. Ouch in aander scenario's geit me oet vaan 'n groetsjaolege oonteigening en 'ne gedeilteleke leegloup.
Gabriël
De Jezidi's zien Gabriël es ei vaan de Zeve Raodsels, 't Heileg Raodsel wat door God de touwstömming heet gekrege um veur de Minseleke Wereld te zörge. Soms weurt Gabriël gezien es sömpelweeg ein vaan de versjèllende versjijnsele die Melek Taus (ein vaan de centraol figure vaan de Jezidi-religie) aonnömp.
Lpg
Lpg (vaan Ingels liquefied petroleum gas 'gecondenseerden oliegaas') of otogaas is 'ne brenstof dee gemaak weurt oet eerdolie (of soms oet eerdgaas). Lpg weurt gemaak door bij 't krake de deile aof te vaange die bij kamertemperatuur nog gaasvörmeg zien; die gaze zitte bovenin d'n torie. Nao wijer raffinaasj, boebij de neet-brenbaar en vervojlende illeminte weure oetgefilterd, hèlt me e mingsel euver wat veural oet propaan (C3H8) besteit, mèt minder groete deile butaan (C4H10) en propeen (C3H6). 't Mingsel weurt daan oonder drök gebrach, zoetot 't vleujbaar weurt.
Lpg heet diverse veurdeile. Vaanajds waore de bestanddeile aofvalprodukte, wat ze rillatief gojekoup maak. Daobij heet 't minder touwgeveugde illeminte es benzine en (zeker) diesel; de vervojling mèt fijne stöb en stikstofverbindinge is daorum minder groet. Naodeil is 't groet verbruuk en de groeten tank dee me naovenant in d'n oto nujeg heet. Daobij kin 'nen lpg-motor rillatief wieneg trèkke, zoetot 't veural veur klein oto's 'n optie is. Door de jaore heer is wel väöl aon de motore verbeterd. Ouch d'n opslaag beujt probleme: kump 't aon de boeteloch, daan verdamp 't astrein. Daorum moot 't tanke ummer mèt vacuümpoompe gebäöre.
Lpg weurt, neve veur oto's, in väöl len gebruuk veur mèt te koke of op te steuke.
Moerdijk (dörp)
Functies
Wie gezag heet Moerdijk e groet havegebeed mèt veural (petro-)sjemische industrie. Via de Roode Vaart kinne bepaolde produkte nao 't binneland weure versjeep, meh 't geit toch veural um 'nen dippendans vaan de have vaan Rotterdam. Zoe weure versjèllende eerdoliedestillaote die bij Shell Pernis zien gesjeie, hei wijer geraffineerd um bruukbaar groondstoffe veur de verwèrkende industrie te kinne lievere. E deil vaan de groondstoffe weurt nao Moerdijk gebrach door de Servicetunnel Hollands Diep, en produkte wie nafta kinne ouch wijer weure getransporteerd mèt tube. De versjèllende brei revere in de wijen umtrèk zien evels ouch prima gesjik veur sjeper.
Boum
thumb|De [[beuk is 'ne boum.]] 'ne Boum is 'n euverblievendje plantj mit 'ne verholtje stam en 'ne kroean (kruun). 't Guuef gein einsgezindjheid euvere ómsjrieving van 'ne boum. De meiste definities neume huuegdje (minimaal veer maeter) en 't bezitte van eine stam.
'ne Boum kan aafhenkelik vanne saort toet mieër es hóngerdj maeter hoeag waeren en greujen op hieël versjillinge grunj. De mangroofsaorte greuje zelfs in brakwater.
'ne Boum kan aafhenkelik vanne saort enne ómstenjigheje hieël aad waere, van väöl hóngerdje toet inkel doezjendje jaore. Zoea kan de Japanse noeateboum mieër es 1000 jaor aad waere: in China is d'n aadste Japanse noeateboum zoeaget 3500 jaor aad. Weej en populeer behuuere toete boumsaorte die meistes neet mieër es hóngerdj jaor aad waere.
Vanwaengen 't formaat spele buim döks 'n houfrol in 'n ganse laevesgemeinsjap. Veugel boewe dao häör èster, mosse, koosjmosse, sjummelen en alge laeven oppe stam, de tek en sómtieds oppe blajer. Sjummele laeven in symbioos mit of parasitair op of inne boum. Insekte laeve vanne blajer of van 't hout (ónger angere houtwörm). Sluupwapse parasitere weer op dees insekte. Ouch is de boum vanwaenge de vröchten en zäöj 'n wichtige voorbrón veur ónger angere eiketsen en veugel.
De miens gebroek de boum naeve voorproductie en sier ouch veure productie van tummer- en brandjhout.
Buim nao gebroek
Buim kónne nao gebroekstuup es volg waeren ingedeildj:
Moerdijk (dörp)
Functies
Moerdijk is ouch e belaankriek verkierspunt. Kortbij ligk 't Knouppunt Klaverpolder, boe de A 16 en A 17 bijein koume. Wie gezag ligke hei ouch de spoorweeg nao Breda en Roosendaal; die treffe ziech bij statie Lage Zwaluwe (die evels korter bij Moerdijk es bij Lage Zwaluwe ligk) en goon same wijer riechting Dordrecht en Rotterdam. Euver 't Hollands Diep ligke intösse al drei brögke: 'n verkiersbrögk oet 1978 (die de awwer, te smaal geweure brögk vervingk), 'n gewoen spoorbrögk en 'n Hoegesnelheidsspoorbrögk (in 2004 veur d'n HSL opegedoon).
Veurzieninge heet 't dörp wieneg; daoveur is me ieder op 't kortbij Zevenbergen aongeweze. 'n Basissjaol gief 't wel.
Monuminte en aonzien
Moerdijk is door d'n aonlag vaan de weeg nao Breda veranderd vaan e diekdörp in e weegdörp. De Steinweeg is de belaankriekste verkiersaojer. Bijgebouwde nao-oorlogse wieke höbbe 't dörp wel mie kómp-echteg gemaak (wie dat bekans euveral in Nederland is gebäörd).
Door de geneumde verweustinge gief 't wieneg aw gebouwe. 't Insegs rieksmonumint in Moerdijk is de klein Hervörmde Kèrk oet 1815. Ouch de Mariakepel dateert nog vaan veur d'n Oorlog (1939). De geneumde kathelieke Stefanskèrk aon de Steinweeg heet häör veurgengers 'n kèrk oet 1869 (in 1930 gesloop) en ein oet 1929 (in 1944 verweus). In de kèrk vint me e Marcussenörgel oet 1964 en 'ne kruusweeg vaan Charles Eyck. Sinds 2011 weure gein mèsse mie gehawwe; me heet planne um de kèrk mer gans te slope en eventueel d'n torie te laote stoon. Ouch de gerifformeerde kèrk oet 1953 (trökgoond op 'ne veurgenger dee in 1944 ouch woort verweus) is neet mie es kèrk in gebruuk; naotot de gemeinte in 2004 opgóng in de PKN (en nao de hervörmde kèrk verhuisde), deeg ze nog e paar jaor deens veur de sekte vaan de Transformante.
Gewoen jaor wat op dónderdig begintj
E gewoen jaor op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender wat begintj mit 'nen dónderdig haet de volgende kalender:
Veurbeelder oet d'n twintigsten en einentwintigsten iew
1903, 1914, 1925, 1931, 1942, 1953, 1959, 1970, 1981, 1987, 1998, 2009, 2015, 2026, 2037, 2043, 2054, 2065, 2071, 2082, 2093, 2099
Moerdijk (dörp)
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Boeing
thumb|left|150px|Boeing hoofdkwarteer in Chicago thumb|250px|Pan Am Clipper Boeing is de grotste vliegtuugboewer oet de Verenigde Sjtaote en same mit 't Europese Airbus de grotste van'ne waereld.
Laank Mestreechs
Laank Mestreechs is ein vaan de twie groete variante vaan 't Mestreechs. Sprekers vaan 't Mestreechs zien 't treuver ins tot hun dialek twie variante kint: 't zoegenaomp Laank Mestreechs en wat me, bij gebrek aon e beter woord, Staanderdmestreechs of Kort Mestreechs zouw kinne neume. In de dialektelogie stoon dit soort variante bekind es sociaal dialekte oftewel e sociolek: dat wèl zègke, variante vaan 'n dialek of taol die bepaold weure door de maotsjappeleke positie vaan hun sprekers. Staanderdmestreechs weurt gesproke door lui die in Mestreech meistens gebore en getoge zien, mer soms zien 't ouch lui die 't ziech later eige höbbe gemaak umtot ze urges aanders in Belsj of Nederland zien opgegreujd of zelfs daoboete. De sprekers vaan dizze variant hure tot wat me op 't Nederlands 'de gegoede burgerij' nump. Ze höbbe meistens mie opleiing genote es lieger sjaol. Ze zien gruuts op hun dialek en ze zien vaan meining tot 't bewoord en kin blieve in de vörm boe in zie 't spreke. Ze zien dèks hiel kritisch euver 't verhollands Mestreechs vaan de jonger ginneratie. Hun kinder spreke däörum ouch meistens Staanderdmestreechs of Verhollands Mestreechs.
Laank Mestreechs weurt gesproke door lui die Mestreechs es mojertaol höbbe en die in Mestreech gebore en getoge zien. Ze hure tot de arbeidsklasse en höbbe meistens minder opleiing es sprekers vaan 't Staanderdmestreechs. Ouch hun kinder behawwe meistens dit sociolek. Hiel karakteristiek veur 't Laank Mestreechs is tot klinkers en twieklaanke get langer weure aongehawwe es 't Staanderdmestreechs. (wie in 't leedsje vaan Beppie Kraft: Mestreech is neet breeeiiid, meh laaaaank). Ouch weure väöl wäörd nasaal oetgesproke. 'ne Mestreechteneer hoof 't woord jao mer oet te spreke en 'nen aandere Mestreechteneer kin hure welke variant heer of zie sprik. 't Laank Mestreechs heet ouch bepaolde wäörd.
Ming-vörm vaan Laank en Kort Mestreechs
Laank Mestreechs heet in de gemeinte minder prestiesj es 't Staanderdmestreechs. Väöl luij numme 't sociolek zelfs 'plat' of 'ordinair'. Veur dialektologe is dizze variant evels eve interessant es Staanderdmestreechs en zeker neet minderwierdeg. Aofgezeen vaan de hei-bove geneumde variante zien dao ouch nog versjèllende ming-vörm vaan 't Mestreechs, boe-in d'n invlood vaan 't Staanderdnederlands of vaan aander Limbörgse dialekte ziech manifesteert. Väöl Mestreechtenere spreke allewijl volges Taolweitesjappers 'verhollands' Mestreechs. Umtot ze (beveurbeeld op sjaol of op hun wèrk) dèks allein Nederlands hure, zien ze geneig um Limbörgse wäörd door Nederlandse wäörd te vervaange. Ze zègke beveurbeeld, woensdag (i.p.v. goonsdeg), iets (i.p.v. get) of prettig (i.p.v. plezereg). Wat v'r allewijl kinne observere is tot dialekte aon de eine kant laankzaom staanderdisere tot ein Limbörgs en aon de aandere kant verhollandse. Al liekte die lètste beweging, de verhollandesiering heller te gaon es de algemeinieziering vaan 't Limbörgs. Bij die staanderdeziering vaan zoewel Laank es Kort Mestreechs spreek me vaan dialeknivelliering. Dialekte goon wie langer wie mie op ein liekene. Op dees meneer oontsteit 'n soort streektaol die door dialektologe ouch wel e regiolek weurt geneump, zoewie Hoppenbrouwers dat interduceerde in 1990. Es me inzoomp op 't Limbörgs, zeen v'r dat die staanderdiziering al hel geit in 't Mestreechs op ziech.
Laank Mestreechs in de Limbörgse literatuur
Vaan de twie variante heet 't Staanderdmestreech ummertouw de mieste aondach fekrege. 't Laank Mestreechs is in de literatuur verwaarloes, wat zoonder twiefel te make heet mèt 't feit tot 't minder prestiesj had en heet. In de awwer literatuur vinde v'r hei en dao opmèrkinge euver 't bestoon vaan dizze variant. Zoe sjrijf Stille in 1885 (Endepols, 1955, p. xxviii, noot 1): "'Somtijds wordt de a in woorden als: band, tand, hand, land, rand, pand, uitgesproken, alsof er aa stond. De mindere stand doet dit niet zelden." In z'n Vademecum handelend over Maastrichtsch Dialect (1914) maak Coenraad Breuls oondersjeid tösse de beschaafde klasse en de lagere volksklassen: "Te Maastricht wordt het dialect niet door allen op dezelfde wijze uitgesproken. Het plat van de beschaafde klasse moge voor vreemdelingen, zoo als wel eens beweerd wordt, groote bekoring hebben, het plat van de lagere volksklassen, klagend, slepend heeft dat stellig niet. Zèk Bèèèèt, geiste mèèèèt nao taaaant? Nei...n Greet ieg hub geinen tiiiid." Wäörd wie jao't en nein't weure door Breuls besjreve es 'uiterst beleefdheidsvorm' en es wäörd die in gebruuk zien bij de 'volksklasse', respectievelek de 'lagere klasse'. In z'nen Diksjenaer gief Endepols aon tot wäörd wie brand, hand, land en pand ouch es braand, haand, laand en paand kinne weure gespeld. Euver die verlenging zeet heer evels in 't veurwoord (p. xxviii): "De neiging bestaat ongetwijfeld de korte klinker a met sleept. [=sleeptoon] te verlengen tot lange. En men hoort dan ook inzonderheid in bepaalde sociale kringen niet drank, bank, hange, vange, enz. maar draank, baank, haange, vaange, ..." In 1961 sjreef Riet Lousberg 'n dokteraolscriptie veur de Universiteit vaan Nimwege mèt d'n titel De Taalsituatie in Maastricht en Eijsden. Dees scriptie behandelt de sociaol variatie in 't Mestreechs. Volges Lousberg is 't Laank Mestreechs d'n oersprunkeleke vörm en is 't Staanderdmestreechs jonger. Die studie is evels noets geplubiceerd. De mies recente besjrijving vaan 't Laank Mestreechs is te vinde in 'n artikel vaan Caroline Smits. Die besjrijving is evels neet hendeg betrouwbaar. 't Gief ouch väöl taolsjappers die de 'angs' höbbe (blijkbaar umtot ze 't Laank Mestreechs es 'n negatief versjijning zien) tot 't Laank Mestreechs vitaoler is es 't Staanderdmestreechs, umtot oet aandere dialekte en streektaole blijk tot 't sociolek vaan de lieger klas minder concurrentie heet, vaanweeg 't feit tot Nederlands, Ingels en aander Limbörgse dialekte 'n väöl kleiner rol bij de arbeidsklas späölt es bij de hoeger klasse.
Brón
- Verhaol vaan Eus Taol (2009, Flor Aarts
1504
1503 - 1504 - 1505
Valuas
thumb|Valuas en zien vrouw aafgebeeld in 1754 Bructer Valuas of in 't kort Valuas is de naam van 'ne legendarischen houfman van de Bructere, oetsloetend bekind van 'n volksverhaal oet Venlo. De naam zoej ein verbastering kinne zien van "Goliath".
Verhaol
Nao eur doeëd woorte ter iere van 't stamhoof Valuas en zien vrouw groeëte holtere standbeelde gemaak, die op 'ne naobeejgelaegen heuvel woorte geplaats. Eur volgelinge, de Venlonaere, lete nog langen tied veur brande beej dees standbeelde. Aan dit gebroek dank d'n heuvel zienen hujige naam Lichtenberg.
Börg
thumb|Polygoonberich oet 1947 euver 'n bezeuk van Flujas en zien vrouw aan [[Lieëwarde en Groninge. De geëvacueerde Venlonaere ware dao um eur dankbaarheid te oete veur de gasvreejheid van de naordelinge tiedes d'n Twieëde Waereldoorlog. (01:00)]] De Vreejbörg waas, volges de legende, de börg die tiedes de stichting van Venlo gebouwd woort door Valuas in 't centrum van Venlo.
Volgens Lambert Keuller is de burcht gebouwd in 't jaar 96 nao Christus door Valuas. Veuraafgaond aan 't arrivere in de streik aan de Maas verlaere de Bructeren 'nen blodige stried in eur woeënumgaeving in 't Teutoburgerwoud, waonao de euverlaevende zich gedwonge zeen um in zujelike richting waeg te trekke.
De börg mót zien gebouwd aan de hujige Alde Mert, op de zuudoeëshook wao de Holtstraot en de Joedestraot heejop oètkómme. In dit gebied mót ouk 't zwaortepunt hebbe gelaege van de toenmaolige nederzetting.
Later, in de vruuge middelieëwe, mót 't kestiel zien verdwene. Wiewaal 't precieze moment van verdwiene neet is euvergeleverd gewaore, meint Keuller det dit is gebeurd in de 9e ieëw, wie de Vikinge Naordwes-Europa plunderde. In de 13e ieëw óntstónd heej de hujige indeiling van de straote. De plek haet zelfs wies vaer in de 19e ieëw de naam De Burg gehalde.
Sailly
Sailly ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Karolos Papoulias
250px|thumb|right|Papoulias in 2009 Karolos Papoulias (Grieks alfabet: Κάρολος Παπούλιας) (1929-2021), waor 'ne Griekse politicus. Heer waor de prizzedent vaan Griekeland, in de periood 2009 tot 2011. Heer is in Ioannina, Epirus gebore, 4 juni 1929.
Sailly
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Karolos Papoulias
Jäög
Vaan zien jäög es kind is neet väöl bekind, wel tot heer in d'n Twiede Wereldoorlog in 't verzat zaot en in Italië zoeväöl meugelek Joede veileg nao Spanje perbeerde te sjikke. Nao deen oorlog is heer rechte goon studere in Athene, Münche en Kölle.
Polletieke historie
In 1974 riechde heer same mèt aander lui de PASOK (ΠΑΣΟΚ) op. Evels waor heer toen nog neet, zoewie allewijl, de leier vaan dees partij. In 1981 lökden 't de PASOK de winnende partij te weure in de Griekse verkezinge. Andreas Papandreou woort minister vaan boetelandse zake, heer woort Papandreou's oonderminister. Wie de PASOK veer jaor later obbenuits woort verkoze, woort Papoúlias minister. In dit twiede kabinet waor Papoúlias ein vaan de manslui dee deveur zörgde tot Albanië 'n apaart land woort en dus neet mie oonder Griekeland veel. Väöl Grieke waore 't dao gaar neet mèt ins, evels greujde zien populariteit ummer mie en weurt heer nog ummertouw wie 'nen held gezeen in Albanië. Nao tot Griekeland 'nen tied 'n regering had zoonder de PASOK, woort de partij obbenuits de groetste in 't jaor 1993. Ouch woort Papoúlias obbenuits minister vaan boetelandse zake. Heinao veel evels 't kabinet. In 2005 waor de PASOK weer aon de mach en woort Papoúlias aongeweze es prizzedent (dat geit dus zjus wie in Duitsland, indirek demokratisch, via de allewijle premier) en wie 't in 2009 herkoze woort, bleef Papoúlias prizzedent vaan Griekeland. Door de Europees-Ikkenomische crisies in de EU en mèt naome in Griekeland, moos Papandreou es d'n ierste premier in viefteg jaor aofstappe, door te väöl chaos in 't laand en zien regiering. Papoulias kraog daorum 'ne belaangrieke rol oonder de regiering vaan Papandreou, de euvergengsregiering (ouch al waor de PASOK in dees regiering gein deel oetmakenterend vaan de coalitie, de nui coalitie wilde Papoulias es prizzedent behawwe) en de latere regiering vaan Andonis Samaras. Doordat Samaras' kabinèt oetindelek 't d'r neet euvereins woort of Papoulias prizzedent moos blieve en zoe nein, wee daan wel, veel dees regiering. Vaanaof 2015 is Papoulias prizzedent vaan 't kabinèt vaan de nuie premier vaan Griekeland: Alexis Tsipras, leijer vaan de linkse SYRIZA.
Løten
thumb|De ligking van Løten in de pervincie Hedmark. Løten is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 7.290 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 369,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 19,8. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0415.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
22 juni
22 juni is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 173en daag vaan e gewoen jaor en d'n 174e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 192 daog.
Vilvoorde
Vilvoorde (Nederlands) of Vilvorde (Frans) ies 'n sjtad en gemeinte in de Belzje provincie Vlaoms-Braobant en 't arrondissemint Halle-Vilvoorde, zjuus te noorde van Breusel. De sjtad tilde 45.715 inweunersj op 1 jannewarie 2021. Vilvoorde liegk aan de Zenne en 't zièkanaal Breusel-Sjelde en waor traditioneel 'n industriesjtad. De gemeinte woort gereikend tot de sjtreek van de Braobantse Kouters. Vilvoorde is vergreuid mèt de Breuselse agglomeratie en is daodoor 'n typische veursjtad gewore. Zie maak daomèt ouch deil oet van de Vlaomse Ruut.
De Belzje premier Alexander De Croo waor hie gebore.
TUIfly
TUIfly is ein Duitse lochtvaartmaatsjappiej die is aangesjlaote biej de TUI Group. Mit ein vloot van ruum 50 vleegtuuge is TUIfly, nao Lufthansa en Air Berlin, de grotste lochtvaartmaatsjappiej qua hoeveelheid vleegtuuge in Duitslandj. De maatsjappiej waerdje in januari 2007 opgerich naodet Hapag-Lloyd Express fuseerdje mit Hapag-Lloyd Flug. TUIfly veurtj zowaal lien- es chartervluchte oet. D'r waere nog sjteeds vluchte uitgeveurdj door Germania, ein dochterongdernuming hiejvan. Opmerkelik is det TUIfly gein vleegtuuge haetj veur intercontinentale vluchte. Waat waal 't geval is biej de Nederlandse (ArkeFly) en Belsje (Jetairfly) zöstermaatsjappieje.
De huidige vloot: B737-300, B737-700W, B737-800W
Airbus
thumb|Onthulling van d'r tweedeks A380 Airbus is eine Europese vleegtuugboewer dae in 1970 waerdje opgerich om mit de Amerikaanse gigant Boeing te kinne concurrere.
Gesjiedenis van 't bedrief
't Bedrief introduceerdje de tweemotorige A300. Dit waas 't eerste tweemotorige widebody vleegtuug en 't begin van ein reeks hightech vleegtuuge. De A300 waerdje ontwikkeldj es eventuele vervanger veur de Boeing 727. Boeing sjloog echter hel trök mit de Boeing 757, eine narrowbody en'ne Boeing 767, eine widebody. Mit 't introducere van'ne A300 en de A310 kwaam veur de eerste keer 't waord "vleegtuugfemilie" ter sjpraoke. Hiejmit weurdj bedoeldj det dees vleegtuuge vergeliekbaar prestaties levere of op sommige puntje 'tzelfdje zeen. Airbus introduceerde in 1989 de A320-100. Dit waas 't eerste narrowbody vleegtuug det mit ein Fly By Wire systeem waas oetgerös. De Europese vleegtuugboewer haetj ein groot scala aan vleegtuuge om aan'ne vraog van lochvaatmaatsjappieje te kinne voldoon. 't Boewtj veer types narrowbodies mit elk een eige lengte maar verder dezelfdje eigensjappe. Pilote kinne hiejdoor euversjakele op versjillendje types (A318, A319, A320, A321). Daonaeve boewtj Airbus ouch grote vleegtuuge mit twee motors (de A330-200 en de A330-300) maar ouch mit veer motors (A340-300, A340-500, A340-600) en eine tweedekker (A380). 't Is ouch meugelik ein vleegtuug om te laote boewe toet vrachvleegtuug. Dit gebeurtj dan in Duitslandj.
1505
1504 - 1505 - 1506
Saint-Aignan
Saint-Aignan ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 156 luuj op 'n oppervlaak van 7,74 veerkante kilometer en daomèt goof 't 20,16 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,7% de jaor.
Nord-Odal
De gemeintecode is 0418.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 1,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Limburgse kunstenaere
Limburgse kunstenaere, zint beeldende kunstenaere, die ziech höbbe toegelag in ein of miè disciplines van de kuns en die gebore zin in of 't groatste deil van hun leve höbbe gewoond in Nederlands Limburg of Belsj Limburg. 'ne Apaarte categorie ies de groep Amsterdamse Limburgersj, die in en nao hunne sjtudietied in of bie Amsterdam zin blieve wone en wèrke. Ouch Limburgse kunstenaere die ièrsj in 't boeteland bekènd woorte en daonao pas in Limburg, zoa-es L.A. Raeven vorme 'n aparte categorie.
Ceramiste
-
Narrowbodyvleegtuug
Narrowbody vleegtuug is ein passageersvleegtuug mit mer twee rieje sjteul mit dao tösse, ein gangpaad. Meistal zeen ze opgesteldj mit drie sjteul aan eedere kantj van de gank. Mer veur 1e klas kintj 't ouch zo zeen det d'r aan iddere kantj mer twee sjteul sjtaon
De Boeing 737 is ein van de bekindste narrowbody's ter waereld. Ouch Airbus boewtj mit de A320 eine narrowbody.
1 juni
1 juni is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 152en daag vaan e gewoen jaor en d'n 153e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 203 daog. In de Roems-Kathelieke Kèrk is dit d'n heilegedaag vaan St.-Justinus.
Sanna Marin
Sanna Marin (Helsinki op 16 november 1985) is de premier vaan Finland sinds 10 december 2019. Zie is d'n daarde vrouweleke premier oet de Finse historie en de jongste premier dee Finland oets heet gehad; zie woort premier op häör veerendaartegste. Daomèt waor zie 'n tiedsje de jongste zittende polletieke leier op eerd. Allewijl is zie d'n op ein nao jongste. Allein Giacomo Simoncini vaan San Marino is sinds 2021 'ne jongere leier in functie.
Marin is 'n Finse polletieka die es lid vaan de Sociaoldemocratische Partij vaan Finland (SDP) in 2015 'ne parlemintariër woort. Häör SDP maak deil oet vaan de sociaoldemocratische Europese polletieke partij: de S&D. Hei behuurt ouch de Nederlandse PvdA, de Belzje SP.a en PS en de Duitse SPD bij. De SDP oonder Sanna Marin bleef 'n typisch sociaoldemocratische polletieke partije, mèt veurstendersjap veur 't behawwe vaan 'ne sterke welveertstaot en groete steun veur progressief-cultureel ideaole, wie 't steune vaan 't homohouwelek. Op aander fronte lieket de SPD evels mie nao 't centrum te neige in vergelieking mèt sociaoldemocratische collega's oet aander EU-lidstaote. Zoe wèl de Finse SPD neet 't idee steune tot EU-börgers ouch veur boetelandse parlemintariërs kinne stumme veur 't Europees Parlemint. Ouch is de partij veurziechteg in 't oetspreke vaan veurstendersjap veur 't versterke vaan rechte veur migrante en is de partij fel tegestender vaan 't legalisere vaan softdrugs wie kemp.
1620
1617 - 1618 - 1619 - 1620 - 1621 - 1622 - 1623 thumb|right|200px| De Mayflower vertrèk oet Plymouth (sjilderiej van William Halsall)
Gesjtórve
thumb|right|150px|Simon Stevin
André Hazes
thumb|André Hazes in 1988 André Gerardus Hazes (Amsterdam, 30 juni 1951 - Woerden, 23 september 2004) waor 'ne Nederlandse zenger. Ziene Nederlandstaolege meziek steit in de traditie vaan 't levesleed, meh mingk dao sterke blues-, pop- en rockilleminte door. Zoedoende maakde heer 't genre veerdeg veur 'n nui generatie luusterere en had 'r groeten invlood op aandere. De lèste jaore vaan zie leve waor heer bij alle laoge vaan de bevolking erkind es cultfiguur. Ziene rillatief vreugen doed, 't gevolg vaan ziene rouwe leefstijl, deeg 'm dee status postuum behawwe.
Begin
In 1976 kraog heer 'nen twiede kans wie Willy Alberti, op dat memint de groetste levende zenger vaan 't levesleed, häöm oontdèkde. Heer wèrkde es hospes in de kaffee, boe heer ouch bij zong. Zienen ierste single woort 'Eenzame kerst'; dit woort direk 'nen hit. D'n opvolgers 'Mamma' en 'De vlieger' woorte mer klein hits, al zouw de lèste later wel 'ne culthit en e vas nommer op konzèrs weure.
Jaore tachteg
In 1980 kraog Hazes e contrak bij EMI. Noe góng 't hel. Dat jaor nog kaom 't album ’n Vriend oet (mèt d'n hit 'Het is koud zonder jou'); 't jaor dao-op versjeen Gewoon André (mèt es groetsten hitsingle 'Een beetje verliefd'). Allein al de formuul 'Gewoon [naom zenger]' is oontèlbaar kier gekopieerd door levesleedzengers. Zoeget eder jaor vaan dit decennium had heer 'n album hoeg in de album-hitparades, en eder album had wel eine groeten hitsingle. De twiede plaots in d'n Top 40 haolde heer mèt 'Diep in mijn hart' en 'Ik meen 't'; nommer ein zouw heer bij leve noets pakke.
2 juni
Heilegedaag vaan Marcellinus en Petrus
André Hazes
Jaore tachteg
Hazes deeg in dit decennium ouch e tv-program bij de VARA, Zoals u wenst mevrouw, 'n album in 't Italiaans (Innamorato) en 'ne single mèt 't Nederlands èlftal veur 't (later gewonne) EK voetbal vaan 1988. Persoenelek had veur häöm 't album Dit is wat ik wil oet 1989 de groetste weerde. Hei-in coverde heer diverse bluesrock- en klassieke soulleedsjes mèt zienen eige Nederlandsen teks. De plaat deeg 't minder good es zie gebrukelek werk, umtot zien fans dao minder op zaote te wachte, meh veur häöm waor 't de vervölling vaan zien groetste wuns: rockzenger weure.
2 juni
Daag vaan de Rippebliek in Italië
André Hazes
Jaore negenteg en nul
In 1999 drejde John Appel 'n documentair euver de maan zie leve es arties en hoesmaan, Zij gelooft in mij. De film tuinde Hazes vaan hiel kortbij, zoewel bij 't zinge en bij 't make vaan leedsjes es bij 't leve achter de sjerme. De groete ierlekheid boemèt de maan ouch zien zwaakdes tuinde maakde op väöl lui indrök. In de loup vaan 2000 greujde Hazes oet tot 'ne cultarties, die innins op väöl waardering vaan de cultureel elite kós rekene. T'rzelfdertied veraanderde heer ouch vaan imago: had 'r vreuger ummer in gewoen werkmaanskleier geloupe, noe kleiden 'r ziech in 't zwart, mèt hood en gouwe kettele, wie de blues brothers boevaan heer de muziek zoe gere hoort. Zien konzèrs lepe in die jaore voller es oets; diverse kiere verkoch 'r d'n Amsterdam ArenA oet. Heer waor in deen tied dèks op de tv te zien en waor sinds 2002 ouch politiek actief in de gemeinteraod vaan De Ronde Venen, boe zien woenplaots Vinkeveen oonder vèlt. Mèt 'Bloed, zweet en tranen' maakde heer in 2002 ouch veur 't iers in jaore weer 'ne klassieker.
Postuum
thumb|Beeld vaan Hazes in De Pijp, de wiek boe 'r opgreujde. Hazes zienen doed duipde Nederland in nationaol rouw. Op 27 september woort in d'n Amsterdam ArenA 'n groete ceremonie veur 'm opgezat, mèt zien kis op de middestip. Diverse artieste zonge leedsjes vaan 'm, en oonder mie börgemeister Job Cohen en ex-voetballer Johan Cruijff hele touwspraoke. 't Aofsjeid woort in Nederland door de TROS en in Vlaondere door de VTM oetgezoonde; alles biejein trok 't zès mieljoen kiekers, boevaan ein mieljoen op 't Belsj. Nao de ceremonie woorte achterein 'Zij gelooft in mij' (oersprunkelek in 2000 mèt de film oetgebrach, daan geinen hit) en 'Geef mij je angst' (in de versie vaan Guus Meeuwis) nommereinhits. E jaor nao zienen doed woort op d'n Albert Cuypmerret zie standbeeld opgeriech (foto) en woort zien as bij Hoek van Holland mèt vuurpijle umhoeggesjote.
Hazes zien kinder André Hazes jr. en Rosanne Hazes woorte ouch zengers. Zeker André jr. (in zien jong jaore ouch bekind es Dré) specialiseerde ziech in covers vaan ziene pa zien leedsjes. Diverse artieste (oonder mie Ali B en Gerard Joling) mixde e nommer vaan André Hazes mèt hun eige zaank, um zoe postuum e duèt te zinge. Vaan 2012 tot en mèt 2015 leep de musical Hij gelooft in mij, boe-in 't verhaol vaanoet 't perspectief vaan zien vrouw Rachel weurt vertèld.
Nog ummer weurt zie repertoire gere door lui gezoonge, in programma's wie Holland zingt Hazes en bij konzèrs van De Toppers. Voetbalclub Ajax heet 'ne sterke claim gelag op ziene meziek, veural op 'Bloed, zweet en tranen', wat kort veur 't begin vaan toesmatche in 't stadion weurt gedrejd.
Stijl
Hazes zien nommers zien euver 't algemein leveslejer, ouch wel bekind es 'smartlep', dèks in 6/8-maot en gebrach mèt väöl vibrato en gezoonge mèt 'n Amsterdams accent. Heimèt zit heer in de traditie vaan 't Jordaanleed wie dat oonder mie door Willy Alberti populair is gemaak. E modern illemint zit in de begeleiing: me huurt vaanaof begin jaore tachteg dèks d'n èllentrikke gitaar en de synthesizer. In zienen tied waore dit oongewoen instruminte in 't genre.
Hazes zien groetste hits waore dèks covers vaan aandere, die heer vaan zien eige tekste veurzaog. Es heer e sjoen leedsje hoort, naom 'r ziech veur direk 'n teks te sjrieve die volgens häöm debij pasde, zoetot heer 't geveul debij vasheel. Zien tekste zien in 't gemein direk begriepelek; rijmwäörd voont heer gemeinelek door 'ne rijmdictionair te gebruke. Hei-um woort heer al ins bekritiseerd.
Mechele (Antwerpe)
thumb|right|Kathedraal Mechele (officieel Mechelen, Frans Malines, Duutsj Mecheln) ies 'n Vlaamse sjtad en gemeinte in de provincie Antwerpe. De sjtad houw op 1 juli 2004 77.193 inweunersj. Mechele liek aan de Dijle. Tot de gemeinte Mechele huère ouch de kerne Heffe, Hombeek, Leest, Muize en Walem.
Sjtadsfuncties
Mechele haet ein oetgebreide industrie, die in de lètste jaore ummer miè nao de boetewieke ies verplaats. Dao ies ein Katholieke Hoagesjoal gevestig. In Mechele resideert de Belzje aartsbissjop (aartsbisdom Mechele-Brussel).
Sjtadsbeeld
thumb|right|Sjtadhoes 't Sjtadsbeeld weurt bepaald door de 98 maeter hoage tore van de Sint-Romboutskathedraal (13e tot 16e ièw). De tore zou oorsjprunkelik 196 maeter hoag were, meh nao 1520 haet me weges geldgebrek neet miè d'raan wiejer geboewd. De kathedraal ies opgetrokke in de sjtiel van de Brabantse gotiek en weurt saer 1999 vermeld op de Waerelderfgoodlies van UNESCO. Aan de Groate Mert liek ouch 't sjtadhoes. In 't Paleis van Margaretha van Oasteriek in Renaissancesjtiel (1515-1517) ies tegewoordig de rechbank gevestig.
Historie
De plaats van 't tegewoordige Mechele waor al in de Gallo-Romeinse tied bewoond. De sjtad woort gekerstend door de heilige Rombout, dae hie ouch e kloaster sjtiechde. In de Mieddelièwe góng 't de sjtad good vanwege de lake-industrie. Ónder de regering van Margaretha van Oasteriek, in de 16e ièw, waor de sjtad korte tied de hoofsjtad van de Nederlande.
In 1835 reej de ièrsjte trein op 't Europese vasteland tösje Mechele en Brussel.
26 juni
26 juni is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 177en daag vaan e gewoen jaor en d'n 178e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 188 daog. 26 juni is de nationaole fiesdaag vaan Madagaskar.
Egyptisch
thumb|Sjervel mèt hiërogliefe oet 'nen tempel in [[Karnak.]] thumb|D'n Ebers-papyrus, e documint mèt medischen inhaajd gesjreve in hiëratisch sjrif. thumb|Twietaolege inscriptie (Koptisch—Arabisch) op 'n kèrk in [[Caïro.]] 't Egyptisch (otonieme  r n km.t  en ϯⲙⲉⲧⲣⲉⲙⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ timetrem en chemi) is 'n Afroaziatische taol die vaanajds gesproke woort in Egypte, dat wèlt zègke aon d'n onderluip vaan de Nijl. De taol is gooddeils oetgestorve, al is ze nog wel in beperk gebruuk (veural es liturgische taol). De taol is bekind vaanaof zeker begin daarde millennium veur Christus en heet daomèt de laankste sjriftraditie vaan alle taole op de wereld. 't Groetste deil vaan zien historie woort 't Egyptisch mèt inheimse sjrifte gesjreve: hiërogliefe, hiëratisch sjrif en demotisch sjrif; in zien lèste faas woort 't mèt Griekse lètters opgesjreve en geit me vaan Koptisch spreke. 't Egyptisch heet of had veur zoewied bekind allein wij verwante.
Robbe
thumb|Gewoene ziehoond (Phoca vitulina), 'ne in Nederland (en 't Belsj, meh zelde gezeen) inheimse rob. De Robbe of Zieroufdiere (wetensjappelek Latien: Pinnipedia (Illiger 1811) ) zien 'n claad vaan roufdiere (Carnivora) die ziech gans aon 't leve in 't water heet aongepas. 't Zien mollege tot rechoet ploompe bieste, boevaan de veurpu ziech tot flippers höbbe oontwikkeld en de achterpu tot 'n soort start. De robbe hure bij de oonderorde Caniformia; dit wèlt niks meer of minder zègke tot ze, boete de hun, ouch relatief ing verwant zien aon beveurbeeld bere, wezele en stinkdiere. De robbe umvatte de walrus, ziehun, zieliewe, ziebere en zieolifante. Ze koume in alle wereldzieë veur, veural in kösgebeed, meh höbbe door hun isolerende speklaog e bezunder competitief veurdeil in de poolzieë. Ze leve vaan vès, zelde vaan zieveugel of aander robbe.
Jetairfly
Jetairfly is de Belsje tak van'ne TUI Group. De lochvaartmaatsjappiej waerdje in meert 2004 opgerich onger de naam TUI Airlines Belgium. De vleegtuuge waare aafkomstig van 't failliette Sobelair, net zo wie de besjtumminge. Sinds november 2005 dreugtj de maatsjappiej häöre huidige naam. Vanoet Brussel Airport, de thoesbasis van Jetairfly, waere ruum 70 besjtumminge aangevlaoge. Väöl van dees vluchte zen volges ein vluchplan en'ne eindbesjtumming is meistal 't "zonnige zuude". De maatsjappiej veurtj echter ouch chartervluchte oet.
Robbe
Oonderverdeiling
De robbe weure verdeild in drei houfcategorieë:
Jetairfly
De huidige vloot: B737-700, B737-800W, B767-300ER, Embraer E-190
3 juni
Heilegedaag vaan Carolus Lwanga en gezèlle
Os (Hedmark)
thumb|De ligking van Os in de pervincie Hedmark. Os is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 2.075 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.038,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 2. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 0441.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 6,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Boëseghem
Boëseghem (Nederlands: Boezegem) is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59189.
De gemeinte is 7,08 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 750 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 106 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Brendebörg
Brandeburg (Duuts: Brandenburg, Nedersorbisch: Bramborska) is 'n deilstaot in 't ooste vaan Duitsland. De deilstaot umslut de deilstaot Berlien gans. Berlien huurde veur 1920 bij Brandenburg, meh is noe 'n enclaaf. De deilstaot is wel vrij geriech op Berlien; Potsdam de hoofstad vaan de deilstaot ligk daan ouch mer evekes boete Berlien.
Benelux
In d'n Twiede Wereldoorlog won de idee vaan internationaol samewèrking aon momentum en beslote de drei regeringe, alledrei in ballingsjap in Londe, veur 'n monetair en douane-unie te slete. Dit zouw 't betaolingsverkier vergemekeleke en kinne helpe in 't gevech tege smokkelere. In de ierste jaore vaan de unie waor dit lèste de veurnaomste taak. In 1958, in 'tzelfde jaor boe-in de len tot de nui gevörmde EEG touwtraoje, woort de Benelux tot 'n economische unie gemaak. De samewèrking woort in 2010 wijer gezat, veural op gebeje boe de EU nog neet in samewèrking veurzuut.
Boeschepe
Boeschepe is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59299.
De gemeinte is 13,59 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 2 155 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 159 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Mağusa
Mağusa of, op versumpeld Latien, Magusa (evels spreek me Mağusa riechteg oet es Madzjoesa, deweil Magusa klink es Magkoesa, Törks: ouch Mağusa, evels officieel Gazimağusa, mer dit weurt door bekans niemes in Mağusa in 't gewoen leve gebruuk, Nuigrieks: Αμμόχωστος, Ammóchostos, Ingels: Famagusta) betaomt ziech bis ein vaan de einegste twie Noord-Cypriotische steij die gein deil in Zuid-Cyprus heet lègke; zoewie dat wel 't geval gief mèt Nicosia. Ze is de hoofplaots vaan 't Noord-Cypriotisch distrik Gazimağusa, evels weurt dat neet erkind door Zuid-Cyprus, dat vin tot de Noord-Cypriote bezètters zien. Volges dem vilt ze oonder 't distrik Famagusta. Officieel erkint de EU allein 't lètste distrik, mer in praktiek heet dat distrik gaaroet gein beteikenis mie. 't Gief 'n inwoenertal vaan 35.453. De stad had in de jaore '70 mie es 100.000 inwoeners. Evels betaomt allewijl naoventrint negenteg persent vaan de stad ziech bis niemeslaand, umtot 't ziech persies betaomt bis de grens tössebei len, boedoor niemeslaand VN-gebeed is en in praktiek niks mèt gebäörd. 't Gief mer eine wiek, Maraş (de köswiek), die behoid is. Daomèt is ze gaaroet gein belaangriek stad mie, al waor 't dat vreuger wel.
1506
1505 - 1506 - 1507
thumb|Erasmus
Saint-Menges
Saint-Menges ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 947 luuj op 'n oppervlaak van 12,21 veerkante kilometer en daomèt goof 't 77,56 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,1% de jaor.
Azerbeidzjan
Azerbeidzjan (officieel: Azərbaycan Respublikası) is e land in de Kaukasus, grenzend aon Rusland, Georgië, Armenië, Turkije en Iran. De grens mèt Turkije is mer e paar kilometer laank, en löp laanks de exclaaf Naxçivan. Hoofstad en groetste stad is Bakoe, ander stei zien Gäncä, Mingäçevir, Xaçmas en Astara. Azerbaidzjan ligk aon de Kaspische Zie.
Bestuurleke indeiling
Azerbaidzjan is ingedeild in 59 regio's, 11 losse stei en ein otonoom rippebliek.