cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dam
Dam kin beteikene:
Veere
Veere kènt verwieze nao:
Maer
Maer dan wel meer kèn zeen:
N.B. In de ierste beteikenis haet Maer 'n hooflètter, in de angere 'n klein lètter. In de ierste drie beteikenisse haet 't woord de sjleiptoen, in de lèste twie de sjtoettoen. In de ierste twie beteikenisse haet 't woord gei miervoud, in de derde en de veerde beteikenisse is 't miervoud (mutatis mutandis) maere, in de viefde beteikenis is 't miervoud maers.
27 mei
Heiligedaag van Augustinus van Canterbury
22 mei
Heiligedaag van Rita van Cascia
Lies van Nederlandstalige sjrievers
Proza- en buunsjrievers die (eventueel neve 'n aander taol) 't Nederlands hantere of hanteerde. Zuug ouch Lies van Nederlandstalige diechters.
25 mei
Heiligedaag van Beda d'n Ierbidwoerdege
Nationale fièsdaag in Argentinië
Nationale fièsdaag in Jordanië
Lies van berg in Afrika
Dit is 'n  lies van berg in Afrika
26 mei
Heiligedaag van Filippus Neri
Nationale fièsdaag in Bangladesj
13 fibberwarie
13 fibberwarie is de 44e daag in de Gregoriaanse kalender.
Rijnwaarden
Rijnwaarden is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, op de plaots boe de Rijn Nederland binnekump, mèt 'n oppervlak vaan zoeget 48 km² (inclusief water) en naoventrint 11.000 inwoeners. De gemeinte umvatde de kerne Aerdt, Herwen, Lobith, Pannerden, Spijk, Tolkamer en Tuindorp. 't Raodhoes stoont in Lobith.
De gemeinte Rijnwaarden oontstoont in 1985 oet 'n fusie vaan de gemeintes Herwen en Aerdt en Pannerden. Op 1 jannewarie 2018 woort ze opgeluf en touwgeveug aon Zevenaar.
Harrekaove
Harrekaove (Nederlands: Harrecoven) is noe nog de meis westelike sjtroat van Obbeeg. Vreuger hedde dees sjtroat Oude Kerckenweg, waat verwees noa de easte kèrk van Obbeeg die in de tegewoordige Maasbedding loag. Door ein euversjtruiming van de Maas (1643) brook den diek biej het kestjiel en het dörp en de kèrk wore hie bie verwoes. Euverbliefsele van dees kèrk zeen noe nog te zeen biej 't monument biej de sjplitsing Maassjtroat - Harrekaove
D'n Esj
D'n Esj (Nederlands: D'n Esch) ies 'n buurtsjap van Vaols in 't utersjte zuudoaste van Nederlands Limburg. De hoezer liegke rónd de Esjberg, de route van Vaols riechting D'r Roare - Komeresj (Camerig) en Ieëpe (Epen).
Kesjtièl Opbeech
't Kestièl van Obbeeg is eigelik gein ech kestjièl. 't Ièrsjte kestjièl woort geboewd in de Mieddelièwe. In 1585 woort op de plaats van dit kestièl ein nuujt geboewd, meh dit brende aaf in 1710. Me euverwoog restauratie, meh in 1780 waor begoe mèt de boew van 't hudig kestjièl in de veurhaof van 't veurgaonde kestjièl.'t Is geboewd nao veurbeeld van 'n Frans wienhoes door Antoine Guillaume de Paludé, 'ne koupman oet Luuk. Deze sjtörf in 1787 en hae weurt opgevolg door ziene broor Jean Philippe. Allebei ligke ze begrave op 't kèrkhof van Obbeeg.
't Klei-Brook
't Klei-Brook (Nederlands: Oostbroek) is 'n buurtsjap van Gäöl in de gemeinte Meersje in Zuud Limburg, gelaege wastelik van 't Grwat-Brook taege de sjpoorbaan.
In 2003 wone d'r 65 luuj. De meiste hoezer ligke langs de waeg Oostbroek. 't Woord brook in de naam geuf aan dat 't gehuch in moerassig terrein gelaege is.
Bezeenswaerdig
Op 'n krusing sjteit 'n Heilig Hartbeeld.
Rozendaal
frame|Ligking vaan Rozendaal in Gelderland Rozendaal is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, op de Veluwe, mèt 'n oppervlak vaan 27,95 km2 (daovaan 0,03 km2 water) en (per 1 januari 2007) 1533 inwoeners. Binne de gemeinte ligke gein echte ander kerne, allein de naobersjappe Imbosch en Terlet.
Rozendaal, e dörp boe-in väöl rieke lui woene, is de kleinste gemeinte vaan 't Nederlands vasteland. Allein Vlieland en Schiermonnikoog höbbe minder inwoeners. De gemeinte is altied boete herindeilinge gebleve. De bevolking vaan de gemeinte is sterk bij de gemeintepolitiek betrokke: de gemeinteraod besteit allein oet plaotseleke partije.
Bij Rozendaal steit ouch 't kestiel Rozendaal.
Brookhaove
Brookhaove (Nederlands: Broekhoven) is 'n buurtsjap van Gäöl in de gemeinte Meersje in Zuud Limburg, gelege tösje de sjpoorbaan en de Maas. In 2003 wone d'r 40 luuj. De naam kump van haof gelege in 'n brook (moerassig terrein).
Meiboumzaege
't Moferter Meiboumzaege is e speel det georganiseerdj wuuertj in Mofert. 't Is 'n sport wobie 't dróm geit zoea flot meugelik meibuim door te zaege. Dees traditie is relatief jónk en vintj begin juni plaats, normaal gespraoke d'n ieëste zónjig van die maondj. 't Aevenement wuuertj bezóch door jónk en aad, Moferter en neet-Moferter.
De Zaegcommissie
't Buim zaegen is 'n initiatief van de Zaegcommissie, en móch in 2007 zien ieëste lustrum viere.
Meibuim in Mofert
Det in Mofert de traditie van de meibuim nag springlaevendj is, zuut m'n aan 't aantal meibuim det aljaors geplaats wuuertj. Wo in anger Limburgse plaatse dees aaj traditie al lang vergange is, blief m'n 't gebroek in Mofert hoeag haje. In 2008 wore d'rs waal minder meibuim es in de jaore d'rveur.
Extern links
MeibaumZaege.NL: Op deze weblog zeen de óntwikkelinge róndj dit aevenement te volge.
Klein Bergem
Klein Bergem (Nederlands: Klein Berghem) is 'n buurtsjap van Ulesjtraote in Zuud Limburg. De naam kump van Berg en heim, dat wies nao ouw bewoning in 'n helling. Tegewoordig is 't 'n wiek in 't zuud-waste van Ulesjtraote mèt 150 inweunersj. Vlakbie lik 't good Vliek. Grwat Bergem bevingk zich noord-westelik in Ulesjtraote.
Frans Peeters
thumb|E kunswerk van Peeters. Frans Peeters waor 'ne beeldhouwer oet Zjwame (Swalmen) in Nederlands Limburg. Hae ies gebore in 1926. Woont saer de jaore vieftig in Zjwame en ies dao op 21 juli 2006 gesjtorve. Hae sjtudeerde in Tilburg aan de Academie veur Beeldende en Boewende kunste en waor jaore docent aan de veurmalige Keuninklike Academie veur Kuns en Vörmgeving in Den Bosch. In 1967 maak de VPRO 'ne film euver zien oeuvre "De ronde wereld van Frans Peeters" geheisje. Peeters deeg neve beeldhouwe, vörmgeve, óntwerpe, fotografere, teikene ouch sjrieve.
Sjtiel
De sjtiel ies modern, doordach en eenvoudig. Achter de sculpture ziet väöl rekenwerk. Peeters wèrkde hièl technisch. Zien bolplastieke van polyester zint bekènd.
Werk
te zeen in:
Volsbroch
Volsbroch (Nederlands: Vaalsbroek) ies 'n buurtsjap van Vaols in 't utersjte zuudoaste van Nederlands Limburg. De naam beteikent moerassig terrein (= broch) bie Vaols. 't Gehuch huèrt bie de parochie St. Paulus Vaols same mèt de buurtjap D'r Roare, die vlakbie liek.
Kesjtieël Volsbroch - Kesjtièl Vaalsbroek
In vreuger tieje waor 't carrévörmig kesjtièl Vaalsbroek 'n hièrlikheid. De Hièr waor ouch de baas euver de Malensbösj. Bie 't good huèrt 'n watermeule en 'n panhoes. 't Gehièl, same mèt 'n vakwerksjuur, 'n park, sjtankètsele en tuinornamente ies 'n rieksmonument saer 2002.
Vliek
Vliek (of Vljek?) (Nederlands: Vliek) is 'n buurtsjap van Ulesjtraote in Zuud Limburg, gelege bove-n aan de waeg van oet Meersje aan 't begin van Ulesjtraote. Vliek is tegewoordig 'n wiek van Ulesjtraote mèt 80 inweunersj.
Posters
't Posters is 'n Limburgs dialek, dat gekald waert in Postert. In 2006 is 't waordebook van 't Posters versjene. Postert haet 'n heel eige dialek, det op 'n deil intersante puntje versjilt van beveurbildj 't Remunjs. 't Posters haet beveurbildj väöl meer palatalisering, zelfs meer es in 't Mofers 't geval is; dit deiltj 't mit anger dialekte in de Roerstreek: doe mósj.
't Richtig, ajerwèts Posters is in rap tempo vervange door regiolek det liek op 't Remunjs. Zeker ónger de jeug laef 't dialek neet meer.
Sjietekove
Sjietekove (Nederlands: Schietecoven) is 'n buurtsjap van Ulesjtraote in Zuud Limburg, gelege tösje Kaze en Humkove. Ouwer benaminge zint: in de 16e jew: Schitecoven en in de 19e jew: Schetecoven. 't Gehuch is gegreujd vanoet 'ne haof. In 2003 haet 't 106 inweunersj. De hoezer ligke op de Bieseberg.
Posters
Toos Schoenmakers-Visschers is 'n dichteres die in 't Posters sjrif.
Kinmerke
E deil kènmirke die de dialekte in de regio neet deile zeen:
Wiejer kènmirk 't Posters zich door 't gebroek van 't wäördje "vösj" in plaats van "vès" en de verlejen tied van 't wirkwaord "loupe" (loupe - loop - geloupe).
't Grwat-Brook
't Grwat Brook (Nederlands: Westbroek) is 'n buurtsjap van Gäöl in de gemeinte Meersje in Zuud Limburg, gelaege tösje de sjpoorbaan en 't Julianakanaal ten weste van 't Klei-Brook (Oostbroek). In 2003 wone d'r 225 luuj. 't Woord brook in de naam geuf aan dat 't gehuch in moerassig terrein gelege is.
Baevaartsplaats
Es gevolg van versjieninge in 1993 van de heilige Maria aan 'n 15-jaorig maedsje, Nicole Jonkhout, is 't Grwat Brook oetgegegreujd tot 'n baevaartsoord.
VV de Veldjmuus
VV de Veldjmuus is ein vastelaovensvereniginge in Midde-Limburg. 't Óntsjtaon van de 'muus' geit ver teruk in de 20e eeuw woa de muus al populair ware. Vasteloavensvereniging de veldjmuus is gevesting 't hert van 't Remunjse veld in kefee de Breer. De Ere grootvors is Dré Peters dae in Remunj bekind is en biej veul zake in Remunj en omgaeving betrokke is. De Veldjmuus bestjaon oet: De raod van 11, De Moezemaedjes, De dansgardes en de Veldjwachters. Eder jaor höbbe de Veldjmuus eine Prins en Jeugprins maar ouch eder jaor ein Wienkeuningin (WienQueen vinjt de jeug ein baeter benaming).
Verder höbbe de muus ouch nog eine Wienboer, ein Moezemaedjesprinses, ein Boerebroetspaar en häör Mascotte Breerke.
Vv de Veldjmuus haet sinds afgeloupe jaor ein standjbeeld op de Bredeweg in 't Veld.
't Bestuur van VV de Veldjmuus, in 2012, is als volgt: Veurzitter: André Peters ; Vice-veurzitter: Tonny Balendonck; Sikkertaris: Kevin Eikelenberg; Ere Sentefoekser: Jo Balendonck; Ere Grootvors: André Peter; Vors: Evert Smeets; Jeug-Vors: Kevin Wolter
Muridae
De Muridae is 'n groete femilie van knaagdiere die oersprunkelek veurkump in de Awwe Wereld, mer door de mins euver de gaanse wereld is verspreid. De Muridae umvat de muis en ratte vaan de Awwe Wereld, de gerbils, de Deomyinae, de Otomyinae en de grooftandbosmuis en is de groetste femilie vaan de zoogdiere en is zelfs groeter es alle zoogdierordes op de vleermuis en netuurlek de knaagdiere nao.
Dam (waterkiering)
'n Dam is 'n dweers op 't water gelege aofsleting, beveurbeeld um water te kiere of te beheerse. Zoewel lui es bevers lègke damme aon.
De bekindste damme in Nederland make deil oet vaan de Deltawerke en de Zuierziewerke. D'n Aofsleetdiek is mèt 32 kilometer de laankste dam vaan Nederland. Dees damme zien bedoeld um 't waterniveau in groete binnewatere te regulere en 't lieggelege umligkend land te besjerme. Belsj en Suriname kinne, in tegestèlling tot Nederland, e paar stouwdamme. 'n Stouwdam bevat dèks 'n waterkrachcentrale en heet daorèt dèks es belaankriekste functie 't opwekke vaan energie.
Meteoroïde
'n Meteoroïde is 'n stöb-, stein- of iesdeilke wat door de ruimte zweef. De gruutde kin variere vaan fien stöb tot groete rotsblokke (mie es 25 cm). Es 'n meteoroïde in de dampkrink vaan de Eerd terechkump zal ze in het algemein gaans verdampe (verbranne). Dit geit gepaard mèt 'n leechspoor. De meteoroïde weurt daan meteoor geneump. Es de meteoroïde de groond bereik weurt 't 'n meteoriet geneump.
Meteoroïde zien miestal reste vaan komete, mer kinne ouch euverbliefsele zien vaan 't oontstoon vaan 't zonnestèlsel. Es 't vaan 'ne komeet aofkomstig is bevinde de meteoroïde ziech in de baon vaan de komeet. Es de baon vaan de Eerd die baon kruus, zien v'r op Eerd 'ne meteorezwerm. Bekinde meteorezwerme zien de Perseïde, die in augustus te zien zien, en de Leonide, die in november te zien zien.
Roy Grutters
thumb|Roy Grutters Roy Grutters (Maasbree, 1984) is veurmalig accordeonis van de Venlose bend Neet oét Lottum. Zien ierste muzikale ervaring had hae met Neet oét Lottum tiejes 't Matinee Musical in de Venlose Maaspoort. Roy(ke) studeert geschiedenis in Numwaege. Taegeswäördig mak Roy deil oèt van de dialecbend "The Holy Goats". Naevebeej is/waas Roy actief in bends wie The Fortune Sons, De Kutband, 2nd Gear, De Weizangers, The Groove, en Sergeants Peppers Lonely Bridge Club Band. Ouk begeleide hae Sjraar Peetjens op de cd "Derds" van Neet um aan te huure in 2006. Roy Grutters werkt taegeswäördig as lieraar geschiedenis op 't Venlose Valuascollege
Völzer
't Völzer plat is 'n Ripoarisch dialek dat weat jemoeld Vols, ing kling sjtad die liet never Oche, mer dan an de Hollendsje zie va jen jrens. De sjproakjrens mit de Limburgse dialekte, of ooch jenannt isoglos, verlauf ziesj dursj en t'n weste va de jemingde Vols. Dit weat de Benrather Linie jenannt. 't Völzer plat hat nag veul voet van et Öcher Plat en et Kirchröadsjer plat. Kenmerkend veur et Völzer plat is d'r iesj/miesj-klank, die vuur sjpreisje. In Lemieësj, drei kilometer va Vols, zet mer al ich, mer vuur zaare nog iesj. Wat or opvelt, is dat vuur eijentlisj jing boochsjtab G kenne in ozzer sjproar. De G weat erzats dursj ing aat van J of ing aat va hals-klank.
Nui Lemieësj
thumb|300px|De parochiekèrk van Lemieësj Nuuj Lemieësj (Nederlands: Nieuw Lemiers) ies 'n buurtsjap van Lemiers in de gemeinte Vaols in 't heuvelland van Zuud-Limburg. Dees nuuj dörpskern van Lemiers liek aan de Rieksweeg van Vols nao Mestreech en zudelik daovan. Alle hoezer, die geboewd zint nao 1825 huère debie. In dat jaor ies de Rieksweeg aangelag.
In 1895 weurt de nuuj rectoraatskèrk geboewd in neoromaanse sjtiel. Ze ies gewiejd aan de heilige Catharina en Lucia en haet 'n veurfrónt mèt twiè tores. In 1937 weurt ze de parochiekèrk van Lemiers in plaats van de ouw kèrk, die ziech in Awd Lemieësj bevingk.
Hydrojet
thumb|300px|Tipiese '[[jet ski' hydrojet]]
Hydrojet of Waterjet aandrieving is ein van'ne aajste (mechaniese) manere om ein sjeep veuroet te bewaege. hydrojets waere toegepas in jet-ski's mer ouch in grote, sjnel sjepe.
Groter jets waere aangedreve door dieselmotors of gaasturbines. Vermoges variëre daobiej van inkele hongerde toet väöle doezendje kilowatts.
Toepassinge
thumb|HSS 1500 Stena Discovery vertrektj in [[Hook van Hollandj nao Harwich]] De rederie Stena Line haetj ein aantal Hoog Sjnelheids Sjepe (HSS) in gebroek die gebroek make van hydrojets om 't sjeep veuroet te bewaege en te sjture. De rompe van'ne sjepe zeen oetgerös mit twee drievers, net wiej eine catamaran. In edere driever is ein klein en ein grote gaasturbine ingeboewdj die allebei eine hydrojet aandrieve. De klein weurdj gebroektj om te sjture. De grote haetj ein vermoge van 20000 PK biej 3600 toere en de klein ein vermoge van 14500 pk biej 6500 toere. Es brandjsjtof weurdj zjwavelvrieje zeer zuvere diesel gebroektj.
Nunspeet
frame|Ligking vaan Nunspeet in Gelderland Nunspeet is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, op de Veluwe, mèt 'n oppervlak vaan 129,49 km2 (daovaan 0,76 km2 water) en (per 1 april 2016) 26.830 inwoeners. Neve de hoofplaots umvat Nunspeet nog de dörper Elspeet, Hulshorst en Vierhouten.
1851
1848 - 1849 - 1850 - 1851 - 1852 - 1853 - 1854
Woofhaag
Woofhaag (Nederlands: Wolfhaag) ies 'n buurtsjap van Vaols in 't utersjte zuudoaste van Nederlands Limburg. Haag in de naam beteikent hègk es besjerming rónd 'n terrein (tege wolve?). In de buurt zint miè veldname te vinge mèt haag d'r in: Volserhaag, Knopshaag en Reutershaag. De beboewing van 't gehuch ies gelege rónd de waeg Woofhaag, de Gemmenicherwaeg, de Meelenbroekerwaeg en de Sjöttebergswaeg op de grens mèt 't Belsj. Hie bevingk ziech 'ne grenseuvergank nao 't Belzje Gemmenich op 'n huègde van 275m bove AP. In 2003 wone d'r 110 luuj.
1851
Gebore
thumb|right|150px|Joannes Benedictus van Heutsz, gebaore op 3 fibberwarie 1851.
Woofhaag
Gesjiedenis
In de 14e ièw weurt Woofhaag geneump vanwege accijns, die betaald zint gewore door de gebreursj de Wolfhagen aan de abdij Burtscheid in Burtscheid in (Aoke).
1851
Gesjtorve
thumb|right|150px| Louis Daguerre, gesjtórve op 10 juli 1851.
Árse
Árse (Nederlands: Arcen) is 'n dörp in de geminte Venlo. 't Telt 2.479 inwoeners (2016) en is veural in de zomer hiel sterk gerich op toeriste. Dan verblieve daor doezjende minse op de bungalowparke en campings in de umgaeving. Árse kenmerkt zich door 'n historisch waerdevol centrum, met 'n promenade en terrasse direk naeve de Maas. Òk de kastielgaerd, likeurbrennerie 'de IJsvogel' en 't thermaalbaad trekke de nudige luuj 't ganse jaor daor. 't Thermaalbaad is zelfs ein Pruus Kurort: 'Bad Arcen'. Det thermaalbaad leet beej 't alde kloester St. Paul dat afgebraoke is gewaore. Daor is òk 't Franz Pfannerhoes waor hiël dök moeje konserte gegaeve waere. Kórt beej de grens met Pruse leet 't einige dubbelfort van de Fossa Eugenia dat de Spanjaarde van de Rien naor de Maas hebbe gegrave in de 17e ieëw. Saer 2010 huuërt 't dörp biej de geminte Venlo.
Biej Árse stiet òk de Hertog Jan-broewerie.
Grwat Bergem
Grwat Bergem (Nederlands: Groot Berghem) is 'n buurtsjap van Ulesjtraote in Zuud Limburg. Tegewoordig is 't ein in 't noordweste van Ulesjtraote gelaege wiek mèt 150 inweunersj. De naam kump van berg en heim, dat wies nao 'n ouw bewoning op 'ne berg. Vlakbie lik 't Vljekkerveld (Vliekerveld) en de wiek Vliek. 't Gehuch Klein Bergem bevingk zich in 't zuud-waste van Ulesjtraote.
Oost Gelre
frame|Ligking vaan Oost Gelre in Gelderland Oost Gelre is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, in d'n Achterhook, mèt 'n oppervlak vaan oongeveer 90 km2 en (per 1 juli 2006) 30.006 inwoeners. De gemeinte umvat de kerne Eefsele, Groenlo, Harreveld, Lichtenvoorde, Lievelde, Mariënvelde, Vragender, Zieuwent en Zwolle. 't Gemeintehoes steit in Lichtenvoorde.
De gemeinte Oost Gelre oontstoont in 2005 oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Groenlo en Lichtenvoorde. De gemeinte hètde iers nog Groenlo, meh in 2006 kaom de naom Oost Gelre in gebruuk.
D'r Roare
D'r Roare (Nederlands: Raren) ies 'n buurtsjap van Vaols in 't utersjte zuudoaste van Nederlands Limburg. De naam kump van rade, wat ontginning, gerooide plek beteikent. De beboewing liek langs de Roarendersjtraot, de Meelenbrokerwaeg en de Lange Boswaeg. 't Gehuch huèrt bie de parochie St. Paulus- Vaols same mèt de buurtjap Volsbroch, die vlakbie liek.
.
Luiperbaek
De Luiperbaek (Nederlands: Luiperbeek) is 'n ziebaek op de lènkeroever van de Gelaenbaek, die 't Zuid-Limburgse heuvellandj van zuid nao noord doorsjtruimp. De Luiperbaek óntsjprink in de landjelike omgaeving tösje Klömme en Wienandsjroaj. D'r is mèr ein klein gedeilte van de baek zichbaar en meistal sjteit ze ouch nog druig. Óngerwaeg nao de móndjing in de Gelaenbaek sjtruimp de baek door 't dörp Weusteraoje, wo ze euverdèk is en zich in de veurtuine van de hoeze bevundj.
Lóm
thumb|right|Kèrk van Lóm Lóm of Lòm (Nederlands: Lomm) is 'n dörp in de geminte Venlo. 't Telt 1.015 inwoeners (november 2011). 't Dörp is 't kleinst van de gemint, en daormei ien van de rustigste plâtse mit as groetste bedrievigheid 't industrieterrein 'De Spikweien', det op regionaal nivo werk verschaf aan ongeveer 800 luuj. Verder is 't aafwisselende landschap rondum Lòm zeker de meujte waert. 't Gezelligst is 't in Lòm rond Vastelaovend, wannier ok vuul minse van boete Lòm daor d'n Vastelaovend komme viere. Tot 2010 huuërde 't bie de geminte Árse en Velde.
Kultusplaat oét Midde-Iezertied
In Lóm zien in 2008 reste gevonde van 'n kultusplaat oét d'n Midde-Iezertied. In Nederland zien vondste oét die prehistorische periode zeldzaam.
Chrodoara
Chrodoara of Oda van Amay waor 'ne hèllige die laefde in d'r 7de - 8ste ieëw. Zie haet de Abdie van Amay opgerich.
Scherpenzeel
frame|Ligking vaan Scherpenzeel in Gelderland Scherpenzeel (Wes-Veluws: Sjaarpezeel of Schaarpezeel) is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, in de Gelderse Vallei, aon de grens mèt Utrei, mèt 'n oppervlak vaan 13,84 km2 (daovaan 0,03 km2 water) en (per 1 januari 2007) 8940 inwoeners. Binne de gemeintegrenze ligk wijer e deil vaan de naobersjap Moorst.
1852
1849 - 1850 - 1851 - 1852 - 1853 - 1854 - 1855 1852 (MDCCCLII) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'nen donderdaag op de Gregoriaanse kalender.
Scherpenzeel
De naom Scherpenzeel is te verklaore es "sjerpe zaol", boemèt me "börch" of "versterking" meint. Scherpenzeel waor 'ne sjans op de grens vaan Gelder en 't Stiech. Bij 't pläötske steit 't Hoes Scherpenzeel, wat in de veertiende iew veur 't iers weurt geneump en 't bezit waor vaan de hiere vaan Scherpenzeel.
1852
Gebäörtenisse
thumb|left|130px|Eësjte poszegel in Nederlandj. thumb|170px|De Cruquius, ein van drie gemale womit de Haarlemmermeër dreuëggemale wirt.
Gebore
thumb|left|150px|Antoni Gaudi, gebaore op juni 1852. thumb|right|150px|Henri Becquerel, gebaore december 1852.
Gesjtorve
thumb|right|150px|Louis Braille, gesjtórve op 6 jannewarie 1852.
De Hei (Mezeik)
Schootsheide of de Hei ies 'n buurtsjap van Nerotere in de gemeinte Mezeik in Belsj Limburg. Aan de Oter of Bosbeek, in de buurt van de Neerwatermeule, sjteit 'n Lourdesgrot mèt baekapel oet 1932. In 'n Mariapark, oet 1939, daotegeneuver bevinge ziech  sjtasies, 'n calvarie, 'n kapel mèt 'ne piëta en heiligebeelde van Maria van de zeve weeë en Theresia van Lisieux.
Planetoïed
'n Planetoïed of asteroïed is e planeetechteg objek wat in 'n baon um de zon drejt meh kleinder, dèks väöl kleinder is es 'n planeet. In 't zonnestèlsel bevinde die ziech veural tösse Mars en Jupiter. Woersjienelek zien ze oontstoon es stökker materie die bijein de massa vaan 'n planeet höbbe meh door de zwuurtekrach van ander objekte (beveurbeeld 'n groete planeet wie Jupiter) neet tot 'ne bol kóste klóntere en in kleiner bölkes gestold zien. Väöl kleinder asteroïdes verraoje door hunne vörm evels tot ze brokstökker vaan groeter objekte zien.
12 april
Heiligedaag van paus Julius I
Dütsj Lemieësj
thumb|300px|Vakwerkhaof in Duutsj Lemieësj Duutsj Lemieësj (Officieel: Lemiers) huèrt bie de gemeinte Aoke in Duutsjland. 't Gehuch ies gelege aan noordkant van de Senserbach, de grensbeek mèt Duutsjland. Aan de Senserbacherwaeg op de nummersj 218 en 219 liegke veurmalige ouw boerderieje. Ouch bevingk ziech hie de ouw oliemeule van G'n Hoes (kesjtièl Lemieësj). Nederlands en Duutsj Lemiers were mèt ein verbónge door 'n brökske euver de Senserbach. Ander name zint: Senserbach en Selzerbach.
De Orsbacher Pütz vörmp hie 'ne groate viever (Orsbacher-Pütz-Weiher).
De Husjeberg
De Husjeberg (Nederlands: Hussenberg) is 'n buurtsjap van Gäöl in de gemeinte Meersje in Zuud Limburg, gelaege noord-wastelik van Sniedersberg
De hoezer ligke op 'ne berg. 't Zörgcentrum veur bejaarde, dat zich hie bevingk, hèt Ave Maria.
Vereiniging
Buurtvereiniging Hussenberg
11 april
11 aprèl is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 101en daag vaan e gewoen jaor en d'n 102e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 264 daog. In de Roems-Kathelieke Kèrk is dit d'n heilegedaag vaan Stanislaus.
Terlinden
Terlinden is e gehuch va g'n plaatsj Gebrook i g'n gemingde Heële. 't Litt drèk t'n weste va Nuuj-Lotbrook, teënge de Gelingbaak aa.
Sjeepsmotor
Eine sjeepsmotor deent veur 't aandrieve van ein watervaartuug (sjeep, beut, ongerzeebeut). 't Vermoge weurdj mit de vulgraod van'ne motor geregeldj. De sjnelheid mit 't toeretal.
Saorte sjeepsmotore
De motore kinne zeen oetgeveurdj es (binnenbaordmotor) of es (boetebaordmotor). Biej binnebaordmotore weurdj 't drejmoment euver ein sjroefas nao de sjeepssjroef of de hydrojet-aandrieving euver gebrach. Biej lóchkössevaartuge weurdj de propellor aangedreve, dae door lóchverplaatsing 't vaartuug aandrief.
MVV
MVV Mestreech (officieel sinds 2011 Maatschappelijke Voetbalvereniging Maastricht, vaanaajs Maastrichtse Voetbalvereniging; in de volksmoond us MVV'ke) is 'n ierstedevisievoetbalclub mèt es toesbasis Mestreech. De club is opgeriech in 1902 es MVV'02, meh oontstoont in häören huidege vörm in 1978, aonvaankelek es aofsplitsing vaan de mojervereineging. Sinds 1961 speult MVV in De Geusselt, daoveur vaanaof 1911 in De Boschpoort.
MVV heet jaorelaank in de ieredivisie vaan 't Nederlands voetbal gespäöld, meh degradeerde in 2000. In de jaore denao kaom de club, wie wel mier betaold-voetbalclubs, ouch nog in groete financieel probleme. Dat brach de Mestreechse börgemeister Gerd Leers oetindelek in 2003 detouw de gemeinteleke subsidie aon MVV te stoppe. De financieel probleme hele aon, wat tot angs veur faillissemint leide. In 2010 woort de sjöld gesaneerd, boenao de club esnog 'n financieel injectie vaan de gemeinte kraog. Wel mós MVV 't seizoen 2010/11 mèt ach punte aoftrèk beginne, 'n straaf vaan de KNVB veur financieel wanbeleid. In de jaore vaan financiëlen tegeslaag góng 't ouch sportief zier oondermaots; de lèste jaore späölt MVV ieder in de subtop of middemoot. Toch deit 't nog wel dèks aon de naocompetitie mèt.
Rizzeltaote sinds 1958
Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke.
Sjeepsmotor
Grote sjeepsmotore
De belangriekste boewers op dit moment zeen:
Klein sjeepsmotore
Daovan zeen op dit moment de belangriekste:
Anger meugelikhede
Dao zeen heel grote sjepe, veural marinesjepe, die waere aangedreve door eine nucleaire reaktor, dao in gebeurtj eigelik 'tzelfdje es in ein kerncentrale. Door middel van eine kernreaktor weurdj wermte gemaaktj die weurdj door water gekeuldj, daodoor ontsjtuitj sjtoum, en dae sjtoum drieftj ein sjtoumturbine aan. Den kan door de sjtoumturbine via eine tandjwielkas de sjeepssjroef waere aangedreve, of eine generator, wobiej de opgewekdje sjtroum weurdj gebroektj om de sjeepssjroef elektrisch aan te drieve. Dit type sjepe veltj onger de turbine aangedreve sjepe. Ein paar veurbeeldje zeen de grote Amerikaanse vleegdeksjepe, en de Amerikaanse en Russische ongerzeebeut.
10 april
10 aprèl is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 110en daag vaan e gewoen jaor en d'n 101e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 265 daog. In de Roems-Kathelieke Kèrk is dit d'n heilegedaag vaan Magdalena vaan Canossa.
Koh-I-Noor
D'r Koh-i-Noor of Kohinoor is 'ne diamaant van 109 karaat aafkomstig oet India. D'r diamaant kieëm in 't bezit van köningin Victoria en is ene van de kroeënjuwele van 't Verenigd Koninkrijk. "Koh-i-noor" is Perzisch vör Berg van Leech.
Neerijnen (gemeinte)
Neerijnen is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, in de Betuwe, mèt 'n oppervlaakde vaan naoventrint 70 km² en zoeget 12.000 inwoeners. De gemeinte Neerijnen umvatde de dörper Est, Haaften, Heesselt, Hellouw, Neerijnen, Ophemert, Opijnen, Tuil, Varik en Waardenburg. 't Gemeintehoes stoont in Neerijnen, allewel tot dörper wie Haaften, Ophemert en Waardenburg belangriek groeter zien.
Humkove
thumb|left|300px|Haof in Humkove Humkove (Nederlands: Humcoven) is 'n buurtsjap van Ulesjtraote in Zuud Limburg, gelege aan en rónd de waeg tösje Meersje en Kesjtjel Vliek. Aan de weskant bevingk zich de Bieseberg. In de 17e jew weurt 't gehuch es Heymcoven betiteld. De naam zou óntsjtange zin van de haof van Heimo. In 2003 tèlt 't 45 inweunersj. Langs 't Humkoverveld sjtruimp de Watervalderbaek
Neerijnen (gemeinte)
De gemeinte ligk veur e deil in de Tielerweerd en veur e deil in de Viefhierelen. Ze oontstoont in 1978 oet 'n fusie vaan de gemeintes Haaften, Ophemert, Est en Opijnen, Waardenburg en Varik. 'n Gemeinte Neerijnen heet 't daoveur dus noets gegeve; de naom waor veural gekoze um de fusiepartners oonderein neet te beveurdeile. Op 1 jannewarie 2019 góng de gemeinte Neerijnen mèt Geldermalsen en Lingewaal op in de nui fusiegemeinte West Betuwe.
Rheden
frame|Ligking vaan Rheden in Gelderland Rheden is e versteidelek dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, op de Veluwe, mèt 'n oppervlak vaan 84,39 km2 (daovaan 2,60 km2 water) en (per 1 januari 2007) 43.851 inwoeners. Neve Rheden besteit de gemeinte oet de kerne Dieren, Ellecom, Laag-Soeren, Spankeren, De Steeg en Velp. 't raodhoes steit in De Steeg.
In Rheden steit 'n laat-gotische kèrk mèt romaansen torie oet de twelfde iew. De naom Rheden kump vaan Rheton, wat "plaots boe 't reet greujt" beteikent. In vreuger tije waor Rheden e sjoutamb; in 1753 kaom 't amb Velp bij Rheden. Rheden waor tot in de twintegste iew e boeredörp, meh veural nao d'n oorlog greujden 't oet tot 'n veurstad vaan Arnem.
MHAL-sjtrieëk
D'r MHAL-sjtrieëk is 't sjtedelèk kerngebied van de Euregio Maas-Rien tösje de sjtaej Mestreech/Haeële - Aoke - Luuk - Hasselt/Genk.
Jean Del Cour
thumb|Monument oet 1911 mèt borstbeeld van Del Cour Jean Del Cour, Hamoir 1631 - Luuk 1707 waor 'ne Luukse barokke beeldhouwer, dae bekaand sjtèèt es d'r beeldhouwer dae de barokke beeldhouwkeuns in Luuk introduceerde. E wert besjoewd es d'r beroemste vertegenwoordiger van die sjtielperiode in Wallonië. D'r zeunt ooch waerke va Del Cour te vinge in de Mestreechse Sintervaoskèrk en SleveVrouwkèrk en in Hasselt in de VirgaJessekèrk.
MHAL-sjtrieëk
'n Historisch grensgebied wie d'r MHAL-sjtrieëk is gèèn grensgeval van oondergesjikt lokaal-anekdotisch belang, want in 't waeltdèèl Europa, dat zoeväöl naties op z'n groondgebied haat en däör zoeväöl grenze wert gesjnaeje, make grensgebiede 'n neet te verwaarloze dèèl van 't totaal oet.
Jean Del Cour
Biografie
Del Cour is gebaore in Hamoir, dat in dae tied hoeërt bie 't preensdom Stavelot-Malmedy. E verbleef bekaans 10 jaor in Italië en väöral in Rome en is beïnvloed dör Bernini. Sommige bronne zègke dat Del Cour 'ne lieërling van Bernini waor, mae dat is neet zieëker. Zieëker is waal dat Del Cour ingesjraeve waor in de prestigieus Academia di Santa Luca. In 1660 installeerde Del Cour zich in Luuk an de Rue Soeurs Hasque. Hie is e ooch in 1707 gesjorve.
Del Cour makde in Luuk o.m. de volgende mèèsterwerke:
Gallery
Bie gelegenheid van d'r 300ste verjaordaag va z'n sjtervensjaor is 'n expositie ingericht die an Del Cour gewiejd is, in de Barthelomeuskèrk in Luuk.
Bronne
Nederlandse, Fraanse wiki en Dagblad de Limburger 30 oktober 2007
Amazone
't Begrip amazone kin verwieze nao:
Brennieëtel
thumb|250px|De brennieëtel De brennieëtel (brandnetel) is 'n inheemse plaant oeëvan 't in d'r Euregio Maas-Rien twieë saoërte gèft: de groeëte (Urtica dioica) en de klèng (Urtica urens). De groeëte brennieëtel is hieël riek an minerale en vitamine A en C.
Sóp
Van de jong blajjer, en later in 't jaor de köpkes, kan me 'n sóp make mèt 'ne liter bouillon, 'ne erpel in blökskes, 'n klèng un gesjnipperd. Es aal gaar is, twieë haampfele gesjnae brennieëtelblajjer d'r bie doeë en nog 'n paar minute laote gare. Daonao de sóp purere mèt d'r sjtaafmixer of dör de passe-vite drieje.
Verlichting artrosepieng
Lichte artrosepieng in de gewrichte van de heng wert evvel tiedelek verlicht es me zich an 'n brennieëtel gebraand haat.
Indicator
Brennieëtele zeunt 'ne indicator va rieke en vruchtbare groond.
Overbetuwe
frame|Ligking vaan de Overbetuwe in Gelderland Overbetuwe is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, in de Betuwe, mèt 'n oppervlak vaan 115,18 km2 (daovaan 5,59 km2 water) en (per 1 januari 2007) 43.154 inwoeners. De gemeinte besteit oet de dörper en gehuchter Andelst, Driel, Eimeren, Elst, Hemmen, Herveld, Heteren, Hollanderbroek, Homoet, Indoornik, Keulse Kamp, Lakemond, Lijnden, Loenen, Oosterhout (gedeeltelijk), Randwijk, Reeth, Slijk-Ewijk, Snodenhoek, Valburg, Wolferen en Zetten. 't Gemeintehoes steit in Elst; in Andelst is e hölpsikkertariaot.
De gemeinte Overbetuwe is in 2001 oontstande oet samevoging vaan de aw gemeintes Elst, Heteren en Valburg. Bij de eigeleke Overbetuwe huurt boete dees gemeinte ouch de gemeinte Lingewaard.
Lucia Geurts
Lucia Geurts, Schiedam 1947, sjtudeerde Nederlands - bievak dramaturgie - in Leide. Ze wèrkde dao o.a. bie de Leidse Courant es eindredacteur van de zaoterdègse cultuurpagina.
In 1982 verhuusde Geurts nao Eèsde. Saer doe wèrkt ze es publiciste. Ze sjreef o.a. theaterväörbesjouwinge en -recensies väör 't universitèètsblad Observant en 't Limburgs Dagblad. Van 1990 tot 1996 waor ze hoofdredacteur van d'r maondelèkse culturele agenda UIT in Mestreech. Ze waor initiatiefnaemster van 't KOM (Kultureel Overleg Maastricht), oeëin hos alle Mestreechse cultureel insjtèllinge bie-èè kaome. Ooch sjtong Geurts an de weeg van 't Parcours, d'r uitmarkt va Mestreech. Van 2003-2007 recenseerde ze veur L1 radio (Balkon van Limburg) theatervoorstellinge va professionals en amateurs. Es free lance publiciste en communicatiedeskundige wèrkde zie veur o.a. theaterensemble Het Vervolg, LSO, Gemèngde Mestreech, Theater an 't Vriethof, Studium Generale, Universitèèt Mestreech en 't Academisch ziekenhoes Mestreech. Ze makde live interviews mèt o.a. Frits Bolkestein, Nelleke Noordervliet, Jim de Groot en Paul Hoes, Gustav Ernst, Mieneke Bakker e.a. en presenteerde programma's över lètterkunde. Lucia Geurts wèrkt noe op de aafdeling Communicatie & Relatiebeheer van de Universitèèt Mestreech.
1853
1850 - 1851 - 1852 - 1853 - 1854 - 1855 - 1856
Gebäörtenisse
thumb|rechts|200px|'t Bezeuk van Perry aan Japan.
thumb|right|150px|Sjpaorlien Mesjtreech-Aoke sjtamp oet 1853.
Gesjtorve
thumb|right|150px| Friedrich Wilhelm August Fröbel, gesjtórve op 21 juli 1853.
Putten
frame|Ligking vaan Putten in Gelderland Putten is e groet dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, op de Veluwe, mèt 'n oppervlak vaan 87,45 km2 (daovaan 2,42 km2 water) en (per 1 januari 2007) 23.024 inwoeners. Binne de gemeintegrenze ligke gein echte ander kerne, meh Putten heet wel e good bevolk boetegebeed, wat besteit oet de naobersjappe Bijsteren, Diermen, Gerven, Halvinkhuizen, Hell, Hoef, Huinen, Koudhoorn, Krachtighuizen, Steenenkamer en Veenhuizerveld.
Historie
Putten weurt in 855 veur 't iers geneump, es Puthem. De dörpskern oontsteit op de plaots boe de kèrk gestiech weurt, midde tösse de väöl naobersjappe. De landerije zien 't bezit vaan de kloesters Abdinckhof, Elten en Werden. Aon 't ind vaan de zestiende iew trejt hei de reformatie in; Putten zal vaan e katholiek 'n orthodox protestants dörp weure. In 1944 veurt de SS in Putten 'n razzia oet. Nao d'n oorlog blijf Putten e boeredörp, al weurt 't toerisme ummer belangrieker.
Blokbreker
thumb|Mergele beeld van 'ne blokbreker veur de Geulemergroeve aan de [[Geulemerberg]] 'ne Blokbreker waor de man, dae in de gank van de berg 'ne groate blok mergel, de sjtool, oetbrook mèt de bedoeling um dao later mergelblök van te zaege. Van dees blök woorte hoezer geboewd. Vreuger gebeurde 't loshakke van de sjtein mèt 'ne biel, nog te zeen aan de weiervörmige sjpore langs 't plafón of moer in de mergelgrot. De later gebruukde sjtoatbeitel gaof korte en rechte sjpore. 't Blokbreke weurt allewiel nog allein in Sub gedoon, daorum ies oes de Subermethode bekènd en zint ander methodes onzeker. Ter herinnering aan 't beroep van blokbreker, dat bekans oetgesjtorve ies, sjteit veur de ingank van de Geulemergroeve in Geulem 'n mergele beeld van 'ne blokbreker.
Subermethode
Hie volg de besjrieving van de Subermethode. Um 'ne sjtool oet te breke in 'ne blinne gank in de berg woort begoes mèt 't make van 'n gleuf op manshuègde. Dat waor 't "kale". De gleuf zelf, zoan 83 cm breid en 5 cm hoag, heesj de "heuj". Daonao woort 'n twiède verticaal gleuf of pilaervaor langs de ziekant gemaak mèt de opzatzaeg. 't Make van de lange vertikale vaor aan de ander zie van de ièrsjte blok gebeurde op dezelfde meneer, oetgedeep tot op de vloer. De ónderheuj ies 'n horizontaal gleuf op kneehuègde. Noe zoot de sjtool allein nog aan de achterkant vas. 't Boveste deil, 't sjaap, woort noe 't ièrsj weggehaold mèt hölp van iezere wigge en 'ne veurhamer. Mèt 'n breekiezer woort 't nao veure gekiep: 't zgn sjaap trèkke. 't Óndersjte deil van de sjtool, de kas, waor noe te bewèrke, vanoet de plaats woa ièrsj 't sjaap zoot. Noe ging me kassjtoate. Mèt beitel en zaeg woort aan de achterkant 'n sjleuf gekap. Op 't lèts woort mèt 't houwe van 'n wig op vloerhuègde de ganse sjtool vrie gemaak, dae noe gebroke koes. Dit waor 't zjwoarste werk. De volgende sjtool waor gemekkeliker vrie te make, umdat hae aan de achterkant bereikbaar waor. Zoane sjtool heesj "piksjtool" vanwege de ing ruumde woa-in de blokbreker noe moos wèrke. 't Opvange van de sjteul gebeurde op 'n laog mergel, zoadat 'r neet doormiede zou breke. Meistal woorte 7 sjteul op 'n gankbreidte oetgebroke.
Aafmeting
De aafmeting van zoane sjtool ies in de lètste ièwe verkleind tot gemiedeld 80 cm hoag en 50-60 cm breid. Um te veurkómme dat mèt 'ne mergelblok verkièrd geboewd zou were (tege de draod) maakde de wèrkman 'n teike op de blok um aan te geve wie de blok in de berg hou gezete. 't Verveur in de berg ging mèt kar en paerd. Mèt de blokzaeg woorte de sjteul tot blök gezaeg.
Loan
De blokbreker woort oetbetaald aan de hand van 't aantal blök wat 'r hou geproduceerd. Daovan maakde hae veur ziechzelf aanteikeninge, die noe nog te zeen zin in de grotte.
Trevia
Óp 't Belsj is 'ne Blokbreker ieëmes dae óp däörsjlaaggaevende momaente ideeje van 't Vlamsj Blok, dat z'ne naam nao 'n veroordeling es rascistische partiej verenderde in Vlaams Belang, óp 'n creatief meneer minder aantrèkkelek makt väör de bevolking.
Brón
brón: Ton Breuls: Mergelgrotten het onbekende landschap van Limburg, 1994
Aod Lemieësj
thumb|right|Karolingisch zaalkèrkske van Aod Lemieësj Oud Lemieësj (Nederlands: Oud Lemiers) ies 'n buurtsjap van Lemiers in de gemeinte Vaols in 't heuvelland van Zuud-Limburg. Dees ouw dörpskern van Lemiers liek zudelik van de grensbeek, die de grens vörmp mèt 't in Duutsjland gelege Duutsj Lemieësj. De naam van de beek ies de Senserbach.
't Oud dörp
In de ouw kern bevinge ziech versjillende bezeenswaerdig geboewe. De Katharinakapel ies 'n Karolingisch zaalkèrkske mèt expressionistische moersjilderinge, die in 1978 gemaak zin door Hans Truijen. 't Kèrkske ies geboewd van zand- en breuksjtein. Vlak in de buurt sjteit 'ne grenssjtein mèt 'ne adelaer, 't waope van Aoke, d'r op.
Taeves liek hie 't mèt grachte umgeve Gen Hoes of kesjtièl Lemiers, dat in de 17e ièw herboewd ies op de fundamente van 'n mieddelièws adellik hoes.
't Sjtómmeveldsje
't Sjtómmeveldsje (Nederlands: Stommeveld) is 'n buurtsjap van Gäöl in de gemeinte Meersje in Zuud Limburg, gelaege tösje Sniedersberg en Mwórveld. Vlakbie bevingk zich de hellingbösj de Sjieversberg.
Op de Sjieversberg sjteit de villa Sjieversberg, woa Felix Rutten (sjriever Nederlandse en Limburgse literatuur) en Marie Koenen (sjriefster euver o.m. Limburg) höbbe gewoond in de jaore 20 van de 20e jew.
1901
1898 - 1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 1901 waor e gewoon jaor wat begós op dinsdaag. 't Waor 't eerste jaor van de twintigste eeuw. 't Kump euverein mit 't jaor 1355 oppe Armeense kalender, 1898 – 1899 oppe Ethiopische kalender en 4602 – 4603 oppe Chinese kalender.
Nobelprieze
Alfred Nobel, dee in 1896 waor gestorve, had in zie testamint bepaold tot zie fortuin gebruuk mós weure veur diverse prieze, touw te kinne aon lui die ziech veur de minsheid hadde verdeenstelek gemaak. De Nobelprieze zouwe oetgreuje tot de mies prestigieus prieze die 't in de wetensjap, kunste en politiek gief. In 1901 woorte ze veur 't iers oetgereik.
Pisblóm
thumb|250px|Paersjblom mèt kèttekroed. De pisblóm of piesbloom (Taraxacum officinale) ies 'n inheemse plant oet de composietefamilie (Asteraceae). Ze kump hièl algemein veur in graas en weie. Ze haet väöl Limburgse volksname zoa es: Paersjbloom, Kniensvoor, Luusblóm, Zoermèlk, Gal, Kèttingblóm, Lintblóm, Kèttekroed en Molsjla.
Kènmerke
De bloom ies eigelik 'n verzameling van ganse klein lintbleumkes. De kleur ies geel. De sjtengel ies hol, glad en haet gein blaar. Ze ies gevöld mèt "mèlk"saap. Deze sjtengel greujt oet 'n blaadrozet, woavan de blaar deep ingesjeje zint, wat de naam lièwetand verklaort. De penwortel ziet deep in de grónd. Umdat de plant es ónkroed weurt gezeen, moet de wortel gans oetgesjneje were andersj greujt ze wir oet tot 'n nuuj plant.
Gebruuk
Kèttekroed zint de blajer van de piesbloom. Kèttekroed ies riek an vitamine A, B en C en bevat ouch väöl minerale: kalium, calcium (173 mg/100 g), fosfor, magnesium (36 mg/100 g) en iezer (3,1 mg/100 g). De jong blaedsjes sjmake good, zint bloodzuverend en me kènt ze in de sjla (molsjla) doon.
Oude IJsselstreek
frame|Ligking vaan de Oude IJsselstreek in Gelderland Oude IJsselstreek is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, in d'n Achterhook, mèt 'n oppervlak vaan 137,87 km2 (daovaan 1,40 km2 water) en (per 1 januari 2007) 40.075 inwoeners. De gemeinte umvat de kerne Bontebrug, Breedenbroek, Etten, Gendringen, Heelweg-Oost, Heelweg-West, Megchelen, Netterden, Pol, Rafelder, Silvolde, Sinderen, Terborg, Ulft, Varsselder, Varsseveld, Veldhunten, Voorst, Warm, Wieken, Westendorp, IJsselhunten en Ziek. Raodhoezer stoon in Gendringen en Varsseveld.
De gemeinte is in 2005 oontstande oet 'n fusie vaan de opgeheve gemeintes Gendringen en Wisch. Ze is geneump nao de reveer d'n Oude IJssel, dee door 't groondgebeed vaan de gemeinte löp.
Hier
Hier (officieel Nederlands: Heer) is e dörp/sjtadswiek in de gemeinte Mesjtreech, oostelik vân Wiek en zuijelik vân Amie. Besjèrmhier vân 't dörp is de Heilige Petrus, aan wae 'n bezeensweerdege neo-gotische kèrk gewijd is (ingewijd 1905).
left|thumb|'t Raodhoes in HierIn vreuger tije vörmde Hier same mèt noordelek Keer de hierlekheid, later gemeinte, Hier en Keer. Die woort in 1828 opgeheve: noordelek Keer góng same mèt zuijelek Keer (Cadier), en Hier woort 'n gemeinte op zich. De gemeinte bleef besjtaon tot 1 juli 1970. Ze leep tot aan de bebouwing vân Amie en Wiek (en hinderde Mesjtreech daodoor in ziene greuj). Tege de annexatie vân 't dörp zien acties gevoord zoewie Hier blijf Hier.
Hier haet 'n eige dialek (zuug Hiersj), wat op wezelike punte vân 't Mesjtreechs aafwiek. Zoe ligk 't ten ooste vân de Panninger Linie en weure de vocale neet laank getrokke.
Waope
De gemeinte Hier had e vrij uniek 'dreidóbbel' waope (sjèld in sjèld in sjèld), wat op 13 aprèl 1889 door d'n Hoege Raod vaan Adel verliend woort en ziech zoe liet umsjrieve:
Hier en Keer had e waope vaan keel mèt 'ne sleutel vaan goud. Es vrij riekshierlekheid moch 't d'n adeleer vaan 't Duits Riek veure. Dit zuut me dus in de klein sjèldsjes trök. Sint-Pieter is de plaotseleke parochieheilege; Sintervaos is aofgeleid vaan 't gelieknaomeg stif in Mestreech, boe Hier kèrkelek oonder veel.
Historische inwoenertalle
(logaritmische sjaol; x1830=100)
Greun: Gemeinte Hier Leechgreun: Hier es stadsdeil vaan Mestreech Blauw: Provincie Limbörg
Oldebroek
frame|Ligking vaan Oldebroek in Gelderland Oldebroek is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, op de Veluwe, mèt 'n oppervlak vaan 98,85 km2 (daovaan 1,22 km2 water) en (per 1 januari 2007) 22.801 inwoeners. Neve de hoofplaots Oldenbroek besteit de gemeinte nog oet de dörper Bovenveen, Eekt, Hattemerbroek, Kerkdorp, 't Loo, Mullegen, Noordeinde, Oosterwolde, Posthoorn, Voskuil en Wezep.
Historie
De naom Oldebroek is minder doorziechteg es ze liek. In de middeliewe hètde de plaots Hollanderbroek. Ze waor naomelek 'n Hollandse kolonie die hei in de late twelfde iew, nao 'n euverstruiming, gevesteg woort. Oldebroek oontwikkelde ziech in de volgende iewe tot vèsserij- en landbouwdörp.
Maaslandse sjtiel
De  Maaslandse sjtiel ies 'ne regionale boewsjtiel, dae veural in 't Maasland, tösje Dinant (Belsj) en Venlo (Nederland), in de provincies Name, Luuk, Belsj Limburg en Nederlands Limburg woort toegepas.
Terneuzen
Terneuze (officieel: Terneuzen) is 'n plaots mèt steidelek karakter en gemeinte in de Nederlandse provincie Zieland, in de landstreek Ziews-Vlaondere. De gemeinte Terneuzen is de groetste vaan de provincie, mèt tösse 55.000 en 56.000 inwoeners. 't Oppervlak bedraag 318,04 km². Terneuze umvat sinds de lèste gemeinteleke herindeilinge de plaots Terneuze en de stedsjes en dörper Axel, Biervliet, Hoek, Koewacht, Overslag, Philippine, Sas van Gent, Sluiskil, Spui, Westdorpe, Zaamslag, Zandstraat en Zuiddorpe.
Maaslandse sjtiel
Binne de Maaslandse boewsjtiel volg nao de maasgotiek (13e, 14e en 15e ièw) de maaslandse renaissance (16e en 17e ièw) en de maaslandse barok (18e ièw) es boewfenomeem in diet gebeed. De boewsjtiele zint neet ummer precies aan te geve umdat veural in de baroktied ouch sjtielelemente oet de Maaslandse renaissance herhaold woorte.
Stein
Stein is 'n plaats en ein gemeinte in zuidelik Nederlands Limburg. De gemeinte haw op 1 februari 2016 25.039 inwoners; 't oppervlak bedreug 22,62 km². De plaats Stein haw in 2014 11.075 inwoners. De have van Stein weurt op 17 december 1935 in gebruuk genómme.
Kerne
Dörper, gehuchte en buurtsjappe in de gemeinte:
The Beatles
The Beatles zien de meis succesvolle en belangriekste popgroop oet de historie vaan de popmuziek. Wereldwied höbbe ze in de jaore '00 naoventrint 1,1 miljard plaote verkoch.
Stein
Dialek
Karakteristiek veur 't dialek (Steins) in de gemeinte, o.m. in Stein, Berg aan de Maas en Uermend, is de rollende r. Dit is aevel nog neet zoa lank zoa: róndj 1900 woar ze nog euveral op 't Limburgs platteland te huuëre. Aan d'n angere kèntj laote noe ouch de jóngere in Stein de rollende r valle.
Kliè
Kliè, klieë of klaver ies 'n plant oet 't gesjlach Trifolium (v. Lat. tri = drie, folium = blaad), oet de Vlinderblomefamilie. De blaar zint driedeilig en de blome höbbe bolvormige of lankwerpige köpkes. De kroanblaar zint met-ein vergreujd. De zaodpeul ies klein mèt mer wiènig inhoud.
Stein
De Brendj van 29 oktwaber 2009
In de nach van 28 op 29 oktwaber 2009 brukt inens 'ne brendj oet in 't Steinse winkelcentrum. Waarsjienlik is de brendj begonne bie 'n Blokkerfiliaal. Al gauw wurt 't vuur grwater en grwater tot dat 't vuur 't gans winkelcentrum in zien mach hei. 'ne Daag later wurt al gauw dudelik dat de sjaaj in de tjèntalle miljoene euro's lik. D'n naeve 't aafgebrende winkelcentrum gelaege flat (De Stevel) bleef gespaard. Anton Barske, d'n burgemeister van Stein, vong de situatie jèl erg en probeerde zwoa snel meugelik nwadwinkels veur de inwoners te regele. Oeteindelik koste dees nwadwinkels pas eind juni 2010 in gebrúúk genomme waere.
Terneuzen
Stadsbeeld
Terneuze heet es veurmaoleg dörp e modèrn aonziech mèt wieneg monuminte. De waterkiering aon de Westerschelde domineert 't stadsbeeld.
Kliè
Toepassing
Klaverhoning ies 'n soort honing dae gemaak weurt van wiette klaver. Sóms mèt toevoging van honingklaver (Melilotus alubs) en/of soms ouch rolklaver (Lotus cornuculatis). De honing, dae 'ne zachte, sóms karmelechtige sjmaak haet weurt geproduceerd in Argentinië, Australië, Californië, Canada, Chili, China en Nuuj Zièland.
The Beatles
De Beatles woorte bekind en populair mèt orizjineel, meh neet pretentieus popleedsjes en raakde geassocieerd mèt hysterische tienermeidskes. Later behoorte ze tot de pioniere vaan de kunszinnege popmuziek (strouminge die later psychedelica en progrock geneump zouwe weure).
Kliè
Klavertje veer
Klavertje veer ies 'n gelöksplentsje, meh zoan veerdeilig blaad ies eigelik 'n zeldzaam mutatie van 't driedeilig blaad. Mochs se toch zoan zeldzaam exemplaar vinge, dan zou dat gelök bringe, zaet 't biegeluif.
The Beatles
De klassieke bezetting vaan de Beatles bestoont oet John Lennon (gitaar, zaank), Paul McCartney (bas, zaank), George Harrison (gitaar) en Ringo Starr (drums). Lennon en McCartney waore de kèrn vaan de groop.
Kliè
Symbool
'n Klièblaad sjteit in 't Christendom symbool veur de drie-einheid. Teves weurt 't gezeen es zinnebeeld van de zomer en veur de leefde.
The Beatles
Loupbaon
Lennon en McCartney lierde ziech in 1957 kinne en begóste 'ne band, dee nao väöl naoms- en personeelsveranderinge in 1960 definitief The Beatles geneump woort. In Liverpool, boe de jonge vaan kaome, waor 'n bleujende scene vaan rockbandsjes, die häören typische sound Merseybeat geneump woort. De Beatles begóste, wie alle bands, mèt covers vaan Amerikaanse muziek, en oondersjeide ziech deur väöl mie te covere es andere bands; zoe zonge ze ouch werk vaan girl groups.
In 1963 kaom häör ierste album oet, boevaan de singles oongeweun good verkochte. In 1964 kaome ze nao de Vereinegde Staote; de kums vaan de Beatles en de oongeluifeleke indrök die häör muziek maakde bij de jongere (Amerikaanse muziek verkoch veur e tiedsje aamper nog), wie ouch de opkums in d'nzelfden tied vaan de Rolling Stones, maakde tot me dao vaan British Invasion gong spreke.