cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Houtem (Valkeberg)
Dialek
In Houtem kalle ze 'n dialek dat bekans 't zelfde is es Valkebergs. Meh in plaats van iech, miech, diech, ies enz. zègke ze ich, mich, dich en is; i.p.v. weeg, beek, rege zègke ze waeg, baek en raege, i.p.v. hoof en poort zègke ze haof en paort; i.p.v. bösj zègke ze bosj en i.p.v. bloom zègke ze blóm.
Waope
De gemeinte Houtem kreeg op 13 april 1889 van d'n Hoage Raod van Adel 'n waope, wat zich zoa lièt umsjrieve:
Sint-Maarte is de parochieheilege; 't waope mèt de lièw is van de hière van Valkeberg, die vreuger euver Houtem heersjde. Miè gemeintes in de regio höbbe of houwe heilege in 't waope; gans in 't bezunder liekent dit waope op dat van Groonsveld (zuug dao).
Historie
thumb|right|300px|Besjermp dörpsgezich: monumentaal häöf in Sint Gerlach Houtem woort veur 't ièrsj sjriftelik vermeld in 1096. In de 12e ièw laefde de kloezenaer Gerlachus in Houtem. Hae zou later heilig verklaord were. Bie zien graaf woort e Norbertiener kloaster gesjtich. De gesjiedenis van Houtem is sjterk verbónge mèt de gesjiedenis van dit kloaster. Ièrsj waor 't e dubbelkloaster, meh tösje 1218 en 1232 vóng d'n euvergank nao nonnekloaster plaats. In 1574 woorte de kloastergeboewe door de troepe van Lodewiek van Nassau in brand gesjtaoke. Me begós èvvel metein mèt de hersjtèlwerkzaamhede. Ouch in 1655 brende e groat deil van de geboewe aaf bie aorlogsgevechte. Rónd 1706 woort 't kloaster obbenuuts opgeboewd en tösje 1720 en 1727 kaom d'r ein nuuj kloasterkèrk. Saer 1806 deit dees lètste deens es parochiekèrk. De oarsjprunkelike parochiekèrk laog in de kern Vroenhof en waor gewiejd aan d'n heilige Martinus.
In 1785 woort 't sjtif in Houtem opgehaeve. Wie de Franse Mestreech houwe veroverd, woorte de kloastergeboewe gebruuk es legerhospitaal door de Hollendersj. Op 12 april 1797 woort 't kloasterdomein mèt alle geboewe verkoch. Ièrsj waor 't landgood in bezit van de familie Schoenmaeckers, die in 1806 de kèrk es parochiekèrk gaove aan de gemeinsjap van Houtem.
In 1903 kaom 't landgood in bezit van de familie De Selys de Fanson. De veurmalige kloastergeboewe dege deens es château veur dees adellike familie. Wie Robert baron de Selys de Fanson sjtorf in 1979 leet hae 't landgood nao aan de parochie van Houtem. Door de financieel ónmeugelikheid um de geboewe te ónderhouwte raakde ze in verval. Vanaaf 1995 woorte de geboewe gerestaureerd en umgevörmp tot luxe hotel-restaurant. Saer 2003 is me weer begoes mèt 'n restauratie van de kèrk, die noe nog ummer bezig is.
Historische inwoanertalle
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Houtem Leechgreun: Houtem es óngerdeil van de gemeinte Valkeberg-Houtem (mit en zónger Brokem) Blauw: Provincie Limburg
Bezeenswaerdighede
thumb|300px|'t Raegebaogsjpiraalhoes van Hundertwasser in de Ronald MacDonald kingervallei
Dörpsvereiniginge
thumb|300px|left|170px|St. Gerlachuskèrk
Faas Wilkes
Servaas (Faas) Wilkes (Rotterdam, 13 oktober 1923 - aldao, 15 augustus 2006) waor 'ne Nederlandse vootballer. Heer weurt gezeen es eine vaan de beste vootballers die Nederland oets gehad heet.
Faas Wilkes kaom oet 'ne familie vaan verhuizers en woort opgeleid tot meubelmeker um 't bedrief vaan z'ne pa en noonk euver te numme. In 1941 debuteerden 'r bij Xerxes, wat toen ein vaan de topclubs vaan Nederland waor. Heer zouw tot 1949 bij die club blieve, al góng 'r haos veur MVV speule. Door e sjandal - MVV had de verhuizer twie trucks aongeboje es 'r bij hun zouw koume speule - lag de KNVB häöm bij MVV e speulverbod op, boenao Wilkes bleef speule veur Xerxes. In 1949 góng heer oetindelek nao Internazionale in Milaan, boemèt heer nao Bep Bakhuys de twiede Nederlandse vootballer waor dee veur geld nao 't boeteland góng. Dit lieverde häöm oetsleting vaan 't Nederlands èlftal op, aongezeen de KNVB vasheel aon amateurisme. In 1954 stapden 'r euver nao FC Valencia oet Spaanje. Intösse waor in Nederland ouch 't betaold vootbal opgeriech, wat veur Wilkes aonleiing waor um twie jaor later nao VVV Venlo te goon. Nao nog ei jaor in Spaanje (Levante, 1958/'59) góng 'r definitief trök nao Nederland, um zien carrière aof te bouwe bij Fortuna '54 oet Gelaen en teslotte tot 1964 bij zien aw club Xerxes. Nao zien vootbalcarrièr dreef heer mèt zien vrouw 'ne modewinkel in Rotterdam.
Faas Wilkes, 'ne midveur of rechsbinne, weurt algemein gezeen es eine vaan de beste spitse die Nederland oets gekind heet. Wilkes speulde 38 interlands veur 't Nederlands èlftal en scoorde dao-in 35 kier, e record wat tot 1998 (toen Dennis Bergkamp häöm inhaolde) bleef stoon. Heer waor befaomp um zien solo-acties en kapbeweginge, boebij heer laank de bal bij ziech hoolt en mierder speulers gewoen gemekelek veurbijleep. Veur Johan Cruyff waor heer 't groete veurbeeld. Same mèt Abe Lenstra en Kick Smit waor heer de inspiratie veur de jóngesverhaole euver de fictieve vootballer Kick Wilstra.
IPod
thumb|right|'ne iPod De iPod is 'ne draagbare mp3-sjpeler, wose ouch filmkes op aaf kins sjpele. De iPod is ontwikkeld door 't Amerikaanse technologie bedrief Apple.
Aveyron
thumb|Ligking van 't departement Aveyron. 't Departement Aveyron is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 12. 't Is gelaengen in 't zuje, grenzendj ane departemente: Tarn, Tarn-et-Garonne, Lot, Hérault, Gard, Lozère en Cantal. De houfstad is Rodez.
Parksjtad Limburg Sjtadion
thumb|'t Parkstad Limburg Stadion vaanoet de loch. 't Parkstad Limburg Stadion is e voetbalstadion in Kèrkraoj, in De Locht (weste vaan de gemeinte). 't Is sinds zien oplievering in 2000 't toesstadion vaan Roda JC, wat daoveur op Sportpark Kaalhei had gespäöld. In 't stadion goon 'n klein 20.000 lui. De veer tribunes höbbe allemaol 'nen aonbouw, boe-in oonder mie vergaorzaole, winkele en e hotel zien gevesteg.
Aveyron
Demografie
Lies vanne grótste tieën gemèndje in 't departement:
Parksjtad Limburg Sjtadion
Historie
Al in 't sezoen 1993/94 leep me bij Roda mèt 't idee roond um e nui stadion te bouwe. Oersprunkelek zouw dit in 1996 mote veerdeg koume. Bij de planne waor neet allein de gemeinte Kèrkraoj betrokke, meh ouch de gemeinte Heerle. Roda mós dus 'n club veur de ganse Parkstad Limburg weure; vaandao ouch de naom. Heerle eisde evels tot 't stadion binne zien gemeintegrenze zouw goon ligke, zoetot de planne neet woorte oetgeveurd. Pas in 1998 woort beslote 't nui stadion toch aon De Locht te bouwe. Nao nog get klein probleme krijg Roda dao in 1999 touwstumming veur.
Groeëte-Briegel
Historie
Groeëte-Briegel weurt veur 't iest in gesjrifte vermeld in 1222 ónger de name Brogele en Brogela. Die benaming zeen aafgeleid van 't Germaans brogilo dèt lieggelaege brook meint. Later weurt ouch de naam Groot-Breughel gebruuk.
Parksjtad Limburg Sjtadion
Historie
In september begint me mèt 't ramme vaan de paole, wat 'ne maond doort. De naam weurt in fibberwarie 2000 bekind gemaak. De bouw verlöp good en op 15 augustus 2000 kin 't stadion weure geopend mèt 'n optrejje vaan Rowwen Hèze en 'ne match tege Real Zaragoza (2-2).
Op 17 aprèl 2002 woort hei de vrundsjappeleken interland tösse Chili en Turkije gespäöld (0-2). Bij 't WK Voetbal oonder 20 vaan 2005 is Kèrkraoj speulstad veur oonder mie d'n openingsmatch (Benin-Australië, 1-1).
Lets
't Lets is de officieel taol vaan Letland en weurt door zoen 60% vaan de Letse bevolking gesproke; dat zien (bekans) alle etnische Lette. De euverege veerteg procent zien Rösse. De taol heet zoen twie miljoen sprekers, boevaan 1,3 miljoen in Letland, en is hendeg verwant aon 't Litouws, boemèt 't de groop vaan de Baltische taole vörmp. 't Estisch is neet aon 't Lets verwaant: die taol huurt tot de Finoegrische taole.
't Lets is 'n hiel flecterende taol, wie vaan de Balto-Slavische taole bekind: d'r zien twei geslachte en zeve naomvalle (nominatief, genitief, datief, accusatief, instrumentalis, locatief en vocatief).
De drie belaankriekste dialekgroepe zien 't Lieflands (Lībiskais dialekts) in 't weste, de dialekte die in 't midde vaan 't land weure gesproke (Vidus dialekts) en de Letgaalse dialekte (Augšzemnieku dialekts) in 't oeste. 't Letgaals weurt door sommege linguïste es 'n aparte taol besjouwd. 't Lieflands moot me euveriges neet verwarre mèt 't Liefs, 'n Finoegrische taol die gooddeils oetgestorve is. 'n Aander variant vaan 't Lets is 't eveneins bekans oetgestorve Nui-Koers, dat woort gesproke op de Koerse Sjoorwal in 't uterste weste vaan Litouwe en veurmaleg Oos-Pruses.
't Ajds bekinde Lets kump oet 'n vertaoling vaan relizjeuze gezange oet 1535. 't Aajdste Letse book is 'ne katholieke catechismus oet 1585. In de vreugmodernen tied höbbe Baltisch-Duitse geisteleke 'ne groete rol gespäöld bij de oontwikkeling vaan Letse literatuur. In deen tied zien 'nen hoop Duitse lienwäörd in 't Lets terechgekoume. Opvallende illeminte in 't Letse sjrif zien de haček (č, š en ž), ligkende striepkes bove lang kleenkers (ā, ē, ī en ū) en häökskes oonder sommege medekleenkers (die liekene op de cedille). Boetelandse naome weure gewoenelek fonetisch gespeld: "Džordžs Volkers Bušs" (George Walker Bush) of Viljams Šekspīrs (William Shakespeare).
Pöpsemenke
thumb|Ole Lukøje, de Daense versie van 't Pöpsemenke. 't Pöpsemenke of 't Zandjmenke verwies nao e vouksgeluif van 'ne kabouter dae körrelkes slaopzandj inne ouge van kinjer struitj zoeadet die gaon slaope. Me zaet van 't menke det t'r oppe maon wóntj.
Es bewies wuuert 't pöpsezandj aangeveurd det me smorgesvreug inne ougheuk haet zitte. Hieveur mót me zich smorges de pöpse oete ouge wrieven of wasse, zoeadet me neet trögk in slaop viltj.
't Pöpsemenke wuuert in 't Nederlandjs Klaas Vaak geneump. Euver groeate deile van Europa guuef 't parallelle, wie inne verhaole van Hans Christian Andersen, dae sjreef euver Ole Lukøje (in 't Zweeds: Jo(h)n Blund). Hae duit aevel geine zandj inne ouge streuje, meh spötj mit zeute mèlk inne kinjerouge, zoeadet zie gooj droume kriege. De naam Zandjman of Zandjmenke is algemein en wuuert ouch gebroek in 't Ingels en 't Duutsj. Op 't Frans hètj t'r aevel marchand de sable "zandjkoupman".
Neder-Oeësteriek
Neder-Oeësteriek (Dütsj: Niederösterreich; Beiesj: Niedaöstareich, Niedaestareich) is 'nen deelsjtaat van Oeësteriek. Vuur 1986 woar Wene de hoofsjtad, meh seër dat joar is dat Sankt Pölten, die óch de groeëtste sjtad is mit 53.445 iwuënesj. D'r sjtaat is qua oppervlaak d'r groeëtste en qua iwuënertal d'r twieë noa groeëtste. E grens aan 't noarde aa Tsjechië, aan 't noardoeëste aa g'n Sjlowakei, aan 't zuudoeëste aa ge Burgenland, aan 't zude aa Stiermarke en aan 't weste aan Opper-Oeësteriek. E umringt gans Wene.
Geografie
D'r 19.186 km² groeëten deelsjtaat weëd traditioneel i veer kertere opgedeeld: 't Weinviertel in 't noardoeëste, 't Waldviertel in 't noardweste, 't Mostviertel in 't zuudweste en 't Industrieviertel in 't zuudoeëste. De Donau vörmt de grens tusje 't noardelige Wald- en Weinviertel en de zudelige Most- en Industrieviertel. Geografisch gezieë hat jieëker viertel wier 'n anger geologische sjtructuur. Zoeë ligk 't Mostviertel al vuur e wichtig deel i de Alpe, dewiel 't Waldviertel besjteet oet e lieëg granietplateau. 't Weinviertel is doateënge heuvelachtig en vröchbaar en 't Industrieviertel ligk i de Wiener Becken.
D'r hoeëgsten berg is d'r Schneeberg deë 2.076 meter hoeëg is. De Donau is wieëdoet de wichtigste reveer. Anger wichtige revere zint de Kamp, Krems en de Lainsitz. Zudelig mónge de Enns, Ybbs, Erlauf en Melk i g'n Donau oet. Groeëte mere guëf 't neet ech, behauve 't sjtoewmeer Ottenstein dat 4,3 km² groeët is. 't Groeëts natoerlige meer is d'r Lunzer See, mit 'n oppervlaak van 0,69 km².
Navelstrank
De navelstrank (Letien: funiculus umbilicaris of funiculus umbilicalis) is 'n orgaan det feitelik e kaord vörmp wodoor de bloodvater loupe womit 'n óngebaore kindj vaszitj ane moder. Mitte navelstrank zitj 't jónk inne baarmoder verbónje ane placenta.
Nao de gebaordje wuuertj de navelstrank meistes doorgeknip of, in sómmige anger culture, doorgebete.
Ouch bie anger zougdere kump de navelstrank veur. Bie sómmige deersaorte, wie kuuj, biete de moders dem door en vraete den de placenta op.
De navelstrank wuuertj döks gezeen es e symboeal veur 't laeve of de gebaordje.
1889
Gebäörtenisse
thumb|150px|Kilimanjaro veur 't eësj bedwónge in 1889
Gebaore
thumb|150px|Charlie Chaplin gebaore op 16 april 1889
Gesjtórve
thumb|150px|[[Pater Damiaan, gesjtórve op 15 april]]
Roman
Mit de term roman weurt 'n grote versjeienheid aan veural prozatekste aangeduud die euverwaegend van fictioneel aerd zeen en in ómvang doorgaans 't kórt verhaol en de novelle euvertrèffe. 't Óngersjied tösse novelle en roman is echter neet altied good aan te gaeve.
Gesjiedenis
't Waord "roman" waerde in de twellefden eeuw gebroek óm óngersjied te make tösse wèrke in 't Romaans (de voukstaal) en 't Letien (de sjriftaal). De roman waas dus 't matterjaal det geleefder waas bie 't vouk. Vanaaf de derteenden eeuw waerde de term gebroek veur aventuurlike verhaole, tótdet later de term in gebroek koom veur nao betrèkkelik lank fictief prozawèrk te verwieze. De roman in zien hujige vorm es belangrieke einheid in de verhaolende proza haet zich echter pas in de aafgeloupe paar eeuwe óntwikkeld. Miguel de Cervantes Saavedra zien Don Quijote (1605) weurt algemein es de eerste roman veur modern begrippe besjouwd. In de achteenden eeuw noom de belangstèlling veur de roman es e litterair genre toe, mit ónger angere de wèrke van de bekinde Ingelse sjrievers wie Daniel Defoe, Samuel Richardson en Henry Fielding.
Ómvang
d'r Besjteit gein dudelike consensus euver de minimaal lingde van 'n roman. Sóms weurt 40.000 wäörd es 't minimum gezeen, mer in de praktiek waere de terme roman en novelle dök door ein gebroek. Harry Mulish zien klein roman Het zwarte licht (1956) is kwa ómvang neet groter es Jacob van Lennep zien novelle Een schaking (1850) en G.K. van het Reve zien roman De avonden (1947) haet es óngertitel een winterverhaal. Óm zien ómvang zów men Ward Ruyslinck zien De ontaarde slapers (1957) 'n novelle kinne numme, mer dan waal 'n novelle die in 1957 de romanpries van de sjtad Antjwerpe kreeg.
Opzèt en structuur
Naeve de lingde waere meistal ouch inhajelike criteria gebroek. Zo zów de roman breier van opzèt zeen en de personages in 'n bepaolde óntwikkeling teune, terwiel de novelle sjlechs ei (bepèrk) kónflik oetwèrk. In de roman zów de intrige (plot) es gevolg daovan gecompliceerder zeen; det wil zegke samegestèld oet houf- en naeve-intriges. De novelle zów dao-intaenge 'n inkelvajige structuur kinne. Wiejer zów de roman e groter aantal personages, 'n breier miljeusjildering en e groter tiedsbesjtek ómvatte es de novelle. Daoboete zów de karakterteikening in de roman oetveuriger zeen es in de novelle (wie mit round characters). Mer in de praktiek geit dees indeiling neet op. Zo ómvat James Joyce zien roman Ulysses (1922) sjlechs 'n tiedssjpan van 24 oer en in Jeroen Brouwers zien roman Zonsopgangen boven zee (1977) is neet allein d'n tied heel bepèrk, mer ouch 't aantal personages. Saortgelieke taegeveurbeelde zeen te gaeve veur de karaktertekening, de miljeusjildering en de intrige.
Óngerzeuk
't Óngerzeuk nao de vertèlwies in romans weurt romananalyse genump, mer ómdet de vertèlprocedés neet oetsjloetend van toepassing zeen op de roman is 't baeter te spraeke van vertèltheorie of narratologie.
Olympus
Daoneve 'ne berg op Mars:
Bedrief:
Twieë
Twieë (2) is e ciefer en 't netuurlik getaal det völg op 't getaal ein en veuraafgeit aan drie.
Twieë is 't klènste priemgetaal en ouch 't ènsigste aeve. E gehieël getaal neump me aeve wen 't deilbaart is door 2. E getal is deilbaar door twieë wen 't lèste getal det ouch is.
Ciefer
't Teike det inne moderne wèsterse werreld wuuertj gebroek veur 't getaal "2" aan te gaeve geit trögk nao India. Dao sjreef me "2" es twieë horizontaal liene, juus wie ze det allewiel in Sjina en Japan nag ummer doon: 二.
Graham County
D'r zien drei graofsjappe in de VS die kinne verwieze nao Graham County:
Lanktóng
thumb|Cap Gris Nez 'n Lanktóng is e sjmaal sjtök lank dat zich oetsjtik i g'n zieë of e anger oppervlakwater. Dit betref dök 'ne kaap of e sjmaal sjiereiland. Typerend is i jieëker geval dat de verbinding mit 't vastelank neet sjmaler is wie höar groeëtste breidte, zoeëdat de oetintelige vorm zich sjterk deet dinke aan 'n tóng. Wen ing tóng e water gans of bekans aafsjleet, dan sjprik me va 'ne sjoeërwal.
Bekangde lanktónge zint Beachy Head (Groeët-Brittannië), Cape Canaveral (Vereënigde Sjtate), Gibraltar, Kaap Arkona (Dütsjlank), Kaap d'r Goje Hoeëp (Zuud-Afrika), Kaap Hoorn (Chili), Kaap Verde (Senegal), Land's End (Groeët-Brittannië), de Noardkaap (Noeërwege), Point du Raz (Frankriek).
Ružomberok
Ružomberok (Pruus: Rosenberg, Hongaars: Rózsahegy, Poeals: Rużomberk) is 'n stad in 't noorde van Slowakieë inne historische regio van Liptov. d'r Wone zoeaget 30.000 luuj. De stad ligk ane Váh.
De ieëste verwiezinge nao Ružomberok kómmen oet 1233 en spraeke van 'n naerzètting mitte naam Terra Reuche. In 1318 kreeg de plaats stadsrèchte die in 1340 door keuning Karel I Robert Van Hongarije woorte bevestig en oetgebreidj. De greuj vanne stad woort aafgeremp wie 't ónger 't bestuur van Likavka koom te valle.
Inne buurt vanne stad ligk ouch de archeologische vinjplaats Havránok.
Kerne
Ružomberok besteit oet de volgendje kerne:
Yuma County
D'r zien twie graofsjappe in de VS die kinne verwieze nao Yuma County:
Likavka
Likavka is 'n gemèndje in Slowakieë inne regio Žilina en maak deil oet van 't distrik van Ružomberok. Likavka tèltj ruum 3.000 inwoeaners en ligk op 520 maeter baove zieëniveau. Likavka besleit zón 18,26 km². De plaats is veur 't ieës vermèldj gewaoren in 1315.
Rierank (Heggerank)
thumb|Bryonia dioica Rierank (Heggerank), Bryonia dioica, ies 'n sjlingerplant, die ziech mèt lang ranke door en euver hègke, aafrasteringe en buim riejt. De plant greujt zoa hel, dat se dat kèns volge door 'n loep! Ander plante mèt de volksnaam Rierank zin: Rierank (Piespötteke) en Bosrank.
De roa bes van van dees plant weurt Duvelskeersj geneump vanwege häör vergieftigheid.
Nederbelsj
't Begrip Nederbelsj is 'n informeel benaming van en vör Nederlanders die öm oeteenlopende raejene (meestal vör de belasting) óp 't Belsj wónne.
D'r journalist Derk Jan Eppink is e väörbeeld van 'ne bekaande Nederbelsj. E sjreef dao e book över mèt es titel De avonturen van een Nederbelg. Allewiel zit e, es enige Nederlander, vör e aander laand in 't Europees Parlemaent. E is lid van de Belsje politieke partiej Lijst De Decker. D'r journalist Paul van Gageldonk is ooch 'ne Nederbelg en e sjraef över dis kwestie 't beukske Bij de buren. Bart Dirks wónde es journalist ooch eenkele jaore óp 't Belsj en sjraef België bestaat - cultuurwijzer van een gespleten land.
Oonder d'r groep Nederbelzje beveende zich 'n groeët aantal Nederlanders die óp 't Belsj wónne öm de Nederlandse vermogensbelasting te vermijde. Aandere geunt dao wónne ömdat de hoezer en d'r groond bèlliger zeunt. Ze vestige zich dèk zjuus över de grens in de Belzje provincies Antwerpe en Limburg. De gemèngdes Baarle-Hertog, Hoogstraten, Ravels, Hamont-Achel, Laoneke en Voere tèlle eder mieë wie 20% Nederbelgen (toesjtaand op 1 januari 2007). In 'n aantal dörper an de grens zoewie Meersel-Dreef en Poppel vörme Nederlanders zelfs de mieërderheed van de bevolking.
1839
1836 - 1837 - 1838 - 1839 - 1840 - 1841 - 1842 1839 (MDCCCXXXIX) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen dinsdag op de Gregoriaanse kalender.
Lies vaan graofsjappe in Oregon
De Amerikaanse staot Oregon is oonderverdeild in 36 graofsjappe.
thumb|400px|Graofsjappe vaan Oregon
Ouch heet eedere graofsjap in de VS e graofsjapnómmer. Get wat officieel in 't Amerikaanse systeem is aongebrach, toen eind jaore 80 väöl groete graofsjappe stökker moste aofstaon, um kleinere graofsjappe vaan te make.
Piespötteke
thumb|300px|Piespötteke of Rierank thumb|Calystegia sepium
Piespötteke of pispötteke (Nederlands: Haagwinde), Covolvulvus sepium of Calystegia sepium, oet de familie Convolvulaceae, ies 'n vaste plant met 'n groate wiete bloom. Zie ies in Nederland de groatste inheemse bloom. Vanwege zien sjlingerende en rankende sjtengel weurt de plant ouch Rierank geneumd. Rierank wies ouch nao 2 ander volksname: Rierank (Heggerank) en Rieraank (Bosrank). Vanwege 't väöl veurkómme op allerlei óngewunsjde plaatse weurt 't piespötteke waal es 'n ónkroed bejouwd.
Kènmerke
Lange dunne, riejende, rechsum wingende sjtengel, dae riechting zón greujt. Drièjt ziech um ander plante, in en door hègke en aafrasteringe. De lengde geit tot óngevaer 2-3 maeter. Ónder de grónd bevingk ziech 'ne wortelsjtek, woavanoet talrieke sjeut nao bove sjete.
Bleuj
Van juni tot in de herfs bleujt 't piespötteke mèt 'n groate (5-7 cm) wiete (pies)potvörmige bloom. De bloom bleujt mer eine daag, sjluut ziech es 't duuster weurt of es 't regent. De doasvröch haet 1-4 zäödsjes.
24 oer van Le Mans
250px|right|thumb|Dodge Viper tiedes 24 oer van Le Mans in Frankriek De 24 oer van Le Mans is eine race dae sins 1923 op 't 13,65 km lang 'Circuit de la Sarthe' circuit in Le Mans (Frankriek) weurdj gehaaje. De naam van 't circuit kumptj van'ne rivier de Sarthe, wo Le Mans aan ligk. Tiedes de race is 't de bedoeling om in 24 oer tied zo väöl meugelik rundjes te rieje. De race vindj eeder jaor in 't tweede wiekend van juni plaats.
Taegewoordig mot de winnaar ruum 5000 kilomaeter afligke. D'r weurdj dan dus in 24 oer ein compleet Formule 1 seizoen gereeje. Daoveur is ein topsjnelheid van 350 km/h en ein gemiddeldje sjnelheid van 220 km/h noodzakelik. In 2006 won veur 't eers eine auto mit dieselmotor, de Audi R10 LM1.
Zomertied
Veurjaor: Umsjakeling vaan wintertied nao zomertied]] Naojaor: Umsjakeling vaan zomertied nao wintertied]] Zomertied (in Belsj ouch wel zomeroor geneump, internationaal miestal aongeduid mèt Daylight Saving Time of DST) is d'n tied dee in de zomer weurt aongehawwe door de klok 'n oor veuroet te zètte ten opziechte vaan de standaardtied (ouch wel wintertied geneump).
24 oer van Le Mans
Veur de race begintj
In totaal sjtarte d'r 50 auto's, in versjillendje klasse, eedere waage weurdj besjtuurdj door 3 coureurs. De auto's waere geselecteerdj oet 't väöl groter aantal ingesjreeve auto's. De door de organisasie oetgeneudigdje teams kriege op'pe eerste zondaag van mei de kans om eine daag op 't circuit te teste. Op'pe maondaag en dinsdaag veur de race in juni waere alle auto's gekeurdj op ein plein in 't aad centrum van'ne sjtad. Net es de test in mei trektj de keuring teendoezendje toesjouwers. Op woensdaag en donderdaag waere van 7 oer 's aoves toet middernach de kwalificatiesessies verreeje, die de sjtartopsjtelling bepaale. Op de vriedaag, eine rösdaag, waere alle coureurs aan 't enj van'ne middig op aaj auto's door 't centrum van'ne sjtad gereeje. Dees parade trektj ruum 60.000 miense. Nao eine korte warm-up op zaoterdaagmorge en väöl festiviteite op'pe starting grid, geitj de 24 oer van Le Mans tradisioneel om 16.00 oer van sjtart.
Skjervøy
thumb|De ligking van Skjervøy in de pervincie Troms. Skjervøy is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Troms in Nórwaeg. De gemeinte had 2.971 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 472,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 6,3. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Zomertied
In de Europese Unie luip de zomertied vaan de lèste zoondag vaan miert tot de lèste zoondag vaan oktober.
Skjervøy
De gemeintecode is 1941.
Zomertied
Lui weure 'n bepaold aontal ore nao zonsopgaank wakker. In de zomer kump de zon evels al zoe vreug op tot 't al leech is dewijl de mieste lui nog slaope. Door de klok te verzètte is 't minder lang leech es lui nog slaope, en blijf 't 's aovends (es de lui wakker zien) zjus langer leech. De gedachte achter zomertied is tot me heidoor zouw kinne bezuinege op (elektrische) verleechting. 't Energiebespaorend effek vaan zomertied is evels umstreje.
Skjervøy
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Zomertied
Op dit momint gief 't zoe'n 70 len boe zomer- en wintertied gebruuk weurt.
Historie
De ierste touwpassing vaan zomertied waor door de Duitse regering tijdes d'n Ierste Wereldoorlog, vaan 30 aprèl 1916 tot 1 oktober 1916. De Ingelse volgde snel, vaan 21 mei 1916 tot 1 oktober 1916. Vervolgens veurde 't Congres vaan de Vereinegde State op 19 miert 1918 versjèllende tiedzones in (die al sinds 1883 bij de spoorwege in gebruuk waore) en maakde de zomertied officieel (in wèrking trejjend op 31 miert) veur de res vaan d'n Ierste Wereldoorlog. 't Woord in 1918 en 1919 veur zeve maond in ach genome. De wèt bleek evels zoe oonpopulair (hoofzakelek umtot me destieds miestal vreuger opstoond en ieder nao bèd góng es allewijl) tot zie woort aofgeschaf.
Ouch in de Twiede Wereldoorlog waor de zomertied in gebruuk.
D'n oliecrisis vaan 1973, dee tot 'n golf vaan energiebespaorende maatregele leidde, waor veur väöl len aonleiding um obbenuits de zomertied in te veure. Fraankriek deech dat es ierste Europees land in 1976. Väöl Wes-Europese len volgde 't jaor dao-op. Wes-Duitsland wachde nog tot 1980, totdat me hei-euver 'nen aofspraak mèt de Oos-Duitsland had gemaak. [[Plaetje:DaylightSaving-World-Subdivisions.png|thumb|left|250px|
]]
Kritiek
De groetste kritiek op 't gebruuk vaan zomertied is tot 't gaaroet gein energiebespaoring oplievert. 't Feit tot me 's aovends minder vreug 't leech hoof aon te doen (energiebespaoring) weurt negatief beïnvleujt door 't feit tot 't langer werm blijf en daodoor bv. de airconditioning langer aon liet stoon. Ouch oet d'n hook vaan de vieteelt en de tuinbouw kump kritiek: vie kin neet umgoon mèt de umsjakeling vaan de klok, dus moot de boer ziech aonpasse bij bv. 't mèlke vaan de keuj. Ouch plante hawwe gein rekening mèt de umsjakeling dus tiedsjakeleers die bv. sproei-installaties bedene, weure neet aongepas.
Ouch lui kinne las höbbe vaan de umsjakeling, 't verstoort 't slaop- en röspatroen. . De aonpassing verstoord 't Circadiaan ritme en kin ernstige effekte höbbe die weke kinne dore.
Ezelsbrögske
't Gief versjèllende ezelsbrögskes veur 't oonthawwe wie de klok moot weure aongepas. 't Simpelste is es volg: in 't veurjaor geit d'n tied veuroet, dus geit 'r in 't naojaor achteroet.
Kumla
Kumla is 'n gemèndje in Örebro län, Zwede. De gemèndje tèltj 19.580 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 205,34 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 95,4 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
8,94% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Drie
Drie is 't op ei nao klènste priemgetaal, gevolg door vief. Wiejer is drie 't twieëdje driehooksgetaal, nao ein.
E getal is deilbaar door drie es de som van de ciefers deilbaar is door drie. M'n hoof dus de ciefers meh biejein op te tèlle veur det oet te make. Veurbeeldj: 573 is deilbaar door drie, went 5 + 7 + 3 = 15 en 5 × 3 = 15. (Prónt gezag: ).
Ciefer
't Teike det inne moderne wèsterse werreld wuuertj gebroek veur 't getaal "3" aan te gaeve geit trögk nao India. Dao sjreef me "3" es drie horizontaal liene, juus wie ze det allewiel in Sjina en Japan nag ummer doon: 三.
Mad Max: Fury Road
Mad Max: Fury Road is 'ne film oet 2015.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan actie, avventurefilms, sciencefiction (of Sci-Fi), thriller.
De film woort geregisseerd door George Miller en heet 'nen doer vaan 120 menute.
Erkrath
Erkrath is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Kreis Mettmann, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Ze ligk tege de väöl groetere stad Dusseldörp aon. Mèt häör 26,88 km² en 43.639 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1623 de veerkante kilometer.
't Op 60 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei oortsdeile.
Bij Erkrath lik ouch 't Neandertal, boe me de Neanderthaler heet oontdèk.
Dead Poets Society
Verhaol
D'r film sjpäölt zich aaf in 't internaat van de middelbaar sjoeël Welton in d'r sjtaot Vermont. Óp dis elitekóssjoeël werre jónges ópgeleid öm nao de bètste universitète oet de Ivy League te goeë oonder 't motto tradition, honor, discipline, excellence ('traditie, ieër, discipline, oetmuntendhèèd'). D'r docaent Ingels is 't vörige semester mét pensioeën gegange en John Keating, gesjpäöld dör Robin Williams is z'ne ópvólger.
Keating is èges ooch 'ne aod-lieërling va Welton en daagt, in taegesjtèlling töt de res van de docaente, z'n lieërlinge oet öm èges 'n waeërdsjaal te oontwikkele en neet vólgzaam die van de docaente of de owwersj te vólge. Centraal sjtèèt d'r Latiense sjpreuk Carpe diem of 'pluk d'r daag'. Zjuus wie Keating in ziene sjtudaentetied, beginne eenkel jónge oet de klas de Dead Poets Society, 'n club oeë ze gedichte laeze en sjrieve, mae ooch muziek make en plezeer haant. E gedich dat in d'r film ömer truukkeumt, is 'Captain, oh captain!' van Walt Whitman. Dit 'Captain' verwiest in d'r film nao d'r bewoonderde docaent John Keating.
Neil Perry, énge van de lieërlinge in de club en d'r ènige va hun dae oet e burgerlek milieu sjtamt, dreumt d'r van öm acteur te werre, mae dat maog e neet van ziene pap dae vindt dat e arts mót werre. E sjrieft zich tóch in vör 'n auditie vör 'n bewèrking van 't toneelsjtök A Midsummer Night's Dream en kriet de hoofdról, Puck. Nao de vörsjtèlling nèmt d'r pap Niel mèt nao hèèm en zaet 'm dat e nao 'n militair academie gèèt. Niel kan 't innerlek conflict tösje wat e èges wilt en wat ziene pap wilt en wat e ooch versjtèèt, neet överwinne en pleegt zelfmoord.
Pa Perry besjuldigt Keating d'r va dat haeë de raej is vör d'r zelfmoord en al flót wert 'n oonderzeuk ingesjtèld nao zieng lèsmethodes. D'r conservatieve directeur griept dis kaans öm Kaeting te oontsjloeë mèt twieë heng aa.
Pries
Dead Poets Society kreeg veer Golden Globe Awardnominaties: vör Bètste Regisseur, vör Bètste Dramafilm, vör Bètste Ról in d'r Dramafilm en vör Bètste Filmscript, mae d'r film verzilverde gènge van dis nominaties. D'r film wón waal d'r Oscar vör Bètste Origineel Filmscript. E kreeg in totaal veer oscarnominaties, de ander waore vör Bètste Acteur, vör Bètste Regisseur en vör Bètste Film. D'r film wón nog versjèjje aander internationaal pries vör Bètste Film en Bètste Script.
Koalhaof
300px|thumb|Koalh'f mèt breujbek, [[sjla en sjpoor (plant)]] 'ne Koalhaof (koalef, koeëlef of moostem) ies 'ne greuntetuin woa-in allerlei soorte greunte gekweek en geteelt were veur eige gebruuk. Dèks ies 't 'n ónderdeil van 'ne groatere tuin. In vreuger jaore houwe väöl hoeshouwes 'n greuntetuin achter hun hoes.
Koalh'ver van vreuger kènne v'r indeile in: gezinstuine, pestoarstuine, kroedtuine en kestjièlnutstuine.
'n Volkstuintsje ies 'ne greuntetuin, dae neet bie 't hoes liek.
Soorte moostemplante
knolvröchte: eerappel of aerpel, knoepsilderie of knópsilderie wortele: wortel of moor, rammenas, rettich, redies sjtengele: kardoen, bleiksilderie, asperge, Brussels lof of witlof blaadgewasse: sjpoor, sjpaor of poor, kuèlsoorte: road moos, wiet moos, sjepengs of sjpiets moos, greun moos of boerekuèl, ièwig moos of sjpleetkuèl, savoiemoos, bloomkuèl, sjproete, broccoli, sjla, veldsjla,sjpinazie, andievie peulevröchte: peule, erwte, boane, dieke boane, sjnieperboane of sjnieboane, linze vröchte: courgette, kómkómmer, tomaat keukekroed: dragon, bieslook, citroanmelisse, karwij, rozemarien, munt, tijm, salie, silderie, pimpernel, maggiplant of lavas, anies, hyssop, kamille, jeneverbes, marjolein, potmarjolein, mierikswortel, mosterdzaod, waterkeersj of cresson en zuring sjniejblome: dahlia, junkerke, crysant, graffiaot, roas, pioenroas, aster, Oas-Indische keersj, reukerwt
Kitchen garden
Butte County
D'r zien drei graofsjappe in de VS die kinne verwieze nao Butte County:
Guernsey
Guernsey (officieel Bailiwick of Guernsey, Frans Bailliage de Guernesey) ies 'n eiland in 't Kanaal, dat bie de Kanaaleileng huèrt. 't Ies nao Jersey 't groatste Kanaaleiland. Guernsey ies ein van de twiè baljuwsjappe (bailiwicks) van de Kanaaleileng; 't andert ies Jersey. De Kanaaleileng valle direk ónder de Britse Kroan, meh zint gein ónderdeil van 't Vereinig Keuninkriek en ouch gein kroankolonie; in 't Ingelsj neump me diet crown dependency. De Kanaaleileng valle neet ónder de Britse wètte en belastinge. Besjtuurlik valle ouch de eileng Alderney, Sark, Herm, Brecqhou, Lihou, Jethou, Burhou en de Casquets ónder Guernsey. De hoofsjtad ies Saint Peter Port.
Bestuurleke indeiling
Guernsey ies verdeild in tièn administratief kantons, die parishes (parochies) geneump were:
Demografie
't Aantal inweunersj ies 65.031 (tèlling 2004). De bevolking ies van Britse en Frans-Normandische oorsjprónk. Ingelsj ies de modertaal van 't groatste deil van de bevolking en ies ouch ein van de officieel tale. Bies 't begin van de 20e ièw waor Frans de enige officieel taal. 't Dgèrnésiais of Guernésiais, e Normandisch dialek, weurt nog door 2% van de bevolking vleujend gesjproke; 14% van de bevolking zaet de taal te begriepe. 't Dgèrnésiais ies erkènd es sjtreektaal.
Historie
thumb|right|De Little Chapel op Guernsey Vanaaf 933 waore de Kanaaleileng deil van de beziettinge van de Hertog van Normandië. Vanaaf 1066 waore de hertoge van Normandië ouch keuning van Ingeland. In 1204, ónder Sjeng zónder land, woort 't hertogdom Normandië vereuverd door de Franse. De Kanaaleileng bleve èvvel ónder de Ingelsje Kroan. Op de eilande ies de titel van Elizabeth II es sjtaatshoof "hertog van Normandië". Nao 1204, tiejes de Hónderdjaorige Oorlog, zint de Kanaaleileng e sjtriedpunt gebleve tösje Ingeland en Frankriek. Guernsey en de ander eileng woorte versjillende kière door de Franse veroverd.
Luxemburg (provincie)
Luxemburg (officieel (Frans): Luxembourg, Waals: Lussimbork) ies 'n Belzje provincie in 't gewes Wallonië. De provincie liek in 't zuudoaste van Belsj en grens aan de provincies Luuk en Name, aan Frankriek en aan 't Groathertogdom Luxemburg. De hoofsjtad ies Aarle.
De provincie Luxemburg ies groatendeils Franstalig, meh dao ies 'n groate Duutsjtalige minderheid. De sjtreektaal ies 't Waals, naeve 't Luxemburgs.
Besjtuurlike indeiling
right Luxemburg ies verdeild in 5 arrondissemente (Aarle, Bastenake, Marche-en-Famenne, Neufchâteau en Virton) en 44 gemeintes.
Luuk (provincie)
Luuk (officieel (Frans): Liège, Nederlands: Luik, Waals: Lidje, Duutsj: Lüttich) ies 'n provincie van Belsj in 't gewes Wallonië. De hoofsjtad ies Luuk. De provincie liek in 't oaste van 't land en grens aan Nederlands-Limburg en Belsj-Limburg, aan de Belzje provincies Name, Luxemburg, Waals-Brabant en Vlaams-Brabant en aan Luxemburg en Duutsjland.
't Groatste deil van de provincie ies Franstalig en in dit gebied weure och nog Welzje dialekte gesjpraoke. In 't oaste van de provincie bevingt ziech de Duutsjtalige Gemeensjap en dao weure nog Zuid-Wes-Nederfrankische dialekte (Goossens) gekald, die in de volksmónd Plat-Duutsj geneump weure. Ouch in 't Franstalig Moontsener gebied, woa de taalwètgeving nog ummer ruumde beejt um faciliteite veur Nederlandstalige en/of Duutsjtalige aan te vraoge, weure dees dialekte door ouwer luuj nog gekald. Wallonië haet z'n dialekte, begin jaore 90, erkènd es binnelandse regionaal tale. Dees dialekte weure in Nederlands Limburg in de volksmónd 't Plat' geneump en sinds de Europese erkènning van dees tale in dees provincie in '97 ouch waal 't Limburgs'. In Belsj Limburg neump me dees, nog neet erkènde dialekte, 't Vlamsj, 't Plat en recent o.i.v. Nederlands Limburg ouch 't Limburgs
Luuk ies 'n ónderdeil van de Euregio Maas-Rien.
Besjtuurlike indeiling
right De provincie ies ingedeild in 4 arrondissemente (Hoei, Luuk, Verviers en Waremme). De provincie haet 84 gemeintes:
Dinsdag
thumb|De god Týr, nao wee d'n dinsdag is geneump, in 'n aajd Ieslands handsjrif. D'n dinsdag is 'nen daag vaan de week. Vaanajds is 't d'n daarden daag vaan de week; in de gaankbare werkweek is 't d'n twieden daag.
Door zien associatie mèt de planeet Mars weurt d'n dinsdaag vaanajds (in 't volksgeluif en in de astrologie) verboonde mèt mannelekheid en geweld. Daorum kin 't zoewel 'ne gelöksdaag en 'nen oongelöksdaag zien.
'ne Belaankrieke fiesdaag dee op dinsdag vèlt is de Vastelaovend. In de Vereinegde Staote in dinsdag de gewoenen daag veur verkezinge.
Kelvin
Kelvin kan verwieze nao:
Acholi (spraok)
't Acholi is 'n Nilo-Saharaanse spraok die gekaldj wuuertj dore Acholi van Oeganda en Zuud-Soedan. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 1.170.000 luuj in Oeganda (2002) mit 'n ganse bevolking van 1.197.000 in alle lenj. De spraok haet de ISO 639-3 code ach.
Ein
Ein (1) is e ciefer en 't netuurlik getaal det völg op 't getaal nól en veuraafgeit aan twieë.
Acholi (spraok)
Anger name veur 't Acholi zeen Acoli, Acooli, Akoli, Atscholi, Dok Acoli, Gang, Lëbacoli, Log Acoli, Lwo, Lwoo en Shuli. 't Aantaal spraekers nump toe. Versjillige dialekte zeen Dhopaluo (Chope, Chopi) en Nyakwai. 't Is verstaonbaar mit 't Lango, Kumam en Dhopadhola, mer 't is neet bekèndj in welche maot. 't Guuef ouch lexicaal geliekenis mit die spraoke.
Ein
Eigesjappe
't Getal 1 heet diverse eigesjappe die 't mèt aander getalle neet deilt. Zoe is 't zien eige kedraot (1 × 1 = 1), zienen eige wortel (\sqrt1 = 1) en blijf 't ouch verluf tot eder aander mach geliek aon ziechzelf (1²⁶ = 1, um mer get te neume).
Acholi (spraok)
't Acholi wuuertj heim, oppe mert, inne kirk en op 't kantoear gebroek. De spraok wuuertj in alle domiene door alle laeftieje gebroek enne meiste spraekers zeen jónk. De opstèlling t'n opzichte vanne spraok is positief. Spraekers kallen ouch Ingels en Swahili. 't Acholi wuuertj óngerwezen oppe lieëgere sjoeal 't Wuuertj ouch es e vak oppe middelbare sjoeal gegaove. 't Guuef poëzie, gezètte, radioprogramma's en films. De Biebel wort in 1986 euvergezadj. De spraekers zeen euverwaegendj kristelik (Roeams-Katteliek). Saer 1947 wuuertj de spraok in 't Letiens sjrif gesjreve.
Ein
Eigesjappe
1 is bij väöl berekeninge e fundamenteel punt. Bij 'n vermeinegvöldeging ab weurt de oetkoms groeter es a wienie factor b groeter es 1 is; is dee factor positief meh kleinder es 1, daan weurt de oetkoms kleinder es a. Bij 'n deiling \frac{a}{b} weurt de oetkoms zjus groeter es a wienie b oonder de 1 meh bove de nul ligk (en kleinder wienie a>1). In allebei de gevel is de oetkoms a es b=1.
Acholi (spraok)
In Zuud-Soedan guuef 't 47.000 spraekers (2000). Die woeane veurnamelik inne staot Oeas-Equatoria, in 't distrik Opari, oppe Acholi-häövele.
Ein
Eigesjappe
x⁰ is geliek aon 1 es x≠0. x⁻¹ kin me daan weer te berekene door x op 1 te deile, dus. Bij hoeger negatieve machte deilt me 't kedraot, de daarde mach, de veerde mach etc. op 1, beveurbeeld.
Acholi (spraok)
De spraokstatus veur dees spraok is óntwikkelendj (5); det beteikentj det de spraok laevetig is en det litteratuur in 'n gestanderdiseerdje vorm gebroek wuuertj door sómmige, meh det is nag neet wiedversprèdj of haadbaar.
Ein
Eigesjappe
Um al dees bezunder eigesjappe heet 't getal ein 'ne speciaole status. 't Is 'n eige oonderverzameling binne de verzameling vaan natuurleke getalle, neve de nul, de priemgetalle en de samegestèlde getalle. 1 is daorum ouch, bij definitie, zelf gei priemgetal.
Ciefer
't Teike det allewiel inne wèsterse werreld wuuertj gebroek veur 't getaal 1 aan te gaeve is 'n vertikaal lien, döks mit 'ne sjreef baovenaan en sómtieds mit e horizontaal lienke óngeraan. 't Vindj zienen oearsprónk trögk bieje Indische cultuur, die 1 sjreven es 'n vertikaal lien, geliek wie de Sjineze, die dit horizontaal doon: 一. 't Getaal 1 haet väöl euvereinkómste mit 't Romeins getaal I det dezelvendje waerd haet.
Condroz
thumb|D 'r Condroz (ruëd) en de sjmaale rank va ge Ardennes Condrusien (oraanzj). thumb|'t Aazich óp [[Dinant mit d'r Maas op d'r vuurgrónk.]] D'r Condroz is 'n lanksjtreek en e gólvenk plateau in 't Belsj, dat besjteet oet devonisch gesjteente, oeë mit 't 'n enge verwanksjap hat mit de get zudeliger geleëge Ardenne, en anger oeësteliger deler van 't Rienlanks Leisjteëgebirgde in 't Pruusj. 't Plateau hat ing gemiddelde hoeëgte van 180 bis 340 meter boave zieëniveau en de sjtreek besjleet ing vlaak van 3.750 km² uëver de Belsje provincies Name, Luuk, Henegouwe en e kling sjtökske va Luxemburg. Hoofplaatsj i de dunbevólkte sjtreek is de sjtad Ciney (15.949 lüj) i g'n provins Name. G'n sjtad Name (op de grensj mit de Ardenne) is evvels de wichtigste sjtad i g'n wieëde umgeëving. 't Bid va hei oet ikkenomische, sociale en medische vuurzieninge. Óch is hei ing universiteet gevestig en inkel wichtige besjtoeësorgane va de provins.
Ein
Ciefer
Wen me 1 sjrief mit 'ne lange sjreef, kan me 't getaal zeuve (7) sjrieve mit 'ne horizontale streep dore vertikaal lien.
Mattematiek
Veur eder getaal x guldj:
Condroz
Etymologie
thumb|D'r Condroz bei 't dörp [[Floreffe i de provins Name.]] Vermeudelig sjtamt d'r naam Condroz va de Condrusi aaf, 'ne Germaansje sjtam deë leëfde i d'r tieëd va d'r Romeinse keizer Julius Caesar.
Geografie
D'r Condroz weëd óch waal ins gezieë as deel va de Ardenne, weil 't geë dudelige grensj guëf tusje de bei gebirgde annex lanksjtreker. Dat kunt óch durchdat 't lieëgere Condroz (180-340 m.) i zudelige richting langzaam hoeëger weëd, en de get zudelig geleëge Ardenne (plaatsjelig) 300 bis 500 meter boave zieënivo ligke. Heidurch mirk me döks óch neet drèk de versjille tusje de geografische gebeder.
Waal guëf 't e dudelig versjil mit de Ardenne waat betref de rumtelige inrichting, wie de netuur. Zoeë zint de Ardenne vuur 't gros bebusj mit vichtebeum, en vink me in 't lieëgere Condroz mieë gecultiveerde sjtökker lanksjap mit versjprieëd get bebusjte sjtökker óp hoeëger deler, waat mieër duit dinke aan 't Land va Herf en 't Zuud-Limburgs heuvellank. De reveer d'r Maas, kuimende oet Frankriek, durchsjnit d'r Condroz en aa d'r noardelige oever zint de sjteile aafgrónke en rotspartieje. De sjtad Dinant is e prominint vuurbild doa van. De noardelige sjtröak is óch sjtarker bebusj as de zudelige kank va d'r Maas. Vaweënge de groeëte bebusjte oppervlaak, numt me dees gebeed óch waal de Condruzische Ardennen, weil bebusjing weëd gezieë as typisch Ardens.
Ikkenomie
De ikkenomie va d'r Condroz is vuurnamelig nag agrarisch van eëd. I g'n sjtad Ciney is óch 'n beerbrówerie va d'r gelieknamige merk en 't centrum va de kweek va 't bekanke vleesjkoeweras Belsj Witblów, dat internationaal bekank sjteet i de gastronomie. De vleesjkoew is inheemsj i g'n sjtreek. Óch guëf 't toerisme, meh weniger as i de bekangdere Ardenne. Auw ieëzer- en sjteenkoalmiene kinne weëde bezeuch. De sjtad Dinant weëd dökker bezeuch en wieër op 't plateau zint kleine dörpkes mit hoezer, die geboewd zint oet lokaal gesjteënte.
Humboldt County
D'r zien drei graofsjappe in de VS die kinne verwieze nao Humboldt County:
Sippenake
thumb|275px|left|Sippenake mèt op de achtergrónd de [[Vielener bösj en de Malens bösj.]] Sippenake (Frans: Sippenaeken, Nederlands: Sippenaeken) ies 'n dörp in de gemeinte Blieberig (Nederlands: Blieberg; Duutsj: Bleyberg; Frans:Plombières) in de Belzje provincie Luuk. De meiste hoezer liegke in lintbeboewing aan de rue de Beusdael, die via Klein-Kuttinge (op de Nederlandse grens), nao kesjtièl Beusdael löp. D'r wone ca 200 luuj in Sippenake. Sippenake ies gelege aan de voot van de Beusdaler bösj (Bois de Beusdael) tösje weie en akkerlande. Nog get liègeraaf sjtruimp de Geul mèt väöl meandersj door de beemde. Hie bevingk ziech 'n groate camping en de grens mèt Zuud Limburg. 'n Paar kilomaeter wiejer liegke de Vielener bösj en de Malens bösj.
Grensaafwieking van d'r elektrische draod.
't Kesjtieël va Beusdaal, mae och kesjtieël Sinnich mit 't durp Teuve eeges en kesjtieël Altenbrouck (tussje Norbik en Voere) loge evvels an d'r hollendsje kaant van d'r Elektrische Draod. De adeleke bewoners va Sinnich en Altenbrouck lete zich bie 't oetbraeëke van d'r kreeg insjrieve in 't bevolkingsregister van de gemingde Norbik, o.m. op 't adres van de pastorie, en behole dus vrie baan nao 't neutrale Nederland en de res van de waelt.
Decor väör Limburgstalège film Krach
D'r kern va Sippenake en de landeleke umgaeving deende es decor vör d'r film Krach, dae in 't Limburgs gedriejd is, roond 1990. De plaatsjeleke harmonie sjpäölde ooch 'n rol. Regie en scenario waore in heng van Frouke Fokkema. Huub Stapel sjpäölde 'n hoofdrol.
Firezone
Firezone is 'ne Mestreechse NU-Metal gróp opgeriech in april 2010 door veurmaolig Soundmaze bassis Roy van den Boorn en veurmaolig Soundmaze en Bloodmoon gitaris Eugene Ackermans. De gedachte vaan de hiere waor um es ierste Mestreechse gróp Metal te make in de stijl vaan bekinde gróppe wie Pantera, Disturbed en Godsmack.
Al gaw hadde zie hun bezetting kompleet mèt Bas "Bef" Siersema (Ex Pikkatrillaz) es zanger en Bob van Bergen (Ex Downshot) es drummer. Nao flink repetere en sjrieve aon nummers is Firezone in april 2011 (veur 't einjaoreg bestoon) de studio in gedoke um hunne debuut EP op te neume. Zie höbbe 5 nómmers en 1 verassingsnómmer opgenome. Op d'n EP hóbbe ouch Pascal "Bluts" Beek (ex Pikkatrillaz) en Ché Snelting (Ex Born From Pain, Arma Gathas) 'n muzikaal bijdraog gelieverd. D'n EP weurd in augustus 2011 verwach klaor te zien.
Sjeng Rouvroye
Sjtäölke
Slivvenhièr pakde e knäöke grónd 't waor neet väöl, neet sjoan, neet rónd Hae sjmeet 't weg: "Dat 't vilt woa 't vilt! en dat woort doe 't dörpke Vilt Vilt, effe aan Valkeberg geplak, zoa roew e weg dao neergesjmak e bakkes, ein hóndshut, ein kapel en ei sjop eigelik nog minder es 't zout in de sop Meh veer höbbe dat knäöke inhoud gegaeve Noe ies 't e sjtökske van oos laeve
oet Rierank 1992
Haan (Duutsland)
Haan is e Nederbergs stedsje in de krink (Kreis) Kreis Mettmann, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 24,19 km² en 29.985 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1240 de veerkante kilometer.
't Op 160 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 11 stadsdeile.
't Stedsje kraog in 1936 e waope touwgekind, vaan zèlver, beloaje mèt 'n zwarte Bergse krejjer. De krejjer waor 't symbool veur de vechtlustige instèlling vaan 't Bergs volk.
Franklin Delano Roosevelt
thumb|right|200px|Franklin Delano Roosevelt in 1933 Franklin Delano Roosevelt (Hyde Park, New York, 30 januari 1882 - Warm Springs, Georgia, 12 april 1945) waor de 32e president vaan de Vereinegde State en regeerde vaan 1933 tot 1945, zjus dezelfde periode wie Adolf Hitler, en ouch 'nen hoofrolspeuler in d'n Twiede Wereldoorlog. Heer waor 'ne neef vaan Theodore Roosevelt, dee vaan 1905 tot 1913 president waor. Heer behuurde tot de Democratische Partij.
Leve
In 1904 studeerde heer aof aon de Harvard-universiteit en in 1908 bij Columbia Law School. Heer trouwde in 1905 zie nisjeke en ze kraoge zès kinder. Op zien 39e euverleefde heer polio; de gevolge vaan die krenkde zouwe zie gaans leve merkbaar blieve.
Lou Pluijmen
Lou Pluijmen ies 'ne sjriever in 't Valkebergs. Hae ies gebore in 1930 in Valkeberg, Boete de Paort. Van zien vak waor hae ónderwiezer. Daoneve waor hae jaorelank besjtuurslid van Veldeke-Valkeberg. Hae ies veurzietter van de Sjtiechting Sjaasbergergank en besjtuurslid van de sjtiechting Valkebergse Dieksjonaer.
Franklin Delano Roosevelt
Leve
In 1933 versloog heer mèt 'n euverweldegende mierderheid ziene rivaal, de zittende president Herbert Hoover. Zie programma heel 'n hervörming vaan de Amerikaanse ikkenomie in, die in 1929 mèt de Groete Depressie volkoume ineingestort waor. Hoover, 'ne rippeblikein, wouw niks verandere aon zienen ikkenomische polletiek, umtot heer heileg geluifde in de potentie vaan 'n merretikkenomie um tegeslaag te euverwinne. Roosevelt wouw de malaise evels wel bestrije, door "get te doen, wat daan ouch". Zie plan duipde heer de "New Deal (VS)".