cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kesjteël Erenstein
Besjrieving van 't kesjteël
thumb|240px|right| Kesjteël Erenstein wirt allewiel es resterant gebruuk. De börch, die door ein, door de Anstellerbaek gevoede, ómgrachting wirt ómgaeve, besjteit oet 'ne oas- en 'ne wesvleugel, die aan eine kantj van 't complex op ein aansjlute. Oarsjprónkelik hèj 't geboew nog 'ne derde vleugel wodoor 't 'ne U-vorm hèj, dae aan de noordkantj aope waas. In de 19e eëuw woort de westelike vleugel nao 'ne groate brandj óntmantjeld. Aan de zuudvleugel bevènje zich in de eigentlike veurgevel drie klein täörekes, tweë rónj en eine rechhokige, die in de 18e eëuw woorte aangeboewd. 'ne Angere vleugel woort, veur vervanging van awwer economiegeboewe, in de 19e eëuw opgerich en deende lange tied es kloaster. De benaming Kloastervleugel sjtamt nog oet dezen tied. In 't heërehoes bevènje zich ónger angere 'ne antieke trap, prachtige kroanluchters en 'n bezeenswaerdige sjaorsjteinómmantjeling oet de 18e eëuw. De architectuur woort beheuërlik beïnvloed door de Aokese Barok-boewmeester Johann Joseph Couven. Aan de noordziej wirt de kesjteëlhaof begrens door ’n veurbörch oet de 17e eëuw.
't Complex haet de sjtatus van Nederlands Rijksmonument (Nr.23573) en wirt aevenaens es Provinciaal monument aangemerk.
Gesjiedenis en beweuners
De börch woort veur ’t eësj vermèld róndj 1340 es wachbörch aan de toentertied heël belangrieke hanjelswaeg tösje Kölle en Vlaamse hanjelssjtaej es Gent en Brugge. Later waas 't kesjteël ein van de veer hoofleëne van de Heër van Herzogenrath, die ouch es Landj van 's-Hertogenrode (of ènvoudig Landj van Rode) woort aangeduud. De eësjte kesjteëlheëre van Erenstein ware de Heëre van Ederen. Toen Adolf II. von Ederen deep in de sjölde raakde verwisselde 't kesjteël veur 't eësj van eigenaer. Zoa kaom 't kesjteël in 1450 in bezit van 't riddergesjlach van Gronsveld, mèt name van Heinrich van Gronsveld, dae in daen tied ouch heër van Rimburg waas. Door vererving en huwelik van Johanna van Gronsveld, nich van Heinrich van Gronsveld, mèt Johan Huyn van Amstenrade in ca. 1485 kaome 't kesjteël en de lanjerieje in bezit van dees edelmansfemilie. In 1562 wisselde ’t kesjteël, opnuuj door vererving van eigenaar, nuuje eigenaer woort Daniel Spies von Büllesheim. Toen zien naokómmelinge aan 't eindj van de 17e eëuw in financiële probleme raakde, wisselde 't kesjteël weer van eigenaer, wovan de naam neet bekènd is.
De dan volgende kesjteëlheer dae in de oarkónjes is vermèld waas Hendrik Poyck, börgemeister of sjout van Merkstein en griffier van de Staaten Rode. Hae verwórf 't kesjteël en de lanjerieje in 1707. Nao 'ne verwoestende brandj op 11 mei 1708 woorte de sjtallinge en de graansjuur verrinneweert. Allein de zuud- en oasvleugel woorte weer hersjtèld, de wesvleugel woort neet meë herboewd. Pas in 1722 ware de hersjtèlwirkzaamhèje klaor en kreeg 't kesjteël zien hujige uterlik. Pès 1802 bleef Erenstein in bezit van de femilie Poyck.
In dat jaor kaom 't kesjteël in bezit van de Mesjtreechse börgerfemilie Colen. Die gebruukde 't aanvankelik es zomerverblief en vanaaf 1840 es woonverblief. In 1858 wisselde 't nao de doad van Maria Colen en door huwelik van häör erfgename weer van eigenaer en kaom 't in bezit van de adellike femilie Grand Ry oet Eupe. Dees femilie sjónk Erenstein in 1903 aan oet Frankriek aafkómstige Franciskaner monnike, die d'r ein seminarie vestigde en hieveur 't geboew mèt 'ne moderne vleugel oetbreijde. Deze vleugel woort bie 'n groate renevatie in de 1960-er jaore weer gesjloop.
Saer is d'r ein resterant gevestigd en in de aangrenzende 18e eëuwse kesjteëlhaof is 'n veersjterrehotel óngergebrach. In de directe ómgaeving bevundj zich 'n parklandjsjap dat same mèt 't kesjteël óngerdeil oetmaak van 't zudelike deil van de zoagenaamde Groene Long van Kirchroa. Allewiel beheuërt Erenstein same mèt de Winselerhaof, Château Sint-Gerlach, Château Neercanne en 't Kruushierehotel in Mesjtreech tot de Camille Oostwegel Chateau Hotels & Restaurantsgroep.
Ho Chi Minh
thumb|Ho Chi Minh róndj 1946. Ho Chi Minh (Viëtnamees: Hồ Chí Minh; Nghệ An, 19 mei 1890 - Hanoi, 2 september 1969), gebaoren es Nguyễn Sinh Cung en ouch bekandj es Nguyễn Tất Thành en Nguyễn Ái Quốc, waas 'ne Viëtnamese communistische rivveluusjeleier. Hae haet 't Democratisch Rippebliek van Viëtnaam gelèdj es premier (1945-1955) en es prizzendènt (1945-1969). Hae speeldje 'n houfrol bieje stifting van det rippebliek in 1945, esouch bieje stifting van 't Voukslaeger van Viëtnam (PAVN) enne Vietcong inne Viëtnamkrieg.
Hae lèdje vanaaf 1941 de ónaafhenkelikheidsbewaeging Vietminh, stifdje 't communistisch Viëtnamees rippebliek in 1945 en versloog Frankriek in 1954 bieje Slag van Điện Biên Phủ. Hae droog zien mach in 1955 euver veur gezóndjheidsperbleme, meh bleef toet zienen doead e zichbaar boogbeeldj en brón van inspiraasje veure Viëtnameze die veur e vereinig, communistisch Viëtnam vochte. Nao de krieg woort Saigon, de houfstad van Zuud-Viëtnam, verneump nao dem es Ho Chi Minhstad.
De naam Ho Chi Minh is later aangenómmen en mèntj hae dae verleech.
Afasie
Afasie is 'n stuuernis vanne spraok, es in spraokbegrip en spraokbroek ("taal"). De weitesjap die zich besjeftig mit 't spraokgebraek t'n gevolge van e herreletsel hètj afasiologie.
't Waord afasie kump van 't Aadgrieks en is 'n kómbinaasje van a ("neet") en phanai ("spraeke"). In väöl gevalle worin de term afasie wuuertj gebroek zów "dysfasie" baeter zeen; de fatische functie is je noeatj gans gestuuerdj.
Wen luuj communicere, gebeurtj dit meistes middels spraok. Kalle, 't vinje vanne juuste wäörd, verstaon, laeze, sjrieven en gebare make zeen óngerdeiler van spraokgebroek. Es es gevolg van e herreletsel ein of mieër óngerdeiler van 't spraokgebroek neet mieë tegooj functionere, neump me det afasie. De persoean kan de spraok neet (good) mieë gebroeke.
Afasie is 'n spraokstuuernis. Gein twieë luuj mit afasie zeen próntj geliek; afasie is bie ederein anges. De erns en ómvank vanne afasie zeen ónger anger aafhenkelik vanne plaats enne erns van 't herreletsel, 't vreuger spraokvermeugen en emes zien persuuenlikheid. Sómmige luuj mit afasie kónne waal good spraok verstaon, mer höbbe meujdje mit 't vinje vanne juuste wäörd of mitte zatsopboew (motorische afasie; haet te make mit 'n stuuernis inne efferente zieënbane). Anger kalle juus waal väöl, meh waat ze zègken is veure gesprekspartner neet of lestig te verstaon; dees luuj höbbe döks groeate perblieëme mit 't verstaon van spraoke; sensorische afasie haet te make mit 'n stuuernis inne afferente zieënbane.
't Versjiensel afasie wuuertj ouch binne de psycholinguïstiek enne logopedie bestudeerdj.
Vörm van afasie
Afasie kan bie douf luuj leie toet perblieëme bie 't gebroek van gebarespraok. Hysterische afasie is e meugelik bieversjiensel van hysterie. Spraokstuuernisse nao 'n herreninfark, wie perblieëme mit 't verstaon en oetspraeke van klenk, waordmeining en zatsboew blieke zich sómtieds nao inkel jaor good te herstèlle.
Nüss
Nuus of Nüss (ligkend aon Limbörgse of Duitse spèlling, mer oongevier zelfde oetspraok, Duits: Neuss, Latien: Novaesium) is 'n Rienlandse stad en de hoofstad vaan de krink (Kreis) Rhein-Kreis Neuss, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). In 1984 vierde de stad häör 2000-jaor bestande en gilt daomèt bis de ajdste stei vaan Duitsland.
Mèt häör 99,53 km² en 159.672 inwoeners (2015) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1.604 minse de veerkante kilometer.
De op 40 meter hoegte ligkende stad heet 28 stadsdistrike.
De geiselike Johannes Andreas Kallen oet Zitterd hiemelde hei op 23 november 1878.
Othée
thumb|De liegking van Awans in de Luukse provincie, woa Othée van oetmaak. Othée (Frans: Othée, Waals: Ôtêye, Nederlands: Elch) ies 'n deilgemeinte die deil oetmaak vaan de gemeinte Awans, in de Provincie Luuk. Wier liegk 't dörp in 't arrendissement Luuk. De deilgemeinte ies opgegange in die gemeinte in 't jaor 1977. Luuj oet dit dörp weure Othéen geneump. De poscode van dees plaatsj ies 4340.
Anger deilgemeintes in Awans zin:
Stumloeazen alveolaire laterale fricatief
De stumloeazen alveolaire laterale fricatief of stumloeazen alveolaire laterale glitsjklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Kènmirke
Kènmirke vanne stumloeazen alveolaire laterale fricatief zeen:
Limbörgs
De stumloeazen alveolaire laterale fricatief is in 't Limbörgs 'n zeldjzaam variaasje oppe alveolaire lateralen approximant. Hae kump den allein veur in stumloeaze ómgaeving mit e neutraal toeanverloup, 'ne stoeattoean en 'ne lange klinker mit sleiptoean (dus noeatj wen de sleiptoean oppe korte klinker de sonorant verlingk) wen de spraeker allein specefiek de <l> waor alveolair oetsprèk.
1858
1855 - 1856 - 1857 - 1858 - 1859 - 1860 - 1861
Gebäörtenisse
thumb|right|150px| Bernadette Soubirous
Gebore
thumb|right|150px| Theodore Roosevelt, gebaore in 1858
Universidade Estadual de Feira de Santana
thumb|right|300px|Universidade Estadual de Feira de Santana Universidade Estadual de Feira de Santana (aofgekort es UEFS) is 'n openbare oonderzeuksuniversiteit gevèsteg in Feira de Santana, Bahia, Braziel.
Waoërt op 31 miert 1976.
Amsterdamse Limburgersj
Amsterdamse Limburgersj ies de naam van 'ne groep kunssjildersj oet Nederlands Limburg, gebore in de jaore 20 van de 20e ièw, die, de meiste vanwege sjtudie aan de Amsterdamse kunsacademie, in en rónd Amsterdam ginge en bleve wone. Daobie huère: Jef Diederen oet Heerle, Pieter Defesche oet Mestreech, Lei Molin oet Berg, Ger Lataster oet Heerle, Pierre van Soest oet Venlo, Jan Stekelenburg oet Venlo, Frans Nols oet Heerle en Harry op de Laak oet Venlo.
Collectie in museum
't Museum van Bommel van Dam in Venlo haet ziech gespecialiseerd in 't werk van deze groep.
Zeef
E zeef (ouch zif) is 'n instermènt det wuuertj gebroek veur mingsele te sjeien op gróndj vanne korrelgruuedje, of vas van vleujbaar. Waat waal of neet dore zeef vèltj wuuertj dus gesorteerdj in grótter of kleinder es de äöpeningen in 't zeef.
Toepassinge
E zeef wuuertj op väöl versjillige menere toegepas.
Veur matterjalen op saort of gruuedje te sortere waere zever gebroek bie 't uigste van landjboewperdukte, inne archeologie, gróndjmechanica, bie forensisch óngerzeuk, bie 't zeuke nao góld of bie 't sortere van (boew)aafval.
Sint-Martinuskirk (Èèsjde)
De Sint-Martinuskirk is 'n kirkgebow ien de buurtsjap Breus j ien de plaots Èèsjde, ien de Nederlands Limburgse gemejnte Èèsjde-Mergraote. 't gebow wurd omgève doer 'n kirkhoeëf. Aon de noerdkant bevingd zich 'n plein. Aon de zujdkant laog vreuger de motte van Èèsjde mit 'n netuurlike bron. Ongevèèr 500 meter ten zujdweste van de kirk likt aon 't Vroenhof de kirk van 't dörp Èèsjde zelf: de kirk van Sint-Chrisjteijn.
De kirk is 'n rieksmonumingt en de patroenhèlige is Sint-Maarten.
Vreuger
Rongd 1200 is hie 'n Romaanse kirk mit toere gebowd. Van dis kirk is alleng nog mèr 'n ien de toere geplaotste latei uëver.
Ien 1393 weerd de Romaanse kirk kepotgemak, oenao dis ien 'nne Goeëtische sjtijl weerd herbowd. Van de Goeëtische kirk zien alleng de ron blow sjtejn zuile uëver mit Maoskapitelen ongder de Sjpitsbaogarcades ien 't huidige middensjieëp.
Rongd 1500 weerd de laotgotische toere van mergelsjtejn gebowd, oebie meugelik van de ongderbow van de awwe toere gebruuk is gemak.
Ien 1722 weerd 't goeëtisch sjieëp vervange doer 'n sjieëp ien baroksjtijl.
Ien 1851 weerd 't goeëtisch koer doer 'n groeter (priester)koer vervange. Daobie krèèg 't aon alletwie de kante 'n sacristierujmte. Aog weerd 't sjieëp verhoegd mit 'n lichtbeuk.
Ien 1879 bowde men 'n neogoeëtische graofkapel tieëge de noerdkant van 't koer.
Besjrieving
't Kirkgebow besjteit oet 'n laotgoeëtische toere mit veer geledinge en 'nne iengesjnoerde naoldsjpits, 'n drijbeuëkig sjieëp en 'n hafrongd gesjloeëte koer.
Boeëve de iengank ien 't toereportaol bevingd zich 'nne 12e-iewse latei oe op drij medaillons mit sjterk verwèèrde romaanse reliëfs. Ien de sacristie bevingd zich 'n 16e-iewse sjtejne altaortaofel en 'n twietal eike sacristiekasjte. Van 't meubilair zien wijjer van belang: twie koerbanke oet 1663 en 1718, twie 18e-iewse barokke beechsjteul en 'n 18e-iewse rococo credenskasj. 't Urgel is oet 1855 en is van de firma Pereboom & Leijser.
Arrondissement
Arrondissement keump van 't Franse arrondissement dèt lètterlik aafrónjing beteikent. 't Zeen óngerdeile veur de adminnestrasie in sommige lenj die oets ónger Franse invlood stinge.
Het sluit op 'n (deil van 't) grondgebeed vanne staot of 'n óngerdeil daovan es amtsgebeed van keleesj en amteneer.
'n Arrondissemaent is in besjtuurlek ópzich vergeliekbaar mèt 'n county in VS of Ingelaand.
Alaska
In Alaska besteit de bestuurleke indeileng oet territoriums. Deze territoriums bestoon daan weer oet arrondissemente, die in de volksmoond ouch boroughs weure geneump. Dat is daan weer verwarrend, aongezien väol groet stei ouch boroughs (börge) höbbe, zoewie New York. Die börge zien daan beter te vergelieke mèt districte es mèt wieke.
Bèlsj
In Bèlsj zeen d'r besteurleke, rechterleke en keesarrendissemente. De besteurleke arrendissemente zeen 'n adminnestrateve laog tösse de gemeinte en de provinses. 't Adjunct-arrendissemaentscommissariaat va Voere mot daobie och o.m. toezich haowe op de naolaeving van de taalwetgeving en zurge väör de sociale row.
Canada
In Québec zeen de sjtede Gatineau, Montréal, Québec Sjtad, Saguenay, Longueuil en Sherbrooke verdeild in gemeinteleke arrendissemente (boroughs in 't Ingels).
Frankriek
In Frankriek heite óngerdeile van departemente arrendissemente. De gemeinte Paries, Lyon en Marseille zeen verdeild in gemeinteleke arrendissemente.
Nederland
In Nederland vorme de gemeint die tot 'n rechbank huure 'n arrendissement.
Passietied
De passietied ies bie de Katholieke de periode, die op Passiezóndig begint. Dat ies twiè weke veur de Paosje. In deze tied weurt speciaal aandach besjtaed aan 't lieje van Christus. Dit gebeurt in de liturgie, in 't passiesjpel en in de passiemuziek. Dat lètste ies de gezónge teks, dèks instrumentaal begeleid, van gedeiltes oet de evangelies. Die tekste höbbe betrèkking op 't lieje van Jezus Christus. Versjillende componiste höbbe dat op muziek gezat, zoa-es Johann Sebastian Bach mèt de Johannes-Passion oet 1723 en de Mattheus-Passion oet 1729 De passieweek ies 't zelfde es Gooj week, ouch Sjtil week geneump, de 6 daag veur 't Paosfiès.
Anna Bijns
thumb|Titelblaad vaan de Refereinen vaan Anna Bijns oet 1528. Anna Bijns (1493-1575) waor 'n Zuid-Nederlandse diechteres oet Antwerpe. Ze woort bekind um häör radicaol poëzie boe-in ze 't roems-katholicisme hendeg fel verdeidegde tegen 't protestantisme. Häör gediechte versjijne al bij leve in drök, wat in de zèstienden iew zier bezunder waor.
Leve
Anna Bijns woort gebore es ajdste dochter vaan Lijsbeth Voochs en Jan Bijns Lambertsz., 'ne snijder. Vaan vaajerskant zouw ze kinne stamme oet Binche (in 't Middelnederlands Bijns). Ze kraog nog e zuster Margriete en e broor Maarten. Vaan häöre pa is bekind tot heer kring vaan rederiekers verkierde; vaan häöm is e gediech bewoerd. Nao d'n doed vaan häöre pa dege Anna en Maarten 'n sjaol ope, 'Het Roosterken'. Hei gaof ze vaan 1536 tot 1573, 't jaor tot ze tachteg woort, catechisatie.
Bijns leide e leve wat veur 'n vrouw oongebrukelek waor. Häör werk waor evels zier in trèk, zoewel bij de machhöbbers es bij de middeklasse, die 't massaol koch. Umtot ze de krachtege kathelieke kemissie good kóste sjatte, woort ze door de Franciscaone in häör werk gestimuleerd. In 1528 woort häören ierste bundel oetgebrach, Schoon ende suverlijc boecxken inhoudende veel constige refereinen.
Ze zouw häör leve laank oongetrouwd blieve, wat in häör werk ouch neet oonbesproke blijf.
Werk
Anna Bijns häör werk aosemp de geis vaan de rederiekerspoëzie, al kós ze es vrouw neet tot 'n rederiekerskamer weure touwgelaote. De rederiekerstraditie had ziech in de Zuieleke Nederlen sinds de vieftienden iew oontwikkeld en kaom in d'n tied vaan Bijns tot e huugdepunt. Heidoor bestoont al 'n oetgebreide literair traditie in 't Nederlands. De ballade vaan Bijns vertuine sterke euvereinkomste mèt die vaan de rederiekers. In de beheersing vaan taol en veersvörm deit ze veur häör tiedgenoete zeker neet oonder.
Inhajdelek is väöl vaan häör poëzie religieus, dèks belierend wie häör beroop vaan liereres catechismus. Gifteger weurt 't wienie 't protestantisme t'r spraoke kump: prottestante weure aofgesjèlderd wie charlatans die dinke, boete de gelierde um, zelf de biebel te kinne snappe en Luther weurt wie 'nen duvel aofgesjèlderd. Neet al häör gediechte goon euver de religie. Häöre spot tröf ouch 't houwelek. Manslui zien allein in draank en speule geïntrèsseerd en misbruke de vrouwlui, getrouwde vrouwlui weure es dom gekinsjets. Ouch d'n ironische spot in häör werk kint me vaan de rederiekers.
Erkinning
Tösse 1985 en 2014 woort de Anna Bijns-pries oetgereik aon 'n vrouw die ziech in de Nederlandse taol verdeenstelek had gemaak. Sinds 2005 steit in Antwerpe 't Anna Bijnsgebouw.
Sint-Petersburg
thumb|140px|Waope van Sint-Petersburg thumb|325px|Petrus en Paulus vesting. In 't midde de twee verguldje toresjpitse van'ne Petrus en Paulus kathedraal
Sint Petersburg Rus:Са́нкт-Петербу́рг – Sint-Peterburg, in Ruslandj döks ouch aafgekortj toet Rus:Питер – Piter. Is gesjtichtj in 1703 es Sint-Pieterburch, en kort daonao verangerdj in Sint Petersburg, van 1914 toet 1924 es Petrograd Rus:Петроград, en van 1924 toet 1991 es Leningrad Rus:Ленинград aangeduid. Sint-Petersburg is de zetel van'ne oblast Leningrad, ofsjoon 't d'r zelf gein deil van oetmaak. Bekènde sjrievers wie Dostoevski en weitesjappers wie Igor' Semënovič Kon komme hei vaandan.
De sjtad ligktj aan'ne monjing van'ne rivier de Newa in 't uuterste ooste van'ne Finse Golf in ein deltagebied. 't Aantal inwoners is ongeveer 5 miljoen, en is nao Moskou de tweede sjtad van Ruslandj en ein van'ne grootste sjtaej in Europa. Sint Petersburg is die noordelikste miljoenesjtad ter waereld. 't Is ein belangriek verkeersknouppuntj mit ein zeehave, ein lochhave (Пулково Poelkovo) en toegank toet 't Wolga-Baltische systeem van waterwaeg. De sjtad haetj ein metro (sins 1955). D'r is väöl industrie, onger angere sjtaol, chemie en masjieneboew. De sjtad is de zetel van'ne Russische Academie van Weitensjappe en teltj väöl óngerzeuksinstitute, drie universiteite en ein conservatorium. D'r zeen zo'n 120 musea, wo-onger de Hermitage en 't Russisch Museum, en meer es 50 theaters, wo onger 't Mariinskitheater. De binnesjtad is door de UNESCO toet waereld cultuur erfgoed benumpdj.
De naam van'ne sjtad
thumb|Vlag van Sint-Petersburg Angers es döks weurdj aangenomme haetj tsaar Peter de Grote de sjtad neet nao zichzellef genumpdj, maar nao ziene besjermheilige, de apostel Simon Petrus. Naodet de vesting kortsjtonjig de Nederlandse naam Sint-Pieterburch droog, waerdje de naam al sjnel verduits nao Sint-Petersburg. Nao 't oetbraeke van'ne eerste waereldoorlog waerdje op 18 Augustus 1914 de Duitse naam verangerd in Petrograd – waat letterlik „Petersjtad“ – beteikendj. Naodet Lenin sjtorf in 1924 waerdje de sjtad vanaaf 26 Jannewarie 1924 Leningrad genumpdj. Dit gebeurdje op gezag van 't centraal komitee, volges häör zegke op wunsj van'ne arbeiders die treurdje om Lenin ziene dood.
In'ne volksmondj waerdje aevel ouch nao de herbenumming döks noch gesjpraoke euever Piter (Russisch Питер) es koosnaemke veur de sjtad.
Musea
Sint-Petersburg haetj ein groot aantal musea, wovan de Hermitage verreweg 't bekindste is. De hoofvestiging van'ne Hermitage is gevestigdj in 't veurmalige Wintjerpalies, de belangriekste residentie van'ne Russische tsare. De collectie van'ne Hermitage besjtuitj veural oet West-Europese kuns, en is begos mit de verzameling van Catharina de Grote, wo aan nao de Oktoberrevolutie de bolsjewieke de van'ne gevluchte edele in besjlaag genomme kunswerke toegevoegdj höbbe. De Hermitage haetj ein aantal dependances in Sint-Petersburg, wo onger 't Mensjikovpalies.
Stumhöbbendjen alveolaire laterale fricatief
De stumhöbbendjen alveolaire laterale fricatief of stumhöbbendjen alveolaire laterale glitsjklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Sint-Petersburg
Musea
't Russisch Museum hoesves en grote verzameling van veural Russische kunstenaers, beginnendj mit icone. Dit museum haetj de op ein nao grootste collectie sjilderieje van'ne sjtruiming van'ne Zjwervers (Peredvizjniki). Verder zitte in'ne collectie ein groot aantal werke van Russische avant-garde kunstenaers zowie Natalja Gontsjarova en Kazimir Malevitsj. De hoofvestiging van 't Russisch Museum is gevestigd in 't Michailovskipalies, naeve de kathedraal van'ne opstenjing "Oze Verlosser op 't blood". Daonaeve haetj 't museum ein aantal dependances in Sint-Petersburg, wo onger 't Marmere Palies (mit 't Ludwig-museum).
Stumhöbbendjen alveolaire laterale fricatief
Kènmirke
Kènmirke vanne stumhöbbendjen alveolaire laterale fricatief zeen:
Sint-Petersburg
Theaters
In'ne Sjtad bevinje zich ongeveer 50 versjillendje theaters. 't Mariinski-Theater is ein van'ne bekindste Operahoeser van'ne waereld. 't Is de thoesbasis van 't Kirow-Ballet.
Stumhöbbendjen alveolaire laterale fricatief
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de stumhöbbendjen alveolaire laterale fricatief neet veur.
Sint-Petersburg
Theaters
't Alexandra- of ouch waal Alexandrinski-Theater waerdje in opdrach van tsarin Elisabeth I in 1756 opgerich. Ein oet sjtudente van 't kadettenkorps samegesjteldje groep vormdje 't eerste theater van Ruslandj. Pas in 1832 kreeg 't ensemble zien huidige prachtige gebouw, det door de architek Carlo Rossi waerdje geboewd.
In'ne sjtad laefdje en wirkdje de komponiste Michail Glinka, Modest Mussorgski, Nikolai Rimski-Korsakow, Pjotr Tschaikowski, Igor Strawinski en Dmitri Schostakowitsch. Biezonjer mit Sint Petersburg verbonje is den ouch de volgende compositie; Schostakowitsch's zevendje of Leningrader Symfonie; ze ontsjtong gedoerendje de belegering van'ne sjtad door de Duitsers, waas ein veurbeeldj veur de sjtandvastigheid van'ne Russe en'ne Russische kultuur. De eerste oetveuring haaj plaats in Moskou op 8. August 1942 en waas laevesgeveerlik veur zowaal de oetveurders es de toesjouwers. De partiture ware door de duitse linies gesjmokkeldj, en de oetveuring is door de toenmalige Sovjetische radio oetgezonje.
Ballet
De sjtad is ouch belangriek veur de ontwikkeling van ballete. Sergei Djagilew, Marius Petipa, Vaslav Nijinsky, Mathilda-Maria Kschessinskaja en Anna Pawlowa höbbe heel naodrökkelik aan dees ontwikkeling mitgewerktj. In Sint Petersburg is ouch de beroemdste Balletsjool van'ne waereld te vinje – de Waganowa-Ballet akademie, die opgerich is in 1738.
Sjaak
In Sint Petersburg woondje ouch bekindje sjaaksjpelers: Michail Botwinnik (tösse 1948 en 1963 langdoerig waereldkampioen sjaak), Boris Spasski (Waereldkampioen van 1969 toet 1972 en bekindj door de Match mit Bobby Fischer (USA) 1972 in Reykjavík, det door de toenmalige kaaje oorlog waereldwied gevolg waerdje. Ouch Viktor Kortschnoi (noe Zjwitzer), langdoerig vice-waereldkampioen en emigrant oet de USSR. Kortschnoi kreeg internationaal bekindjheid door zien sjaakduels mit Anatoli Karpov om 't waereldkampioensjap 1978 in Baguijo en 1981 in Meran, wo ein groot politiek belang op waerdje gelag door de Russe. Karpov laefdje lange tied in Leningrad, wo hae ouch sjtudeerdje. De titel Sjaak-grootmeister waerdje veur 't eers door tsaar Niklaas II. nao ein sjaaktoernooi in 1914 in Sint Petersburg oetgevonje en vergaeve.
Literatuur
thumb|right|Nuuj geboew van'ne Russische nationale bibliotheek De sjtad haetj meerdere belangrieke bibliotheke. De in 1795 geboewdje Saltykow-Schtschedrin-Bibliotheek is op vandaag deil van'ne Russische nationale bibliotheek. Dae is mit einm besjtandj von 30 miljoen wirke nao de Russische Sjtaotsbibliotheek in Moskou de op ein nao grootste in Ruslandj. In 't bestandj zitte beuk in 85 talen. De verzameling bezit ouch de eerste gedateerde in 't Oosslavische gebied ontsjtange gesjrif, 't kirkeslavische Ostromir-Evangelie oet 1057. De in 1714 geboewdje bibliotheek van'ne Russische Akademie haetj ouch ein bestandj van 17 miljoen wirke. De Puschkin-bibliotheek is mit 5000 wirke beduidendj kleiner, mer haetj väöl prive sjtökke van Alexander Puschkin.
Väöl Russische sjrievers höbbe in Sint-Petersburg gewoondj. Alexander Puschkin volgdje zien opleiding op 't lyceum van Tsarskoje Selo, vlak biej Sint-Petersburg. Omdet zien gedichte döks de machhöbbers kwaod maakdje, waerdje Puschkin toet twee keer toe verbanne nao 't plattelandj. 't hoes aan'ne Mojka wo hae woondje toet ziene dood in 1837 is noe ein museum.
Nikolaj Gogol waas korte tied professor aan'ne universiteit van Sint-Petersburg. Ein aantal van zien korte verhaole (biejveurbeeldj Nevski Prospekt) sjpele zich aaf in Sint-Petersburg. Ouch Fjodor Dostojevski laefde lange tied in Sint-Petersburg. Ziene roman Misdaad en Sjtraof sjpeelt zich in Sint-Petersburg aaf, en de versjillendje plaatse die Dostojevski besjrieftj zeen nog sjteeds te herkinne.
In'ne eerste helf van'ne 20e eeuw waas Sint-Petersburg de thoesbasis veur de Acmeïste, ein belangrieke groep dichters mit onger angere Anna Achmatova en Osip Mandelstam. Ouch symboliste wie Aleksandr Blok en Andrej Bely woondje in Sint-Petersburg en sjreve euver de sjtad.
Bronne
Dit artikel is gebaseerdj op'pe artikele die te vinje zeen op'pe Duitse en Nederlandse Wikipedia
Penis
De penis, pie(me)l, jóngenhieër of 't gemaak is 't oetwenjig mannelik geslechsorgaan det bieje zougbieëster wuuert gebroek veure urien oet te sjeie. 't Is verwantj ane vrouwelike clitoris, waat bliek oet embryologisch óngerzeuk.
Bie 't pare wuuert de stieve penis (fallus of prengel) gebroek veur vaginaal penetraasje. Es de penis neet kan stief waere, wodoor gèn penetraasje meugelik is, is veurtplantjing op netuurlike meneer ónmeugelik. d'n Eikel speeltj 'n wichtige rol bie 't opwèkke van 't orgasme; 't orgasme bringk de ejaculatie op gang, wobie sperma nao boete wuuert gebrach. 't Loze vanne sperma geit dore urienbuus. Veur te verkómme det mitte zaodlozing ouch urien vriekump wuuert de prostaot get grótter kort veure zaodlozing; dit blokkeertj de urienwaeg.
Hognoul
thumb|De liegking van Awans in de Luukse provincie, woa Hognoul van oetmaak. Hognoul (Waals: Hognoûl) ies 'n deilgemeinte die deil oetmaak vaan de gemeinte Awans, in de Provincie Luuk. Wier liegk 't dörp in 't arrendissement Luuk. De deilgemeinte ies opgegange in die gemeinte in 't jaor 1977. Luuj oet dit dörp weure Hognoulois geneump. De poscode van dees plaatsj ies 4342.
Anger deilgemeintes in Awans zin:
Fumay
Fumay ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groat Oaste), te Noordoas-Frankriek, mer kortbij de Belzje grens. Ze liegk aan de Maas.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Waals gekald, wie dat ouch weurt gekald in 't groats gedeilte van de Belsj Ardenne. Ze ies ein van de wieneg Waalstalig pläötskes in Frankriek. In 't groatse gedeilte van de Franse Ardenne weurt van oarsjprong neet Waals mer Champenois gekald.
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Rod Stewart
Roderick David "Rod" Stewart (Lónje, 10 jannewarie 1945) is 'ne Britse rockzenger dae bekèndj steit veur zien roew stum. Inne sèstiger jaore trooj d'r al väöl op, mer hae bleef rilletief ónbekèndj toetdet t'r zich in 1967 aansloot bieje Jeff Beck Group, det besting oete gitaris Jeff Beck, de bassis Ron Wood ennen drummer Aynsley Dunsbar.
In 1971 verleet t'r de Jeff Beck Group naodet t'r haw samegewirk mit The Faces. Hae brach in 1971 e solo-album oet, Every Picture Tells a Story, en vanaaf det moment genoot t'r nasjenaal bekandjheid. Doe de B-kantj Maggie May dök oppe radio woort gedrejdj kreeg t'r 'ne nómmer 1-hit inne Vereinigdje Staote en in 't Vereinig Keuninkriek. The Faces kregen in dezen tied häör einigen toep 10-hit inne Vereinigdje Staote mit 't nómmer Stay with me.
Anen ènj vanne jaor sevetig haw d'r nag 'ne nómmer 1-hit mit 'n nómmer Do Ya Think I'm Sexy? (1978). Daonao noom zien productiviteit aaf. In 1991 noom d'r same mit Sting en Bryan Adams d'n hit All for Love op veure film The Three Musketeers.
Roewhäörige góldmol
De roewhäörige góldmol of roewhaorgóldmol (Letien: Chrysospalax villosus) is 'n saort aan zougdere vanne góldmolfemielje. 't Bieës is inheimsj aan bestumdje deiler in 't zuje van Zuud-Afrika en zie netuurlik laefgebied besteit oet gemaotig struuk- en graaslandj, beboewbaar landj, weilenj, plantaasjgebiede, lenjelike häöf en steielike gebiede. De saort wuuertj bedreig door 't verluus aan laefgebiede.
Roewhaorgóldmöl höbben 'n glanzendje en toe vach en 't uterlik is vormloeas en gestroumliendj. Ze höbbe gein zichbaar ougen of oeare en zeen blindj; de klein ouge zeen bedèk mit häörige hoed. De oeare zeen klein en verstaoken inne vach. Dees vach zelf is lank mitte haor oppe rögk die toet 20 cm lank waere. De haore oppe rögk zeen vaalgries ane hoed en roeadbroen toet broen inne tuup. De óngervach is wöllig en gries. De klawwe vanne derdje poeat ane veurveut zeen kreftig en zoeaget 1,6 cm lank. Ze waoge gans zelf zoeaget 90 toet 160 g en höbben 'n lingdje van 12 toet 17,5 cm.
Parsec
'ne Parsec (aofkorting pc) is 'n lengtemaot die gebruuk weurt um lang aofstande boete eus zonnestèlsel te mete. 'ne Parsec kump euverein mèt oongeveer 3,261631 leechjaor. 't Woord is 'n sametrèkking vaan de wäörd parallax en baogseconde.
Definitie
right 'ne Parsec is d'n aofstand dee me vaanoet de zon de ruimte in moot goon um de gemiddelde aofstand tösse de Eerd en de zon oonder 'ne hook vaan ein baogseconde te zien.
Vaanaof de bewegende Eerd gezeen zal 'n staar oscillere aon d'n hiemel. Eder zès maond 'beweeg' 'n staar op 'nen aofstand van eine parsec ziech sjijns euver 'ne hook vaan twie baogseconde. Wat veur zès maond dat zien varieert mèt de plaots aon d'n hiemel. Veur stare die op 'n lijn loedrech op 't umwentelingsvlaak stoon vaan de Eerd um de zon, maak 't neet oet wat veur zès maond gekoze weure, eder periood vaan zès maond zal 'n versjuiving vaan twie baogseconde oplievere (allein in 'n aander riechting).
Vaan dit versjijnsel, wat parallax weurt geneump, make astronome gebruuk um d'n aofstand tot de diechsbijzijnde stare te bepaole. Me kint 't rizzeltaot vaan de meting, in baogseconde, dus direk herleie nao 'nen aofstand in parsec. D'n aofstand in parsec is naomelek de reciproke (umgekierde) weerde vaan de parallax in baogseconde.
In augustus 2015 naom de IAU Resolutie B2 aon, boe-in es oonderdeil vaan de definitie vaan e deil vaan de definitie vaan de gestandaardiseerde absolute en sjijnbaar bolometrische helderheidssjaol 'n expliciete definitie vaan de parsec waor opgenome, naomelek perceis of oongeveer 3,08567758149137×1016 meter (oongeveer 31 bieljoen kilometer).
Gebruuk
Astronome gebruke um historische reies dèkser de parsec es 't leechjaor, wat in de populair literatuur weer mie gebruuk weurt. De kortsbijzijnde staar Proxima Centauri ligk beveurbeeld op 1,3 parsec (4,2 leechjaor). Wie wijer weg de staar ligk, wie kleiner de parallax en d'n hook in baogseconde en dus wie groeter d'n aofstand in parsec.
Veur groeter aofstande weurt de kiloparsec, de megaparsec en de gigaparsec gebruuk:
Groeter einhede zien neet nudeg in de astronomie. Mèt 'ne leeftied vaan oongeveer 13,7 mieljard jaor heet alles in 't ziechbaar heelal 'ne woernummingshorizon vaan oongeveer 46,5 leechjaor, wat euverein kump mèt oongeveer 15 gigaparsec.
Rech vaan de Europese Unie
't Rech vaan de Europese Unie, dèks sömpelweeg 't Europees rech geneump, is e systeem vaan regels wat binne de Lidstaote vaan de Europese Unie (EU) wèrk. Sinds de opriechting vaan de Europese Gemeinsjap veur Kole en Staol nao d'n Twiede Wereldoorlog heet de EU 't buut oontwikkeld um "de vrei, häör weerdes en 't welzien vaan häör volker te motivere". De EU heet polletiek instèllinge en 'n sociaol en ikkenomische polletiek die bove de natiestaote geit mèt 't oug op pan-Europese samewèrking en minselek oontwikkeling. Op force vaan 't Hof vaan Zjustitie vaan de Europese Unie (EU) reprizzentiert de EU "'n nui rechsorde vaan 't internationaol rech". Euver 't algemein weurt 't Europees rech gezeen es ein vaan de meis succesvolle projekte binne 't Europees integratieperses.
't Constitutioneel rech vaan de EU is geworteld in 't Verdraag rakende de Europese Unie en 't Verdraag rakende de wèrking vaan de Europese Unie, die same zien oonderteikend binne de vènster vaan 't Verdraag vaan Lissabon, wat unaniem is goodgekäörd door de regeringe vaan de 27 EU-lidstaote. Nui leie kènne touwtreie tot de EU, es zie d'r mèt instömme de regels vaan de boond te volge, en bestaonde EU-lidstaote kènne vertrèkke op force vaan hun eige soevereiniteit of "constitutioneel condities". Börgers vaan de EU höbbe 't rech um via de legislatieve mach - via 't Europees Parlemint en de respectieve nationaol regering via d'n Europese Raod en de Raod vaan de EU - deil te nömme aon de vörmgeving vaan de wètgeving die de EU maak. De Europees Kemissie heet es executieve mach 't initiatief veur wètgeving, de Raod vaan de EU reprizzentiert de gekoze regering vaan de lidstaote, 't Parlemint weurt gekoze door EU-börgers en 't Hof vaan Zjustitie vaan de EU is gemeind um de rechsstaot en de minserechde te consolidere. Zoewie 't Hof vaan Zjustitie heet gezag, is de EU "neet inkel 'n ikkenomische unie", mer is zie gemeind um "sociaole veuroetgeng te kavere en te aspirere nao 'n constant verbetering vaan de leves- en arbeidsumstandeghede vaan hun volker".
Constitutioneel bron vaan 't Europees rech
Allewel de EU gein gecodifeerde constitutie heet, heet zie, zoewie eder polletiek liechaom, wètte die häör basisstructuur veur 't bestèl "vörme" ofwel "constituëre". De belaangriekste constitutioneel brónne vaan de EU zien Verdraag rakende de Europese Unie en 't Verdraag rakende de wèrking vaan de Europese Unie, die same zien oonderteikend binne de vènster vaan 't Verdraag vaan Lissabon, wat unaniem is goodgekäörd door de regeringe vaan de 27 EU-lidstaote. In de Verdrage weure de instèllinge vaan de Unie vasgestèld, de competenties en aonspraokelekhede opgesomp en weurt touwgeliech op welk gebeeje de EU wètgeving kin make mèt riechlijne of decrete. De Europese Kemissie heet 't initiatief um wètgeving veur te stèlle. Wijl 't ginneraol wètgevingsperses aon 't wèrk is, kènne de Raod vaan de EU (die ministers zien vaan de regeringe vaan de lidstaote) en 't Europees Parlemint (gekoze door de EU-börgers) adapties aonbringe en motte ze hun goodkäöring geve um wètte aon te nömme.
De Kemissie heet touwziech op aofdeilinge en versjèllende EU-agenture die EU-wètgeving executere. D'n Europese Raod is samegestèld oet de nationaol leiers vaan de lidstaote. Heer beneump de Kemissie (al mot die wel weure goodgekäörd door 't nui Parlemint nao Europese verkiezinge) en 't [[bestèl vaan de Europese Centraol Baank. 't Europees Hof vaan Zjustitie is de hoegste justitieel mach die de EU-wètgeving interpreteert en oontwikkeld mèt de moyen vaan precedente. 't Hof kèn de wèttegheid vaan 't optreie vaan de EU-instèllinge examinere, in euvereinstömming mèt de Vedrage. 't Kèn ouch beslisse euver verordinge vaanwege sjending vaan EU-wètgeving vaan lidstaote en börgers.
Waopes vaan Drenthe
De provincie Drenthe had vaanajds e beperk aontal gemeintes: 33, sinds 1884 34. Pas in 1998 is veur d'n ierste - en veurluipeg lèste - kier gemeintelek heringedeild. Es gevolg vaan dat laank bestoon droge de aw gemeintes allemaol e waope, al höbbe genóg vaan hun tot deep in d'n twintegsten iew gewach mèt aonvrage. De mieste individueel dörper höbbe evels geint - zij waore jummers noets zelfstandege gemeintes. In 't bezunder gelt dat veur väöl jóng veendörper, gestiech in de negentienden iew op de groond vaan bestaonde gemeintes.
Elsdörp
Elsdörp (Duuts: Alsdorf), neet te verwarre mèt Elsdorf, is e Rienlands stedsje in de krink (Kreis) Aoke (kreis), te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 31,68 km² en 46.313 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1462 de veerkante kilometer.
Waopes vaan Drenthe
Types waopes
Allewel tot väöl waopes 'ne misjmasj aon symbole vaan vreuger hiersers vertuine - of, in 't geval vaan 't steidelek Coevorden of residentiedörp Assen, 'n eige symbool - vertuine väöl aander Drentse waopes ouch groete euvereinkomste in nui symbole. E paar gemeintes en ex-gemeintes höbbe verwiezinge nao de törfstekerij (Emmen, Odoorn, Borger-Odoorn), of nao aander middele vaan bestoon (ploog in Emmen, bijekörf in Hoogeveen). Wijer vèlt op tot väöl gemeintes wèllemaander es sjèldhawwers höbbe. Dit is 'n verwijzing nao de lang bewoening vaan Drenthe, die in väöl plaotse trökgeit tot de prehistorie. Ouch höbbe väöl gemeintes peerd, ofwel es sjèldhawwers, ofwel in 't waope zelf.
Provinciewaope
300px De provincie Drenthe dreug 't bovestoond waope, wat ziech es volg liet umsjrieve:
Dit waope is zier aajd: 't kump al zeker sinds de laten daartienden iew veur. Zegele oet deen tied vertuine de H. maag al, miestens in e kapelechteg gebuiwke en umgeve door ingele. De variant mèt de troon kint me sinds 1395. Es zoedaoneg is 't veer iewe laank in gebruuk gebleve; ouch nao de Rifformatie woort de oetgesproke kathelieke veurstèlling neet veranderd. Wel versjijne in d'n achtienden iew dèkser de kroen en de sjèldhawwers, die 't veurheer neet gaof; dit moot 'n gevolg zien vaan de (vergeefse) aspiraties vaan Drenthe um e volweerdeg gewes in de Nederlen te weure. De kroen is ouch die vaan de Rippubliek, al weurt ze dèks veur 'n hertogskroen aongezeen.
In 1830 woort bij Keuninklek Besluut 't waope aon Drenthe touwgekind, zoonder sjèldhawwers en mèt de kroen abusief umsjreve es 'hertogskroen'. Sinds 19 augustus 1972 heet 't waope zienen huiege vörm.
Dörpswaopes
Vaan drei dörper zien waopes bekind:
Kempe
Kempe kan verwieze nao:
James Bulger
Mishandeling
James Bulger woeëd óp 12 fibberwaar 1993 um 15.40 óntveurd in e winkelcentrum i Bootle, 'n vuursjtad va Liverpool. De óntveurdersj woare de tieënjoarige Jon Venables en Robert Thompson, die deëzelfde daag sjpiebelde va dön sjoeël. De moder van 't kink woar nag bei d'r sjlechter, es d'r Venables en d'r Thompson 't twieëjoarige kink bei d'r erm vaspakde. Doanoa lepe de drei noa g'ne oetgank van 't winkelcentrum. Dit woeëd durch 'n beveiligingscamera vasgelag um 15:42. D'r Thompson leep get vuurtoet en Bulger leep mit Venables aa de hank. Eemoal boete 't winkelcentrum woare de twieë va plan um 't kink i ge kótbei geleëge kanaal te loate verdrinke. Dit lukde evvel neet, weil Bulger neet dichter bei d'r kank wool kómme. I reactie hei-óp pakde ze James óp en lete ze 't óp zinge kóp valle, oeënoa 't böakde. Mieëder male goof 't getuge, die evvel de good ópgezetde gesjiechte gleufde dat James verdwaald woar en trükgebrach mós weëde. Óch óp d'r doanoa veer kilometer lange trek woare d'r i totaal 38 getuge (óch aageduud mit Liverpool 38). D'r knoebel óp James zing hoof va de ieëdere mishandeling woar bedek mit zinge kaputs. Óp deë trek sjtopde Venables en Thompson um d'r krötsj fysiek te mishandele, oeë-ónger sjuppe en sjloa.
't Kriesje van 't kink en de verwónginge, trok wier ging sjpeciale aadach bei de getuge. Döks woeëd durch de Liverpool 38 veróngersjteld, dat Thompson en Venables de bröar va James Bulger woare. Um 17.30 (noa d'r veer kilometer lange sjpatzeergang) begóste Venables en Thompson 't twieëjoarig jóng zjwoar te mishandele bei e verloate sjtatie. Ieësj woeëd 't gezich va 't kink besjmoedeld mit blauw verf. Doanoa woeëd 't had i 't gezich gesjup. Heinoa woeëd Bulger mit baksjting en gesjtoale sjpulle bekoageld en noadeen mit inne tieën kilogram zjwoare sjtaaf gesjloage. D'r sjieëdel va Bulger vertuënde tieën zjwoar frektoere. Óch woeëde battereie i zinge mónk gesjtóp. Wie 't kink bewusteloos woar, woeëd 't óntkleed en trokke de óntveurdersj de vuurhoed va d'r penis trük. 't Kink woeëd doanoa sjnel óp inne sjpoaruëvergang achtergeloate mit es doel dit alles te loate uëverkoame wie e malleur. Sommige lüj gleuve dat Bulger nag kót geleëf hat óp 't sjpoar. I jieëker geval woar 't kink al gesjtórve, wie inne toog höam durchkleefde. Twieë daag sjpieër woar 't zjwoarverminkde liek va James Bulger gevónge durch kinger die i g'n buët vootbelde.
Lieksjouw en begreffenis
33 minute woare de óngerzeukesj besjeftig mit 't vinge va de wirkelige doeëdsoerzaak. De verwónginge óp 't lieksjke woare zoeë zjwoar, dat ze neet tot ing eedudig conclusie kóste kómme. 't Woar neet doedelig welke verwónging aaleiding goof vuur d'r doeëd va James Bulger. De noeëdzakelige identificatie woar óp aaroane va de pliese neet gedoa durch de ouwesj van 't kink, meh durch d'r nónk, Jimmy Bulger. Bei de begreffenis va James Bulger, woeëd óch reëkening gehaote mit d'r ernsjtige touwsjtank, oeë 't lieksjke i verkierde. Um dergelige reë woeëd James Bulger beivuurbild begrave in e gehieël aafgesjloate kies, i plaatsj va de gebroekelige haufoape kies.
Óngerzeuk en veroerdeling
Wiewaal 't bilder goof, woaróp de twieë mit 't twieëjoarig kink zint vasgelag, woeëde ze neet direk es verdachte aagezieë. Es deëzelfde tieënjoarige wieróp mit d'rzelfde krötsj lepe, woar 't vuur de pliese dudelig dat de moordenaarsj Venables en Thompson mótte zing geweës. 'ne Zeuktóch noa meugelige verdachte i g'n umgeëving va tussje de tieën en zestieën joare woeëd i gank gezet. 'ne Twelfjoarig jóng oet 't noaberplaatsjke Kirkdale woeëd gearresteerd, meh woar neet d'r richtige verdachte. D'r richtige tip koam sjpontaan: ing vrouw meinde inne zeëkere John Venables te herkinne en zie wis óch dat heë óp d'r daag va de versjwiending va James verzuumde va sjoeël.
Motief
Woarum John Venables en Robert Thompson James Bulger óntveurd, germarteld en vermaord hant, is allewiel nog neet dudelig en óch nog neet officieel bekank gemaak. Meugelige oerzake weëde gezóch bei de zoeëgeneumde "video nasties", 'ne term vuur extreem gewelddadige films inne tachtiger joare. 't geet mitnaam um de film "Child's Play 3", oeë e sjlachoffer weëd touwgetakeld en mit blauw verf weëd besjmoedeld. Sjpieëder bleek dit neet zoeë te zing. Waal houw Venables noa d'r eëvenins gewelddadige film "Halloween" gekieëke. Doava zouw heë 'n teëkening houwe gemaak, oeë-óp 'n moordende vrouw woar te zieë. 'n Anger meugelig oerzaak zint de familiair umsjtandighede. Die zouwe zoeë sjlech zing geweës, dat de twieë noeëts de richtige ópveuding houwe kinne genete.
Brónne
Dit artikel is 'n samevatting van 't corresponderende artikel op de Hollendsje, de Dütsje en de Ingelsje Wikipedia.
Passiemuziek
Passiemuziek ies de gezónge teks, dèks instrumentaal begeleid, van gedeiltes oet de evangelies. De tekste höbbe betrèkking op 't lieje van Jezus Christus, dat veural in de passietied en de passieweek bie de Katholieke weurt herdach.
Gesjiedenis
Oarsjprónkelik woort de muziek einsjtummig gezónge. Rónd de 10e ièw óntsjteit 'n soort passiesjpel woa-in de zengersj ouch diverse rolle oetbeelde, zoa es 'ne vertèller, Christus, 't volk e.a. Dit weurt de koraalpassie geneump.
Componiste en werk
In de 18e eeuw, componere Johann Sebastian Bach en Philip Telemann de oratoriumpassie, met mièsjtummige zank en orkes en prominente rolle veur de hoofrolsjpelersj. De bekèndste zint de Johannes-Passion oet 1723 en de Mattheus-passion oet 1729 van Bach.
Wuppertal
Wuppertal is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of Kreis, dus Kreisfrei is) inne middel vaan Noordrien-Wesfale. De Bergse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk en ligk neve de steij Remscheid en Solingen en de kring Ennepe-Roer-Kreis en Kreis Mettmann. Wuppertal ligk op 'n hoegte vaan 160 meter. De stad heet 'n oppervlak vaan 168,39 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 343.488 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2040 de veerkante kilometer. Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 zien de SPD en CDU de groetse polletieke partieë mèt 19 zetels per partie. Op de daarde plaots kump daan de Grüne (10). In Wuppertal ligk de Bergische Universität Wuppertal. 't Gief nog veer hoegesjaole in de stad. Wuppertal is 't cultureel centrum vaan de Bergse len. De stad besteit oet 10 distrikte.
Marleen Schmitz
Marleen Schmitz is 'n sjriefster en dichteres, gebaore in Mofert in 1952 es Marleen van Pol. Zie góng in Remunj nao de middelbaar sjoeal, woort bibliothecaris en wirkdje in versjillendje bibliotieëke. Daorop haw zie nag e deil anger kentoearbane. Marleen is lid van Veldeke en lid van de algemeine sjrieverskrink van Veldeke en wóntj in Oeësjbik, gemèndje Baekdale.
Sjriefcarrière
In 2003 begós zie mit sjrieflesse en sjriefcursusse en sjreef zie veural korte verhaole, columns en gedichte, meistes in 't Nederlandjs, mer ouch in 't plat. In 2007 sjèdje zie oet mit wirke veur mieë tied te höbbe veur 't sjrieve. Zie haw pries mit e deil van häör verhaole; beveurbeeldj de Raadselige Roos in 2007 mit 't verhaol Troostprijs en de Veldeke literatuurpries in 2012 mit 't verhaol Tössetied. Bie versjillendje oetgaeverieje versjene kinjerbeuk en vanaaf 2013 sjrief zie streek- en femieleromans veur Oetgaeverie Zomer en Keuning in Utrech.
De Limburgse publicaties van Marleen zeen veural columns, gedichte en verhäölkes in verzamelbundels, in Platbeuk en op internet ónger Veldgewas. In väöl van de Nederlandjse romans en verhaole vintj me waal get van Limburg trök, mer echte Limburgse thema's zitte veural in Tussen twee grenzen (de Selfkantjkwestie) en Zwarte ogen, groene ogen (de Emma mien in Gebrook). Mijn ABC is e drietalig plaetjeswaordebook mit begrippe in 't Nederlandjs, 't Ingels en 't Mofers.
Brón
Marleen Schmitz
Website
http://www.marleenschmitz.nl/
Lóchvaart
De lóchvaart haet 'n internasjenaal karakter, wodoor lenjer aafspraoke mótte make euver veiligheidsaspekte, aanbód en kwaliteit van 't vlege.
De weitesjap die zich besjeftig mitte lóchvaart hètj de lóchvaartkónde of de aëronautiek.
Orkdal
thumb|De ligking van Orkdal in de pervincie Sør-Trøndelag. Orkdal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 10.632 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 593,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 17,9. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1638.
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Sør-Trøndelag.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Saint-Séverin
thumb|250px|Romaanse kloasterkèrk in Saint-Séverin Saint-Séverin en Condroz ies 'n dörpke in de gemeinte Nandrin (saer 1977), in 't arrondisement Hoei, in de provincie Luuk op 't Belsj. 't Plaetske ies gelege "en Condroz" of in 't Condruzisch landsjap.
Neve 'n aantal ouw hoezer in natuursjtein sjteit aan 'ne viever 'n Romaans kèrkske in de sjtiel van Cluny (Frankriek). Veural de achheukige tore lièt dat zeen. Monnike van Cluny sjtiechde hie in 1091 'n priorie. De kèrk, gewiejd aan Petrus en Paulus ies hie ein van de euverbliefsele van. In 't geboew bevingk ziech 'ne helsjteine doupvont oet de 12 iew, woavan de ziekent verseerd zint mèt gekapde lièwe en Sphinx-echtige miensjeköp.