cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nederlandse literatuur
Poëzie
Ouch in de poëzie goon väöl diechters, beveurbeeld Nijhoff, door mèt wat ze al dege. Begin jaore viefteg evels kump 'n nui generatie op die radicaol mèt de weerdes vaan 't Interbellum wèlt breke. Dees diechters sjrieve in vrij veers, dèks euver hun emoties, soms hermetisch meh eve zoe dèks gewoen begriepelek. Väöl vaan hun streve absolute poëzie nao. Te neume zien Jan Hanlo, Remco Campert en Lucebert. Ouch Mulisch en veural Claus sjrieve wel gediechte. Me is dees generatie de Vieftegers goon neume.
Es reactie op de poëzie vaan de Vieftegers, die me dèks al te hoegdravend vint, goon ind jaore viefteg inkel jóng diechters ziech op de alledaogse wèrkelekheid riechte. Me wèlt poëzie zien in 't prozaïsche, en veural neet ziechzelf tuine. Naome wie Hans Verhagen, Armando, Hans Sleutelaar en Cornelis Bastiaan Vaandrager publicere in 't tiedsjrif gard sivik. Me is hun de Zèstegers goon neume. Soms weurt ouch Cees Buddingh' in dit verband geneump. Heer sjrijf al-evel euver ziechzelf en zien indrökke, meh deit dat in zoe'n alledaogse, proza-echtege stijl tot ouch heer 't gewoent bezunder maak.
Willem Drees
Willem Drees (5 juli 1886 bis 14 mei 1988) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Nederlandse literatuur
Poëzie
In de jaore zeventeg en tachteg kiere sommege diechters weer trök nao de strakker vörm vaan vreuger. Veur sjrievers wie Jan Kal, Jean-Pierre Rawie en Willem Wilmink is 't ouch gein sjan um in veur edereine begriepeleke taol te diechte. Ze weure hei populair mèt, meh kriege ouch väöl kritiek vaan kunspause, die hunne stijl te populistisch vinde. Beter gewaardeerd, meh daorum neet minder begriepelek, is 't werk vaan Gerrit Komrij.
Willem Drees
Heer waor lid vaan de Partij van de Arbeid (PvdA). Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 7 augustus 1948. Zien regeringsperiood indegde op 22 december 1958.
Nederlandse literatuur
Buun
Mèt de koms vaan de film raak de buun es kunsvörm laankzaamaon oet de mode, en de aondach deveur in de media en in literatuurhistories is klein. Buunwerke gief 't oonder mie vaan Hugo Claus, dee neve get gesproke speule ouch same mèt Harry Mulisch 't libretto veur d'n opera Reconstructie sjrijf. Annie M.G. Schmidt en Guus Vleugel zien mie in de buun gespecialiseerd.
Willem Drees
Es ierste linkse premier vaan nao-oorlogs Nederland loog heer 't fundamint veur de moderne Nederlandse zörgstaot, mèt oonder aandere de inveuring vaan de AOW. Heer kroog daodoor de bijnaom Vadertje Drees ("Peerke Drees").
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Nederlandse literatuur
Literatuur in de Wes
Literatuur oet Suriname en de Nederlandse Antille is in Europa euver 't algemein neet zoe bekind gewore. Deils kump dat door de klein bevolking vaan die len, deils zeker ouch door de culturelen aofstand. Toch heet zeker Suriname 'n belaankrieke traditie mèt Nederlandse literatuur. Hoeg gesjat, veural in Suriname meh ummer dèkser ouch in Nederland, weurt 't werk vaan Anton de Kom en later Hans Faverey. Allewijl weurt Astrid Roemer, die sinds jaor en daag in Nederland wèrk, hoeg gesjat; ze sleip diverse literair prieze in de wach, dèks es ierste Surinaamse oets.
De Curaçaosen oteur Frank Martinus Arion woort in Nederland bekind mèt ziene roman Dubbelspel.
Nonsens- en plezeerdiechterij
Al in de negentienden iew bleujde de plezeerdiechterij in Nederland, en wel bij De Schoolmeester (pseudoniem vaan Gerrit van de Linde), dee zie werk besteit oet stuntelrijm euver oonzintekste, zoe wie e keend of 'nen oongetrainde zouw diechte. E bitteke later publiceerde ouch Piet Paaltjens (François Haverschmidt) zien euverdreve sentimenteel gediechte boe-in heer de romantische ironie vaan Heine get wijer dreef.
Sommege serjeus diechters waagde ziech ouch aon oonzinpoëzie, soms es deil vaan 'ne polemiek. In de jaore veerteg sjreef C. Buddingh' zien Gorgelrijmen. Sommege modernistische poëzie (zuug bove) is ouch humoristisch, wie De mus vaan Jan Hanlo of de alledaogse poëzie vaan Vaandrager (Made in Madurodam). De groete nao-oorlogse meister evels is Drs. P. Zien leedsjes en gediechte kinmerke ziech door 'n groete taolvirtuositeit, mèt dèks oonindege rijmsjema's, 'n oonberispelek metrum en archaïsch taolgebruuk. Ouch Kees Stip, d'n diechter vaan hoonderde gediechskes euver antropomorfe bieste, maag me neet vergete.
Kinder- en jäögliteratuur
De traditie vaan de Nederlandse kinderliteratuur liet me in 't gemein beginne bij Hiëronymus van Alphen, dee ind achtienden iew zien Proeve van kleine gedigten voor kinderen oetbrach. Zien veerskes zien nao us idee get al te belierend, meh veur zienen tied waore ze revolutionair umtot ze, mie es aander beuk veur kinder (die 't ouch toen al gaof), gesjreve waore in 'n taol die kinder aon mós spreke (in plaots vaan volwasse taol te gebruke).
In de negentienden iew góng de traditie vaan 't moralistisch kinderbook door. De mieste oteurs koume us evels allewijl belechelek veur, mèt hun indeloes waarsjouwinge en euverdreve braaf veurbeeldkinder. De Brave Hendrik vaan Nicolaas Anslijn zouw spreekwoordelek weure. 't Werk vaan J.J.A. Gouverneur woort op de langen door beter oontvaange. Zeker ouch door de groete natuurlekheid die heer in zie werk lag, rappeleerde heer aon 't bèste werk vaan Van Alphen.
Pas tegen 't ind vaan de negentienden iew woort veur 't iers gebroke mèt de traditie vaan 't veurbeeldeg kinderbook. C.Joh. Kievit sjrijf Dik Trom euver 'ne plattelandsjoonk dee mèt zien vrun allemaol batteraovestreke oethaolt. De reactie tege dees beuk waor sterk, meh op d'n door zatte ze ziech door. Kievit kraog nao d'n Ierste Wereldoorlog naovolging bij Chris van Abkoude (Pietje Bell), en nao d'n Twiede Wereldoorlog bij oonder mie Hotze de Roos (De Kameleon). Heimèt oontstoont wat me in Nederland 't jóngesbook is goon neume. Tegehengers veur meidskes woorte ouch gesjreve, oonder mie door Nienke van Hichtum en Arja Peters.
Nao d'n Oorlog kaom ouch Annie M.G. Schmidt op, die neve häör satirisch werk veur volwassene veural bekind is gewore mèt häör kinderbeuk. Ze sjreef kort nao d'n Oorlog veerskes in Het Parool, die in diverse good verkoupende bundels zien oetgebrach. Ouch Jip en Janneke, korte verhaole veur kleuters, zoewie diverse romans veur get awwer kinder, sloge good aon en zien ummer populair gebleve - zoe populair tot me häör e pläötske gaof in de Canon vaan Nederland.
Literatuur veur tieners kaom oonder mie vaan Tonke Dragt, Thea Beckman en Jan Terlouw. Opvallend dèks speule die jäögbeuk in 't verleie of in 'ne fantasiewereld.
Detectiveromans
D'n detective nump in 't Interbellum 'ne groete vlöch. Dat veurt ouch tot Nederlandse naovolging. Jakob van Schevichaven weurt dèks gezeen es d'n ierste Nederlandsen detectivesjriever. Jan den Hartog sjrijf 'n aontal detectiveverhaole oonder 't pseudoniem F.R. Eckmar. In de jaore daarteg kump ouch Havank (H. van der Kallen) op, dee veural um zien verhaole euver De Schaduw weurt gerappeleerd. Janwillem van de Wetering sjrijf vaanaof de jaore zeventeg verhaole euver de twie Amsterdamse pelitielui Grijpstra en De Gier. T'rzelfdertied sjrijf Appie Baantjer zien beuk euver rechercheur De Cock, die in 'tzelfde milieu speule. De beuk vaan zoewel Van de Wetering es Baantjer zien väöl verfilmp.
Fantasy
Fantasy weurt in Nederland en Vlaondere wie euveral in de westerse wereld väöl geleze, meh 't weurt in eige land wieneg gesjreve. De dujelekste veurbeelder koume oet de jäögliteratuur (beveurbeeld bij Terlouw; zuug bove). In de jaore 2010 woort evels Hex vaan Thomas Olde Heuvelt bekind.
Stripverhaole
Bij stripverhaole moot me e versjèl make tössen 't klassiek beeldverhaol (pleetsjes mèt teks droonder, oersprunkelek Europees) en de belonstrip (pleetsjes mèt dialoog drin, oersprunkelek Amerikaans). 't Ierste genre woort in Nederland opgepak door Marten Toonder. Zien Bommel-verhaole weure dèks strips geneump; in feite zien 't feuilletons veur de gezèt mèt eige geteikende pleetsjes debove. De satirische verhaollijne en de sterk archaïserenden toen maakde zie werk populair, neet in de lèste plaots oonder intellectuele.
Speciaol vermelding verdeent 't werk vaan Dick Matena, dee diverse klassieke romans in stripvörm oetbrach.
Tadzjieks Arabisch
't Tadzjieks Arabisch is 'n Afro-Aziatische spraok, specifieker 'n vorm van 't Semitische Arabisch, die gekaldj wuuertj in Tadzjikistan, inne Khatlon Provincie, inne dörper in 't Vakhsh-daal enne stei Kuliab en Leninabad. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 1.000 luuj, mit 'n ganse bevolking van 6.000 in alle lenj, en haet de ISO 639-3 code abh.
't Wuuertj nag slechs door e paar luuj in Tadzjikistan gekaldj en gesjreven in 't Arabisch sjrif. De spraekers versjuve nao 't Tadzjieks; van diglossie mit 't Modern Standerd Arabisch is gein spraok. De spraekers doon aan endogamie en verminge zich neet mit spraekers van anger spraoken en zeen islamitisch (Hanafi-Soenni).
Tródsdet gein anger luuj in Afghanistan dees variant van 't Arabisch spraeken, is 't good meugelik det sómmige anger luuj 'n mingeling van 't Arabisch en 't Dari gebroeke wen zie mit moderspraokspraekers van 't Tadzjieks Arabisch in Tadzjikistan kalle.
Dirk Jan de Geer
Dirk Jan de Geer (14 december 1870 bis 27 november 1960) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor lid vaan de Christelijk-Historische Unie. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 8 miert 1926. Zien ierste regeringsperiood indegde op 10 augustus 1929. Zien twiede periood waor vaan 8 miert 1926 tot 10 augustus 1929.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Rech
't Rech of recht is 'n verzamling van aaf te dwinge reigels in oos maatsjappie die de relaties tusje luuj ongerling organisere en de akties womit die raegels gehandhaaf weure. De weitesjappelike besjtudering van 't rech weurt Rechte of Rechtsgelierdheid genump.
Behauve 't rech, zunt d'r nog angere reigelsysteime die os gedrag bepale, zoas cultuur en moraal. Die systeime versjille mit het rech doer de menier worop ze kinne weure aafgedwonge.
't Continentaal rech is gebaseerd op gecodificeerd rech, hetgein beteikent dat groete deile van het rech in de wet vasgelik zunt. De rechter weurt traditioneel gezeen es de persoen dae dees wettekste interpreteert en toepas, mae dae zellef gein rechsreigels mak. Dit in taegensjtilling tot de Angelsaksische tradisie, wo de rechter geach weurt 't rech te 'maken' in zien rechsjpraak, de jurisprudentie geneumd, en zoe bie te dragen aan 't rechsysteem, of Common law systeem.
Sommerance
Sommerance ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 43 luuj op 'n oppervlaak van 5,18 veerkante kilometer en daomèt goof 't 8,3 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +2,5% de jaor.
Juprelle
Juprelle (Waols: Djouprele) is 'n plaats en gemèndje inne pervincie Luuk in 't Belsj. De gemèndje tèltj ruum 9000 inwoeaners.
Anger kerne
Lantin, Slins, Voroux-lez-Liers, Peen (Paifve), Nudorp (Wihogne), Villers-Saint-Siméon en Fexhe-Slins.
Theologie
Theologie (Grieks: θεολογία, van θεός, theós - god en λόγος, lógos - hie:sjtudie) ies letterlik de sjtudie van God, en miè algemein de weitensjap die religies, hun systeme en documente besjtudeert. Dèks bedoelt me mèt 't woord "theologie" de christelike theologie.
Abidji
't Abidji is 'n Niger-Congospraok die gekaldj wuuertj in twelf döreper inne regio's Agneby en Lagunes in Ivoearkös. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 50.500 luuj (1993) en haet de ISO 639-3 code abi.
't Guuef twieë dialekte, namelik 't Enyembe en Ogbru. De spraok is tonaal en 't guuef genasaliseerdje littergrepe. 't Abidji wuuertj in 't Letiensj sjrif gesjreve.
De spraekers zeen euverwaegendj kristelik en kallen ouch Adioukrou, Baoulé, Frans en Jula. De graod van gelitterdjheid inne ieëste spraok is 1%-5%; inne twieëdje spraok is det 25%-50%.
De spraokstatus veur dees spraok is óntwikkelendj (5); det beteikentj det de spraok laevetig is en det litteratuur in 'n gestanderdiseerdje vorm gebroek wuuertj door sómmige, meh det is nag neet wiedversprèdj of haadbaar.
Mei
Mei ies de viefde maond in 't jaor van de Gregoriaanse kalender en tèlt 31 daag. Meugelik ies mei geneump nao de Romeinse godin Maia, of nao de Romeinse vruchbaarheidsgodin Bona Dea, woavan 't fiès in mei woort gevierd.
Mei vèlt op 't noordelik haufrond gans in de lente en op het zudelik haufrond gans in de herfs.
Belangrieke daag in mei: thumb|right|Mei oet de Très Riches Heures du duc de Berry
Willem Schermerhorn
Willem Schermerhorn (17 december 1894 bis 10 miert 1977) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor lid vaan de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 24 juni 1945. Zien regeringsperiood indegde op 3 juli 1946.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Suzanne
Suzanne ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 61 luuj op 'n oppervlaak van 6,45 veerkante kilometer en daomèt goof 't 9,46 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,2% de jaor.
Kanaleneiland
thumb|Ligking vaan de subwiek Kanaleneiland in de wiek Zuidoos. Kanaleneiland is 'ne subwiek vaan de Nederlandse stad Utrech. Heer maak oonderdeil oet vaan de wiek Zuidwes (zuug keertsje) en besteit zelf oet de buurte Kanaleneiland-Noord en Kanaleneiland-Zuid. Kanaleneiland is geneump nao de drei kenale die ziech hei snije: de Leidsche Rijn, 't Merwedekenaal en 't Amsterdam-Rijnkenaal. De subwiek wie de gemeinte 'm versteit is evels kleinder es 't eiland wat die drei kenale make: heer nump allein 't weste in, dewijl 't ooste oonder Transwijk vèlt en 't zuie Westraven weurt geneump.
Kanaleneiland is in de jaore 1960 gebouwd es 'ne ruim opgezatte wiek mèt hoegbouw en väöl middebouw. Al gaw vestegde ziech väöl gasarbeiers in de wiek, die dao mèttertied ouch mèt hun gezinne gónge woene. Veural de Marokkaonse gemeinsjap woort groet. In d eloup vaan de jaore kraog de wiek te make mèt groete sociaol probleme, wie lieg inkoumes, hoeg wèrkeloesheid, hoeg criminaliteit en lieg sociaol cohesie. Zoedoende kaom Kanaleneiland op de lies vaan aondachswieke vaan Ella Vogelaar.
Sinds 1983 weurt Kanaleneiland bedeend door de sneltram vaan Utrech nao Nieuwegein en IJsselstein. De wiek is ouch good bereikbaar vaanaof d'n A12.
Australian Open (tennis)
thumb|De Rod Laver Arena, de hoofbaon vaan d'n Australian Open, in 2007, veuraofgoond aon 'ne match. D'n Australian Open is e tennistoernooj in Melbourne, Australië, wat eder jaor in jannewarie weurt gehawwe. De ierste editie waor in 1905 (oonder de naom Australasian Championships); in 2017 waor de 105e oetveuring. 't Is eint vaan de veer Grand Slamtoernoje en weurt sinds 1988 gespäöld op hardcourt. 't Gief competities veur manslui, vrouwlui, manne-, vrouwe- en gemingde dobbels, juniore, rolstooltennissers, veteraone en demonstratiewèdstrije.
Winners
N.B.: In 1977 woort gewisseld vaan jannewarie nao december. In 1986 woort dit weer trökgedrejd. Dit verklaort boeveur me in 1977 twie edities had en in 1986 gaaroet gein.
Hare (Vöch)
Hare (Pruus: Haaren) is e dörp in Pruses det behuuertj toete gemèndje Vöch in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wesfale. De plaats haet óngevieër 4.100 inwoners en ligke van aadshaer tösse de grens mit Nederlandj en de baekskes Waldfeuchterbach en Kitschbach. Taengewuuerdig ligke aevel e groeat deil ouch ane euverziej vanne baekskes (Nuujhare), richting Kirkevin (Kirchhoven).
Vanoet Nederlandj is Haren 't biste te bereike via D'n Echterbós en Vöch, Pötbrook of via Postert en De Varsj.
Barend Biesheuvel
Barend Biesheuvel (5 april 1920 bis 29 april 2001) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor lid vaan de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de lètste premier vaan die partij. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 6 juli 1971. Zien regeringsperiood indegde op 11 mei 1973.
Sugny
Sugny ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 100 luuj op 'n oppervlaak van 6,11 veerkante kilometer en daomèt goof 't 16,37 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,98% de jaor.
Aka-Bea
't Aka-Bea is 'n oetgestórve Andamanese spraok die gekaldj woort oppe Andamanen van India. De spraok haet de ISO 639-3 code abj.
't Aka-Bea steitj ouch bekèndj es Aka-Beada, Bea, Beada, Biada, Bogijiab, Bojigniji en Bojigyab.
De spraok woort gekaldj oppe Andamane: op Zuud-Andaman mit oetzunjering vanne naordoeastelike kös en 't naordelik en oeastelik binnelandj; op Rutland Eilandj mit oetzunjering vanne zujelike kös, meh waal op klein eilenj t'n zuudoeaste van Rutland Eilandj; en oppe Labyrinth Eilenj. d'r Zeen gein luuj mieë bekèndj die de spraok es moderspraok höbbe.
De spraokstatus veur dees spraok is oetgestórve (10); det beteikentj det de spraok neet langer mieë gebroek wuuertj en nemes nag e geveul van etnische identiteit hèltj in verbandj mitte spraok.
Lectuur
Lectuur in de ruum beteikenis verwies nao al det gelaeze kan waere. 't Is dus 'ne verzamelnaam veur beuk, stripverhaole, pamflette, tiedsjrifter en gezette. Lectuur in de sjtrikte beteikenis is de leger, populair vorm van gesjreve fictie. Dees litste definitie weurt wiejer oetgewirk in dit artikel.
Lectuur weurt gekinmerk door einvaad: sumpel verhaolliene, oppervlakkig geteikende personages, bao neet vernujend in de sjrieftechniek. In taengesjtèlling toet de karakters van de literatuur, zitte in de lectuur sjtereotype die ummer oppervlakkig bleve; ze verangere dus neet door 't verhaol haer. De bekindjste vörm van lectuur zeen sjtasieromenkes mit clichémaotige leefdesverhaole es óngerwirp (wie de doktersroman en de kesjteelroman). Lectuur sjteit dus taegeneuver de literatuur.
Lectuur weurt ouch waal aangeduud es massaliteratuur, óntsjnappings- of óntsjpanningsliteratuur, triviaalliteratuur, amusaasjeliteratuur of populair literature. Dao-ónger valle de meiste dokters-, leefdes-, sciencefiction-, wildwest- en misdaodromans, mer ouch väöl waek- en maondjblajer.
Radio
Radio is oearsprunkelik 'n vorm van draodloeaze telecommunicatie wobie 'ne radiozender boeadsjappe verspriedj inne vorm van radiogolve. 't Signaal woort óntvange mit e radiotoestèl. Huuj wuuertj eder kanaal wolangs ónaaflaotendj wuuertj oetgezónje radio geneump, óngeach de techniek.
Wirking vanne radio
miniatuur E wichtig óngerdeil van 'ne radiozender is de oscillator. Deze genereert 't radiofrekwènt signaal det es draaggolf deentj en nao modulatie door 'n antèn oetgestraoldj kan waere. Veur geluid euver te zende wuuertj 't geluid middels 'ne microfoon ieës ómgezadj in e lektriksignaal, womit 't opgewekdje oscillatorsignaal gemoduleerdj (verangerdj) wuuertj. De meis-veurkómmendje vörm van modulatie zeen amplitudemodulatie (AM) en frequentiemodulatie (FM). FM-oetzendinge leveren 'n hoeager geluidskwaliteit es AM-oetzendinge. Ane óntvangsziej wuuertj 't oetgezónje signaal dore óntvangsantèn opgevangen en doorgegaoven anen óntvanger. Inne begin wore dit kristalóntvangs die 't geluid mit behölp van 'nen houftillefoean huuerbaar maakdje. Nao de oetvinjing vanne elektronebuus (kórtewaeg buus geneump) woorten óntvangers daomit oetgerös, wodoor dees van baeter kwaliteit woorte, in 't biezunjer door toepassing van 't principe vanne superheterodyne. Ouch kós door versterking van 't geluid door 'ne luudspraeker waere waergegaeve.
Victor Marijnen
Victor Marijnen (21 fibberwarie 1917 bis 5 april 1975) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor lid vaan de Katholieke Volkspartij. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 24 juli 1963. Zien regeringsperiood indegde op 14 april 1965.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Tiedsjrif
E tiedsjrif is meistes e blaad det op pepier weurt gedrök of digitaal weurt oetgegaeve en det informatie bèd aan de laezers, döks róndj e besjtump thema of veur 'ne besjtumden doelgroep. Sómmige tiedsjrifte besjtaon allewiel ouch es oetsjloetend digitaal.
.eu
.eu is 't tópleveldomein vaan de Europese Unie (EU). Dees code woort es ierste ccTLD's (landcode TLD) euvergedrage aon EURid vaan de Europees Kemissie op 7 december 2005 um 11:00. Daovéúr woort 't domein inkel gebruuk door de Instèllinge vaan de EU (wie de Kemissie, d'n Europese Raod en 't Europees Parlemint. Sinds 7 april 2006 maag 't domein gebruuk weure door ederein veur zien eigeleke meining: veur registrante binne de Europese Ikkenomische Ruimte (European Economic Area, EEA). 't Buut vaan .eu is veural deensbaar te zien veur pan-Europese en grenseuversjrieënde bedrieve, organisaties en aander bedoelinge. Vaanaof miert 2016 gief 't ouch 'n cyrillische versie vaan 't .eu-domein: .ею, wat veural gebruuk weurt door Bölgaarstaolege. Ouch 't Grieks domein vaan .eu woort toen geïntroduceerd: .ευ. Op 1 jannewarie 2021 woorte 81.000 .eu-domeine stopgezat die waore geregistreerd in 't Vereineg Keuninkriek (VK). Vaanaof deen daag góng naomelek de Brexit in en waor 't VK gei lid mie vaan de EU, noch vaan de EEA.
Tiedsjrif
Tiedsjrifter kinne lós waere verkoch of ónger 'n abonnement.
Tiedsjrifter waere döks samegebunjeld toet e jaorbook.
Léopol I van 't Belsj
Leopold I of Léopol I (1790-1865) waor Keuning vaan de Belzje. Zien keuningsjap begos op 21 juli 1831 en indegde op 10 december 1865.
Dries van Agt
Dries van Agt (2 fibberwarie 1931) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor lid vaan de Katholieke Volkspartij en is dat allewijl vaan 't CDA. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 19 december 1977. Zien regeringsperiood indegde op 4 november 1982.
Wopke Hoekstra
thumb|Hoekstra in Amerikaanse hoofstad Washington D.C., 2018 Wopke Bastiaan Hoekstra (Bennekom, Ede, 30 september 1975) is 'ne Nederlandse politicus veur 't CDA. Heer is vicepremier en minister van Boetelandse Zake in 't kabbinèt-Rutte IV. Heer waor minister vaan Financië in 't kabbinèt-Rutte III. Ieder waor heer lid vaan de Ierste Kamer (2011-2017) en viceveurzitter vaan de CDA-fractie.
Hoekstra greujde op in 'n vrijzinneg protestantse femilie. Heer studeerde ind jaore negeteg en begin twiedoezend rechte aon de universiteit vaan Leide. Daonao studeerde heer ouch rechte en internationaole polletieke in Roeme, later in 't bij Paries gelege Fontainebleau en oetindelek in Singapore.
Veur 't CDA waor heer in de jaore 2000 oonder aandere penningmeister vaan de Eduardo Freistichting en bestuurslid vaan de aofdeiling Amsterdam. In 2011 woort heer beëdeg es Ierste Kamerlid. Hoekstra waor 'n opvallend lid in de Ierste Kamer. Zoe waor heer 't einsegste CDA-lid in dee kamer wat stumde véúr de aofsjaffing vaan de zoegenaomde "weigerambteneer" (ambtenere die vaanwege religieuze reies weigere 'nen ech vaan homoseksuele te acceptere) en véúr de "Wèt lesbisch awwersjap" (boedoor twie vrouwe geliek stoon aon dat vaan 'n hetero-stèl). In 2016 woort heer veurzètter vaan de kemissie veur 't CDA-verkezingsprogram.
Hoekstra zörgde tijdes zie ministersjap veur e konflik tösse de Nederlandse staot en de Franse staot naodat Hoekstra had beslote zoonder aonkóndeging 14 percent vaan de aondeile vaan Frans-Nederlands bedrief Air France KLM op te koupe.
Architectuur
miniatuur|Architectuur Architectuur (vaan 't Grieks αρχή = veurnaomste en τέχνη = vakmansjap) is de kuns vaan 't oontwerpe vaan gebouwe. 'n Wijer definitie zouw 't oontwerpe vaan de gaanse gebouwde umgeving, vaan 't macroniveau vaan planologie, steibouwkónde en landsjapsarchitectuur tot 't microniveau vaan meubulair binne de grènze vaan de architectuur lègke.
Bereik en doele
Al volgens 't allerajdste bewaord gebleve wèrk euver dit thema, Vitruvius zie De Architectura, móste gooj gebouwe sjoenheid (venustas), stevegheid (firmitas) en nöt (utilitas) combinere; (klassieke) architectuur kin 'n evewiech en co-ordinatie tösse die drei elemente geneump weure, boebij gein element euverhiers. 'n Modern definitie zuut architectuur es get tot esthetische, structureel en functioneel euverweginge huurt aon te spreke. Väöl minse zeen 't evels zoe tot functie bij alle criteria 'n cruciaal rol speult ouch bij esthetische en psychologische.
Sy
Sy ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Tailly
Tailly ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Abchazisch
De spraok wuuertj ouch Abxazo geneump en haet versjillige dialekte, namelik Abzhui, Bzyb en Samurzakan. Saer óngevieër 1860 wuuertj 't Cyrillisch sjrif gebroek; 't Georgisch sjrif (Mkhedruli) wuuertj neet mieë gebroek.
In Törkieë wuuertj de spraok nag door 4.000 luuj gekaldj (1980) oet 'n etnische bevölking van 39.000 (2001). 't Wuuertj gekaldj 't naordoeaste bieje Coruh-reveer, en in 't naordwèste veurnamelik inne provincies Bolu en Sakarya. De spraekers kallen ouch 't Törks en zeen Soenni-islamitisch.
In Georgië haet 94% vanne spraekers 't Abchazisch es moderspraok en zeen de spraekers kristelik en islamitisch.
Israelisch-Palestiens conflik (2021)
{| class="toccolours" style="float:right; width:300px; margin-left: 1em; font-size: 85%;"
't Israelisch-Palestiens conflik van 2021 (codenaam: Operation Guardian of the Walls) begós óp d'r 6e mei 2021, doe 't groeëtsjalige proteste goof teëge de meugelige oetzetting van Palestiense gezinne in 'n boetewiek van Jeruzalem. Rasj óntsjtange proteste i g'n hoofsjtad van Israel en Palestina. Dees escaleerde d'r angere daag, wie de pliese de Al-Aksamoskee óp g'ne Tempelberg besjtormde. De proteste zint oetgelope óp 4000 raketbesjetinge van Hamas en 1600 lóchaanvalle durch de Israelische armee.
Óp d'r 10 mei sjtelde Hamas Israel e ultimatum: de islamitische beweëging vörderde dat 't lank zieng troepe deë daag vuur 18.00 oer zouw trüktrekke. Wie Israel d'r eis negeerde, begós Hamas rakette op Israelische sjteë aaf te vure. In 'n verkloaring zeët Hamas dat de raketaanvalle 'n reaksie vörme op Israelische 'agressie' tiedes de ónrouw i g'n Al-Aksamoskee óp d'r 7e mei. Volges minister-president Benjamin Netanyahu hat de terreurbeweëging doamit 'de roeë lieng' uëversjreie, oeëdurch zien lank 'kreftig zal antwoorde'. In de ieësjte nach zint 31 lüj um 't leëve gekoame.
't Conflik woeëd besjouwd es de groeëtste escalatie seër d'r kreeg van 2014 en de Twieëde Intifada (2000-2005). Nui is dat 't óch sjpanninge goof tussje Jüdde en Arabiere i groeëte Israelische sjteë, oeë-ónger Lod.
Brónsraoj
thumb|de kirk van Brónsraoj Brónsraoj (Pruus: Braunsrath) is e dörp in Pruses det behuuertj toete gemèndje Vöch in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wesfale. 't Ligk óngevieër halverwaeges tösse Vöch en Hinsberg in. De plaats haet óngevieër 1.500 inwoners en is óntstangen es e lintjdörp. Toet 1972 woor Brónsraoj 'n apaarte gemèndje, wo ouch 't dörp Opspringen en de gehuchte Hóntem, Löcke, Sjoeandörp en Zaelste biehuuerdje.
Cognitieweitesjap
Cognisieweitesjap ies 'n weitesjap die ónderzeuk welke processe ziech aafsjpele in de hersjene. Dees weitesjap ies 'n interdisciplinair weitesjap: methodes en theorieë oet onder andere de psychologie, kunsmatige intelligentie, filosofie, neuroweitesjappe, wiskunde, taalweitesjap en psycholinguïstiek were gebruuk.
Uverzich
Cognisieweitesjap haet 'ne kiek op de wèld zoeë-es väöl anger weitesjappe; 't haet 'n objectief, observateur-onaafhankelike besjtaoën. Cognisieweitesjap is compatibel en interdependent mèt de fysieke weitesjappe, en mak vaak gebroek van de weitesjappelike methode, simulaties en modelle, woeë bie de output vaak vergelieke weurt mèt aspekte van 't minsjelik gedrag. Toch is t'r vaak oneinigheid euver de exacte relatie tösje cognisieweitesjap en anger gebede.
Cognisieweitesjap haet 'n aantal dinger bereik, zoeë-es modelle veur de minsjelike cognitieve bias en risicowaarnumming, en 't haet väöl invlood op behavioral finance, deil van de economische sjtudies. Dankzie häör is d'r ouch 'n gans nuuj theorie van de filosofie van de wiskunde en väöl theorieë van kunsmatige intelligentie. Ouch binne de taalfilosofie, de epistemologie en de moderne taalweitesjap is ze neet mieë weg te dinke.
Malthonica
De Malthonica is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Griekelandj, Portugal, Frankriek.
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Simon in 1898.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Elektrische laojing
Electrische laojing is 'n eigensjap van bestumde subatomair deilkes (wie elektrone en protone) die ziech aon elektromagnetische velde vaskoppelt en aontrèkkende en aofstoetende krachte tösse die deilkes veroorzaak. De interactie tösse bewegende laojing (ellentrik) is de bron vaan ein vaan de veer fundamenteel natuurkrachte, de elektromagnetische krach, en is 'n geconserveerde eigensjap van materie, die in getalle oetgedrök kin weure. In dee zin weurt de oetdrökking "elektrische laojing" doorein gebruuk mèt "kwantiteit vaan de laojing". D'r zien twie type vaan laojing: me neump ein soort laojing positief en de aander negatief. Door experimente is dudelek gewore tot geliekgelaoje objecte ziech aofstoete en versjèllend gelaoje objecte ziech aontrèkke. D'n umvaank vaan de aontrèkkingskrach of krach vaan aofstoeting hèlt ziech aon de Wet van Coulomb.
De SI-einheid veur laojing is de coulomb, mèt es abbrevatie "C". 't Symbool "Q" weurt gebruuk in vergliekinge veur de kwantiteit laojing aon te geve. "Q = 0,5 C" beteikent beveurbeeld "de kwantiteit vaan elektrische laojing is 0,5 coulomb".
Zuug ouch elektrische energie en magnetisme.
Lampung Nyo
't Guuef väöl versjillen in 't vocabulair enne fonologie mit 't Lampung Api. De lexicaal geliekenis mitte Menggala en Kalianda dialekte van 't Lampung Api is 72%; vanne dialekten óngerling is det 77%.
't Lampung Nyo wuuertj heim door alle laeftieje gebroek. De spraekers höbben 'n positieve opstèlling taengeneuver de spraok. 't Indonesisch wuuertj gebroek in 't óngerrich, religie en börgerlike domiene. De spraok wuuertj oppe lieëgere sjoeal es hölpmiddel óngerweze. De spraekers zeen euverwaegendj islamitisch.
De spraokstatus veur dees spraok is laevetig (6a); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties en det de situatie haadbaar is.
Dandy
'nen Dandy is 'ne (meistal manneleke) persoen dee euverdreve aondach besteid aon zien uterlek. 't Dandyisme begós es 'n aofzètting tege de Franse revolutie roond 1790. Dandyisme kin de vörm aonnumme vaan snobisme.
't Woord "dandy" is aofkomsteg oet India, boe 't verwees nao de wandelstekke die de officere vaan 't Brits Riek bij ziech droge. Dandyisme weurt veural geassocieerd mèt de negetienden iewsen Ingelsmaan, dee zich bekwaomp had in 't elegant euverkoume in kleiaasj en gedraag, en ouch 't gevat oet d'n hook koume. In dee zin is 'nen dandy in de oersprunkeleke zin vaan 't woord dèks iemes dee, ouch al maak heer geer deil oet vaan 't etablissemint, 't tegeliekertied ouch ironiseert. Oscar Wilde waor e bereump prototype vaan de wiedgevorderden dandy, en de legendarische reputatie van George Brummell es keuning vaan de dandy's is oonaongetas gebleve.
Koblenz
Koblenz is 'n stad in Duutslandj, gelaege aan de munjing van de Mozel en de Rien. De sjtad beheurt toet 't Rienlandj-Palts. Mit 110.643 inwoners in 2013 is 't de op drie nao grótste sjtad van dees deilsjtaot, wovan 't tösse 1947 en 1950 de houfsjtad waas. De naam van de sjtad verwies nao de ligking: hae geit truuk op 't Letien: confluentes "samevleujing". De sjtad ligk veur 't grótste deil oppe linkse Rienkantj.
Op 't puntj wo de Rien en de Mozel samekóme bevindj zich 't Deutsches Eck mit e groot monument det t'r eer van keizer Wilhelm I waerde opgerich en wo saer 1993 'n replica van zie ruterstandjbild sjteit det in 1945 waerde verrinneweerd. De naam van dit monument geit truuk nao de Duutse Orde, de kruutsridderorde die saer eve op dees plaats bezittinge had. 't Deutschherrenhaus van dees orde is nag intak.
Op de rechse kantj van de Rien ligk 't fort Ehrenbreitstein, det oot nao Gibraltar de grótste rotsvesting van Europa waas. Van de väöl brögke in Koblenz dateert de aadste, de Balduinbrögk euver de Mozel, oete veerteenden eew. Van 'n brögk euver de Rien die de Romeine hie in d'n ieëste eew veur Christus hadde geboewd, zeen nag reste truukgevónje.
Koblenz haet 'ne sjtaejebandj mit Mesjtreech.
Joop den Uyl
Joop den Uyl (9 augustus 1919 bis 24 december 1987) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor lid vaan de Partij van de Arbeid. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 11 mei 1973. Zien regeringsperiood indegde op 19 december 1977.
Den Uyl weurt gezeen es de meis linkse premier oet de historie vaan Nederland. Allewel de conservatieve vaan de Katholieke Volkspartij (KVP) en de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) in zie kabbinèt zoote, weurt 't Kabbinèt door de deilnaome vaan de PvdA, D66 en de Politieke Partij Radikalen (PPR, later deil vaan GroenLinks) gezeen es de meis progressieve regering die Nederland oets heet gehad.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Sziget-festival
thumb|Buun op Sziget 2008 't Sziget-festival is e meziek- en cultureel festival, wat jaorliks in d'r maond augustus op 't Óbuda-eiland, 'n eiland in de Donau in de Hongaarse hoofsjtad Boedapes, plaatsjvingt. 't Is ae van de groeëtste festivalle van Europa; op mieë es zestig bune vinge mieë es doezend optraeës plaatsj. 't Festival doert zieëve daag lank en trèkt jaorliks zoeën 400.000 bezeukesj.
Historie
't Festival woert vuur 't ieësj gehawte in 1993 ónger d'r naam "Diáksziget" (Sjtudente-eiland) es ónbedudend sjtudente-gebure. Mit dank aa sjpónsoring doer groeëte bedrieve zoewie Pepsi is 't festival oetgegruijd tot de gruuëtde van huuj mit óngevier de haofsjeit van de bezeukesj va boetelendsje kómaaf, groeëtendaels oet Nederland en 't Vereinig Kuëninkriek. Pepsi waor van 1996 pès 2001 d'r hoofsjpónsor van 't festival en in dae tied woert 't officieel "Pepsi Sziget" geneumd. Begin 2012 woert 't festival van 2011 oetgerope tot bèste festival van Europa.
Locatie
't Festivalterrein sjtrèkt zich oet uëver de haofsjeit van 't Óbuda-eiland, e parkechtig eiland mit 'n golfbaan taegenuëver 't sjtadsdael Óbuda. "Sziget" is 't Hongaars woerd vuur eiland. 't Eiland haat zich in de lètste jaore tot e belangriek oetgaoënscentrum va Boedapes óntwikkeld. Naeëve 't festival herbergt 't e groeët aantal nachclubs, zoewie "Bed Beach", "Dokk Beach" en "Dokk Club".
Programma
't Gebure vingt op mieë es zestig locaties plaatsj en waert oetgeveurd doer mieë es doezend artieste. 't Programma reikt va meziekoptraeës va jieëker saort pès dans-, film- en theatervuursjtèllinge pès sjpas vuur kinger. Bezeukesj zint vrie 't eiland te verlaote en truuk te kómme wienieë me dat wilt en daomit in dees waeëk aoch de sjtad Boedapes en häör attracties te kinne bekieke. 't Gieëft aoch ènnige sjportgelaegenheide zoewie volleybalvelder en tennisbane. Sjpeciaal vuur 't festival waert jaorliks op 't eiland 'n klein "sjtad" mit ónger angere 'n aptieëk, bank, poslokèt en gesjef opgeboewd. Aoch gieëf 't mènnige kaffees, restaurante en snackbars.
Cora van Nieuwenhuizen
Cornelia van Nieuwenhuizen-Wijbenga (Ridderkerk, Zuid-Holland, 12 juni 1963), doorgaons bekind es Cora van Nieuwenhuizen, is 'n Nederlands politica vaan de VVD. Zie is sinds 26 oktober 2017 minister vaan Infrastructuur en Waterstaot in 't Nederlands kabbinèt-Rutte III.
Ze studeerde in de jaore tachteg sociaol geografie aon de Universiteit vaan Utrech, en studeerde daonao wijer in Nyenrode en Tilbörg. Vaan 1987 bis 1991 wèrkde zie veur de baank vaan Lyon (Crédit Lyonnais) in Nederland. Daonao wèrkde zie vaan 1991 bis 2007 in 't managementsdepartemint vaan 'n artsepraktijk veur bieste. Oondertösse heet zie in deen tied al 'n brei polletiek carrière gehad. Zie waor geimenteraodslid vaan Oisterwijk (1994-2006), lid vaan de Provinciaol Staote vaan Noord-Braobant (2003-2007), lid vaan de Gedeputeerde Staote vaan Noord-Braobant (2007-2010), lid vaan de Twiede Kamer (2010-2014), lid vaan 't Europees Parlemint (2014-2017 en sinds 2017 Minister vaan Infrastructuur en Waterstaot.
In fibberwarie 2019 kraog Van Nieuwenhuizen väöl kritiek vaan lui die neet wied vaan vleegveld Schiphol hojze. Naotot Van Nieuwenhuizen had verklaort tot Schiphol nao 2020 wel wijer kos greuje, neumde woordveurders vaan de gemeinsjap roontelum 't vleegveld dees oetspraok "väols te vreug". Ouch coalitiepartners vaan de VVD in 't kabbinèt-Rutte III bekritiseerde dit standpunt.
Achtersteve (starebeeld)
thumb|300px|Kaart vaan 't starebeeld Achtersteve. Achtersteve  (Puppis, afkorting Pup) is e starebeeld aon de zuieleke hiemelkoepel. Vaanaof de breidte vaan de Benelux is allein 't noordelek deil te zien.
Same mèt de starebeelde Kiel (Carina), Kompas (Pyxis) en Zeile (Vela) maak Puppis deil oet vaan 't klassiek starebeeld Sjeep Argo ((Argo Navis)), wat tegewoordeg gein officieel starebeeld mie is.
Besjrijving
Achtersteve is e redelek groet starebeeld wat in e riek gedeilte vaan de mèlkweeg is gelege en veur amatäör-astronome versjèllende sjoen objekte umvat. Omtot 't deil heet oetgemaak vaan 'n groeter starebeeld bevat Achtersteve mer 'n paar Bayer-stare. In 't midde vaan de achtienden iew deilde Nicolas Louis de Lacaille Sjeep Argo op in de veer kleiner starebeelde: Kiel, Kompas, Achtersteve en Zeile.
Stare
(in volgorde vaan aofnummende helderheid)
Aander objekte
't Gief 3 objekte in dit starebeeld die veurkoume op de lies vaan Charles Messier, allemaol ope starehuip:
Kassel (Fraankriek)
thumb|Waope vaan Kassel. 'n Aander versie heet aander kleure. thumb|Ligking vaan Kassel in 't arrondissemint Duinkerke en 't kanton Kassel. thumb|De Groete Merret in Kassel, mèt oetziech op de Slevrouwekèrk. Kassel (Frans: Cassel) is e stedsje in Frans Vlaondere, in 't Frans Noorderdepartemint, in 't arrondissemint Duinkerke, hoofplaots vaan 't gelieknaomeg kanton. De plattelandsstad had in 2010 2.287 inwoeners en vervölt 'n verzörgingsfunctie veur de direkte umgeving. 't Beziensweerdeg pläötske weurt gedomineerd door de Kasselberg.
Historie
Nao de Groete Volksverhuizinge woort Kassel Germaanssprekend, wat 't tot in d'n twintegsten iew bleef. In de loup vaan de middeliewe kaom 't in 't graofsjap Vlaondere te ligke; de Vlaomse graove maakde Kassel tot de zedel vaan 'n kasselrij (börggraofsjap). Al in de negenden iew kraog 't pläötske merretrech vaan graof Boudewijn III vaan Vlaondere. In zien historie waor de militair belaankrieke plaots versjèllende kiere de buun vaan 'ne veldslaag; ouch is ze dèks geplunderd en verweus. D'n ierste Slaag bij Kassel waor in 1071 tösse Robrecht I vaan Vlaondere en Arnulf III d'n Oongelökkege, die vochte um d'n titel Graof vaan Vlaondere. In 1297 deeg Robert II vaan Artesië 'n mislökde poging um de börg te vereuvere, boebij de stad zwoer mós lije. In 1328 gaof 't hei nog 'ne veldslaag, deeskier tösse de Vlaomse börgers oonder leiing vaan Nicolaes Zannekin en de Franse oonder Filips VI. De Franse wonne en verweusde maordde de stad oet.
Wie gans Vlaondere kaom Kassel in de Vreugmodernen Tied aon de Habsbörgers; nao d'n Tachtegjaoregen Oorlog kaom 't in de Spaonse Nederlen te ligke. In de jaore 1670 perbeerde Lowie XIV vaan Fraankriek dit gebeed gans te oonderwerpe, wat mislökde. Kassel naom heer, nao de Slaag bij Kassel vaan 1677, evels wel in; bij de Vrei vaan Nimwege (1678) woort häöm dit gebeed gegönd. Sindsdeen ligk Kassel, wie gans Frans-Vlaondere, in Fraankriek.
In 1792 woort vaanoet Kassel 't Frans leger geleid in de Slaag bij Hondschote. Ouch in d'n Ierste Wereldoorlog deende 't es militair hoofkerteer, deeskier veur generaol Ferdinand Foch dee vaan heioet 't noordelek deil vaan 't Wesfroont leide. In 1940, in d'n Twiede Wereldoorlog, bombardeerde de Duitsers Kassel, boe ziech Ingelse soldaote ophele.
Ligking en infrastructuur
Kassel ligk op de zjus al geneumde Kasselberg. Dezen heuvel is 176 meter hoeg en vörmp daomèt 't hoegste punt vaan Frans-Vlaondere. De wij umgeving is zeker 100 meter lieger; 't liegste punt vaan de gemeinte ligk zelfs op mer 32 meter. Tege de Kasselberg aon ligk ouch nog de Wouwenberg, dee 144 haolt.
Door Kassel heer löp d'n departemintaole weeg D933, dee vaanoet Sint-Omaars (Saint-Omer) kump en kort boete Kassel verandert in d'n D948 nao Steenvoorde. Aon de Steenvoordse kant is d'n D933 geplavejd mèt kinderköpkes (kasseie), wat deze weeg geleef maak bij fietserenners. Aander weeg zien de D916 (in 't noorde nao Duinkerke, in 't zuie riechting Hazebroek en Belle), d'n D53 (direk nao Hazebroek), d'n D52 (nao 't noorde, 't platteland op) en d'n D26 (westelek 't platteland op). 't Gief 'n statie Kassel, die evels bergaof ligk, op 't groondgebeed vaan Bavinkhove.
Beziensweerdeghede
Wereldleke monuminte zien de Ariëpoort (riechting Ariën-aan-de-Leie/Aire-sur-Lys), 't zèstiendeniews Landshuys in renaissancestijl, de merret mèt versjèllende hoezer oet de zeventienden en achtienden iew en de Moulin de l'Étendard (Standaardmeule) bovenop de Kasselberg. Bij Kassel is ouch 'ne militaire begraofplaots, de Cassel Communal Cemetery Extension, boe zoe'n hoonderd Britse gesneuvelde oet d'n Twiede Wereldoorlog ligke.
Musea
In 't bove geneump Landshuys zit 'n historisch museum. Wijer gief 't e Vlaoms Museum (Musée de la Flandre) en e museum daan wel bezeukerscentrum gewijd aon de Slaag bij Kassel vaan 1677.
Taol
Wie in gans Frans-Vlaondere weurt in Kassel vaanajds e Wes-Vlaoms dialek gesproke; allewijl weurt dit ouch hei mer door 'nen inkeling gedoon, veural door awwere. Kassel is wel e centrum vaan de Vlaomse taol en cultuur; hei woort in 1978 d'n twietaolege radiozender Radio Uylenspieghel gestiech.
Reuzestoet
Wie in aander Vlaomse stei besteit in Kassel 't gebruuk vaan de reuzestoete. Twie kier per jaor, op vastelaovendszondag en op Twiede Paosdaag, weurt 'ne reuzepop roondgedrage (Reuze Papa), boebij me (in 't Vlaoms) 't Reuzelied zingk (Als de grote klokke luidt). Mèt de Paose bringk me ouch nog 'n Reuze Maman boete. De poppe zien gemaak in respectievelek 1827 en 1860. Sinds 2005 zien de stoete door d'n UNESCO erkind es immaterieel wereldèrfgood.
Melpomene (sjpèn)
De Melpomene is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Naord-Amerika, Middel-Amerika.
Kassel (Fraankriek)
Waope
In 'n aander versie vaan 't waope is 't veld vaan lazuur (blauw) en zien 't zweerd en de sleutele vaan goud.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op de corresponderende Nederlandstaolege en Franstaolege artikele, en wel in de zoezjus gelinkde versies.
Melpomene (sjpèn)
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van O. Pickard-Cambridge in 1898.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Zandjbank
'ne Zandjbank of 'n zandjplaat (de litste term is veurnamelik gebroekelik in de Waddezee) is 'n ophuiping van zandj op de baom van 'n zee of e maer. De zandjophuiping blief ónger 't wateroppervlak en is daoveur dus biezunjer geveerlik veur de sjeepvaart.
'ne Zandjbank kan óntsjtaon door 't sjtorte van zandj in de zee (wie bie 't oetbagkere van havegeule), mer kan ouch óntsjtaon door sjtruiminge.
Wen de plate dreugligke kan zich zandj aafzètte wodoor ze ummer hoger waere. Sommige plate kinne zo gruie det ze allein nog bie sjpringvlood ónger kómme te sjtaon of bie extreem hoogwater. Zo kinne ze oetgruie toet klein eilenj, wie de Boschplaat en de Rottumerplaat in de Waddezee.
Sjraom
'n Sjraom, 'n grens of 'n frontier vörmp de sjeiingslijn tösse twie einhede. 't Diminutief vaan 'n sjraom is e sjräömke. Euver 't algemein oondersjeit me in de polletiek: