cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donald Trump
Publieke reacties op euverwinning Trump
Reacties die oetgeleech woorte in de media kaomte evels neet allein vaan polletiek figure. Ouch de Amerikaanse rapper Kanye West kraog väöl aondach naotot heer live bekènd maakde tot, es heer zaw höbbe gestömp, gestömp zaw höbbe op Trump en neet op Clinton. Heer had evels gei gebroek gemaak vaan zien stömrech. De actrice Amy Schumer had ierder laote weite de VS te verlaote es Trump president zaw weure. Later, naotot bleek tot heer ech president zou gaon weure, leet zie weite toch neet te emigre nao Spanje, zoewie zie ierder had gezag. Dat zie dit ierder had gezag waor volges häörzelf 'n grap. De Mexicaonse tak vaan ’t Amerikaans zonnebrillebedrief Hawkers plaotste op d’n daag vaan de presidentsverkezinge 'n tweet boe-in 't stèlde tot de Mexicane ’n zonnebril móste opzètte um hun träönkes te verberge es Trump wèrkelek de nuie president weure zaw. 'nen Daag later, wie bleek tot Trump inderdaad president zaw gaon weure, leet de bekinde Mexicaanse Formule 1-couräör Sergio Perez weite zien contrak mèt ’t zonnebrillebedrief te höbbe versjäörd. Heer leet aon media weite tot heer de sponsor leet valle umtot heer 't neet touwsteit tot zie land belachelek weurt gemaak. Zengeres Kesha zag tot ze bekans de klöts kwiet waor: "Mer, same zulle veer 't redde, veer höbbe mekaar nog. Verlees dien reie neet. In 't benkeleks geval kinne veer nog nao Nui-Zieland". Zengeres en actrice Cher dach tot de wereld noets mie 'tzelfde zou zien mèt Trump aon de mach: "Iech veul miech verdreteg veur alle jong lui". Lady Gaga had dien deensdegnach kort geprottesteerd oppe stóp vaan de Trump Tower in New York City. Kort naotot klaor woort tot Trump bis de nuie president vaan de Vereinegde Staote waor gekoze, klom de zengeres op 'ne vrachwage mèt e bord boe-op de teks 'Love trumps hate' (Leefde is sterker es haat). Sjriever Stephen King leet wete d'r gans veerdeg mèt te zien. Ouch stopte heer "veurgood" mèt Twitter: "Gein bokenaonraojers, polletiek en sjattege hunfoto's op miene twitter. Iech haw d'r mèt op". "Iech dink tot mien nepwimpers d'r straks oetvalle," zach Katy Perry. Kristie Alley feliciteerde Trump mèt zien euverwinning: "Perfisia, president Trump. Tege alle verwachtinge in, zelfs die vaan väöl Rippeblikeine, höbs de 't veur mekaar gekrege". Ouch Steven Seagal zag blij te zien mèt de nuie president. "Perfisia, Donald Trump, mèt dien groets euverwinning. Iech kiek d'r nao oet um Amerika weer groet te make", leet d'n aktäör weite.
2017
Op 20 jannewarie 2017 woort Trump ingehuldeg es 45e President vaan de VS te Washington D.C.. In zienen ierste touwspraok maakde heer metein bekènd tot heer zien America First-strategie ("Amerika op d'n ierste plaots") oet de campagne zou vashawwe tijes zien presidentssjap contra handel en boetelandse polletiek. In essentie góng 't dus um 'nen oproop um es VS trök te kiere nao 't Amerikaans isolationalisme vaan véúr d'n Twiede Wereldoorlog. De nuie sikkertaris nao de media touw, Sean Spicer, oontkènde tot 't tijes Trumps inaguratie väöl minder bezeuker zou höbbe gegeve es tijes de inaguratie vaan Obama.
Op 6 april authoriseert Trump lochaonvalle op 'ne Syrische basis en riffereert daobij nao de theorieë tot de Syrische leier Bashar al-Assad sjemische waopes zou gebruke. Bij dees polletiek weurt klaor tot Trump in de Syrische börgeroorlog gein radikaol aander koers wil nömme es presidentsveurgenger Barack Obama deeg.
Op 9 mei oontsleit Trump de chef vaan de FBI, James Cmey, dee de leiing had genomme in 'n oonderzeuk nao meugeleke ben tösse Trump en de Rössische regering. Trump claimp tot Comey is oontslage umwille vaan slechten umgaank mèt informatie euver Trumps polletieke tegestender Hillary Clinton.
Vaan 20 bis 27 mei geit Trump veur d'n ierste kier op reis naomes zien presidentssjap. Heer reis nao Saudi-Arabië, Israël, Italië (inclusief 't Vatikaon) en Breusel (um percies te zien, de Europese Unie).
Op 7 juni oontmoet Trump de President vaan de Rössische Fidderatie, Vladimir Poetin, wijl op 't zelfde momint nog ummertouw oonderzeuke bezeg zien nao meugeleke ben tösse Rösland en Trump tijes de presidentssverkiezinge.
Op 8 augustus woersjouwd Trump op 't online platform Twitter Noord-Korea tot heer zal reagere mèt "vuur en colère" (fire and furty) es de Noordkoreaonse leier Kim Jong Un te väöl in de buurt vaan Zuid-Korea zal komme mèt zien oefeninge mèt nuclaire waopes.
Op 15 augustus gief 't versjèllende relle in Charlottesville te Virginia (VS), boebij racistische-nationaliste en extreemrechse gróppe same komme en in gevech rake mèt anti-fasciste. Neo-Nazis, mer ouch minder extremistische gróppe, zien dao um te prottestere contra de verwijdering vaan e standbeeld vaan historisiche figure die rifferere nao de slavernij. Einen demonstrant oet 't anti-fascistisch kamp hiemelt umtot heer opzèttelek weurt euverreje door 'ne wage.
Vaan 3 bis 14 november geit Trump op reis door Azië en kump heer langs Japan, Zuid-Korea, China, Vietnam en de Filipiene. Hei introduceert heer e nui "Indo-Pacific plan" veur 't opveure vaan handel in deze regio.
Op 6 december erkènd heer Jeruzalem es hoofstad vaan Israël - get wat in geit contra de algemein polletiek vaan de Vereinegde Staote in 't konflik tösse Israël en Palestina.
Privé
Trump is drei kier getrouwd. In 1977 trouwde heer mèt de Tsjechische Ivana Zelníčkova en sjeide in 1991. In 1993 trouwde heer mèt Marla Maples en sjeide vaan häör in 1999. In 2005 trouwde heer veur d'n derde kier, noe mèt de Sloveense Melania Knauss.
Heer heet in totaol vief kinder en nege kleinkinder.
Hallands län
thumb|De ligking van Hallands län in Zwede. Hallands län is 'n provinsje ane wèskus van Zwede. Ze grèns ane provinsjes Västra Götalands län, Jönköpings län, Kronobergs län en Skåne län en ligk aan 't Kattegatt. Hallands län vèltj gooddeils same mit 't landjsjap Halland.
Philip Glass
Philip Morris Glass (Baltimore, 31 jannewarie 1937) is 'nen Amerikaanse componis in diverse genres. Heer is vaanaof de jaore 1960 veural bekind gewore mèt wat me minimal music is goon neume, en is dao, neve La Monte Young, Terry Riley en Steve Reich, eine vaan de pioneers in. Vaanaof d'n twieden hèlf vaan de jaore 1980 woort ziene stijl evels minder repetitief en conventioneelder, mèt veural sterke oontlieninge aon de romantiek. Glass zien umvaankriek werk besteit oonder mie oet opera's, symfonieë en concerte.
Hallands län
De houfstad is Halmstad. 't Oppervlak bedruueg 5.454 km²; 1,3% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Hallands län volges de Statistiska Centralbyrån 285.868 inwoeaners.
Philip Glass
Leve
Glass woort op 31 jannewarie 1937 gebore es zoon vaan Ida Glass (gebore Gouline) en Benjamin Charles Glass, allebei juudse immigrante oet Litouwe. Ziene pa had 'n plaotezaak en zoe kaom de joonge Philip al hiel vreug tot 't verzaomele vaan oonverkoupbaar plaote, boe-oonder väöl moderne meziek wie Hindemith, Bartók, Schönberg en Sjostakovitsj, meh ouch Beethoven en Schubert. Tenao begós heer fluit te studere en op zie vieftiende kós heer versneld in de universiteit vaan Chicago instruime, boe heer wiskunde en filosofie studeerde. In Chicago oontdèkde heer de meziek vaan Anton Webern; Glass sjreef e striektrio in 't twelftoenssysteem.
Hallands län
Gemèndjes
In Hallands län ligke de volgendje gemèndjes:
Søgne
thumb|De ligking van Søgne in de pervincie Vest-Agder. Søgne is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Vest-Agder in Nórwaeg. De gemeinte had 9.609 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 148,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 67,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 1018.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Philip Glass
Leve
In 1954 trok Glass veur 't iers nao Paries, boe neve de kuns vaan Jean Cocteau veural 't kunsteneersleve (bohemiens) indrök op häöm maakde. Tenao góng heer nao de Juliard School of Music mèt es hoofinstrumint piano. Heer had heer compositieles vaan oonder mie Vincent Persischetti en William Bergsma, en waor Steve Reich oonder zien mètstudente. Hei won heer in 1959 'ne pries, de BMI Student Composer Award. De zoemer vaan 1960 brach häöm nao de zoemersjaol vaan 't Aspen Music Festival, boe heer lès had bij Darius Milhaud. In 1962 sloot heer dees sjaol aof en góng heer in Pittsburgh woene.
Paries, boe heer tien jaor ieder al gewees waor, trok häöm zoe tot heer ziech dao in 1964 góng vestege. Op 't Fulbright-program góng heer, wie zoeväöl Amerikaanse musici veur häöm, studere bij Nadia Boulanger, boe heer ziech bekwaomde in klassieke en veur-klassieke meisters wie Mozart en Bach. Ouch bezoch heer dao noe en daan de konzèrs vaan Pierre Boulez zien Domaine Musical. De meziek dao kós häöm mer maoteg boeje; vaan de avant-garde oet deen tied hoort heer nog 't leefste zien landgenoete John Cage en Morton Feldman. Neve klassieke musici trof heer dao ouch versjèllende Franse kunstenere, wie de filmmekers vaan de nouvelle vague en Samuel Beckett. Vaan zier groete beteikenis waore ouch de rencontres mèt Indiase musici wie Ravi Shankar en Alla Rakha. Geïnspireerd door de bezunderen opbouw vaan Beckett zien speule en door de repetitief structure in de klassieken Indiase meziek oontstoonte de ierste minimalistische werke. E stök wie 't Ierste striekkwartèt oet 1966 besteit evels nog wel oet dissonante hermenieë, wat zier atypisch is veur de latere minimal music (vaan n'importe welke componis). 't Contak mèt de Indiase cultuur brach häöm in 1966 tot 'n reis nao India, boe heer ouch Tibetaonse vlöchtelinge tegekaom en (in 1972) spraok mèt d'n Dalai Lama. Glass zouw ziech tot 't boeddhisme bekiere en ziech de res vaan leve oetspreke veur de Tibetaanse zaak.
In 1967 kaom Glass in New York, boe heer in miert de werke vaan Steve Reich hoort. Dee had ziech op dat memint ouch al 'ne minimalistische stijl aongemet, meh gebruukde in tegestèlling tot Glass e consonant idioom. Baonbrekende werke wie Piano Phase maakde 'ne groeten invlood: Glass besloot veur vaanaof dat memint de consonante stijl euver te numme. 't Wijer publiek kós deze meziek evels nog neet good waardere; hei-op beslote Glass, Reich en aandere veurluipeg in galeries en leegstoonde febrikshalle in SoHo te goon optrejje. Tössedoor kaom Philip Glass nog aon geld door mèt ziene neef, de beeldhouwer Jene Highstein, 'ne verhuisdeens op te hawwe, en door te wèrke es loedgeter en taxichauffeur (tot 1978). Ein vaan de ierste composities in 't nui idioom woort Strung Out (1967), later volgde oonder mie Music in the shape of a square (1968, 'n verwiezing nao Satie zien Morceaux en forme d'une poire) en Music in fifths (1970), gans bestaond oet parallel kwinte, wat häöm bij Boulanger (wie iewelaank in compositielèsse) zjus waor aofgelierd. In 1968 gaof me veur 't iers e konzèr mèt meziek vaan Glass.
In 1971 stiechde heer nao e meiningsversjèl mèt Reich zien eige ensemble, 't Philip Glass Ensemble. E huugdepunt in de historie vaan dit ensemble waor de oetveuring vaan 't veeroreg werk Music in Twelve Pars (1971-74). In de New Yorkse jaore lierde heer nog 'n aontal aander kunstenere kinne, oonder wee Chuck Close, Laurie Anderson, David Bowie en Brian Eno.
In 1975 begós heer aon e perjek wat häöm groete faam zouw lievere. Heer had e plan gemaak veur 'n groete trilogie te sjrieve euver persoene die de historie ingriepend hadde veranderd. De drei werke zouwe 'ne mèt opera te vergelieke vörm kriege. Es ierse koos heer veur Albert Einstein, dee geportrètteerd woort in Einstein on the Beach. 't Werk (oondaanks de groeteren opzat nog ummer veur 't Ensmble) góng in 1976 in Avignon in première en drejde tenao in de New Yorkse Metropolitan Opera. Allewel tot 't werk gemingde reacties trok, waor Glass ziene naom boete 'ne selecte krink vaan meziekkinners gemaak. Heer trok in de jaore dao-op versjèllende aander opdrachte, loupentere vaan buunmeziek veur Beckett euver meziek veur 'n documentair tot meziek bij animaties in de kinderserie Sesame Street.
Satyagraha en Akhnaten höbbe allebei al e stök mie vaan 'nen echten opera es Einstein on the Beach. Allewel tot 't alledrei gein traditioneel opera's zien in de zin vaan dramatische werke, bevatte de lèste twie entans gezoonge teks, dewijl 't koer in Einstein allein mer maote oettèlt en solmisaties zingk. 'n Wijer verandering is tot Glass, dee veurheer allein veur zien eige ensemble sjreef (mèt inkelvoudeg bezatte partije en 'n promininte rol veur 't elektrisch örgel), noe euver 'n ech orkes besjik. Tot slot weurt de stijl laankzaamaon minder repetitief en, belaankrieker, dynamischer. Boe de dynamiek in ieder werke oetgesproke statisch waor, bojt heer beveurbeeld in 't veurspeul veur Akhnaten 'nen dwingenden climax in.
In de jaore tachteg weurt ziene stijl ouch op aander froonte conservatiever, entans conventioneelder. Nao 't ind vaan 't decennium touw oontwikkelt heer 'n veurleefde veur klassieke genres wie 't striekkwartèt (dèks euverdudelek geïnspireerd op groete veurgengers wie Dvořak) en 't concert (in 1987 e vioolconcert); vaanaof de jaore 1990 ouch de symfonie. Al deen tied bleef heer ouch opera's sjrieve. Anno 2014 heet heer twie vioolconcerte, twie pianoconcerte, tien symfonieë en zès striekkwartètte gesjreve. Oonder de nuier opera's is oonder mie de Cocteautrilogie vaan belaank, nao 't werk vaan Jean Cocteau. Dees drei opera's versjene tösse 1991 en 1996. Glass heet wijer mèt versjèllende popartiste samegewèrk, oonder wee Leonard Cohen.
Glass is veer kier getrojd gewees. Tösse 1965 en 1980 waor JoAnne Akalaitis zien vrouw, vaan wee 'r gesjeie is. Tenao waor heer getrojd mèt Luba Burtyk (ouch gesjeie), Candy Jernigan (gestorve) en Holly Chritchlow (gesjeie). Heer heet veer kinder, twie (Juliet en Zachary) vaan zien ierste en twie (Marlowe en Cameron) vaan zien veerde vrouw. Euver Zachary heet heer ei kleinkeend, Zuri. Glass umsjrijf ziech es 'ne 'juudsen taoïstischen hindoeïstischen Tolteekse boeddhis' en is vegetariër.
Stijl
Wie gezag is Glass vaanaof de jaore 1980 gestiedegaon vaan modaol op tonaol compositie euvergegaange, en heet heer ziech touwnummend gewaog aon traditioneel genres. Dewijl heer in ieder werke vertrojde op klein ensembles mèt väöl elektronische instruminte, gebruuk heer allewijl veural orkeste en akoestische kamerensembles.
Werke
Glass heet gans get vaan zien werke obbenuits gearrangeerd; soms zien de versjèllende versies hei-oonder opgenome.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op 't Ingelstaoleg equivalent (versjèllende versies), zoewie op en:List of compositions by Philip Glass.
Sjmaalbetser
'ne Sjmaalbetser is 'n dialekwoord veur 'n mager emes (Nederlands: bonestaak, spillebeen). Sjmaalbetser wirt in 't Limburgs plat dèks gebruuk es 'ne sjelnaam.
Etymologie
't Woord sjmaalbetser is 'n combinatie van tweë weurd; sjmaal is aafgeleid van ’t Duutsj woord schmal en ’t daovan aafgeleide Nederlands woord smal en betser dat is aafgeleid van bats, ein in Limburg en Rienland gebruukt woord veur ’n bil van 'n miensjelik achterwerk.
Vreuger waas ’t sjmaal of mager zeen van emes van negatieve beteikenis, want wat gezat of mollig zeen en ’n dik achterwerk (dikke vot) mèt flinke batse waas ein teiken dats te ’t good has, ’n teike van welsjtand en euverdaad.
Gezègkde: Dat is 'ne sjmaalbetser dae – Nederlands: Die is wel erg mager.
Wachtendonckse psalme
De Wachtendonckse psalme zeunt in 't Aod-Oostlimburgs vertaalde psalme oet 't Aod Testamaent. D'r originele Latiense tekst is verlaore gegange. De vertaling sjtamt oet d'r 9-10de ieëw.
Wachtendonck
't Psalterium, 'n verzameling psalme, is in d'r 16de ieëw voonde in Kloeëster Munsterbilze däör kanunnik Arnold Wachtendonck va Luuk, dae in dat kloeëster benificant van 't Landrada-altaar waor. D'r humanist Justus Lipsius how, volges 'n èège sjrieve, 't manuscript bie Wachtendonck gezieë en kreeg 't later ooch in heng um 't te besjtudere. E sjreef ènnige psalme uvver. 't Manuscript is verlaore gegange. De Wachtendockse psalme, die v'r noe kènne, besjteunt oet 't uvversjrif va Lipsius.
Lokatie
Uvver de vraog oeë de psalme gesjraeve zeunt betsjteunt twieë mieninge. De èng zaet in 'n groeët gebied roond Remung, Venlo, Duusburg en Dusseldörp, oeë ooch Wachtendonck inliegkt en de aander zaet dat ze of in Nederlands Limburg of in Belsj Limburg gesjraeve zeunt. In Oêsj goof 't in d'r 14de ieëw 'ne Hoof va Wachtendonk.
De vreugste besjrieving sjtamt oet 'n Duutsj gesjrif va 1444. De Wachtendonckse psalme zeunt interlineair vertaald, m.a.w. de oorsjpronkeleke waoërdvolgorde in 't Latien is aa-gehaowe in de vertaling. De psalme waore daodäör ooch gesjikt väör lieërdoeleinde, zoewie 't liere van 't Latien.
Opisthosoma
't Opisthosoma vörmp 't echelste deil van 't lief bie spinne. Tróds 't feit det dit liefdeil euvereinkump mitte term abdomen, wuuertj opisthosoma specefiek gebroeke veur 't achterlief van 'n spin. 't Opisthosoma versjiltj van 't abdomen door 't feit det ouch 't hert enne lóchwaeg zich hie bevinje.
Re (Nórwaeg)
thumb|De ligking van Re in de pervincie Vestfold. Re is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Vestfold in Nórwaeg. De gemeinte had 8.243 inweuners in 2016 en 'n oppervlakde van 224,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 36,8. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0716.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Tarzy
Tarzy ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 130 luuj op 'n oppervlaak van 10,12 veerkante kilometer en daomèt goof 't 12,85 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -5,2% de jaor.
Wouf
thumb|Wouf thumb|Leefgebeed vaan de wouf. Greun: stabiel roedels allewijl; roed: oetgereujd. In Midde-Europa breit ziech 't leefgebeed de lèste jaore oet. Oonder wouf of wolf versteit me alle neet-gedomesticeerde oondersoorte vaan Canis lupus. Dit slut d'n hoond (Canis lupus familiaris) en d'n dingo (Canis lupus dingo) oet. Sommege aander leje vaan 't geslach Canis (Hun) weure ouch wouf geneump. 't Bies is e zoogdier oet de orde Roufdiere (Carnivora) en de familie Hoondechtege (Canidae). De wouf kump veur in groete deile vaan Eurazië en Noord-Amerika, zoewie vaan oersprunk ouch de kös vaan Noord-Afrika. In groete deile vaan zie bereik is 'r oetgereujd, um de sjaoj die 'r aon sjäöp en aander klein vee deit, zoewie um de (irreëel) angs tot 'r lui aonvèlt. De lèste jaore breit zie leefgebeed ziech weer oet, door op herstèl geriech natuurbeleid. In de naozomer vaan 2011 kaom 'r oongeveer geliektijeg es daolgas Nederland en 't Belsj in, naotot 'r dao sinds de negentienden iew neet mie waor gezeen. de woernumming in Nederland kós evels neet mèt zekerheid weure vasgestèld. Twie jaor later woort 'nen doeje wouf in Nederland es hoax oontmaskerd. Natuurorganisaties gónge evels oet vaan zienen trökkier op korten termijn; in 2014 woort de wouf tot beheujde soort verklaord. In miert 2015 leep tot slot veur 't iers mèt zekerheid 'ne wouf op eige krach Nederland in; 't bies kaom in Drenthe en waor kort teveure al aon d'n Duitse kant vaan de grens gezeen. In december 2017 trok 'ne wouf door Nederlands en Belsj Limburg. In de ierste maonde vaan 2018 woorte meldinge vaan wouver gedoon in Roerdale en De Melderse, allewel ze ouch in twiefel weure getrokke.
Vreigelaer
'ne Vreigelaer (Nederlands: twistziek persoon) is 'n dialekwoord veur emes dae aanhawwend deit redetwiste, 'ne dwaesjdriever. Vreigelaer wirt in 't Limburgs plat dèks gebruuk es 'ne sjelnaam.
Etymologie
't Woord vreigele is aafgeleid van de Nederlandse weurd wrikken, wringen, die op hun beurt zint afgeleid van 't awt Middelnederlandse woord wrijgen of wreich, dat eigezinnig of sjtief beteikent. ’n Verwant Limburgs woord is wrikkele.
Vreigel
'ne Vreigel is 'ne sjtek of ’n sjtök hout ('ne knevel) womit me ’n touw of ’n kètting kent sjpanne óm biejveurbeeld ’n vrach op 'ne wage vas te zette of óm 'ne draod tösje tweë wesjpäöl te sjpanne óm de wesj aan op te hange. Vreigel sjteit ouch veur ruzie wobiej euver en weer weurd valle.
Newfoundland en Labrador
thumb|De ligking van Newfoundland en Labrador in Canada. Newfoundland en Labrador is 'n pervinsje in 't oeaste van Canada mit 'n oppervlakdje van 405.212 km². Inne pervinsje wone róndj de 525.000 luuj (2018). De houfstad is St. John's. De pervinsje is pas in 1949 toegetraoje toet Canada. Mieër es 90% vanne inwoonders wóntj op 't eilandj Newfoundland; de pervinsje is bao oetsloetendj Ingelskallendj. De ikkenomie is veural gegrundj op aolje en vèsserie.
De pervinsje ligk ane kus vannen Atlantischen Oceaan. Driekwaart vanne oppervlakdje behuuert toet Labrador op 't vastelandj. 't Grótste deil van 't Labrador-sjiereilandj huuert aevel neet toe aan dees pervinsje, mer ane pervinsje Québec. De bergkitting op Newfoundland vörmp 'ne naordeliken oetluiper vanne Appalache.
Newfoundland woort al dore Vikinge bereik. In 982 woort Greunlandj óntdèk door Erik de Roeaje, worop de Vikinge zich dao vestigdje. Vanoet dao trochte zie wiejer langs de kus van Naord-Amerika. 'n Nederzitting woort door Leif Eriksson gestif bieje hujige plaats L'Anse aux Meadows.
Raengerbaog
'ne Raengerbaog is 'ne baog van gekluuerdj leech dae óntsteit wen de zón taengen 'ne waterdroep sjientj en 't wit leech wuuertj den middels leechbraeking in 't volstenjig kluuerespectrum opgebraoke. 't Middelpuntj vanne raengerbaog steit rech taengeneuver de zón en daobie óngere horizon. De waornummer enne baog vörme samen 'ne dinkbiljige kegel mitte waornummer oppe puntj vanne kegel enne raengerbaog langs de baograndj van 't gróndjvlak vanne kegel. De baog haet binne de kegel 'nen halven toephook van zoeaget 42 graoje; de brèdje vanne kluuerebandj van roead toet violetpaars is zoeaget 2 graoje.
Van binne nao boete zeen de kluuere vanne raengebaog: roead  , oranje    , gael    , greun    , blaw    , indigopaars    en violetpaars.
De raengerbaog wuuertj veroearzaak dore leechbraeking van zónleech det door 'ne waterdroep sjientj. 't Leech brèk wen 't de waterdroep ingeit en nas wen 't de waterdroep verluuetj, juus wie bie e prisma. De versjillige kluuere in 't wit zónleech braeke mit versjillige heuk, det e spectrum oplieëvertj. d'n Hook worónger 't leech brèk is ónaafhenkelik vanne gruuedje vanne droeppel, meh waal aafhenkelik vanne braekingsindeks van dem. Zoea haet zieëwater 'ne gróttere braekingsindeks es zeutwater; daoveur haet 'ne raengerbaog baove zieëwater 'n klènder straol es 'ne raengerbaog door raengerwater. De raengerbaog is ouch zichbaar in 'n fontein of in 't water det oete tuinslang spötj.
Cultuur
Inne Biebel wuuertj gestèldj det de raengerbaog e teike van 'n belofte van God ane miensjheid is. Nao de zindvlood belaofdje God noeatj mieë zónne vlood te sjikke womit t'r de werreld kepót zów make. Mitte raengerbaog zów God dees belofte bevestige.
Inne vouksverhaole zaet me det ane begin en anen ènj vanne raengerbaog 'ne pot mit góld kan vinje. 't Begin en 't ènj vanne raengerbaog zeen aevel ónbereikbaar, doordet de raengerbaog mitwaeg mitte waornummer. Ane pot mit góld kan me dus noeatj kómme.
Bykle
thumb|De ligking van Bykle in de pervincie Aust-Agder. Bykle is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Aust-Agder in Nórwaeg. De gemeinte had 874 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.461,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 0,6. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 0941.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 6,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Ottawa
thumb|Ottawa Ottawa is de houfstad van Canada sieër 1957. 't Is de op drie nao grótste stad van 't landj en ligk in 't Ottawadaal ane waterkantj vanne reveer d'n Ottawa, waat op dees plaats ouch de grens tösse de pervinsjes Ontario en Québec vörmp. In taengestèlling toet e deil anger Ingelskallendje houfstej ligk Ottawa neet in 'n eige nasjenaal houfstadsdistrik; Ottawa is 'n gemèndje vanne pervinsje Ontario.
Wichtige bekiekenswaerdigheje zeen de kattedraol enne parlemèntsgeboewe oppe Parlementsheuvel. Wichtige industrieje zeen 't opwekke van stroum mit waterkrach, zaegmeuls, 't make pepier, mael, laer, zwaegelen en mesjiender en ouch perduksje van iezer.
Turbine
thumb|right|Sjtoumturbine in'ne opboew. Ein turbine is ein turbomesjien die de sjtruimingsenergie van ein fluïdum (vloeisjtof of gaas) omzet in mechanische energie door middel van ein roterend sjoepesysteem. Dees mechanische energie kan gebroektj waere om ein anger mesjien of eine elektrische generator aan te drieve.
Elektriciteitscentrale
thumb|250px|Elektriciteitscentrale in Gladstone, Australië Ein elektriciteitscentrale is ein centraal productielocatie veur de opwek van elektriciteit. 't geuf diverse saorte elektriciteitscentrales:
Thermische elektriciteitscentrales
thumb|right|200px|Rotor van ein modern sjtoumturbine
De meiste elektriciteitscentrales wekke energie op door water in eine sjtoumkaetel te verwerme door middel van 't verbranje van (fossiel) brandjsjtoffe. 't Water weurdj omgezatj in sjtoum en onger hoge drök door ein turbine gepers. De turbine geit drejje en bringk op dees maneer de generator op gang dae elektriciteit produceertj. Daonaeve kan de wermte ouch verkrege waere oet kernreacties. Biej elektriciteitsopwekking kumptj väöl wermte vriej die neet altied volledig benut weurdj. Det wiltj dus in feite zegke det de thermische energie die aanwezig is in'ne brandjsjtof weurdj omgezatj in ein mechanische (drejjendje) energie, die in'ne generator weurdj omgezatj in elektrische energie. En oet de wet van behoud van energie, wo in sjtuitj det energie nooit verlaore geitj, bliektj det es se neet alle energie die in'ne brandsjtof aanweig is kins omzette, d'r energie eefgeveurdj deent te waere. Det gebeurtj door middel van 't keulwater. Meistal is det oppervlaktewater, mer es det neet in voldoende maote aanwezig is waere d'r keultores gebroektj om 't keulwater te keule. thumb|Geothermische elektriciteitscentrale op Ieslandj
Keultores
thumb|left|250px|[[Keultores verdampe water om 't te keule op Ratcliffe Power Plant, UK]] thumb|150px|Keultore mit gedwonge lochsjtruim
Alle thermische centrales producere aafvalwermte es biejproduk van'ne opgewekdje elektrische energie. In sommige gevalle weurdj dees wermte gebroektj om nog es sjtadsverwerming te dene. De keultores biej centrales zeen gebaseerdj op 't principe van natuurlikke trek, en höbbe daorom ein grote hyperbolische sjaorsjteinechtige sjtructuur. De keultores gaeve de wermte die door 't keulwater in'ne condensors van'ne sjtoumturbines is opgenomme aaf aan'ne omgaeving door verdamping van ein gedeilte van 't water. (linkse plaetje)
Toch waere d'r ouch väöl gedwonge trek keultores gebroektj (plaetje rechs), meistal waere dees gebroektj biej aolieraffinaderieje en (petro)chemische plants. Dao waere ventilators gebroeektj om voldoende loch langs de wermtewisselaers te blaoze, en zo 't keulwater te keule. 't Veurdeil van dees constructies is det ze väöl kleiner zeen, maar dao zeen waal weer ventilators neudig.
Anger energie bronne
Dao zeen natuurlik ouch elektriciteitscentrales die anger energiebronne veur 't opwekke van sjtroum gebroeke. Zo zeen d'r getijdecentrales, die de sjtruiming van 't water tiedes 't eb en vloed waere gebroeke, golfcentrales, die de krach van'ne golve gebroeke (waal mer op experimentele sjaol), windj energie, zonne-energie of hydro energie welke gebroek maaktj van'ne krach van vallendj of sjtruimendj water. Dees bronne waere same ouch waal renewable energy genumpdj.
Aad Egypte
't Aad Egypte waas 'n besjaving die róndj 3300 v.Chr. is óntstange langs de Niel. Dees besjaving góng pas in 332 v.Chr. t'n ónger, nao de vereuvering van Egypte door Alexander de Groeate. d'n Essentiële factor in 't euverlaeve vanne besjaving waas de irrigatie van e landjboewgebied rónjelómme Niel. De naodrök loog bieje Egyptenere den ouch veural op 't cyclistisch karakter van 't laeve en neet op 't lineair, wie in Soemerië. Wie gestructureerdj dees maotsjappie waas wuuertj dudelik dore tempels, mastaba's en piramide die dees besjaving haet naogelaote.
Elektriciteitscentrale
Hydro elektrische centrale
thumb|250px|Hydroelektriciteitscentrale in Duitslandj thumb|left|250px|Sjema van ein sjtruimingswaterkrachcentrale
Aad Egypte
Egyptologie is de studie die zich besjeftig mit 't Aad Egypte; de spraok die destieds woort gekaldj hètj 't Egyptisch. Die spraok woort gesjreve mitte Egyptische hiërogliefe.
Bekèndje keuninge (farao's) van Egypte zeen ónger angere Cleopatra VII, Ramses II en Toetanchamon.
Elektriciteitscentrale
Hydro elektrische centrale
Ein hydro-elektrische centrale of waterkrachcentrale kan op meerdere maneere werke. Of via ein sjtuwdam, wo 't water weurdj opgesjlage, en dan via waterturbines weurdj aafgelaote, of via 't heugteversjil in riviere, wo biej ein sjtuw die gebroektj weurdj om 't peil in'ne rivier te handjhave ein of meer waterturbines zeen ingeboewwdj, ein zogenaamdje sjtruimingswaterkrachcentrale. Zo'n sjtruimingswaterkrachcentrale sjtuitj ouch biej de sjtuw in'ne Maas biej Lin.
Werking
't rivierwater weurdj door de waterturbine geleidj, die zitj de potentieel energie van 't water om in ein drejjendje bewaeging. Dees drejjendje bewaeging werudj door de gekoppeldje generator omgezatj in elektrische energie. Om de sjtruiming te verhoge waere dees installasies geboewdj wo de sjtuwe de gootste valheugte höbbe. Mit die sjtuw weurdj de heugte van 't water baove de waterkrachcentrale geregeldj, det sjtuk numpdj men dan 't baovepandj van'ne sjtuw. 't Heugteversjil, en de hoeväölheid water bepaole 't opgewekdje vermoge aan elektrische energie. Es waterturbines waere meistal Kaplan- of Francis-turbines gebroektj. Eine bekindje leverancier is Alpine-Voest oet Oosteriek.
thumb|left| Diagram van ein pompsjpaarbekkecentrale in Raccoon Mountain thumb|right|Vermogesgrafiek van ein pompsjpaarbekkecentrale. Greun is 't gebroekdje vermoge om 't water op te pompe; rood is 't opgewekdje vermoge
Sjpeciaal oetveuring
Dao zeen planne om in Limburg ein pompsjpaarbekke mit elektriciteitsopwek te boewe. Ein pompsjpaarbekke elektriciteitscentrale werktj zo: Es de sjtroum goojekoup is ('s nachs) weurdj 't water omhoog gepomptj, den es 't de sjtroum duur is, of es d'r väöl vraog is leut men 't water nao ein ongergronds meer valle, via waterturbines, en zo kan men den voldoende sjtroum levere. In Ingelandj, Noorwege, de Alpelenj en zelfs in Duitslandj en Luxemburg weurdj dees meneer van opwekke al gebroektj. In Limburg zoew men den biejveurbeeldj in'ne miene 't water omleeg kinne laote valle, en 's nachs weer trök nao ein van'ne grindjgate kinne pompe.
Zonne energie centrale
Zonne energie is de sjtraoling leech en wermdje van'ne zon. Dees energie kan waere gebroektj om elektriciteit op te wekke. Kiek ouch biej zonne-energie Zonne-energie technologie veurzeen in elektrische opwek door middel van wermte machines of door fotovoltaïsche omzetting.
Ein zonne energiecentrale maaktj gebroek van zonnecelle, fotovoltaïsche celle, die 't zonleech direct omzitte in elektrische sjtroum, dit saort 'centrale' maaktj gein gebroek van drejjendje machiner veur de omzitting van energie.
Ein thermische zonne centrale is weer ein anger type centrale. Door middel van sjpegels waere de sjtraole van'ne zon op eine wermtewisselaer gerich wodoor aolie of ein anger wermtedragende vloeisjtof weurdj verwermdj. Dees heite vloeisjtof weurdj den via wermtewisselaers weer gebroektj om sjtoum te producere, en dae kan weer ein turbine aandrieve, die turbine op häör beurt kan den weer eine generator laote drejje, wodoor det d'r weer sjtroum weurdj opgewektj.
Erg väöl van dees centrales zeen d'r nog neet geboewdj, dao sjtaon d'r ein paar op'pe hele waereld, eine in'ne Verenigde Sjtaote in'ne Mojave woestijn, Israël en Sjpanje höbbe d'r ouch ein paar geboewdj.
Windj energie centrale
right|thumb|150px|Windj turbine Veur de centrale op'pe Hemweg in [[Amsterdam, Nederlandj]] thumb|left|400px|Windj energie centrale aan'ne Deense kus
Ein windj energie centrale ouch waal windjmeulepark genumpdj maaktj gebroek van Windj turbines. Dees windjturbines waere gebroektj om de kinetische energie van'ne windj om te zitte in ein drejjende bewaeging van de sjoepe van'ne windjturbine. Die drejjendje bewaeging weurdj den in'ne ingeboewdje generator omgezatj in elektrische energie. 't Meiste effek haetj dees vorm van energieopwek natuurlik op plaatse wo altied windj sjtuitj. Daorom waere d'r noe windjparke ontwikkeldj die in'ne Noordzee sjtaon. Theoretisch zoew 't meugelik motte zeen om 59,3% van'ne in'ne windj aanwezige kinetische energie om te zitte in broekbaar energie, wore 't neet det alle drejjendje mechiener ouch nog wrieving motte euverwinne zodet 't rendement van zo'n drejjendj mechien mer maximaal 85 á 90 % van die 59,3% zal zeen. In windjparke mot d'r ouch nog raekening mit gehaoje waere det de turbines neet in lien sjtaon zodet ze elkaar de windj wegpakke, dus det ze neet in'ne windjsjaduw van'ne anger turbine sjtaon. Ouch is 't natuurlik zo det de windj sjterk genog mot zeen, baove windjkrach 2, anges krieg de windj de massa van'ne windjturbine neet op gang. En es 't te hel wejtj urges rondj windjkrach 8 den zal de krach op'pe rotorblajer te groot waere, en zoewe ze besjadigdj kinne rake, den waere de sjope gedrejdj en de turbines sjtop gezatj. Dao zólle dus altied anger energiebronne achter de handj motte zeen om voldoende elektrische energie besjikbaar te höbbe. Ein gooj vorm zoew natuurlik mit sjpaarbekkes zeen wobiej de sjpaarbekkes waere volgepomptj es d'r väöl windj is, en es d'r geine is mit behulp van watertubines de sjtroum opwekke door 't sjpaarbekke laeg te laote loupe. Dao zeen resentelik planne geopperdj om biejveurbeeldj 't Markermaer te gebroeke veur ein dergelikke meneer van energieopsjlaag.
Kolonie (staotkundeg)
'n Kolonie of Colonie is 'nen term dee in de polletieke weitesjappe zoeväöl meint es 'n territorium wat door boetelenders weurt geregeerd. 't Stiechte vaan kolonies steit bekind es kolonisatie. 't Veurstendersjap veur 't opriechte en/of behawwe vaan kolonies weurt kolonialisme geneump. Dees ideologie weurt euver 't algemein gezien es deil vaan 't modern imperialisme. De formelen term veur eine dee in 'n kolonie hojs is 'ne koloniaol. Veur koloniaole oet Oos-Azië, mèt naome Indonesië oonder Nederlands heersjap, woort veurger ouch dèks 'nen informelen term gebruuk: 'nen oosgenger. Door moyen vaan dominantie vaan koloniserende len blieve kolonies administratief gesjeie vaan 't koloniserend land (wat ouch-wel de metropolitaonse staot genump weurt en informeel ouch 't "mojersland"). Dit is dus gaans aanders es de situatie boe-in Nederlands Limbörg deil woort vaan Nederland en dus gans en al, ouch in terme vaan börgerrechte, Nederlands gebeed woort (gein kolonie dus).
D'n term "kolonie" kump vaan 't Latien, um percies te zien oet 't Roemeins Riek, boe d'n term colonia woort gebruuk veur nui groondgebeed. Colonia kaom daan weer vaan 't Aajdgrieks apoikia, wat "wied eweg vaan hoes" meint.
Nederland
De kommende kolonies vele historisch oonder Nederland: Nederlands-Indië en Nederlands-Nui-Guinea (allewijl veural Indonesië mer bis 1815 waor ouch 'n deil vaan allewijl Papoea-Nui-Guinea deil heivaan), Suriname, Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint-Maarten, Sint Eustatius en Saba. Daovéúr goof 't ouch Nederlandse kolonies in 't allgewijl New York, Brazilië, Guinee, Zuid-Afrika, Goudkös, Sri Lanka en Taiwan.
Belsj
Veur 't Belsj geit 't historisch um de kommende kolonies: Belsj-Kongo (allewijl Kongo (Kinshasa)), Ruanda-Urundi (allewijl Rwanda en Burundi) en de Lado-enclave (deil vaan 't allewijl Soedan). Daovéúr goof 't ouch kolonies in Santo Tomas (deil vaan 't allewijl Guatemala), Entre Ríos (deil vaan 't allewijl Argentinië) en Tianjin (deil vaan 't allewijl China).
Duitsland
Duitsland had kolonies bis 't ind vaan d'n Ierste Wereldoorlog. Daonao moos 't die aofgeve aon Fraankriek en 't Vereineg Keuninkriek umwille vaan 't Verdraag vaan Versailles. 't Góng um dees kolonies: Duits-Zuidwes-Afrika ('t allewijl Namibië), Tongoland (de allewijl len Togo en Ghana), Duits-Oos-Afrika (allewijl Burundi, Rwanda en Tanganyika, wat 't vasteland vaan 't allewijl Tanzania is) en Duits-Kameroen (allewijl Kameroen en e klein deil vaan Nigeria).
Allewijl kolonoies
De gebeede die allewijl door de Vereinegde Naties (VN) weure erkènd es kolonies weure officieel soeverein gebede zoonder zelfbestèl geneump. Dezen term lieket op 't ierste geziech 'ne groete paradox. Soeveiniteit rös naomelek op 't ideaal tot 'ne staot zien eige bestèl heet. 't Idee hei is evels tot dees gebede wel zelfbestèl zawwe kènne höbbe mer tot zie dit (nog) neet höbbe gekrege. Op dees lies staon neet alle euverziese gebeede. Zoe weurt beveurbeeld Curaçao neet es kolonie gezien. Allewel 't eilaand deil oetmaak vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen heet 't väöl autonomie en maag 't dat op eder momint oetbreie. Frans-Polynesië, beveurbeeld, weurt evels wel es kolonie bestömpeld umtot 't gans en al oonder mach vaan de Franse hoofstad Paries vilt.
Op force vaan de VN gief 't nog vief len die wèrkelek kolonies höbbe: Fraankriek, Nui-Zieland, Spanje, 't Vereineg Keuninkriek (VK) en de Vereinegde Staote (VS). Dit laot zien wieväöl 't modern kolonialisme is verweve mèt de historie vaan Wes-Europa. De euvergebleve kolonistische len zien naomelek óf zelf Wes-Europees (Fraankriek, Spanje en 't VK) óf hun bestaonsrech is historisch gezien e produk vaan ieder Wes-Europees kolonialisme (Nui-Zieland en de VS).
Brezová pod Bradlom
thumb|De monumentaal tombe van Milan Rastislav Štefánik. Brezová pod Bradlom (Pruus: Birkenhain, Hóngaars: Berezó) is 'n stedje in 't Myjava distrik vanne Trenčín regio in Wèsslowakije, ane wèstelike veutheuvele vanne Klein Karpate inne Záhorie regio. 't Plaetske haet óngeveer 5.500 inwoeaners.
Historie
't Territorium van Brezová pod Bradlom duuk veur 't ieës op in 1263. 't Stedje woor vasbewoeandj inne 15e eeuw. 't Kreeg stadsrechte in 1709.
Demografie
Brezová pod Bradlom haet 5.447 inwoeaners (31 december, 2005). Vólges de vólkstelling van 2001 woor 95,8% van de inwoeaners Slowaaks en and 1,1% Tsjechisch. 45,7% woor lutheraans, 26,4% rooms-katholiek en 21,6% atheïstisch.
Bezeenswaerdighede
De monumentaal tombe van Milan Rastislav Štefánik lègk oppe Bradloheuvel (543 maeter hoeag), zoeaget drie km van de stad aaf op de waeg nao Košariská. Me begós in 1924 mit de boew van de tombe, vief jaor nao de doead van Štefánik, en 't woor in 1928 aaf. De tombe is óntwórpe door de arsjitek Dušan Jurkovič.
Sjang Habets
Sjang Habets woar zie laeve lank psychiater. Heë sjrieft in 't Oeësjbiks, mer laeft in Goirle. In 2005 versjeen van höam Reubemich (LiLiLi 45), inne roman uvver 't dörp van zien jöag.
Agelena
De Agelena is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Europa, Azië en Afrika.
't Gesjlach is zo genuimp door de bioloog Walckenaer in 1805.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
De saorte in dit genus zeen:
Berkelland
frame|Ligking vaan 't Berkelland in Gelderland Berkelland is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, in d'n Achterhook, mèt 'n oppervlak vaan 260,43 km2 (daovaan 1,71 km2 water) en (per 1 januari 2007) 45.188 inwoeners. Kerne zien Avest, Beltrum, Borculo (hoofplaots), Brinkmanshoek, Broeke, De Bruil, De Haar, De Heurne, Eibergen, Geesteren, Gelselaar, Haarlo, Holterhoek, Hoonte, Hupsel, Leo-Stichting, Lintvelde, Lochuizen, Loo, Mallem, Neede, Noordijk, Noordijkerveld, Olden Eibergen, Rekken, Rietmolen, Ruurlo en Veldhoek.
Kopbórsstök
't Kopbórsstök, 't prosoma of de cephalothorax is 'n term die wuuertj gebroek innen anatomie van dere en sleitj op bieëster wobie 't bórsstök is vergreudj mitte kop. Inne praktiek geitj 't den veurnamelik óm insekte, wie kaevers en wantse, en anger óngerwerveldje wie spinne.
Beuningen
frame|Ligking vaan Beuningen in Gelderland thumb|Ligking vaan 't dörp en 't boetegebeed Beuningen binne de glieknaomege gemeinte Beuningen is e groet dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland, in 't Riek vaan Nimwege, aon de Waal, mèt 'n oppervlak vaan 47,17 km2 (daovaan 3,31 km2 water) en (per 31 januari 2022) 26.244 inwoeners. Neve de hoofplaots Beuningen kint de gemeinte nog de kerne Ewijk, Winssen en Weurt.
Historie
Beuningen waor 't groetste deil vaan zien historie 'n oonaonzeenlik boeredörp. In de twintegste iew greujden 't oet tot 'n veurstad vaan Nimwege. In 1818 woort de gemeinte Weurt bij Beuningen gevoog; in 1980 góng Beuningen same mèt Ewijk, wat op dat memint ouch de kern Winssen umvatde.
LiLiLi
LiLiLi of Limburgse Literair Lies is 'n sjtichting mèt es doel um miè luuj in 't eige dialek te laote sjrieve. Eder jaor weurt 'n aantal titels oetgebrach door oetgeverie TIC. De sjrieversj en sjriefstersj kómme oet alle deile van Limburg en sjrieve in alle Limburgse dialekte. De Sjtichting LiLiLi organiseert, saer 't begin in 1997, eder jaor 'ne LiLiLi-daag. 'n Oetgebreid aanbod in 't kader van 't Limburgs en de Limburgse cultuur kump dan aan bod: dialektoneel, zank, muziek, lezinge, worskhops, film, declamatie en veurleze oet Limburgstalige én Nederlandstalige literatuur door Limburgse auteursj en ouch speciaal get veur kinger. In 2015 vingk de lètste LiLiLi-daag plaats in Remung. De sjtiechting geuf ouch de serie LiDiLi oet, die geit euver Limburgse Dictionaire.
Charlotte's Web (1973)
Charlotte's Web is 'ne Amerikaanse Anematiefilm oet 1973 geproduceerd door Hanna-Barbera Productions en Sagittarius Productions.
Koetnelles
'ne Koetnelles (Nederlands: snotneus), ouch waal koetjóng geneump, is 'n dialek woord veur ’n brutaal jónk dat gaer sjtoer deit, 'ne kaojóng. Ouch wirt ’t woord waal gebruuk veur 'ne beginneling of 'n groentje. Koetnelles wirt in 't Limburgs plat gebruuk es 'ne sjelnaam.
Etymologie
't Woord koetnelles is ’n combinatie van koet dat wouf of naasvoel beteikent en nelles dat aafgeleid is van de veurnaam Nelis. Vreuger wore klein kènjer dèks vereinzelvigd mèt ’t peutere in de naas of dat ze koete aan de naas hèje hange. Vanwaege de perfecte combinatieklank met nelles óntsjtónd ’t woord koetnelles.
STS-127
Lancering
De lancering vaan dees missie is versjèllende kiere oetgestèld, vanwege technische probleme mer ouch vanwege 't weer. De oersprunkeleke lanceerdatum waor 13 juni 2009. Umtot 't probleme gaof mèt 'n leek bij 't tanke vaan de externe brandstoftank woort dat oetgestèld tot 17 juni 2009. Toen gaof 't evels 'n zelfde probleem en woort 't obbenuits oetgestèld, noe tot 11 juli 2009. Op dee datum waor 't slech weer, zjus wie op d'n 12e en d'n 13e juli, boenao oeteindelek op 15 juli 2009 um 18:03 EDT (UTC-4, ofwel op 16 juli 2009 0:03 Nederlandsen tied) de lancering kós plaotsvinde.
Tijdens de lancering kaome weer stökke isolatiemateriaol los vaan d'n externe tank, boedoor meugelek de hittetegels aon d'n oonderkant vaan de Space Shuttle sjaoj oplepe (de reie vaan 't oongelök mèt de Columbia in 2003). 'n Ierste inspectie mèt de roboterm leet zien tot de sjaoj mètveel, mer toch woort d'n oonderkant vaanoet 't ISS mèt hoegresolutiecamera's gefotografeerd veur nader oonderzeuk, veurtot de Endeavour koppelde mèt 't ISS.
15 juli, daag 1
Lancering.
16 juli, daag 2
't Hittesjèld van de Endeavour weurt gecontroleerd op defecte tegels.
18 juli, daag 4
De Exposed Facility is aon Kibo gekoppeld mèt behölp vaan Canadarm2. Daoneve weure nog twie componente aon SS gekoppeld. Daoveur waor 'n ruimtewandeling nudeg, de ierste vaan dees missie. 't Bleek neet nudeg um 't hittesjèld vaan de Endeavour weier te kontrolere, allewel de shuttle nog neet is vrijgegeve veur trökkier door de dampkrink.
19 juli, daag 5
Op daag 5 is veural väöl gebäörd mèt de roboterm woebij 'ne pallet mèt reserve-oonderdeile woort gekoppeld aon 't ISS. In 't ISS heet 'n probleem d'n aondach: ein vaan de 2 wc's aon boord vaan 't ISS deit 't neet.
20 juli, daag 6
Op daag 6 is de twiede ruimtewandeling gepland, woebij de reserve-oonderdeile weure gekoppeld aon 'n opslaagplaots boete 't ISS. 't Plaotse vaan reserve-oonderdeile is nudeg in verband mèt de veurzene "pensionering" vaan de space shuttle. Daoneve zouw 'ne camera geïnstalleerd weure op de Exposed Facility, mer dit is oetgestèld vanwege tiedgebrek. De ISS-astronaute zien bezeg gewees mèt de reparatie vaan de wc. Deze is aon 't ind vaan d'n daag, nao oetvoereg teste, weer in gebruuk genome.
21 juli, daag 7
Op dezen daag is väöl gewèrk mèt de roboterm vaan de space shuttle en 't ISS, um vrach vaan 't ruim vaan de space shuttle euver te bringe nao 't ISS.
22 juli, daag 8
'n Groet deil vaan dezen daag zouw bestoon oet 'r vervaange van 4 vaan de 6 batterije vaan ein vaan de modules mèt zonnecelle tijdens de daarde ruimtewandeling. Evels gaof 't 'n probleem mèt 'ne CO2-wasser in 't ruimtepak bij ein vaan de astronaute, boedoor ze nao 't verwissele vaan twie batterije móste stoppe.
23 juli, daag 9
Op daag 9 weurt veur 't iers gewèrk mèt de Japanse roboterm vaan 't Kibo-laboratorium, woebij instruminte weure verplaots nao 't "balkon".
24 juli, daag 10
Op daag 10 zien tijdes de veerde ruimtewandeling de veer resterende batterije vervaange in de P6 Truss-module. Daoneve is de camera geinstalleerd dee in de twiede ruimtewandeling neet geïnstalleerd kos weure i.v.m. d'n tied.
25 juli, daag 11
'ne Vrijen daag veur de bemanning.
26 juli, daag 12
Op daag 12 weurt de container boe-in de experiminte veur Kibo zitte mèt de roboterm trökgeplaots in 't ruim vaan de Endeavour en weurt veurraod oet de Endeavour euvergebrach nao 't ISS.
27 juli, daag 13
Ruimtewandeling 5: de voeding veur de gyroscope die nudeg zien veur 't ISS stabiel te hawwe weurt op 'n aander meneer aongeslote um probleme in de touwkoms te veurkoume. Daoneve weure videocamera's geïnstalleerd op 't Japans "balkon".
28 juli, daag 14
Aofsjeid vaan 't ISS, vendaog weurt 't luik geslote.
29 juli, daag 15
De Endeavour weurt oontkoppelt vaan 't ISS. Heinao weurt iers roond 't ISS gevloge um foto's te make vaan de veranderinge die höbbe plaotsgevoonde. Es lèste volg nog een inspectie vaan 't hittesjèld, veurtot ze te wied vaan 't ISS zien.
30 juli, daag 16
Allerlei controles veur de landing weure oetgeveurd. Twie satelliete weure nog in 'n baon um d'n Eerd gebrach, DRAGONSAT en ANDE-2. Weier weurt 'ne speciale stool geïnstalleerd veur de Japansen astronaut Wakata, dee 3 maond in gewiechloosheid is gewees, um de landing veur häöm mekeleker te make.
Jämtlands län
thumb|De ligking van Jämtlands län in Zwede. Jämtlands län is 'n provinsje inne Zweedse regio Norrland. Ze grèns ane provinsjes Västernorrlands län, Gävleborgs län, Dalarnas län en Västerbottens län en taenge Noorwaeg aan. Jämtlands län ómvatj de landjsjappe Jämtland en Härjedalen en ouch deiler van Ångermanland en Hälsingland.
De houfstad is Östersund. 't Oppervlak bedruueg 49.443 km²; 12% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Jämtlands län volges de Statistiska Centralbyrån 127.028 inwoeaners.
Gemèndjes
In Jämtlands län ligke de volgendje gemèndjes: