cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ottertenrek
d'n Ottertenrek, webvoottenrek of watertenrek (Letien: Limnogale mergulus) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Is d'n ènsigste semiaquatischen tenrek dae me vindj op Madagaskar; de verwantje ottersjaermuus vindj me in vergeliekbaar laefgebieden op 't vastelandj van Afrika. d'n Ottertenrek vindj me op oeastelik Madagaskar, veural in en rónjelóm 't Nasjenaal Parl Ranomafana. Ze waere tösse de 25 enne 39 cm en me dach vreuger det ze waren oetgestórve. d'n Ottertenrek veudj zich mit krabbe, waterinsekten en vloodkrabbe. Ze waoge tösse de 40 enne 60 g en es saort waere ze lichtelik bedreig. 't Is de ènsigste saort van 't geslech Limnogale.
Kiewpuuetige
De kiewpuuetige (Letien: Branchiopoda) vörmen 'n middelgroeate klas aan krabechtige, mit rónjelómme viefhóngerdj saorte. Hie-ónger vallen ónger anger de watervluue enne pekelkrieëfkes.
Anatomie
Kiewpuuetige bezitten e variabel aantaal aan segmenten en aanhingsele oppe thorax ('t bórsstök). 't Achterlief (abdomen) is meistes vrie van aanhingselen en 't telson bezitj vriewaal ummer e paar caudaal vertakkinge.
De ieëste en twieëdje maxille zeen döks gereduceerdj en maxillipede zeen ummer aafwaezig. De res vanne aanhingsele zeen óngedifferentieerdje blaadechtige puuetjes. Sómmige bereike 'n lingdje van tieën centimaeter, mer 't euverdeil blief väöl klènder. De aanhingsele drage fijn böstelkes, wpmit voordeilkes 't water oet waere gefilterdj. Väöl saorte bezitte de roeaj bloodkluuerstof hemoglobien en vertuuene 'n raos verkluuering.
Verspreijing
Bieëster oet dees klas kómme weltwied veur in zeutwater, mer ouch in brak- of zaltwater zeen ze te vinje.
Cocoseilandj
Cocoseilandj (Sjpaans: Isla del Coco) is 'n ónbewoond eilandj in de Groten Oceaan, gelaenge op viefhóngerd kilomaeter van de kus van Costa Rica, wotoe 't ouch beheurt. 't Haet 'n oppervlakde van 24 veerkantje kilomaeter en ligk op de Cocosrögk. 't Is ouch 't ènsigste sjtök aan landj det op de nao 't eilandj verneumde Cocosplaat ligk. 't Eilandj mót me neet verwarre mit de Cocoseilenj die bie Australië ligke.
't Eilandj is bekènd vanwaenge pirate, worónger Henry Morgan en Edward Davis, die hie sjatte zówwe höbbe begrave. Volges sómmige haet 't ouch gedeend es inspiratiebrón veur Robinson Crusoë.
't Eilandj is e nasjenaal park en waerde in 1997 erkènd es waereldirfgood.
Veur adminisjtratieve raejene weurt Cocoseilandj tót de pervincie Puntarenas geraekend.
Stuhlmanngóldmol
De saort maak deil oet van 't óngergeslech Kilimatalpa, en is de ènsigste saort in dit óngergeslech.
In 't nuujs - Afrika
2020
Hosni Moebarak, de vreugere presidentj van Egypte, sjtörf op 91-jäörige laeftied.
De vreugere Keniaanse presidentj Daniel arap Moi sjtörf op 95-jäörige laeftied.
De Angolese zakevrouw Isabel dos Santos, bekèndj es de 'riekste vrouw van Afrika', weurt aangeklaog veur fraude en witwesje.
2019
In de Somalische huidsjtad Mogadishu geit 'n autobom aaf. Zeker 61 luuj kómme óm, bekans hóngerd waere gewóndj nao 't hospitaal gebrach.
Zine El Abendine Ben Ali, de vreugeren dictator van Tunesië, sjtörf op 83-jäörige laeftied.
Robert Mugabe, de vreugere presidentj van Zimbabwe, sjtörf op 95-jäörige laeftied.
De (zittende) presidentj van Tunesië Beji Caid Essebsi sjtörf op 92-jäörige laeftied.
In de Ethiopische regio Amhara vèntj 'n couppoging plaats, woe regiopresidentj Ambachew Mekonnen en chef-sjtaaf Se'are Mekonnen bie ómkómme.
Mohamed Morsi, de gewaeze presidentj van Egypte, sjtörf naodet hae in d'n tribbenaal neet good weurt.
't Egyptisch volk käört 'n gróndjwètsverangering good die presidentj Abdel Fatah as-Sisi zier oetgebreide mach gief. Neet mènjer es 88,83% van de kezers sjtumde veur.
In Egypte begintj e rifferendum euver 'n verangering van de gróndjwèt die presidentj Abdel Fatah as-Sisi mie mach mót gaeve. 't Zal drie daag doere.
De Malinese regering van premier Soumeylou Boubeye Maiga sjtap op nao aanleijing van de sjlachting in Ogossagou de veurige maondj.
Generaol Awad ibn Auf, dae einen daag ieder presidentj Bashir aafzat, treujt nao daorgaonde proteste zelf aaf. Hae gief de regering daor aan 'nen angere generaal, Abdel Fattah Abdelrahman Burhan.
Nao waekelang proteste weurt presidentj Omar al-Bashir van Soedan in 'ne coup aafgezat.
Abdelaziz Bouteflika sjtap mit ónmiddelliken ingank op es presidentj van Algerieë. Hae haet 't landj 20 jaor geregeerd.
Vlöch ET 302 van Addis Abeba nao Nairobi sjtort denaer baove Bishoftu (Ethiopië). Alle 157 inzittende kómme óm.
Cycloon Idai kump baove Mozambique aan landj. In de kómmende twie waeke zal de sjtörm in groete deile van Mozambique, Madagaskar en Malawi groete ravaasj aanrichte.
In Minya, get ten zuje vanne Egyptische huidsjtad Caïro, óntdekke arsjeologe 'n tombe mit vieftig mummies.
De Keniaanse huidsjtad Nairobi weurt opgesjrik door 'nen terroristische aansjlaag, dae Al Shabaab haet opgeëis.
Félix Tsisekedi weurt oetgerope tot winner van de presidentsverkezinge in Congo-Kinshasa. Alóm weurt aan dezen ónverwachden oetsjlaag getwiefeld.
In Gabon deit 't laeger 'ne mislökde coup.
2018
In Congo-Kinshasa zeen presidentsverkezinge. D'n oetsjlaag is de daag dao-op óngerwerp van groete controverse.
De regeringe van 164 lenj numme in Marrakech 't VN-Migratiepak aan.
'nen Tanzaniaanse vaerpóntj zink op 't Victoriameer. Minstens 136 luuj kómme óm.
De Ghanesen diplomaat Kofi Annan, secretair-ginneraal van de Vereinigde Naties tösje 1997 en 2006, sjtörf op 80-jäörige laeftied.
In 't naorde van Algerieje sjtort e militair vleegmesjien denaer. Daobie kómme 257 inzittende óm 't laeve.
Winnie Mandela, verzatssjtriejster taege de apaartheid en ex-vrouw van Nelson Mandela, sjtörf op 81-jäörige laeftied.
Jacob Zuma trejt ónger zjwaoren drök aaf es presidentj van Zuud-Afrika.
Bie e treinóngeval in 't Zuud-Afrikaanse Kroonstad valle achtien doeje, 254 luuj rake gewóndj.
2017
Robert Mugabe nump óntsjlaag as presidentj van Zimbabwe en dreug de mach euver aan de kort geleie óntsjlage vice-presidentj Emmerson Mnangagwa.
't Laeger van Zimbabwe nump in 'ne coup de mach euver van presidentj Robert Mugabe.
'n Autobom in Mogadishu, de hoofsjtad van Somalië, zörg veur hóngerde doeje en gewónje.
D'n Hoeggerichshaof van Kenia verklaort de verkezinge van 8 augustus jl. óngeljig. De zittende, herkaoze presidentj Uhuru Kenyatta accepteert dees oetsjpraok.
Teunkie van der Sluijs
Teunkie van der Sluijs is 'nen acteur en rezjiseur. Heer is in 1981 gebore in Remund en opgegreujd in Horn. Heer heet oonder aandere in Goede Tijden, Slechte Tijden (1990) gespäöld, later waor heer te zien in Remembering Anne Frank (1998) en Shouf Shouf: Sterren gezocht(2006).
In 't nuujs - Afrika
2017
Bie e treinóngeluk bieje Egyptische sjtad Alexandrië kómme 43 luuj óm 't laeve, 122 luuj rake gewóndj.
Sande (Møre og Romsdal)
thumb|De ligking van Sande in de pervincie Møre og Romsdal. Sande is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Møre og Romsdal in Nórwaeg. De gemeinte had 2.539 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 91,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 27,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
Teunkie van der Sluijs
Van der Sluijs sjtudeerde an de Cabaret Academie in Rotterdam en de Londense toneelsjoeël Rose Budford. E debuteert in maart 2008 in London es regisseur mèt The Empire Builders, 'n sjtuk van d'r Fraanse auteur Boris Vian. De cast besjtèèt oet recaent aafgesjtudeerde acteurs van o.m. The Royal Academie of Dramatic Art, The London Academie of Music and Dramatic Art, Guildhall School of Music and Drama en l'École de Théatre Jacques Lecoq.
In 't nuujs - Afrika
2017
Zèstien luuj woorte gedoed in veurgevechte in 't Zuud-Soedanese Raga. Vólges 't VN-bureau veur de coördinatie van humanitaire zake móste vlöchte.
Sande (Møre og Romsdal)
De gemeintecode is 1514.
Teunkie van der Sluijs
Van der Sluijs wèlt zich nao de aafsjloeting van z'n sjtudie goeë richte op 't bewèrke van sjtukke van continentaal sjrievers vör Britse theaters.
In 't nuujs - Afrika
2017
Tiedes 'n deens veur paumezóndig in twie Koptische kèrke in de Egyptische sjtaej Alexandrië en Tanta vinje bómaansjlaeg plaats. Vieftig luuj kómme óm 't laeve. De terreurorgenisasie IS haet de aansjlaeg opgeeïs.
Hosni Moebarak, wies 2011 de president van Egypte, weurt vriegelaote oet de gevangenis in Cairo.
Door d'n tropische sjtórm Enawo valle 50 doede en 180 gewónje op Madagaskar. 58.000 luuj woorte geëvacueerd.
Bie gevechte in de Centraal-Congolese regio Kasaï-Central sjtorve 101 luuj, ónger wie 39 vrouwluuj. In de regio is 't saer augustus 2016 ónröstig en braeke geraegeldj gevechte oet.
Marokko trejt nao 33 jaor weer toe tot de Afrikaanse Unie.
De armee van Senegal vilt Gambia binne naodat d'n awwe presidentj Yahyah Jammeh weigert zie verlees te erkènne. Op dezelfden dag weurt de nuje presidentj Adama Barrow op Senegalees gebeed beëidig.
In Nigeria, kórtbie de grens mit Kameroen, weurt e vlöchtelingekamp gebómbedeerd det per óngeluk aangezeen woort es trainingskamp van d'n aan IS gelieerde Boko Haram. Zaeker vieftig luuj kómme hiebie óm 't laeve, mer meugelik gief 't waal hónderd doeje.
In New York dene vertaegewoordigers van de Herero en de Nama 'n klach in taege Duutsjlandj, waomit zie sjaojvergeujing eise veur de Namibische genocide. Tösje 1904 en 1908 vóndj 'nen ópsjtand plaatsj in Duutsj Zuudwes-Afrika, allewiel Namibië, waorbie zaeker 80.000 Herero en Nama door Duutsje tróppe woorte gedoed.
2016
Vlöch MS804 van Paries nao Caïro sjtort kort in 't Egyptisch lochruum in de Middellandse Zie.
De Waereldgezóndjheidsorganisatie (WHO) verklaort Liberia vrie van ebola. Hiemit is d'n oetbraak van 2014 veurluipig beènjig.
2015
De Nobelpries veur de vraej geit nao 't Nationaal Kwartèt veur Dialoog in Tunesië "óm zien besjlissende biedraag aan 't opboewe van 'n pluralistische democratie in de naosjleip van de Jasmienrevolutie."
Generaal Gilbert Diendéré gief de coup in Burkina Faso op nao diplomatieken drök en de dreiging van 'ne börgerkreeg.
Op 't sjtrand van Sousse in Tunesië, op e Frans febrik en in 'n sjiitische moskee in Koeweit waere óngevaer geliektiejig terroristische aansjlaeg geplaeg. D'n aansjlaag in Tunesië weurt de kómmenden daag opgeëis daor Islamitische Sjtaot.
De Malinese regering en de Toeareg-rebelle sjlete e besjtandj, mit 't oug op de (gemeine) dreiging van extremistische moslims.
In Burundi vèntj 'n mislökde sjtaotsgreep plaatstaege presidèntj Pierre Nkuruziza. De presidentj haet zich ónlangs kandidaat gesjtèld veur 'n nuuj verkezing, volgens väöl luuj taege de wèt.
'n Boot mit taege de zaevehóngerd vlöchtelinge zènk op de Middellandse Zie veur de kös van Libië. De Italiaanse merien zèt 'n reddingsactie op, meh de aldermieste luuj lieke verdrónke.
In Garissa, Kenia, vilt de Somalische terreurgróp Al-Sjabaab 'n universiteit aan. Zeker 70 sjtudente kómme óm ierdet 't laeger de universiteit óntzèt en de aanvallers ómbrèngk.
De presidentsverkezinge in Nigeria waere gewonne daor Muhammadu Buhari, dae de zittende presidentj Goodluck Jonathan versjleit. Hiemit is 't veur 't iers in de historie van 't landj dat e democratisch gekoze sjtaotshoof door 'n anger democratisch gekoze sjtaotshoof weurt opgevolg.
In Tunis, de hoofsjtad van Tunesië, waere twie aansjlaeg geplaeg, eine bie 't parlemènt en eine in e museum. Bie de besjtorming van 't museum daor veiligheidstróppe kómme 19 luuj óm.
2014
De Zuud-Afrikaanse gehandicapdesjporter Oscar Pistorius weurt tot vief jaor gevangenis veroerdeild óm doedsjlaag op zien vrundin Reeva Steenkamp.
Vlöch AH5017, op waeg van Ouagadougou (Burkina Faso) nao Algiers, sjtort baove Mali denaer. Alle 116 inzittende kómme óm.
2013
De Zuud-Afrikaanse politicus, ex-vrieheidssjtrieder en ex-presidentj Nelson Mandela sjtörf op 95-jäörige laeftied.
Bie 'nen aansjlaag op e winkelcentrum in Nairobi, Kenia, valle zaeker 68 doeje en 175 gewónje. D'n aansjlaag weurt opgeëis door de islamistische terreurgróp Al-Sjabaab as vergeljing veur de Keniaanse interventie in Somalië.
Irene van Vlijmen
thumb|300px|Drièjend ei bekleid mèt mozaïek in 't park van Chateau Sint-Gerlach Irene van Vlijmen waor 'n kunstenares, die sjilderde, seerraoje maakde en mozaïeke samesjtèlde. Zie woort gebore in 1940 in Weert en ies in 2007 op 67-jaorige laeftied gesjtorve in Malaga (Sjpanje). Es opleiding volgde zie de Sjtadsacademie in Mestreech en de Rieksacademie veur beeldende kunste in Amsterdam. Zie woonde in Sjpanje en trouwde mèt Alfonso Fernandez Nieto, 'ne projekóntwiekelaer.
In 't nuujs - Afrika
2013
De Egyptische armee zèt presidentj Moehammad Morsi aaf. Wiewel Morsi democratisch gekoze is, waor de aafgeloupe waeke 'nen opsjtandj taege häöm oetgebraoke.
Hissène Habré, de vreugeren dictator van Tsjaad, weurt in Senegal gearresteerd.
Franse en Malinese tróppe hereuvere Timboektoe op de aan Al-Qaedah gelieerde islamistische sjtriejers.
Irene van Vlijmen
Zie ónderteikende häör werk tièntalle jaore mèt van Vlymen, umdat de lange ij internationaal lestig te verkoupe waor.
Sande (Møre og Romsdal)
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Irene van Vlijmen
Sjtiel
De sjtiel van häör werk vèlt ónder 't abstrak expressionisme: hièl kleurriek en lyrisch van toan.
Veurhoed
De veurhoed of preputium is in de miensjelike anatomie d'n dóbbellaogse vaoj van gled spierweefsel, aore, ziène, hoed en sliemvlees dae d'n eikel van de penis bedèk. 't Is redelik bewaegbaart en rèkbaart en deentj es e netuurlik smeermiddel.
Kreis Steinfurt
200px|thumb Kreis Steinfurt is 'ne krink (Kreis) in 't uterste noorde vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland), tege Nedersakse aon en neet wied vaan de grens mèt Oos-Nederland. Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Münster, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Steinfurt. Behurend bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.795,76 km², 'n inwoenertal vaan 434.481 en 'n bevolkingsdeechte vaan 242 de veerkante km (volgens de census op 31 dec 2013). Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (Landrat) in de hoofplaots. In Steinfurt weurt e Nedersaksisch dialek gesproke. De in 1971 opgeriechte Kreis had in de aofgeloupe haaf iew 'n steigende demografische oontwikkeling (vaan 371.773 in 1975 nao 444.231 in 2005) mer kint noe, zoewie mie Wesfaalse kring weer 'n daoling (434.481, zoewie ieder gezach in 2014).
Veurhoed
De veurhoed kan gemeinelik waere trögkgetróch euver d'n eikel. De maot van bedèkking van d'n eikel in 'ne slappen of erekten toestandj hèngk aaf van de lingdje van de veurhoed. De veurhoed is mit de gebaorte vasgehecg aan d'n eikel en kan gemeinelik neet waere trögkgetróch bie kinjer.
Volges de Werreldgezóndjheidsorganisaasje is 't doel van de veurhoed ónzeker; 't kan zeen veur d'n eikel vöchtig te haoje, d'n óntwikkelendje penis te besjurme of seksueel plezeer te verhuège door de aanwaezigheid van ziènreceptore.
Bie de besniejenis (circumcisie) wuèrtj gemeinelik de veurhoed eweggehaoldj en blief d'n óntbloadjen eikel euver. Zónger de besjurming van de veurhoed kan d'n eikel get óngeveuliger waere.
In 't nuujs - Afrika
2013
't Algerijns laeger beènjig 'n giezeling door aan Al Qaedah gelieerde terroriste op e gaasveld.
Frankriek begèntj aan 't militair actie in Mali, mit as doel de islamistische rebelle oet 't naorde trök te dringe.
2012
In Libië vènje de ierste vriej verkezinge oets plaats. De bevolking sjtump veur e nuuj parlemènt.
Hosni Moebarak, ex-presidentj van Egypte, weurt óm zien betrokkeheid bie doejelik geweld taege demonstrante veroerdeild tot laeveslang gevangenis.
Irene van Vlijmen
Werk
Zie sjilderde aquarelle en olieverf. Maakde mozaïeke en seerraoje en óntwórp tapijte. Exposities hou ze in o.m. Sjpanje, Amerika, Japan, Frankriek, Scandinavië en Nederland.
In 't nuujs - Afrika
2012
In Egypte waere vandaag en mörge de ierste democratische presidentsverkezinge gehauwe. Mohammed Moersi vaan de Moslimbrojersjap zal ze winne.
Charles Taylor, ex-presidentj van Liberia, weurt door de Sierra Leone-tribbenaal in Leidschendam sjöljig bevónge aan groeweldaode in dat landj. Bepaoling van de sjtraafmaot volg op 30 mei.
De Toearegrebelle in Naord-Mali rope de ónaafhenkelikheid oet. Hunne sjtaot Azawad weurt door gei landj erkèndj.
Toeareg-rebelle in Naord-Mali vereuvere Timboektoe, nao ieder al Gao en Kidal te höbbe gepak.
Irene van Vlijmen
Werk
Werk van häör ies te vinge in:
In 't nuujs - Afrika
2012
De presidentsverkezinge in Senegal waere gewónne door Macky Sall, dae de zittenden Abdoulaye Wade versjleit.
D'n Internationale Sjtraafhaof veroerdeilt Thomas Lubanga oet Kongo-Kinshasa óm d'n inzat van kèndjsoldate.
Bie 'n serie explosies in Brazzaville, Kongo, valle mier as hóngerd doeje; de knal is tot in Kinshasa good te hure.
Supportersrelle nao 'n voetbalmatch in Port Saïed, Egypte, loupe oet op 'ne veldsjlaag woebie zeker 73 doeje en zoe'n 1000 gewónje valle.
2011
In Marokko waere, veur 't iers saer de democratische hervörminge van ieder 't jaor, parlemèntsverkezinge gehawwe. De gemaotigde islamiste van de Partie veur Gerichtigheid en Óntwikkeling kómme mit 80 zetele in 't parlemènt en winne daomit de verkezinge; de opkóms laog róndj de 45%.
Saif al-Islaam al-Qaddhafi, 'ne zaon van de gedoede Libische leisman Moe'ammar al-Qaddhafi, weurt in 't weustesjtedje Obari gepak. Allewel dat d'n Internationale Sjtraafhaof in D'n Haag häöm zeuk, wilt de Euvergankraod häöm in Libië laote berichte.
In Tunesië vènje veur 't iers vriej verkezinge plaats. Me sjtump in 't landj veur 'n gróndjwèttelike raad.
Sjtriejers van de NER vereuvere Sirte. Versjillende sjtriejers van de aw regering perbere te vlöchte, wo-ónger Moe'ammar Qaddhafi zelf, dae daobie ómkump.
Sjtriejers van de Libische NER (Nationaal Euverganksraod) pakke Bani Walied, 'n sjtad totnogtoe gooddeils in henj van Qaddhafi-aanhengers.
In Liberia zeen presidèntsverkezinge.
Bie e protes van Kopte nao aanleiing van extremistisch geweld taege ze houwt 't laeger op ze in; daobie valle 24 doeje en hóngerde gewónje.
De Nobelpries in de vrei geit nao de Liberiaanse Ellen Johnson-Sirleaf (presidentin van dat landj) en Leymah Gbowee zoewie nao de Jemenitische Tawakkul Karman, óm hunne sjtried veur vrouwerechte.
Nobielprieswinneres Wangari Maathai oet Kenia sjtörf op 71-jäörige laeftied.
De Nationaal Euverganksraod van Libië melt dat Sabha, ein van de drei euvergebleve groete bolwerke van Qaddhafi, is gevalle.
De vaerboot van Zanzibar nao Pemba, Tanzania, zènk mit 500 luuj aan baord. Mier es hóngerd doeje valle; versjillende angere waere nog vermis.
De Libische opstenjelinge trèkke Bani Walied in, eint van de lèste bolwerke van Qaddhafi.
De rebelle van de Libische euverganksregering numme 't huidkerteer van Moe'ammar Qaddhafi in Tripoli in; de leisman zelf is dao neet te vènje.
Abdoel Fatah Joenis, de militaire leisman van de Libischen opsjtandj, weurt op 67-jäörige laeftied doedgesjote.
De Vereinigde Naties rope in twie Somalische regio's officieel d'n hóngersnoed oet. In d'n Hore van Afrika hiers dit jaor 'n óngewoen druugde.
Zuud-Soedan verklaort zich ónaafhenkelik van Soedan es gevolg van e referendum ieder dit jaor.
In Marokko weurt e referendum euver 'n nuuj gróndjwèt mit groete opkóms en mierderheid aangenome. De nuuj constitutie brejt de mach van 't parlemènt en de regering oet en maak 't Berbers 'n officieel taal naeve 't Arabisch.
Volges de Libische regering is 'ne zaon van leisman Moe'ammar al-Qaddhafi, Saif al-Arab al-Qaddhafi, op 29-jäörige laeftied ómgekómme biej 'ne NATO-aanval.
In Egypte vèntj e referendum plaatsj euver 'n gróndjwètsverangering die de democratie mót inveure. Väöl revolutionaire zien taege de aard van de verangeringe.
De VN-Veiligheidsraod nump 'n resolutie aan taege 't bewèndj van de Libische kolonel Moe'ammar Qaddhafi, mit ónger mie e wiedgaond vleegverbod. 't Bewèndj zaet zich draan te zalle hawwe; de volgenden daag kómme aevel al berichte euver sjendinge nao boete.
Frankriek erkèntj as ierste landj de raod van de Libischen opsjtandj as wèttelike regering van Libië.
De Veiligheidsraod van de VN lèk 't Libisch bewèndj wiedgaonde sancties op, wo-ónger aangifte bie d'n Internationale Sjtraafhaof, e verbod op wapehanjel, e reisverbod en bevrering van de tegeuj.
De Algerijnse regering van Abdelaziz Boeteflika huf de noedtoesjtandj nao 19 jaor op. 't Èndj aan de noedtoesjtandj, dae de regering dictatoriaal mach gaaf, waor ein van de eise van de demonstrerende oppositie.
In naovolging van veural naoberlenj Tunesië en Egypte begènne ouch in Libië proteste, hie taege Moe'ammar al-Kaddhafi, dae al saer 1969 aan de mach is. In de volgende daag reageert 't rezjiem mit extreem geweld.
Hosni Moebarak, saer 1981 dictator van Egypte, trejt aaf en liet de mach aan 't laeger.
Hosni Moebarak kunjig op de tv aan de mach veur e deil te zalle euverdrage aan vice-presidentj Soeleimani, meh wel tot september aan te blieve. Dit wèk de weuj op van de demonstrante; ouch de internationaal gemeinsjap vèntj 't neet genóg.
De Egyptische oppositie röp 'ne 'mieljoenemarsj' oet, boebij ze e mieljoen lui in de straote vaan Caïro en Alexandrië wèlt kriege. Moebarak kundeg dezelfden daag aon ziech in september neet herkeesbaar te zalle stèlle.
Nao de haevigsten dag van proteste saer de ónrös begós óntsjleit d'n Egyptische president Moebarak zien regering. De demonsjtrante blieve aevel 't opsjtappe van Moebarak zelf eise. (Deils 28 jannewarie)
In Egypte begènne volksopsjtenj nao 't veurbeeld van Tunesië, mit as doel 't bewèndj van presidentj Hosni Moebarak óm te goeje.
Nao waeke van proteste deit president Zine al-Abidine Ben-Ali van Tunesië aafsjtand van de regering, wonao hae 't landj óntvlöch. Premier Mohamed Ghannouchi nump woer.
De bevolking van Zuud-Soedan sjtump in e referendum, wat 'n waek zal doere, euver aafsjeiing van Soedan.
Bie 'n Koptische kirk in Alexandrië, Egypte valle in 'n zelfmaordaansjlaag 21 doeje. D'n daoder weurt in extreem-islamistischen hook gezoch.
2010
In de Ivoorkös waere veur 't iers in tien jaor presidèntjsverkezinge gehawwe. D'n oetsjlaag weurt aangevochte; in de chaos dae volg weure twie presidènte beëidig, en wel zitte presidèntj Laurent Gbagbo en oppositieleisman Alassane Ouattara.
In Rwanda vènje presidentjsverkezinge plaats. Vas sjteit eigelik al, dat de zittende president Paul Kagame zal waere herkoze.
In Kenia sjtump de bevolking euver 'n nuuj constitutie; ze weurt aangenómme.
In Kongo-Kinshasa zènk 'nen euverbelaoje boet, wat óngevaer 140 doeje tot gevolg haet.
In De Ruiver wert 'n Rwandese verdachte van genocied opgepak.
In Johannesburg, Zuud-Afrika, begintj 't Waereldkampiónsjap Vootbal. Veur 't iers weurt dit in Afrika gehauwe.
Op de lochhave van de Libische hoofsjtad Tripoli sjtort 'n vleegmesjien neer. Dao valle mier as 100 doeje, wo-ónger 70 Nederlanders en zeker twie Belzje ; e Nederlands kèndj van neuge oet Tilburg haet de ramp as einige euverlaef.
Gelierde aan de Zuud-Afrikaanse Universiteit van Witwatersrand kunjige de óntdèkking van e compleet geraemde van 'n nuuj minsesaort aan, die Australopithecus sediba weurt geduip. De saort liek 'ne missing link te zeen tösje d'n Australopithecus africanus en de väöl hoeger óntwikkelde Homo habilis.
Eugène Terre'Blanche, leisman van de extreems-rechse Afrikaner Weerstandsbeweging, weurt op zien boerderij vermaord, nao me zaet door twie van zien (zjwarte) bedeende.
2009
President Omar Bongo van Gabon, de langs zittende presidèntj ter waereld, sjtörf mit 73 jaor in Sjpanje.
2008
Miriam Makeba (Moder Afrika), Zuid-Afrikaanse anti-apartheidsactiviste en zangeres sjtèft in Italië an 'ne hartaanval.
Aristophanes
thumb|250px|Modern tekening va Aristophanes Aristophanes (Grieks Ἀριστοφάνης) (445 v.Chr. – 388 v.Chr.) waor 'ne Griekse dichter en sjriever va komedies, oeëvan d'r 11 bewaard zeunt blaeve, de ènnige Griekse komedies die v'r noe nog kènne. In totaal sjreef-e d'r minstens 30 vör de Atheense festivals de Dionysia en de Lenaea. D'r oorsjprong van dis komedies mót me zeuke in 't satyrsjpèl.
Biografie
Aristophanes waor 'n groeëtgroondbezitter mèt 'n rieke kultureel belangsjtèlling en e how nauw kontakte mèt de Griekse intellectuele. E waor bevreund mèt Socrates mae bekritiseerde 'm ooch. Es conservatief realiseerde e zich de gevare van 'n al te radicaal democratie en 't scepticisme dat de sofiste praedikde. E sjtong bekaand es oongenuanceerd.
Waerk
Väöral de komedie Vrösje bevat väöl gegaeves över Aischylos en Euripides en hön biografieë zeunt lang bekaans allèng dao óp gebaseerd. Allewiel wert evvel de kaanttekening gemakd dat Aristophanes in zieng sjökker d'r sjpot deef mèt Euripides.
De werke va Aristophanes zeunt vöral va waeërd dör de oonoetputteleke fantasie oeëmèt ze zeunt gesjraeve, d'r fienge koeërlyriek en groeëte taalbeheersing. De hoofdthema's waore de verdediging van 't vredesideaal, de cultureel bedreiging dör de sofiste en d'r verderfeleke invloed van 't toneel va Euripides
't Vrowweparlemaent (Εκκλησιαζουσαι) – Oetgeveurd in 392 v.Chr.
Meuj van al 't gekrèèg, naeme in dis komedie de vrowwe van de parlemaentslede de rolle van hönne maan över in 't parlemaent (d'r 'ekklesia') en drieve ze, oonder de desköndige leiding van de militante Praxagora, 'n leenks-pacifistische sjtaotsregeling d'r dör. De mansluuj haant ze, nao 'n väöraaf geplande nachteleke orgie va draank en sex, laveloos in hönne roes achtergelaote. 't Haat eenkel parralelle tösje dit bliejsjpäöl en d'r ideale sjtaot zoewie Plato dem ziet in z'n waerk Politeia. 't Waerk huurt hèèm in de eindfase van de waerke va Aristophanes: gèng persoonleke polletieke satires mie, 't aandeel van 't koeër is töt 'n minimum bepaerkt en d'r is gene parabasis mie.
Kostumering
In 't Griekse theater goof 't allèng manneleke acteurs. Maskers, mètstens haof-maskers, makde de karikaturaal personages direc dudelek bie 't publiek. Mèt maskers makde ze ooch 't oondersjèèd tössje maan en vrow. Es de manneleke acteurs de rol van 'n vrow sjpelde, da boonte ze zich evvel ooch nog 'n sjtoffe vergruuëde naobootsing van 't vrowwelek gesjlachtsorgaan öm hön middel. Es die vrowweleke personages dan, wie in dit sjtök, hön ega's sjpäölde, dan boonte ze zich dao-äöverheen nog 'n vergruuëd sjtoffe mannelek gesjlachtorgaan.
Langste Griekse waoërd
't Sjtuk bevat 't langste Griekse waoërd λοπαδοτεμαχοσελαχογαλεοκρανιολειψανοδριμυποτριμματοσιλφιοκαραϐομελιτοκατακεχυμενοκιχλεπικοσσυφο- φαττοπεριστεραλεκτρυονοπτεκεφαλλιοκιγκλοπελειολαγῳοσιραιοϐαφητραγανοπτερυγών, vertaalt: lopadotemakhoselakhogaleokranioleipsanodrimypotrimmatosilphiokarabomelitokatakekhymenokikhlepikossypho- phattoperisteralektryonoptekephalliokinklopeleiolagōiosiraiobaphētraganopterygṓn. Liddell & Scott vertaling in 't Norbiks: « naam van 'n sjottel samegesjtèld oet allerlèj saoërte delicatesse, visj, vlèèsj, gevaogelte en saoze ».
Hoege Raod vaan Adel
D'n Hoege Raod vaan Adel (Nederlands Hoge Raad van Adel) is e Nederlands euverheidsorgaan. Oersprunkelek waor 'r in de ierste plaots gemeind veur advies euver 't verliene vaan adeldom aon individu's, meh allewijl hèlt de raod ziech veural bezeg mèt de heraldiek vaan provincies, gemeintes en watersjappe.
Historie
D'n Hoege Raod vaan Adel is in 1814 door soeverein-voors Wöllem I opgeriech. Ierste veurzitter waor Willem Anne baron van Spaen la Lecq, ierste sikkertair jhr. mr. Jacob van der Lely van Oudewater. Tot 1819 waor 't e Hoeg Colleesj vaan Staot, daonao vaan 1844 tot 1852 weer.
Mèt de veranderende positie vaan d'n adel en de condities boe-oonder de regering lui in d'n adelstand verheef zien de bepaolinge roontelum d'n Hoege Raod dèks veranderd. Veur de lèste kier gebäörde dat in 1994 (Wèt op d'n Adeldom).
Take
De Raod adviseert de Kroen euver veer dinger:
Samestèlling
De Kroen beneump leie vaan d'n Hoege Raod veur 't leve. 't Is gebrukelek tot de leie vaan adel zien. Allewijl is de samestèlling zoe:
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Nicolas Gombert
Nicolas Gombert (1495, woersjijnlek örges tösse Sint-Omaars en Riesel - 1560, meugelek in Doornik ) is 'ne Vlaomse kompenis in de Renaissancemeziek. Heer waor actief in de zèstienden iew, in de Habsbörgse Nederlen, en is bekind um kompesities wie d'n Achdeilege Credo, Haec dies, Salve Regina, Media Vita en Lugebat David Absalon.
Wèrk
'n Aontal toenaongevende opnaomes vaan häöm zien hei-oonder te leze:
Cerfontaine
thumb|Locatie va Cerfontaine in Name. Cerfontaine is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Name op 't Belsj in 't arrondissemaent Philippeville. Op 'n oppervlakde va 83,45 km² wonne 4.832 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 58 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|Zich óp 't centrum va Cerfontaine. Daussois, Senzeille, Silenrieux, Soumoy en Villers-Deux-Églises.
Kölle
Kölle (Duutsj: Köln; Nederlands: Keulen; Ripuarisch: Kölle; Limburgs: Kölle, Keule) ies 'n sjtad in Wes-Duutsjland in Noordrien-Wesfale (Nordrhein-Westfalen) gelege aan de Rien (Rijn). Zie is de hoofstad vaan de Regierungsbezirk Köln. De sjtad haet miè es 1 miljoan inweunersj en ies de veerde groatste plaats in de Bóndsrepubliek en de zevetiènde groatste plaats in de EU. Aan de linkerkant van de Rien liek de Altstad.
Gesjiedenis
thumb|275px|left|Alter Markt in Kölle Rónd de jaore '50 houwe de Romeine hie 'n nederzètting mèt de naam "Colonia Aggrippina". Veur daen tied woonde hie de Eburone en de Romeine neumde doe hun bezit op 'n eiland in de Rien: "Oppidum Ubiorum". Hie woort de gouverneurszetel veur de provincie Germania Inferior gevestig, woa-bie ouch 't gebeed aan de zuudkant van de Rien (noe Nederland) huèrde. De nederzètting greujde oet tot ein groate plaats. De later vrouw van keizer Claudius, Julia Agrippina, ies dao gebore ten tieje dat häöre vader, Germanicus, in Oppidum Ubiorum gelegerd waor. Ter ière van Julia krieg de sjtad de naam Colonia Claudia Ara Agrippinensium. Dao weurt dan ouch 'n walmoer geboewd. Ein deil daovan ies allewiel nog te zeen in 't rechheukig sjtraoteplan en twiè reste van tores o.a. de Severinspoort en de Ulrepoort. In ein ies 't origineel sjteinmozaiek oet daen tied nog te óndersjeije. In de tied van de volksverhuzinge (ca. 500 n. Chr.) weurt Kölle bezat door de Franke, die hie ouch belangrieke besjtuurscentra vestige. Vanwege oorloge löp 't aantal inweunersj in dezen tied truuk, meh de sjtad blief ein van de groatste ten noorde van de Alpe. In de vreug Mieddelièwe begint de plaats wir te greuje umdat de liegking op 'n kruuspunt van handelswaeg en aan de Rien belangriek blief. De prins-biesjop van Kölle ies 'n gewiechtig figuur, ouch op politiek gebied. De invloed reik tot in Nederland. In later tied weurt de invlood get minder boete 't Rienland, meh Kölle blief economisch, cultureel, en sjtaatsrechtelik de belangriekste sjtad tot aan de industriële revolutie. 't Noorde en 't Ruhrgebeed numme dan de economie euver. Es cultuursjtad en vanwege zien universiteit blief Kölle bovenaan sjtoon. In de sjtad liek ouch ein van de groatste sjpoorweegknouppunte van Duutsjland. 't Centrum van Kölle haet in de Twiède Waereldoorlog väöl te lieje gehad, meh 'n aantal geboewe ies wir gerestaureerd o.m. Romaanse kèrke.
In 2005 vóng de XXe (internationaal) Waereldjóngeredaag plaats in Kölle.
Altstad
Mieddenin de altsjtad sjteit 't historisch raodhoes mèt 'ne gerenoveerde gotische tore oet begin 15e ièw. De res ies geboewd in Vlaamse Renaissancesjtiel in de zestiènde ièw. De sjtraotname Judengasse en Salomonsgasse geve aan dat 't hie vreuger 'n Juudebuurt waor. In 1349 zint ze verdreve en de hoezer in brand gesjtoke. Euvergebleve ies, gedeiltelik ónder 'n nuuj glaaspyramide, de van oarsjróng oet 1170 zinde Mikwe, ein Juuds kultbad.
Hoes Gürzenich sjtamp oet de vieftiènde ièw en weurt allewiel gebruuk es óntvangs- en fièszaal van de Kölsje carnaval. Op de Ouw mert (Altermarkt) sjteit 'n pöt mèt 'n beeld oet 1895 van Jan van Werth, 'n belangriek figuur in de Kölsje carnaval, dae hie mèt Ouwwieveraovend op de dónderdig veur de Rosenmontag begint.
In de klein Buddengasse bevinge ziech de fundamente van 't Sjtadhouwersjpalies oet de ièrste ièwe. Hie liek ouch 'n Romeins riool, dat in de oorlog veur de beweunersj es bunker haet gefungeerd.
Centrum
thumb|right|[[Dóm van Kölle]] 't Centrum van Kölle liek rónd de Kölner Dóm en bie 't hoofsjtation. Hie bevinge ziech ouch de meiste musea.
Dóm van Kölle
Mèt 't boewe van diet groat gotisch boewwerk ginge miè es zèshónderd jaore veurbie. De dóm ies de groatste kèrk van Duutsjland, ies 145 maeter deep, 86 maeter breid en de tores höbbe 'n huègde van diek 157 maeter. In 1880 weurt ze ingewiejd in aanwezigheid van keizer Wilhelm I. 't Boewwerk sjteit op de Lies van Waerelderfgood van UNESCO.
In de sjatkamer sjteit 'ne reliekhouwer van keuning Melchior, eine van de drie keuninge, die volges 't verhaol in de biebel op bezeuk ginge bie de pasgebore Jezus in Bethlehem. In de kèrk, bie 't hoofaltaor sjteit de driekeuningekies in de vörm van ein basiliek mèt drie sjepe. 't Ies 'n topsjtök oet de Mieddelièwse edelsjmeedkuns en 't groatste sjtök tot noe toe bekènd, riek verseerd mèt goud, zilver, robiene en ander edelsjtein. De maote zin 2.20 bie 1.10 maeter.
Romaanse Kèrke
Oet de Romaanse periode zint in Kölle in de Altstad twelf kèrke euvergebleve, woavan ein ingeriech ies es museum. 'n Karakteristieke uting es van 'n Klièblaadkoar óntwiekkelde ziech vanoet dees plaats. Dees kèrk sjteit op de fundamente van 'ne Romeinse capitooltempel. 't Betref hie Laat-ottoonse boew oet de èlfde ièw. Ónder 't koar bevingk ziech 'n crypte. Bezeenswaerdig zint 'n madonna oet 1180, 'n Limburgse madonna oet 13e ièw en Romaanse houte deure oet 1065. Dees kèrk, geboewd op 'n Romeins-Frankisch graafveld, haet ziene oarsjprónk in de 4e ièw. Aan de hudige boew woort gewèrk van de 13e ièw (koar) tot 15e ièw (Westore en sjeep). 't Sjeep ies gotisch. Bezeenswaerdig zint 'n daartiènde ièws kruus, de crypte en 't graaf van St. Severin, biesjop van Kölle in 400. De kèrk ies 'n veurbeeld van Ottoonse boewkuns oet de tiènde ièw. 't Koar haet 'n laatgotisch doksaal. In de crypte liegke de Kölsje aartsbiesjop Bruno, broeder Otto de Groate en keizerin Theophanu (van Otto II) begrave. Geboewd op 'n Romeins graafveld in 400 mèt es petroanheilige St. Gereon. In de 11e en 12e ièw weure 't sjeep, tore en crypte geboewd. In de crypte liek 'ne mozaiekvloer oet de èlfde ièw. Oet de daartiènde ièw sjtamp de dekagon en de doupkapel. Bezeensweerd zint 'n sjteine altaor oet 1540, 'n tabernakel oet 1608, 'n madonna op 'ne maonsiekkel oet 1430. De modern vènstere zint van Wilhelm Buschulte en Georg Meistermann. Dees kèrk ies laatromaans oet de daartiènde ièw. In dees ièw weure gotische kapelle aangeboewd mèt moersjilderinge. In de 15e ièw weurt 't sjeep vervange door 'n gotische koarhal. In de crypte liek Albert Magnus begrave, gelièrde en lid van de orde van de dominicanersj. Bezeensweerd zint de daartig sjilderieje van Stephan Lochner (1456), die 't martelaarsjap van de heilige Ursula oetbeelde. In 't dweerssjeep bevink ziech de Gouwe kamer mèt o.m. hónderdtwintig busterelikwieë. 't Ursulasjrien (1256) en 't Aetheriussjrien (1175) sjtoon in 't koar.
Eau de cologne en Kölsj aardewerk
thumb|275px|left|Kölsj aardewerk In de zèstiènde ièw waor al Kölsj water bekènd. Vanaaf de achtiènde ièw weurt 't es medicien verhandeld door 'n lid van de oarsjprónkelik Italiaanse familie Farina. Ummer miè producente goon d'r toe euver um eau de cologne te make en te exportere. Zoa sjtiech Wilhelm Mühlens in 1792 ein hoes in de Glockengasse. Ónder Napoleon weurt de toepassing van 't produk es geneesmieddel verbao. De producente bringen 't dan es eau-de-toilette op de mert. In de Franse bezètting weure alle hoezer in de sjtad doorgenummerd en zoa krieg 't hoes van de Mühlens nummer 4711. Dat weurt dan 't officieel handelsmerk van 't Kölnisch wasser.
Kölsj aardewerk ies griesgekleurd geglazuurd aardewerk (sjteingood) mèt 'n dónkergeblauw decoratie. Veural veur de keuke benuèdigde zake woorte en weure devan gemaak: wien- en waterkroeke, taofelkruukskes, zoutpöt, boterpöt, inmaakpöt en bare.
Carnaval
De Carnaval begint in Kölle op de 11e van de 11e um 11 op 11 precies. Hoagtepunte van diet vief daag doerend fiès zint: Ouw-wieveraovend (Weiberfassnacht) op de dónderdig veur Rosenmontag (Carnavalsmaondig). 't Ies dan gebrukelik, dat de verkleide ouw wiever de karvatte van de mansluuj zónder waarsjuwing gewoon doorknippe! Sóndigs ies volksfiès en sjmaondigs trèk de Rosenmontagscarnavalsoptoch door de sjtraote mèt óntèlbaar väöl praalwages, verkleide groepe, sjpaskapelle en einzelgenger. Väöl toesjouwersj langs de kant en aan de televisie volge diet kleurriek gebeure. Op döllen dinsdeg eindig de carnaval. De daag denao, op esjelegoonsdigaovend, treffe ziech de Carnavalsvereiniginge um vösj te ete. De bekèndste Carnavalsvereiniginge en of garderegimente zint: Die Roten Funken, die Blauwen Funken en die Grünen Funken. Mèt Carnaval weurt de sjtad besjtuurd door das Dreigestirn (alledrie van 't mannelik gesjlach): Der Bauer, der Prinz en die Jungfrau. (boer, prins en jónkvrouw).
Bekènde popgroepe mèt Kölsje carnavals- en volksleedsjes:
Musea
Mieddelièwse sjilderkuns o.m. Stephan Lochner, Lorenzetti, Martini, Albrecht Dürer, Titian en Tintoretto.
Baroksjilderkuns: Nederlandse en Vlaamse sjilders wie Rubens, Frans Hals, Rembrandt van Rijn, Sjpaanse Murillo, Italiaanse Tiepolo, Bordone en Franse sjilders Boucher en Lorrain.
achtiènde- en neugetiènde-ièwse kuns (Romantiek, Realisme en Impressionisme: Duutsje en Franse sjildersj: Friedrich, Kölner Wilhelm Leibl, Courbet, Max Liebermann, Corinth, Klinger, Renoir, Claude Monet, Paul Cézanne, Paul Gauguin en Vincent van Gogh.
Evangelie
't Evangelie sjteit ouch veur de 4 beuk die gesjreve zin door de evangeliste: Mattheus, Marcus, Lucas en Johannes. De verhaole in dees beuk handele euver 't leve van Christus geïnterpreteerd door de gemeinsjap in de 1e hauf ièw nao ziene doad.
De evangelies van Mattheus, Marcus en Lucas (de Synoptici) geve-n 'n beeld zoawie de beteikenis van Jezus oet mondeling euverlevering ies oetgelag en bewaard. Synoptici ies 'n woord oet 't Grieks en de benaming veur dees evangeliste. Hun drie (ièrsjte) evangelies geve 'n euverziech (synopsis) van 't leve van Christus. De inhoud van dees evangelies lieke qùa inhoud hièl väöl op-ein.
't Evangelie van Johannes en ouch zien breve höbbe ein eige theologie en maken 't beeld van de drie andere aaf.
't Evangelie van Judas ies 'n gnostisch gesjrief. In 2006 versjient 'n Ingelsje vertaling.
'n Evangelie ies ouch 'n lezing oet ein van de 4 beuk, die in de Eucharistieviering of H.Mès in de Katholieke kèrk weurt veurgeleze.
Historici goon d'r allewiel in hun weitesjap vanoet dat eder gesjrif dat origineel tradities van en euver Jezus (b)liek te bevatte én d'r op geriech ies dis door te geve, tot 't literair genre evangelie behuèrt. Bies noe zint 'n 35 evangelies bekènd, woa-ónder die van Maria-Magdalena, Judas, Barnabas.
Liest van burgemieësters van Baerge
De gemieënte Baerge bestieët sinds 1800 en haet verschillende burgemieësters gehad:
Bron
Dees lies is euvergenome van 't corresponderend Nederlandstalig artikel.
Couvin
Aander kerne
left|thumb|'n Sjtraot langs 't water va Couvin. Aublain, Boussu-en-Fagne, Brûly, Brûly-de-Pesche, Cul-des-Sarts, Dailly, Frasnes-lez-Couvin, Gonrieux, Mariembourg, Pesche, Petigny, Petite-Chapelle en Presgaux.
Hosinge
thumb|right|200px|Ligking vaan Hosinge, in Luxemburg Hosinge (Luxemburgs: Housen) is 'n plaots in de gemeinte Parc Hosingen, in 't kanton Clervaux, Diekirch, Luxemburg. Tot 1 januari 2012 waor 't eige gemeinte. Hosinge steit bekind um de 300 meter hoege zendmas vaan RTL. Dit is 't hoegste bouwwèrk vaan Luxemburg.
Geografie/Demografie
De gemeinte tèlde in 2007 1.804 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 33/km². Hosinge heet 'n oppervlak vaan 45,3 km². De plaots Hosinge had in 2005 761 inwoeners.
Gemeinte
De gemeinte Hosinge bestoont oet ach plaotse.
Mikro-ikkenemie
Mikro-ikkenemie is e deilgebeed vaan de ikkenomiesje weitesjap. 't Geit zich hiej óm de ikkenomiesje betrèkkinge tösje luuj, bedrieve, en de euverheid. Dit in teigesjtèlling tót de makro-ikkenemie, die zich beizig hauwt mit de globale ikkenomiesje variabele zowie 't nationaal perduk, de wèrkeloosheid, en de inflaasje.
In de mikro-ikkenemie weurt traditioneel oetgegange vaan twei soorte sjpeilers: consumente (luuj) en firma's (bedrieve). Vaan luuj numt me aon dat ze ein of anger verzaomeling veurkäöre höbbe veur sómmig gojer euver angere; vaan bedrieve weurt aangenómme dat ze gein veurkäöre vaan zichzelf höbbe, maor d'rop oet zeen om de wins ('t versjèl tösje inkaome en oetgave) zo groet mäögelik te hauwte.
Oet dees principes weurt dan in de theorie vaan de mert opgebouwd. In 'n ideaal mert is veur jeder good ummer eine pries, dae veur alle luuj en bedrieve geliek is, en 't weurt aangenómme dat bedrieve vriej zeen óm de mert op te kómme en aaf te gaon. Anger theorieje besjtaon veur neet-ideaal gevalle, zowie wienjae gein nuuj bedrieve toegelaote zeen, of gojer neet wiejerverkoch kènne waere.
't Groet succes vaan de mikro-ikkenemie is de realisaasje tót ein ongeorganiseerde mert vaan bedrieve en luuj die zich gedraoge wie 't zichzelf oetkump 't gedaon kriet tót een sosjaal optimale verdeiling vaan gojer besjteit, woebie 't neet mäögelik is emes baeter te laote waere zónger emes anges te benaodeile. 't Moot waal ummer begriepe waere dat dit resultaot aafhankelik is vaan aannaomes euver de effisjensje vaan de mert die mesjiens neet ummer waor zeen.
Isidorus van Sevilla
thumb|right|Isidorus van SevillaIsidorus van Sevilla, gebore in Cartagena in Sjpanje in 560 en gesjtorve in Sevilla op 4 april 636 ies 'ne heilige, dae in 1598 door de katholieke kèrk heilig ies verklaord.
Zoermoos
thumb|250px|Zoermoos mit raokwoeësj Zoermoos is gesjneie wit moos wat doer de inwirking van versjeie milkzoerbacterië geconserveerd is. Zoermoos sjmakt daodoer zoer, meh is op de ganse welt e populair gerech.
Isidorus van Sevilla
Isidorus van Sevilla ies de officieuze petroanheilige van 't internet en zien gebrukersj. Dat haet 'r te danke aan 't door häöm samegesjtèlde Etymologiae, 'n 20 deilig bookwerk. In de Miedelièwe fungeerde dit werk es 'n encyclopedie van alles wat aan kennis besjtóng op de ganse westerse waereld. Internet ies es 'n hudige, virtueel, encyclopedie te besjouwe. Ziene fièsdaag vèlt op 4 april.
Zoermoos
Samesjtèlling
Zoermoos haat 'n gael kluur en haat, angesj es de mieëste anger geconserveerde produkte, väöl vitamine C. D'r Ingelsje óntdèkkingsraeziger James Cook vóng oet dat 't aeëte va zoermoos de oplossing vuur scheurbuik waor. 't Haat aoch vitamine B en iezer. Bie 't kaoëke kump neet, wie bie anger moos, de typische sjproeteloch vrie.
Productie
De boeteste blaar van 't wit moos waere weggehaold en de hel kaer oetgebaord. De blaar die uëverblieve waere fiengesjneie en gezoute (mit óngevier 1,5% zout). Huuj d'r daag waert dit in de fabrieke gedaoën. Vreuger hawwe väöl luuj 'ne groeëte Kölse pot in d'r kelder sjtaoën, woe-i me 't moos, aafgedèk en aagedrök, loot giste. Dit giste waert noe gedaoën in plastic tute gevöld mit water. Zètmael en soeker waere ómgezat i milkzoer. Dit proces kint, aafhenkelink van de temperatuur en de sjtructuur van 't moos, drie tot ach waeëke doere. Zoermoos vilt väöl lichter op d'r maag es 't oersjprunkelik wit moos.
Isidorus van Sevilla
'ne Andere heilige Isidorus van Madrid ies ouch in Sjpanje gebore, in 't jaor 1070 en gesjtorve op 15 mei 1130 in Madrid. Deze Isidorus ies de petroanheilige van boere en tuindersj.
Zoermoos
Productie
Vuur 'ne get angere sjmaak te kriege gebroekt me aoch dèks wien in 't gistingsproces. Zoeë kiet me wienzoermoos. Aoch kroed kint hievuur gebroek waeëre, dan haesjt 't kroedzoermoos.
Isidorus van Sevilla
Attribute
Hae weurt aafgebeeld mèt 'ne inkpot, 'n gauzevaer en 'n book. Sóms dreug 'r 'ne biejekörf vanwege zien praeke. Allewiel weurt 'r ouch aafgebeeld mèt 'ne computer of 'n toetsebord.
Zoermoos
Historie
Me dinkt dat zoermoos oersjprunkelik oet 't noorde va China kump en mit de Mongole en anger volker doer volksverhoezinge nao Europa is gekomme. Vuural in Oeës-Europa waert zoermoos traditioneel väöl gegaeëte. Oeës-Europese Joeëde zouwe 't gerech nao 't weste höbbe gebrach.
Mississippi (staot)
thumb|right|125px|Veendel vaan Mississippi thumb|right|500px|Mississippi en de res vaan Amerika Mississippi is qua inwoenertal de 20ste staot vaan de VS, en tèlt 2.902.966 inwoeners. De hoofstad is Jackson. Mississippi grens aon Alabama, Louisiana, Arkansas en Tennessee.
Linksbove op de veendel vaan Mississippi is de veendel vaan 't zuie vaan de VS te zien. De veendel weurt umrink door de kleure roed, wit en blauw. Dit kump umtot Hollenders de huidege staot höbbe opgeriech. Aongezeen de veendel vaan Mississippi gein eige unieke patroene heet, wèlt me al sinds 2001 'n nui veendel make veur Mississippi.
Geografie
't Oppervlak vaan de staot bedreug 125.546 km² (boevaan 3,2% water). 't Klimaat vaan Mississippi kint me 't mies vergelieke mèt 't klimaat vaan Italië, 't is dus daan ouch e subtropisch klimaat.
't Hoegste punt vaan Mississippi is Woodall Berg, de wesgrens weurt de revier de Mississippi gevörmp.
Graofsjappe
Mississippi besteit uit 82 graofsjappe, boevaan 't groetste Bolivar County is, en dat mèt de mieste inwoeners Hinds County.
1737
1734 - 1735 - 1736 - 1737 - 1738 - 1739 - 1740
Gesjtórve
thumb|right|150px| [[Hunebed D53 bij Havelte, Cornelis Pronk, 1737]]