cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerlach (Nevada)
Gerlach woort in 1906 gesjtich bie d'n aanlègk van de Western Pacific Railroad. De sjtatie die Gerlach dao-aan hauw is intösje allank weg. De plaatsj woort verneump nao de Gerlach Land and Livestock Company, opgerich door 'ne zekere Louis Gerlach. Door zien ligking aan 't sjpaor, meh ouch door de gipskoel dae kortbie in Empire waor opegegange, greujde 't plaetsjke sjnel oet. Op zie huègdepunt in de jaore vieftig hauw 't óngevaer doezend inweunersj. In 2011 góng de koel toe, saer daen tied is 't dörp hendig vervalle. In 2018 hauw Gerlach nog mer 108 inweunersj. Vanaaf 2016 probeert me de koel weer operationeel te make.
't Burning Man-festival weurt eder jaor in de buurt van Gerlach gehouwte.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaald oet, 't corresponderend Ingelstalig artikel, en waal in dees versie.
Lies vaan staotshoofde vaan Brazilië
Brazilië woort in 1815 e geliekweerdeg deil vaan 't Portugees riek; sindsdeen waor de Portugese keuning ouch keuning vaan Brazilië. Vaan zien oonaofhenkelekheid in 1822 tot aon de staotsgreep vaan 1889 waor 't land e keizerriek; sindsdeen is 't 'n rippubliek. Dit is 'n lies vaan alle staotshoofde - keuninge, keizers en presidente - die Brazilië heet gekind.
Väöërzjervaeld
Väöërzjervaeld is 'n buurtsjap va S'n Maeëte en liegkt langs ene kaant van d'r gelieknamige waeëg, dae d'r dörpskern mèt Väöësj of mèt d'r Krindel verbindt. An d'r andere kaant van d'r waeëg liegkt 't sjpaoër van de Montzenerlijn.
Boete 'n aantal owwer groeëte villa's, is hie ooch get nuujboew, 'n kaampplaatsj vör jeugdgroepe en 't voetbalvaeld va S'n Maeëte.
Seraing
Seraing (Waals: Serè) ies 'n sjtad en gemeinte in de Belzje provincie Luuk, aan de Maas. De gemeinte haet 'n oppervlak van 35.34 km² en 't aantal inweunersj ies 60.728 (1 januari 2005). In de gemeinte liegke neve de sjtad Seraing ouch de kerne Boncelles, Jemeppe en Ougrée. Seraing liek in de agglomeratie Luuk.
Sjtadsfuncties
Seraing ies veural 'n industriesjtad. Hie liegke de internationaal bekènde iezer- en sjtaolfabrieke van Cockerill-Sambre (ónderdeil van Arcelor). Ouch machinerie, cokes en kristal zint belangrieke industrieje. Saer de jaore 60 zint väöl fabrieke gesjlote. Seraing haet 2 hospitale.
Sjtadsbeeld
De sjtad haet e klein historisch centrum, woa de kèrk Saint-Lambert mèt 'n 12e-ièws doupvont liek. 't Veurmalig kesjtièl van de prins-biessjoppe van Luuk ies allewiel 't hoofkentoar van Cockerill-Sambre. In 't veurmalig cisterciënzerkloaster van Val-Saint-Lambert ies saer 1826 'n kristalfabriek gevestig. In de kern Jemeppe liegke 3 kesjtièle: Courtejoye, Ordange en Antoine. Ten zuje van de sjtad liek 't Forêt de Seraing.
Historie
Seraing weurt veur 't ièrsj vermeld in 956, es 'n boerebedrief mèt es eigenaer Saran of Saring geneump weurt dat euvergóng in heng van de kèrk van Luuk. Me haet èvvel reste van beweuning oet de 5e of de 6e ièw gevonge. In de mieddelièwe veel Seraing ónder de Mense Episcopale van Luuk; in ruul veur bepaalde privileges houw me financieel en militair pliechte te vervulle. De ièrsjte brök euver de Maas woort in 1381 geboewd.
Etten-Leur
thumb|Ligking vaan etten-Leur in Noord-Braobant Etten-Leur is 'n gemeinte en nui stad in de Nederlandse provincie Noord-Braobant, ten weste vaan Breda, mèt 'n oppervlak vaan 55,90 km2 (daovaan 0,61 km2 water) en 40.331 inwoeners per 1 januari 2006. De gemeinte bestoont vreuger oet de apaarte dörper Etten en Leur, die nao d'n Twiede Wereldoorlog al zoe aoneingegreujd zien tot me in 1968 de gemeintenaom veranderde vaan Etten en Leur nao Etten-Leur.
Veurnaom veur de oontwikkeling vaan bei dörper waor 't sókkerfebrik, wat in 1868 door einen Heerma van Voss woort aongekoch en sterk woort oontwikkeld. Ouch de spoorlijn droog sterk bij aon de greuj vaan de kerne. Nao d'n oorlog waor 't veural 't forensisme wat daoveur zörgde. In 1953 woort e deil vaan 't dörp Sint-Willebrord nao de gemeinte Rucphen euvergebrach. Tot 1999 leep de rieksweeg N58 dweers door de stad heer, wat 't tot ein vaan de lestegste en gevierlekste verkiersknelpunte vaan Nederland maakde. Allewijl drejt de A58 mèt e böchske drum eweg.
DNA
DNA - Deoxyribonucleic Acid oftewel Deoxyribonucleïnezoer - is de belaankriekste drager vaan genetische informatie veur 't leve. miniatuur|rechts|DNA en zien dubbelhelixstructuur DNA is 'n lang dubbelstrengs molecuul dat besteit oet 'ne rögkegraot vaan deoxyribosesokker, boe vervolgens veer versjèllende type base aon vashaange. Ein zoe'n deoxyribose-base monomeer nömp me 'n nucleotide. De twie streng zien gevlochte in 'ne dubbele helix, en zien complentair aonein. Mèt de combinaties aon basevolgorde (de DNA sequentie) weurt genetische informatie opgeslage. Eder levende cel heet DNA es informatiedreger. Allein sommege virusse gebruke RNA es primaire informatiedreger.
De code in 't DNA codeert veur versjèllende dinger. Ten ierste codeert zie in gene veur eiwitte. De eiwitcoderende stökskes sequentie bevatte bij de mins evels mèh zoe'n 1% vaan 't gehiel. Ten twiede codeert ein groete gróp sequentie veur regulerende effecte op gene. Ten derde besteit de groetse fractie aon sequentie bij de mins nog altied oet sequentie boevaan me neet gans wèt of 't überhaup 'n functie heet, en zoe jao, wat daan. Dees verhajdinge versjèlle evels wel dramatisch tösse soorte: bij väöl bacterië is 80-90% vaan alle sequenties eiwit-coderend.
Chemische structuur
miniatuur|links|Chemische structuur vaan DNA
DNA is 'n polymeer vaan nucleotide homomere. Ein nucleotide besteit oet ein deoxyribose gekoppeld aon 'n stikstofbevattende nucleïnebase. Deoxyribose is 'n pentose - dat wèlt zègke ein sókkermolecuul mèt vief koolstofatome. Dees nucleotide zitte aonein vas middels 'n fosfaatgróp die aonslete op 't derde en vijfde koolstofatoom vaan de deoxyribose. Veur DNA zien d'r veer versjèllende base: Adenine (A), Cytosine (C), Guanine (G) en Thymidine (T). De bases zien wijer te oondersjeie in de purines - A en G - en de pyridines - T en C.
Sjpitsberge
S(j)pitsberge (Noors Svalbard, wat kawwe kös beteikent) is 'n eilengróp (archipel) in de Noordeleke Ieszie, zoe'n 565 km ten noorde vaan Noorwege, dee oet drei groetere en mierdere klein eilen besteit. De drei groetste eilen zien Spitsberge, Nordaustlandet en Edgeøya. Kleiner eilen zien Barentszeiland (Barentsøya), Prins Karls Forland, Amsterdam en Moffen. Ouch de zuideleker gelege eilen, zoe-es Bereneiland (Bjørnøya) en Hopen hure (bestuurlek) bij de eilengróp. De geografische ligking is tösse 71°-81° NB en 10°-35° OL. 't Oppervlaak is ca. 63.000 km², boevaan 60% bedèk is met gletsjers. Op de ganse archipel woene, aafhenkelek vaan 't sezoen, 3000 tot 4000 luij, boevaan oongeveer de hèllef in de hoofstad Longyearbyen. Ten ooste vaan Spitsberge ligk de Rössische eilengróp Frans Jozefland.
DNA
Chemische structuur
DNA besteit daoneve oet twie complementair streng die um ziech heer drejje in 'ne dubbelhelix. Edere straank besteit in feite oet 't tegeneuvergestèlde vaan d'n aandere straank, dao 'n T altied tegeneuver 'n A zit en 'n G altied tegeneuver 'n C. T--A en C--G zien dus zoegenaomp 'complementair' aon ein. Dat beteikent dus ouch tot, es me allein de structuur vaan de eine straank wèt, me dus ouch de structuur vaan de aander wèt. De verbinding tösse de twie streng weurt gemaak door waterstofverbindinge tösse de complementair base. De verbinding tösse en T en A besteit oet twie waterstofverbindige; de verbinding tusse C en G oet drei. Ein C-G paar is dus get stabieler es ein T-A paar.
Sjpitsberge
Zoe'n 70% vaan de inwoeners is Noors, de res is Russisch, Oekraïens en Pools. De officieel taol is Noors, mer in de Russische nederzèttinge weurt Russisch gesproke. Vreuger waor Russenorsk, 'n pidgintaol, de lingua franca vaan de gaanse Barentszie-regio.
DNA
Chemische structuur
DNA kint hendeg laank zien. De gebruukeleke lengde bij de meiste bacterië is al 'n paar megabases (Mb; oftewel ein paar mieljoen monomere). Bij de mins is dat getal drei gigabases (Gb; 3 miljard monomere). Es me zoe'n molecuul zouw oetrolle, zouw 't zoe'n twie meter laank zien.
Umtot de fosfaatgrópverbinding bij twie opvolgende nucleotide op 'n aander koolstofatoom aongrip ('t derde of 't vijfde) heet DNA 'n riechting. De kant vaan 't DNA boe 't vijfde atoom vrij is - de 5' (spreek oet: 5-accent) kant - 't begin vaan 't molecuul. De kant boe 't derde atoom vrij is - de 3' kant - is daan netuurlek 't einde. Es me ein sequentie DNA sjrijf, is 't daan ouch gebrukelek um vaan 5' nao 3' te sjrieve (beveurbeeld: 5'-ACTGTGAC-3')
Sjpitsberge
De naom Spitsberge is gegeve door den Hollender Willem Barentsz in 1596, wie heer oonderweeg waor nao Nova Zembla, op zeuk nao 'n noordeleke route nao Oos-Azië. Barentsz is ouch de naomgever vaan de plaots Barentszburg, de twiede nederzètting op de eilen. Aander bewoende nederzèttinge zien Sveagruva (210 inw.) en Ny-Ålesund (40 inw.). Daoneve zien d'r nog een aontal Noorse weerstations en een aontal verlaote plaotse wie Smeerenburg, Pyramiden en Grumant. De Hollenders hadde 'n traonkokerij in Smeerenburg tot 1660.
DNA
In de cel
Eder levende cel heet DNA. Bij prokaryote zweef 't DNA vrij roond in de cel. Bij de meiste prokaryote besteit al 't DNA daoneve oet ein circulair molecuul (oftewel, ein circulair chromosoom) vaan ei paar Mb groet. Kleiner stökskes circulair DNA vaan 'n paar Kb kinne daoneve veurkoume es 'n zoegenaomp plasmide. Bij eurkaryote is 't DNA in alle gevalle verpak in eine celkern. Ouch is de gruutde väöl groeter (mierder Gb's zien gein oetzunderinge) en is 't DNA hei lineair en opgesplits in ein of mierder chromosome. De meiste eukaryote zien daoneve ouch nog 'ns diploïd, wat beteikent tot alle chromosome gedupliceerd veurkoume. De mins heet beveurbeeld 23 versjèllende chromosome, mèt een totaal lengde vaan 3 Gb, die eder 'n cel dobbel heet (eint vaan de maternaal awwer, de aander vaan de paternalen awwer): dus in totaal 46 chromosome per minseleke cel.
Sjpitsberge
In 1920 woort in 't Spitsberge-verdraag vasgelag tot de eilen oonder Noors towziech kaome. Mer 't land steit wel op ziechzelf, de belastinge zien aanders geregeld es in Noorwege en 't geld oet Spitsberge, mót ouch dao weer oetgegeve weure. (D'r weurt gein belasting geheve op beveurbeeld draank, zoetot de preis 'n stök lieger zien es in Noorwege). Aon 't hoof steit de goeverneur (sysselmann), dee door de euverheid aongestèld weurt. Heer zetelt in de hoofstad Longyearbyen.
DNA
In de cel
Veur eder celdeiling weurt 't DNA vermenigvuldig. Dit gebäört door speciaol eiwitte: DNA polymerases. Veurtot de polymerase aon de gaank kinne, weure de streng lokaal oontboonde. 't Polymerase plak daan aon de losse straank nuie complentair nucleotide. Zoedoende weurt 't DNA gedupliceerd.
Wie heibove besjreve codeert DNA veur eiwitte. Alveures eiwitte gemaak weure, weurt 't DNA aofgesjreve tot RNA. Dit RNA fungeert daan es intermediair tösse DNA en eiwit. Dit aofsjrieve nump me transcriptie. Bij transcriptie weurt 't DNA weer lokaal oontboonde en kump d'r obbenuits ein polymerase lings, allewel dit kier gein DNA polymerase meh 'n RNA polymerase. Transcriptie begint en eindeg op specifieke plekke en wat d'r oetkump nump me daan ei transcrip. Transcriptie weurt zier nauw gecontroleerd door hoonderde, zoe neet doezende, versjèllende eiwitte. Umtot transcriptie oeteindelek leit tot eiwitproductie, gebruuk de cel regulatie vaan transcriptie um z'n eiwithoeshajding te regele. Op dees meneer kint 't zelfde DNA-molecuul codere veur zier oeteinloupende celtypes.
Sjpitsberge
Noorwege regiert neet allein meh euver gebede in de buurt vaan de Noordpool mer ouch Antarctica, wie beveurbeeld Bouvet.
DNA
Oontdèkking
Watson en Crick höbbe de DNA-structuur in 1953 gepubliceerd.
Genetische informatie
miniatuur|links|De genetische code Binnen de sequentie vaan DNA bevindt ziech de genetische code. Um vaan DNA nao eiwit te goon weurt 't DNA iers aofgesjreve nao RNA. RNA is inkelstrengs in plaots vaan DNA en kump dus euverein mèt een stökske vaan eine straank DNA, boe daan ein T in RNA weurt vervaange door een U (Uracil). Dao 'n eiwit in principe ouch 'n sequentie is, meh daan vaan aminozoere, kint de DNA-sequentie gebruuk weure es codering veur eiwitte.
Ein stökske vaan drie base kump euverein mèt ein eiwit. Zoe'n stökske vaan drie base nump me daan 'n codon. 't Aontal aon meugeleke codons dat groeter is es 't aontal meugeleke aminozoere (20), codeert 'n aontal codons veur 'tzelfde aminozoer. Zeuk 't pleetsje veur de coderinge.
Klaad
'n Klaad of clade is 'n sjièmatische waergaaf van 'n groep organisme die allemaol aafstamme van 'ne bestumdje gemeinsjappelike evolutionaire veureljer, inclusief dae veureljer zelf.
Klaad is 'n term oet de kladistiek, e weitesjappelik systeem veur biologische organisme in te deile; 't is aafgelèdj van 't Grieks waord klados "jóngen tak van 'ne boum of 'n plantj". 'n Anger beneuming is monofyletische groep.
Klade kónne op versjillige menere waere gediffenieerdj, aafhenkelik van de wies worop de veureljersaort wuèrtj aangeweze. Strik-genómme guèf 't 'n óngersjied tösse 'n monofyletische groep en 'n holofyletische groep, mer inne praktiek is dit óngersjied vervaag.
Ausradieren
Ausradieren is, wie ooch d'r term Entartete Kunst, 'n concept dat internationaal direc in verbaand wert brach mèt de Nazi-ideeje. Ausradieren wilt internationaal bezieë zègke dat aal wat neet in de èège ideologie paast, verwoest wert.
In de hedendaagse democratische samenleving is 't gezag en de autoritèèt politiek-democratisch geregeld en neet sociaal.
Kiek ooch: Emmanuel Lévinas
Halbe Zijlstra
Halbe Zijlstra (Ooststellingwerf, 21 jannewarie 1969) is 'ne Nederlandse VVD-politicus en waor vaan 26 oktober 2017 bis 13 fibberwarie 2018 de minister vaan Boetelandse Zake in 't Kabbinèt-Rutte III. Wie bleek tot heer had geloge euver zien aonwezegheid in t boetenhoes vaan de Rössische prizzendent Vladimir Poetin, dee dao volges Zijlstra had gesproke euver zien "Groet-Rösland"-ambities, woort heer oontslage es minister en kamerlid. Vaan 14 oktober 2010 bis 5 november 2012 waor heer staotssikkertaris vaan Oonderwies, Cultuur en Weitesjap in 't Kabbinèt-Rutte I. Van 1 november 2012 bis 16 miert 2017 waor heer de fractieveurzitter vaan de VVD.
Zien partij, de VVD, vilt op Europees niveau oonder de liberaole partij ALDE. ALDE is euver 't algemein centraol-rechs, progressief en pro-EU. VVD vilt oonder de conservatievere vleugel vaan de partij, die ouch get minder EU-enthousiast is es 't groet gros vaan ALDE, zjus wie de Duitse Freie Demokratische Partei. Bis de progressievere vleugel valle de Nederlandse D66, Rienlandse Freie Wähler, 't Vlaoms Open Vld en de Waolse Mouvement Réformateur.
't Poetin-sjandaol
Veer maond nao 't begin vaan 't nui Kabbinèt-Rutte III bleek tot Zijlstra geloge had euver zien aonwezegheid bij 'n Shell-meeting in 't boetenhoes vaan de Rössische prizzendent Vladimir Poetin. Heer had ouch geloge in dat interview tot Poetin 't had gehad euver zien "Groet-Rössische" ambities 'ne staot te opriechde dee Rösland, Wit-Rösland, Oekraïne, de Baltische staote en mesjiens Kazachstan zaw motte euverkoepele. 'nen Awwe collega vaan Zijlstra leet evels weite tot Zijlstra gaaroet noets bij dat bezeuk aonwezeg waor gewees en tot Poetin 't gaaroet neet heet gehad euver dat oonderwerp. Iers leet Zijlstra weite tot heer ierder had geloge umtot heer de wèrkeleke getuige wilde besjerme dee häöm bliekelek had vertèld boe Poetin 't euver had gehad bij dat bezeuk. Heinao veurde versjèllende Rösland-köndege wijer d'n drök op, door te stèlle tot 't zier oonwoersjijnelek is tot Poetin zoen controversieel idee zou verdedege in 't opebaar, al hielemaol veur e Westers publiek in 'n periood (2006) wie de rillaties tösse Rösland en de EU nog good waore. Veurmalege Shell-topmaan Jeroen van der Veer maakde ziech vervolges bekènd es Zijlstra's bron, mer heer oontkènde tot heer 't op die wijs aon Zijlstra had vertèld. Op force vaan Van der Veer waore Poetins wäörd euver "Groet Rösland" historisch gemeind en had heer neet gesuggereerd tot heer 't groondgebeed vaan Rösland wilde oetbreie. Aon 't begin vaan 'n debat euver dees zaak in d'n Twiede Kamer, goof Zijlstra op 13 fibberwarie 2018 aon bij de Keuning zien oontslaag aon te vraoge es minister vaan Boetelandse Zake; dit woort häöm op dezelfden daag verliend. Zijlstra's ministersjap in Boetelandse Zake waor tijelek euvergenomme door D66'se Sigrid Kaag mer de portefeuille góng oetindelek nao VVD'er Stef Blok aongezeen dit ministerie waor touwbelaof aon de VVD. Zijlstra's veurgenger, oet 't Kabbinèt-Rutte II, waor PvdA'er Bert Koenders.
Colugo's
De Colugo's zien e twietal zoegdiere vaan 'tzelfde geslach (Cynocephalus), dezelfde femilie (Cynocephalia) en dezelfde orde (Dermoptera); vaan alledrei make ze de einege twie soorte oet. Ze höbbe e vel vaan hun väörpu nao hun lief, boemèt ze laank kinne glije (allewel tot ze neet kinne vlege). De soorte zien:
Bei soorte weure door intensieven houtkap in hun leefgebeed serjeus bedreig.
Euthyphro
Inleijing
Sokrates weurt umrink door Atheners en vertilt tot heer veur de rechter is gesleip door eine zekere Meletus, dee dèkser veurkump in sokratisch dialozje. Heer ligk ouch oet boeveur heer is aongeklaach. Euthyphro vink dit op en ligk oet boerum heer ziene vajer heet aongeklaach, dee ziene wèrknömmer heet laote umkomme door sjöld. De vraog is: Maag heer ethisch gezeen zienen eige vajer veur de rechter sleipe? Euthyphro perbeert dudelek te make tot femilieben gein invlooi mage höbbe op dit soert keuzes; me mót ziech bewege mèt 't Heilege in de kop.
Kern
Sokrates vraogt veur 'n definitie vaan 't Heilege. Sokrates wil in 't gesprek de rol aonnömme es studènt vaan Euthyphro. Reigel is tot me gein veurbeelde maag gebruke um 't Heilege te diffenjere meh 'ne zekere vörm of idee. Euthyphro's ierste diffenisie is: 't Heilege is wat good weurt gevoonde door de gode vaan Athene, wat slech weurt gevoonde door de gode vaan Athene is de diffenisie vaan 't Oonheilege. Umtot 't mie gode gief en zie neet allemaol dezelfde belange höbbe weurt daonao gekónkledierd tot bepaolde dinger Heileg zoe Oonheileg kinne zien. Nao te höbbe gediskereerd veur lang tied, zeet Euthyphro tot niemes oonrechveerdege moord goodkäört. Evels, vraog Sokrates ziech aof, wat is daan rechveerdeg en wat is oonrechveerdeg? Nao 'n tiedje geef Euthyphro obbenuits 't Heilege 'n diffenisie: Gans en al wat alle Gode goodkäöre is Heileg. De nui vraog is: Is get Heileg umtot 't weurt good gekäörd door de Gode of is get good gekäörd umtot 't Heileg is? Op force vaan Euthyphro is get good gekäörd umtot 't Heileg is, neet aandersum. Op force vaan Sokrates is dit evels 'n kóntradiksie: Es 't Heilege iers waor, gevólg door de goodkäöring, wijl 't Heilege geliek steit aon de goodkäöring, daan kump de goodkäöring veur 't Heilege. Nao laank diskerere beslute de twie obbenuits te beginne. Euver ein dink rake ze 't eins: alles wat Heileg is, is logischerwies rechveerdeg. Sokrates vraogt daorum of al 't gerechveerdegde ouch Heileg is. Euthyphro vind vaan neet en zeet tot 't Heilege ziech inkel bis 'n deil vaan 't rechveerdege behuurt. Boe-op Sokrates vraog welk deil dit daan is.
Conclusie
Wat Sokrates in eder geval stèlt, is tot moraliteit gein relizjieus foundatie heet mer blijf d'r bij tot 't e gefixte ethische staandert gief. Es 't dat neet zaw geve, zaw me leve in chaos. De oontwikkeling vaan de Griekse gedachte kin me zeen as 'n bewöste poging de chaos te oontvlöchte. In chaos gief 't gein riem of reij. Um die chaos te oontvlöchte mót 'n staandert gezoch weure. Veur de Grieke heelt me ziech neet bezeg mèt dees a-relizjieus kwestie, de Sophiste gebruukte de mins es maotstaf (homo mensura), evels Sokrates zach tot 't 'n essentie goof, oonaofhaankelek vaan de mins.
Knapkook
'ne Knapkook is 'ne kook deë aafkómstig is oet d'r Belsje Maasvallei. D'r kook weëd gezieë as typische specialiteet oet g'n sjtad Mezeik en weëd doa dök nag gebakke i mieërder bekkerieje vólges traditioneel recep. 't Is inne rónke en platte kook mit 'n get greumelig sjtructuur. Doa boave op is e bedek mit roewe reetsoeker. E Weëd gemaak mit roombótter en mit de hand platgedrök.
Lyride
De Lyride is 'ne meteorezwerm dee eder jaor te zien is vaan 16 tot 26 aprèl. 't Huugdepunt vaan 10-15 meteore per oor vèlt miestal in de nach vaan 21 op 22 aprèl. In sommege jaore is 't aontal meteore evels väöl hoeger, wie in 1982 toen 'rs wel 90 per oor woorte getèld. In 1803 waor de störm nog heveger. De naom kump vaan 't feit tot de radiant (dao boe de meteore vaandan lieke te koume) 't starebeeld Lier (Lyra) is. De bron vaan de zwerm zien de stöbdeilkes die achtergelaote weure door de komeet C/1861 G1 (Thatcher).
Deze zwerm weurt al 2600 jaor woergenome. Heer woort al in de 5e iew veur Christus besjreve in 't commentaar van Menier Zuo op de Lente- en Herfstannale, de hofkroniek vaan de Chinese staat Lu.
Navajo (taol)
't Navajo, ouch Navaho (inheimse naom: Diné bizaad) is de taol vaan 't gelieknaomeg volk die in de Amerikaanse staote Arizona, Utah, Nui Mexico en Colorado gesproke weurt. De taol heet roond de 150.000 sprekers en is daomèt de meis gesproke indianetaol in de Vereinegde Staote; 't is mesjiens zelf de einege taol in de VS en Canada die neet mèt oetsterve bedreig weurt.
't Navajo huurt bij de Zuid-Athabaskische taole.
't Navajo heet veer toene, teminste veur lang vocale, noamelek constant hoeg, constant lieg, stijgend of vallend. De korte vocale kinne allein hoeg of lieg zien. Grammaticaol is 't Navajo erreg agglutinerend en veural hiel erreg geconcentreerd um 't verb, wat erreg gecompliceerd is en talloos suffixe kin höbbe.
't Navajo woort in d'n Twiede Wereldoorlog gebruuk es basis veur 'n codetaol bij 't Amerikaans leger.
Groeate lankstertsjaermoestenrek
De groeate lankstertsjaermoestenrek (Letien: Microgale principula) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische vöchtige lieëglandj- en bergbusj. De saort wuuertj bedreig door 't verluus aan laefgebiede.
De groeate lankstertsjaermoestenrek kump veur op oeastelik Madagaskar tösse de 550 en 1.950 maeter baove zieëniveau, van gebied vanaaf Marojejy toet aan Andohahela. Hae laef veurnamelik inne buim en kump veur in zowaal oerbusj es in vöchtige lichtelik-aangetasdje busj.
Kesjtièl Beusdael
thumb|right|Kesjtieël Beusdael.
Kesjtieël Beusdael is e kesjtieël dat ligk i 't wieler Beusdael, kót bei 't dörpke Sippenake. 't Kesjtieël ligk i 't noardoeëste va de Belsje provincie Luuk i de gemingde Blieëberig, oeë-mieë zieër kót aa Limburg en de Pruusje bóndssjtoat Noardrien-Wesfale ligk. 't Kesjtieël ligk i e lieëger deel va 't heuvellanksjap, oeë d'r Terzitterbieëk óntsjprink en get zuudwestelig grénsj 't aa d'r noa de kesjtieël verneumde Beusdaelbusj.
De uevërleëverinke noa, zów 't kesjtieël al i de tied va Karel d'r Groeëte zin geboewd. Aanimmeliger is dat 't kesjtieël pas i de dertieënde ieëw woeëd geboewd. 't Gesjlaach va de kesjtieëlherefamilie Beusdael óntsjtóng i de dertieënde ieëw. I 1334 woeëd milding gemaak va Herman de Abousdayl, deë vermeudelig zuën is va Johan Schevart van Oys. I 1367 woeëd óch 'ne Herman van Beusdael geneump, dere dóchter, Elisabeth de Beasdael trówde mit inne Jean van Eys, deë sjpieër 't lankgood irfde. Durch uëverirfing koam i 1875 't kesjtieël aa Groaf Florent Ferdinand J.L. d'Oultremont. I 1882 lit heë wirkzaamhede aa zinne kesjtieël doa, oeë-ónger de boew va 't teurmke óp g'ne koer, 't kapelke en de brögk uëver de graach.
Osterøy
De gemeintecode is 1253.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
PEC Zwolle
thumb|Interieur vaan 't IJsseldeltastadion, boe PEC Zwolle sinds 2007 späölt. PEC Zwolle (PH-EDN-combinatie; zuug oonder) is 'n voetbalclub oet de Nederlandse stad Zwolle. De club woort op 12 juni 1910 opgeriech oet 'n fusie tösse de Zwolse clubs Prins Hendrik (opgeriech 1906) en Ende Despereert Nimmer (opgeriech 1904). Op 't memint vaan opriechting koume de twie fusiepartners allebei in de Twiede Klas oet. In de jaore twinteg drejt de club in de top vaan die klasse mèt; in 1928 woort de club zelfs finalis in d'n Holdertbeker. Toch waor in deen tied 'n aander Zwolse club, Z.A.C., de beter. In 1929 promoveerde PEC wel nao de Ierste Klas.
Allewel tot PEC nao d'n Oorlog weer nao de Twiede Klas trökzakde, woort 't dao in 1955 kampioen vaan. De dao-aon verboonde promotie stèlde club in staot um 't trajek nao betaold voetbal in te zètte. Veur 't sezoen 1956/57 woort PEC in de Twiede Devisie ingesjreve. Dao veel de club veuriers nog neet op. Pas nao de fusie mèt Zwolsche Boys in 1969 góng de club (sinds 1971 officieel es PEC Zwolle bekind) veuroet: ze promoveerde nao de Ierste Devisie (1971) en zelfs de Ieredevisie (1978). 't Dao-op volgend decennium waor vrij succesvol, meh nao de degradatie in 1989 góng 't achteroet. De club góng 't jaor dao-op zelfs failliet, meh maakde 'nen doorstart es FC Zwolle. Oonder dee naom woort 't 'n modaol Ierste Devisieclub, tot 't in 2012 weer promoveerde. Sindsdeen is club, weer oonder de naom PEC Zwolle, 'ne stabielen Ieredevisionis, dee soms zelfs in de subtop mètdeit. Groetste succes waor 't winne vaan de KNVB-beker in 2014; ouch de Johan Cruijffsjaol wis PEC te pakke. In 2022 kaom aon tien jaor Ieredevisie 'n ind.
PEC Zwolle daan wel FC Zwolle späölde tot 2007 in 't Oosterenkstadion, sindsdeen in 't IJsseldeltastadion. Dit stadion heet 'n capaciteit vaan 13.250 plaotse. Sinds 2016 dreug 't de sponsornaom MAC³PARK-stadion. Groetste rivaol vaan PEC Zwolle is Go Ahead Eagles; matches tösse de twie teams (bekind es d'n IJsselderby) zien zoewel in Ieredevisie es in de Ierste Devisie gespäöld.
Rizzeltaote sinds 1957
Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke.
1647
1644 - 1645 - 1646 - 1647 - 1648 - 1649 - 1650
Gebäörtenisse
thumb|right|160px| Frederik Hendrik, gesjtórve op 14 mieërt thumb|left|150px| Peter Stuyvesant, de nuje gouverneur van Nuuj-Nederlandj
Meis
Meis(j) (Zea mays subsp. mays) is e graan aafkómstig oet Midden-Amerika en dae behuuertj toet graas. Meis is 'n direkte domesticatie vanne teosinte Zea mays ssp. parviglumis.
Gesjiechte
Meis kump oearsprunkelik oet Midden-Amerika wo 't gewas dore inheimsje bevölking veraedeldj woort toet grótter kolve. Zie zóchte ummer de bèste, lekkerste, grótste kolven oet veure meis mit veurt te plantje. Wersjienlik zeen ze oeatj begós mitte teosinte, e klei graasplentje. Columbus, dae in 1492 Amerika óntdèkdje, haet de meisplantj mitgenómme nao Spanje wo 't gewas 't drek good deej. Veur 't kajer klimaat höbbe de Europeane de meis zelf wiejer veraedeldj wonao de plantj 't in kajer gebieden ouch ummer baeter góng doon.
Toepassinge
Meis wuuertj op versjillige meneren es voor gebroek:
Daonaeve wuuertj meis gebroek es gróndjstof veur biobrandjstof wie bio-ethanol en biodiesel. Ouch wuuertj meis gebroek bie vergaesting veure productie van biogaas.
Nieuw-Genks
Niew-Genks of Cités iz de djalek van de jeug van eiglik zowa heel s'ntraal Limburg.
De djalek 'z ontsjtaan uit e mix van algmeen Nederlands, de echte djalek va Gènk en Iteljaanse en Turkse accènte.
Spesifieke dinge
Die/da: In Nuuw-Genks wor dar nooit "da" gabruik om ta verwijze na iets. Alles wor dus gesjchreva en gezeg as "die kinsja" (kindje), "die bos" en "die hout" bv De/het: Der wor nooit "het" gabruik. Dus in da zellafde vorbeel ès da dus "de meisje", "de kinsje", "de bos" S/Sj: Elka s die an begin van e woor kom, of an begin van e deel uit e samegesjtel woor, ès vervange dor sj Zw/Zjw: Zellafde regel ès voor zw. Die z veranner dan in zjw, mè zj glijk Franse J Eind-T: Die T op de eind van e woor wor weggelate Doffe E: Die doffe E wor fellar uitgesjproke, die klink bekan as ne korte A.
Vervloejing van wore
Bij nuuw-Genks is et gewoon om de laatsta letter van e woor van klank an te passe an die eerste letter(s) of klanke van die derna. Hier wor telkas die laatste lettergrip samegevoeg met 'eh', de vorlaatste krijg mè 'eh' wor dan wel verleng (dubbal dzo lang gezeg)
Inkortènge
Vel zinne worre fel ingekor wardor die soms kapot of "onvolmaak" overkome vor die mense die die sor van spreke ni gewoon zin. Zie voral die uitspraak, die vies fel wor ingekor in aantal lettergrépe.
D'uitspraka kunna soms fel afwijke van de sjchrijfwijze, zeekêr dor de konstanta samevoegèng van lettergrépe. Da's reedlik uniek op dees schaal.
Ieredevisie 2016/17 (hierevoetbal)
2016/17 waor 't 61e sezoen vaan de Ieredevisie voetbal veur manslui. In dees competitie späölde achtien clubs in 34 rundes twie kier tegenein um 't 128e Nederlands voetbalkampioensjap. Titelverdeideger waor PSV, nui in de Ieredevisie waore Sparta Rotterdam en Go Ahead Eagles (allebei gepromoveerd nao ieder ouch al in de Ieredevisie te höbbe gespäöld). Ein Limbörgse club deit mèt, naomelek Roda JC. 't Program begós op vriedag 5 augustus 2016 en leep aof op zondag 14 mei 2017 (aofgezeen vaan de play-offs). Kampioen woort Feyenoord, wat veur d'n ierste kier sinds 1999 bovenaon indegde. Go Ahead Eagles woort lèste en degradeerde dus nao e jaor weer nao de Ierste Devisie.
Clubs
In de Ieredevisie koume dit sezoen de volgende achtien clubs oet:
Naocompetitie 2019
De naocompetitie 2019 vaan 't Nederlands profvoetbal begós op 10 mei en leep tot en mèt 28 mei.
Ieredevisie 2016/17 (hierevoetbal)
Clubs
Trainerswissels in d'n tied tösse de twie sezoene zien neet mètgenome.
Naocompetitie 2019
Naocompetitie um Europees voetbal
Veer clubs späölde um e ticket veur de daarde veurrunde vaan de UEFA Europa League 2019/20. Normaal gezeen zouwe dees competitie goon tösse club 4 t/m 7 vaan de Ieredevisie 2018/19. Umtot Ajax, wat de beker had gewonne, al zeker waor vaan de Champions League, sjove de Nederlandse Europa Leagueplaotse door nao oonder. De nommers drei en veer gónge noe direk de Europa League in, nommers 5 t/m 8 kaome in de play-offs.
De in de regulier competitie hoegs geklasseerde club had in eder runde 't veurdeil vaan de lèste toesmatch; alle matche begóste dus bij de op pepier zwaakste club.
Haaf finales
De twie haaf finales waore op 18 en 21 mei. De liegs geklasseerde club späölde iers toes.
Finaal
De finaal waor ouch weer in twie matche, op 24 en 28 mei.
Naocompetitie um promotie en degradatie
Heiaon dege in totaol tien clubs mèt, twie oet de Ieredevisie 2018/19 en ach oet de Ierste Devisie 2018/19. In aonmerking kaome, boete de nommers 16 en 17 vaan de Ieredevisie, de veer periodekampioene (veur zoewied neet algemein kampioen en/of belofte-èlftal), plus alle hoegs geklasseerde clubs zoonder periodetitel die nujeg waore um 't aontal vol te make. Belofte-èlftalle waore oetgeslote, umtot die neet in dezelfde devisie wie hun moojerclub mage speule.
Ouch hei hadde de in de regulier competitie hoegs geklasseerde clubs in eder runde 't veurdeil vaan de lèste toesmatch.
Geplaots veur de naocompetitie waore:
Ierste runde
De veer minste Ierste Devisieclubs bepaolde iers oonderein, op 10 en 14 mei, welke twie vaan hun doorgónge.
Finales
De twie finales waore op 25 en 28 mei.
Telecommunicatie
Telecommunicatie is 't euverbringe van infermaasje van de ein plaats nao 'n anger.
Modern vörm van telecommunicatie zint: (mobielen) telefoon, radio, televies en internet. 'nen Awwe vorm is telegrafie.
Veur 'ne betroewbaren euverdrach van infermaasje zint communicatiekanale nuèdig wie 'ne coaxkabel, glaasvezel of de lóch. Dees kanale kónne nejkäörig waere gemodelleerdj door de vergeliekinge van James Maxwell veur 't gedraag van lektromagnetische veljer.
Lieëve
Lieëve kin zien;
Juanes
Juanes (Juan Esteban Aristizábal Vásquez) (Medellín, Colombia, 1977) is 'ne Colombiaonse zenger vaan popmeziek mèt liechte Zuid-Amerikaansen invlood.
Harry Koolen
Harry Koolen (Maersje, 22 juni 1904 - Terworm-Heërle, 26 jannewarie 1985) waor 'ne Nederlandse sjilder.
Biografie
Harry Koolen woort gebaore es de jóngste zoon van 't daagloanergezin van Antonius Koolen en Maria Huijts. Op 15-jaorige laeftied kroog hae in zien woonplaatsj Maersje zien eësjte könszinnige vörming van Jan van Puijenbroeck, eine Antwerpse sjilder dae ónger de Eësjte Waereldaorlog waas oetgeweke nao Nederlandj. Tot die groep beheuërde ouch Charles Eyck, Henri Jonas, Hub Levigne, Alfons Volders, Pièrre Klein, Joseph Tielens en Henri Schoonbroodt. Al gaw vertrok hae op 16-jaorige laeftied same mèt de tweë jaor awwere Charles Eijck nao Amsterdam wo hae wol gaon sjtudere aan de Rijksacademie. Hae woort aevel neet toegelaote tot de academie ómdat hae te jónk waor. Hiejdoor waas hae genoadzaak óm mèt allerlei baantjes in zien laevesóngerhawt te veurzeen. In 1922 woort hae esnog toegelaote en hae sjtudeerde pès 1926 ónger de professore Johannes Hendricus Jurres, Nicolaas van der Waay en Hendrik Jan Wolters. Directeur destieds waas Prof. Dr. Antoon Derkinderen. Veur dees sjtudie kroog hae ein jaorwèdde van de gemeinte Maersje.
In Amsterdam ontmoete hae Ali Smit mèt wae hae in 1928 trouwde en daobiej kroog hae ouch 't voogdiejsjap euver häör döchterke oet ein eërder huwelik. 't Sjtèl góng wone aan de Prinsengracht en kroog nog drie kènjer. D'r volgde ein aantal exposities in Amsterdam, Mesjtreech, Tilburg, Nijmege, Venlo, 's Gravenhage en Breda en ook internationaal kroog hae bekèndheid zoa-es in Duutsjlandj (Kölle en Düsseldorf) en in Éngelandj, wo zien werk woort opgenómme in ein groate reizende tentoansjtèlling same mèt werke van Jan Sluijters, Charley Toorop, Carel Willink, Dick Ket en Piet Mondriaan.
In daen tied woonde en wirkde Harry Koolen in Amsterdam mèr hae heel ein pied-à-terre in Limburg, wo hae op versjillende plaatsje verbleef wo-ónger Mesjtreech, Eymael (Belsj), Houtem en in de meule van Rothem. Ónger de aorlog versjafde hae zoawaal in Amsterdam es in Limburg gasvriejheid aan diverse vrunj die op dat mement hun beroop neet vriej koosjte oetoefene, ónger wae de violis Herman Salomon en de toneëlsjpelers August Defresne, Albert van Dalsum en Jo Sternheim. In dees periood portretteerde hae Sternheim, ein sjilderie dat allewiel deil oetmaak van de portrètgaleriej van de Stadsschouwburg in Amsterdam. 't Huwelik mèt Ali kaom nog veur de aorlog danig ónger drök te sjtaon. 't Sjtèl laefde saer 1940 al praktisch gesjeije en in 1946 zouw 't oetentelik defenitief oetein gaon. In 1944 woort tiedes de bevriejing van Houtem zien atelier door ein verkeërd aafgewórpe brandjbóm verrinneweerd. Hiebiej góng 't zich dao-in bevènjend werk en materiaal compleët verlaore. Koolen vertrok dan oet ’t al bevriede Limburg nao 't nog bezatte Amsterdam, d'r van oetgaonde dat de bevriejing van 't noorde neet lang op zich zouw laote wachte. Dit bliek later ein verkeërde keus en hae maakde zoadoonde de hóngerwèntjer mit. Nao de bevriejing van 't noorde keërde hae broadmager en sjtraotèrm trök nao Limburg en vestigde zich in de oastelike miensjtreek, wo hae de neuëdige opdrachte dach te verwerve van de florerende Limburgse miene.
Zien eësjte expositie nao de aorlog mèt es thema "Kunst in vrijheid", vóndj aevel plaatsj in september / oktwoaber 1945 in 't Rieksmuseum in Amsterdam. Direk nao de aorlog documenteerde hae op ein indrökwèkkende wies de sjlachoffers van de Holocaust mèt teikeninge die ware opgenómme in 't book "Menschen aan flarden" van Frits Dohmen, oetgegaeve door bookhanjel Winands in Heërle.
Op zeuk nao ein atelierruumde woort hae door de gemeinte Heërle op 't laegsjtaonde kesjteël Terworm geattendeerd, wo hae in 1946 góng wone en wirke. Hae heel ein expositie in 't nuuj gemeintehoes van Heërle, óntwórpe door Ir. F. Peutz. Ouch mengde hae zich in 't cultureel laeve van Heërle en bezoch hae bieeinkómste biej Mw. Meuleman, de echgenote van de directeur van de vroedvrouwesjoal. Hoeze Meuleman góldj es ein trefpuntj van kónstenaers en intellektuele en hae leërde dao Bep Mous kènne womit hae trouwde en veer kènjer kroog. Same mèt häör óngernóm hae väöl sjtudiereize nao Frankriek, Italië en Ierlandj.
Ómsjtreeks 1958 maakde hae ein oetgebreide documentatie van sjilderieje en teikeninge van 't mienbedrief wo-in hae mèt name 't zjwaor werk en laeve van de mienwirker zoawaal baove- es óngergróndjs belichde. Hae kroog heel väöl opdrachte veur 't make van portrette van ónger angere leidinggaevende figure van DSM en Philips, Keuningin Juliana (1947, gouvernement), diverse börgemeisters en bisjoppe. Ouch maakde hae sjilderieje van religieuze óngerwerpe en vriej figuraties, landjsjappe, sjtaej, Limburgse volksgebruke en bloomsjtökke. Veur ein Belsje gordienefebriek óntwórp hae jaorelank diverse dessins.
Tot zien groate werke beheuëre ein aantal ómvangrieke wandjsjilderinge veur ónger angere de Brand beerbroewerie in Wielder (1937), 't geboew van de lóchmachsjtaf in 's Gravenhage (1956), de abdie van Middelburg (1957), de mèlkfebriek Campina in Eindhove (1960) en ’t PTT-geboew (1967) aevenaens in 's Gravenhage. Harry Koolen haet gesjilderd pès aan ziene doad.
Op 26 januari 1985 euverleej hae op 80-jaorige laeftied op Terworm in Heërle in zien ziekbèd, dat opgesjtèld sjtóng in zien atelier te midde van zien lètste sjilderieje.
UEFA Champions League 2019/20
Mit  kan waere gemeind:
Arrokoth
thumb|(486958) 2014 MU69 wie 't op Nuijaorsdaag 2019 door New Horizons woort gezeen. thumb|Montaasj vaan de foto's boemèt 2014 MU69 is oontdèk. De vief foto's woorte mèt tien menute tössetied getrokke; 't objek zelf is ummer blauwgreun umcirkeld. (486958) Arrokoth is e trans-Neptunisch objek oet de Kuiperreem. Ietot 't ziene naom kraog, stoont Arrokoth officieel bekind es (486958) 2014 MU69 en informeel es Ultima Thule (de middeliewse naom veur Greunland, daan de uterste grens vaan de in Europa bekinde wereld).
De planetoïde woort op 26 juni 2014 oontdèk aon de hand vaan beelder vaan d'n Hubble-ruimtetelescoop. In 'n artikel oet 2017 woort de baon vaan 't objek vasgestèld: de elliptische haafas bedreug 44,458 AE, de excentriciteit is 0,0471 en 'nen umluip doort 296,44 jaor. 2014 MU69 is woersjienelek e binair systeem of 'n samesmèlting vaan twie veurheer losse componente; dit liet ziech oet zienen oonregelmaotege vörm aofleie. De twie componente zouwe daan oongeveer 20 respectievelek 18 kilometer in doorsnei zien. De albedo is hendeg lieg (neet väöl hoeger es 0,1 en mesjiens zelfs mer 0,04); heidoor is de asteroïde nog leechzwaker es ze aanders al zouw zien (sjijnbaar magnitude 26,8).
Arrokoth woort op 1 jannewarie 2019 weure bezoch door de ruimtesonde New Horizons, die in 2015 häör hoofdoel Pluto aondeeg. 't Team achter de missie waor op zeuk nao e Kuiperreemobjek um te oonderzeuke es 't tuig Pluto waor veurbijgevloge. 2014 MU69, e jaor deveur pas oontdèk, bleek kort op 't trajek te ligke; de vlöchleiing mós de koers mer e bitteke aonpasse um optimaol draon veurbij te vlege. De camera's vaan New Horizons zien expliciet gemaak um klein, leechzwake objekte op hoeg snelheid sjerp te kriege; ze waore daorum ouch good gesjik veur dit oonderzeuk.
D'n definitieve naom woort bekindgemaak op 12 november 2019. Arrokoth beteikent lètterlek 'hiemel' in 't Powhatan, 'n oetgestorve Algonkische taol. Me deeg dit umtot 't Powhatan de inheimse taol waor in Maryland, de staot boe zoewel de Hubble-telescoop es de New Horizons-missie woorte geleid. Veur de naomgeving had me de Powhatan iers um touwstumming gevraog. Alan Stern, teamleier vaan New Horizons, zag tot de naom stoont veur "de inspiratie vaan 't loere nao d'n hiemel en 't dinke euver de stare en werelde veurbij dee vaan us."
Laser
thumb|'ne Laser weurt gebruuk veur staolbewèrking. 'ne Laser (acroniem veur light amplification by stimulated emission of radiation) is 'n apparaat wat door gestimuleerde emissie 'ne sterk geconcentreerde leechstraol kin veurtbringe, 'n zoegeneumde laserstraol. Lasers beginne mèt 'n zwake leechbron, die weurt versterk door elektrische energie touw te veuge en die um te zètte in leech mèt de frequentie vaan de bron. Zoe oontsteit 'n straol mèt 'n zier ing bandbreidde. Umtot 'ne laser zien leech ouch sterk op ein plaots concentreert, weurt e rillatief klei doelwit in korten tied efficiënt mèt energie bestook. Lasers vinde hun ajdste en groetste touwpassing in de industrie, beveurbeeld bij de bewèrking vaan staol (wie op de foto). Minder sterke lasers gebruuk me veur ougcorrecties, die eine vaan zien bijzeendheid kinne aofhelpe. Wijer touwpassinge vinde lasers in laserpenne (gemeind es optische aonwiesstek) en in leechshows. De laser woort in 1960 door d'n Amerikaon Theodore H. Maiman oetgevoonde.
Rennes
Rennes (Bretoens: Roazhon) is de houfstad van Bretagne en 't departemènt Ille-et-Vilaine. De stad haet zoea 208.000 inweuners (2011); inne drekke ómgaeving wone zoea 690.000 luuj en daomit is die de tieëndje stad van Frankriek. De oppervlakdje vanne stad bedruueg 50 km².
Rennes haet twieë universiteiten en e good deil hoger technische sjoeale; gans biejein studere dao zoea 63.000 studente. De economie vanne stad is denouch technisch van aerd, wie de autoindustrie en telecombedriever.
De stad is óntstange vanoet 'n keltische woonplaats en dank ziene naam ane Redones-stam.
Pygmalion
thumb|250px|Örsjte Amerikaanse oetgave in 1914 Pygmalion is e toneelsjtuk in vief bedrieve van d'r Iers-Britse sjriever George Bernard Shaw. Shaw sjreef 't sjtuk in 1913 en 't góng óp 16 oktober van dat jaor in 'n dör Shaw verzörgde Duutsje versie in première in 't Hofburg Theater in Wene. De örsjte ópveuring in Ingeland vón plaatsj óp 11 april 1914 in His Majesty’s Theatre. D'r titel van 't sjtuk verwiest nao de mythische Griekse figuur Pygmalion.
Verhaol
't Verhaol drieëjt öm professor Henry Higgins, 'ne deskundige óp 't gebied van d'r fonetiek (gebaseerd op de befaamde foneticus Daniel Jones) en speech-sjriever en 't Cockney sjpraekend blomeverkeupsterke Eliza Doolittle. Higgins gèèt 'n weddensjap aan mèt ziene vreund kolonel Pickering dat 't 'm zal gelökke öm Eliza in kórte tied neet allèng perfect Ingelsj te lieëre mae häör ooch de gangbare etiquette in de hoeëger kring ège te make. E sjlaagt oeteindelek in ziene ópzat, mae tiedens 't proces is Eliza e-zoe geëmancipeerd gerakt, dat ze aa-gèft neet langer aafhankelek te zieë van Higgins en häöre ège waeg te kènne goeë.
Filmversie
't Sjtuk waor 'n groeët succes. Shaw paasde 't sjtök èges aan vör de filmversie in 1938. Dis versie haat 'ne get aandere aafloop wie 't sjtök: in d'r film keumt 't an 't èng töt 'n versjtaandhouding tösje de hoofdpersone, professor Higgins en Eliza Doolittle, terwiel dat in 't toneelsjtuk neet gebäört.
Finistère
thumb|Ligking van 't departement Finistère. 't Departement Finistère is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 29. 't Is gelaengen in 't wèstelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Côtes-d'Armor en Morbihan. De houfstad is Quimper.
Demografie
Lies vanne grótste tieën gemèndje in 't departement:
Miskolc
thumb|Miskolc. Miskolc (oetkal: [miʃkolts], miesjkólts; in 't Slowaaks: Miškovec, Pools: Miszkolc) is 'n stad in Noeardjoeas-Hóngarije, mit 'ne zwaoren industriëlen achtergróndj. Mit 168.075 inwoeaners (2011) is Miskolc de veerdje stad van 't landj (nao Boedapes, Debrecen en Szeged). 't Is ouch de höidstad van Borsod-Abaúj-Zemplén en 't regionaal centrum van Noeardj Hóngarije. Miskolc haet 'n oppervlakdje van 84 km². Sins 1954 is 't 'n "stad mit comitaatsrech" (megyei jogú város). Miskolc steit veural bekèndj es industriestad. 't Vörmp 't middelpöntj van 't industriegebied Bosrod.
De stad lègk aan de voot van 't Bükk-, 't Cserehát- en 't Zempléngebergdje, die oetloupe in de leegvlakdje (Alföld). e Stadsdeil es Lillafüred lègk in 't berggebied en is bekindj óm zie grotte en de groeatste waterval van Hongarije. Lillafüred lègk op 8 km tèn weste van de stad.
Ouchal kreeg Miskolc in 1365 stadsrechte en 't op 'n lank gesjiedenis es centrum van nieverheid kan trökzeen, is Miskolc veural 'n 20sten-ieëuwse stad. In 1945 waerdje 't aaj Miskolc samegevoog mit 't naoberig Diósgyőr en later mit inkel kleinder plaatse, wodoor 't hujig Groeat-Miskolc toet standj koom. Nao d'n Twieëdje Waereldkrieg kreeg de wiejer óntwikkeling van de zwaoren industrie prioriteit.
Delisle (einheid)
De temperatuursjaol van Delisle (symboeal: D of De) woort opgestèldj in 1732 dore Fransen astronoom Joseph-Nicolas Delisle.
Joseph-Nicolas Delisle woort oetgenuuedj nao Röslandj te kómme door tsaar Peter I van Röslandj. In 1732 maakdje Delisle 'nen thermomaeter dae kwik gebroekdje es wirkzaam stof. Delisle koos zien sjaolverdeiling dore temperatuur van kaokendj water (100°C) es nólpuntj te gebroeke. Vanaaf det puntj maat t'r de versjillige stenj van 't kwik inne glazere buus bie lieëger temperature. Oetènjelik koom d'r toet 'n sjaolverdeiling mit 2400 gradaasjes. In 1738 woort de sjaol oppernuuds verdeildj door Josias Weitbrecht dae 't nólpuntj diffenieerdje op 't kaokpuntj van water en zoea wiejer wirkdje toet 150 ('t smultjpuntj van ies).
De temperatuursjaol van Delisle bleef toete ieëste helf vanne neugetieëndjen ieëf in gebroek in Röslandj.
Veurbiljer
Hie-ónger staon inkel waerd oetgedrök inne temperatuursjaal van Delisle:
In 't nuujs - Nederlands Limburg/2008-2013
Deilarchief van In 't nuujs - Nederlands Limburg.
2013
Oonder drök vaan zwoer bedreiginge door relsupporters stappe trainer Tini Ruijs en zienen assistent Cookie Voorn op bij MVV.
In de mergelkojl bij Mestreech weurt 't fossiel vaan Ganopristis leptodon, 'n zeegvès, oontdèk.
Oppe Ruiver giezelt 'ne bewaopende vader zie driejarig kindj in 't hoes van zien ex-vrouw. Later op de daag bliek hae 't maedje en zichzelf te hebbe vermaord.
Ton Joris oet Postert sjtap oet de CDA-fractie van de Roerdaalse gemeinteraod nao e sjandal euver fysiek geweld op 'ne brónk.
In Egelze brengkt inne bedriefsloods op 't Julia-terrein oet.
De naftaleiing vanoet de have van Rotterdam nao Chemelot in Gelaen sjleit laek bie Bor. Óm 't brandjgevaer doert 't tot de volgenden daag iedat dit kan waere gedich.
Bie 'ne brandj in 'ne sjtal in Kelpe-Oler kómme mier as 10.000 hènne óm. Ouch kump daor de brandjsjaoj asbes in de loch.
Camiel Eurlings weurt veurgedrage es nuuj IOC-lid. Hae zouw keuning Willem-Alexander moette vervange, dae um zien kroaning opsjtapde.
De Remunjse VVD haolt, in aafwachting van 't corruptieóngerzeuk wat nao häöm löp, Jos van Rey vanne keeslies aaf.
Nao de oetspraok vaan de riechter in 't veurdeil vaan coffeeshop Easy Going goon coffeeshops in Mestreech, Zittert en Remund weer kemp aon boetelanders verkoupe. Dit weurt twie daog gedoog; de volgenden aovend vèlt de Mestreechse pelitie örges in.
De Vereineging Natuurmonumenten maak bekèndj dat in april in Zuud-Limburg e paar kier 'n wil kat is gezeen.
In de Munsterkirk van Remunj waere relieke van de 11.000 maagde van Ursula gevónge.
't Colleesj van de raod in Meersje vilt nao 'n lang historie van intern ruzinge.
't kabinèt-Rutte II en de sociaal partners sjlete e sociaal akkaord.
Dagblad De Limburger publiceert 'ne breef warin de Meersjese politici Luc Volders en John Ummels mèt de dwad waere bedreig.
La Bamba oet Mofert wintj 't 37e Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer (LVK) mit 't leedje 'Laef, Limburg laef!'