cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pony
Definitie
Lui die neet mèt peerd vertrojd zien, zouwe veules veur pony's kinne aonzien. Neet-volgreujde peerd höbbe evels väöl langer bein en e dun lief; dewijl pony's zjus fors zien.
Den Uul van den Grauwert (vastelaovesgezèt)
Ontstaon van de gezèt
thumb|Vastelaovesgezèt "Den Uul van den Grauwert" van 1906 Op 18 februari 1906 (de zónjig veur de vastelaovendj) waerde de ieërste vastelaovesgezèt "Den Uul van den Grauwert" oetgegaeve. De gezèt waerde oetgegaeve bie gelaegenheid van 'ne historische optoch. De commissie, waat de optoch organiseerde en de vastelaovesgezèt oetgoof weurd gezeen es 't begin van Karnavalsvereniging "Den Uul Van den Grauwert". De meiste stökke oete gezèt waerde vertèldj vanoet 't ougpuntj van d'n Uul van den Grauwert zelf. D'n Uul vertèldje det hae in 'n sjeetgaat van de Grauwert gebaore waas e hae proclameerde zich toet drosserd van Mofert. In ziene praek vertèldje d'r de luuj waat d'r allemaol neet good waas in Mofert en waat hae dach dao-aan te doon.
Pony
Exterieur
thumb|Fellpony thumb|De Welsh pony (hei 'ne sjummel oet sectie A, 't kleinste slaag) heet dudelek wermbloodkarakteristieke. Boete de stekmaot herkint me pony's ouch aon aander karakteristieke: e robuus, gespierd lief, zwoer kneuk, 'ne roonde vörm en oetstekende ribbe. De bein zien nao verhajding sterker. Ze höbbe sterke hove en e zwoerder haorkleid, wat me in 't bezunder zuut in de dikke maone. In veredelde rasse, die in 't bezunder es rijpeerd zien gemeind, zien dees kinmerke minder oetgesproke.
Beppie Kraft
Vaanaof 1987 tot juli 2004 goof Kraft same mèt Connie Peters leijing aon de Limburgse produktiemaotsjappij Marlstone. Op 'ne provinciale zender, TV Totaal, waor ze ouch nog te zien met ’n kookprogram. Veur de regionale zender L1 had zie ’n program boe in zie mèt gaste oet Nederlands en Belsj Limburg spraok.
Beppie Kraft trejt nog steeds door gans Limburg op, al deit zie ’t de lèste jaore vaanwege häöre leeftied gèt rustiger aon. Veur väöl lui, veural Mestreechtenere, is Beppie de zangeres vaan ’t Limburgs leed vaan de lèste jaore, veural tijdens de vastelaovend.
Pony
Karakter
Pony's zien euver 't algemein rösteg, leef vaan natuur en intelligent, meh kinne ouch köpseg zien. Me moot ze good weite te traine veur ze mèt lui te doen umgoon.
Den Uul van den Grauwert (vastelaovesgezèt)
1923
In 1923 waerde de twieëde vastelaovesgezèt "Den Uul van den Grauwert" oetgegaeve, weer bie gelaegenheid van 'ne historische optoch. Eigelik waas 't de bedoeling om dit alles plaats te laote vinje oppe zónjig veure vastelaovendj. Mer door 'ne nag onbekindje raeje zeen de festiviteite oetgestèldj toet 13 mei. De optoch veer doe same mitte oranjefieëste nao aanleiding van 't 25-jaorig ambsjubileum van keuningin Wilhelmina. De opzèt vanne gezèt waas weer 'tzelfde.
Pony
Historie
thumb|De konik, e primitief peerdsras wat sterk op de tarpan liekent, heet väöl ponytrèkke. De pony heet gein einvörmege historie; ze höbbe genetisch niks gemein wat gewoen peerd neet höbbe. Wie gezag liekende de oerpeerd (tarpans, Przewalskipeerd) op pony's; pony's gief 't dus feitelek al sinds de domesticatie vaan 't peerd. De ierste pony's waore landrasse: rasse die minder door minseleke fok es wel door natuurleke selectie binne de door lui gesjaope umgeving zien gevörmp.
Felix Meurders
Felix Meurders (gebore op 22 augustus 1946 in Mestreech) is bekind es prizzentator op de Hollandse radio en tv, bij de umroopvereiniging VARA.
Pony
Historie
De rasse woorte veural ingezat in gebeed boe 't 's winters kaajd of kil kin weure: Groet-Brittannië, Scandinavië, Oos-Europa en Centraol-Azië. Ze deende dao neet es rijdier meh zeker wel es trèkdier en lasdier. Mèt de Industrieel Revolutie woorte ze ouch in de kojl gebruuk, um kerekes mèt kole te trèkke. Ze bleve iewelaank gooddeils oonveranderd, tot me in de negentienden iew sommege rasse góng veredele. Zoe oontstoonte pony's die me es rijdier kin gebruke. Mèt de opkoms vaan 't recreatief peerdrije oonder kinder in d'n twintegsten iew begós me de bieste euveral te zien.
Felix Meurders
De lètste tied is heer veural bekind vaan tv es prizzentator van 't consuminteprogram Kassa en ’t mediaprogram De Leugen Regeert, allebei op de tv-zender Nederland 3 en vaan de VARA. Op de radio is heer wekeliks te hure es co-prizzentator vaan het satirisch program Spijkers met Koppen.
Nouzonville
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne. Mer Waalse invlooje zin al huèrbaar in 't dialek van Nouzonville.
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Bokmål
't Bokmål (Noors veur "bookspraok") is ein vanne twieë meis-gebroekdje sjriefvörm van 't Noors; de anger sjriefvorm hètj Nynorsk. 't Bokmål is veur e groeat deil gegróndj op 't sjriftelik Deens. In vergelieking mit 't Nynorsk zeen väöl wäörd in 't Bokmål den ouch mieë gerich wie 't Deens, dewiel 't Nynorsk döks samehingk mit 't Ieslandjs. Wiejer zeen in 't Bokmål in de meiste vel ouch gemonoftongeerdje variante in gebroek wo op 't Nynorsk veurnamelik de oearsprunkelike variante mitten diftong nag waere gebroek; ouch hiebie hingk 't Bokmål mieë same mit 't Deens en Zweeds die monoftonge gebroeke, dewiel 't Nynorsk samehingk mit 't Ieslandjs en Faeröers die diftonge gebroeke.
Pony
Inzèt
De mies indrökwèkkende prestaties lievere pony's es trèkdiere: de laste die ze trèkke koume in de buurt bij die gewoen trèkpeerd aonkinne. Somme rasse lök 't, tot meer es veer kier hun eige gewiech te trèkke. Ouch es lasdier (dus mèt 't gewiech op 't lief) kinne ze väöl aon. Es rijdier weure ze, wie gezag, veural veur kinder touwgepas. Zelfs de kleinste rasse, wie de Shetlander, kinne door klein kinder weure berijd; op groeter rasse zuut me ouch wel ins volwassene rije. Um hun oethawwingsvermoge gebruuk me ze gere bij 't langenaofstandsrije. Pony's weure in versjèllende sportdisciplines gebruuk, vaan rensport euver springsport en Westernrije tot mensport. Miestal gebäört dat in speciaol klasse (dat wèlt zègke concourse allein veur pony's, dèks allein veur ei bepaold ras), meh soms ouch in de regulier competitie. Zoe deeg in 1968 'ne pony, Stoller, mèt aon de Olympische Speule (bij 't springe).
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet lètterlek vertaold oet, 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Den Uul van den Grauwert (vastelaovesgezèt)
1934
De derde "Uul van den Grauwert" volgde in 1934. Dit kieër waas 't op vastelaoveszónjig. In dit jaor waerde d'r ouch ne echte vastelaovesoptoch gehaje door 'n aantal leje van voetbalclub SNA. Dit kieër sprook d'n Uul euver 't opkómmende nazisme in Duitslandj. Hae haw dudelik gein hoeag patsj op veur dees broenhaemde.
1950
Op 19 februari 1950 waerde veur 't ieërs nao de Twieëde Werreldoorlog "Den Uul van den Grauwert" oetgegaeve. Dit kieër stóng de praek van d'n Uul veural in 't teike van lof veur ederein, dae zich in haet gezat veur de wederopboew van Mofert nao de oorlog.
Nao 1991
Van 1991 toet noe is "Den Uul van den Grauwert" eder jaor versjene.
De naam
De naam vanne gezèt is de naam vanne fictieve sjriever vanne gezèt. 't Geit hie namelik óm 'ne uul, dae gebaore is en woont oppe Grauwert. Mitte Grauwert waerde de ruïne van Kestieël Mofert bedoeld.
Inhaad
"Den Uul van den Grauwert" is altied 'n gezèt gewaes, wo de inhaad belangrieker is es 't uterlik. Mofert steit bekindj óm de get graovere humor es anger dörpe. Det is ouch truuk te vinje inne gezèt. Opmerkinge en waordspelinge, die ethisch net waal of net neet verantjwaord zeen "kónne" in Mofert. Vanwaege 't feit det de redactie neet per se allemaol leje vanne oetgaevende vereiniging zeen, is d'r door de vereiniging 'n cencuurcommissie in 't laeve gerope. Zie toetse de stökke ane "Mofertse moraal" veurdet de stökke nao de drökker gaon. Behalve 't veurwäörd van de vors en de prins, de proclamatie, de advertenties en eventueel 't program besteit de gezèt alein mer oet kolder en sjaele zeiver. D'r is bewust veur gekaoze óm gein foto’s van de veurige vastelaovendj te plaatse.
Vorm
Sins 1991 is de gezèt gemaak op 'n handjzaam A4 formaat. Toet 2000 waerde alle pagina's op gekleurd pepier gedrök. Óm 't gehieël get röstiger te make is daonao gekaoze veur wit pepier es binnewèrk en 'n gekleurde ómslaag (Gael pepier mit roead, greun en zwart bedrök). Vanaaf 't jubileumjaor 2005 toet nao weurd de ómslaag ane boetekantj full color gedrök.
Joost Vrouenraets
Joost Vrouenraets (1979) is 'ne Nederlandse daanser en choreograaf dae aafkomstig is oet Haeële.
Hudiksvall
Hudiksvall is 'n gemèndje in Gävleborgs län, Zwede. De gemèndje tèltj 36.965 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 2.497,49 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 14,8 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
5,47% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Sjeng Kraft
Sjeng Kraft (Mestreech, 12 december 1924- idem, 3 juli 1999) waor 'ne monekaspeuler en tekssjriever. Heer is de pap vaan zangeres Beppie Kraft. Vreuger waor heer mier bekind es Jean Kraft. Veur de zanggroep Ezzebleef oet Valkeberg arrangeerde heer versjeie titels, boe-oonder "Bove de vieftig jaor" gesjreve door Guus Sjmeets. Sjeng späölt hij de Kwetsjbuul. In de zestiger jaore späölde heer es beroepsmuzikant in de Valkebergse en Mestreechse cafeekes en wèrkde es vaste arrangeur/accordeonis bij plate-maotsjappij Telstar (Johny Hoes) in Weert. Heer sjreef väöl arrangeminte veur de "Zangeres zonder naam" (Mary Servaes)
Wie zien dochter Beppie Kraft, eind jaore tachtig, same mèt Conny Peters de opnamestudio euvernaom vaan Jean Innemee, woort heer de vaste arrangeur veur hiel väöl Marlstone artieste. In de leedsjes vaan Beppie kómme de naome vaan häöre Pa en häör Ma dèks veur, zie heet 't daan hiel déks euver Sjeng en Marie.
Porsgrunn
thumb|De ligking van Porsgrunn in de pervincie Telemark. Porsgrunn is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 33.550 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 161,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 208,4. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 0805.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 6,5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Louis Joseph Maria Beel
thumb|right|200px|Louis Beel, Limburgse minister-president Louis Joseph Maria Beel (Remunj, 12 april 1902 – Utrech, 11 fibberwarie 1977), waas 'ne Nederlandse ambtenaar en politicus veur de RKSP en later veur häöre opvolger de KVP. Van 1946 toet 1948 waas hae minister-president van 't Kabinet-Beel I en van 1958 toet 1959 van 't Kabinet-Beel II.
Louis Beel waas de zoon van Theodor Antoon Louis Beel, veearts, en Anna Maria Allegonda Rutten. Sins 21-9-1926 getouwdj mit Henrica Gerardina Maria Josepha van der Meulen. Oet dit huwelik waerdje eine zoon en 3 dochters gebaore.
Opleiding en ambteleke carrière
Hae behaoldje in 1920 't diploma gymnasium-B aan 't Bisjoppelik Colleesj van Remunj. Hae waas daonao werkzaam op'pe gemeintesecretarie van'ne gemeinte Remunj. In 1924 waerdje hae sikkertaris van mgr. P.J.M. Gils, de eerste bissjoppelik insjpecteur van 't biezonjer katholiek leger ongerwies in Limburg. In det jaor sjreef Beel zich ouch in es rechtesjtudent aan'ne Roomsch-katholieke Universiteit van Nijmege.
In 1925 waerdje hae benumpdj toet ambtenaer aan'ne Provinciale Griffie van Euverijssel, naodet ein sollicitatie nao het sikkertarisambt van'ne gemeinte Deurne op nieks waas oetgeloupe. Nao 't behaole van 't doctoraalsexame rechte in 1928, waas hae vanaaf 1929 werkzaam biej de gemeintesikkertarie van Eindhove, sins 1934 es plaatsvervangendj gemeintesikkertaris. In 1935 promoveerdje hae toet doctor in'ne rechsgeleerdjheid op 't proofsjrif "Zelfbesjtuur of aafhankelikke decentralisatie?".
Weitensjappelikke carrière
Hae waas van 1949 tot 1951 hoogleraar in 't besjtuursrech en'ne besjtuurskunde aan'ne Roomsch-katholieke Universiteit van Nijmege. Hae waas ouch van 1950 toet 1951 veurzitter van 't Lanjelik Sociaal-Charitatief Centrum.
Polletieke carrière
Vanaaf 23 fibberwarie 1945 waas hae minister van Binnelandse Zake in 't Kabinet-Gerbrandy III en 't Kabinet-Schermerhorn/Drees. Van 3 juli 1946 toet 7 augustus 1948 waas hae minister-president van 't eerste Kabinet-Beel. Daonao waas Beel in 1948 en 1949 Hoge Vertegenwoordiger van'ne Kroon in Nederlands Oost-Indië.
Vanaaf 6 december 1951 waas hae opnuuj minister van Binnelandse Zake in 't Kabinet-Drees II en 't Kabinet-Drees III. Op 7 juli 1956 trooj hae aaf es minister om lid van'ne Commissie van Drie te waere, die op verzeuk van Keuningin Juliana en Prins Bernhard de waat later de Greet Hofmans-zaak zoew gaon heite, ging ongerzeuke. Op 21 november 1956 benumpdje de regering Beel toet Minister van Sjtaot.
Nao 't lidmaatsjap van'ne Commissie van Drie waerdje hae regeringscommissaris veur de omroop, opnuuj veurzitter van 't Lanjelik Sociaal-Charitatief Centrum en curator van'ne rooms-katholieke Universiteit van Nijmege. Ouch bekledje hae inkele commissariate in 't bedriefslaeve. In oktober 1956 waerdje hae lid van'ne Raod van Sjtaote. Nao de val van 't Veerde Kabinet-Drees waas hae van 22 december 1958 toet 19 mei 1959 minister-president, minister van Algemeine Zake, van 't Tweede (interim-)Kabinet-Beel.
Louis Beel waerdje onger angere benumpdj teot Minister van Sjtaot en Grootkruuts in'ne Orde van'ne Nederlandse Leeuw en'ne Orde van Pius.
Louis Beel euverleej op 74-jaorige laeftied.
Anger biezonjerhede
In de nuuj wiek 't Mösseveldj in de gemeinte Remunj is ein sjtraot nao Louis Beel genumpdj. Biej de feestelikke äöpening in 2000 van die wiek waare de naozaate van hem aanwezig.
Bronne
Dit artikel is gedeiltelik vertaaldj in 't Oeals vanoet de Nederlandse Wikipedia.
Ministerie van algemeine zake - Onger veurwaarde det de bron weurdj vermeldj, moge ongerdeile van'ne inhoud van dees website waere euvergenomme.
't Vlaot
't Vlaot  (Nederlandjs: Vlootbeek; Duutsj: Flutgraben) is 'n baek in 't oeaste van Midde-Limburg. De baek struimp door 't nao dem verneumdje Vlaotbaekdaal.
Zie óntsprink oppe Vars ane Pruse grens. Van dao-oet struimp ze langs Postert, e dörp det langs dees baek óntstangen is. Daonao löp ze de Munniksbós in, wo ze door e groeat stök bós haervleujtj. Nao 'n tiedje geit det euver in 't Zweeltje wo ze Mofert binnekump. Toet slot löp ze richting de Maas in Lin. De baek haet 'n totaal lingdje van óngevieër 17,5 kilomaeter.
1872
1869 - 1870 - 1871 - 1872 - 1873 - 1874 - 1875 1872 (MDCCCLXXII) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|200px|right| De sjpaorbrók biej Moerdiek, geäöpend in 1872
Gebore
thumb|150px|right| Piet Mondriaan, gebaore in 1872 thumb|150px|right| Louis Blèriot, gebaore in 1872
Gesjtórve
thumb|150px|right| Samuel Morse, gesjtórve in 1872
Marie Curie
Marie Salomea Skłodowska-Curie (7 november 1867 – 4 juli 1934) waas 'n netuurkóndige en sjemis van Pools-Fransen aafkóms. Ze waas 'ne pioneer op 't gebied vanne radioactiviteit.
Marie Curie woort gebaoren es Maria Salomee Skłodowska in Warschau in Pole. Ze verhoesdje nao Peries veur sjemie en netuurkónde te studeren ane Sorbonne. Ze woort daonao de ieëste docèntin aan dees universiteit. Ane Sorbonne lieërdje ze 'nen angeren docent kènne, Pierre Curie, mit waem zie later zów trouwe.
Häör wichtigste wirk waas 't óngerzeuk nao ioniserendje straoling en 't óntdèkken of synthetisere vanne (radioactieve) elemente polonium en radium. In 1903 kreeg ze same mit häöre miens, de Nobelpries veure Netuurkónde. Veure euro ingeveurdj woort in Pole sting Marie Curie dao aafgebildj oppe breefkes van 20.000 złoty.
Marie Curie stórf bie Sallanches in Frankriek in 1934 aan leukemie, det zoea good es zeker is óntstange deurdet ze door häör wirk aan 'n hoeag straolingsdosis bloeatgestaldj gewaoren is.
Permafros
Permafros of iesgróndj is 't versjiensel det d'n óngergróndj noeatj gans doeatj; dit kump veur in bepaoldje gebiede kórtbie de poeale. Inne geologie hantjeertj me de diffenisie det bie permafros de gróndj mieër es twieë op einanger volgendje jaore bevraore mót blieve. Permafros bevindj zich nao sjatting ónger 20% vanne aerdse landjmassa.
Inne wintjer is de gróndj toet op 'n groeate deepdje bevraoren en inne zomer óntdoeatj allein 't bäövelste läögske (inkel decimaeters toet inkel maeters). 't Water oet 't bäövelste läögske kan neet ewegzakke dore bevraore baom, wodoor 't zómpig wuuertj. Die laog die waal doeatj en den weer bevruus wuuertj de aktief laog geneump. Inne aktief laog kan plantjegreuj plaatsvinje; inne permafroslaog neet. De diekdje vanne aktief laog hingk aaf van 't waer en wusjeltj eder jaor, meh ligk meistes tösse 60 en 360 cm in. De diekdje vanne permafroslaog kan tieëntaal aan maeters bedraag (bie Barrow in Alaska haet me zoea mieër es 400 maeter gemaete).
Boewen oppe permafros is lestig, ómdet de wurmdje van 't geboew de laog duit smultje, wodoor verzakkinge dreige. Hieveur zeen drie leuzinge die me broek: 't boewen op houtere päöl, 't boewen op e grindjbèd van 1,20 toet 1,60 maeter diekdje of 't broeke van wurmdjegeleiendje buze mit watervriejen ammoniak.
De kómbinaasje van 'n permanent bevraore óngerlaog en 'n periodiek doeajendje baovelaog kan leie toet 't óntstaon van ieswigke, pingo's, palsa's en polygoonbäöm.
Alincourt
thumb|left|De Saint-Hilaire Kèrk van Alincourt
Alincourt ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t Groate Oaste), in Noordoas-Frankriek. In 2017 haw de plaatsj in de Ardenne 150 inweunersj, die Alincourtois en Alincourtoises geneump weure. Ze ies 8,62 km2 groat. Dao woonde dus zoan 17 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Juniville, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint Rethel. Wier liegk 't op 'n huègte van 83-141 meter.
In Alincourt weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, wie in bienao de ganse Franse Ardenne dat 't geval ies. Veurdat de Romeine hie waore, loog Alincourt in 't land van de Remer of Remi. Wie de Romeine Gallië binnedronge, kooste de Alincourtois de Romeinse kant.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Sjaelberg
Sjaelberg is 'n buurtsjap va Ech, in de gemèngde Ech-Zöstere.
Bell
Bell is 'n buurtschap van Sankt Hubert, ónderdeil van de gemeinte Kempe. 't Leet direk ten zude van 't dörp en 't besteit oet 'n hempelke boerderieje naeve de Bellstraße. D'r zien 'n paar bedrieve gevestig, wie eine hoveneer en twieë toencentra.
Direk ten zude leet 'n koel, wao zand en grind wuurt gewónne.
Fresco
E fresco (Italiaans veur "vers") is 'n moer- of plefóngsjiljering, wobie de varf drek oppe nate kalk wuuertj aangebrach, zodet dae domit, nao gedruueg te höbbe, ei gehieël vörmp. 't Wirk mit varf op verse, nate kalk hètj sjiljere al fresco of in fresco; op 'n gedruuegdje kalklaog hètj dit sjiljere a secco of al secco. 'n Tössevorm is mezzo-fresco, wobie de sjiljering wuuertj aangebrach op gedeildjelik gedruuegdje kalk.
Fresco wuuertj dus zowaal gebroek veure sjiljertechniek es veure sjiljering zelf.
De sjiljerterm fresco kump vanne Italiaanse oetdrökking buon fresco ("good vers"), 'nen technischen term dae 't taengeneuvergestèldj is van in secco ("op druueg oppervlakdje"). Caseïen en silicaatvarve zeen hieël gesjik veur al secco te sjiljere. Liemvarve haje minder lang vas.
Aldenhoven
Aldenhoven is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 44,13 km² en 13.611 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 308 de veerkante kilometer.
't Op 114 m meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 stadsdeile.
Waterval (netuurversjiensel)
Sómmige watervel óntstaont in bergechtige ómgaevinge mit snel erosie en struimbèddinge die óngerhaevig zint aan snel verangeringe. In dees vel is 'ne waterval neet 't gevolg van 't lankzem oetsjoere van 'n bèdding door 't water, meh van e betrèkkelik snel geologisch procès wie 't versjuve van plate in d'n óngergróndj of vulkanische aktiviteit.
De meiste reveer waere kort veur 'ne waterval meistes breier en óndeper en óngeraan óntsteit meistes 'nen depe pool door de kinetische energie van 't vallendj water.
Watervel zint hinjerpäöl veur de sjeepvaart. Daoveur waere döks kenale aangelag veur 'ne waterval te ómzeile.
Arseen
Arseen, arsieën of arsenicum is e sjemisch element mit es symboeal As en 't atoeamnómmer 33. 't Is e metalloied det 'n aantaal versjillige allotroeape kèntj. De alderbekandjste vorm is gries arseen. Dit haet 'n structuur die me kan vergelieke mit 'n geboecheldje vorm vanne grafietstructuur. De dampfaas bevatj As4-molecule, de me kan vergelieke mit die van wit fosfor. d'n Damp kan bie lieëg temperature waere gecondenseerdj toet 'ne moleculaire gaelen allotroop dae de grótste vergiftigheid en reactiviteit vertuuentj. Juus wie wit fosfor is gael arseen leechgeveulig en geit t'r inne gries vorm euver ónger invlood van leech. Naeve dees twieë vörm guuef 't ónnag 'n zwarte faas die 'n structuur haet die me kan vergelieke mit die van roeaje fosfor.
Franz Kafka
Franz Kafka (IPA: [ˈfranʦ ˈkafka]; Praag, 3 juli 1883 – Kierling, 3 juni 1924) waas 'nen Duutsjspraokige sjriever dae wuuertj gezeen es eine vanne wichtigste sjrievers vannen twintjigsten ieëf. Zie wirk kreeg veural nao zien doead 'ne groeaten invlood oppe wèsterse litteratuur.
Bø (Telemark)
thumb|De ligking van Bø in de pervincie Telemark. Bø is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 5.307 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 266,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 20. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 0821.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 6,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Blowwe sjtèè
Rechter Blowwe sjtèè
Dizze sjtèè waoërt bies 1880 bie daagboew gedolve bie Recht in de buurt va Sankt Vith, Duutsjtalige Gemeensjap op 't Belsj. Daonao is bies d'r Örsjte Waeltkreeg lèjsjtèè oondergroonds gedolve. De mien is saer doe oetgeput. Vanaaf 18 mei 2007 is de Rechter groeve aoëpe vör bezeukers.
Aokener Blowwe sjtèè
Dizze, duustergrieze bies soms zjwarte sjtèè mèt väöl fossiele, waoërt gedolve bie Aoke in Wolheim en Brenning. Ooch dis groeve is oetgeput. D'r blowwe sjtèè van de kesjtieël Eyneburg ooch Emmaburg geneumd in Hergenrath bie Kelmis is Aokener blowwe sjtèè.
1990
Maan vaan 't Jaor
George H.W. Bush
Blowwe sjtèè
Groeves
thumb|200px|Watergekeulde kalksjtèè-zaeg.
Verzörgingsstaot
'ne Verzörgingsstaot, Welvaartsstaot of Veurzeningsstaot is 'ne staotsvörm boe-in de staot d'n ikkenomische en sociaolen touwstand vaan de börgers beheujt en versterk, door ziech te basere op 't prinsiep vaan geliekweerdegheid en verantweurdelekheid. De Britse sociaol-weitesjapper T. H. Marshall besjrijf de moderne verzörgingsstaot es 'n distintief combinatie vaan democratie, welvaart en kapitalisme. D'n allewijle verzörgingsstaot in Wes-Europa kaom op in de Nao-Oorlogsen Tied en woort geïnitieerd door politici oet versjèllende ideologieë, vaan de christendemocratie en 't sociaol-liberaolisme bis de sociaoldemocratie en 't socialisme.
Es e soortemint vaan zoegenaomde gehösselde ikkenemie investeert de verzörgingsstaot gouverminteel institute veur, oonder aandere, gezoondheidszörg en educatie die direk positief impek motte höbbe veur individueel börgers. De verzörgingsstaot kaom op in de Nao-Oorlogsen Tied, dus nao 't ind vaan d'n Twiede Wereldoorlog, in Wes-Europa. De groete polletieke antagoniste waore in deen tied in dit deil vaan de wereld de sociaoldemocrate en de christendemocrate. Zie waore 't veural op cultureel vlaak neet dèks mèt mekaar eins (wie 't homohouwelek en abortus). Op ikkenomisch niveau deilde de twie beweginge evels väöl standpönte. Zoe waor 't rillatief gemekelek um 'ne verzörgingsstaot op te bouwe in de meiste deile vaan democratisch en kapitalistisch Wes-Europa. Väöl historici wieze d'r allewijl op tot de consensus roontelum 't opbouwe vaan 'ne verzörgingsstaot deils te daanke waor door 't historisch bezej tot fascisme en Nazisme deils waore opgekomme door greuienden ermooj nao d'n Ierste Wereldoorlog. Democratie, zoe stèlde me nao d'n Twiede Wereldoorlog, kos in aander wäörd allein meh triomfere es d'n ermooj neet te extreem waor. 'n Aander explanatie is d'n opkoms vaan 't communisme in Oos-Europa en d'n dao-opvolgenden opkoms vaan de Kawwen Oorlog tösse 't kapitalistische Weste en 't communistisch Ooste. De floep dee oontstoond in Wes-Europa waor tot 't communisme allein meh verslage kos weure binne d'n eigene regio es me 't groetse aongekaarte perbleem vaan communiste - ermooj en oongeliekheid - zelf geit aonpakke.
Blowwe sjtèè
Belzje Blowwe sjtèè
Dizze Belzje blowwe sjtèè kenmaert zich dör de reste va skeletjes va zieëlelies. Zieëlelies laeve in oondepe zieëje, sjtorve, zoonke nao d'r baom en tesame mèt calsietaafzèttinge vörmde zich in d'r loop van miljoeëne jaore d'r blowwe sjtèè. Ooch fauna-fossiele, zoewie trilobiete, sjelpe, poliepe en sjpoonze vindt me in dizze sjtèè.
Veendplaatsje
thumb|200px|[[Luuk|Luukse perroen va blowwe sjtèè.]]
Etymologie Arduin
'ne Aandere väölgebroekde naam vör Blowwe sjtèè is arduin van 't Middelnederlands: ordune, orduun; orde, regel, 'ne op maot gehowwe sjtèè.
Bendheide
Bendheide is 'n buurtschap van Sankt Hubert, ónderdeil van de gemeinte Kempe. 't Leet get ten naorde van 't dörp en 't besteit oet get beboewing. 't Water ten naorde van 't gehuch hit de Fliethgraben. 't Buurtschap wuurt mit straotnaamschildjes aangegaeve.
Griekse literatuur
De Griekse literatuur (Grieks: Ελληνική λογοτεχνία, Ellinikí logotechnía) hilt ziech bezeg mèt de literatuur die gesjreve is op 't Grieks: Nuigrieks en Aajdgrieks. Vreuger goof 't Griekse literatuur in gaans Europa, wiet boete de Griekstaolege gebeijer. Dit kaom umtot lange tied Grieks aonzien had bij de hoegere lieg vaan 't Europees volk. Ouch in 't Midde-Oeste en Noord-Afrika gief 't väöl aw Griekstaolege literatuur, door de invlooj vaan 't Ottomaons Riek. Allewijl weurt eigenlek allein nog mer Griekse literatuur gemaak in Griekeland en Cyprus (en vaan dat land veural 't zuie, umtot in 't noorde veural Törks weurt gesproke).
Ahrweiler
De Landkreis Ahrweiler ies 'ne landskrink (Landkreis) in Rienland-Palts, Wes-Duutsjland. De houfplaats ies Bad Neuenahr-Ahrweiler. Mit 'n groatte van 786,98 km2 en, volges de census van 31 december 2019, 130.086 inweunersj, haw de krink op dat momint 'n bevoukingsdiechte van 130.086 de km2. 't Gief 74 gemeintes in dizze krink.
Griekse literatuur
Griekse aajdheid
In de Griekse aajdheid goof 't veural väöl filosofie en aw legendes. De Hellinistische legendes weure meistens mythes geneump. 't Gief veural verhaole euver Griekse, miestal Attikaonse gäöj en haafgäöj die ruizie mèt mekaar höbbe, oorlog mèt mekaar veure, de leefde mèt mekaar bedrieve of verleef op mekaar weure. Haat en leefde waore daomèt ein vaan de belaangriekste thema's in de Griekse literatuur en theater (die qua verhaole eigenlek groetedeils euverein kaomde mèt mekaar) en dat zaw veur de res vaan Europa ouch vaanaof 't Roemeins Riek de belaangriekste thema's in de literatuur blieve, mesjiens wel tot aon de 20e iew.
Ahrweiler
'ne Landskrink in Rienland-Palts ies vergeliekbaar mit 'ne krink in Noordrien-Wesfale (NRW). 't Geuf ivvels get oetzongeringe. Zoa zin de gemeintes in 'ne landskrink väöl kleiner en vörme zelfs de kleinste dörpkes 'n gemeinte, wiel de gemeintes in NRW väöl groater zin (vergeliekbaar mit de Nederlandse en Belzje gemeintes. In Rienland-Palts zin de Landskrink dan waer verdeild in verbandsvrie gemeintes (Verbandsfreie Gemeinden), verbandsgemeintes (Verbandsgemeinden) en verbandsangehuèrde gemeintes (verbandsangehörigen Gemeinden). De verbandsvrie gemeintes zin, zjuus wie de krinkvrie sjtae in NRW, neet aafhenkelek van de krink. De verbandsgemeintes zin dat, zjuus wie de geweun gemeintes in NRW, waal aafhenkelek van de krink. De verbandsangehuèrde gemeintes höbbe meh hièl wieneg mach en moete daovan 't meiste deile mit de verbandsgemeinte woa ze tot behuère. Hiedoor lieket 't gemeintebesjtuur van Rienland-Palts väöl miè op dat van Frankriek, 't land wat in 't ièrsjte decennium nao de Twiède Waereldoorlog Rienland-Palts haet opgeriech en haet bezat.
Griekse literatuur
De Bibliotheca vaan Photios
De bisjop Photios (of soms in Nederland ouch wel Photius geneump, door de invlooj vaan 't Latien) thumb|Adamantios Koraïs250px|right|thumb|Petros Markaris in 2007thumb|right|Papadiamantis Aleksandros
Ahrweiler
De Landkreis woort hel getroffe door 't hoagwater van juli 2021, wie 't reveerke de Ahr väöl hoezer euversjpeulde.
De veer verbandsvrie gemeintes in dizze krink zin:
De veer verbandsgemeintes in dizze krink zin:
Herstal
thumb|Liegking Herstal in de provincie Luuk thumb|Knooppeunt Haut-SartsHerstal (Waals: Hèsta) is 'n gemèngde die langs de Maas in de provincie Luuk óp 't Belsj liekt. Herstal makt deel oet van de agglomeratie Luuk, die 600.000 inwoners haat. Bie de gemèngde hure ooch de kerne Milmort, Vottem en e deel van de vreuger gemèngde Liers. 't Aander deel hurt bie Juprelle. Herstal is riek an industrie, o.m. de FN, kreegwapefabriek, beejt werkgelegenheed an de lokaal bevolking. Herstal liekt an 'n aantal belangrieke knooppeunte van ottosjnelwaeg, die nao Brussel, Name, Bastogne, Antwerpe, Hasselt, Luuk, Aoke en Mesjtreech lope.
D'r gówwe ieëw van Merovingers en Karolingers
De liegking langs de Maas en de plaatsjeleke brónne makde dat d'r regio al bewónd waor in d'r viefde ieëw v. Chr. Roond 't èng van 't Romeins Riek en 't begin van de Merovingische periode waoërt 't gehuch 'n versjterkde vesting mèt d'r naam Héristal. D'r belangriekste verbeendingswaeëg tösje Tongere en Aoke sjtook hie de Maas över. Waarsjienlek sjtook me över mèt e vaer nao Jupille, dat an d'r överkaant liekt. thumb|left||220px|Monument to Charlemagne, Liège, [[Louis Jéhotte, sculptor, 1867]] In d'r zaeëvende ieëw goof Héristal ziene naam an de familie die de Karolingische dynastie sjtichde: Pepijn van Héristal. E waor d'r vader van Karel Martel dae d'r groeëtvader waor van Karel d'r Groeëte. Dae verlag zieng hoofdresidentie nao Aoke en trók va palts nao palts in zie immens groeët riek.
Middelieëwe bies noe
Herstal waor e deel van 't hertogdom va Lotharinge en waoërt an 't èng van d'r twelfde ieëw deel van 't hertogdom Brabant. Ooch al loog Herstal kórt bie Luuk, 't makde gèèn deel oet van 't preensbisdom Luuk bies 1740, wie d'r preensbisjop Georges-Louis de Berghes 't gól van Frederick II va Pruse. In dae tied sjtóng de sjtad bekaand öm häör capabel ambachtsluuj: póttebakkers, hoefsjmidse en klókkemaeekers.
In d'r 19de ieëw waoërt Herstal de sjtad va kaole en sjtaal. Waeltberoemd waoërt Herstal dör de sjtichting van de FN in 1889. Va 1902 bies 1962 waoërte hie, naeve kreegswapens, ooch motorfietse en otto's gemakd.
Op 7 augustus 1914, bie 't begin van d'r Örsjte Waeltkreeg en de invasie van de Duutsjers waoërte 27 burgers geëxecuteerd en 10 hoezer verwoest.
Nao d'r Twiede Waeltkreeg sjtortde d'r kaole- en metaalsector inèè, oeëdör de werkloosheed oongekande proporties aa-noom. Allewiel hersjtèlt de Herstalse economie wer. D'r zeunt mieë wie 200 bedrieve gevestigd, oeë-oonder Techspace, dat precisieoonderdele makt vör European Space Agency's Ariane-rekèt.
Bekiekenswaeërd
thumb|250px|Lovinfosse-hoes
Driehook
'ne Driehook is 'n maetkóndige feguur die ontstuit deur drie punte die neet op ein rechte lien ligke mit ein te verbènje. De verbènjende lien vörme de ziej van de driehook.
Indeiling
Der zeen versjillige menere om drieheuk in te deile:
Lord Acton
Wie heer hiemeld in Beiere leet heer 'n bibliotheek achter vaan mie es 60.000 beuk. De Britse journalis Hugh Chisholm sjreef in 1911 tot Lord Acton "te wieneg heet achtergelaote um bekind te stoon es eine vaan de groete historici": "Zien eigenste meneer vaan studere lieket in de weeg gestande te höbbe; heer wis te väöl en zie literair bezej waor te acuut veur häöm um gemekelek te sjrieve en zienen euvervlood aon informatie euverlaojde ziene literaire stijl. Mer heer waor eine vaan de deepsgelierde manslui vaan zienen tied en heer zal n'importe gerappeleerd weure veur zienen invlood op aandere".
Jacob de Kempenaer
Jacob Mattheüs de Kempenaer (6 juli 1793 - 12 fibberwarie 1870) waor Veurzitter vaan de ministerraod (v'r zègke noe: premier) vaan Nederland vaan 21 november 1848 tot 1 november 1849. Heer waor vaan de liberaol beweging. Heer volgde Gerrit Schimmelpenninck op es veurzitter en woort aon 't ind vaan zien carrière es Nederlandse regeringsleier opgevolg door de bekinde staotsmaan Johan Rudolph Thorbecke, dee de modern democratie in Nederland zou realisere.
Hemer
Hemer is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Märkischer Kreis, Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 67,66 km² en 33.535 inwoeners (31 dec. 2015) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 496 de veerkante kilometer.
't Op 210 meter hoegte ligkend pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel twie stadsdeile.
Dalfsen
Historie
In 2001 woort de gemeinte Nieuwleusen aon Dalfsen touwgevoog.
Hürtgenwald
Hürtgenwald is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 88,05 km² en 8585 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 98 de veerkante kilometer.
't Op 380 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 13 oortsdeile.
1803
1800 - 1801 - 1802 - 1803 - 1804 - 1805 – 1806 1803 (MDCCCIII) waor e gewoen jaor wat begós op zaoterdag op de Gregoriaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|250px|De aankoup van Louisiana in kaart gebrach
Gesjtorve
thumb|right|150px| Hiëronymus van Alphen, gesjtorve op 2 april 1803.
Parti Socialiste
Parti Socialiste is 'ne naom dee gehanteerd weurt veur versjèllende Franstaolege polletieke partije die ideologiewijs thoeshure bij de sociaoldemocratie en 't socialisme. De naom kin rifferere nao partije in:
Wöl
Wöl besteitj oet zaachte, dón haor vanne vach van sómmige dere. Luuj gebroeke wöl (meistes van sjäöp) veur kleier, daekes en dergelike. De meiste wöl wuuertj vervaerdig in Australië, Sjina en Nuuj-Zieëlandj.
Wöl óngersjèdj zich van haor ómdet 't sjöbbe haet, wodoor zäöj en tekskes d'rin blieve hange. Hiedoor wuuertj de hoed van 't sjaop besjurmp taenge besjajiginge. E sjaop kan den ouch zónger sjaaj door däörnetige begreujing loupe, in taengestèlling toet dere wie de koe. Wiejer is wöl gekroes. 't Haet toet 20 bóchte de 2,5 centimaeter. Hiedoor wuuertj de lóch good vasgehaje, wodoor wöl 'ne goje wurmdje-isolater is. Dees isolerendje boetelaog veurkump det e sjaop zien liefwurmdje verluus. Bei eigesjappe, de sjöbben enne kroes, make det wöl ouch mekkelik kan waere gespónne. De vaezele häöke namelik mekkelik inein en blieve daonao aanein vaszitte.
Foton
E foton is 'n elementair deilke, 't quantum van leech en al anger vörm van lektromagnetische straoling en 't is ouch de krafdraeger veur de lektromagneetkraf. d'n Invlood van dees kraf kan gemaekelik waere gezeen op zowaal micro- es macroniveau, went e foton haet gein rösmassa, wodoor interaksje op lang aafstenj toegelaote wuèrtj. Wie al de elementair deilkes waere fotone allewiel 't bèste verklaortj aanhandj de kwantummechaniek en vertuène ze eigesjappe van zowaal golve es deilkes.
Fotone kinne op versjillige waeg waere gemaak, wie door emissie oet 'n elektron det trögkvèltj in 'ne liègeren innerzjiebandj. Fotone kónne ouch waere opgewèk oet nucleair euvergeng, de interaksje tösse e deilke en 'n antideilke en eder variaasje in e lektromagneetveldj die lektromagneetstraoling es gevolg haet.
Fotone waere beïnvleudj door de zwaordjekraf.
Neufmaison
Neufmaison ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 74 luuj op 'n oppervlaak van 7,06 veerkante kilometer en daomèt goof 10,48 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +4,1% de jaor.
Austerlitz (Nederland)
thumb|Ligking vaan Austerlitz in de gemeinte Zeist. thumb|Achterkant vaan 't Beauforthoes, de vreuger kèrk vaan Austerlitz. thumb|Meziektent op 't dörpsplein. Austerlitz is e dörp in 't ooste vaan de Nederlandse gemeinte Zeist, mèt in 2018 1.470 inwoeners. 't dörp, geneump nao Slavkov u Brna (veurheer Austerlitz) in Oos-Tsjechië, is ein vaan de jónger plaotse in Utrech (en Nederland tout court). Ouch is 't eint vaan de wienege dörper op d'n Utrechsen Heuvelrögk en daomèt e veurbeeld vaan e heidörp.
Historie
De historie vaan Austerlitz begós in de Fransen tied; um perceis te zien wie hei in 1804 op aowiezing vaan ginneraol Auguste de Marmont 't Kamp vaan Utrech woort gevesteg. In deen tied waor de Heuvelrögk nog neet bebos; de groond bestoont oet hei en zandverstuivinge. Umtot hei zoeget 18.000 maansjappe gelegerd weure, oontsteit um 't kamp e gans dörp vaan handelere wat de soldaote bedeent. Keuning Lowie Napoleon vaan Holland, broor vaan de keizer, besluut in zien aontrejjingsjaor 1806 't dörp Austerlitz te neume, nao de Slaag bij Austerlitz dee Napoleon op 2 december 1805 had gewonne. Lowie verliende 't pläötske zelfs stadsrechte.
Datzelfde jaor evels vertrokke de soldaote ouch weer. Zoe kaom vaan 'n groete oontwikkeling niks terech. E hemfelke lui bleef wel, meh mie es e gehuch waor 't de facto neet mie. In 1812 woorte de stadsrechte weer ingetrokke. Sindsdeen huurt Austerlitz bij Zeist. Vaanaof 1811 vestegde versjèllende filantrope ziech in 't pläötske. Achtereinvolgens dege F.A. Hubert, J.B. Stoop en A.J. de Beaufort mèt wisselend succes poginge um de wèrkgelegeheid aon te vure door herbebossing, sjaopehawwerij en hei-oontginning. Stoop zörge in 1844 veur 'n sjaol, Beaufort in 1861 veur de ierste kèrk in 't dörp. De femilie Beaufort zouw nog tot nao d'n Twiede Wereldoorlog ing bij 't dörp betrokke blieve.
Door alle inspanninge waor Austerlitz oetgegreujd tot e dörp wat nao inwoeners gerekend serjeus in de gemeinte Zeist mèttèlde. Roond 1900 woorte diverse dörpsvereineginge opgeriech. De sociaol tegestèllinge mèt 't moojerdörp waore groet: in Zeist zelf woende väöl rieke lui in villa's, dewijl in Austerlitz arbeiers woende. De SDAP kraog in 't dörp väöl stumme.
Aonziech
Austerlitz ligk get aofgelege (groete weeg loupe aon 't dörp veurbij) tösse de bosse vaan d'n Utrechsen Heuvelrögk. Centraol in 't dörp ligk 't dörpsplein, e boumriek pleineke mèt brikke poomp. In 't verlèngde ligk de Schoolweg; dweers drop ligk d'n Oude Postweg. Dao-umheer ligk d'n dörpskómp.
't Dörp zelf heet gein rieksmonuminte meh wel get gemeinteleke monuminte, boe-oonder e hoes aon 't dörpsplein en 't Beauforthoes (de kèrk vaan 1861, zuug bove). Sinds 1984 gebruuk de gemeinte 'n kèrk in 't dörp zelf, aon d'n Oude Postweg, die De Hoeksteen weurt geneump.
Brónk
thumb|Brónk in [[Houtem (Valkeberg)|Houtem-St.Gerlach]] thumb|Brónk in Salta, [[Argentinië]] De brónk ies 'n religieus plechtigheid woabie preestersj en geluivige in optoch loupe en 't H. Sacrament en/of relieke mètdrage. 't Woord prónkprocessie weurt ouch waal gebroek. 't Woord percessie of processie ies aafgeleid van ’t Latiense woord processio, dat róndgank beteikent.
Austerlitz (Nederland)
Aonziech
De Pyramide vaan Austerlitz, vaanaof 1804 door de soldaote in 't kamp opgeriech en later gewijd aon Napoleon zien euverwinning, ligk op Woudenbergs groondgebeed en vèlt dus neet oonder de woenkern Austerlitz.
Brónk
De Zóndeg nao Pinkstere, drie daag nao Sacramentsdaag of op de zóndeg veur Sacramentsdaag, trèk op väöl dörper en in sjtae in Zuid-Limburg en ander katholieke regio's de Sacramentsprocessie door de sjtraote en velder. Deze religieuze optoch vertrèk nao aafloup van ein (opeloch)hoagmès.
Austerlitz (Nederland)
Veurzeninge
't Gief in Austerlitz 'n kèrk, 'n basissjaol, diverse sportvereineginge en 'n manèsj. De bevolking is ouch groet genóg veur 'n buurtsupermerret en 'ne slechter. Oondaanks de väöl fietsers en wandelere in de umgeving is de horeca besjeie. Wel vint me diverse campings in de direkte umgeving. 't Beauforthoes is allewijl in gebruuk es theater en kaffee.
Brónk
De sjtraote en waeg zint verseerd mèt bóntgekleurde vlegskes, hangend aan päöl, die op de tuup mèt 'n kruuske geseerd zint of vlegskes hangend aan ein lank touw van hoes tot hoes. Ander aanweunersj hange de vaan oet. Hoezer en tuine weure gepoets en opgeruump. Op de trèkroutes liegke luipersj mèt kleurige motieve gemaak van gekleurd zand, blaedsjes en blome. Alles hoesvlijt door de buurtbewonersj. Op gelieke aafsjtande sjteit de processie sjtil bie ein rösaltaor. Dèks ies dat ein besjtaonde kapel, die veur dees gelegenheid verseerd ies mèt blome, geborduurd taofellake en kösses op de grónd um op te knele.
In de processie loupe fièstelek verseerde groepe mèt. Daoneve de plaatseleke vereiniginge, de sjötterie, de harmonie of fanfaar mèt 't typisch langzaam loupritme. Wiejer de ingelkes of de bruudsjes (communicante), manne- en vrouwegroepe. Es lètste löp pesjtoar ónder d’n hemel, ein baldakien gedrage door veer dragersj, mèt in zien heng 't Allerheiligste (de geconsacreerde hostie) in de monstrans. Bie de rösaltare weurt gezónge door 't kèrkelik zangkoar, sóms weurt 'r gesjote door de sjötterie en daonao volg de zege en weurt wiejer getrokke. Prónkprocessies trèkke ouch op de zomerkermèszóndeg. Dan ies kèrmes in de plaats. Ouch op Palmzóndeg en in de Paosjwake vinge processies plaats.
In 't prinsbisdóm Luuk ies de Sacramentsprocessie al saer 1246 bekènd.
Kruusdaag
Kruusprocessies weure gehoute um veur ein goow ougs te bae. Dees vinge plaats op de kruusdaag, dat zint de drie daag veur Hemelvaart. Ónder 't loupe weurt de litanie gebaejd en es aafsjleting weurt 'n Mès opgedrage.
In 't nuujs
'''Oetgebreider nuujsberichte kan me vènje op Wikinuujs. Aw nuujsberichte waere nao e tiedsje gearchiveerd. Zuug veur de belankriekste berichte 't jaorartikel.'''
juli
Politiek, Nederlandj: Wopke Hoekstra sjtop es liestrekker van 't CDA.
miert
Jornalismo
Degelsheide
Degelsheide is 'n buurtschap van Sankt Hubert, ónderdeil van de gemeinte Kempe. 't Leet get ten naorde van 't dörp en 't besteit oet twieë boerderieje. Ein daovan is 'n Bed & Breakfast. Degelsheide wuurt neet aangegaeve op straotnaamschildjes.
Confederations Cup
thumb|Alle len die deil höbbe genome aon de Confederations Cup, mèt hun bèste prestatie. De FIFA Confederations Cup waor e voetbaltoernooj wat miestens um de veer jaor, in juni/juli ei jaor veur 't WK voetbal, door de FIFA woort georganiseerd in 't land boe dat WK zouw goon plaotsvinde. Deilnummers waore de kampioene vaan alle zès de continentaol voetbalfederaties (d'n UEFA veur Europa, de AFC veur Azië, de CAF veur Afrika, de CONCACAF veur Noord-Amerika, de CONMEBOL veur Zuid-Amerika en de OCF veur Oceanië; vaandao de naom), plus de regerende wereldkampioen en 't gasland. Wienie de lèste twie mètein en/of mèt ein vaan de continentaol kampioene samevele, kaome de verlerend finaliste in aonmerking. 't Toernooj deende boete commercieel en sportief doele zeker ouch es tes veur 't aonkoumend Wereldkampioensjap, um eventueel praktische probleme mèt de stadions of aander zakes mer op tied te kinne oontdèkke.
De Confederations Cup kaom voort oet de Keuning Fahd-beker, in 1992 door keuning Fahd vaan Saoedi-Arabië georganiseerd. De naom Confederations Cup woort in 1997 veur 't iers gebruuk. Mèt de editie vaan 2001, wie Japan en Zuid-Korea gaslen waore, woort veur 't iers d'n opzat vaan veurbereiingstoernooj op eige bojem. Nao 2005 deeg me dat neet aanders mie. D'n huiege kampioen is Brazilië, wat in 2013 in eige land de veerden titel pakde. Dit land is mèt veer titels ouch recordhawwer.
Veur 't WK vaan 2022, te hawwe in Qatar, besloot me gein Confederations Cup te organisere. Dit heel verband mèt e groet aontal praktische probleme. Oetindelek woort beslote 't toernooj definitief te stoppe. In ziene plaots kump vaanaof 2021 't Wereldkampioensjap hierevoetbal veur clubteams.
Edities
N.B.: De ierste twie edities stoonte bekind es de 'Keuning Fahd-beker.'
Luuëbesj
D'r Luuëbesj (Lubosch)  ies 'n buurtsjap van Ranzel, in de gemeinte Voelender i Limburg. De bewoning ies gelege rónd de lièg hoesnummersj hoager op in de Ransdalersjtraot. In 2003 wone d'r ca 20 luuj. In 2002 höbbe ze 'n monumentaal Ling (Lindeboom) van 300 jaor oud moete umzaege, umdat 'r aangetas waor door de tóndelzjwam. Ze waor in 't veurjaor 'n nèstelplaats van bieje. Tege de boum en euver de wortele sjting 'n vakwerkhoes, dat in de 17e ièw gedeend zou höbbe es sjuurkèrk. Aan de oastelike kant van de Ransdalersjtraot liek de buurtsjap Termoorsj.
In 't nuujs - Nederlands Limburg
Zuug ouch:
2020
Door Ellen, d'n derde wintersjtörm in korten tied, waere diverse vastelaovendsoptochte aafgelas of oetgesjtèld.
In Kirchroa en Amsterdam óntploffe bómbreve, aafkumstig van 'ne aafpaersjer. De explosieve waore in bei gevalle nog neet bezörg.
Munt (geld)
thumb|'ne munt 'ne Munt is e sjtök metaal dat as geld gebroek weurt, meistal in de vörm van rón platte sjiefkes, mit 'n doersjnei van 'ne hauve tot 3 cm. De waerd van 'ne munt weurt doer de euverheid gegarandierd. Bie 't geld dat huuj gebroek weurt höbbe munte meistal 'n lieëger waerd dan bankbiljette. De waerd van 'ne munt weurt in de correspondierende munteinheid opgegaeëve.
In 't nuujs - Nederlands Limburg
2020
De pelitie begint 'n zeukactie op 'ne kèrkef in Heugem. Hei zouw 't liek vaan de in 1993 verdwene Tanja Groen kinne begrave ligke. De actie lievert evels niks op.
2019
De servers vaan de Universiteit Mestreech rake besmet mèt ransomware. Heidoor rake de computersysteme vaan de universiteit twie weke gans of deils oonbruukbaar.
De ENCI maak bekind ind juli 2020 touw te goon.
't Broodfebrik van Mission Foods in Remunj brent oet. De ómgaeving waert óntruump óm explosiegevaor.
In ónger mie Egelze en Rooj waere invel gedaon bie 'n benj van toebakssjmókkelaere. De benj hanjelde veur miljónne in roukwaar.
Supporters va Roda JC zetse de Mexicaanse jesjefsman Mauricio Garcia de la Vega 't sjtadion oes. Garcia wilt d'r kloeb uvvernumme mar heë wurd i verbank jebraad mit versjiede malafide transaksijoene.
Op de A73 is e zjwaor óngelök gebäörd. 'ne Vrachwage is ter huugde van Brach op 'ne persoenenauto gevare. Daobie is 'n vrouwmis, die in dae wage zoot, óm 't laeve gekómme. Ouch raakde twie manskaerels gewóndj.
I Kirchroa wuuërt ing 42-jöarieje vrouw neërjesjtoche duur inne 52-jöarige man. Heë zouw ing jesjtiechte es tbs'er habe en al vruier ing anger vrouw habe vermoard.
De Limburger, De Groene Amsterdammer en Investico make bekind tot twie wetensjappers aon de Universiteit Mestreech in 2008 veur tiendoezende respectievelek hoonderddoezende euro's gefraudeerd höbbe. De universiteit heet dit toen touwgedèk.
Beej 'n explosie in Heie zien vreejdaagaovend twieë manskaerels gewónd geraak. Eine van hen haet aan de óntploffing zwaor brandwónde aan 't baovelief euvergehalde.