cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islamitische Staot
D'n Islamitische Staot (juni 2014-2017)
In juli 2014 recruteert IS mie es 6.300 vegers volgens 't Syrian Observatory for Human Rights, boevaan sommege ierder lieke te höbbe gevochte mèt 't Free Syrian Army. Op 23 juli 2014 zwere Abu Sayyaf leier Isnilon Totoni Hapilon en get aander gemaskde mansminse loyaliteit bis al-Baghdadi, ofwel Kalief Ibrahim, boedoor IS noe ouch ben begint te kriege in de Filipiene. In september 2014 kidnap de gróp talloeze lui in de naom vaan de Islam, daovaan blieke later twie Duits te zien. 't Lieket veur de ierste kier te zien tot EU-slachoffers valle in dit gebäöre.
Op 3 augustus 2014 nömp IS de steij Zumar, Sinjar en Wana euver in Noord-Irak. De behoofte veur veujsel en water veur doezende Yazidis ('n minderheid in 't Midde-Ooste), laot de gróp vlöchte nao de tóppe vaan de berg boe ze oetindelek weure umsingeld door IS-militaire. IS heet al ierder bekind gemaak 'n genocide te wèlle plege op de Yazidis, die in de ouge vaan väöl Jäö, Christene en Mohammedaone oet de regio sataniste zien. Dit vörmp ein vaan de reijes, en publiekelek weurt 't es ein vaan de hoofreijes gepresenteerd, tot de VS d'n Islamitische Staot binnevilt op 7 augustus. e Groet deil vaan de Yazidi bevolking weurt gered.
Op 11 oktober 2014 vertrèkke 10.000 IS-militaire vaan Syrië en Mosul riechting Baghdad, um de Irakeze hoofstad te verovere. Op 13 oktober verlees d'n IS zien ierste slaag tege de Amerikane, zoene 25 kilometer vaan 't Baghdads vleegveld. De Amerikaanse militaire laote weite tot IS meh op 't nipperke neet Baghdad in zien gekoume, en daomèt sjeelt 't meh 'n haor, of de Irakese regiering zaw zien gevalle.
Op 't ind vaan oktober 2014 nömme 800 radicale militaire de Libische stad Derna euver en laote weite 'n alliantie aon te gaon mèt al-Baghdadi ofwel Kalief Ibrahim. Heimèt weurt Derna de ierste stad boete Syrië en Irak die deil oet geit make vaan 't Kalifaat. Op 2 november 2014 komme representatieve vaan Ahrar ash-Sham, al-Nusra Front, de Khorasan Gróp, IS en Jund al-Asqa bijein um 'n coalitie te vörme tege de VS en de gemaotegde Syrische rebelgróppe. Evels bliek op 14 november 2014 tot de besprekinge tot niks gerizzelteerd zien en tot daomèt de poging ben te sjöppe tösse de gróppe is mislök. Op 10 november 2014 kees 'n militair gróp in Egypte genaomp Ansar Bait al-Maqdis ouch veur alliantie mèt IS. In Egypte is tot d'n daag vaan vendaog evels (nog) gein sprake vaan geografisch mach.
Op 10 juni 2014 nömme IS-soldaote Mosoel in Irak in. 'nen Daag later vilt ouch Tikrit. Oonder zwoere drök treit de Irakese premier Noeri al-Maliki aof op 14 augustus. Veural de börgeroorlog mèt IS weurt väöl aon zien zwake autoriteit verwete. Väöl terroristische aonvalle boete Syrië en Irak oonder autoriteit vaan d'n IS gief 't neet mie in de res vaan dat jaor, ouch hendeg groete geografische veranderinge gebäöre neet mie.
Väöl mie in de media kump de aonslaag op satririsch blaad Charlie Hebdo in Paries op 7 jannewarie. Mèt zwoer gesjöt weurt d'r gesjote op 't kantoer, en 12 doeje valle, oonder wee bekènde cartoonteikenere. Allewel neet direk gelink mèt d'n IS, zien de daojers extreem-islamitische en waor de aonslaag gepleeg umtot zie voonde tot hun geluif waor aongetas door spotprente euver Mohammed. Ouch blijk ein vaan de twie väöl connecties te höbbe mèt d'n Islamitische Staot. D'n IS eis de aonslaag neet op, dat deit Al-Qaeda, mer wel laot de Staot wete de aonslaag good te käöre. In Europa hiers d'r 'n angs tot 't noe 'n interne oorlog in Europa gief, georganiseerd door de IS en aander extremistische grópperinge. Dat weurt benaodrök get later in de VS. Dao weurt 'n IS-aonslaag op 'n nationalistische bijeinkoms in Texas op 4 mei gepleeg boe ein doeje vilt. In tegendeil tot Charlie Hebdo weurt dees wel opgeeis door d'n Islamitische Staot. Wat hölp is tot de populaire Nederlandse anti-islamitische politicus Geert Wilders ierder deen daag aonwezeg waor bij de bijeinkoms um 'n speech te geve. 'n Triologie aon aonslage weure gepleeg in de drei kontinènte vaan d'n Awwe Wereld, alle door Mohammedaone, op 26 juni: bij de Europese stad Lyon weurt iemes oonthoof in e febrik, in de stad Sousse vaan 't Afrikaans Tunesië weure 37 lui, boe-oonder 'n paar Belzje Limbörgers, vermaor op 't strand en in 't land Koeweit, in Azië, hiemele 25 lui in 'n sjiitische moskee door 'n zelfmaoraonslaag. De lètse is officieel geeis door d'n Islamitische Staot, evels kinne de aandere d'r indirek väöl mèt te make höbbe umtot de gróp Mohammedaone heet opgerope chaos te creeëre in de wereld tiejes de ramadan. 't Gief obbenuits aondach in de Westerse media es bliek tot op 23 augustus 2015 IS-strijers d'n iewenawwen tempel van Baal Shamin höbbe verneteg, dee op de Werelderfgoodlies vaan UNESCO stoond, in de Syrische ruïnestad Palmyra.
Rössische inval
Op 28 september 2015 lieket evels alles te verandere. Op deen daag reup Vladimir Putin in de VN op veur 'n gezameleke coalitie. Zien geziech is veural op 't Weste (de VS en de EU) geriech, mer eigelek al volges zien eige verwachting krijg heer veural protes vaan dee kant. Putin is naomelek vaan plan Bashar al-Assad te verdedige, d'n dictatuur boe 't Weste officieel nog 't altied 't meiste tege vech. De Rössische prizzedent Putin is vaan meining tot de oorlog tege de IS allein gestop kin weure door Assad te steune en daorum ouch te vechte tege de rebelle, die op 't memint door de Amerikaanse CIA weure opgeleid. Op 7 oktober sjeet Rösland kruisrakètte vaanaof de zie, via Iran en Irak. 't Kin neet vaanoet de aandere kant, umtot Törkije de Rössische aonval neet steunt en daorum vaanoet Törks groondgebeed neet kin weure gevochte. Iran steunt de aonval evels wel, en sjikt op dee zelfde daog hoonderde Iraonse militaire nao Syrië; Irans groetse polletieke aonhenger is Assad. Mèt Rössische lochsteun vilt 't Syrisch leger de rebelle aon in de provincies Idlib en Hama. 't Zien de zwoerste gevechte in maonde, zègke activiste in 't gebeed. Ze verwachte e nog groeter offensief es de militaire vaan Hezbollah en Iran ziech d'r ouch mèt gaon bemeuie.
Aonsleeg vaan IS in Europa en de res vaan de wereld
Oondertösse in Europa, vind d'r 'n reeks gigantische terreuraonsleeg op Paries aof op 13 november 2015. 129 doeje valle direk en zeker 325 lui zien zwoer gewoond, boedoor 't aontal doeje nog kin oplaope. De aonslage speule ziech op 't zelfde memint op zès versjèllinde plaots in Paries aof, oonder aandere in restaurante en op e concert vaan de Eagles of Death Metal in theater Bataclan. Veural bij die lèste aonslaag komme väöl lui um: zoen 89. Prizzedent François Hollande spreek euver groetse terroristische aonval op Fraankriek oets, en reup de noedtouwstand aof: alle grenze vaan 't land goon touw. D'n daag daonao eis IS de aonsleeg op. Op eige gebeed geit 't op deen daartiende vaan november väöl minder good mèt d'n Islamitische Staot: 't Koerdisch kamp pesjmerga pakke de stad Sindzjar trök op IS.
Tot aon 2018 weure mie es 70 terroristsiche aonvalle gepleeg in de naom vaan d'n Islamitische Staot. Zuuch hei veur mie informatie euver de versjèllende aonsleeg gepleeg door ISIS of door lui die zègke gerelateerd te zien aon ISIS:
2016
De oondergaank vaan IS lieket in november 2017 'n feit te zien, mer 't tij lieket al te kiere vaanaof 2016. Op 4 fibberwarie 2016 verklaort Saoedi-Arabië ziech bereid um in de strijd tege IS groondtroepe in te zètte in Syrië. De VS zeet begin fibberwarie 'n rapport te höbbe boe-in blijk tot IS in de aofgeloupe 12 maond 20% vaan zien manskrach heet verlore. Dit zaw veural te daanke zien aon de Russische en Amerikanse militaire interventie. Op 16 fibberwarie bombardere ouch de Nederlanders veur 't iers doele vaan IS in Syrië, nao 't kabbinèt-Rutte II 'n week ierder dit heet beslote. Op 19 fibberwarie bombardere de Amerikane e kamp vaan IS in Libië, naomelek in Sabratha, neet wiet vaan de grens mèt Tunesië. 't Gief zeker 41 doeje. Op 25 fibberwarie herovere de Syrische regieringstroepe mèt hulp vaan de Russische lochaonvalle de stad Khanaser, die twie daog ierder nog door IS waor ingenomme.
D'n Amerikaanse minister vaan Boetelandse Zake, John Kerry, verklaort op 13 miert tot IS de aofgeloupe drei weke zoen 3000 km aon terrein heet verlore. Ouch zien roontelum 600 IS-strijers gehiemeld.
Vaanaof december 2015 waore de Syrische regieringstroepe al bezeg Palmyra te herovere vaan IS. Dat luk hun indelek op 19 miert 2016, mèt hölp vaan Russische lochsteun.
Jood
Jood of joead kan verwieze nao:
Rubigny
Rubigny ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 67 luuj op 'n oppervlaak van 5,12 veerkante kilometer en daomèt goof 't 13,09 luuj de veerkante kilometer. vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,37% de jaor.
Kaore
Kaore of graan is 'ne verzamelnaam veure vröchte van einzaodlobbige cultuurgewasse oete femielje van 't graas die same werreldwied de wichtigste brón van aete zeen veure miens. Kaore wuuertj verboedj veur zien aetbaar bestandjsdeiler, samegestèldj oet maellichaam, zemel, keem en aleuronlaog.
De groeatendeils nomadisch laevendje völker oete prehistorie vergaordjen al kaorekorrele van wildj graas. Lang veure begin vanne jaoretèllinge woorte de plantjen in cultuur gebrach. De oearsprunkelike greujgebiede van gaers bevónje zich wersjienlik inne hoeaglenjer van Ethiopië en 't zuudoeastelik deil van Azië (Tibet, Nepal en Sjina). Me nump aan det mieër es 7000 jaor trögk al gaers woort gekwieëk in 't gebied tösse Syrië en Afghanistan. In Europa waas gaers de ieëste kaoresaort die woort gekwieëk. Archeologische vónjste bieje reste van Zwitserse paolweuninge tuuenen aan det de cultuur van gaers oet 2000-3000 v.Chr. stamp. Es aeteswaar waas gaers toet inne Middelieëve van groeat belang. De gaerskorrele woorte toet matsj gekaok, meh me maakdje ouch keuk en platte wegke d'rvan. LAter woort gaers es aetesgewas bao euveral euvervleugeldj door weit (terf).
Kaoren en glute
thumb|200px|Baove (v.l.n.r.) 1: rögke, 2: haver, 3: troshaver. Ónger (v.l.n.r.) 4: durumterf, 5: gebaardjen terf, 6: óngebaardjen terf, (7): gaers. Me kan óngersjied make tösse kaore mit glute en kaoren en graas zónger glute. Haver is e speciaal geval: dit is van netuur glutevrie, meh door contaminatie (kruutsbesmetting mit glute) kónne patiënte mit coeliakie dit döks neet aete. Anger graas wuuertj sómtieds ouch toet kaore geraekendj en is van netuur glutevrie.
De grote aan kaore mit glute bevatj ónger anger:
De volgendje saorte bevatte waal glute, meh veroearzake gein coeliakie:
Kaore die glutevrie (zónger gliadine en glutenine) zeen:
Triticale of terfrögke is óntstangen oet 'n kruutsing van terf mit rögke.
Bokendj (bookweit) wuuertj es e cultuurgewas ouch waal toet 't kaore geraekendj, meh det is eigentlik neet krek. 't Is namelik gei graas of einzaodlobbige, meh behuuertj toete doezjendjknoepfemielje. Bookweit is glutevrie.
Macro-Zjêspraoke
De Macro-Dzjêspraoke vörmen 'n middelgroeate groep aan spraoke in Zuud-Amerika, veurnamelik in Breziel mer ouch in klènder deil van Argentinië, Paraguay en Bolivië. 't Besteit veural oete Dzjêspraoke; de anger tek zeen alleinstäöndje spraoke vanwaengen 't recèntelik oetsterve van väöl inheimse spraoke. De spraokfemielje woort veuren ieës veurgestèldj in 1926 en is saerdeen lichtelik aangepas gewaes.
Indeiling
Hie-ónger völg 'n lies mit spraoken inne femielje.
Saint-Fergeux
Saint-Fergeux ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 216 luuj op 'n oppervlaak van 25,5 veerkante kilometer en daomèt goof 't 8,471 luuj de veerkante kilometer. vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,7% de jaor.
Rodos
Rodos kin verwieze nao:
Europesen interne merret
D'n Europesen interne merret (ouch wel d'n Europese merret, interne merret, binnemerret, unieke merret of geminsjappeleke merret geneump; Ingels: European Single Market, Nederlands: Europese interne markt, Duits: Europäischer Binnenmarkt, Frans: Marché intérieur de l'Union européenne) is d'n ikkenomische gemeinsjappeleke merret vaan de 27 EU-lidstaote, mer ouch vaan Iesland, Liechtenstein en Noorwege die via e verdraag mèt de EU deil make vaan de Europese Ikkenomische Ruimte (European Economic Area, EEA) en vaan Zweitserland door middel vaan 'n apaart EU-Zweitsers verdraag. 't Vereineg Keuninkriek bleef d'r deil vaan oetmake tijes den de Brexit-transitieperiood mer die heelt op per 1 jannewarie 2021. D'n interne merret is groeter es allein de Eurozone, boe meh 19 EU-lidstaote deil vaan oetmake.
Veer vrijhede
D'n Interne Merret zörg, op basis vaan Artikel 3 vaan 't Verdraag vaan Lissabon, d'r veur tot de "veer vrijhede" vaan de EU en de bovegeneumde len gewaarborg weure: de vrijhede veur produkte, kapitaol, deenste en arbeid. De veer vrijheide zörge d'r veur tot ederen Europese börger in 'nen EU-lidstaot vrij is zien produkte te verkaope nao en in te kaope via 'nen aanderen EU-lidstaot (produkte), vrij is zien kapitaol vaan d'n eine nao d'n aanderen EU-lidstaote te verplaotse (kapitaol), zien deenste aon te beeje in um 't eve welken EU-lidstaot (deenste) en te gaon wèrke in welken EU-lidstaot heer ouch meh wil wèrke (arbeid).
Die veer vrijhede weure besjermp door 't Europees Hof vaan Justitie wat 't lèste woord heet euver alle Europese reigels die binne d'n interne merret gelle.
Len die deils gebruuk mage make vaan de merret
'n Aontal EU-kandidaote en potentiële EU-kandidaote zien subjek aon 't Stabilisatie en Associatie Akkoord, boedoor die in sommege sectore ouch mage metdaon aon d'n Interne Merret: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Kosovo, Noord-Macedonië, Montenegro en Servië. Daoneve gief 't d'rs drei individuele akkoorde die op 't bovegeneumde akkoord lieke tösse de EU en drei post-Sovjet len: Georgië, Moldavië en Oekraïne. Turkije heet touwgaank tot 'n hoeg aontal sectore die oonder de vrijheid veur produkte valle via zien lidmaotsjap in 'n apaarte EU-Turkije Douane-Unie.
Ikkenomisch idee achter de merret
De merret is in zien originele vörm gemeind um competitie te motivere, locale specialisering te laote greuie en, veural, um ikkenomische Europese integratie binne de EU te versterke. Oongeveer haaf van de handel binne de EU maak deil oet vaan legalisatie die is geharmoniseerd door de EU. De creatie vaan d'n Interne Merret es 'ne normale merret wie normaal allein nationale merrete dat zien is nog altied in proces en laot sterke klove in integratie zien, veural es 't geit um de integratie vaan de deenste-industrie. Deze merret begint ouch steeds duideleker 'n polletiek illemint te kriege, umtot de Europees Kemissie d'n Interne Merret es polletieke monopolie maag vertegeweurdege in polletieke handelsgesprekke.
Historie vaan d'n Europese merret
D'n Interne Merret woort opgeriech in 1993 es gevolg vaan de European Single Act die in 1986 in Luxembörg (stad) en D'n Haag woort oonderteikend door de toen 12 nationale leiers die deil oetmaakde vaan de Europese Gemeinsjap. Wie de Merret zien intreje deej waor evels nog zoe'n 10% vaan de aofgesproke reigels vaan dee merret vasgestèld, 't groetste gedeilte waor daankzij 't Verdraag vaan Mestreech in 1992 wel al gerealiseerd. 't Groetste obstakel waore de physieke grenze tösse de lidstaote die mooste woorte opgegeve um daodwèrkelek aon de bovegeneumde veer ikkenomische vrijhede te kinne voldoen. 't Verdraag vaan Schengen wat in 1985 woort oonderteikend en in 1995 in wèrking woort gezat heelp 't groetste gedeilte vaan de perbleme in de nuie merret op te losse. Ouch 't Verdraag vaan Amsterdam in 1997, wat in wèrking trooj in 1999, heelp väöl obstakels op te losse; veural umtot dit verdraag d'r veur zörgde tot de EU de exclusieve autoriteit kraog euver de Schengenzone. Toch zien nog altied neet alle perbleme opgelos die me had aofgesproke op te losse in 1986. Ouch nao 't Verdraag vaan Lissabon, wat veur groete hervörming zörgde binne de EU, bleve versjèllende integratie-tekortkomminge bestaon: veural de deenstesector blijf nog steeds achter wat betröf integratie.
Ergatief
D'n ergatief is 'ne naomval dee in sommege taole veurkump. Heer gief d'n agens aon, ofwel 't oonderwerp vaan euvergaankeleke werkwäörd. Miestens gief 't daan 'nen aandere naomval, d'n absolutief, veur 't oonderwerp vaan ooneuvergaankeleke werkwäörd plus 't lijend veurwerp. In tegestèlling daotege stoon accusatief taole wie 't Limbörgs, die eine naomval veur alle soorte oonderwerpe höbbe. In e hemfelke taole geit 't weer aanders: dao gief 't neve d'n ergatief 'nen intransitief (veur 't oonderwerp vaan ooneuvergaankeleke werkwäörd) en 'nen accusatief (veur 't lijend veurwerp).
Sommege taole höbbe gesplete ergativiteit, wat wèlt zègke tot d'n ergatief allein in bestumde gevalle optreujt. In zoe'n taole kin 't veurkoume tot de vörm vaan d'n ergatief in aander zinsconstructies in 'n aander functie optreujt.
Me moot d'n ergatieve naomval neet verwarre mèt 't ergatief wèrkwoord.
Portugees hierevoetbalèlftal
thumb|'t Portugees èlftal in 2013, veuraofgoond aon 'ne match tege Kroatië. 't Portugees voetbalèlftal, bijgenaomp A Sele(c)ção, vertrejt Portugal op internationaol voetbalwèdstrije. 't Weurt gereguleerd door de Portugees voetbalfidderatie (FPF). 't Land späölde langen tied 'n besjeie rol in 't interlandvoetbal, meh heet ziech vaanaof 2000 oontwikkeld tot ein vaan de bèste teams vaan de wereld of in eder geval vaan Europa. Per juni 2016 steit 't land op de achste plaots vaan de FIFA-Wereldraanklies; de hoegste positie die 't land gehaold heet is de daarde.
Historie
't Portugees èlftal woort betrèkkelek laat geformeerd, in 1921. D'n iersten interland waor tege Spaanje, boetege ze mèt 3-1 verlore. 't Land sjreef ziech in veur 't WK vaan 1934, meh woort in de veurrundes kansloes door Spaanje oetgesjakeld. Ouch 't WK vaan 1938 haolde ze neet. Nao d'n Twiede Wereldoorlog stoont 't Portugees voetbal zoe meugelek nog slechter deveur: 'nen oefematch tegen Ingeland in 1947 woort mèt 0-10 verlore.
De ierste successe kaome in 1966, wie 't team ziech veur 't iers veur e WK plaotsde en zelf daarde woort. 't Succes waor veur e groet deil te daanke aon staarspeuler Eusébio. Oondaanks tot dee bij de selectie bleef, kós Portugal ziech de jaore dao-op neet kwalificere. Witte raof waor 't bereike vaan de haaf finaal in 't EK vaan 1984, wat direk gevolg woort door 'n oondermaots optrejje op 't WK vaan 1986.
Pas in 1996 wis Portugal ziech weer veur 'n indtoernooj te plaotse, 't EK in Ingeland. 't Doa-opvolgend WK in Fraankriek vaan 1998 woort zjus neet gehaold. Groeten indrök maakde 't land op 't EK vaan 2000. Intösse waor 'n ganse generatie vaan staarspeulers opgestande, gans in 't bezunder Luís Figo. Op 't EK vaan 2004, gespäöld in eige land, waor 't team de topfavoriet, meh in de finaal lag de ploog 't aof tege Griekeland. In 2006 wis 't land de veerde plaots op 't WK te hole. Zjus wie de generatie vaan Figo laankzaamaon op leeftied raakde, stoonte ouch weer nui stare op. De bekindste oonder hun is Cristiano Ronaldo, dee Figo in 2016 zouw euvertrèffe es recordinternational. De prestaties waore wisselend tot 't aontrejje vaan Fernando Santos in 2014. Mèt 'n sterk verdeidegende späölstijl maakde heer Portugal in 2016 Europees kampioen. Op 't WK vaan 2018 kaom heer evels neet wijer es de achste finaal, oondaanks diverse gole vaan wereldstaar Cristiano Ronaldo. In 2019 woort Portugal d'n ierste kampioen vaan de UEFA Nations League. Op 't EK vaan 2018 waor Ronaldo in vörm, meh kaom Portugal weer neet wijer es de achste finaal, boe-in 't vaan 't Belsj verloor.
Aristoteles
thumb|right| Aristoteles (Aajdgrieks: Ἀριστοτέλης, Aristotélēs) (Stageira, Centraol-Macedonië, 384 v. Chr. bis Chalkis, Centraol-Griekeland, 322 v. Chr.) waor 'nen Atheense filosoof, dee mèt Sokrates en Plato behuurt bis de groete Griekse filosofe. Heer waor de lierling vaan Plato (dee zelf lierling vaan Sokrates is gewees) en waor daomèt ouch lid vaan Plato's Akademeia. Allewel Plato zeker invlood heet gehad op Aristoteles' filosofie, gief 't väöl versjèlle. Zie wèrk De Staot of De Rippebliek (bei naom zien gebrukelek in versjèllende taole) weurt gezeen es 't ierste wèrk in de polletieke filosofie.
Zie leve
Aristoteles woort in 't 384 veur Christus in 't, toen Thracische en noe Centraol-Macedonische, Stageira es zoon vaan de keuninkleke liefarts Nikomachos gebore. Aristoteles, dee ouch de bijnaom de Stageiraon nao zie geboorteplaots veurde, verloor vreug zien awwers. Heer greuide bei 'n verwante femilie, Proxenus, op. Zie oonderriechde häöm in natuurweitesjappeleke vakke, wat 'm later in zien eige werk mèt natuurweitesjap tegood kaom. In de leeftied vaan 17 jaor góng Aristoteles nao Athene en woort in Plato's Akademie aongenomme. Heer bleef dao bis d'n doed vaan Plato bijnao twintig jaor later. Heer lierde snel en oonderwees al gaw ziechzelf. Neve de filosofische werke riechde Aristoteles ziech op meziek, natuurweitesjap, psychologie, metafysica, poëzie en rhetoriek. Naotot Plato waor gehiemeld in 't jaor 347 v. Chr. verleet Aristoteles Athene oet polletieke groonde. Heer góng nao Assos, Midde-Ooste, boe heer 'nen awwe klasgenoot, Hermias, bezeukde. Hermias waor prins vaan Artaneus. Aristoteles trouwde mèt Hermias' adoptiedochter Phytias. In 't jaor 342 v. Chr. verbleef heer veur drei jaore in de Hof vaan de Macedonische keuning en naom de opveujing van dee z'ne vieftienjaorege zoon, dee later in de histore es Alexander de Groete bekint woort. In 335 v. Chr. kierde Aristoteles nao Athene trök. Dao begós heer zien eige sjaol, de zoegenaomde Peripatetische Sjaol. Zie woort nao de laopbrögk - Peripatos - geneump boe heer lierde. 't volgende stök klop neet, moot weure naogeloerd Aristoteles betreijde neet allein 'n oetgedeende lieregheid, zoonder ouch umvangrieke oonderzeuke. Bis zien beeldingsinriechtinge betaomp ziech 'n umvaankriek bibliotheek mèt beveurbeeld euver 150 staotsgroondwètte en zelf samevattinge vaan diere en plante, financieel genereus gesteund door Alexander de Groete. Nao dee zienen doed in 't jaor 323 v. Chr. bevrijde ziech de Atheners vaan 't Macedonisch hiersjap. Umtot Aristoteles neet allein vaan Macedonischen aofkoms waor, zoonder ouch de opvojer vaan krijgsvechters gewees waor, mos heer vlöchte, um neet veur hoegverraod aongeklaog te weure. Heer góng weg oet Athene en begaof ziech oppe eiland Euboea in Chalkis.
Filosofie
Allewel de Theorie vaan Vörm 'n groete invlood heet gehad op de Europese filosofie en nog ummertouw väöl Europeane en aander Westerlinge dees theorie es de woerheid zien, gief 't d'r ouch väöl die de theorie bekritisere. Dit gebäörde zelfs al gauw nao Plato, naomelek bij Aristoteles. Heer geluifde neet tot me de woerheid kós vinde in de Eidos (Vörm).
Ierste kritiek op Plato's Theorie vaan Vörm, kaom vaan Plato zelf, naomelek in eint vaan zien latere werke: Parmedies. Hei-in merk Plato op tot 't contradicties gief in zien vief theses vaan Eidos.
Um de zelfkritiek vaan Plato te verstoon, mót me ziech drei manslui veurstèlle (Sjef, Jacques en Louis) en opnui de vief thesis vaan de Eidos (in dit geval de Eidos vaan de Maan, um te begriepe boerum Sjef, Jacques en Louis alledrei manslui zien en dus de Eidos vaan de Maan participere) bekieke en dit es oetgaanspunt gebruke veur 't perbleem vaan de Theorie vaan Vörm: 1. Wienie versjèllende dinger maan zien, is dit umtot 't de Eidos vaan de Maan participeert of immiteert. 2. Gein Eidos participeert of immiteert häörzelf 3. De Eidos vaan de Maan is Maan, de Eidos vaan de Maan is niks aanders es de Maan 4. Niks aanders es de Eidos vaan de Maan is de riechtege Maan 5. 'n Eidos besteit neet in ruimte en tied, ze is oonveranderbaar en neet ziechbaar mèt eus zintuige
't Perbleem gief 't ziech veural bij de ierste drei thesis, dewijl die zjus 't belaankrieks lieke te zien. Dus 't gief (1) 'n Eidos vaan de Maan, en (3) dees Eidos vaan de Maan is niks aanders es de Maan. Meh de collectie vaan de Eidos vaan de Maan en Sjef, Jacques en Louis (die alledrei deil oetmake vaan de Eidos vaan de Maan) make tot 't nui dinger gief die deil oetmake vaan de Maan. Dit is evels oonmeugelek volges thesis (2). Dus mót 't 'n nui Eidos (1) geve en (3) dees Eidos is niks aanders es häörzelf. Meh de collectie vaan de nui Eidos, de aw Eidos en Sjef, Jacques en Louis make tot 't nui dinger gief die deil oetmake vaan de Maan. Dit is evels oonmeugelek volges thesis (2). Dös mót 't 'n nui Eidos (1) geve en (3) dees Eidos is niks aanders es häörzelf. Meh de collectie vaan de nui Eidos, de awwer Eidos, de aajdste Eidos en Sjef, Jacques en Louis make tot 't nui dinger gief die deil oetmake vaan de Maan. Dit is evels oonmeugelek volges thesis (2). V'r mótte dös weer 'n nui Eidos bedinke. Oondertösse zitte v'r al op de veerde Eidos en 't zal noets indige, dewijl 't gans idee vaan de Theorie vaan Vörm zjus is tot 't veur alles 'n apaart (en veural INKEL) Eidos gief, dat gaans tege dees nui redenatie ingeit, boe-in 'n Eidos altied weer zörg veur 'n nui Eidos, en die weer veur 'n nui, etcetera. 't Perbleem vaan de Theorie vaan Vörm is daorum dus dat vaan de circulatie.
De twiefel die Aristoteles had in de Eidos begint bij de vörmcontradictie die hei bove is besjreve, en gelof tot me in de wereld um ziech heer mót observere um de essentie vaan dinger in te zeen. In zie bekinste book, Metaphysica, sjrief heer tot Sokrates nog gelof in 't belang vaan ethische kwesties, neet de wereld vaan natuur in zien gehiel. Sokrates zoch nao de essentie vaan moraal akties en waor daomèt d'n ierste dee ziech concentreerde op definiëere. Plato heelt vas aon ziene lieraar meh leet ziech ouch beïnvlooje door Cratycus en de heraclitische doctrines: zintuigeleke dinger zien ummertouw in 'ne staot vaan beweging, daorum kin 't gein objek vaan kennis zien. Door dees twie invlooje, Socrates en Cratycus, te gebruuke, mós heer wel bis de Theorie vaan Vörm komme. Dinger höbbe volges Plato hun bestande te daanke umtot participeert aon de Vörmtheorie. Evels, sjrijf Aristoteles, wat me meint mèt "participere" blijf duuster. Wat noe, heet Aristoteles ziech mótte aofvraoge. Aongezeen heer de Theorie vaan Vörm oet de vènster heet gegoeid, mót heer ziech obbenuits bezeg hawwe mèt twie basieke filosofische kwesties: Wie zuut de wereld d'r oet? en Wie krijg me kennis vaan die wereld?. Veur de ierste vraog hilt Aristoteles ziech bezeg mèt de logica en creeërt de Causa Finalis, e bekind concep vaan de metaphysica. Dinger höbbe veer oerzake (causa), stèlt Aristoteles: Me heet de neigig de lètse twie oerzake te vergate, wienie me inkel loert nao puur de vörm zelf. Me zaw kinne zègke, tot dinger inkel vörm en materie zien, evels sjöp de causa finalis zeen wat de basis is vaan boerum de wereld alles dynamisch aonpak. De definitieve realisatie en actualisatie is veroerzaak door de vörm es telos, 't doel. Basis vaan Aristoteles' teologische basis is tot materie potentie is en vörm act. Um de twiede vraog te beantwoorde mót me weite tot Aristoteles gelof tot 't essentie goof in de dinger zelf (integedeil bis de platonische filosofie dus) en tot die essenties kinne weure oontdek door 't abstrak dinke. Oonder 't studere mót me evels wel in gedachte hawwe tot zie allein bestaon in de tiejleke dinger.
Noe lieket esof Plato en Aristoteles totaal tegeneuver mekaar staon. Dit is evels neet woer; ze centraolisierde beije de idee vaan Necessiteit (Noedzakelekheid/Behoefte) en Universaliteit. Dees necessiteit kaom bij hun es volg nao veure; Aristoteles zach tot veur theoretische filosofie kennis nudeg is en tot 't bèste gelök te vinde is in de contemplative faculteit; Plato zach tot kennis nudeg is um de puregheid vaan de ziel te höbbe. 'n Belaangriek subjek vaan Aristoteles, dat veur e groet gedeilte de filosofie vaan Sokrates, Plato en Aristoteles beend, is de epistomologie (Theorie vaan Kennis). In de epistomologie staon drei vraoge centraol: Xenophanes stèlde al vreug tot me niks weit vaan de gode en Heraclitus kaom mèt e primair elemènt: vuur. Heimèt riechte heer ziech op 't ieweg gevech en einheid vaan de opposities die de cosmos ordere. De Sophiste gónge weer trök nao de basis: Me kin niks zeker weite. Kennis is subjektief en relatief. Heimèt kómme v'r bij de tegestèlling vaan wat Sokratische, Platonische en Aristolesische filosofie beend: 't Gief wel 'n wirkeleke kennis, filosofe mótte die evels nog vinde. Plato zooch wel in tot dinger dèks relatief zien: zoe is get veur d'n eine kaajd en veur d'n aander zjus werm, d'n eine nömp get slech, d'n aandere weer good. Toch mót neet vergete weer, zoe stèlt Plato, tot lui gere doen esof ze dinger weite. 't Gief evels veurbeelde vaan good en slech boe ederein 't mèt eins is. Heer nömde wirkeleke kènnis daorum a priori: vaan veur de ervieringe. Kennis is e misjmasj vaan woerheid en geluif en de woere kennis mót gevoonde weure vaan veur tot me gebore is, oet de aander wereld dus (de Eidos). Aristoteles góng hei gedeiltelek tegen-in. Heer geluifde tot me 't gooj kós vinde door 'n abstrak proces vaan concrete gebäörtenisse. Daorum tot heer stèlt tot me 't mót vinde in eus eige wereld. Heimèt zaw me Aristoteles d'n iersten empiris kinne neume. Aristoteles gief dös gein nui defenitie aon kennis meh zuut dees es e resultaat vaan humane nuisjieregheid: perceptie en rappelering zörge veur ervaring.
Wie ierder gezach gelof Aristoteles tot dinger veer oerzake kinne höbbe (de Causa Finalis), dao-aon voogde heer later touw tot dinger ouch op veer versjillende menere kinne verandere. Dit zien de kommende punte: Heimèt boude Aristoteles get op wat bis de late 18e iew es de basis vaan de weitesjap zaw weure gezeen: de metaphysica. Evels zörgde de metaphysica veur nuie vraoge die me väöl päörder es ethisch kin zien. Belaangriekste vraog is: Es alles 'n oerzaak heet, en alles ziech op 'ne bepaolde meneer beweeg, wat heet 'ne mins daan nog te zègke euver ziechzelf? Dit vraogstök begos ziech pas ech bis e groet perbleem te betaome wie Europa ziech góng bekiere bis christendóm. In de christeleke cultuur weurt naomelek hiel väöl naodrök gelach op de vrij wèl en ummertouw mie filosofische gesjrifte die bove water komme drieve, leke vraogteikes te zètte achter dit idee, neet te min de Biebel zelf.
SPD
thumb|Logo SPD De Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) is de aodste politieke partie van Dütsjland; ee van höar vuurgengsters woeëd ópgerich in 1863, mar d'r hudige naam hat zie seër 1891. Joarelank woar zie i ledetal (438.000 in 2017) de groeëtste partie van 't lank. Woarsjienlig is zie óch de groeëtste sociaaldemocratische partie óp g'n welt.
In 1918 woeëd vuur 't ieësj 'ne sociaaldemocraat regeringsleider van Dütsjland. Tussje 1933 en 1945 woar de partie verboane. Tussje 1969 en 1982 en tussje 1998 en 2005 woar d'r bóndskanseleer 'ne sociaaldemocraat.
Väöl bekinde Duutsje politici waore SPD-leje, wie de Aokenaer Martin Schulz, de veurmalege boondskanseleer Gerhard Schröder en d'n allewiele president van Dütsjland, Frank-Walter Steinmeier.
Nerotere
Nerotere (Nederlands: Neeroeteren) is e dörp in het Noeërd-Oeëste van de Belzje prëvincie Limburg det óppe grens van het Kempës Plateau en het Maasland ligk. Nerotere waas 'n zelfstandige gemeintj viēr et in 1977 met Opotere bi-j Mezeik is ingedeiltj. Nerotere is verneumd noa de Oter of Bosbiēk, 'n biēk die doeër alle drie de Mezeikse deilgemeinte leip.
Doeër Nerotere stroumt ouch de Zuud-Willemsvaert. Het centrum, Voeërshoeëve en de Hei ligke ten wèste vanne knaal en Berg-Waterloeës ten oeëste.
Toponymie
Nerotere kump viēr de ieërste kieër gesjraeve viēr in 952 als Uotra en in 1202 als Utere. De haemkundige kring van het dörp, Wotra, verwi-jst er ouch noa. Pas vanaaf de 14de iēw kump 'Neer-' veur in de noam.
Gesjiedenis
De strieëk rontelom Nerotere waert al langk bewoeëndj; dao zeen de talrieke vondste oeët het Neolithicum bewi-js van. In de teende iēw hiērde Nerotere bi-j de Abdi-j van Thorn. Het Vorstendom Thorn sting in voogdsjap ónger het Graafsjap Loeën en vanaaf 1366 het Prinsbisdóm Luuk. Tussen de abdis van Thorn en de prins-bisjop van Luuk woare der dêk conflicte iēver de rechte.
Bezeenswaerdig
In de ouw dorpskern steit de mergele Sint Lambertuskèrk oet de 15e en 16e iēw aanne Oter, in Maasgotiek. De tore is van bakstein op 'n helsteine basis mèt óppe hook helsjteine verseringe. Hae is geboewdj in 1711-1721 óppe ploats van 'ne awwe Romaanse tore, dae in 1708 inein is gestortj.
In 't dörp is nog 'n aantal aw hoezer en boerderieje bewaerdj.
Saint-Germainmont
Saint-Germainmont ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Rethel, in 't zuudweste van de Franse Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 821 luuj op 'n oppervlaak van 15,69 veerkante kilometer en daomèt goof 't 52,33 luuj de veerkante kilometer. vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,6% de jaor.
In 't nuujs - Belsj Limburg
2020
Door Ellen, d'n derde wintersjtörm in korten tied, waere diverse vastelaovendsoptochte aafgelas of oetgesjtèld.
2019
Vaajer en zoon Appeltans, Hoeiseltse kamerverhuurders in Leuve, waere aangehawwe op verdènking van 't verhure van ónbewoenbaar kamers.
In e toekómstig asielzeukerscentrum in Groeëte-Spaan weurt brandj gesjtich.
De Lommelse ex-sjepe Anick Berghmans weurt tot zès maondj gevangenis en zeve jaor óntzègking van häör börgerrechte óm de plófkraak boe ze in 2018 bie betrokke waor.
De UHasselt óntsjleit professer Lode Vereeck (ikkenomie en beleidsmanagement) óm óngepas gedraag.
In gelaekde documènte van de NATO bliek veur 't iers mit zaekerheid det 't atoombomme gief op de basis van Kleine-Briegel, Volkel (NB) en nog diverse anger Europese bases.
'nen Oto veurt in op 'ne kaffee in Kotsoeve, mit vief doeje tot gevolg. Ónger hun is STVV-sjpaeler Mo Nitcheu.
Hiphopfestival Vestiville in Lommel weurt op 't alderlèste memènt aafgeblaoze nao 'groete probleme mit de infrasjtructuur'.
In Bilze weurt opnuuj gesjtump veur de gemeinteraod naodet de verkezinge van oktober veurig jaor óngeljig zeen verklaord. Vlaams Belang is de groete winner.
In Eksel zeen drie doeje gevalle in e drugslab. De sjlachoffers zeen aafkómstig oet Eindhove en Valkeswaerd.
Op 't Belsj vèntj veur 't iers saer 1977 'n groetsjaolige gemeintelike herindeiling plaatsj. In Limburg versjiene de fusiegemeintes Audsberge (oet Miëve-Roj en Glabbek) en Pelt (oet Neerpelt en Pelt).
2018
In Nederlandj zeen vief verdachte opgepak tiedes 'n groete Europees gecoördineerde aksie taege de 'Ndrangheta, 'ne mechtige maffia-clan oet 't Zuud-Itteljaense Calabrië. Ouch in Tegele, Zitterd, Mechele, Gènk en Laoneke zeen invalle gewaes.
'ne Verdachte veur vief versjillende brandjsjtichtinge in Alleke weurt gepak.
In Ieële kump 'n vroumes óm 't laeve bie 'nen heftigen brandj.
Jos B., de verdachte van de maord op Nicky Verstappen, weurt in Sjpanje opgepak.
Op 't Albertkanaal in Laoneke is 'ne jetskieër oet Zittert doejelik veróngelök.
De Lommelse sjepe Anick Berghmans weurt in verdènking gesjtèld van benjvörming en deefstal mit braak. Zie en häöre vrundj zouwe betrokke zeen bie plofkrake.
Langs d'n A2 (E314) ter huuegde van Heuze-Zolder weurt 'nen doeje man gevónje. De man is aafkómstig oet Hôtele-Helichtre.
In Miëve kump e maedje óm 't laeve bie e zjwaor óngeval.
In Nerotere is 'ne wouf doedgereje.
Renaud Hardy weurt veroerdeild tot laeveslang gevangenis óm twie lösmaorde, twie poginge tot maord en verkrachting mit foltering.
De pelitie deit invel in versjillende Limbörgse clubhoezer en woenhoezer van de Hells Angels. Ónger mie nazi-attribute en hiel väöl waopes waere in besjlaag genómme.
In Sjtokrooie (gemeinte Hasselt) sjtort e vleegmesjiensje neer. De twie inzittende kómme óm 't laeve.
Bie 'ne westersjtörm wejt in Roj 't daak van 'n sjaol aaf.
Bie Bóggetj is 'ne wouf gezeen; 't is d'n ierste dae zich in 100 jaor in Vlaondere vertuint.
De grens tösse Nederland en 't Belsj weurt gecorrigeerd t'r huugde vaan Èèsjde en Ternejje. Door kanalisering leep de aw grens neet mie euveral door de Maos.
2017
In Hasselt brenje twie aw loodse van Philips oet.
In de melgergrotte bie Kan vluug hóngerd kubeke maeter hui en sjtru in de brandj. 't Oetbrenje doert mierder daag en zörg veur groete roukeuverlas.
Op d'n A2 (E314) ter hoegte van Leume kump ein persoen óm 't laeve bie e óngeluk. Twie luuj raakde gewóndj.
2016
Hilde Claes trejt aaf en börgemeister van Hasselt, nao haevige kritiek oet häör partie op meugelike belangeversjtrèngeling. Nadya Vananroye volg häör op.
De gemeintes Miëve-Roj en Glabbek kunjige fusieplanne aan. Dees fusie zouw op 1 jannewarie 2019 zie besjlaag mótte kriege.
2015
In Zietendaol vèntj me 'nen dump van 500 liter ammoniak en 70 à 80 liter zawtzoer. Me dènk dat 't óm illegaal gesjtort xtc-aafval geit.
Op 'n boerderie in Mieëve weurt rènjertaering óntdèk.
Steve Stevaert verdrink zich in 't Albertkenaal naodat hae in opsjpraak is geraak daor 'n verkrachtingszaak.
2014
't Fordfebrik in Gènk geit toe.
Radiomaeker Jos Ghysen sjtörf op 88-jäörige laeftied.
In Haëmet sjtop veur 't iers in 57 jaor weer 'nen trein.
De Mestreechse gemeinteraod käört d'n aonlègk vaan d'n tram Vlaondere-Mestreech good.
2013
Óp 'n brök bie Rimmezjdel (Voere) óntsjpaoërt inne geujertrein mit auto's. Gewónde valle neet, meh de sjao is enorm.
In Groeëte-Briegel, gemeinte Peer, kump 'ne jóng óm naodat hae bie óngelök in e sjop daor 'nen tractor weurt euverraeje.
De sjtad Hasselt geit per 1 mei nao zèstien jaor 't gratis bösverveur aafsjaffe.
'n Klein mierderheid van de arbeiers in 't Fordfebrik in Gènk besjlut óm weer aan 't werk te gaon. Väöl luuj zeen nog ummer taege oet weuj óm de aansjtaonde sjleting. Ómdat bie de toelieveringsbedrieve de mierderheid taege is, vilt de hervatting sjnel sjtil en kump 't de volgende daag tot óngerling agressie.
2012
Ford maak bekèndj dat 't zie febrik in Gènk in 2014 zal toedoon. Dit beteikent óntsjlaag veur 4.300 arbeiers.
'ne Camion riejt in Diepenbik twie jónge van 7 en 10 aan.
Bie 'n óngelök op de Sezoensrally in Bóggetj valle twie doeje.
Ex-radiopresentator Jos Ghyssen weurt in Reyers Laat devan besjöljig in zienen tied bij Ómroop Limburg jaorelank vrouwluuj seksueel te höbbe misbroek.
In Gènk riejt 'nen auto 'n gróp van veer fietsers aan. Hiebie vilt einen doeje, de drie angere rake zjwaor gewóndj.
STVV degradeert nao de Twiede Klas.
Bie Briegde (gemeinte Laoneke) weurt kort nao middernach de aw brök euver 't Albertkenaal opgeblaoze. Dit deit me óm 't kenaal te kènne verbreie; veur 'tzelfde doel had me ieder al brögke bie Kan en Vroenhove doon sjpringe.
Dokters aan de Universiteit van Hasselt make bekèndj dat ze, veur 't iers op de waereld, 'nen titanium-kunskaok gemaak door 'nen 3D-printer höbbe geïmplanteerd.
Paoter Phil Bosmans van Roj (Gruitrode), dae de Bóndj zónger Naam bekèndj maakde mit zien typerende optimistische oetsjpraoke, sjtörf op 89-jäörige laeftied.
2011
Tom Hompes, de vrundj van 't saer 'n jaor vermis Elke Wevers, weurt opgebrach.
Steve Stevaert nump óntsjlaag oet alle opebaar posities die hae haet.
Ronald Janssen, sjöljig bevónge aan maord, verkrachting, vrieheidsberuiving en foltering, weurt daor d'n tribbenaal in Tóngere tot laeveslang gevangenis en tien jaor tbs veroerdeild.
In 't perces-Janssen verklaort de jury Ronald Janssen sjöljig aan alle aanklachte die häöm te las waere gelag - dit zeen drie maorde, verkrachting, vrieheidsberuiving en foltering.
't VRT-program Panorama brèngk 'n ómvankrieke cultuur van cliëntalisme bie de Hesselse polies aan 't leech. Ouch 't hanjele van börgemeister Hilde Claes weurt aafgekäörd.
In Tóngere begèntj 't perces taege Ronald Janssen, dae van drie maorde op jónkvolwassene weurt verdach.
Op 'n bös in Diepenbik vilt 'ne passageer 'ne controleur aan mit e sjtroumsjtoetwaope.
De commerciële tv-zenjer 2BE geit 'n Vlaomse versie van 't Nederlands amusemèntsprogram Oh Oh Cherso make mit ach Limburgers. Oetènjelik zal 't program neet waere oetgezónje.
Pukkelpop, e popfestival bij Hasselt, weurt gestop naotot, wie oetindelek vasgestèld, veer doeje zien gevalle es gevolg vaan e zwoer oonweer.
De Bilzer politica Erika Thijs sjtörf op 51-jäörige laeftied aan kanker.
't Gouvernemènt sjtilt veur alle bósse in de provincie code 'roed roed' in, wat ze tot verboje gebeed veur bezeukers maak. Dit óm bósbrenj te veurkómme.
In Mechele waere drie leje van de motorbenj Outlaws vermaord, hun lieke waere bie Aësde gevónge.
In Lommel weurt 'n 23-jäörige vrouw van Bulgaarse aafkóms vermaord.
'ne Man zaet in zien jäög te zeen misbroek door zösters in Sint-Vincentiusinternaat in Zelem (Haole). De volgenden dag kómme mie verhaole euver missjtenj (neet allein seksueel) nao boete.
2010
In Lutselus, e kèrkdörpke in de gemeint Djoppenbeek, vilt 'n kirk compleet in. Ómdat de nachmès al gedaon is, raak geine gewóndj.
'ne 50-jäörige man oet Sintruin sjniejt 'n 54-jäörige vrouw oet Lande (Braobantj) de keel aaf.
In Leume weurt 't nuuj knouppunt geëupend. 't Klieblaad is vervange door 'n aantal fly-overs. Dit mót de files besjtrieje en 't verkier veiliger make.
Els Clottermans weurt tot 30 jaor gevangenis veroerdeild.
Els Clottermans weurt door de jury sjöljig bevónje op de zoegenaamde 'parachutemaord'.
Kim Geybels kunjig aan te procedere taege de N-VA, die häör zouw höbbe gedwónge häör senaatszaetel op te gaeve.
D'n tribbenaal in Hasselt veroerdeilt 'ne pap en grampaer oet Beringe tot neuge maond gevangenis óm 't oetveure van exorcisme op 'ne geisteskranke jóng.
In Tóngere begèntj 't perces taege Els Clottermans, verdach van de parachuutmaord.
D'r Zolderse preester-politicus Jef Ulburghs (Agalev) sjterft óp 88-jaorige laeftied.
Senatrice Kim Geybels (N-VA) oet Lumme nump óntsjlaag nao sjendale euver drugsgebroek en cliëntelisme.
Op Pukkelpop in Hasselt begeit de zenger van de band Où est le swimming Pool zelfmaord.
Op e chirokamp in Dilse-Stokkem vèntj obbenuujts e geval van etesvergiftiging plaats. Deeskier waere 85 kènjer oet Waregem (Wes-Vlaondere) krank.
Huub Broers (Voerbelange), d'r börgemeester va Voere, wert dör de N-VA gecoöpteerd es senator in 't Federaal Parlemaent.
't Indiaas maedje Amritpal Kaul oet Sintruin of Gingelom weurt door häöre pap in oet iervraak ómgebrach.
Bie e femiliedrama in Genk valle veer doeje: 'ne man en 'n vrouw en häör twie kènjer.
Twie jónges euvervalle 'ne supermerret in Munsterbilze. D'n dag dao-op waere ze vriegelaote óm te weinig plaats in de inrichting.
'ne Jóng oet Hôtele dae ziene Chiroleier haet naergehouwd weurt opgepak.
2009
Dör d'r lieëge watersjaand kan me in Maes huuj te voot de Maas översjtaeëke.
't Kuifje-avontuur 'Mannen op de maan' versjijnt in 't Hessels es 'Manne obbe maon'.
2008
Voere (dörp) en Moelinge zeunt zoedanig översjtroomd dat me d'r neet mie dör kan vare. Óp Ulvend liegke ömgewèjde beum óp d'r waeg en in Houtem (Valkeberg) vèlt door blikseminsjlaag de electriciteit oet bie 300 hoeshouwes.
De mieëtalige Voerense Laetitia Zeevaert is kandidaat vör Limburg bie de verkeezing va Miss Belgian Beauty.
Nao incidaente tiedens d'r gemèngderaod in Voere verlaote de Vlamsje raodslede, op börgemèèster Broers nao, d'r vergaderzaal. Es de vergadering wieërgezat wert, zal de Franstalige minderhèèd 't väörlaeze van de Universeel Verklaoring van de Rechte van d'r miensj en 't Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden hervatte.
't Limburgs is zoewal in Belsj, Nederland en Duutsjland vólges de UNESCO 'n bedreigde taal
Um eve euver haaf èlf 's aovends is in Vroenhove 't middelste deel van de brögk euver 't Albèrkenaal opgebloze. De ziekaante were vanaaf de kaant mèt krane afgebroke
Vogelhut
thumb|Ligging van de wièk Vogelhut (roeëd) in de stad Venlo (helroeëd). Vogelhut is ein wièk in de Limburgse stad Venlo. 't Leejt op de steilrand van de Maosterrasse en 't haet 4.500 inwoëners. Mier es de hèlf van de bewoëners van Vogelhut wuuent in sociale huurwuueninge en zoën 12 tót 15% haet neet-Westerse, allochtone aafkóms, waovan 'n aanzeenlik deil Marrokane en Turke. Ouk 't gemiddelde inkoëme is lieëger es in de res van Venlo. In 2005 haet de gemiddelde inwoëner van Vogelhut 'n inkoëme van €11.200, taenge €12.000 det gemiddeld is veur de gemeinte. Umdet 't aantal allochtone touwnaemt, kin dit negatieve gevólge höbbe veur de laefbaarheid en veiligheid in de buurt. Um die reie haet de gemeinte 't wièkcentrum heróntwikkeld en ein nuuj park aangeleg.