cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ambly-Fleury
thumb|left|De kèrk van Ambly-Fleury en häör vriethof
Ambly-Fleury ies 'n commune (gemeinte) en klein dörpke in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t Groat Oaste), in Noordoas-Frankriek. In 2017 haw de plaatsj in de Ardenne 134 inweunersj. Ze ies 5,88 km2 groat. Dao woonde dus zoan 23 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Rethel, wat waer deil oetmaak van 't gelieknameg arrondissemint. Wier liegk 't op 'n huègte van 78 meter.
In 't gehöch weurt van oarsjpronk Champenois gekald, wie in bienao de ganse Franse Ardenne dat 't geval ies.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Embraer
thumb|right|'n EMB-195 in deens bij [[Azul Linhas Aéreas Brasileiras]] Embraer, aofgeleid vaan Empresa Brasileira de Aeronáutica, is 'n Braziliaanze vleegmachienbouwer, opgeriech in 1969. Lange tied woort wieneg geproduceerd, 't bedrief kaom pas vaanaof 2 januari 1970 ech vaan de groond. In 1971 begós de fabricaasj vaan 'n zweefvleegmachien, de EMB400 Urupema. Dit woor de ierste vleegmachien wat op de eige fabricaasjfaciliteite vaan Embraer woort gebouwd.
Op 9 augustus 1972 maak de EMB110 Bandeirante zien ierste vlöch. 't Is 'n klein touwstèl mèt twie turbopropmotore veur regionaal gebruuk, en woort ein vaan de efficiëntste touwstèlle op de merret. De ierste lievering voont plaots in 1973 aon de Braziliaanse Lochmach. Pas in 1978 woort 't touwstèl veur de ierste kier gelieverd aon 'n commerciële lochvaartmaotsjappij, 't Franse Air Littoral. In 1974 kump 'n samewèrking mèt Piper, boebij Embraer inkel touwstèlle vaan Piper maag bouwe. Op oktober 1976 vint de ierste vlöch vaan de Embraer 121 Xingú plaots. Dit is 't ierste gemotoriseerde vleegmachien wat door Embraer zelf woort oontworpe. 't Is 'n compac en efficiënt touwstèl oontworpe veur zakeverveur.
Vaerdevaas
Vaerdevaas is ein in deile vanne Limburge väöl gebruuk woord veur wörmkes die biej ’t vösje es aos gebruuk waere.
Embraer
In de jaore tachteg woort ouch 'n militair touwstèl oontworpe, dewijl de EMB145 veur 't iers woort oontworpe. De oondertösse verawwerde EMB120 woort daan ouch veurgestèld, gebouwd en gelieverd. In 1990 heet Embraer financiële probleme, boebij 4000 vaan de 13900 personeelslede weure oontslage. In 1994 woort de EMB145 veur d'n twiede kier gelanceerd, dees kier mèt motore aon de start gemonteerd. Op 't ind vaan 'tzelfde jaor woort Embraer geprivatiseerd. In 1995 verandert de fiemele positie vaan Embraer es de Embraer 145 veur 't iers vluig mèt gooj rizzeltaote. 't Is 'n zuineg vleegmachien wat noe, nao de ierste lievering aon Continental Airlines in 1999, euveral op de wereld te zien is.
Vaerdevaas
In ’t woord zit ’t Frans woord ver, dat wörm beteikent. In Belsj en Midde-Limburg wirt ouch ’t woord vaerevoot gebruuk.
Embraer
In augustus 1999 bringk Embraer de EMB170/175/190/195 oet. Dees nui touwstèlle höbbe 'n capaciteit vaan 70 tot 114 steul en 'n vleegbereik vaan naoventrint 3600 km. Dit type völt 't gaat op tösse de regionale jets en de Airbus A318.
Dansgarde de Waterladies
thumb|[[Dansgarde de Waterladies]] Dansgarde de Waterladies is de dansgarde van carnavalsvereniging de Waterratte Ool. Dees garde besjtuitj vanaaf 't carnavalsseizoen 2006-2007. Dees dansgarde traintj 't hele jaor door, vanaaf de paose weurtj eder jaor gesjtardj mit de ontwikkeling van eine nuje dans. De nuje dans weurtj veur 't eers aan 't publiek geteundj biej de äöpening van 't carnavalsseizoen.
Gesjiedenis
Dansgarde de Waterladies is in 2006 gesjtardj mit 6 meide, en is daonao langzaam gegreujdj, in 2007 zeen d'r 11 meide in'ne laeftiedscategorie tösse 7 en 13 jaor actief lid. Veur 't seizoen van 2009 - 2010 is de groep opgesjplits in ein klein garde veur de jeugprins en ein grote garde veur de grote prins. In totaal zeen d'r in det seizoen 16 meide in'ne laeftiedscategorie tösse 7 en 15 jaor actief lid. 't Jaor daonao, seizoen 2010 - 2011 ginge de grote meide ein sjtap verder en höbbe gardedans gecombineerdj mit showdans en höbbe ouch eine nuje naam bedach Showdansgarde n-JOY!, wobiej n-JOY! zoväöl wiltj zegke es geneet van os den genete veer d'r van om veur uch op te traeje.....'t Eerste seizoen van dees nuuj groep höbbe ze gedans op meziek van Michael Jackson. Veur 't seizoen 2011 - 2012 zeen d'r inmiddels 17 meide verdeild euver de twee groepe lid van dees bleujendje Oolse vereniging.
Thanh Hoa
Thanh Hoa is 'n stad in Viëtnam, in 't uterste zuie vaan de gelieknaomege staot. 't Is de groetste stad in Thanh Hoa, mèt 393.294 inwoeners. Ouch is de stad e veuraonstaond cultureel, ikkenomisch en polletiek centrum. Thanh Hoa ligk 137 kilometer ten zuud vaan Hanoien 1600 kilometer ten zuie vaan Ho Chi Minhstad. Thanh Hoa is oonder verdeild in 14 börge (phường). Lochhave Sao Vang (IATA:VV01) is ein van de groeter vleegvelde in Thanh Hoa. De lóchhave ligk 45 kilometer ten west vaan Thanh Hoa.
Nationaol Lusailstadion
't Nationaol Lusailstadion (Arabisch ملعب لوسيل الدولي malʿabu lūsayli d-duwalī, officieel Ingels Lusail Iconic Stadium) is e voetbalstadion in Lusail, 'n veurstad in aonbouw bij de Qatarese hoofstad Doha. 't Stadion woort tösse 2017 en 2021 gebouwd veur 't WK voetbal in dat land. 't Beujt plaots aon zoeget 80.000 lui.
Me wèlt 't stadion veur tien matche goon gebruke, boe-oonder de finaole op 18 december. Nao 't WK weurt 't Lusaolstadion aofgebouwd tot 40.000 plaotse; e deil vaan de vrijgekoume ruimte krijg 'n nui bestumming.
Rollag
thumb|De ligking van Rollag in de pervincie Buskerud. Rollag is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Buskerud in Nórwaeg. De gemeinte had 1.414 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 449,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3,1. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 0632.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Kynodontas
Kynódontas of Κυνόδοντας (Limbörgs: Hoondetand, gengbaore titel in Europese cinema: Dogtooth) is 'ne Grieksen dramafilm vaan de filmrezjiseur Giorgos Lanthimos, oet 2009. De film is veurnaomelek Nuigrieks gesproke. Ouch gief 't Ingels. De groetste rolle weure gespäöld door de aktäörs Anna Kalaitzidou, Aggeliki Papoulia en Hristos Passalis.
Verhaol
'ne Pap, mam en drei kinder leve in 'n hoes aon de rand vaan 'n stad. 't Hoes weurt umreenk door e groet hèk en de keender höbbe 't hoes nog gaar neet verlaote in hun leve. Ze weure gesjaold, opgevooj en vermaak door de awwers zoewie dees dat wille, zoonder invlooj vaan boeteaof. De einegste persoen dee weurt tougelaote us Christina, 'n beweekster vaan vaojers bedrief. Vaojer organiseert häör bezeukskes um de seksuele drèfte vaan de opgreuiende zoon op te wèkke. De gaans femilie is gek op häör, veural de aajdste dochter. Op 'nen daag gief Christina häör 'ne kopband cadeau. Ze verlangt daoveur evels wel get trök.
Dubai (stad)
thumb|Horizont vaan Dubai vaanaof de ziekant nao de weuste gezeen. 't Hoeg, spits touwloupend gebouw rechs is de Burj Khalifah. Dubai (Arabisch: دبي‎ dubayy, mèt 't accent op de lèste syllaab) is 'n stad in de Vereinegde Arabische Emiraote. 't Is de hoofstad vaan 't gelieknaomeg emiraot en mèt zoeget 3,4 mieljoen inwoeners de groetste stad vaan 't land. Same mèt Sharjah en Ajman vörmp 't ein agglomeratie vaan bekaans zès mieljoen lui.
Dubai oontwikkelde ziech al in de koloniaolen tied tot 'n belaankrieke handelsstad; 'n oontwikkeling die nao de oonaofhenkelekheid hendeg snel is gegaange. 't Emiraot heet wel olie aongeboord, meh de groetste bron vaan inkomste höbbe ummer in d'n deenstesector gelege. Sinds 't ind vaan d'n twintegsten iew is Dubai veural sterk op vasgoodgebeed: de touwnummende riekdom en 't greujend aontal lui maakde tot de stad in korten tied vol woort gebouwd mèt wolkekretsers. Heioonder is ouch de Burj Khalifah, 't hoegste gebouw op de wereld. In de stad woene väöl extreem rieke expats, zoewie groete gróppe gojekoupe arbeiers (dèks oet Zuid-Azië). De arsjitectuur trèk allewijl ouch väöl toeriste nao de stad, al blieve de minserechtesituatie en de streng islamitische regele veur väöl westerse lui e probleem.
Brögk
'n Brögk kin zien:
Europese Voukspartie
De EVP vörmp daonaeve de groatse fractie binne 't allewiel Europees Parlemint. Zie ies dat al sinds 2004 en haet sindsdeen edere President van de Europees Kemissie nao veure maoge sjuve. Ouch d'n allewiele President, Ursula von der Leyen, ies van de Europese Voukspartie. De allewiele Von der Leyen-Kemissie ies 'n coalitie van de EVP same mit de sociaaldemocratische S&D, de liberale Renew Europe en 'n inkele nationaal partie (de Poolse Eurosceptische partie PiS).
Twiè vleugels binne de EVP: conservatief-religieus en sociaal-christelik
Wie de liberale Renew Europe, haet de Europese Voukspartie van oudsher te make mit 'n interne sjplitsing. Aan de eine kant geuf 't nao 't centrum-neigende partieë die ope zin nao progressieve ideeë wie homohuwelikke en abortus (zoawie de CDA, de CDU, de CD&V, de CDH en Franse Les Républicains). Aan de anger kant geuf 't religieuzere partieë die miè neige nao conservatievere familie-ideale (zoawie de CU, de CSU en de Hongaarse Fidesz). Daonaeve geuf 't ouch 'n belangriek middeveld, wie 't Pools Platforma Obywatelska (Börgerplatform).
Organisatie
Sjtrik genomme ies de EVP-fractie get angesj es de partie. De fractie sjtömp euver besjlissinge in 't Europees Parlemint. Neet alle nationaal partieë die bie de fractie zitte, huère ouch bij de partie. Op dit momint geuf 't meh ein partie binne de EVP-fractie die boete 't Parlemint um ziech neet presenteert es deil van de EVP-partie: de Hongaarse partie Fidesz. In de media en de alledaagse EU-politiek weure de twiè terme ivvels dooreintgegooid. Mit de EVP weurt dus bekans altied nao zoawaal de fractie es de partie geriffereert.
D'n allewiele partieveurzitter van de EVP ies Donald Tusk. Hae waor ièrder ouch partieleier van de Poolse nationaal partie Platforma Obywatelska (Börgerplatform), premier van Pole en veur vief jaor Veurzitter van d'n Europese Raad.
In 't Europees Parlemint ies de EVP-fractieleier Manfred Weber, dae - ondanks zien zege in de Europese verkezinge van 2019 - neet President van de Europees Kemissie woort, wiel dat geweunlik waal gebeurt mit de fractieleier van de groatse EU-partie. Dit kaom umdat de Europese Raod (de raod van nationale leiersj van de lidsjtate) dit tegeheelt. In plaats daovan woort zien partiegenote Ursula von der Leyen president. Ouch zie ies lid van de EVP, woadoor de partie toch nog deils häöre zin kreeg nao de verkezingszege.
Christendemocratische veurgengersj van de EVP
In 1965 verlete de Franse de partie, woanao me kans zoog um de partie waer häör christelikke karakter expliciet te toane. Veurtaan heesj ze de Europese Unie van Christendemocrate (EUCD).
EVP: aafsjtand numme van christelik karakter
In 1976 kreeg de partie häöre allewiele naam: de Europese Voukspartie (EVP). Opnuuj haw dit te make mit de Franse. Dizze kièr umdat de rechse partie Les Républicains d'r bie komme.
In al die jaore waor de EVP de groatse fractie binne 't Europees Parlemint gebleve. Pas in de Europese parlemintsverkezinge van 1979 waor dat nimmie zoa. Die ièr ging noe nao de sociaaldemocratische S&D. Wie de Europese Gemeinsjap transformeerde tot Europese Unie in 1992 waore väöl centrumrechse partieë in Europa lang neet miè christendemocratisch (al bleef dat in Nederland, Belsj en Duutsjland veur 'n groat gedeilte waal 't geval). Dat zörgde d'r veur dat väöl EVP'ers sjrik hawwe dat ze aan de zielijn van de Europese integratie terech zawwe komme. De groatse partie in 't Parlemint haw jummersj waal 't initiatiefrech um eder vief jaor 'n nuuj coalitie te sjmeje um 'n Europees Kemissie (de zoagenaamde "regering" van de EU) te vörme. Um te veurkomme dat de sociaaldemocrate te väöl mach zawwe kriege in 't vörme van de Kemissie koos de EVP d'r veur um neet allein in naam aafsjtand te numme van 't christendom mer ouch in häör program veurtaan allein nog meh in algemeiner weurd te sjpreke (wie "religieuze wortele van Europa" en "humanistische tradities verdeidege"). Veurtaan waor de EVP allein nog meh centrumrechs, gemateg-conservatief en opelik pro-Europees. In de praktiek bleef 't christelik gedechtegood ivvels 'n sjterke invlooj höbbe op de EVP, umdat tot d'n daag van vandaag de meiste nationaal partieë achter de EVP ziech christendemocratisch neume.
De officieel aafkièr van christendemocratie wirkde ivvels waal veur greui van de partie: Néa Dimokratía (Griekeland) en Partido Popular (Sjpanje) komde d'r bie.
Intern botsing mit Eurosceptische conservatieve
In 't begin weigerde de Conservative Party (Vereineg Keuninkriek) en Det Konservative Folkeparti (Daenemarke) d'r bie te komme umdat de EVP te pro-EU waor in hun ouge. De Daene en Britte besjlote dus hun eige Europese partie op te boewe: de Europese Democrate (ED). Toch bleek de partie väöls te klein te zin nao de Europese verkezinge van 1994 en druipte de Britte en Daene aaf en voogde ze ziech toe aan de EVP. Zie woorte daodoor opvallend pro-Europeser (veural de Daene) umdat ze eigelik gein anger (conservatief, Eurosceptisch) alternatief kooste prissentere. Toch bleve de Britse conservatieve mit ein bein oet de EVP: ze woorte deil van de fractie mer neet van de ongerliegkende partie (wat in pratiek beteikende dat ze mit bienao alles mitsjtumde mer neet 't programma officieel ongersjreve). De EVP greuide es partie én es fractie gesjtaag, veural naodat Forze Italia (van de veurmalege premier Silvino Berlusconi) de partie insjtapde. De ED es subgroep bleef ongertusje binne de EVP besjtoon (vergeliekbaar mit de Amerikaanse Tea Party binne de Republicans).
Allewaal de EVP daonao waer häör aw positie truukkroog es groatse EU-partie (en dat tot d'n daag van vandaag is gebleve), höbbe ze noats miè 'n mièrderheid kinne verkriege. Ze mooste dus groate coalitie vörme mit de sociaaldemocrate en soms mit de liberale (ALDE, later Renew Europe geneump).
Mit de 2009-verkezinge kaome de sjpanninge tusje de EVP-leie en de Europarlemintariërs van de ED-subgroep tot 'n ultieme botsing, wie de Tsjechische ODS en de Britse conservatieve tot 'n akkoord kaome en op 22 juni 2009 de Europese Conservatieve en Hervörmersj (European Conservatives and Reformers, ECR) opriechde. Mit de opriechting van de ECR, heelt de ED op te besjtoon. De EVP woort, aan de eine kant, aanzeenlek kleiner, mer, aan de angere kant, miè solide (väöl direkter pro-Europees en mit miè partiediscipline).
Krimpe deeg de EVP door de jaore haer waal mer ze bleef de groatse fractie binne 't Parlemint en ies dat nog ummer (sinds de litse Europese verkezinge van 2019).
Fidesz-sjandaal
Tot 2019 waor de EVP de einegste Europese partie die gans euvereinkom mit häör fractie in 't Europees Parlemint. Anger EU-partieë euverlappe dus mer gedeiltelik mit hun parlemintsfractie. Dat kump umdat 't väöl nationaal partieë geuf die 't toch zjuus te wiet vinge gaon um gans op te gaon in 'n pan-Europese partiediscipline boete 't Parlemint um.
In 2019 verloor de EVP ivvels dit privilége umdat 't onger druk van versjillende (veural Wes-Europese) politici, mer ouch onger hevige kritiek oet de media, ziech gedwonge voolt de Hongaarse regeringspartie Fidesz oet de EVP te zètte. Fidesz woort namelek waereldwied fel bekritiseerd veur 't aaftakele van de Rechsjtaat in Hongarieë. Fidesz besjloot ivvels deil te blieve van de EVP-fractie, tot ongenoege van de EVP-partie zelf die dao eigelik mer wieneg aon koes doon. Zjuus wie in nationaal parleminte, besjleet 'n partie zelf of zie in 'n fractie wil sjtappe; wat in de praktiek inhilt dat zoa'n partie in alles mitsjtump mit de groatere partie van die fractie
Op 3 mièrt 2021 maakde Fidesz bekind ouch oet de fractie vaan de EVP te sjtappe. Daes besjliessing van Fidesz waor nogal symbolisch, aangezeen de EVP zelf zjuus op 't punt sjtong um Fidesz oet de fractie te zètte.
De EVP in 't Europees Parlemint
De volgende nationaal partieë make deil oet van de EVP-fractie in 't Europees Parlemint (2019-2024). 187 van de 705 Parlemintszetels zin van de EVP. Daomit ies de EVP wietoet de groatse partie en fractie van de Europese Unie. Alle 27 EU-lidsjtate höbbe EVP-leje geleverd aan 't allewiel Parlemint. Ouch 't feit dat de EVP edere lidsjtaat kin vertegeweurdege in 't Parlemint ies 'n uniekum veur 'n Europese partie.
De name van de nationaal partieë zin, naeve hun origineel name, hie-onger ouch vertaald in 't Limburgs mit oetzundering van de partieë die Nederlandse, Duutsje of Franse name drage.
De EVP in de Europese Raod
Ouch in de Europese Raod ies de EVP de groatse partie, al waor zie traditioneel groater es wie zie allewiel ies. In versjillende tieje haw de EVP zelfs de absolute mièrderheid. In november 2021 haw de EVP nog 9 van de 27 nationaal leiersj in de Raod. In december hawwe zie de verkezinge in Duutsjland verlore woadoor d’r nog meh 8 euver zin.
Ouch boete de EU geuf 't nationaal leiersj van de EVP (in 2021 waor dat Noorwege, Servië, Bosnië en Herzegovina en Moldavië).
Loenen
Mit Loenen kèn waere bedoeld:
Gardedans
Ein Gardedans is ein dans dae väöl tiedens de carnaval weurdj gebroek biej optraejes van dansgardes. De oorsjprong ligktj in'ne 20'er en 30'er jaore van'ne 20e eeuw.
Finnmark
thumb|De ligking van de pervincie Finnmark in Nórwaeg. Finnmark is 'n pervincie (fylke) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Nord-Norge. In 2007 had 't 72.665 inweuners en e gebied van 48.649 km². De houfsjtad is Vadsø.
Gardedans
Ongerverdeiling
Gardedans is onger te verdeile in 4 saorte:
Extern links
Nederlandse Bondj veur Cultureel Danssjporte
Finnmark
In de pervincie weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Gemeintes
Negeteen gemeintes ligken in Finnmark:
Piano
thumb|Steinwaypiano, model D-274, 'ne väölgebruukde konzèrvleugel. De piano is e snaorinstrumint wat weurt bespäöld door middel vaan e klaveer. De tósje vaan 't klaveer zien verboonde mèt hamers die de snaore aonsloon, zoetot de speuler de sterkde vaan de toen direk kin regele. Hei-aon daank 't instrumint ziene naom, dee 'n verkorting is vaan pianoforte (Italiaons veur 'zach-hel'). Bij 't loslaote vaan de tósj weurt de snaor in de regel gedemp. In de indeiling vaan Hornborstel-Sachs vèlt de piano oonder aofdeiling 33.8: snaorinstruminte die gein harpe of citers zien en mèt e klaveer weure bespäöld.
De piano is in 1700 oetgevoonde door d'n Italiaon Bartolomeo Cristofori en heet es direkte veurgengers 't klavecimbel en 't klavichord. 't Zouw evels nog jaore dore ietot 't instrumint veuj aon de groond kraog, en pas in de twiede hèlf vaan d'n achtienden iew won de piano 't defintief. De gansen achtienden iew en e groet deil vaan de negentienden iew woorte diverse technische veranderinge aon 't instrumint aongebrach, boebij 't volume groeter woort en d'n umvaank touwnaom tot oetindelek zeve octave en 'n klein terts (88 tósje). Pas nao 1850, wie de Amerikaanse firma Steinway & Sons ziene vleugel op de merret bringk, geit ein typ piano de merret euverheerse. In deenzelfden iew kump neve de vleugelpiano ouch de pianino op: e gojekouper en compacter model wat bij väöl lui in de kamer kump te stoon. In de late twintegsten iew koume ouch illektronische surrogaote op de merret.
De piano is presint, dèks zelfs euverheersend, in hiel väöl westerse meziekstijle, boe oonder de klassieke meziek (zuug ouch klaveermeziek), d'n amusemintsmeziek/salonmeziek, de jazz en de popmeziek, zoewel es solo-instrumint wie ouch veur akkoordbegeleiing. Ouch weure stökker mèt groeter bezètting dèks veur piano gearrangeerd, es die groete bezètting neet besjikbaar is (beveurbeeld in werke veur koer en orkes, boe de piano bij rippetities 't orkes vervingk). Mieljoene lui op de wereld lieren 't instrumint, dèks es keend, speule.
Amerikaansen dollar
thumb|Bieljètte vaan d'n Amerikaansen dollar thumb|President [[Abraham Lincoln seert de veurkant vaan de cent.]] D'n Amerikaansen dollar (Ingels: US dollar), kort-eweg dollar, is de munteinheid vaan de Vereinegde Staote. Heer weurt in versjèllende aander len, formeel daan wel informeel, es betaolmiddel gebruuk, dewijl diverse aander munteinhede draon gekoppeld zien. D'n dollar is wiedoet de miesgebruukde munt in 't internationaol verkier en in baankreserves; pas sinds de koms vaan d'n euro heet 'r serieus concurrentie gekrege.
Vaan de dollar bestoon munte vaan 1, 5, 10, 25, 50 cent en einen dollar, al kump me d'n dollar dèkser es baankbreefke tege. Breefkes gief 't vaan 1, 2 (zeldzaom), 5, 10, 20, 50 en 100 dollar. Veur verzaomelere en belègkers sleit me ouch zoegeneumde eagles vaan zèlver, goud, platina en palladium.
De koers vaan d'n dollar tegeneuver d'n euro fluctueert (soms hendeg sterk); allewijl (miert 2021) is 'nen Amerikaansen dollar zoeget 84 eurocent weerd.
Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland
Dit is 'n lies vaan alle sameveuginge, splitsinge en naomsveranderinge vaan gemeintes in de (modern) provincie Zuid-Holland sinds de stiechting vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen. Grenscorrecties zien eweggelaote. De provincie besteit pas sinds 1840, meh veur 't euverziech zien ouch de herindeilinge vaan veur dat jaor opgenome. Bestuurleke veraanderinge oonder 't ancien regime speule ziech soms boete 't huieg Zuid-Holland aof; in dat geval hoorte de betrokke plaotse toen bij 't Hollands zuierkerteer. Plaotse in Zieland, wat vreuger ouch gooddeils oonder Hollands bestuur waor, stoon hei evels neet bij.
Nui gemeintes zien mèt 'nen asterisk (*) aongegeve.
2023
Nao dees herindeiling had de provincie nog 50 gemeintes.
2019
Nao dees herindeiling had de provincie nog 52 gemeintes.
2015
Nao dees herindeiling had de provincie nog 60 gemeintes.
2014
Nao dees herindeiling had de provincie nog 65 gemeintes.
2013
Nao dees herindeling had de provincie nog 67 gemeintes.
2011
Nao dees herindeiling had de provincie nog 72 gemeintes.
2010
Nao dees herindeiling had de provincie nog 73 gemeintes.
2009
Nao dees herindeiling had de provincie nog 76 gemeintes.
2007
Nao dees herindeiling had de provincie nog 77 gemeintes.
2006
Nao dees herindeiling had de provincie nog 83 gemeintes.
2004
Nao dees herindeiling had de provincie nog 87 gemeintes.
2003
Nao dees herindeiling had de provincie nog 92 gemeintes.
2002
Nao dees herindeiling had de provincie nog 93 gemeintes.
1991
Nao dees herindeiling had de provincie nog 96 gemeintes.
1989
Nao dees herindeiling had de provincie nog 102 gemeintes.
1986
Nao dees herindeiling had de provincie nog 104 gemeintes.
1985
Nao dees herindeiling had de provincie nog 130 gemeintes.
1984
Nao dees herindeiling had de provincie nog 137 gemeintes.
1980
Nao dees herindeiling had de provincie nog 141 gemeintes.
1970
Nao dees herindeiling had de provincie nog 149 gemeintes.
1966
Nao dees herindeiling had de provincie nog 151 gemeintes.
1964
Nao dees herindeiling had de provincie nog 162 gemeintes.
1960
Nao dees herindeiling had de provincie nog 168 gemeintes.
1957
Nao dees herindeiling had de provincie nog 170 gemeintes.
1941
Nao dees herindeiling had de provincie nog 172 gemeintes.
1938
Nao dees herindeiling had de provincie nog 178 gemeintes.
1935
Nao dees herindeiling had de provincie nog 179 gemeintes.
1934
Nao dees herindeiling had de provincie nog 180 gemeintes.
1923
Nao dees herindeiling had de provincie nog 182 gemeintes.
1921
Nao dees herindeiling had de provincie nog 183 gemeintes.
1918
Nao dees herindeiling had de provincie nog 185 gemeintes.
1895
Nao dees herindeiling had de provincie nog 187 gemeintes.
1886
Nao dees herindeiling had de provincie nog 189 gemeintes.
1881
Nao dees herindeiling had de provincie nog 190 gemeintes.
1873
Nao dees herindeiling had de provincie nog 191 gemeintes.
1870
Nao dees herindeiling had de provincie nog 192 gemeintes.
1868
Nao dees herindeiling had de provincie nog 196 gemeintes.
1858
Nao dees herindeiling had de provincie nog 197 gemeintes.
Boeing 737
thumb|250px|De Boeing 737 in deens van Sky Europe
Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland
1857
Nao dees herindeiling had de provincie nog 200 gemeintes.
Noyers-Pont-Maugis
Noyers-Pont-Maugis ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland
1856
Nao dees herindeiling had de provincie nog 206 gemeintes.
Boeing 737
De Boeing 737 Original Generation besjtuitj oet twee vleegtuuge: de B737-100 en de B737-200.
Noyers-Pont-Maugis
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes.
Boeing 737
Gesjiedenis
't Begos allemaol mit de B737-100 dae op 9 april 1957 de eerste vluch maakdje en in februari 1958 veur Lufthansa vloog. Dit vleegtuug waerdje gein succes en sjlechs 30 exemplare roldje oet de fabriek. Omdet Lufthansa waal väöl interesse haaj in dit vleegtuug, maar mit ein groter capaciteit, ontjwikkelde Boeing de langere B737-200 dae plaats goof aan maximaal 128 passageers. Dit vleegtuug koos ‘t lochruim op 8 augustus 1967 en vloog häör eerste liendeens op 10 februari 1968 veur Lufthansa. Dit waas ‘t eerste vleegtuug oet de B737 reeks det succesvol waas.
Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland
1855
Nao dees herindeiling had de provincie nog 209 gemeintes.
Noyers-Pont-Maugis
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 669 luuj op 'n oppervlaak van 9,32 veerkante kilometer en daomèt goof 't 71,8 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,2% de jaor.
Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland
1846
Nao dees herindeiling had de provincie nog 234 gemeintes.
1845
Nao dees herindeiling had de provincie nog 237 gemeintes.
Boeing 737
Euvereinkomste
Op de lengte van de romp nao, zeen allebei de vleegtuuge ‘tzelfdje. Ze zeen op’pe zelfdje meneer opgeboewdj, gebroeke dezelfdje ongerdeile etc. Ouch de cockpits zeen identiek.
Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland
1840
Creatie vaan de provincie Zuid-Holland mèt 240 gemeintes.
Boeing 737
De Boeing 737 Classic Generation
De Boeing 737 Classic Generation is ein doorontwikkeling van de Boeing 737 Original Generation en besjtuitj oet drie vleegtuuge.
Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland
Aontal gemeintes per jaor
Roed = reëel, blauw = virtueel (aontal gemeintes veur de splitsing vaan Holland). Gemeintes veur 1830 neet opgenome, vaanwege oonzekerheid.
Boeing 737
Technische gegaeves Boeing 737-200
Lengte: 30,53 m. Breidte: 28,35 m. Heugte: 11,3 m. Max. sjnelheid: 945 km/u Vliegbereik: 3520 - 4260 km.
Technische gegaeves Boeing 737-300
Lengte: 33,40 m. Breidte: 28,88 m. Heugte: 11,13 m. Max. sjnelheid: 900 km/u Vleegbereik: 5000 - 6000 km.
Technische gegaeves Boeing 737-400
Lengte: 36,45 m. Breidte: 28,88 m. Heugte: 11,13 m. Max. sjnelheid: 900 km/u Vleegbereik: 5000 - 6000 km
Technische gegaeves Boeing 737-500
Lengte: 32,00 m. Breidte: 28,90 m. Heugte: 11,10 m. Kruutssjnelheid: 915 km/u Vleegbereik: 3100 - 5500 km
Sjmoutwörmke
thumb|250px| Sjmoutwörmke thumb|250px| Larve van 't völkleurig Aziatisch sjmoutwörmke dat ’n loes verorbert thumb|250px|Larve verangert in ein Sjmoutwörmke thumb|250px|Kop van 't zevesjtippelig sjmoutwörmke thumb|250px|Diverse variaties van 't völkleurig sjmoutwörmke.
'n Sjmoutwörmke is 'ne kaeverke dat heuërt biej de femilie Coccinellidae.
Algemein
Sjmoutwörmkes zint gekènmerk door eine rónje, meistal haufbolvörmige vörm mèt korte peuëtjes die net es de klein antennes ónger 't dèk- en neksjild kènne waere trukgetrokke. Ze höbbe dèks roaj, gael, witte en zjwarte kleure en zint meistal gesjtippeld.
De groatde van de Nederlandse saorte ligk tösje 2 en 10 mm; in Nederlandj kómme ein zöstigtal saorte veur. De kevers en de larve zint meistal roafdere van o.a. blaadluus (die dèks waere besjermp door miere vanwaege hun zeute aafsjeijing), mèr d'r zint ouch sjmoutwörmkes mèt ein plantaardig dieet.
De meiste sjmoutwörmkes laeve óngevieër ein jaor. 't Aantal sjtippe zaet dus niks euver de laeftied. De kleur en de vlekke op de dèksjilde sjpele waal ein belangrieke rol biej 't op naam brènge van de versjillende saorte sjmoutwörmkes.
Kènmerke
Net es de boktorre, de sjnoetkaevers, de blaadhaenkes en de loupkaevers, make de sjmoutwörmkes (Coccinellidae) deil oet van de orde van de kaevers (Coleoptera). Dees insekte zint te herkènne aan de aanwezigheid van dèksjilde, ein sjtevig en óndoorsjienend ómhulsel dat óntsjtaon is door de ómvorming van de veurvleugele, woónger zich de vliesvleugele bevènje (coleos = etui).
Sjmoutwörmkes kènne sóms sjterk gelieke op anger kevers of zelfs op sómmige wantse. 't Zorgvöldig kieke nao de 'extremiteite' (peuët, antennes, móndjdeile) kènt nuttig zeen biej 't vermieje van verwarring tösje sjmoutwörmkes en anger kaevers mèt gevlekde en gekleurde dèksjilde. Ein veurbeeld van geliekende kaevers zint de mierezakkaevers oet de femilie blaadhaenkes. De tarse van sjmoutwörmkes zint cryptotetrameer, wat beteikent dat ze besjtaon oet 3 good zichbare lidjes en ein utersj klein, veerde lidje dat versjtop zit tösje de 2 lobbe van 't tweëde lidje. De antennes besjtaon oet 8-11 leedjes en zint verbreid tot eine knótsj aan 't oeteindj. 't Lètste lid van de kaaktasters is bielvórmig.
De larve lieke van aafsjtand op klein röpsjkes, mèr höbbe zös klein louppeuëtjes aan de voorkantj. Larve van völ saorte zint sjtaekel-echtig behaord en höbbe fel gael en roaj kleure. De larve van versjillende saorte zint d'r dèks versjillend oet. De póp van 'n sjmoutwörmke liek 'n bietje op eine dröppel en is meë broen van kleur.
Chemische aafsjrikking
Es te ein sjmoutwörmke deis "peste" door zach op 'm te drökke dan produceert hae eine gaele vloejsjtóf. Dit gedrag heit "reflexbloje". De vloejsjtóf (hemolymfe), die teveursjien kump biej 't femoro-tibiale gewrich van de peuët, haet ein kwaolik geurke en sjmaak heël erg bitter. Vögel die ein sjmoutwörmke oppakke preuve dit blood en laote häöm dan sóms sjnel valle. 't Road mèt zjwart kleurpetroan is dan ouch te besjouwe es ein waarsjuwing. Dit zuut me dèks biej insekte of anger dere die hun giftigheid of vieze sjmaak advertere door ein fel kleur en wirt aposematische kleuring geneump. De vieze sjmaak wirt veroarzaak door ein alkaloïde dat per sjmoutwörmke versjilt. D'r is aangetoand dat dees vloejsjtof van 't zevesjtippelig sjmoutwörmke giftig is veur koalmeëskukes. Die van 't tweësjtippelig sjmoutwörmke neet.
Völkleurig Aziatisch sjmoutwörmke
Sjmoutwörmkes waere o.a. gebroek óm blaadluus op ein natuurlike meneer te besjtrieje (bio-tuinbouw). Ein óm dees reje ingeveurde Aziatische saort, 't völkleurig Aziatisch sjmoutwörmke (Harmonia axyridis (Pallas)) bliek ein invasieve saort die in Europa óngertösje vaste voot haet gekrege en o.a. in Èngelandj (veur 't eësj waorgenómme in 2004), Belsj en Nederlandj veurkump. Ze höbbe völ versjillende meugelike teikeninge, van vriejwaal oranje pès vriejwaal zjwart, mèr zint herkènbaar aan de zjwarte 'M'-vörmige teikening op 't halssjild (pronotum) en 't van achtere dèks wat geploajde of gedeukte rögksjild (elytrum). De versjpreijing wirt weitesjappelik besjtudeerd. 't Völkleurig Aziatisch sjmoutwörmke is ein agressief roafdeer en biej gebrek aan luus waere ouch anger saorte sjmoutwörmkes, röpsje en vlinderkes opgegaete, wodoor ze ein bedreiging vorme veur de inheemse saorte.
Etymologie
De Nederlandse naam sjmoutwörmke is ein herinnering aan de tied dat de Germane in Europa gekerstend woorte. De besjtaonde Germaanse naam voor 't keverke, Freyafugle, vogel van de godin Freya, woort verchristelikt tot onzelievevrouwebeestje of sjmoutwörmke. De eësjte vertaling laef veurt in 't Duutsj (Marienkäfer) en Èngelsj (ladybird of ladybug); de tweëde in 't Nederlands en Frans (bête à bon Dieu, al is coccinelle gebrukeliker). De Franse naam is in 't Iers verbasterd tot bóín Dé, wat ook Gods koetje kènt beteikene.
1492
1491 - 1492 - 1493
thumb|Christoffel Columbus
Sjmoutwörmke
Wèttelike besjerming
Alle sjmoutwörmkes zint in Belsj besjermd biej Keuninklik Besjloet van 22-9-1980.
Fortuna '54
Fortuna '54 is ein veurmalige Nederlands Limburgse voetbalclub, opgerich in 1954 door de bekènde zakeman en aannummer Gied Joosten. De club sjpeelde häör thoeswedsjtrije in 't Mauritssjtadion in Gelaen. In 1968 fuseerde Fortuna mèt Sittardia tot de Fortuna Sittardia Combinatie (FSC, later herneump in Fortuna Sittard).
Succesjaore
Fortuna '54 waas de eësjte betaaldvoetbalclub van Nederlandj. De vereiniging sjpeelde in ’t sezoen 1954-1955 in de NBVB-competitie, dae ouch door Joosten waas opgerich. Biej 't aafbraeke van dees competitie, vanwaege 't samegaon mèt de KNVB, sjtóng Fortuna op de eësjte plaatsj.
Joosten boewde 't team op door versjillende gelouterde sjpelers nao Gelaen te haole. D'r woort in ’t begin besjlaote getraind in ’t Burgemeister Damensjportpark in Gelaen ónger leijing van de doe bekènde Hongaar Joszef Vereb. Es manager woort Huub Adriaans aangesjtèld. In de jaore vieftig woorte de Nederlandjse internationals Frans de Munck, Cor van der Hart, Bram Appel, Bart Carlier, Henk Angenent en Faas Wilkes aangetrokke, en wiejer de Luxemburger Spitz Kohn en de Belsj André Piters. Oet de eige regio kaom de international Jan Notermans, Boeb Jongen en André Ravestein. Trainer waas de Oasterieker Friedrich Donenfeld. Óndanks 't semi-professionele karakter van 't Nederlandjs betaald voetbal in deze periood, waas d'r veur dees sjpelers hoesvesting besjikbaar en woorte ze dèks good beloand. Fortuna waas in de aanvangstied hofleverancier van 't Nederlandjs elftal en hej 't bèste sjpelersmateriaal van alle clubs oet de Eëredivisie. Desóndanks woort noats 't landjskampioensjap bènnegesjleip. In 't sezoen 1956/57 waas Fortuna d'r nog 't kortste biej, ’t eindigde doe op veer puntje achtersjtandj van kampioen Ajax. In de dao-opvolgende sezoene eindigde de club es veerde en derde.
Neergank
De raeje veur 't misse van de belangriekste bènnelandjse pries zouw gelaege höbbe in de financiering van de duur ploog. Óm genóg geldj bènne te haole, woorte d'r geregeld midde in de waek lucratieve vrundjsjappelikke wedsjtrieje gesjpeeld taenge boetelandjse clubs. Hiebiej woort door de waek väöl gereis en dat brook 't team op in de competitie, d'r woorte zwou väöl puntje versjpeeld taenge clubs die op de ranglies ein sjtök leëger sjtónge. In 1956/57 en 1963/64 wón Fortuna '54 waal nog de KNVB baeker. Es baekerwinnaer sjpeelde de club in 't sezoen 1964/65 van de Baeker der bekerwinnaars (Europacup 2). Fortuna woort aevel in de eësjte runj oetgesjakeld door 't Italiaanse Torino FC. In de International Football Cup 1965-66 bereikde de club de kwartfinale, dae verlaore woort van FC Lugano.
Nationaal
Winnaer KNVB Baeker (2x)
Liesaanveurder aafgebraoke NBVB Competitie
Walem
thumb|200px|right|Pöthuuske en haof aan de Walemerwaeg in Walem Walem ies 'n gehuch, mèt óngevaer 200 inweunersj, in de gemeinte Valkeberg aan de Geul. Ein klein gedeilte liek in de gemeinte Voelender.
Wal of waal zou aafsjtamme van valo, dat hièr of hoof (baas) beteikent. Zoa zouw ouch 't dörp Waalwielder aan ziene naam zin gekómme. Wal zou ouch kènne aafsjtamme van 't Latiense vallo of vallum (mèt wal umgeve, umwalling), mer ómdat de klank lank ies, ies dat hièl ónwaorsjienlik. 't Suffix heim beteikent Miedelièwse nederzètting. In archieve weurt Walem in de 13e ièw geneump.
Walem besjteit oet 2 woongedeiltes: 'n aantal häöf en hoezer, ó.a. de haof Walem oet 1626, aan de Sjteinsjtraot (riechting Sint-Pièter, Valkeberg) en 'n deil aan de Walemerwaeg riechting Sjin-op-Geul.
Op 'n krusing van de geneumde waeg sjteit 'n wietgekalkde mergele Mariakapel oet 1828. Aan de Walemerwaeg, in de helling, bevingk ziech 'n ièwenouw waterpöt, in 'n pöthuuske mèt zaaldaak, die tot 1920 door de inweunersj in gebruuk ies gewaes. (Restauratie in 1973). thumb|150px|left|Kapel oet 1828 op de krusing in Walem In 'n gebösjke op de kortbie liegkende Goudsberg aan de Sjteinsjraot bevinge ziech de reste van 'ne Romeinse wachtore. De weeg zou 'n sjtök van de Romeinse hièrbaan zin gewaes, van Boulogne-sur-Mer euver Tóngere nao Heerle. Allewiel aangeduud es de via Belgica.
Kloes op de Sjaatsberg en Sjaasbergergank
In de bösj van de Sjaatsberg höbbe in de 17e en 18e ièw kloezenaersj gewoond in ein nog besjtaonde kloes, geboewd van mergel. Bie diet gebuuwke bevingk ziech ouch 'n kapel. Op de lètste zóndeg van juni woort saer de 18e ièw op dees plaats fiès gevierd van de heilige kloezenaer Leonardus. Dat begoes dan mèt 'n Hoagmès en daonao waor kèrmes. Luuj oet de umgeving trokke dao te voot heen. Dae baevaart weurt Sjaasbergergank geneump.
Anchamps
thumb|left|'t Sjpoorviaduk wat bie Anchamps euver de [[Maas geit]]
Anchamps ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t Groate Oaste), in Noordoas-Frankriek. In 2017 haw de plaatsj in de Ardenne 217 inweunersj. Ze ies 2,26 km2 groat. Dao woonde dus zoan 96 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Revin, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 127-345 meter.
In 't dörp aan de Maas weurt d'r van oarsjpronk 'n euvergangsdialek gekald van Champenois (de dominante sjtreektaal in de Franse Ardenne) en 't Waals (de dominante sjtreektaal in de Belzje Ardenne). De oarsjpronk van Anchamps is duuster, mer me weit waal dat 't hie al luuj goof in de 14e ièw. Zoa wit me dat al saer 1331 luuj van adel ginge wone in Anchamps.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Canon vaan Nederland
De Canon vaan Nederland is 'n serie vaan viefteg veurnaom gebäörtenisse daan wel episodes oet de historie vaan Nederland. Heer is in 2006 oontwikkeld door 'n speciaol daoveur opgezatte commissie, en heet es doel de kinnes vaan de Nederlandse historie te vergroete. Groof gezag zien 't viefteg dinger die 'ne Nederlander euver zien eige historie weurt geach te weite.
Sinds de canon oetkaom, heet 't initiatief binne Nederland väöl naovolging gekrege. Versjèllende stei en gebeje höbbe ouch viefteg eleminte oet hun historie samegebrach tot 'ne canon. Zoe gief 't oonder mie 'ne Canon vaan Amsterdam en 'ne Canon vaan Nederlands Limbörg.
Oersprunkelek stoont in plaots vaan Christiaan Huygens de oetvinding vaan de bookdrökkuns. Umtot die boete Nederland gebäörde (al dach me dao in Nederland vreuger aanders euver), is die gesjrap veur e nui mie typisch Nederlands vinster.
Kanaal Wèssem-Ni-jwieërt
't Kanaal Wèssem-Ni-jwieërt is 'n verbinjingskanaal tösse de plaatse Wèssem en Ni-jwieërt.
't Kanaal is 17 km lank en waerdje officieel geopendj op 22 oktoeëber 1929. 't Verbindj de Zuid-Willemsvaart en Noordervaart bie Ni-jwieërt mèt de Maas bie Wèssem (Pol).
In 't kanaal lèktj 'n sluus: sluus Panhael.
Alta
thumb|De ligking van Alta in de pervincie Finnmark. Alta is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Finnmark in Nórwaeg. De gemeinte had 17.889 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 3.845,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 4,7. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 2012.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Boeing 747
thumb|250px|De Jumbo-jet of Boeing 747
De Boeing 747-200
thumb|250px|[[Martinair Cargo Boeing 747-200]] De Boeing 747-200 is eine veermotorige widebody dae oet de B747-100 waerdje ontwikkeldj. D’r waerdje neet väöl B747-100’s geboewdj en daorom sjakeldje Boeing sjnel euver op dit type. De -200 versjiltj van häöre veurgenger door de langere romp, ‘t hogere sjtartgewich en nuuj motors die ‘t vleegbereik vergrote.
Gesjiedenis
De eerste vluch waas in oktober 1970 en waerdje sjnel aafgeleverdj aan de eerste klantj. Dit waas de Nederlandse KLM. De produksie sjtopdje in 1991 en waerdje opgevolg door de verbaeterde B747-300. D’r ware inmiddels ruum 500 vleegtuuge oet de fabriek geroldj (wovan ‘t grootste deil de B747-200), een groter succes den ooit waas gedach. Door de hoog brandjsjtofkoste haolde väöl maatschappieje häör vleegtuuge oet deens en leete dees vervange door de B747-300. D’r waerdje heel väöl Boeings 747-200 omgeboewdj toet vrachvleegtuug.
Technische gegaeves Boeing 747-200
Lengte: 70,65 m.
Roemene
De Roemene of Romene (Roemeens: români) is e volk inheims aan Roemenië; zie kalle de Roemeense taal en deile 'n gemeinsjappelike kultuur en gesjiedenis.
Boeing 747
Technische gegaeves Boeing 747-200
Breidte: 59,65 m.
Roemene
In Roemenië make zie 89% van de bevolking oet, wiejer geuf 't dao nag minderheje van Hóngare (6,5%), Ziguinders (3,3%) en historisch gezeen Duitsers. De Moldaviërs waere döks ouch es Roemene besjoewd, ouch door häörzelf. In Moldavië make zie 80% van de bevolking oet.
Boeing 747
Technische gegaeves Boeing 747-200
Heugte: 19,35 m.
Roemene
Waereldwied geuf 't róndj de 24 miljoen Roemene, wovan 19,5 miljoen in Roemenië. Wie 't Iezere Gordien veel zeen väöl Roemene es gasarbeiders terech gekómme in Wès-Europa, in lenjer wie Duitslandj, Frankriek, Italië, Sjpanje, 't Vereinig Keuninkriek, mer ouch in Nederlandj en Belsj. Wiejer höbbe väöl Roemene zich gevestig in Israël, Canada, Oekraïne en de Vereinigde Sjtaote.
Boeing 747
Technische gegaeves Boeing 747-200
Kruutssjnelheid: 940 km/u
Roemene
Me mót de Roemene neet verwarre mit de Romeine, wo zie es ouch van de Daciërs aevel waal (deils) van aafsjtamme.
Boeing 747
Technische gegaeves Boeing 747-200
Vleegbereik: 10.500 km.
Hóngare
De Hóngare (Hóngaars: magyarok) zeen 'n Finoegrisch volk det oet Hóngarieje kump; ze kalle 't Hóngaars es modertaal. In Hóngarieje make zie zoget 92% van de bevolking oet, want dao wone nag väöl anger etnische minderheje wie de Ziguinders, de Duitsers en de Sjlowake dao. De Hóngare zelf wone ouch in väöl Europese buurlenj, wie Roemenië, Sjlowakieje, Servië, Oekraïne en Oosteriek.
Boeing 747
De Boeing 747-300
thumb|250px|Surinaamse Luchvaart Maatschappij Boeing 747-300 De B747-300 is ein vergreute versie van de B747-200. ‘t Baovedek is ruum zeve meter langer es biej de B747-200. De eerste vluch vonj plaats op 5 oktober 1982 en vief maondj later waerdje ‘t eerste vleegtuug aafgeleverdj aan ‘t inmiddels failliete Swissair oet Zjwitserlandj. Dit type weurdj noe nog väöl gebroektj es passageers- en vrachvleegtuug. Ouch dees versie weurdj taegewoordig väöl omgeboewd nao vrachvleegtuug. Maatschappieje die mit de passageersversie vleege vervange dees meistal door de A340 of de Boeing 777.
Jos Wijnen
thumb|Jos Wijnen Jos Wijnen, gebaore op 10 fibberwarie 1959 in Remunj is al sinds de jaore 70 aktief es Singer/Songwriter. Jos (ouch bekind es Zjos) maak taegewaordig Limburgse Americana meziek. Op zien 1ste cd zóng d'r nag in 't Ingels mit oetzónjering van Zaat Remunj, ein Limburgstalig leedje. Naeve meziek make sjrief Jos ouch nag en is regelmaotig te heure es DJ op Radio de Stad oet Utrei.
Trivia
Mit 't nummer DE SJTASIE van de CD Roetsj oet Remunj, wón der in 2011 de pries veur de beste compesitie bie L1 Limbo top 10. In de totaallies sjting DE SJTASIE op de 20ste plaats. In waek 19 (2011) waas de Roetsj, CD van de week bie ómroop Vox (noe RTV Roermond) oet Remunj.
Boeing 747
Technische gegaeves Boeing 747-300
Lengte: 70,65 m.
Hóngare
Waereldwied zeen d'r zón 13 toet 15 miljoen Hóngare, wovan tösse de 8,5 en 9,8 miljoen in Hóngarieje, 1,4 miljoen in de Vereinigde Sjtaote, 315.000 in Canada, 157.000 in Duitslandj en tösse de 100.000 en 200.000 in Frankriek. Kleinder aantale vindj me truuk in Brazilië, Australië, 't Vereinig Keuninkriek en Zjwede.
In taengesjtèlling toet de anger etnische groepe van Centraal-Europa zeen de Hóngare neet Germaans of Slavisch, mer Finoegrisch, en dus eerder verwantj aan de Eslenjers en de Finne. In religieus opzich zeen de Hóngare van aadshaer oet katteliek en in minder maote protestants.
Zjwaasj
thumb|250px| Sjpek mèt ein zjwaasj (baove) en 'ne knaok
Ecuadoraons hierevoetbalèlftal
Historie
Voetbal woort in 1899 veur 't iers in 't land gespäöld. De sport woort mer laankzaamaon populairder en pas in 1925 woort 'ne nationaole boond opgeriech. 'n Aonbod um mèt te doen aon 't allerierste WK in Uruguay (1930) sloog 't team aof. Ouch aon de naokoumende edities deeg 't team neet mèt, al sjreef 't ziech veur 't WK vaan 1950 in Brazilië wel in (um ziech esnog veurtijeg trök te trèkke). De iersten internationaole match woort in 1938 op de Bolivariaonse Speule gehawwe (1-1 tege Bolivia). De match daonao, tege Colombia, woort mèt 2-1 gewonne.
Zjwaasj
Ein zjwaasj is 't Limburgse woord veur 't Nederlandjse woord zwoerd, wat sjteit veur de hel laog die aan ’t sjpek van ’t verke vaszit, in feite dus de huud van 't verke.
Ecuadoraons hierevoetbalèlftal
Historie
Veur 't WK vaan 1962 sjreef Ecuador ziech veur 't iers in. 't Lökden 't team neet ziech daoveur te plaotse. De edities dao-op kaom 't team in 't gemein ouch neet in de buurt vaan kwalificatie. Pas bij de kwalificatie veur 't WK vaan 1998 naom 't succes touw. Veur jaor later kwalificeerde ze ziech veur 't iers; op 't WK vaan 2002 in Japan en Zuid-Korea indegde ze in de grópsfaas. Bij 't WK vaan 2006 kaom 't team tot de achste finaal; tot noe toe de bèste prestatie. Ouch in 2014 en 2022 dronge ze tot de indrunde door. Op de Copa América hadde ze noets groeter succes es de veerde plaots. Die haolde ze twie kier; allebei de kiere (1959 en 1993) woort 't toernooj in 't eige land gehawwe.
Zjwaasj
Etymologie en beteikenis
Oarspjrunkelik sjtamp zjwaasj aaf van 't midde-hoagduutsj swarte en 't midde-nederlandjse swaerde, sweerd of swart wat behaorde huud, mèt name kophuud beteikent. In Kiliaan wirt gespjraoke euver de swaerde van den hoofde. Later woort dat de kophuud van dere en nog later woort hiej allein nog mer de huud van ’t verke mit bedoeld. In 't modern Duutsj sjprik me euver Schwarte.