cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moskenes
thumb|De ligking van Moskenes in de pervincie Nordland. Moskenes is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Nordland in Nórwaeg. De gemeinte had 1.183 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 119,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 9,9. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1874.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Kolonialisme
Kolonialisme is de benaming veur e system worin sjtaote eige kolonieje höbbe.
Aoliebol
thumb|250px|right|Aolieböl Aolieböl zint ein traditioneel gefrituurd gisdeiggerech oet de leëg lenj. Ze waere traditioneel gegaete op Awwejaorsaovend in Nederlandj. Ouch waere ze ’t ganse jaor door op kirmesse in Nederlandj en Belsj in eine aoliebollekraom verkoch.
Kolonialisme
Bie kolonisatie is sjpraok van oetbreijing van 't gróndjgebied van 'n soeverein sjtaot. Aafhenkelik van de hajing van de kolonisater waerde besjloete euver de inheimse bevolking gemaak, waerde dees verplaats of zelfs oetgeroeid. Deze term haet daoddoor 'ne negatieve bieklank gekrege.
Aoliebol
Recep
Aolieböl waere gemaak door mèt tweë laepele ein hoeväölheid besjlaag in ein nogal hoag pan mèt heite aolie te laote valle en de zoa óntsjtaone, min of meë bolvörmige aoliebol broen te laote bakke. Mèt behulp van ein iesboltang is ’t ouch good meugelik óm eine sjoane rónje aoliebol te vörme.
't Besjlaag wirt meistal gemaak van bloom, eijer, gis, wat zawt en law mèlk of karnemèlk. In plaatsj van gis wirt sóms ouch beer gebruuk, ómdat hiejin gis veurkump. 't Besjlaag deent ein oer te rieze, zoadat de aoliebol voldoende luchtig wirt. Aolieböl waere meistal mèt poejersókker besjtruijd.
In Vlaandere wirt dit gerech in bepaolde sjtreke ouch "sjmoutebol" geneump, dit ómdat ze traditioneel in sjmout (zègk mer ossewit) of sjaopevèt waere gebakke. Eine sjmoutebol is doorgaons neet gevöld, in taengesjtèlling tot de Hollesje aoliebol. De eventuele völling besjteit oet reziene, krènte en appel. Dèks waere d'r ouch   anger dènger toegevoog, zoa-es sukade, sinaasappelsjnippers of roam.
Herkóms
D'r zint diverse theorieë euver de herkóms van de aoliebol. De leukste is waal de verwiezing nao Germaanse sjtamme in 't gebeed dat later Nederlandj zouw gaon heite. Ziej zouwe in de tied van 't Joelfeës, de periood tösje 26 december en 6 jannewarie ein dergelik gebak höbbe genuttig. Volges de Germane zouwe de godin Perchta en anger sjlechte geiste 's aoves róndjdwale. Óm dees geiste tevreje te sjtèlle woort voedsel geofferd, wovan 't meiste in gefrituurd deig zaot. Door 't vèt in de aolieböl zouw 't zjwaard van Perchta van 't lichaam aafglietsje, wodoor diegene die aolieböl gegaete hejje neet aopegerete zouwe waere. Waarsjienlikker is dat de oarsjprung aan 't eindj van de Middeleëuwe ligk. Kaesjmes waas destieds 't eindj van de vasteperiood die op 11 november begoosj waas: raeje óm te viere dus. Aoliekeuk, gemaak van hawtbare gróndjsjtoffe (al ’t veesje voedsel waas doe al op) ware ein voodzaam traktatie. De derde optie - waarsjienlik in combenatie mèt de tweëde, is dat de aoliebol oet Portugal kump. 't Vermoede besjteit dat de Portugese Joade die ónger de Sjpaanse Inquisitie nao Nederlandj vluchde hun recepte mitnaome. In Portugal woort destieds al get gegaete dat op aolieböl leek: aoliekeuk mèt (gedreuëgde) zuudvruchte. De aolie zouw verwieze nao de aolie oet de eëuwig brennende lamp in de tempel van Jeruzalem. Väöl Joadse gerechte höbbe ein verwiezing nao 't geluif.
Van aoliekook nao aoliebol
Eëuwelank höbbe de Nederlanjers aoliekeuk gegaete. Waarsjienlik waere de eësjte aolieböl in de achtieënde eëuw gebakke. Doe raojde kaokbeuk es De volmaakde Hollandsche keukemeid meë aolie aan óm in te bakke, wodoor de keuk de ruumde krege óm boller te waere. Platte keuk en rónj böl besjtónge nog lang naevenein. In de loup van neugetieënde eëuw kroog de bol ummer meë aanhang. In 1868 naom de Van Dale 't woord 'aoliebol' op. Mer dat 't doe nog gein algemein gebroekde term waas, bliek oet 't Woordenboek der Nederlandsche taal (1896). Dao-in wirt 'aoliekook' nog es meë gebrukelikke benaming geneump. Mer daonao góng 't sjnel; vanaaf begin twintigste eëuw wirt allein nog euver aolieböl gesjpraoke.
Aoliebolletes
Saer 1993 organiseert 't Algemeen Dagblad de AD-Aoliebolletes. Jeder jaor besjlis ein panel aan de handj van sjteek- en sjmaakproeve welke aoliebollebekker zich dat jaor de bèste maog neume. In 2010 woort Meisterbekker Voskamp oet Sjpijkenisse es bèste aangemerk, gevolgd door de Hollesje Gebakkraom Smit in Ouderkerk aan de Amstel.
Venlose paeperkook
Venlose paeperkook is 'n saort paeperkook die vreuger gebakke woort in de stad Venlo. Al in 1452 woort 'n melding gemak van de kook, wie de Geldersen hertog Adolf van Gelre, getrakteerd woort op ein stök kook beej zien truukkóms van zien bezeuk aan 't Heilig Graf. In daen tied waas 't gebroekelik hoeëge gaste op zoeën stök paeperkook te traktere. Aan 't begin van d'n achtienden ieëw woort de specialiteit ouk geëxporteerd nao de kolonie Nederlands-Indië. In de neugetieënde ieëw bevond zich bevond zich beej de Maaspaort 'n bekkerie mit de naam "In den Venlooschen Peperkoek". Dit bedrief haet wies 1871 bestaon. De kook woort daonao nog door luuj zelf gemak. Hae bevatde honing, sukaode, (bete)sókker, groefelsnagele en amandele. Daormit verschilde hae van de ander paeperkeuk. Venlo stónd hieël lang bekind as "paeperkookstad".
Trivia
Meugelik is de Paeperstraot verneump nao de paeperkookbekkerie aan de Maaspaort.
Lies van börgemeisters van Hunsel
De gemeint Hunsel haet van 1800 tot 2007 besjtange en had de volgende börgemeisters:
Bron
Dees paasj is gekopieerd van zie Nederlandstalig equivalent, en wel in dees versie.
Frans Maassen
Maassen waas profwielrenner van 1987 pès 1995. Hae waas 'ne völziejige renner. Hae blónk veural oet in korte tiedritte, mèr koosj ouch aardig mètsjprinte. Es amateur wón hae in de amateurverzie van Luuk-Bastenake-Luuk.
Biej zien debuut in de Runj van Frankriek van 1988 wón hae de roaje trui, veur de tösjesjprints. Tweë jaor later wón hae 'n etappe.
In zien neuge jaor es profwielrenner wón hae in totaal 57 wedsjtrieje, wó-ónger de Amstel Gold Race en de runjes van Nederland, Belsj en Luxemburg.
Nao zien loupbaan es fitserenner woort Maassen, dae zelf zien heële carrière biej Jan Raas haet gereje, ploogleijer biej de juniorenploog van Rabobank. Sins 2004 is hae actief es ploogleijer biej de professionals van dezelfde ploog.
Frans Maassen is 'ne naef van 'ne naef van Bart Brentjens en angere Limburgse renner dae actief is es mountainbiker.
Belangrieke euverwinninge en eëreplaatsje
1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995
Kaukasus
De Kaukasus (Abchazisch: Кавказ Kawkas; Armeens: Կովկաս; Azerbeidzjaans: Qafqaz; Georgisch: კავკასიონი Kawkasioni; Ossetisch: Кавказ Kawkas; Perzisch: رشته‌کوه قفقاز; Róssisch: Кавказ Kawkas; Törks: Kafkas Dağları) is 'n groep aan berg tösse de Zwarte Zieë enne Kaspische Zieë en vörmp ein vanne geografische grenze tössen Europa en Azië. De Kaukasus wuuertj verdeildj inne Groeate Kaukasus in 't naorden enne Kleine Kaukasus in 't zuje, die vanein waere gesjèdj dore Koeravallei. De Kleine Kaukasus wuuertj in 't zuje begrens dore reveer d'n Arak.
Paumezóndig
thumb|Kinger mit paumpaosjes in [[Enschede ]] Paumezóndig of Palmzóndig ies bie de Katholieke de zóndig veur Paosje. 't Ies 't begin van de Gooj week. In de Griekse kèrk waor diet in de 4e ièw en in de Latiense kèrk in de 7e ièw al ‘ne fièsdaag ter herinnering aan de fièstelike bínnekóms van Jezus in de sjtad Jeruzalem. De luuj sjtruide olieftekskes en paumetekskes op de grónd ter ière van häöm, dae zoon van David woort geneump. Tekskes van de paumesjtroek, in Nederland van 't inheems paumebuimke of buxusplant, weure dan in de kèrk gezegend en oetgereik. Luuj sjteke zoan tekske op 't graaf van 'ne doaje of achter 'n kruusbeeld thoes um ónheil aaf te were. Bie de viering in de kèrk weurt 't passieverhaol veurgeleze.
Kaukasus
De bergspitsen in 't begletsjerdj centraal deil bereiken 'n huuegdje van mieër es 5 kilomaeter, worónger twieë doeaj vólkane: d'n Elbroes (5.642 maeter) enne Kasbek (5.033 maeter). 't Gebied kènmirk zich door väöl seismische aktiviteit.
Paumezóndig
Folklore
'n Gebruuk ies um op paumezóndig 'ne paumepaosje of palmebessem  (palmpasen) te laote wieje in de kèrk. Diet ies ein, meistal door kinger verseerd kruus, behange mèt paumetekskes, sjloek en fruit. Zoane paumepaosje weurt daonao aan emes cadeau gegeve.
Kaukasus
De Kaukasus strèk zich oet euver 'nen aafstandj van 1.100 kilomaeter en euver veer versjillige lenj: Róslandj (mitte autonoom regio's Dagestan, Ingoesjetië, Tsjetsjenië, Naord-Ossetië-Alanië, Kabardino-Balkarië, Karatsjai-Tsjerkessië en Adygea) in 't naorde, Georgië in 't wèsten en Armenië en Azerbeidzjaan in 't zuje. d'n Hoogste bergrögk vörmp gooddeils ouch de grenslien tösse Róslandj einerzieds en Georgië en Azerbeidjzaan angerzieds, dewiel de klèndere bergrögk Georgië sjèdj van Törkieje en Armenië.
Kwa klimaat vörmp de Kaukasus 'n euvergangsgebied tösse de gemaesigdje enne subtroeapische zaon, die ónger invlood steit van 't oceanisch Middellandjs Zieëgebied enne oetgestrèkdje Siberische vlaakdjes mit 't kóntinentaal klimaat dao. De Kaukasus haet zoea 1.400 gletsjers die 'n totaal oppervlaakdje beslaon van bao 1.800 km²; de langste hievan höbben 'n lingdje van 14 kilomaeter.
't (Naord-)Kaukasus-gebied guldj es de Róssische streek mitte meiste etnische diversiteit. In dit gebied wone zoeaget 4 miljoen luuj die kónne waere verdeildj euver e tachtigtaal klènder en grótter etnische gruup. 't Gebied zelf neump me döks Kaukasië.
Le chant des Wallons
Le chant des Wallons (of Li Tchant des Walons in 't Waals) is 't volksleed van Wallonië. De Waalse teks is in 1900 deur Théophile Bovy gesjreve, en in 1901 op meziek gezat deur Louis Hillier.
Wie 't Waals Parlement in 1998 de offesjele Waalse embleme koos, woor Li Tchant des Walons gekoze. De franse teks Le chant des Wallons woor gesjreve veur dees gelaegenheid. Diej verzie is noe 't offesjeel volksleed.
Franse teks
(Gein eche vertaling ôwt 't Waals: 't aantal strofe enne volgorde versjilt.)
Felix Mendelssohn
Hae waas de kleinzoon vanne Joeads-Pruse filosoof Moses Mendelssohn en waas slechs neuge jaor aad bie zien ieëste piano-optraejen en op zien dertieëndje begós t'r al meziek te componere.
't Is door 'n oetveuring vanne Matthäus-Passion van Bach, door Mendelssohn gedirigeerdj in 1829, det 'n vernuujdje belangstèlling koom veure meziek van Bach.
De litste jaore van zie laeve haw Mendelssohn 'n zwake gezóndjheid. Hae stórf op 38-jäörige laeftied nao 'n herrebleujing, wie d'r euverwirk en gans oetgepötj waar.
Witten oejevaar
E kwaart vaan de winterpopulatie leef in Pole. In Nederland waor 't bies hendeg sterk in verval, tot ze nao besjermingsprogramma's in de jaore zeventeg weer in aontal touwnumme. Allewijl kinne ze op väöl plaotse in polders gezeen weure.
Oejevare in de volkscultuur
De witten oejevaar is 't waopedier vaan D'n Haog en de nationale vogel vaan Denemarke. Ziene naom beteikent "gelökbringer"; in 't bijgeluif heet deze vogel 'n veurnaom functie es bringer vaan gelök en veurspood. Vaanajds weurt heer ouch mèt 't kriege vaan kinder geassocieerd; in vreuger tije woorte discussies euver de herkoms vaan kinder tegeneuver kinder dèks aofgekap mèt "geer zeet door d'n oejevaar gebrach". Noe nog is 'nen oejevaar vaan hout in d'n hoof e teike vaan 'n geboorte.
Gadolinium
Gadolinium is e sjemisch element mit es symboeal Gd en 't atoeamnómmer 64. 't Is e zilverwit lanthanied.
Toepassinge
Zowaal inne industrie es inne medische weitesjap wuuertj gadolinium gebroek veur oetereinloupendje toepassinge:
Retorica
Retorica betekent in 't Grieks sjpraeëker of lieëraar en wert in 't algemeen es hol good-gebekthèèd zonder väöl inhoud, bezieë. Bie oetbreiding betekent retorica och 't effectief kinne kalle en sjrieve en dus de keuns van 't uvvertuge. Retorica is vöral bezig mèt 't wie, m.a.w. de methodes en de middele um te communicere. Daovör wert dèk gedach dat retorica zich neet mit d'r inhaod van 'n boodsjap bezighult.
'n Encomium is 'n bekaande testsjtruktuur oet de classieke retorica.
Grieke
Bie de Grieke waor 't beheerse van dis keuns oonmisbaar in d'r polletiek en de rechsjpraak. Retorica sjtong centraal in 't oonderwies. Aristoteles sjreef zieng sjtaandpeunte in Ars Retorica. Plato sjreef vöral uvver 't keunsmatige, in 't gunstigste geval, of zelfs 't misleidende en manipulerende, in 't sjlechste geval, van de retorica.
Modern inzichte
thumb|right|Retorica in [[Voere (gemeinte)|Voere bedoeld vör Nederlanders]]In 't geval van de manipulatie (Latien:keunsgreep) werre communicatiemethodes en -middele gebruukt um bedoelde mae bedèkde invloed te ha - in psychologische zin - op processe, die zich op 'n sjturing van de belaeving en 't gedrag van individuen of groepe richte mae die waal in 't bewustzieë van de betrokkene èèges verborge motte blieve.
Varia
Retorica waor in Vlaandere vreuger (bis an de inveuring van 't eenheidstype) d'r naam van 't litste jaor van de Latijnse humaniora in 't Secondair Oonderwies, te vergelieke mit 't Gymnasium in Nederland.
25 juli
Heiligedaag van Jacobus de Meerdere
Brusselse aeërd
Brusselse aeërd of zavel is 'n reveer- of zieëaafzètting en besjtèèt oet 'n mengeling va lutum en zaand. Dizze zjoeëre zavel wert gebruukt um geetmalle te make vör 't cire perdu procedee om bronze of zilvere väörwerpe te gete.
Toponiem
In Norbik haat 't 'n vaeld op Vroeële dat d'r Zavel geneumd wert. Dao voond me zieër lichte zavel, of foemelzaand.
Valparaíso (stad)
thumb|'t Waope ven .
Valparaíso ies 'n sjtad in Chili. Valparaíso haet óngevaer 270.242 inweunersj (2002).
Economie
Economie is 'n sociaal weitensjap die zich bezighèlt mit 't voertbringe en de verdeiling van sjaarse gojere en middele. Sjaarste haet in de economie neet de beteikenis van zeldzaam mer van beperkt besjikbaar. D'r zal get gekoze motte weure want neet alles kint tegeliek. 't Keuzevraagsjtuk determineert 't zogenaamde economisch prebleim.
De sjaarste van gojere en productiemiddele, en 't behere daovan is de vraogsjtèlling veur de economie as weitensjap. De kernvraog veur de economie as weitensjap is de optimaal verdeiling van de sjaarste. Dees vraog haet ouch raakvlakke mèt de politiek en de politieke filosofie. 't Economisch vraogsjtök omvat ónger angere produktie, distributie, welvaart en consumptie. Economisch handele ontsjtit omdat vaak neet alles tegeliek kint.
In de economie óngersjieje zich meistes de volgende vakgebejer: de mikro-economie, de makro-economie, en de econometrie.
Economie as Yochai Benchler besjtudere de economie van de creatie en versjpreiding van informatie mèt behölp van nuuj technologië zoas 't internet.
Oorsjpronk
De wortels vaan de economie es ongerwerp vaan discussie gaon truuk op auw Griekse verhenjelinge euver politiek, ut middeliewse debat euver de richtige pries, en zewiejer, maer meistes weurt 't begin vaan de economie es weitesjap gelegk bie de physiocrate, 'n groep geljaerde oet Fraankriek in de 17e iew dae veur 't jaetst de ganse economie es ein grwoat systeim vaan opein wirkende krachte zaoge: 't zwaogeheite tableau economique. Maer de economie es weitesjap kaom veur 't jaetst ech richtig op gang wie de Sjotse wiesgaer Adam Smith zien beuk The Wealth of Nations (Riekdom vaan Lenjer) en Theory of Moral Sentiments (Theorie vaan Moreel Geveul) sjreef.
Smith besjreef wie de henjelinge vaan luuj dae veural om eige belaang gaove toch koste lieje tot 'n vorm vaan saomewirking waobie de ein veur de behoefte vaan de anger wirkt en angesom. 'T is neet vaan de gooje zin vaan de sjlechter, sjreef Smith, tot veer verwachte dat er os vleisj göf, maer veur es tot 't in zien eige belang is. Maer zwao ein transaksie is oeteinjelik good veur de sjlechter, en auch veur de klaantsj. Es genog luuj op dae manier mitein henjel drieve, dan is 't oeteindelik zjus of ze geleid woarte deur een onzichbare haandj. (En oet de beuk van Smith hubbe v'r dan auch noch tot op vaandaog 't fameuze concept vaan de onzichbare haandj vaan de mert.)
De marginaalrevoluusje
De moderne economische weitesjap haet noch ummer veil te danke aon Smith, maer natuurlik zint ongertusje auch veil nuuj ideeë bedach. De wichtigste daovan waor zwoa ein groate verenjering tot me noe noch sjprök vaan de marginaalrevoluusje—ein weitesjappelike revoluusje wobie de klassieke economie vaan Smith, Ricardo, en Mill in een gans nuuj lich waort gezat.
UEFA Champions League 2019/20 (manslui)
D'n UEFA Champions League 2019/20 weurt de 65e editie vaan 't hoegste Europees bekertoernooj en de 28e editie tot dat toernooj oonder de naom 'Champions League' weurt aofgewèrk. De kwalificatierundes loupe vaan 25 juni tot en mèt 28 augustus 2019; 't eigelek toernooj begint op 17 september vaan dat jaor, mèt de finale op 30 mei 2020 in 't Atatürk Olympisch Stadion in Istanbul. Aon gans 't toernooj, inclusief alle veurrundes, doen 79 clubs mèt.
Plaotse
Op groond vaan d'n UEFA-coëfficiënt weurt bepaold wieväöl teams eder federatie aofveerdeg, en ouch op welk memint ze instruime. De len mèt de mieste punte op die lies sjrieve veer teams in die daobij al veur de grópsfaas zien geplaots; die mèt de minste sjikke mer eint, en die ein club moot ouch nog väöl veurrundes door. De coëfficiënt weurt bepaold aon de hand vaan de prestaties die de clubs vaan ei land in de vief sezoene veur 't aofgeloupe (dit jaor dus 2013/14 tot en mèt 2017/18) Europees höbbe behaold (in de Champions League, meh ouch in de Europa League).
De Liechtensteinse clubs voetballe in de Zwitserse voetbalpyramide. 'ne Landskampioen vaan Liechtenstein gief 't daorum neet, zoetot 't land ouch gein clubs nao de Champions League kin sjikke.
Veurrunde
Hei-in späölde de kampioene vaan de veer (op pepier) minste competities: Gibraltar, Andorra, San Marino en Kosovo. Op basis vaan de UEFA-clubcoëfficiënte woorte de twie sterkste aon de twie zwaakste teams gekoppeld; 'n loting bepaolde welke twie ziech perceis zouwe treffe en wee toes zouw speule. De haaf finales waore op 25 juni, de finaal op 28 juni.
KF Feronikeli struimde door nao de ierste kwalificatierunde.
Ierste kwalificatierunde
Hei-in struimde 31 clubs in, allemaol landskampioene. Mèt de kampioen vaan de veurrunde maak dat 32. Ouch zij woorte weer op basis vaan de clubcoëfficiënt in zèstien paore sterk-zwaak gekoppeld. Zij späölde evels allemaol eine kier toes en eine kier oet; de ierste matche waoren op 9 en 10 juli, de returns op 16 en 17 juli. De verleerders struimde oet nao de Europa League.
Stadsrechte
't Historisch begrip stadsrechte verwijs nao 't rech, tot in vreugeren Europesen tied door 'ne laandhier aon 'n stad touwgekind woort en beteikende tot de plaots zich zelfstandiger gedrage kós: de nui stad moch walmör bouwe veur häör eige defensie, ze kraog mèrretrech en dèks ouch 't rech um tol te luffe - alles privilezjes die wijer inkel 'ne landshier (graof, hertog, bisjop daan wel lieger edele) touwkaome. Stadsrechte beteikende daomèt 'n groete maote vaan oonaofhenkelekheid veur de börgerij.
UEFA Champions League 2019/20 (manslui)
Twiede kwalificatierunde
Neve de 16 winners vaan de veurege runde struimde hei nog 10 nui teams in: veer landskampioene en zès vice-kampioene oet middelsterke voetballen. Hei-oonder waor ouch de nommer 2 vaan de Ieredevisie, PSV. Me krijg zoe dus in totaol 26 clubs. Die woorte weer in dertien paore sterk-zwaak verdeild. De matche waoren op 23/24 en 30/31 juli. De dertien verleerders stroume ouch hei door nao de Europa League. Vaan teväöre woort bij 't lote drop gelèt tot kampioene tege kampioene späölde, en neet-kampioene tege neet-kampioene; dit gebäörde ouch bij de twie volgende rundes.
Stadsrechte
Ouch nao de val vaan 't ancien regime bleve väöl jurisdicties oondersjeid make tösse stei en plattelandsgemeintes. In Nederland verdween dat versjèl mèt de nuie Groondwèt vaan 1848 en de Gemeintewèt oet 1851 ('n organieke wèt die logisch oet de Groondwèt volgde en alle soorte gemeintes geliekstèlde umtot hun börgers dat ouch waore). Op 't Belsj kint me 't stadsrech nog wel; in dat land heet deze status evels allein nog symbolische beteikenis. Me sprik dao liever vaan stadstitel. Stadstitele zien in dit land in de recinte historie nog oetgereik, soms obbenuits (es bevesteging wienie de stad/gemeinte teväöre bij 'n fusie waor betrokke).
UEFA Champions League 2019/20 (manslui)
Play-offrunde
Hei struimde de kampioene vaan Zwitserland en Tsjechië in. Ouch de zès kampioene en veer neet-kampioene die de veurege rundes waore doorgekoume móste nog oonderein play-offs speule. De play-offrunde woort op 20/21 en 27/28 augustus gehawwe. Ouch hei gónge de verleerders nao de Europa League.
Grópsfaas
32 teams plaotsde ziech veur de grópsfaas. Dao späölt me in 8 poules (A-H) vaan veer teams. Alle clubs in ein poule speule twie kier tegenein. Me begint op 17 september en indeg op 11 december. De loting woar op 29 augustus. Clubs woorte op groond vaan hun clubcoëfficiënte in 'ne pot vaan 1 tot 4 ingedeild, meh de winners vaan de Champions League en Europa League vaan veureg jaor (respectievelek Liverpool en Chelsea) kaome vaanzelf in pot 1.
Vaan eder poule goon daonao de twie bèste door nao de knock-outfaas. De daardes goon door nao de zèstiende finaal vaan de Europa League, veur de veerdes sjeit 't Europees voetbalsezoen oet.
Achste finales
Vaan 18 fibberwarie tot en mèt 18 miert.
Kwartfinales
Vaan 7 tot en mèt 15 aprèl.
Haaf finales
Vaan 28 aprèl tot en mèt 6 mei.
Finaal
Op 30 mei.
4 jannewarie
4 jannewarie is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is de veerden daag vaan 't jaor; in e gewoen koume daan nog 361 daog, in e sjrikkeljaor nog 362. 4 jannewarie is de nationaole fiesdaag vaan Birma.
Haorsters
't Haorsters is 't dialek wat in de plaots Haors gesproke weurt. Dit dialek weurt ouch gesproke in Haegelsem, De Melderse en De Mieëterik, dewijl 't plat vaan Lottem hendeg op 't Haorsters liek. In de ander dörper vaan de gemeinte Haors aan de Maas weure ander, dèks zelfs hiel ander, dialekte gesproke.
Lidwoord
e Lidwoord (artikel) ies 'n determinerend element veur 'n zelfsjtendig naamwoord. Lidweurd were in 't Nederlands onderverdeild in: 'n Lidwoord sjteit ummer veur 'n zelfsjtendig naamwoord, meh 't kèn daovan gesjeie were door 't gebruke van ander bepalende weurd. Veurbeelde: 't kind, 't klein kind, 'n hièl lang riej.
Haorsters
Indeiling en probleme daobij
't Haorsters is 'n ech euverganksdialek, wat tösse de versjèllende breukliene tösse 't Limburgs ten zuie en de Zuid-Gelders/Noord-Limburgs/Kleverlandse gróp te noorde ligk. Zoewie Haors tösse Venroj en Venlo in ligk, zoe ligk ouch zien taol tösse 't Venrods en 't Venloos in. 't Hingk vaan de gebruukde definitie aof of me 't Haorsters e Limburgs, Gelders/Kleverlands of zelfs Braobants dialek neump.
Lidwoord
Dao besjtoon, in 't Nederlands nog inkel ouw naamvalsvörm: des, der, den, eens en ener, die bekans neet miè gebruuk were. Veurbeeld: 's avonds, 's middags, 's morgens (Limburgs: saoves, s(j)mieddes, s(j)mörges)
Haorsters
Noordeleke en westeleke kinmerke
In de volgende zake slut 't Haorsters ziech aon bij 't Gelders/Kleverlands en soms ouch bij 't Braobants:
Lidwoord
Limburgse lidweurd
Limburgse lidweurd of artikele were verdeild in Veurbeelde: de of d'n of d'r auto, de of d'r fiets; 't kind, 't zaelke.
Haorsters
Zuideleke, Limburgse kinmerke
In de volgende zake geit 't Haorsters mèt de ander Limburgse dialekte mèt:
Leipzig
Leipzig is 'n stad in Duutsjlandj en haet mieër es e half miljoen inwoeaners. 't Is qua bevölkingsaantaal en oppervlakdje de op ein nao grótste stad van Sakse.
In 't jaor 1165 kreeg Leipzig vanne Markgraof Otto de Rieke van Meißen stadsrech en 't privileesj óm mert te haje. 't Inwoeanersaantaal van Leipzig haet in 1870 de 100.000 gepasseerdj, wodoor 't officieel de staot van 'n Großstadt kreeg. Op 't huuegdjepuntj (róndje Twieëdje Werreldkrieg) haw de stad zoea 750.000 inwoeaners. Allewiel haet Leipzig de staot van 't kreisvriej stad en is 't de zetel van 't Regierungsbezirk Leipzig.
De traditie van Leipzig es 'n beteikenisvól hanjelsplaats in Midden-Europa geitj trögk op 't jaor 1190. Naeve Frankfurt am Main is de stad 'n historisch centrum veur bookdrökkerie en bookhanjel. Boetedet steitj in Leipzig ein vanne aadste universiteite van Duutsjlandj, naeve versjillige hoeage sjoealen en vakwirksjoeale.
Yttrium
Yttrium is e sjemisch element mit es symboeal Y en 't atoeamnómmer 39. 't Is e zilverwit euvergangsmetaal.
Toepassinge
Yttrium kèntj de volgendje toepassinge:
Hünshoven
Hünshoven is e dörp inne gemèndje Geilekirke in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale, mit zoeaget 4.000 inwoeaners. 't Ligk tösse Tichelen (richting Süggerath), Prummern, Immendorf, Waurichen, Frelenberg en Geilekirke in. 't Aad dörp van Hünshoven ligk, gezeen vanoet 't stadscentrum, anen euverkantj van 't spaor.
Antofagasta (stad)
thumb|'t Waope ven . Antofagasta is 'n stad in Chili. De sjtad Antofagasta haet miè es 296.905 inweunersj (2002).
Hünshoven
Toet 1 jannewarie 1972 vörmdje Hünshoven zien eige gemèndje, same mit Tichelen; daonao is die heringedeildj bieje stad Geilekirke.
Imsterao
Imsterao is e gehuch i g'n gemingde Heële. 't Litt aa ge Imsteröajerbusj, t'n zude va Benzerao, t'n oeëste van Ubachsberg en De Hölsberg, t'n noarde va Molsberg (bei Zumpelveld) en t'n noarde en t'n weste van 't industriegebeed Hondsrug.
Willem II (voetbalclub)
Historie
Willem II woort op 12 augustus 1896 opgeriech door spoorweegarbeider Gerard de Ruiter. Op dat memint waor 't voetbal in Braobant nog neet zoe populair wie in 't weste vaan 't land. De club hètde in 't begin nog Tilburgia, meh veraanderde ziene naom begin 1898 in Willem II, nao de Nederlandse keuning Wöllem II dee in Tilburg e kestiel had laote bouwe en väöl veur de stad had beteikend.
De ierste jaore voetbalde Willem II allein bij de Braobantse Voetbalboond, in 1904 sloot 't ziech bij de NVB aon. Dao droong 't in 1913 tot de Ierste Klas door. Nao dees promotie waor de club jaorelaank de bèste vaan Zuid-Nederland; in 1916 wis ze zelfs landskampioen te weure. Vaanaof midde jaore twinteg kraog Willem II mie concurrentie en gónge de prestaties umlieg. Wel woort in 1944 de NVB-beker gepak. Begin jaore viefteg waor Willem II weer gans trök aon d'n top; in 1952 en 1955 woort 't obbenuits kampioen vaan Nederland.
Door dit succes kós de club noe ouch betaold voetbal speule. In 't sezoen 1956/57 debuteerde Willem II in de zjus opgeriechde Ieredevisie, meh degradeerde dao direk weer oet. Ouch in de jaore zèsteg wisselde de Tilburgse club dèks tösse Ierste Devisie en Ieredevisie. De jaore zeveteg brach 't veural in de Ierste Devisie door. De decennia daonao waore wisselend: Willem II späölde euverwegend Ieredevisie meh soms ouch ein of mie sezoene e niveau lieger. Soms had de club oetsjeters nao de subtop. Boetegewoen succesvol waor 't sezoen 1998/99, wie Willem II oonder trainer Co Adriaanse twiede woort en 't jaor dao-op zelfs Champions League moch speule. De lèste jaore vele de prestaties evels tege.
Clubcultuur
Willem II späölt in e roed-wit-blauw T-shirt, gekleurd nao de baone vaan 't Nederlands veendel. Dit is 'n verwiezing nao de Nederlandse keuning boe de club häöre naom vaan heet. Hei-aon oontlient 't team ziene bijnaom Tricolores. Aander bijnaome zien stoere kerels en Kruiken. De lèste naom liet ziech aofleie vaan Kruikenzeikers, de sjelnaom veur de Tilburgenere.
D'n traditionele rivaol vaan Willem II is NAC Breda. Wèdstrije tösse de twie stoon bekind es de Braobantsen derby. D'n derby tege PSV is minder belaoje. Wijers gief 't nog diverse aander Braobantse clubs in de Ierste Devisie boe Willem II in 't verleie derby's tege heet gespäöld.
Braobants
Kinmèrke
't Braobants kinmèrk ziech door 't persuunlik pronoom gij veur "doe", tegeneuver 't Nedersaksich ie en 't Hollands jij, en de constructie vaan vraoge mèt dit pronoom in de persoensvörm ingesloete es komde? ("kumste"?). Wijer heet 't Braobants wie 't Hollands gooddeils de Staanderdnederlandse vocaole, woebij a evels verwijt tot aa en aa nao ao verkleurt. De Braobantse dialekte, op 't Markiezaats nao, passe umlaut touw op de Aajdgermaonse ô, die es uu trökkump (Limburgs greun, Hollands groen, Braobants gruun). In de meiste Braobantse dialekte weurt de h neet oetgesproke.
Willem II (voetbalclub)
Rizzeltaote sinds 1957
Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke.
Braobants
Oonderverdeiling
De hoofverdeiling vaan 't Brabants is oos-wesgeoriënteerd: gans in 't ooste vint me 't Zuidgelders en 't Noordlimburgs (beveurbeeld Venrojs), woetouw ouch de dialekte oet 't noordooste vaan Brabant, um Kuuk, nog touwhure. Die oondersjeie ziech door de ie en uu veur de Standaardnederlandse ij en ui. Um die eigensjap weure dees dialekte dèks vaan 't Braobants aofgeknip en in 'n eige groop ingedeild.
De res weurt ingedeild in Oos-Braobants en Wes-Braobants. De grens tösse Oos- en Wes-Braobants weurt dèks getrokke bij de umlautgrens veur diminutieve. Ouch de grens tösse wel (Oos-Braobant) en gein h (Wes-Braobant) en de wiel-radisoglosse weure dao dèks veur gebruuk. 't Oos-Braobants besteit oet 't Kempelands, 't Wes-Piellands en 't Noord-Meierijs. Wes-Braobants strek ziech daan wijer oet tot in de Belzje provincies Antwerpe en Vlaoms-Braobant; dit liet ziech opdeile in Hollands-Braobants (land vaan Altena, gein h-deletie), 't Baronies (um Breda), 't Markiezaats (geinen umlaut, steit relatief kortbij 't Nederlands), 't Antwerps (in de stad en de umstreke), 't Mechels, 't Brössels (bekans oetgestörve, mèt väöl klinkers die aon 't Limburgs doen dinke!), 't Leuves en 't Tienes, wat te zuidooste vaan de Uerdinger Linie ligk en vreuger tot 't Limburgs gerekend woort. Grof-eweg de Braobantse dialekte vaan Belzje bojem weure wel Zuid-Braobants geneump.
In de Noordweshook en in de gemeinte Kranedonk weure gein Braobantse dialekte gesproke, meh Hollandse (Noordweshooks) resp. Limburgse (zuug Buuls).
Hulbèk
thumb|Adrianuskèrk in Hoelbeek. Hulbèk (Nederlands: Hoelbeek) is e dörp en 'n deilgemeinte in de provincie Belsj Limbörg, stad Bilze, mèt 483 inwoeners op 1 jannewarie 2006 en 'n oppervlaakde vaan 3,93 km². De bojem besteit oet zavel en leim en de groond is veur zoe'n 30% bebos. Wijer gief 't nog väöl bouwgroond en weiland. In inwoeners gemete is 't de kleinste Bilzer deilgemeinte. Tot de deilgemeinte huurt neve 't dörp Hoelbeek ouch 't gehuch 't Heike.
Historie
Hoelbeek weurt in 1372 veur 't iers geneump es Holebeke, boebij hole es 'hool', 'look' moot weure verstande. 't Maakde deil oet vaan de oetgestrekde hierlekheid oonder de börch vaan Jonckholt. Versjèllende femilies höbbe hei hierleke rechte oetgeoefend. In 1795 woort 't 'n zelfstendege gemeinte. Kèrkelek bleef 't evels tot 1934 deils oonder de parochie Willer, deils oonder Ieëgebilze valle. In 1977 woort de gemeinte Hoelbeek opgeheve en kaom 't oonder Bilze.
Aerdgaas
Aerdgaas is ein vanne fossiel brandjstoffe. 't Óntsteitj bie 'tzelvendje percès det toete vörming van aerdaolje lèdj en reprizzenteerdj de lichter fractie aan organische perdukte van de percès. Aerdgaas wuuertj döks same mit aerdaolje gewónne, ouch zuutj 't gaas sómtieds kans zich in anger aerdlaoge door te dringen, in taengestèlling toete zwaorder aolje, wodoor 'n sjeijing kan óngerstaon.
In 't vergangene woort aerdgaas döks es 'n aafvalperduk betrach van aoljewinning en sumpelewaeg "aafgefakkeldj". Ouch noe gebeurtj dit nag waal wen 't hieël wiedeweg vanne bewóndje werreld wuuertj aangetróffen en 't verveur nao de consument te väöl perblieëmen oplevertj. Dit is ecologisch gezeen jaomer, ómdet aerdgaas de zuverste fossiel brandjstof is. Aaffakkelen is aevel väöl baeter es 't methaan sumpelewaeg te laote vlöchte nao d'n dampkrink, ómdet de biedraag aan 't breujkaseffèk van methaan zón 25 kieër mieër is es kaoldioxied. 't Zów nag beter zeen 't gaas weer de baom in te pómp. Dit is bao ummer meugelik, meh verg 'n extra investering. In erm lenj weigere zowaal regeringen es aoljemaotsjappieje döks dees investering te doon. Methaan levertj bie verbranjing dóbbel zoväöl water es kaoldioxied, dewiel steinkaol veurnamelik in kaoldioxied wuuertj ómgezatte. Boetedet guuef aerdgaas vriewaal gein roet of as. 't Is ouch väöl mekkeliker te óntdoon van ónzuverheje wie zwaevel es 't geval is bie steinkaol of aerdaolje, middels 't Clauspercès.
Lies van börgemeisters van Hael
't Haet twieë gemeindjes Hael gegaeve: 'n klein, van 1800 tot 1818, en 'n groeëte, van 1991 tot 2007. Van allebei de gemeindjes zeen hie de börgemeisters te vinje.
Zuug veur de tösseligkende figure de Lies van börgemeisters van Hael en Panhael.
Bron
Dees paasj is gekopieerd van zie Nederlandstalig equivalent, en wel in dees versie.
Voss
thumb|De ligking van Voss in de pervincie Hordaland. Voss is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 13.830 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.815,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 7,6. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1235.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Tichelen
Tichelen  is e gehuch inne gemèndje Geilekirke in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale. 't Ligk tösse Süggerath, Prómmere, Immendorf, Hünshoven en Geilekirke in. 't Gehuch is allewiel vasgegreudj aan Hünshoven.
Toet 1 jannewarie 1972 waar Tichelen 'n óngerdeil vanne gemèndje Hünshoven; daonao is die heringedeildj bieje stad Geilekirke.
Borger-Odoorn
frame|Ligking vaan Borger-Odoorn in Drente Borger-Odoorn is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Drente, gooddeils in de Veenkolonië, tege de grens mèt Groninge, mèt 'n oppervlak vaan 277,92 km2 (daovaan 2,74 km2 water) en per 1 april 2016 25.390 inwoeners. De gemeinte besteit oet de kerne 1e Exloërmond, 2e Exloërmond, 2e Valthermond, Borger, Bronneger, Buinen, Buinerveen, Drouwen, Drouwenerveen, Ees, Eesergroen, Exloërveen, Exloo, Klijndijk, Nieuw-Buinen, Odoorn, Odoornerveen, Valthe, Valthermond, Westdorp en Zandberg.
De gemeinte oontstoont in 1998 oet samevoging vaan de aw gemeintes Borger en Odoorn. Dees twie gemeintes bestoonte al vaanaof de inveuring vaan de Gemeintewèt; de ander dörper in de gemeinte zien noets 'n zelfstandege gemeinte gewees. Ouch de twie aw gemeintes waore dus relatief groet in verglieking mèt de meiste ander Nederlandse gemeintes. Dat verraojt get euver de historie vaan 't gebeed: in 't verleie waor 't veural oontoontgonne veenland. In de negentiende en vreug twintegste iew woort hei op groete sjaol törf gestoke; op de groond dee achterbleef vestegde ziech erm boere. Väöl plaotsnaome oet de gemeinte laote ouch dudelek oondergesjikheid zien: 't veen of 't water (mond) vaan 'n awwer dörp.
't Pläötske Drouwen, wat in de gemeinte ligk, is bekind um häör groet aontal voondste oet de broonstied.
Zonne-energie
Zonne-energie is energie van'ne zon in'ne vorm van wermte en leech. Dees energie, same mit secundair vorme wie windjenergie, getieje energie, waterkrach en biomassa vormptj meer es 99,9% van alle hernuujbaar energie op'pe Waereld.
De zon is ein sjter die zich gemiddeldj op 150 miljoen kilomaeter aafsjtandj van'ne aarde bevindj. De energie die de zon oetsjtraoltj ontsjtuitj door kernfusie. De atmosfeer en'ne magnetosfeer ('t magnetisch veldj van'ne aarde) besjerme 't laeve op aerd taege 't grotste deil van'ne sjajelikke sjtraoling die de zon naeve leech en wermdje ouch oetsjtraoltj. De hoeväölheid energie die de aarde bereiktj, is ca. 9000 keer groter es de energiebehoefte van alle 6,5 miljard aardebewoners same. De energie bereiktj de aarde es leech en wermtesjtraoling, ein mingsel van elektromagnetische sjtraoling van versjillendje golflengtes, veur 99% ligkendj tösse 300 en 3000 nm. (De golflengtes van zichbaar leech valle tösse 390 en 780 nm).
Gebroek door plantje
Plantje gebroeke zonne-energie veur fotosynthese, wobiej ziej water en kooldioxide oet de loch omzitte in sokkers. 't fotosynthetisch proces wo op vriejwaal 't hele laeve op aarde drejtj, vingk sjlechs ongeveer 1% van'ne energie op veur nuttig gebroek, door lichamelijke activiteit, door consumptie, of es fossiele brandjsjtof. Ouch zeen d'r grote sjtökke aardoppervlak zowie de woestijne wo door gebrek aan water de fotosynthese gein kans kriegtj.
Afgeleidje vorme
Aolie, gaas en kaole zeen eigelik ouch afgeleidje vorme van zonne-energie. Ze waerdje gevormpdj oet de restante van laevendje wezes in 't geologisch verleje; allemaol ongersjteundj door fotosynthese. De sjnelheid womit v'r dees bronne momenteel verbroeke weurtj biej lange nao neet biejgehaje door de sjnelheid womit door fotosynthese nuuj organische brandjsjtoffe waere aangemaaktj. Ouch waterkrach is ein vorm van zonne-energie: 't water verdamptj door zonnewermte, weurtj door wind] (ouch ein gevolg van temperatuursversjille) omhoog getransporteerdj, véltj es raege weer op eine berg of heugte en de potentieel zjwaortekrachenergie van'ne massa van 't water weurtj es elektriciteit weer trökgewonne biej 't nao ein leger niveau valle of - sjtruime. Ouch [[windjenergie besjtuit oetsjloetendj biej de gratie van door de zonnewermte opgewekdje temperatuursversjille. Sjlechs getieje energie, geothermische energie en kernenergie zeen neet te herleije toet zonne-energie, ofsjoon kernenergie gebroekmaaktj van zjwaor elemente die allein in ein supernova (ontploffing van ein sjter in zien letste laevessjtadium) kinne ontsjtaon, maar det waas dus neet 'oos' zon.
Gebroek door de miens
Mit zonne-energie weurtj tegewaordig meistal bedoeldj: de energie die miense zelf mit häör technologie opwekke direct oet zonnesjtraoling. Dit gebeurtj op dit moment in Nederlandj en Belsj veural op twee manere:
't Groot probleem biej 't praktisch gebroek van dees energie is det de energiedichtheid, de hoeväölheid die per vierkantje maeter per tiedseenheid op 't oppervlak vèltj neet erg groot is. (ca 1367 Watt per vierkantje maeter in'ne baoveste laoge van'ne atmosfeer; op'pe grondj minder, aafhankelik van'ne diektje van'ne tösseligkendje laog loch, de hook wo onger de zon de aarde raaktj, de aafsjtandj tösse de aarde en'ne zon die mit de seizoene get verangertj, en veural ouch 't veurkomme van wolke.) Daorom mot de energie euver een vriej groot oppervlak 'geougs' waere om economisch rendabel te waere. 't Waord ougste is hiej zeker van toepassing, omdet de landjboew al eeuwe nieks angers duitj dan zonne-energie ougste in biochemisch gebonje vorm, zowie zetmael in grane of aerpele. Veur lenj wo de zon bienao de hele daag sjientj besjtuitj ein gooj technologie om zonne-energie te ougste: geconcentreerdje zonne-energie, ouch waal thermisch-elektrische zonne-energie genumpdj (in 't Ingels: CSP: Concentrated Solar Power). Hiejbiej waere de zonnesjtraole door middel van sjpegels saamegebrachtj op ein klein oppervlak, wo ein hoge temperatuur ontsjtuitj. Mit die hoog temperatuur weurtj sjtoum gemaaktj, womit net es in ein geweun centrale elektriciteit weurtj opgewek. De CSP-technologie is gojekouper es de PV-technologie. In Californië functionere sins de jaore 80 ein aantal CSP-centrales mit ein gezamelik piekvermoge van 350 MWe (MegaWatt elektrich) nao vol tevrejeheid.
Ter illustratie van 't potentieel vermoge van grootsjaolige zonne-energie 't volgendje veurbeeldj. 't Energiegebroek van Europa bedreugtj ca. 1020Joule/jaor. Op basis van ein energieopbrings mit ein rendement van ca. 15% zoew ein gebied in'ne Sahara mit ein oppervlak van netto ca. 50.000 veerkantje kilomaeter voldoon veur alle energie die in Europa weurtj gebroektj. Bekiek 't oranje gebiedje op 't kaertje in'ne Sahara. Dit is exclusief ruumtje veur waeg, wone en werke in 't gebied van'ne zonnecentrale. En es 't probleem van energieopsjlaag en -transport weurtj opgelostj. Veur ein dergelikke zonnecentrale in Zuud-Europa (biejveurbeeldj Sjpanje, bekiek de illustratie) zoew graofwaeg 't döbbele oppervlak neudig zeen. Mit vanzelfsjpraekendj dezelfdje kantjteikening m.b.t. logistiek en opsjlaag zowie hiejveur genumpdj. Ouch geitj biej noordeliker gelaege centrales 't versjil tösse de seizoene ein groter rol sjpele.
Eige beheer
De aansjaf van zonnepanele is duur. Veur klein systeme (daak van ein weuning) ligke de prieze veur ein compleet geïnstalleerdj systeem op ongeveer € 5,50 per Watt-Peak vermooge. Op ein gemiddeldj weuningdaak pastj ongeveer 3 kilowatt-peak, dat kos den € 16.500. In Nederlandj levertj eedere kilowatt-peak per jaor zo'n 800 - 950 kWh (kilowattoer). Biej ein vergelieking van energiewins, aansjafkoste en laevesdoer van'ne zonnepanele sjpeeltj men toet noe toe ongeveer quitte, maar allein op lange termien (trökverdeentied minstens 30 jaor). Sinds 2008 is d'r in Nederlandj subsidie veur zonnepanele (de SDE) die ondanks häör beperkinge de trökverdeentied ongeveer halveertj. In Vlaanderen haaj ein op'pe 800 gezinne een zonne-energie-installatie in september 2007, waat teen keer zoväöl waas es drie jaor eerder.
Straot Hudson
thumb|De Straot Hudson in [[Canada ]] Straot Hudson (Ingels: Hudson Strait, Frans: Détroit d'Hudson of Détroit de Hudson) is 'n zieëstraot die d'n Hudsonbóch verbindt mit de Labradorzieë. De straot wuurt in 't naorde begrens door 't Baffineiland en in 't zude door 't Ungava-Schiereiland, Quebec en Labrador. D'n oeësteliken ingank van de straot ligk tösse Kaap Chidley en Resolution Island.
De straot is geneumd nao d'n Britsen óntdekkingsreiziger Henry Hudson, dae eur in 1610 haet óntdek wie hae opzeuk waas nao 'n naordwestelike doorvaart nao Sjina.
2 december
2 december is de 336ste daag van 't jaor (337ste in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 29 daag pes 't eindj van 't jaor.
Gebäörtenisse
thumb|right|200px|Saint Paul’s Cathedral, geäöpend op 2 december 1697.
Gebore
thumb|right|150px|Peter II van Brazilië, thumb|right|150px|Jan Pieter Minckeleers, gebaore 2 december 1748.
Gesjtorve
thumb|right|150px|Gerardus Mercator, gesjtorve op 2 december 1594. thumb|right|150px|Markies de Sade, gesjtorve op 2 december 1814.
Brabançonne
De Brabançonne is 't nasjonaal volksleed van Bèlsj met teks zoewaal in 't Holles es in 't Frans. De teks is in september 1830 deur Jenneval gesjreve. De meziek is van François Van Campenhout.
In Brössel stuit ouch 'n mónnemènt det 'De Brabançonne' heit. Dao staon stökke vanne Hollese en Franse teks van het Bèlsj volksleed op.
Historie
In 1860 woor de teks deur de toenmalige Bèlsje ierste minister Charles Rogier verangerd óm de hevige oetvalle oppe Hollese Prins van Oranje te mildere.
Hollese teks
(De teks dae in 't vet stuit is 't offesjeel stök.) O dierbaar België
O heilig land der Vaad'ren
Onze ziel en ons hart zijn u gewijd.
Aanvaard ons kracht en het bloed van onze ad'ren,
Wees ons doel in arbeid en in strijd.
Wees immer u zelf en ongeknecht,
Het woord getrouw, dat g' onbevreesd moogt spreken:
Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht.
Franse teks
(De teks dae in 't vet stuit is 't offesjeel stök.)
A toi nos coeurs, à toi nos bras,
A toi notre sang, ô Patrie !
Nous le jurons tous, tu vivras !
Tu vivras toujours grande et belle
Et ton invincible unité
Aura pour devise immortelle :
le Roi, la Loi, la Liberté !
Franse teks tot 1860
De dörde stroof woor:
Prusese vertaling öwt 't Holles
Oh teures Belgien, Oh heiliges Land der Väter, Unser Wille und unser Herz sind Dir geweiht. Treib unser Herz und das Blut in unseren Adern, Zeig uns das Ziel in Arbeit und im Streit. Blühe, oh Land, in Eintracht nicht zu brechen; Bleib stets du selbst und ungeknechtet, Getreu dem Wort das furchtlos ausgesprochen werden soll: Für König, für Freiheit und für Recht.
Prusese vertaling öwt 't Frans
Oh Belgien, oh teure Mutter, Dein sind unsere Herzen, dein unsere Arme, Dein ist unser Blut, oh Vaterland! Wir alle schwören es du wirst hochleben! Leb allzeit groß und schön Und deine unbesigbare Einheit wird als unsterblichen Grundsatz haben: König, Gesetz, Freiheit!
26 juli
Heiligedaag van Anna
Nationale fièsdaag in Liberia en op de Maledive
Neodymium
Neodymium is e sjemisch element mit es symboeal Nd en 't atoeamnómmer 60. 't Is e gael toet zilverwit lanthanied.
Toepassinge
Neodymium wuuertj houfzakelik gebroek inne glaasindustrie, in industrieel magneten en bieje perduksje van legeringe:
Rankinesjaol
Rankine (°R of °Ra - veur 't te óngersjeie van Rømer en Réaumur) is 'n temperatuursjaol die verneump is gewaore nao de Sjotse netuurkóndige William John Macquorn Rankine, dae dees sjaol óntwikkeldje in 1859.
Juus wie de Kelvinsjaol is de temperatuursjaol van Rankine absoluut, alein is dees neet t'n opzich van Celsius, meh van Fahrenheit en daoveur noeatj väöl gebroek gewaoren op 't Europees vastelandj.
Tocantins
Mit Tocantins kan me meine:
Hölsbergs
't Hölsbergs is 'n dialek dat väöl liekent op 't dialek van de dörper rónd Valkeberg, 't (Valkebergs). 't Hölsbergs waert gesjpraoke in Hölsberg.
Hölsbergs-Valkebergs: angesj-andersj onger-ónder sjoon-sjeun èrpel-eerappele óm-um tejjer-teleur zjwaad-zjwaasj kroate-krote
Sierra Leone
Sierra Leone (officieel: Republic of Sierra Leone) is e land in Wes-Afrika, aon de Atlantische Oceaon, grenzend aon Guinee en Liberia. Hoofstad is Freetown, aander stei mèt mie es 50.000 inwoeners zien (in aofloupende volgorde) Bo, Kenema, Koidu en Makeni. Sierra Leone is 'n etnisch en cultureel divers land, meh ouch eint vaan de ermste en corrupste len op de wereld.
Bestuurleke indeiling
Sierra Leone is verdeild in veer provincies, die weer wijer zien verdeild in 14 distrikte. Bij drei vaan die provincies zien de distrikte wijer verdeild in, in totaol, 149 stamgebeje (chiefdoms); de provincie Western Area evels, die op de hoofstad is gecentreerd, heet 'n aander indeiling. De provincies en distrikte zien:
200px|left|thumb|Distrikte vaan Sierra Leone.
De 12 distrikte boete Western Area weure voorgezete door 'n opperhoof, gekoze oet 't midde de stamhoofde in 't distrik. Dit opperhoof heet ouch zitting in 't nationaol parlemint.
Fysische geografie
Mèt 71.740 km² is Sierra Leone e relatief klein land (oongeveer zoe groet wie de Benelux). 't Ooste vaan 't land besteit oet hoegvlaakde, aoventouw oonderbroke door berg, boevaan de Bintumani mèt 1948 meter de hoegste (en ouch d'n hoegste vaan 't land) is. Hei vint me de boveloup vaan 't stroumgebeed vaan de Moa. In 't weste ligk liegland mèt bosse (regebos en druug bos) en cultuurland. 't Zuie is get soortgelieks wie 't weste, dewijl 't noorde druger is en besteit oet e savanne-bosmozaïek.
In 't land zien 2090 soort vaatplante bekind, 147 zoogdiere, 626 veugel, 67 reptiele, 35 amfibieë en 99 vèsse. Natuur en milieu höbbe sterk te lije oonder mijnbouw en oontbossing, zoetot 't aontal soorte achteroet geit. Pas in de lèste tien jaor weurt get aon natuurbehajd gedoon.