cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chaudfontaine
Twieë haofcirkelvörmige bebeusjde hellinge ömvatte de plaatsj en in 't centrum bevinge zich waermwaterbronne mèt temperature bies 36,6 graad C. Victor Hugo neumde Chaudfontaine 't beusjviuulke oonder de kuuroorde. Chaudfontaine liegkt op 20 km aafsjtand ten zuidooste va Luuk en an waersziej van de Vesder.
Mins
Sociaal leve
't Seksueel leve vaan de mins is oetgebreid, umtot de mins 't gaans jaor op seksualiteit is ingestèld. Aanders es zienen inge verwant de bonobo is de mins in princiep monogaam; dees eigensjap steit garant veur de creatie vaan femilies, in de minseleke maotsjappij veurnaom es kleinste sociaal einheid.
Chaudfontaine
Demografie
Op d'r 1sjte januari 2006 tèlde de gemèngde 21012 inwoners op 'n oppervlakte van 2551 ha. De bevolkingsdichtheid bedrègt 823 inwoners per km².
Nicolae Ciucă
thumb|Nicolae Ciucă Nicolae Ionel Ciucă (Plenița, 7 fibberwarie 1967) is 'ne Roemeense polletieker, veurmaolege ginneraol vaan 't Roemeens leger en sinds november 2021 premier vaan Roemenië. Heer maak deil oet vaan de conservatieve en centrumrechse Nationaol-Liberaol Partij ofwel Partidul Național Liberal (PNL). De PNL maak op EU-niveau weer deil oet vaan de christendemocratische en centrumrechse Europese polletieke partij: de Europese Volkspartij (EVP). Deil vaan de EVP zien ouch, oonder aandere, de Nederlandse CDA en CU, de Belzje CD&V en cdH en de Duitse CDU en CSU. Ciucă naom 't premiersjap euver vaan Florin Cîțu.
't Roemeens premiersjap is neet te vergelieke mèt 't regeringsleiersjap in Nederland, 't Belsj of Duitsland. In die drei len ligk de meiste mach bij de regeringsleier (de minister-prizzedent in Nederland, d'n ierste minister op 't Belsj en d'n Duitse kanseleer) wijl 't staotshoof (de Keuninge vaan Nederland en 't Belsj, de prizzedent in Duitsland) 'n ceremonieel functie heet. In Roemenië heet de prizzedent evels mie mach es de premier. 't Is daan ouch de prizzedent dee naomes Roemenië nao d'n Europese Raod geit. Oonder Ciucă is Klaus Iohannis de Roemeense prizzedent.
Mithras
D'r kultus
In 't gaans väörmalige Romeins Riek zeunt archeologische reste aa-getroffe va Mithraea. Va Sjpanje bies Klèè-Azië en van de Britse eilande bies de kus va Noord-Afrika. Bekaand is 't Mithraeum va Heidelberg in Duutsjlaand en va Santa Maria Capua Vetere bie Caserta in Italië.
Mithras-Mithra-Mitra
De Frygische mutsj va Mithras waoërt dör de Romeine mitra geneumd. Os waoërd mijter is dao van aafgeleid. D'r binnekaant van d'r jas va Mithras is gevoord mit sjtof oeë-op 'ne sjterrehieëmel - d'r kosmos - is aafgebeeld. Mithras geet truuk nao d'r Aod-Perzische god van 't leech en de rechsjpraak, Mithra, 'n goddelek waeze oet 't Zoroastrisme. Tussje Mithras en Mithra zeunt boete d'r naam neet väöl uvvereenkomste. In 't Persisch betekent mithra verdrag en in 't Sanskriet betekent mitra boond of vreund. Mitra is d'r naam van 'n natuurgoddin oet Perzië en mitra betekende ursjte en hoeëgste moder. Ze wert mit Aphrodite van de Grieke geliekgezat.
Paralelle mit Jezus
D'r besjteunt opvallend väöl paralelle tussje Jezus en Mithras. Och Mithras waor in 'n grot gebaore op 25 december, oet 'n maagdeleke mam, waor 'ne zoon va god, deeg woondere, how 12 discipele en e lètste aovendmaol, waoërt in e graaf in 'n grot gelag en herrees nao driej daag oet d'r doeëd.
Thulium
Thulium is e sjemisch element mit es symboeal Tm en 't atoeamnómmer 69. 't Is e zilverwit lanthanied.
Van al lanthanide kump thulium 't minste veur oppe aerd. 't Is e buugzaam en helder-glanzendj metaal det redelik corrosiebestenjig is taenge de lóch.
In hieël lieëg kóncentraasjes (óngevieër 0,007%) wuuertj thulium aangetróffe in minerale worin ouch väöl anger lanthanide veurkómme, wie monaziet. Behölpes ionwusseleers kan thulium hie-oet waere geïsoleerdj. 'n Anger methood is door reduksje mit calcium.
Toepassinge
Thulium kan waere gebroek veur lasers te make, meh dore hoeag köste van dit metaal zeen de toepassingsmeugelikheje gering. Inkel anger zeldjzaam toepassinge zeen:
Ieredevisie 2019/20 (hierevoetbal)
2019/20 waor 't 64e sezoen vaan de Ierdevisie voetbal veur manslui. 18 clubs kaampde um 't 131e landskampioensjap voetbal vaan Nederland. Titelverdeideger waor AFC Ajax; nui in de Ieredevisie waore FC Twente (direk gepromoveerd) zoewie RKC Waalwijk en Sparta Rotterdam (gepromoveerd in de Naocompetitie). Twie Limbörgse clubs dege mèt: Fortuna Zitterd en VVV-Venlo. 't Sezoen begós op 2 augustus 2019. Nui dit sezoen waor tot twie clubs (nommer 17 en 18) direk zouwe degradere; allein de nommer 16 zouw nog naocompetitie goon speule. Wie gebrukelek zouw 't ouch weer play-offs geve veur de UEFA Europa League.
Op 12 miert 2020 woort de competitie op las vaan de Nederlandse regering opgesjort in verband mèt de wereldwijen oetbraak vaan COVID-19. Op 21 aprèl woorte eveneminte tot zeker 1 september verbooje, de competitie kós daodoor neet weure aofgemaak. Nao euverlèk woort drei daog later beslote veur geine kampioen aon te wieze en gein clubs te doen degradere. Wel woorte, op basis vaan de stand bij 't aofbreke vaan de competitie, tickets veur Europees voetbal oetgereik; de play-offs daoveur gónge neet door.
Kunningslus
Kunningslus (Nederlands: Koningslust) is 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Pieël en Maas, tösse Bree, Kepèl en De Grashook, midde in 't Brook mèt in 2013 1.218 inwoëners.
Kunningslus is genumd nao Petrus de Koning, dae in 1795 de grôngk opkoch en leet ontginne. Ziene zoon stichte dao 'n kóngregatie, die de plaats tot bleuj brach. Anno 2007 zitte d'r nog mer 3 broeders. Ouch de vesteging van 't Savelberg-Instituut veur geistelik gehandicapte brach en bringt veul werkgelegenheid. Verder ware d'r in u' verleje nog versjillende bore te vinge. De miste wirkgelaegenheid is echter now gegund aan Savelberg. Tot 1 januari 2010 hoort Kunningslus bie de gemeinte Helje.
Lande
Lande (Nederlandjs: Landen) is 'n stad en gemèndje inne Belzje pervinsje Vlaams-Braobantj. Ze ligk gans innen hook van dees pervinsje ane grens mit Belsj Limbörg. Lande haet zoeaget 15.000 inweuners.
Anger plaatse
Anger plaatsen inne gemèndje zeen: Attenhoven, Eliksem, Ezemaal, Laar, Neerlanden, Neerwinden, Overwinden, Rumsdorp, Waasmont, Walsbets, Walshoutem, Wange en Wezeren.
Berveroa
thumb|Aod-Berveroa vanoet de lóf Berveroa (Duutsj: Berverath) is e dörpke i g'n Duutsje gemingde Erkelens i g'ne deelsjtaat Noordrien-Wesfale. 't Ligk kótbei de koel Garzweiler II en woar oersjpronkelig óngerdeel van e groeëter gebeed wat weëd aafgegrave vuur de winning van broenkoale. In 2022 woeëd evvel besjlote um in 2030 te sjtoppe mit de broenkoalwinning, woeëdurch 't dörpke neet mieë gesjloop geet weëde. 't Ligk kótbei Kaulhausen, Kuckum, Ober- en Unterwestrich en Keyenberg. Get wiejer in zuudwestlige en zuudlige richting ligke Kukhaove en Holzweiler. Ten zuudoeëste doava loog 't dörpke Lutseroa.
In 2016 houw 't 117 iwuuenesj en in 2021 nog 57. Direk ten noorde va g'n sjtad Erkelens woeëd e compleet nui dörp oet d'r grónk gesjtamp. Dit sjtadsdeel grens aan 't nui Borschemich, Keyenberg, Westrich en Kuckum en heesj officieel Berverath (neu). Doadurch gieëf 't i g'n gemingde Erkelens noe twieë plaatsje mit d'rzelfde naam. In Nui-Berveroa goof 't in 2022 47 iwuuenesj.
24 oktober
24 oktober is de 297ste daag van 't jaor (298ste daag in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 68 daag pes 't eindj van 't jaor.
Hoes mit de Trepkes
't Hoes mit de Trepkes of De Trepkes woor 'n geboew in 't centrum van Mofert. 't Woor 't aajste geboewe vanne klein stad, oet de twelfdje ieëuw. Sommige luuj bewaere det 't pandj toet 1790 pastorie waas. Anger luuj spraeke dit taenge. 't Geboew loog oppe hook vanne Diekstraot en Ane Kèrk. Óndanks inspanninge van Pierre Bakkes óm 't geboew oppe monumentelies te zètte koom 't geboew oppe lies veur aafbraak. 't Geboew kós neet mieë gered waere, ómdet 't nag gein monument woor wen de sloopvergunning woor aangevraog. Èndj April 2008 is men begós mitte aafbraak en is 't aajste geboew van Mofert (daonao 't kestiëel oet 1260) noe de boerderie Genook ane Waterstraot (ongeviër 1620 al gemeldj), gevolg door de pastorie ane Kèrkstraot oet de achtieëndje ieëuw.
24 oktober
Gebäörtenisse
thumb|right|150px|Robert Koch, óntdèkker van tbc-bacterie in 1882.
Hoes mit de Trepkes
Sloop
In 't veurjaor van 2008 veel 't Moferse pandj "De Trepkes" óngere slopershamer. De lèste bewoner, Thei vanne Trepkes (Beckers), is op 13 mei 2007 gestorven en sinsdeen loog 't pandj laeg. d'r Zeen nag inkel poginge gedaon, óm sloop taenge te haje, meh det moch neet bate. Dörpshistoricus Fedor van Genook koos d’r neet veur óm de sloop aan te vechte, waat volge hem zinloos waas, meh benaderde d'n eigenieër óm 't pandj boewhistorisch te óngerzeuke. Dao haet d'r ruum d'n tied veur gekrege, de sloop is daoveur zelfs inkel waeken oetgestèldj. In mieërt 2008 waerde de Trepkes door Fedor, boewhistoricus Leon Dentener en (Jachtoren-)architec Teunis Dorrepaal van baove toet ónger opgemaeten en gedocumenteerd.
Butte County (Californië)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Butte Butte is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Oroville.
Hoes mit de Trepkes
Ligking en opboew
De Trepkes logen oppen hook Diekestraot-Ane Kirk mitte veurkantj ane Diekestraot. d'n Dörpel vanne veurdeur - en daomit ouch de begane gróndj van 't woonhoes - loog bekans 'ne maeter baove de straot. Daoróm loge veure veurdeur inkel traptraej wodoor 't pandj de naam "De Trepkes" kreeg. Achter 't veurhoes loog 't achterhoes, 'ne koestal, 'ne verkesstal en 'ne sjuur, allemaol achterein, wodoor de ziegevel ane kantj vanne kirk 27 maeter lank waas. Achter de binneplaats loog nag 'ne paersstal en 'ne sjop, mit dao-achter 'ne smalen haof toet aan 't Vlaot. Vreuger haet oppe binneplaats nag 'n hoes gestange mit 'n eige kadastraal nómmer en 'nen angeren eigenieër es de Trepkes. Later is dit hoes aafgebraoken en is 't perceel bie det vanne Trepkes gekómme. Mesjiens det daoróm bie 't Kadaster twieë adresse op 't perceel loge, namelik Diekestraot 18 en Ane Kirk 10.
24 oktober
Gebore
thumb|right|150px| Antonie van Leeuwenhoek, gebaore op 24 oktober 1632.
Gesjtorve
thumb|right|150px|Jane Seymour, gesjtorve op 24 oktober 1537. thumb|right|150px|Tycho Brahe, gesjtorve op 24 oktober 1601.
Sjterrebeeld
Sjorpioen (pes 23 november)
Hoes mit de Trepkes
Ligking en opboew
Dudelik waas te zeen, det 't hoes neet in eine kieër geboewd is. Wiejer veel op, det de linkerkantj van 't veurhoes twintjigsten ieëwse gevels haw. Det deil is tiedens de bevrijding kepot gegange door bombardemente vanne geallieerde. De res van 't veurhoes waas e flink stök ajer, waarsjienliek zeventieëndjen ieëws. Ouch inne res van 't pandj waas metselwerk te vinje oet versjillende periodes vanne zeventieëndjen toet en mit de twintjigsten ieëw. 'n Aantal gevels zeen ouch neet in verbandj mit ein gemetseldj.
't Aads gedateerd wuuertj de kelder (zestieëndjen of zelfs vieftieëndjen ieëws), mit moere van mirgel. Versjillendje puntje wieze d'rop, det inne zeventieëndjen ieëw op deze bestäöndje kelder 'n nuuj hoes geboewd is. 't Gebroek van mirgel wies d'rop, det deze kelder neet bie 't ieëste 't bèste hoes huuerde, ómdet dit materiaal in daen tied behuuerlik duur waas. Es ieësten is inne zeventieëndjen ieëw 't veurhoes geboewd. d'r Zeen versjillende aanwiezinge, det 't achterhoes pas later geboewd is, namelik innen achtieëndjen ieëw. Ouch binnen is 't ein en anger verangerdj: Moere zeen verplaats of biegemaak, deurgater zeen toegemetseldj en trappe zeen aangepas. 't Geboew haw in daen tied allein 'n woonfunctie en waas dus nag gein boerderie, wie op 't lès. Ónger angere de gruuete vanne weuning wies ouch op 'ne bepaoldje riekdóm.
De trepkes ane veurdeur, wo 't pandj ziene naam aan te danken haet, zeen in 't begin neet nuuedig gewaes. 't Straotniveau róntjelóm de kirk loog doe e stök hoger es noe. De ieëste kirk van Mofert is inne veertieëndjen ieëw geboewd op 'nen heuvel: de Kirkberg. Die kirk loog doe wo noe 't kirkplein is. Gezeen 't pandj zoea vlak bie dees kirk loog mot 't hoes waal op, of in eder geval taenge de Kirkberg aan gelaegen höbbe. Waarsjienlik is inne twieëdje hèlf vannen achtieëndjen ieëw 'n moer rónjelóm 't kirkhaof geboewd, det doe nag naeve de kirk loog. 't Aafgrave vanne Kirkberg boete de kirkhaofmoere haet 't d'rveur gezorg, det De Trepkes hoger kome te lègke ten opzichte vanne straot. Daoróm wore d'r ane veurdeur en anen achterdeur trepkes nuuedig óm dit huuegteversjil op te vange. De stel enne sjuur achter 't achterhoes höbbe de begande gróndj waal op straotniveau, wo-oet opgemaak kan waere, det dees nao de boew vanne kirkhaofmoer geboewd zeen. Anen handj van aaj kadasterkaarte kan me zeen, det dees in eder geval veur 1840 geboewd zeen. De eigenieër vanne Trepkes waas in 1843 Theodorus Mans. Hae waas boer van beroep. Hiedoor weite veer, det in daen tied De Trepkes in eder geval de functie van boerderie haw. Wie 't hoes oppe binneplaas aafgebraoke waas, waas d'r plaats óm anen achterkantj vanne plaats te boewe, namelik de paersstal enne sjop.
Zoeawie al ieëre bespraoke haet 't pandj toet inne achtieëndjen ieëw oetsloetendj 'n woonfunctie gadj, meh veur waem is neet bekandj. Al ieëre waerdje vermeldj, det 't pandj bliek goof van 'ne bepaoldje riekdóm. Doordet Mofert doe veural agrarisch georiënteerd waas, blieve d'r neet väöl meugelike bewoners euver. 'nen Dokter of notaris goof 't doe neet in 't dörp. De ligking vlak ane kirk kan beteikene, det 't 'n kirkgerelateerde functie waas. Tiedens de bezwaorprocedure vanne sloop haet de meugelike functie van pastorie ouch 'n rol gespeeld. 't Antjwaord oppe vraog of De Trepkes ouch ech pastorie zeen gewaes blief hypothetisch. Toch zeen d'r versjillende aanwiezinge, waat in 'ne bepaolde richting wiezen es antjwaord op dees vraog, mit name de indeiling van 't hoes mit e klei ziekaemerke ane linkse kantj.
Butte County (Californië)
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 4344 km² (1677 mijl²) boevaan 4246 km² (1639 mijl²) land is en 97 km² (38 mijl²) oftewel 2.24% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 48/km² (124/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 203.171 dat bestoont oet:
't Gaof 12.759 gezinne en 9071 femilies in Butte County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,39.
Familie
'n Familie is:
Familie
Opkan
thumb|300px|right|De have van Opkan en 't Albertkanaal Opkan of Avergaot  (Nederlands: Opkanne), ies 'n dörp in de gemeinte Riems in Belsj (Belsj Limburg). 't Ies gesitueerd aan de voot van Plattenberg en Tiendeberg, in 't dal van de Geer, die parallel aan 't Albertkanaal langs 't plaetske sjtruimp. Later zal ze d'r ónderdoor sjtruime riechting Kan. 'n Brök euver 't kanaal verbingk 't gehuch mèt Kan. Dao liek ouch de parochiekèrk. De Geer sjtruimp in Nederlands Limburg es de Jeker riechting de Maas.
't Dörp
't Plaetske ies ouch bekènd um zien mergelgrot: de grotte van Kan. Van de gewonne mergelsjtein zint hie väöl häöf en hoezer geboewd. Aan 't kanaal, dat hie door de mergelberg ies gehouwe, bevingk ziech 'ne jachhave. Op de Geer sjteit de watermeule van Opkan, 'n kore- en oliemeule oet 1650. In Opkan sjteit 'n oorlogsmonument: 't Mémorial des Grenadiers.
Soppegreun
Soppegreun (Nederlandjs: soepgroente) is de verzamelnaam veur de greunte die in sop wirt gebruuk.
Soppegreun besjteit oet fiengesjneje of julienne gesjneje greunte, zoaes: poor, sèlderiej, unne, en wäörtelkes.
De sop van ein bepaolde greunte, biejveurbeeld temate- of aspergesop, bevat ouch dèks nog es extra wat soppegreun. Ein sop wo gaar gein greunte in zit wirt bouillon geneump.
Sèlderiej
In sómmige sjtreke waere in de greuntesop ouch waal keuëlsaorte gebruuk en angere wirt weer zelje sèlderiej weggelaote, mer veural in väÓl deile van Limburg wirt, net wie in Suriname en ’t Belsj, ouch sèlderiej sopgreunte geneump.
Trivia
Eine goodkoupe en voedzame maoltied maak me van macaroni mèt ein zekske soppegreun, wo me nao beleve vleisjware, geraspde keës of ein blikske vösj aan kènt toevoge.
Saint-Ghislain
thumb|Locatie va Saint-Ghislain in Henegouwe. Saint-Ghislain is 'n gemèngde en sjtad in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Berge. Op 'n oppervlakde va 70,18 km² wonne 22.969 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 327 minse per km².
De bekinde vieftiende iewse kompenis Johannes Ockeghem, mèt zien veur deen tied baonbrekende renaissancemeziek, kaom oet Saint-Ghislain.
Aander kerne
left|thumb|Sjtadhoes, de nuuj kèrk en d'r toeëre van de ouw kèrk va Saint-Ghislain. Baudour, Neufmaison, Sirault, Tertre (gemèngdehoes), Hautrage en Villerot.
Eris (dwergplaneet)
left|thumb|Mèt dees foto's woort 't bestoon vaan Eris vasgelag right|thumb|Eris mèt de maon Dysnomia ([[Hubble-ruimtetelescoop)]] Eris (symbool: ), offesjeel 136199 Eris, veurheen  of (door häör oontdèkkers) Xena geneump, is e klein planetair objek in de Kuipergordel (iesdwerg), wat in 2003 veur 't iers gelocaliseerd woort en boevaan in 2005 bekind woort tot 't groeter is es Pluto. Bij de redefinitie vaan 't woord planeet op 24 augustus 2006 woort in de nui categorie dwergplaneet ingedeild. Op 13 september 2006 kreeg dees dwerplaneet de naom Eris.
Oontdekkingsproces
Op 21 oktober 2003 woorte de pleetsjes gesjote die 'n nui satelliet vaan de zon in de wijer regione vaan 't Zonnestèlsel vaslagte. Dit gebäörde door e team vaan astronome wat al langer nao planeetachteg objekte veurbij Neptunus zeuk en 'twelk ze groetste successe de oontdèkking vaan 50000 Quaoar en 90377 Sedna waore. Op 5 januari 2005 woort oet analyse vaan de foto's dudelek tot 't hei um e nui objek góng, meh de publicatie vaan dees oontdèkking woert oetgesteld tot mèt spectroscope en aander oonderzeuksmethodes mier vaan dit objek bekind waor. Op 29 juli 2005 prizzenteerde me de nui planeet, same mèt twie ander groete (meh dudelek kleinder) Kuipergordelobjekte, 2003 EL61 en 2005 FY9.
Eigesjappe
thumb|Baon vaan Eris t'n opziechte vaan de ander planete De umloupbaon vaan Eris steit gemiddeld zoe'n 67,7 AE vaan de Zon aof; einen umloup doort zoe 560 jaor. Op 't momint steit de planeet kort bij häör aphelium vaan 97,7 AE. De planeet steit drei kier zoe wied vaan de zon aof es Pluto. De eccentriciteit is 0,4416129, de baon is dus sterk elliptisch.
De doorsnee is teminste 2390 kilometer; 't oppervlak, en mesjiens ouch de res vaan de planeet, besteit oet bevrore methaan. De oppervlakdetemperatuur kin neet wied vaan 't absoluut nulpunt ligke.
Eris heet ouch 'n maon, Dysnomia geneump (de oontdèkkers neumpde häör Gabrielle).
Dassekoel
Dassekoel (Nederlandjs: Dassenkuil) is 'n buurt van Gelaen inne gemèndje Zitterd-Gelaen. 't Ligk t'n naorde van Lötterao en t'n zuje van De Landjgraaf. Dassekoel ligk ane Wèstelike Randjwaeg en 't spaor. Wiejer ligk 't ouch kórtbie 't Orbis Medisch Centrum.
Hóngstrop
thumb|Hóngstrop i december 2013 thumb|Hóngstrop en Flahstraß op ing kaat Hóngstrop (Dütsj: Honsdorf) is e gehuch in 't weste va d'r Dütsjen bondssjtaat Noardrien-Wesfale. D'r woeëne 129 lüj (30-11-2012). 't Plaatsjke ligk t'n noardoeëste va g'n sjtad Jellekerke in 't daal van 't reveerke d'r Wurm en d'r Beeckfließ. 't Gehuch ligk 58 tót 65 meter boave zieënivo en de beboewing is neet geconcentreerd op ing plek. 't Wielder sjtóng vuur 't ieësj bekank in 1170 s (De) Hundesthorp. Flahstraß ligk ing sjtroat wieërop.
Toe-midde gerónje veurklinker
Kènmirke
Kènmirke vannen toe-midde gerónje veurklinker zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs kump d'n toewe-midde gerónje veurklinker veur inne meiste dialekte, mit oetzunjering van dialekte wobie óntrunjing plaatshaet. De lange klank wuuertj meistes gesjreven es eu. De korte variantj kump veur in 't Mofers es d'n houfvariantj vanne bao-toewe gerónje centraal-veurklinker u.
De eu kóntrasteertj inne meiste dialekte mitte langen aop-midde gerónje veurklinker, gesjreven es äö, en in sómmige dialekten onna mitte lange midde gerónje veurklinker , èù.
In dialekte wie 't Vinloos, en in minder maot 't Mestreechs gespraoke door jóngere, krieg de lange klinker 'ne (lichtelik) gediftongeerdje oetspraok of. Al kan me de klinker veur 't Mestreechs baeter ómsjrieven es 'ne toe-midde gerónje centrale klinker. In anger dialekte, worónger 't Mofers, kóntrasteertj deze klank mitten óngediftongeerdje variantj, wodoor minimaal pare wie sneu en sneuj  óntstaon.
Bieje stoeattoean wuuertj de klank op 't lits in Midde-Limbörgse dialekte döks lichtelik gecentraliseerdj toet [ø̀ə̯]. Det truuedj veural op veur 'n -r. In dialekte wie 't Zittesj, 't Hirkebósjer en 't Zelfkantjs truuedj zelfs 'n richtige diftongering op, wobie d'n ieëste klank wuuertj verlieëg, toet ui wie in zuike (veur zeuke); veur 'n -r blief de centralisering ouch staon wodoor me d'n triftong  uie krieg, wie in ruiere (inplaats reure).
Götene
Götene is 'n gemèndje in Västra Götalands län, Zwede. De gemèndje tèltj 12.929 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 406,79 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 31,8 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
7,15% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Graofsjap Häör
thumb|Waope vaan de graove vaan Häör thumb|Graofsjap Häör, voorstedóm Toear en hierlekheid Kaesing oonder 't ancien régime. 't Graofsjap Häör waor 'n feodaol staot die in de late middeliewe en de vreugmodernen tied e klei deil vaan Nederlands Limbörg besloog. De graove hele hun residentie in kestieël Häör, in 't dörp mèt dezelfde naom.
Historie
Häör begós es hierlekheid vaan 't graofsjap Loen en weurt in 1243 veur 't iers geneump. De hiere hele residentie op d'n Ajebörg (Aldenborgh), die stoont in wat noe de wiek Biest in Wieërt is. Al vreug kraoge de hiere vaan Häör ouch bezittinge in 't Wiertland, die evels in Gelre laoge en neet tot de hierlekheid Häör woorte gerekend. In 1366 kaom Loeën, en daomèt Häör, oonder 't prinsbisdóm Luik te valle.
In 1450 kaom Häör staotkundeg los vaan Loeën en woort 't e graofsjap. D'n ierste graof, Jacob I, besloot toen e nui kestiel te bouwe, de Nujebörg (Nijenborgh). Zoewel d'n awwe es de nuie börg zien väöl later in de Spaonse Successieoorlog verweus gewore. De lèste graof vaan Häör, Filips van Montmorency, woort op 5 juni 1568 same mèt de graof vaan Egmond op de merret vaan Breusel oonthoof, wat 't begin vaan d'n Tachtegjaoregen Oorlog inluide. Doortot de manneleke lijn vaan 't graofsjap noe waor oetgestorve, kaom 't in personeel unie mèt 't prinsbisdóm Luik. 't Stäötsje heel evels al deen tied zien eige Staote en waor daomèt otonoom. In 1795 woort 't door Fraankriek geannexeerd en touwgeveug aon 't departemint vaan de Oondermaos.
Umvaank
't Graofsjap Häör bestoont oet de volgende dörper:
Vaux-sous-Chèvremont
Vaux-sous-Chèvremont is 'n dörp in de gemèngde Chaudfontaine.
Toe-midde gerónje centrale klinker
d'n Toe-midde gerónje centrale klinker of gerónje geslaote-midde centrale klinker is 'ne klinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Kènmirke
Kènmirke vannen toe-midden óngerónje centrale klinker zeen:
Limbörgs
Deze klank kump inne meiste Nederlandjs-Limbörgse dialekte veur es 'ne korte klinker. De korte variantj kump veur in dialekte wie 't Mestreechs, 't Remunjs en 't Wieërts es d'n houfvariantj vanne bao-toewe gerónje centraal-veurklinker u. De lange variantj kump wiejer nag veur in 't Mestreechs es d'n houfvariantj vanne toe-midde gerónje veurklinker eu.
Komeet
thumb|right|250px|De baon vaan 'n komeet mèt in geel de stöbstart en in blauw de gaasstart 'ne Komeet is 'n hiemelliechaam wat door de International Astronomical Union sinds 2006 es 'n klein zonnestèlselliechaam (SSSB: Small Solar System Body) weurt bestempeld. Ze zien groeter es meteoroïde en drejje in 'n elliptische baon um de Eerd. Ze bestoon oet ies, gaas en stöb ('ne zoegeneumpde "vojle sniebal"). Es ze kort bij de zon koume smèlt e deil vaan 't materie, boedoor 'n coma oontsteit ('n soort "atmosfeer") en soms 'ne start. De start steit altied vaan de zon aofgeriech (dus ouch es de komeet ziech vaan de zon verwijderd), en besteit oet twie deile, 'n start dee oet stöb besteit en eine dee oet gaas besteit. ` De kern vaan 'ne komeet is zoe'n 1-50 km groet, de coma kin 100.000 tot 1.000.000 km groet zien. De start kin wel 150 miljoen km laank weure. D'n umlouptied um de zon kin variëre vaan inkel jaore tot doezende jaore.
Lof der Zotheid
thumb|Tekening va [[Hans Holbein d'r Jónge in de marge van 'ne exemplaar van d'r 1sjte drök van Erasmus' Lof der Zotheid. Dit exemplaar zow 't persuuënlek bezit van Erasmus zieë gewes]] D'r Lof der Zotheid of Encomium Moriae, sive Stultitae laus is in 1508 dör Erasmus gesjraeve wie-e van Italië nao Engelaand reesde.
't Waerk is 'n satire en begint mit 'ne breef an z'ne vrund Thomas More oeë-in dat Erasmus vertilt dat-e vindt dat e baeëter kint sjrieve es z'ne tied te verdoeë mit kalle mit de luuj die mit 'm mit reze.
Lof der Zotheid is in 'n waeëk tied gesjraeve in 't Latien en 't is ing van de invloedriekste waerke in Europa. 't Haat d'r waeg vrie gemakt vör de reformatie. In 1511 waoërt 't vör 't örsj in Paries gedrökt. In 1560 versjeen de örsjte Nederlandse vertaling.
Västra Götalands län
thumb|De ligking van Västra Götalands län in Zwede. Västra Götalands län is 'n provinsje inne Zweedse regio Götaland. Ze grèns ane provinsjes Värmlands län, Örebro län, Östergötlands län, Jönköpings län en Hallands län en aan Noorwaeg en 't Skagerrak.
De houfstad is Göteborg. 't Oppervlak bedruueg 23.942 km²; 5,3% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Västra Götalands län volges de Statistiska Centralbyrån 1.528.445 inwoeaners.
Gemèndjes
In Västra Götalands län ligke de volgendje gemèndjes:
Mesjtreechterbaan
Mesjtreechterbaan (Nederlandjs: Maastrichterbaan) is 'n buurt van Gelaen inne gemèndje Zitterd-Gelaen. 't Vörmp 't naordwèstelik deil vanne buurt De Landjgraaf.
Asturië (regio)
't Prinsdom Asturië (Spaons: Principado de Asturias, Asturisch: Principáu d'Asturies) is ein vaan de 17 otonoom regio’s vaan Spanje en ligk in 't noordweste vaan 't land, tösse 't Cantabrisch Gebergte en de Cantabrische Zie, tösse de regio's Galicië en Cantabrië. In 't zuie grens Asturië aon Castilië en León.
Bestuurleke indeiling
Asturië is zoewel 'n otonoom regio es 'n provincie, en is dus in tegestèlling tot beveurbeeld Andalusië neet onderverdeeld in versjèllende provincies.
Asturië is oonderverdeild in ach comarca's (Asturisch: cotarros) en 78 gemeintes. Daoneve gief 't ouch landeleke parochies die hure bij 'n gemeinte. Dit zien bestuurleke oonderverdeilinge vaan gemeintes; ze höbbe niks te make mèt kèrkeleke parochies.
Taol
De einege officieel taol in Asturië is 't Spaons (of Castiliaons). Daoneve weurt Asturisch (Asturisch: Asturianu of Bable) gemojld, wat weurt beschermp door de Wèt op 't Gebruuk en de Bevordering vaan 't Asturisch (Ley 1/1998, de 23 de marzo, de uso y promoción del bable/asturiano). In 't weste vaan Asturië weurt ouch 'n dialek vaan 't Galicisch gemojld, wat ouch wel es 'n euvergaanksdialek tösse 't Galicisch en 't Asturisch weurt gezeen. 't Gebruuk vaan dit dialek is evels minimaal vergeleke mèt 't gebruuk vaan 't Asturisch. 't Gief 'ne tendens um alle Spaonse plaotsnaome door traditioneel Asturische en Galicisch-Asturische plaotsnaome te vervaange.
Alsjemie
De alsjemie waas de veur-weitesjappelike be-ubing vanne sjemie. Zónger good verstandj van waat gebeurdje verzóchte alsjemiste alderhenj aan stoffe te zuvere, bewirken en te verangere door die te minge, verhètsen en destillere. Ze verzóchte loead te verangeren in góld (in 'n aantaal aan vel bewaerdje eine det det ouch waas gelök), taengevergiffe te vinjen en elixers te make wodoor me ónsturfelik kós waere. De alsjemiste bedachten aevel ouch 'n aantaal aan sjemische wirktuug die nag ieëve later in broek bleve, wie 't retort.
Väöl alsjemiste gluifdjen in spiritualiteit, in 'ne werreld boete de materie óm. De meiste modern weitesjappers gluiven aevel neet dao-in.
VVD
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, kort-eweg VVD, is 'n Nederlandse rechs-liberaole politieke partij. De liestrekker is minister-president Mark Rutte. Zie is ouch de groetse partij vaan 't land mèt 34 zetels in de Twiede Kamer en nömp deil aon de regerende koalitie vaan veer partije mèt 't D66, de CDA en de ChristenUnie, Kabbinèt-Rutte IV. Op EU-niveau maak de partij deil vaan de Europese partij ALDE, boe ouch de Nederlandse partij D66, de Belzje partije Open Vlaamse Liberalen en Democraten en Mouvement Réformateur en de Duitse partije Freie Demokratische Partei en Freie Wähler deil vaan oetmake.
Twiede Kamer (2021-allewijl)
De VVD heet 34 zetele in d'n Twiede Kamer. Hei volg 'n lies:
Sjpeulparadies Klein Zwitserland
thumb|Logo van Klein Zjwitserland Sjpeulparadies Klein Zjwitserland is ein avonturesjpeulpark in 'n bósrieke ömgaeving doeënbeej Tegele. 't Haet in de ierste zevetig jaore van zien besjtaon mier es zès miljoen bezeukers getrókke.
Rooj
thumb|Dörpskern en boetegebeed Rooj in de gemeinte Wieërt. Rooj (Nederlands Stramproy) is e dörp in de gemeinte Wieërt in Nederlands Limburg, te zuie vaan de stadsbebouwing, kort aon de Belzje grens mèt Biësel (gemeinte Kinder). 't Dörp had per 1 januari 2009 4979 inwoeners. Besjermheilege is Willebrord, dee in Rooj 'n parochiekèrk oet 1923 mèt 'ne veertiendeniewsen torie heet.
Sjpeulparadies Klein Zwitserland
't Park beed naeve de sjpeultoesjtelle in 't seizoen ilk weekend 'ne roufvogelshow. 't Guuef ouch minigolf-bane, labyrinte en saer 't veurjaor van 2010 ein neteursjpeulbós.
Rooj
Historie
Rooj weurt es Stramprode veur 't iers geneump in 1287. 't Waor eint vaan de veer kertere vaan 't voorstedóm Toear. Volges 'n besjrieving oet 1851 bestoont 't dörp oet vief buurte of roje, eder mèt zien eige roojmeister. Tot 1998 waor Rooj 'n zelfstendege gemeinte.
Sjpeulparadies Klein Zwitserland
Gesjiedenis
't Sjpeulpark leet in 'n aaj kleigroeve. Wie de koel in de daartiger jaore oetgepöt waor, deende zeej es basis veur 'n wèrkversjaffingsprojek. De äöpening vónd plaats in 1939 tiedes Pinkstere. De plaatselike pestoeër haet 't toen ingezaegend. In 't bebósde gebeed van Klein Zjwitserland guuef 't nog mierder tunnelkes oet baksjtein. Zeej maakde deil oet van 'n sjmalsjpaor waoreuver klei woort verveurd. Dees tunnelkes zien rieksmonumente.
Brónne
''Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Duutsj en Nederlandssjpraokig artikel.''
Calaveras County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Calaveras Calaveras is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Oroville.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 15/km² (40/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 40.554 dat bestoont oet:
't Gaof 16.469 gezinne en 11.742 femilies in Calaveras County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,44.
Zandberg (Sjènne)
De Zandberg is 'nen heuvel in 't naordelik deil van 't Heuvellandj inne Nederlandjse pervincie Limbörg, gelaenge t'n wèste van Sjènne en t'n zuje van Pöt in de gemeinte Baekdale. d'n Heuvel haet 'n huuegdje van 92 maeter baove NAP en maak deil oet van 't Plateau van Doonder. 't Is eigentlik 'n aad reveerterras det is óntstange dore erosie van 't ómligkendj gebied dore reveer de Maas die hie 10.000 jaor trögk struimdje. Allewiel struimp ónger ane helling de Gelaenbaek. Anen angere kantj vannen heuvel stieg 't plateau wiejer nao 'n hoger terras: de Pötherberg.
Clueless
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan kemedie, romantiek.
De film woort geregisseerd door Amy Heckerling en heet 'nen doer vaan 97 menute.
's-Gravebrakel
thumb|Locatie va 's-Gravebrakel in Henegouwe. 's-Gravebrakel (Fraans: Braine-le-Comte) is 'n gemèngde en sjtad in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Zinnik. Op 'n oppervlakde va 84,68 km² wonne 21.337 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 252 minse per km².
Sjaermoestandjsjaermoestenrek
De sjaermoestandjsjaermoestenrek (Letien: Microgale soricoides) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische vöchtige lieëglandj- en bergbusj. De saort wuuertj bedreig door 't verluus van laefgebiede.
's-Gravebrakel
Aander kerne
left|thumb|De Groeëte Maert i 's-Gravebrakel. Hennuyères, Henripont, Petit-Rœulx-lez-Braine en Steenkerke (Steenkerque).
Embourg
Embourg (Welsj Imbourg) is 't aodste dörp in de gemèngde Chaudfontaine. 't Dörp liegkt ten zuide van de Vesder en is saer de periode tösje de twieë waeltkrege 'n residentiëel plaatsj.
D'n Echterbós
d'n Echterbós is e gehuch en 'n gelieknamige wiek in de gemeinte Ech-Zöstere, gelaege in de streek Midde-Limbörg. Toet 2002 waas d'n Echterbós 'n óngerdeil van de gemeinte Ech.
De wiek d'n Echterbós ómvatj naeve d'n Echterbós ouch de gehuchte D'n Deelgaard en Pötbrook.
De oarsprunkelike woankern d'n Echterbós is veur praktische raejene in twieë gesplits ein besteit noe oete gehuchte Anen Echterbós en d'n Echterbós zelf. 't Noe kleinder gehuch d'n Echterbós vörmp same mit d'n Deelgaard en Pötbroek de wiek d'n Echterbós, die vèltj ónger de poskode van d'n Deelgaard, mer 't gehuch Anen Echterbós vèltj ónger de poskode van De Boesj en is daoróm aan die wiek toegeveug.
Naamgaeving
't Gehuch haet ummer d'n Echterbós geheite. De ieëste, echte benaming van de plaats en de beweuning is óntstange bie 't grenskantoar "Aan Kantoar". De plaatsnaam d'n Echterbós kump al veur in de voukstèlling van 1840.
Statistische gegaeves
In 1840 haw 't gehuch d'n Echterbós óngevieër 27 hoezer en 144 inwoaners. Allewiel haet d'n Echterbós óngevieër 40 hoezer en 100 inwoaners.
Maels
't Maels is 't dialek wat in 't dörp Mael (Meijel) en zie boetegebeed weurt gesproke. 't Gief gei vergliekbaar dialek örges anders in de umgeving en 't Maels vertuint dudelek invleuje oet versjèllende heuk.
Neet 't feit tot 't Maels kinmerke heet vaan zoewel 't Limburgs es 't Braobants is bezunder - dat kump in hiel väöl dialekte in de umgeving veur, zuug Noord-Limburgs - meh zjus de combinatie vaan kinmerke die me dao aontref. Zoe kint 't Maels gein oppositie sleiptoen-stoettoen (wie in 't Braobants en 't Gelders-Kleverlands), kint me 't wäördsje doe neet (Braobants, Gelders-Kleverlands), zeet me husj veur "hoes" en gij, mij en wij (Braobants), meh huurt me dao wel sjaop, neet schaop (Limburgs). Es eineg dialek in Nederlands Limburg - mèt oetzundering vaan Griendsveen, wat 't dialek vaan Deurne deilt - heet 't Maels variante vaan de klaanke ij en ui euvergenome; door dit kinmerk moot 't tot 't Braobants weure gerekend. 't Dialek deilt mèt 't Meierijs vaan Oos-Braobant ouch de typisch Meierijse verkorting vaan vocale en 't gebruuk vaan ik in plaots vaan ich. Toch vèlt 't dialek, door zien Limburgse sj- ouch neet good in die gróp, die sk- (skoen tegeneuver Maels sjoewn) heet.
In gein ander dialek kump dees combinatie zoe veur; dialekte oet 't Limburgs-Kleverlands euverganksgebeed, wie 't Venloos, Árses of Haorsters, höbbe gein vaan alle de sj- meh hawwe wel de realisatie hoes. Ouch de twietoenigheid is nog wied nao 't noorde verspreid in dit euverganksgebeed; daodoor is 't vereunderlek tot ze in Mael oontbrik. De aajds bekinde teks in 't Maels stamp oet 1807 en is gepubliceerd in 'Het Limburgs onder Napoleon'.
't Vocabulair is get Braobants gekleurd, wat begriepelek is door de kortbijheid vaan Deurne. Dit vocabulair raok door de veranderde sociaol situatie natuurlek wel aofgeplat. 't Dialek is besjreve in 't Meijels Woordenboek vaan Herman Crompvoets, ISBN 90-6507-111-3.
Bosseval-et-Briancourt
In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 411 inweunersj, die Bossévaliens geneump weure. Ze ies 14,53 km2 groat. Dao woonde dus zoan 28 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Vrigne-aux-Bois, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Sedan. Wier liegk 't op 'n huègte van 166-390 meter.
In Bosseval-et-Briancourt weurt van oarsjpronk 'n euvergensdialek gekald tusje 't Champenois (wat historisch in 't groatse gedeilte van de Franse Ardenne weurt gekald) en 't Waals (wat veural gekald weurt in de Belsj Ardenne).
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Xích lô
Xích lô, Cycle rickshaw of Fietstaxi is 'ne film oet 1995.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan misdrieffilms, dramafilms.
De film woort geregisseerd door Anh Hung Tran en heet 'nen doer vaan 123 menute.
De Peel in brand
"De Peel in brand" (oersprunkelek gesjreve es De Piël in brand) is e leed vaan de Nederlands-Limbörgse band Rowwen Hèze. 't Is ein vaan hun populairste nommers. Wie gebrukelek koume de teks en meziek vaan zenger Jack Poels. 't Kump oersprunkelek vaan hun debuutalbum Rowwen Hèze, meh is later in versjèllende versies opgenome gewore.
Teks
D'n teks besjrijf de ervaoringe vaan de zenger, dee es keend 'ne zonsoondergaank mèt lieghaangende mis zaog en meinde tot de Pieël in brand stoont. En passant besjrijf heer ouch aander herinneringe aon zien jäög, wie heer beveurbeeld in zien fantasie edereine de baas waor.
Meziek en versies
De oersprunkeleke versie (in 1985 op cassèt, in 1987 op grammofoonplaat) waor mid-tempo en carnavalesk, mèt 'ne beat droonder. Väöl bekinder en geleefder evels woort de versie die in 1991 oetkaom op 't album Boem. Dit is 'n folkversie boe-in Poels ziech begeleit mèt allein de akoestische gitaar. Dit leed sloog zier aon en woort dèks es touwgif gespäöld. Me kin dees versie ouch vinde op de compilatie-cd Kilomeaters - 't Beste van 20 joar, die in 2005 door stumming oonder de fans is samegestèld. Datzelfde jaor versjeen 't leedsje ouch op single. Nog 'n aander versie woort gespäöld in de Saus-tour, boevaan ouch 'n cd en dvd zien versjene. Hei weurt de gitaar aongevöld mèt steelgitaar en blozers.
De Heideroosjes, aofkumsteg oet naoberdörp Haors, höbbe 't leed gecoverd in 'n punkversie. Dees versie is terech gekoume op Manne van staal, e compilatie-album boe me diverse covers vaan Rowwen Hèzesongs zoewie oonoetgebrach werk bijein vint.
Me kin Jack Poels ummer hure zinge vaan de Pieël, neet de Peel, dee in brand steit. Oersprunkelek waor d'n titel ouch De Piël in brand. Me heet dit nao d'n doorbraok boete Limbörg veranderd um grepkes veur te zien (Hollands piel is 'pum').
Succes
't Leed heet sinds 't begin vaan de Limbo Top 100 altied hoeg gestande. In 2006 en 2007 haolde 't zelfs de nommer 1-positie. Rowwen Hèze haolde ieder al de boveste plaots mèt 't Roeje klied en November. Ouch de Heideroosjesversie heet eine kier de Limbo Top 100 gehaold, en wel in 2014 (nommer 68). De single vaan 2005 haolde de 34e plaots in de Top 40. Ouch in de Top 2000 kump 't sinds 2013 oonaofgebroke veur (in 2015 op de 900e positie).
Toe-midden óngerónjen achterklinker
d'n Toe-midden óngerónjen achterklinker of óngerónje geslaote-midden achterklinker is 'ne klinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Kènmirke
Kènmirke vannen toe-midden óngerónjen achterklinker zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs kump d'n toewe-midden óngerónjen achterklinker neet veur.
Ablatief
De ablatief (of zèsde naamval) is ein van de ach oorsjprunkelike naamvalle van 't Proto-Indogermaans, womit oorsjprunkelik de persoon van waem get oetgeit of de plaats wovan men oet vertrèk waerde aangegaeve. Dit in taegesjtèlling tót de plaats wo men haer geit, die weurt oetgedrök in de accusatief, en de plaats wo men zich bevindj, die door de locatief weurt oetgedrök.
In sómmige tek van de Indogermaanse tale worin de ablatief opheel te bestaon, wie 't Grieks en 't Germaans, is de functie van de absolute ablatief euvergenómme door de genitief.
Nederlandjs
In 1625 poneerde Christiaen van Heule in zien werk De Nederduytsche Grammatica ofte Spraec-konst det 't Nederlandjs naeve de nominatief, genitief, datief en accusatief nao analogie van 't Letien ouch 'nen ablatief (of ofnemer) kinde. Zo wore de zogenaamde vörm veur d'n ablatief in 't Nederlandjs:
Anger grammatici mènde (terech) det 't hie geinen apaarte naamval betrof mer 'n collocatie van 't veurzitsel van en d'n accusatief. De controverse hie-euver doerde toet 't begin van d'n twintjigste eeuw.
De Haze
De Haze (Nederlandjs: De Haese) is 'n buurt van Gelaen inne gemèndje Zitterd-Gelaen. 't Ligk ane Wèstelike Randjwaeg en 't spaor, tösse Dassekoel en 't Orbis Medisch Centrum. De straotname inne buurt zeen verneump nao Europese streke, wie d'n Eifel, Lotharinge en Toscane.
Örebro län
thumb|De ligking van Örebro län in Zwede. Örebro län is 'n provinsje inne Zweedse regio Svealand. Ze grèns ane provinsjes Västra Götalands län, Värmlands län, Dalarnas län, Västmanlands län, Södermanlands län en Östergötlands län.
De houfstad is Örebro. 't Oppervlak bedruueg 8.519 km²; 2,1% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Örebro län volges de Statistiska Centralbyrån 274.121 inwoeaners.
Gemèndjes
In Örebro län ligke de volgendje gemèndjes:
Aafstandj
Aafstandj is e begrip det sleit oppe numerieke besjrieving van wie wied veurwirpe vanein aafligke.
Aafstandj kan ouch euverdrachtelik waere gebroeke, wie in "socialen aafstandj tösse bevölkingsgruup".
Aafstandj en verplaatsing
't Versjil tössen aafstandj en verplaatsing is det d'n aafstandj meistes 't daodwirkelik paad tösse twieë veurwirpen is, dewiel verplaatsing de kórtsten aafstandj tösse twiè puntje in is.
Beraekening
Aafstandj = snelheid × tied
Colusa County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Colusa Colusa is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Colusa.
Kettenis
Kettenis is 'n dörp in de gemèngde Eupe in de Duutsjtalige Gemeensjap. Opvallend zeunt de hoezer va zaandsjtèè.
Colusa County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 2995 km² (1156 mijl²) boevaan 2980 km² (1151 mijl²) land is en 14 km² (6 mijl²) of 0,48% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 15/km² (40/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 40.554 dat bestoont oet:
't Goaf 6097 gezinnen en 4578 femilies in Colusa. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 3,01.
Plaotse
De twie belaankrijkste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Waalbróch
D'r Waalbróch (Limburgs: Waalbroek) is e gehuch tösse Bóches en Zumpelveldj inne gemèndje Zumpelveldj inne Nederlandjse pervincie Limbörg.
De naam "Waalbróch" is aafgelèdj van "waal" (franstalige) en brook, e zómpig gebied. 't Gehuch ligk in 't daal vanne Ezerbaek. In 't gehuch steit de Waalbrócherhaof, oearsprunkelike 'ne laothaof vanne cisterciënzerinne-abdie Val-Benoit oet Luuk.
Nao 't naordelik gelaenge netuurgebied Groeve Sweijer löp e wanjelpaad.
Babbelaer
thumb|200px|right| Babbelaere es zuurtjes thumb|200px|right| Babbelaere in väöl kleure 'ne Babbelaer (Nederlandjs:snoepje, Èngelsj: candy) is ein in Limburgse dialekte väöl gebruuk woord veur sjlókgood, meistal gemaak mèt sókker es hoofbesjtanddeil. 't Verkleinwoord veur 'ne babbelaer is ein bebbelke.
Besjtanddeile
Väöl babbelaere, zoaes zuurtjes en drop, zint gemaak op basis van gelatine wo Sjmaak- en kleursjtoffe aan waere toegevoog óm ze baeter te laote sjmake of óm ein bepaolde kleur hiejaan te gaeve.
D’r besjtaon ouch babbelaere zónger sókker, dit sjlókgood is bedoeld veur diabetespatiënte (sókkerkrenkde) of luuj die aan de lien doon mer toch gaer sjlókke. Ómdat normaal in babbelaere gelatine zit, zint die neet gesjik veur vegetariërs en/of veganiste. Hiejveur besjtaon aevel al alternatieve op basis van biejewas, mer veganiste preferere meistal get wo op gaar gein dere veur zint gebruuk, dus ouch geine biejewas (agar beveurbeeld).
De volgende babbelaere kènne waere óngersjeije:
D'Indj
d'Indj (Nederlands: Eind of Nederweert-Eind) es 'n kèrkdörp in de Nederlands-Limburgse gemeindje Ni-jwieërt, tegenover 't dörp Ni-jwieërt aan de kanaleveerspronk, mèt (in 2013) 1.555 inwoêners. Beschèrmheilige is Sint-Gerardus; in de jaore fiêftig waor d'Indj 'n baevörtsplaats veur hém.
d'Indj haet ´n landelik karakter met verschillendje venne zoeëas Saorsvén, de Baane en de Schoorkoeële of Schoorwater en mét 'ne bescheie middestantj. 't Bekinds is ´t dörp door ´t museum Indjerhoof, ´n laevendj opelochtmezeum met ´n boorderi-j bi-j Lieberte Gon en de Braobescheur, ´n smeejeri-j, ´n bakkus, ´n houtzaegeri-j, imkeri-j, ´ne körverscheur, schoonmakeri-j, ´n pottebekkersscheur, ´ne kèrreschop en ´n zès ambachtegebouw allemaol over ´t borelaeve en ambachte van rondj 1900. ´ne Schoeëne heemtuin en mooshoof met ´n geiteweike. Op zondig es alles in bedriêf en kujje al di-j ambachslu-j aan ´t wèrk zeen. In verschillendje vertrekke van gebouwe zeen tentoênstellinge over archeologie, over wasse en strieëke, over aod lieëventj in kest, ´n weveri-j, ´ne trouwzaal, inne keuken hingtj de hespe en ein paar leet spek inne schouf. Inne herberg es ´n tas koffie en ´n stök vlaai te krieëge. Int bakkes ku-jje mik en knapkook koupe en int winkelke oujerwetse snuik, klompe en mange. Eigelik tevöl um op te neume. En dit weurtj allemaol gedaon door vrijwilligers di-j d'r hieël völ plezeer aan belaeve. In ´t dörp weurtj ouch ´t festival Festeynder gehaoje, op dun twieëdje zondig van augustus.
Årjäng
Årjäng is 'n gemèndje in Värmlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 9.801 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.420,09 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 6,9 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
15,71% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Natuurlek getal
thumb|Mengelkes mèt eine, twie en drei eppel. De eppel weure per stök getèld, in natuurleke getalle. De natuurleke getalle zien 'n verzameling vaan getalle. 't Zien die getalle die me kin gebruke um dinger die per stök goon te tèlle, wie 1, 3, 10, 5000 etc. Dèks weurt ouch 0 tot de natuurleke getalle getèld. Dat deit me evels neet ummer. 't Wiskundeg symbool vaan de natuurleke getalle is \mathbb{N} (sjaolbordlètter N). E variabel natuurlek getal in 'n vergelieking weurt dèks wie n gesjreve.
't Gief oonindeg väöl natuurleke getalle. Door hun klaor definitie is de verzameling vaan natuurleke getalle evels wel tèlbaar oonindeg (, spreek oet alef-nul). Me kin de verzameling in veer oonderverzamelinge verdeile, boevaan 'rs twie ouch tèlbaar oonindeg zien en twie aandere oet ein elemint bestoon: 0, 1, de priemgetalle en de samegestèlde getalle. (Meh zuug wat heibove euver de nul weurt gezag). De natuurleke getalle kinne weure gevisualiseerd op 'n haaf getallelijn, die gein ind heet meh wel e begin.
De natuurleke getalle make zelf weer deil oet vaan diverse groeter verzamelinge, te beginne mèt de ganse getalle.
Lies vaan börgemeisters vaan Voorburg
De Nederlandse gemeinte Voorburg, die tot 2002 heet bestande, heet de volgende börgemeisters gehad (vaanaof 1828, wie de gemeinte de ban mèt de stad Delft veurgood doorkapde):
Bron
Dees lies is euvergenome vaan 't corresponderend artikel op de Nederlandstaolege Wikipedia.
Martelaer
'ne Martelaer (Grieks: martys "getuug", martyrion "getugenis") is emes dae lied of sjturf veur zie geluif, döks door te waere doodgemarteldj.
De term weurt ouch waal euverdrechtelik gebroek veur luuj die veur 'n bepaolde zaak sjterve. De dood van 'ne martelaer of de veróngersjtèlde beteikenis daovan weurt martelaersjap geneump.