cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bert Garnier
Bert Garnier waoërt gebaore óp 10 januari 1962 in Blauwdörp van Mestreech. Öp 5-jaorige laeftied sjtóng e al óp de bühne es bandparodist en zenger. Na de HAVO vólgde e de opleiding töt A-verpleegkundige in 't väörmalig hóspitaal St.Annadal. E wèrkde mieë wie 40 jaor in de gezondheedszörg en vervolgde zieng carrière hiernao es media-adviseur bie de populair Sjtadsgezèt de Sjter. Same mèt zieng veurmaolege vrów Ursula waor heer mieë wie 20 jaor actief op 't gebied van componere, leedsjes make en entertaine. Ze sjraeve zeve kier't Mestreechs Vastelaovendsleedsje, n.l. in 1991, 1993, 1995, 2003, 2009 en 2013. Ooch sjraeve en wonne ze töt noe twieë maol 't LVK óp hunne naam mèt Drejje (1996) en Iech höb diech weer gevoonde! (1999). Es zengers en óprichters waore ze lid van de Mestreechter Kompenei oeëmèt ze vief maol de finale behaolde van 't LVK. Mèt d'r zaaank 't Volk vaan Mestreech wónne ze d'r Vastelaovendsjlager van 2009 Noe geit 't gebäöre. Öm hun passie wieër te oondersjtriepe aoëpene ze medio november 2009 Mestreechse sjpeciaalzaak De Chauvinis. Bert späolde wieër 't personage van d'r officier van justitie in de bekènde komedie De Kaptein vaan Köpenick.In 2018 kaom ‘n ind aon hun huwelijk. Bert vervolgde zien muzikale carrière en bleef leedsjes sjrieve, mer veural veur zien eige repertoire. Wee kin miech vertèlle, Hooray, Op de sjouwers vaan miene peer( twiede plaots leedsjes konkoer Mestreech 2019), Op Han en veuj ! (twiede plaats Mestreechs leedsjes konkoer 2022). En Hei op de Merret, same mèt ziene arranzjeur Ludy van Dijk. Ouch sjreef heer ‘n ode veur zien veurbeeld Johnnie Blenco getiteld “ Blenco’s Erfgood” (2022). Op 21 augustus 2021 trouwde heer mèt Renate Loomans. Ouch Renate wèrk es verpleegkundige. Bert is ouch actief in de lokale politiek. Es raodslid veur Partij Veilig Maastricht heet heer sinds 2018 zitting in de gemeinteraod vaan Mestreech. Daoneve is heer nog altied wèrkzaam in de verpleging bij Envida. In 2023 hoop heer zien 3x11 jaoreg artiesten en leedsjesmaker te kinne viere. Bert sjreef mie es 500 leedsjes veur beminde Limbörgse artieste zie es veur Erwin, Beppie, Huub Adriaans, Ziesjoem, ( finale LVK 1998), Mestreechter Kompenei, Volk vaan Mestreech, Hielemaol Los, Frans Croonenberg, Raymond Schaad, Duo Ammezasie, Joie de Vivre, Hans Dupont, La Bamba, Patronaatsknöppele, etc.
Idaho
Geografie
Idaho heet 'n oppervlak vaan 216.632 km² (1,0% water). Idaho grens in 't weste aon Washington en Oregon, in 't zuie aon Nevada en Utah, in 't ooste aon Montana en Wyoming. 't Zuie en midde vaan Idaho bevat 'n deil vaan de Rocky Mountains. De bekindste plaots in de Idaho-se Rocky Mountains is de Sawtooth Range. 't Hoegste punt vaan de Idaho Rocky mountains is de top vaan Borah Peak (3859 m).
Demografie
Idaho heet 1.393.262 inwoeners (6,04/km²). De mieste lui woene in 't noordweste en in 't zuie. De groetste stei vaan Idaho zien Boise, Pocatello en Idaho Falls.
Friet-ei
't Friet-ei of Frietei is 'ne snack dae aafkómstig is oet de stad Venlo. 't Liek vuuel op d'n eierbal, 'ne snack dae bekind is in 't naorde van Nederland. 't Friet-ei besteit oet 'n gehauveerd ei, det is umhöld mit salpicon of ragout en wuurt gepaneerd. 't Wuurt vervólges gefrituurd. De snack woort in 1959 door de familie Schreurs oetgevónde, de eigenaere van Automatiek Picadilly. Huuj d'n daag is de snack in de meiste fritures verkriegbaar. Frieteiere waere ummer vers verkoch en zien mer beperk houdbaar. Invrere is meistal gein optie door 't ei.
't Is neet gans dudelik wao 't friet-ei of d'n eierbal wirkelik is oetgevónde. Zoeëwal d'n iersten eierbal es 't ierste friet-ei woorte in de jaore vieftig gefrituurd in de staej Groninge en Venlo. 'n Klein verschil is det 't friet-ei ouk kin bestaon oet 'n völling van stökskes ei mit ragout. D'n eierbal haet daorentaege ummer 'n hauf ei es völling mit ragout d'r umhin. Ouk in Schotland besteit 'ne vergeliekbare snack, 't Scotch egg.
Zeuk ouk
Mit friet-ei kin ouk 'ne band oet Venlo waere gemeind: Friet-Ei.
Piet de Jong
thumb|Piet de Jong in 2011, op 95-jaorege leeftied. Piet de Jong (Apeldoorn, 3 aprèl 1915 - D'n Haag, 27 juli 2016) waor 'ne Nederlandse militair en politicus veur de KVP. Nao 'n carrière bij de marine góng heer de politiek in, boe heer 't in 1967 tot premier vaan Nederland brach.
Vreug leve en marine
De Jong woort in 1915 gebore es zoon vaan 'ne machinis. Nao zie diploma aon de HBS-B in 1931 góng heer in deens bij de marine, boe heer 't tot luit t'r zie daarde klas brach. Vaanaof 1935 góng heer bij de oonderziebootdeens. Nao d'n Duitsen inval vaan mei 1940 góng heer mèt de Hr. Ms. O24 nao 't Vereineg Keuninkriek, vaan boe-oet heer d'n oorlog op zie bleef voortzètte. Sinds 1944 waor heer commandant vaan dezen duikboot.
Nao de bevrijing vaan Nederland brach heer nog 'n aontal jaor es commendant bove water door (op 't fregat Hr. Ms. De Zeeuw en op d'n duikbootjeger Hr. Ms. Gelderland). Oetindelek brach 'r 't tot kaptein t'r zie. Veur zie commando in d'n Twiede Wereldoorlog kraog heer twie kier 't Broonze Kruus zoewie eine kier 't Brits Distinguished Service Cross.
ʻOumuamua
right|thumb|De baon vaan ʻOumuamua ʻOumuamua (officieel 1I/ʻOumuamua, ouch bekind es C/2017 U1 (PANSTARRS) en A/2017 U1) is 'n interstellair objek. 't Woort veur 't iers woergenome op 20 oktober 2017 door de Pan-STARRS-telescoop op Hawaï.
Piet de Jong
Politiek
De Jong kaom in 1959 de politiek in, wie de KVP 'nen opvolger veur d'n aofgetrejde staotssecretair vaan Marine Harry Moorman (kabinèt-De Quay). De Jong waor toen nog gei lid vaan de KVP, meh woort gevraog es eine vaan de rillatief wieneg kathelieke marineofficere. Daonao woort heer minister vaan Defensie in drei opeinvolgende kabinètte (Marijnen, Cals en Zijlstra). E deil vaan zie werk besteit oet 't integrere vaan de Nederlandse tróppe in de NAVO.
ʻOumuamua
Besjrieving
thumb|left|( [[European Southern Observatory|ESO/M. Kornmesser &  nagualdesign ) Artistieke impressie vaan ʻOumuamua]] In ierste instantie woort gedach tot ʻOumuamua 'n asteroïed is die nao sjatting 200 x 30 x 30 meter groet is en aofkomstig is vaan boete us zonnestèlsel. Op 't momint vaan oontdèkking bleek de asteroïed us zonnestèlsel alweer te verlaote. De snelheid boemèt de asteroide door de ruimte beweeg is zier groet, zoe'n 26 km/s. Roond 2022 zal zie boete de baon vaan Neptunus zien en euver oongeveer 20.000 jaor zal zie de Oort-wolk verlaote. Nui oonderzeuk liek evels aon te tuine tot ʻOumuamua neet rotsechteg is meh besteit oet ies, dus tot 't 'n komeet is. De boetekant van de komeet is evels door mieljoene jaore bloetstèlling aon de interstellaire ruimte oetgedruug, en dao heet ziech 'n koors gevörmp vaan organische materiaole. Dit verklaort ouch boerum de typische start dee gezeen weurt bij komete hei neet gezeen weurt.
Piet de Jong
Politiek
In 1967 weurt heer premier vaan Nederland; 't kabinèt-De Jong berös op 'n coalitie vaan KVP, VVD, ARP en CHU. Oondaanks zien awwerwèts, stief imago en de rechse aard vaan de coalitie veurt heer e pragmatisch beleid wat good mètgeit in de veranderenden tiedgeis. Oonder De Jong zie premiersjap weurt 't demonstratierech oetgebreid en de zedewètgeving verruimp (mie meugelekhede tot sjeiing en anticonceptie). Wijer begint De Jong mèt 't wekeleks gesprek mèt de Keuningin en gief 'r es ierste premier peersconferenties. Ouch vaan beteikenis waor 't besluut um börgemeister Gijs van Hall vaan Amsterdam te oontsloon; nao 't inziech vaan De Jong waor dee te awwerwèts en rigide um mèt 't radicaol sentimint in de stad um te goon. De Jong merkde euver zien kalm reacties op de veranderenden tiedgeis dèks op, tot heer oet zienen tied op zie wel erger gewoen waor, en tot de situatie op de wal in zien ouge ummer hendeg börgerlek waor. In later jaore woort zie premiersjap euver 't algemein positief beoordeild; allewijl zuut me häöm es eine vaan de bèste nao-oorlogse premiers vaan Nederland.
Indiana
thumb|right|125px|Veendel vaan Indiana thumb|right|500px|Indiana en de res vaan Amerika Indiana is 'ne staot in de VS. De aofkorting is IN. De hoofstad is Indianapolis.
Geografie
Indiana heet 'n oppervlak vaan 140.998 km² (4,0% water), en heet 12.713.634 inwoeners (86,27/km²).
Piet de Jong
Politiek
Nao zienen tied es premier zaot heer nog tot 1974 in de Ierste Kamer, sinds 1972 es fractieveurzitter. Ouch daonao heel heer ziech nog dèks op d'n achtergroond bezeg mèt de politiek. Bij de val vaan 't kabinèt-Balkenende IV had heer fel kritiek op Wouter Bos, dee de regering had doen valle, en in 2010 spraok heer ziech oet tege de vörming vaan 't kabinèt-Rutte I, boeveur samewèrking mèt de PVV woort gezoch.
De Jong storf in 2016 op 101-jaorege leeftied. Heer waor al sinds 1988 (d'n doed vaan Willem Drees) d'n ajdste nog levenden ex-premier vaan Nederland; bij zienen doed waor heer 't ajdste levende veurmaoleg staots- of regeringshoof op de ganse wereld.
Victor Hugo
Victor Hugo (26 fibberwarie 1802 - 22 mei 1885) wuuertj gezeen es de grótste romantische sjriver inne Franse spraok. Hae sjreef de romans Notre Dame de Paris ("De Poekel vanne Notre Dame") en Les Misérables.
Hae woort gebaoren in Besançon in 1802 en stórf in Peries in 1885. Doe d'r veertieën waas sjreef t'r in zie daagbook: "Ich wil waeren es Chateaubriand ('ne vername sjriever) of neet!"
In zien lang karriaer sjreef t'r romans, theaterwirk, hóngerdje gedichter, essays en politische toespraoke. Hae woor eine vanne grótste dichters van Frankriek.
Hugo zie gezinslaeve haet slechs kórten tied gedoerdj. Twieë zeuns stórven in häör jóng jaor. Vanwaenge zien politieke opvattinge woort t'r verbanne nao Jersey, wo door deilnoom aan spiritueel samekómste. Hae vónj de dogmatiek vanne Roeams-Kattelieke Kirk zwaor verajerdj, mer hae was wool 'nen hieël religieuze miens en emes dae wól strieje taengen ónrechvaerdigheid. Ouch zóch t'r meistes samewirking, gein eige ruumdje.
1 november
1 november is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 305en daag vaan e gewoen jaor en d'n 306en vaan e sjrikkeljaor; nao dezen daag volge nog 60 daog. Op dezen daag veert me in de Roems-Kathelieke Kèrk Allerheilege. Ouch is 't de nationaole fiesdaag vaan Algerije en vaan Antigua en Barbuda.
ʻOumuamua
Besjrieving
ʻOumuamua is 't allerierste interstellair objek wat is woergenome in eus zonnestèlsel. Boe 't objek vaandan kump is neet perceis bekind mer aongenome weurt tot 't kump oet de riechting vaan Vega in 't starebeeld Lier. 't Zal evels neet aofkomsteg zien vaan Vega umtot de reis die 't objek heet aofgelag veur 't in us zonnestèlsel kaom oongeveer 300.000 jaor heet gedoord en toen stoont Vega hiel örges aanders aon d'n hiemel.
Naom
De naom dee is vasgestèld door de IAU (Internationaole Astronomische Unie) is 1I/2017 U1. De I steit veur 'interstellair', de 1 umtot dit 't ierste interstellair objek is. Daoneve kraog 't objek ouch 'nen echte noam: ʻOumuamua (de okina ʻ huurt bei de naom) wat Hawaïaons is veur d'n ierste gezant vaan wied eweg.
Florida
thumb|right|125px|Veendel vaan Florida thumb|right|500px|Florida en de res vaan Amerika Florida is 'ne staot in de VS. De aofkorting is FL. De hoofstad is Tallahassee, mer de groetste stad is Jacksonville, allewel de bekindste stad Miami is.
Geografie
thum|left|thumb|100px|De kös vaan Florida Florida heet 'n oppervlak vaan 170.451 km² (17,9% water), en heet 17.397.161 inwoeners (114,43/km²). 't Oppervlak vaan Florida bedreug 170.451 km² (17,9% water). 't Klimaat is subtropisch, en kin me 't mies vergelieke mèt 't Spaons klimaat. 't Hoegste punt vaan Florida is Sugarloaf Mountain.
Florida grens aon South Carolina, Georgia, Alabama en Mississippi.
Inheims Florida
De Paleo's (inheims Amerikaanse stam) oontdèkte Florida in 12.000 veur Christus. 't Zieniveau vaan Florida stoont toen 100 meter lieger es allewijl. Florida had ouch 'n druger en keuler klimaat es noe. De mieste stamme waore daan ouch actief aon de kös vaan Florida.
Europees Florida
't Ierste Europees kontak in Florida, waor in 1513. Florida woort oontdèk door Juan Ponce de León. Daonao verkinde oontdèkkingsreizegers 't gebeed. Florida woort daonao verkind door väöl lui, zoewie Pánfilo de Narváez (1528), en Hernando de Soto (1539 en 1542). In 1556 waor Florida Spaons gebeed, mer in 1607 vestegde de Ingelse ziech in Virginia en West-Virginia, wat toen nog bij Florida hoort. Daonao begóste de Ingelse ouch gebeed vaan 't huieg Florida in te pikke, en in 1783 waor Florida volledeg in han vaan Ingeland. Spanje veel obbenuits aon in 1783, en Florida woort weer e gebeed vaan Spanje. In 1819 woort Spanje evels gedwónge Florida aof te stoon aon de VS. Heimèt woort Florida op 30 miert 1822 de 27ste staot vaan de VS.
Amerikaans Florida
Florida woort groondgebeed vaan de VS. Oost-Florida en West-Florida waore weer 'ne staot op ziech, mer Oost-Florida en West-Florida zien wel twie provincies gebleve tot 1902. Wel woort e deil vaan West-Florida gesjoonke aon de staot vaan Mississippi. De argrarische cultuur vaan Florida oontwikkelde ziech in relatief isolatie.
Florida heet altied al mote lije oonder orkane. In 1992 kaom d'n orkaan Andrew zjus oonder Miami aon land, dee veur väöl sjaoj heet gezörg. In 2005 woort e groet deil vaan Zuud-Florida verweus door orkane.
Castrop-Rauxel
Castrop-Rauxel is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Recklinghausen, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 51,61 km² en 73.751 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1427 de veerkante kilometer.
't Op 98 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vieftien stadsdeile.
Zomere
Zomere (officieel (Nederlands: Someren) is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant, aon de grens mèt Nederlands Limburg. De gemeinte besleit 'n oppervlak vaan 81,43 km², daovaan is 1,33 km² water. Zomere zelf besteit oet drei kerne, die alledrei tot kèrkdörp zien oetgegreujd: Zomere-dörp, Zomere-eind en Zomere-Hei. Daoneve kint de gemeinte nog 't dörp Lierop, wat in 1935 aon de gemeinte Zomere woort touwgevoog.
Zomere ligk tösse Eindhove, Helmond en Wieërt in. 't Is 'n plattelandsgemeinte, meh de industrie is dao in besjeie vörm ouch opgekómme.
Noors
't Noors is 'n Noordgermaanse taol die door vief miljoen lui in Noorwege gesproke weurt. Wijer spreke zier kleine minderhede in de Amerikaonse staote North Dakota (0,4 vaan de totaole bevolking) en Minnesota (0,1%) Noors. Wie de aander Noordgermaanse taole heet de taol ziech in de middeliewe oet 't Aajdnoors oontwikkeld, meh is mèt die aander twie verstooonbaar gebleve. E versjèl mèt 't Deens en 't Zweeds is 't behaajd vaan 't versjèl tösse manneleke en vrouweleke wäörd (al späölt dat in de Bokmål koelek 'n rol. Zjus wie 't Zweeds en aanders es 't Deens is 't Noors 'n toentaol, of entans 'n toenhuugdeaccenttaol. 't Heet twie toenaccente, e hoeg en e lieg. De toene zien evels väöl minder dèks es in 't Zweeds beteikenisoondersjeiend.
't Gief in Noorwege twie standaardtaole, namelek Bokmål ('Boketaol') en Nynorsk ('Nuinoors'). De Bokmål is sterk door 't Deens, dat tot in de negentiende iew de cultuurtaol in Noorwege waor, beïnvleujd Noors. In 't ooste vaan 't land (beveurbeeld in Oslo) vint me väöl dialekte die ouch Deensen invlood höbbe en relatief kort bij de Bokmål stoon. 't Nynorsk evels baseert ziech veural op de westeleke dialekte, die dezen Deensen invlood neet zoe höbbe oondergaange. Op sjaolt liert me allebei de standaarde. Allebei höbbe ze ouch 'nen extremere variant: de Riksmål ('Riekstaol'), e get archaïsch en nog korter bij 't Deens stoond Noors, en 't Høgnorsk ('Hoegnoors'), wat tege 't puristische aonzit.
Bookvink
Veurtplanting
De bookvink maak zien nèske gaere vrie lièg in buim en sjtruuk. 't Ies 'ne algemeine breujvogel. De 4-5 eikes variëre van broen gevlek tot wiet. Jónge weure gevoord mèt insekte.
Orde: Zangveugel (Passeriformes) Familie: Echte Vinke (Fringillidae)
Mariposa County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Mariposa Mariposa is e in 1850 gestiech graofsjap in Californië. De naom is aofgeleid vaan de mariposa, 'ne vlinder dee hei veur 't iers woort gezeen. Neve 't feit tot 't ein vaan de Californische graofsjappe is mèt de minste inwoeners, is 't ouch ein vaan de ajtste. De hoofplaots is Mariposa.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaol oppervlak vaan 3789 km² (1463 mijl²) boevaan 3758 km² (1451 mijl²) land is en 30 km² (12 mijl²) of 0.80% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 5/km² (12/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 17.130 dat bestoont oet:
't Gaof 6613 gezinne en 4490 femilies in Mariposa County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,37.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Heek (Duutsland)
Heek is 'n Wesfaalse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Borken, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 69,43 km² en 8466 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 122 de veerkante kilometer.
De op 50 meter hoegte ligkende gemeinsjap besteit oet twie dörper en vief buurtsjappe.
Justice
thumb|JusticeJustice is e Frans electro/house-duo bestaond oet: Gaspard Augé (gebore 21 mei 1979) en Xavier de Rosnay (gebore 2 juli 1982). Ze zien de miest succesvol gróp vaan 't label Ed Banger Records, en hunne manager is de baas vaan 't label, geneump Pedro Winter. 't Handelsmerk vaan Justice is e groet leechgevend kruus, wat oonder aandere ouch te zien is in hun shows. Ze stoon bekind um hun groete rock-invlood in hunne meziek. thumb|left|Justice op Rock Werchter 2008
Historie
Justice woort bekind door hunne remix vaan "Never Be Alone" vaan Simian, dee ze hadde gemaak veur 'ne remix-wedstrijd van e Paries radiostation. Door dee remix woorte ze gecontracteert bij Ed Banger records (dee bracht de remix ouch oet) en woort de remix 'n hit in de clubs en op 't internet. De remix woort in 2004 obbenuits oetgebrach oonder 't label International DeeJay Gigolo Records vaan DJ Hell en daonao woort 't oeteindelek in de zomer vaan 2006 oetgebrach in Groet-Brittannië, oonder de naom "We Are Your Friends".
Nao de originele release vaan "Never Be Alone", wèrkte Justice aon remixes veur versjèllende Franse bands (Vicarious Bliss, Scenario Rock en Gambit) mer ouch veur de groeter naome zoewie Britney Spears, N*E*R*D, Fatboy Slim en Daft Punk. Justice ierste solo single, "Waters Of Nazareth", kaom in september 2005 oet oonder Ed Banger Records. 't Nómmer woort obbenuits oetgebrach in 2006 same mèt de versjèllende remixes. 't Remix-werk vaan 't duo ging gewoen door, en ze höbbe nog remixes gemaak veur oonder aandere Franz Ferdinand en Mystery Jets.
Justice heet op de MTV Europe Music Awards vaan 2006 d'n award gewonne veur sjiekste video veur Justice vs. Simian - "We Are Your Friends". Justice woort midde in de speech oonderbroke door de rapper Kanye West, umtot West voont tot heer de award had mote winne.
't Debuutalbum vaan Justice, genaomd †, is oetgebrach op 11 juni 2007. 't Nómmer "D.A.N.C.E" waor genomineerd veur de award veur bèste video vaan 't jaor op zoewel de MTV Video Music Awards es de MTV Europe Music Awards. Bij de MTV Video Music Awards verlore ze vaan Rihanna's Umbrella mer op de MTV Europe Music Awards woort veur 't twiede jaor op rij de award veur bèste video gewonne.
Op 14 november 2008 stoont Justice in de 'Melkweg veur de DVD-release tour veur de documentaire "A cross the universe", 'n documentaire euver Justice. In 2011 kaom hun nuij album oet: Audio, Video, Disco. Me verwachde väöl vaan dit album. Evels bleek dit neet zoen groet succès te weure wie † dat oetindelek wel woort. Sommege lui spreke zelfs vaan 'ne flop. Ein vaan de bekinste brónne die dat zag, is de OOR (Limbörgs: d'n oer): 't groetste meziektiedsjrif vaan de Benelux. Officieel is 't evels gein flop. 'n Album is dat naomelek pas wienie 't verluus heet gemaak. Dat waor neet 't geval mèt Audio, Video, Disco. Tot de verwachtinge stökker hoeger waore es 't oetindelek bleek te zien kin me evels wel mèt zekeregheid zègke.
In Limbörg
Justice heet twie kier in Limbörg opgetroje, bei kiere in 2007. Vlak veur zie bekind woorte en hun debuutalbum oetbrachte hadde zie opgetroje in jannewarie, in Genk. D'n twiede kier in Limbörg waor mèt 't popfestival Pinkpop, in Landgraaf. In dat jaor zien ze ouch hendeg bekind gewore euver gaans Europa en e paar jaor later ouch in de VS en Canada.
Unterbruch
Unterbruch is e dörp inne gemèndje Hinsberg in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale. 't Ligk tösse Brehm, Oberbruch, Eicken, Floitgraf, de stad Hinsberg en versjillige gehuchten in.
De oearsprunkelike gemèndje Unterbruch woort op 1 januari 1972, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Hinsberg.
Chilly
Chilly ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 139 inweunersj. Ze ies 5,89 km2 groat. Dao woonde dus zoan 24 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Rocroi, wat waer deil oetmaak van 't gelieknamig arrendissement van Rocroi.
Unterbruch
Gehuchte
De volgendje gehuchte behuuerdje oersprunkelik toete gemèndje Unterbruch en zeen groeatendeils mitte kern van 't dörp samegegreudj (in zeker zin besteitj Unterbruch oet 'n aantaal gehuchte):
Chilly
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Unterbruch
Gehuchte
De gehuchte Genoth, Lohmühle en Rur zeen hieël klein en kómme neet veur oppe meiste nuuj kaarte. Zoea is 't gehuch Genoth gans vasgegreudj aan Unterbruch en dreug gein inkel straot de naam van 't gehuch. Volges de Duutsje Wikipedia besteit ouch nag 't volgendj gehuch Rurhof. Dit gehuch is aevel nimmieë trögk te vinje. De ligking mót volges aaj kadasterkaarte kortbie 't gehuch Rur zeen gewaes, meh de beboewing is dao allewiel verzwónje.
Chilly
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Woudrichem
Woudrichem (Braobants Woerkem; dit is ouch bij veurkäör de oetspraok in 't Algemein Nederlands) is e stedsje in de Nederlandse gemeinte Altena, aon de Merwede en d'n Andelse Maos, tegeneuver Loevestein en sjuins tegeneuver Gorinchem, mèt zoeget 4.500 inwoeners. 't Stedsje heet e pittoresk aonzien; belaankrieke monuminte zien oonder mie de Gevaangepaort, 't aajd raodhoes en de Martinuskèrk.
Woudrichem kint, wie alle plaotse in 't Land vaan Altena meh gans in tegestèlling tot de res vaan de provincie, 'n prottestantse mierderheid.
Tot 1 jannewarie 2019 waor Woudrichem 'n zelfstendege gemeinte. Tot 1973 umvatde die allein Woudrichem zelf, meh in dat jaor woorte de opgelufde gemeintes Almkerk (gedeiltelek), Andel (gedeiltelek), Giessen en Rijswijk bij Woudrichem gevoog. Zoedoende umvatde de gemeinte sindsdeen tien kerne (neve Woudrichem, wat de hoofplaots bleef, nog Almkerk, Andel, Giessen, Oudendijk, Rijswijk, Uitwijk, Uppel en Waardhuizen). Oetindelek had ze mie es 14.000 inwoeners en 'n oppervlak vaan zoeget 50 km². 't Groondareaol reikde tot aon de Bergse Maos, gans in 't zuie vaan 't Land vaan Altena.
Hannover
Hannover (Nedersaksisch: Hannober) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of Kreis, dus Kreisfrei is) inne middel vaan Nedersakse. De Pruuse plaots ligk in de groetere Regio Hannover. Häöre regio ligk neve de kring Landkreis Celle, Landkreis Peine, Landkreis Hildesheim, Landkreis Hameln-Pyrmont, Landkreis Schaumburg, Landkreis Nienburg/Weser en Landkreis Heidekreis. Hannover ligk op 'n hoegte vaan 50 meter. De stad heet 'n oppervlak vaan 204,14 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 518.386 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2539 de veerkante kilometer. Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetse polletieke partie mèt 24 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan CDU (16) en de Grüne (14). In Hannover gief 't 'n universiteit, naomelek Gottfried Wilhelm Leibniz Universität. 't Gief ach hoegesjaole in de stad. De stad besteit oet 13 distrikte.
De bekinde Joedse Hannah Arendt waor hei in Hannover gebore op 14 oktober 1906.
Lies van börgemeisters van Gratem
De gemeinte Gratem haet tot 1991 besjtande en haet de volgende börgemeisters gehad:
Bron
Dees lies baseert zich op 't corresponderend Nederlandstalig artikel.
Nuie Mestreechsen Dictionair
De Nuie Mestreechsen Dictionair (NMD) is, zoe es de titel al zeet, de Nuien Dictionair veur 't Mestreechs Limbörgs, in tegestèlling tot de "Endepols", dee weurt gezeen es D'n Awwe Mestreechsen Dictionair. D'n dictionair woort veur 't iers in 2001 oetgegeve. D'n dictionair is sinds 18 november 2014 gans opgenomme in d'n digitaolen dictionair Mestreechter Taol (mestreechtertaol.nl). Dees website is ouch erkènd door Veldeke (vereineging) es d'n officiëlen opvolger vaan de NMD. In miert 2015 wón mestreechtertaol.nl de Europese Language Industry Award in de cattegorie 'Bèste Taolwebsite'. Mestreechter Taol weurt dèks aongevöld mèt nui wäörd boedoor de pepèrre NMD al gauw is verawwerd. 't Is neet klaor of de NMD oets nog 'ne nuien drök zal oondergaon. Dit is mèt de lancering vaan Mestreechter Taol minder aonzeenlek gewore.
Gesjiedenis
In 1976 kaom Gaston Chambille bij Twajn Minis en Pol Brounts mèt de vraog of ze zin hadde um mèt te wèrke aon 'ne nuie Mestreechsen dictionair. Alle drei hadde ze väöl respek veur 't werk vaan dr. Endepols, dee in 1955 'nen Diksjenaer (zoe es toen Dictionair woort gesjreve) had oetgegeve. Meh väöl lui klaogde um 't feit tot Mestreechse en Nederlandse trefwäörd doorein stoonte, wat 't opzeuke umslachteg maakde. Ze beslote mèt hun dreie aon de geng te goon. 't Groetste versjil tösse de twie beuk zouw 't punt zien tot de Nuie Mestreechsen Dictionair zou weure verdeild oet twie stökker: ei Mestreechs en ei Nederlands. Ouch beslote ze tot 't Mestreechs deze kier in de Veldeke-spelling zou weure gesjreve. Veur de lui boete Limbörg zou 't ouch mekkeleker weure, want weijer waor 't vaan groet belaank tot 'ne lezer wèt wie e woord moot weurde oetgesproke.
In 1987 kaom Miek Simais helpe bij 't systematisch rangere vaan de hoonderde keertsjes mèt trefwäörd. In 1991 kaom Joop Kurris in de plaots vaan Twajn Minis bie de redactie. Neet laank daonao is Minis gestorve. Leon van Neer waor toen al bezig mèt ziene ordinatäör: heer verzörgde d'n opmaak. In 2001 steerf Chambille en Harry Paulissen woort touwgeveug.
Scheel Sie
De scheel sie is in 't Rienland de naam veur de ander, en daobeej geliek, de verkieërde zie van de Rien. Veur Kölle is Deutz de Schäl Sick en veur Dusseldörp is det Oberkasssel. Kreifeld neump Dusseldörp en Duusburg de Schääl Sie. In Limburg kint me zègke det veur Venlo Blierik en veur Mestreech Amie en Hier de Scheel Sie (sjael zie) is.
D'r Busj
D'r Busj (Nederlandjs: Abdissenbosch) is 'n woeankern in Lankgraaf mit zoeaget 1.450 inwoeaners.
De plaats is ane begin vannen twintjigsten ieëf óntstangen op e gróndjgebied det ieëre veurnamelik bós- en heigebied waas; 't bós waas wersjienlik e bezit vannen abdis van Thoear en óntlieëntj ziene naam hie-aan. Drek ane wèstelike kantj vanne plaats ligk 't euvergebleve deil van dees bus, det e deil is van 't netuurgebied de Broensemerhei. Ane naordelike kantj ligk lenjelik gebied en hiemit wuuertj zowaal de grens van 't versteielik gebied es die mit Duutsjlandj gevörmp, vanaag de randj vanne woeanplaats haet me e wieds oetzich oppe regio rónjelóm Geilekirke.
Julianatunnel (Gelaen)
De tunnel woort noadzakelik wiej in 1926 in Gelaen de Mien Maurits en in 1929 't naevebedrief SBB aan de weskantj van Gelaen woorte geäöpend en aansjloetend de tösje dees tweë bedrieve gelaege nuuj volkswiek Lèntjheuvel tot óntwikkeling koam. Väöl koelluuj die jedere daag nao de koel gónge kaome mèt de trein nao Gelaen en sjtapde oet op de sjtasie Gelaen-Lötterao. Dit goof dèks geveërlikke situaties doordat de gehaosde wirkluuj nao 't oetsjtappe heël dèks euver 't sjpaor lepe óm op tied op hun werk te kómme. In 1929 woorte planne gemaak óm 't sjpaor vlak bie de sjtasie te óngertunnele en in 't naojaor woort begoosj mèt de boew. Opdrachgaever waar de Nederlandse Sjpaorwaege, de óntwerper waar ir. Ankersmit van de NS en de oetveurder de gebreurs Huitzing oet Winsum en Coevorden. De financiering woort door de NS, de Sjtaatsmiene in Limburg en de Gemeinte Gelaen gedaon.
In 1930 woort mèt de boew van de tunnel begoosj. right|300px|Julianatunnel Gelaen in 1981
De eigelikke tunnel haet eine totale lengde van 75 m en besjteit oet drie apaarte werke jeder mèt ein tösjeruumde veur leechinval. 't Eësjte deil is besjömp veur 't autoverkeër vanaaf de Sjtasie Lötterao richting Gelaen-Centrum en Kraonkel (later woort hiejeuver de Westelikke randjwaeg veur Gelaen geprojecteerd), 't tweëde deil veur de sjpoorwaeg Mesjtreech-Zitterd en 't derde deil veur de bedriefssjpaorwaeg veur kaolentrein kómmende van de Sjtaatsmien Maurits en 't kaetel- en kunsmeswagons kómmende van 't SBB, en later veur 't expeditiebedrief van Chemelot.
De breide van de tunnel is ruum 16 m mèt drie doorgeng. De middelsjte veur 't autoverkeër en fitsers haet ein breide van 10 m en aan jedere angere kantj tweë doorgeng mèt ein breide van 3 m veur luuj te voot. Later, wiej 't autoverkeër aanmerkelik toenoom, woorte dees oet veiligheidseuverwaeging ouch bestjömp veur luuj mèt de fits. Tösje de tunneldeile óngerling zin honingraatvörmige leechgate aangebrach. De tunnel is veurzeen van eine wateropvang mèt pómpinsjtallatie óm hemelwater aaf te veure.
Oarsjprónkelik woort aan de tweë ingeng van de tunnel eine trap aangebrach es verbènjing veur luuj die te voot kaome van de sjasie en aan de angere kantj veur de luuj die nao de ingank van de Maurits ginge of da vandaan kaome. Later wiej de Maurits euversjtapde nao groepsverveur van de koellluuj mèt koelbösse woorte dees trappe minder relevant en woorte die ouch nog deils gesjloop.
De tunnel woort op prinsessedaag 30 april 1931 feëstelik geäöpend, vandao de naam Julianatunnel. In 't biejzeen van alle belanghöbbende partieje, de NS, de Sjtaatsmiene en de Gemeinte Gelaen woort d'r tweë keër ein lintj doorgeknip, eine keër aan de kantj van Gelaen Centrum door burgemeister Damen en eine keër aan de weskantj wo ouch nog de nuje Mienwaeg nao de Maurits waar aangelag en de tunnelopgank richting Burgemeister Lemmenssjtraot, de waeg nao 't wiejerop gelaege SBB. Hiej woort 't lintj doorgeknip door de directeur van de Sjtaatsmienen Ir. van Iterson.
Aansjleetend aan de boew van de tunnel woort óm 't sjpaor en de spaorwaegeuvergank te óntlaste van de koelluuj die nao Gelaen Wes en nao de Maurits ginge ouch nog ein nuuj spjaorwaegsjasie gerealiseerd veur Gelaen-Lötterao. Dees sjasie woort ein jaor later in gebroek genómme.
De tunnel is door de gemeinte Zitterd-Gelaen es gemeintelik monemènt 2883/GM096 aangemerk. Mèt de aanlègk van de Westelikke Randjwaeg is de tunnel recentelik aangepas en gerestaureerd.
Datteln
Datteln is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Recklinghausen, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 66,09 km² en 34.332 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 519 de veerkante kilometer.
't Op 49 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 20 stadsdistrikte.
Octaaf (viering)
'n Octaaf (Latiens veur achste) ies 'n periode van 8 daag woamèt de viering van 'ne Christelike fièsdaag of 'ne heiligedaag verlengk kènt were. De achste daag ies dan de octaafdaag.
Historie
In de Mieddelièwe naom 't viere van 'n octaaf, veural in 't Weste, toe. Bie sómmige fièste van heilige weurt allein nog de achste daag gevierd. Nao de vernujing van de Romeinse liturgie in 1970 höbbe allein de hoagfièste Paosje en Kaersjmes hun octaaf in ière gehouwe. Op de octaafdaag van Paosje, dat ies de ièrsjte zóndig nao Paosje, weurt ouch de Paosjtied aafgesjlote. De naam beloke Paosje veur deze octaafdaag kump van 't werkwoord luiken-geloken wat aafsjlete beteikent.
Op de octaafdaag van Kaersjmes, 1 januari, weurt saer de 7e ièw, in de Romeinse liturgie veural de aandach op Maria gevestig. Dit ónder invloed van 't Oaste. Vanoet Gallië kaom 't gebruuk um op deze daag de besjniejenis van Jezus te gedinke. (Lucas 2:21). In 't Missaal van 1970 weurt dezen daag de octaafdaag van Kaersjmes-Maria, moder van God geneump.
Flakkees
Oontstoon en wijer indeiling
In vergelieking mèt Goeree is Flakkee e stök joonger. Nao 'n aontal euverstruiminge bestoont 't gebeed in de late middeliewe oet wieneg mie es zandplaote. Wie me die weer begós in te dieke, oontstoont dao 'ne koinè vaan dialekte oet de umgeving. 't Flakkees heet daorum väöl minder typische kinmerke die 't Goerees teikene, meh vertuint mie 'n euvergaankspositie tösse de dialekte oet de umgeving. De inpoldering vaan gans 't eiland doort diverse iewe; me meint evels wel tot de mieste koloniste in de nui polders oet de al bestaonde Flakkeese dörper kaome. 't Lèste dörp, Stellendam, is gebouwd op 't land tösse Goeree en Flakkee; taolkundeg evels vèlt 't zoonder mie oonder 't Flakkees.
Me kin binnen 't Flakkees 'n oos-wesversjèl hure. In Middelharnis/Sommelsdijk, Dirksland, Nieuwe-Tonge, Stellendam, Melissant, Herkingen, Battenoord en Stad aan 't Haringvliet weurt oongeveer 'tzelfde dialek gesproke, 't Wes-Flakkees. Dees dörper besloon de bulk vaan 't eiland. In 't oostelek deil vaan 't eiland vèlt ouch versjèl te hure. Ooltgensplaat en Den Bommel valle oonder 't Oos-Flakkees, Achthuizen evels heet, door zien ligking kortbij Noord-Braobant weer 'n aander dialek, wat dujelek door 't Braobants is beïnvleujd. In Oude-Tonge sprik vaanajds 't prottestants deil vaan de bevolking Oos-Flakkees, 't katheliek deil Braobants-Flakkees.
Klaanklier
De Middelnederlandse ae klink algemein wie ; de achterklinkers in wäörd wie goa, sloa, stoa die 't Goerees teikene koume hei neet veur. Goereenere bespotte Flakkeeërs mèt 't zinneke Gae je weg, of bluuf je stae?
De korte a klink ouch veur 'n -l wie in 't Standaardnederlands: me zeet op Flakkee valle, en neet vaolle of volle wie op Goeree en op väöl plaotse in Zieland te hure vèlt.
De oersprunkeleke o in e woord wie jonk blijf 'n o; in Middelharnis/Sommelsdijk en in Stellendam weurt ze evels bij sommege wäörd wel geslote tot oe.
Wie dat normaal is in de noordeleke dialekte, kint 't Flakkees twie soorte sjerplang oo. Veur 'n -t weurt dit 'ne centrerenden diftong mèt naoslaag, op aander plaotse is 't 'nen ope monoftong. Me kint daorum groôt en boam. In Achthuizen klink d'n twieklaank in groôt weer aanders, naomelek wie 'ne vallenden diftong grwot 'groet'. Dit kump wijer allein in Colijnsplaat (op Noord-Beveland) veur.
In 't Ziews weurt (of woort tot veur kort) algemein versjèl gemaak tösse de lang en korte ie en lang en korte oe. De lang variante waore in 't Middelnederlands centrerende diftonge en zien dat in 't Ziews soms nog. De korte variante zien oontstande oet einklaanke. Zoe hèlt me schie:te(n) 'sjete' en schiete(n) 'sjiete' oeterein. In Achthuizen en Ooltgensplaat weurt dat versjèl evels neet mie gemaak, al kaom in eder geval de lang ie: veur d'n oorlog nog veur.
Euver 't algemein höbben 't Goerees en 't Flakkees d'n Ingweoonse variant of. De binnelandse vörm af kump in 't Braobants-Flakkees evels ouch veur.
Op Overflakkee vèlt zjus wie op Goeree de h- neet oet: me kint hei huus boe 't in Zieland ummer ’uus is. Oetzundering is evels 't Braobants-Flakkees: in Achthuizen en oonder 't katheliek deil vaan Oude-Tonge verdwijnt deze klaank weer wel, wie dat in 't Wes-Braobants ouch zoe is.
Ouch de -r- veur 'n -s blijf, zjus wie in 't Goerees, stoon, dewijl die in Zieland (gemeinelek) ewegvèlt: worst 'weurs' tegeneuver wost(e).
Grammair
De grammair vaan 't Flakkees versjèlt neet wezelek vaan de aander Ziewse dialekte. 't Gief get hollandismes, wie 't dooreinhole vaan kenne en kunne. 't Voltoejd deilwoord weurt mèt ge- gemaak, neet mèt e- wie op Goeree. 't Ziews taolgebeed is dao sterk verdeild in.
In 't Oosflakkees geit d'n infinitief ummer oet op -e; 't 'Fries' systeem vaan twie infintieve, wat in 't Ziews vrij algemein is, kump dao neet veur. Bij athematische werkwáörd indeg d'n infinitief daan ummer op -n: gaen, doen tegeneuver westeleke gae, doeë.
Op oostelek Flakkee oontbrik ouch de -n in miervoudsvörm.
Vocabulair
't Flakkees vocabulair is get noordeleker es dat vaan de aander Ziewse dialekte. Me huurt hei beveurbeeld 't erfwoord veer gebruke, boe me in Zieland algemein 't Frans lienwoord plume gebruuk.
Dialekbehaajd
Allewel tot 't dialekgebruuk achteroet geit, zeker bij de joongere, kin me 't euveral nog algemein hure. Flakkee kint gein groete immigratie vaan boetenaof.
Cultivatie
't Flakkees is neet dèks op sjrif gestèld. Oet 't interbellum (zoonder jaortal) stamp 't beukske Flakkeesche Schetsen vaan J. Kleeuwens, e paar korte verhaole euver 't boereleve in e Flakkees dörp.
AFC Ajax
thumb|De [[Johan Cruijff ArenA, sinds 1996 't toesstadion vaan Ajax]] Amsterdamsche Football Club Ajax, miestens kort-eweg Ajax geneump, is 'n Nederlandse voetbalclub oet Amsterdam. Ze is opgeriech op 18 miert 1900 en maak sinds mie es 'ne iew deil oet vaan de lendeleke top. Sinds de opriechting in 1957 späölt de club oonaofgebroke in de Ieredevisie, wie allein Feyenoord en PSV, de clubs die mèt Ajax de traditioneel top drei vaan 't Nederlands voetbal oetmake. Sinds 1918 is Ajax 34 kier landskampioen gewees, mie es welke aander club in Nederland daan ouch. Daobij is de club veer kier d'n Europese kampioen gewore. Hiel väöl staarvoetballers, boevaan Johan Cruijff en Marco van Basten de groetste waore, woorte bekind bij Ajax.
Iowa
thumb|right|125px|Veendel vaan Iowa thumb|right|500px|Iowa en de res vaan Amerika Iowa is 'ne staot in de VS. De aofkorting is IA. De hoofstad is Des Moines.
AFC Ajax
Vrouwlui
Tot en mèt 2014/15 späölde 't team in de BeNe League, sindsdeen opereert de Ieredevisie zelfstendeg.
Staot
'ne Staot of staat is de binnen 'n aafgepaoldj gróndjgebied wirkzaam, in hoeag maot soeverein, organisatie die gezag oetuub euvere op det gróndjgebied woeanendje bevölking, die dees bevölking nao boete toe reprizzenteertj en die euvere benuuedigdje machsmiddele besjik, wie 't geweldjsmonopolie.
't Is meugelik det 'ne staot (gedwóngen of vriewillig) e deil van zien machsmiddelen euverdruueg aan 'nen angere staot of det staote via e federaal of confederaal verbandj e deil van häör machsmiddelen euverdragen aan 'nen euverkoepelendje staot.
De staot is samegestaldj oet 'n aantaal specifieke elemente die 'm zien veurnaamste karakteristieke gaeve. Dees elemente zeen volges 't internationaal rech:
Choreografie
Ofsjoon de term hoofzakelik gebroektj weurdj mit betrekking toet danse kan choreografie op diverse terreine waere toegepasj, wo onger:
Eine Choreograaf is de creatieve maker van ein Choreografie. Hae is tegeliekertied oetvinjer en vormgaever van 't sjtök, zjuus wie eine regisseur. Eine choreograaf interpreteert ein muzieksjtök en eine regisseur ein toneelsjtök. Hae is dus net wie biej ein toneelsjpel de baas euver 't geheel, daorom zeen d'r ouch soms moeilikke auteursrechtelikke vraoge euver ein choreografie of ein regie. In opera's, toneelsjtökke en musicals werktj de choreograaf meistal mit de hoofregisseur same.
1935
1932 - 1933 - 1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938 1935 (MCMXXXV) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen dinsdag op de Gregoriaanse kalender.
Maan vaan 't Jaor
Haile Selassie
Heiden (Duutsland)
De op 79 meter hoegte ligkende gemeinsjap besteit oet gein versjèllende oortsdeile: 't besteit oet inkel ein gelieknaomege dörpskern.
Normandisch
't Normandisch (Normaund, variante Guèrnésiais op Guernsey, Jèrriais op Jersey en Sèrquiais op Sark) is 'n Franco-Roemaanse oïl-taol die gesproke weurt door 'n klein minderheid vaan de inwoeners vaan Normandië en de Kanaaleilen. Op Jersey is 't erkind door de regering vaan 't eiland, meh neet es besjtuurstaol; de regering bevordert wel 't oonderwies in de taol en heet e programma opgestèld um 't gebruuk vaan de taol te bevordere. De Britse Kroen erkint de taol(e) volges sjapieter twie vaan 't Europees Handves veur Minderheidstaole.
Historie
't Normandisch is lexicaol sterk beïnvlood door 't Aajdnoors, de mojertaol vaan de Noormanne. 't Waor de mojertaol vaan Willem de Vereuvereer en 't waor daan ouch dit Frans, neet 't dialek vaan Paries, wat de taol vaan de Ingelse elite in de Middeliewe woort. De doezende Romaonse wäörd in 't Ingels zien veurnaomelek vaan Normandische aofkoms.
Nice
thumb|Nice in vogelvlöch Nice (Occitaans: Nissa, Italiaans: Nizza) is 'n stad in Fraankriek, in de regio Provence-Alpes-Côte-d'Azur, 't departemint Alpes-Maritimes en 't arrondissemint Nice. Vaan de lèste twie is 't de hoofplaots. De gemeinte mit 71,92 km² en had in 2013 342.295 inwoeners. De stad ligk aon de Azuurkös (Côte d'Azur) op inkel kilometers vaan Monaco en zoe'n twinteg kilometer vaan d'n Italiaanse grens. 't Klimaot trèk sinds jaor en daag väöl strandtoerisme nao de stad. Taol en cultuur doen zier Italiaons aon; 't Occitaans dialek vaan de stad steit kort bij 't Ligurisch en de aw binnestad kint väöl ing getskes mèt witte hoezer en sjoen renaissancearsjitectuur. De stad weurt evels veural gedomineerd door gebouwe oet 't fin de siècle en d'n twintegsten iew, die hei nao de koms vaan 't massatoerisme zien gebouwd.
De stad woort op 14 juli 2016 getroffe door 'nen terroristischen aonslaag mèt 'n vrachwage, boebij 86 lui storve.
Dorsten
Dorsten (Nedersaksisch: Dössen) is e Wesfaals stedsje aon de Lippe in de krink (Kreis) Kreis Recklinghausen, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 171,2 km² en 75.547 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 441 de veerkante kilometer.
't Op 31 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 11 stadsdeile.
La Férée
La Férée ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 74 luuj op 'n oppervlaak van 11,01 veerkante kilometer en daomèt goof 6,721 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -4,0% de jaor.
Esjwielder
Dit artikel geit euver de plaats bie Hinsberg; veur de plaats bie Aoke, zuuch Eschweiler.
Esjwielder (Duutsj: Eschweiler) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wèsfale. 't Ligk tösse Schafhausen, Hülhoven, Grebben en Sjleie in.
Esjwielder huuerdje oearsprunkelik bieje gemèndje Oberbruch, meh woort op 1 januari 1969, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Porselen en Dremme toet Oberbruch-Dremmen, en op 1 januari 1972 woort die gemèndje weer ingelief door Hinsberg.
Straote
De volgendje straote behuuere toet Esjwielder:
10 oktober
Heiligedaag van Cassius en Florentius
Legden
De op 76 meter hoegte ligkende gemeinsjap besteit oet twie oortsdeile.
Lieënhof
Lieënhof (Nederlandjs: Leenhof) is 'n buurt van D'r Sjeet of Sjaasberg in 't wèste vanne Nederlandjse gemèndje Lankgraaf. Lieënhof grens dao ane gemèndje Haerle.
De buurt is verneump nao de "Hoeve in 't Lieën" wo oetènjelik de naam Lieënhof van is aafgelèd. Dezen haof besteit nag ummer en ligk tösse 't veurmaolig kestieël Sjaasberg enne kirk. De Lieënhof waas tösse de veertieëndjen ieëf ennen achtieëndjen ieëf e lieëngood.
Lieënhof haet 'n inwoeanersaantaal van 290 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 46 hektaar, wovan 2 hektaar aan water.
Kansas
thumb|right|125px|Veendel vaan Kansas thumb|right|500px|Kansas en de res vaan Amerika Kansas is 'ne staot in de VS. De aofkorting is KS. De hoofstad is Topeka.
Wisjegrach
thumb|250px|right|Haof Wisjegrach Wiesjegrach of Wisjegrach (Nederlands: Wissengracht) ies 'ne groate, van zjwoar mergelblök geboewde carré-vörmige haof in de buurt van Hölsberg in de gemeinte Baekdale in 't heuvelland van Zuud-Limburg. 't Tegewoordige woonhoes zou in vreuger jaore 'n jachhoes zin gewaes. Op kaarte oet de 16e ièw weurt 'r al geneump es Wasrad, 'n ièw later es Wusgrach en op 'n gemeintekaart van Hölsberg oet 1870 es Vissengracht. De haof liek miedde in 't veld en ies te bereike via 'ne holle waeg. Bie Wiesjegrach óntsjpringk de, vermoedelik nao diet good geneumde, Bièsebeek (Bissebeek) riechting Wienesrao en Zjwier. Wie keuningin Beatrix in 2004 'n trip nao Zuud-Limburg maakde, brach zie 'n bezeuk aan Wiesjegrach.
Landjsjap
E landjsjap is e gebied det 'ne culturelen of ecologische samenhank haet en 'n eige gehieël vörmp det zich óngersjèdj vanne ómligkendje gebiede. E landjsjap kan mit naam cultureel apaart zeen, wie 't Baskelandj in Spanje, of juus op netuurlik gebied apaart zeen, wie 't Sahara-landjsjap of de Himalaya. Inne meiste vel zal aevel 'n kómbinaasje van bei 't landjsjap vörme. Den is 't e rizzeltaot vanne kónstante wusselwirking tösse miensjelike activiteiten en ecologische percèsse. Miense maken 't landjsjap zoea det 't aan häör laevesbeheufdje, die waere bepaoldj door laefwies en technologie, vóldeit. Dit is ouch aafhenkelik vanne eigesjap van 't betróffe gebied. Daodoor guuef 't väöl versjillige saorten aan landjsjappe die edert häör eigen identiteit drage. Hiedoor haet e landjsjap ouch beteikenis es e gemeinsjappelik, cultureel irfgood. Landjsjappe óntwikkele zich en verangere mitte cultuur mit.
Landjsjappe guuef 't in versjillige gruuedjes. Sómmige gebiede zeen euver lang aafstenj betrèkkelik monotoom en kónne waere gezeen es ei landjsjap, wie Antarctica, de Siberischen toendra of de oetgestrèkdje weusdjes (Sahara, steppelandjsjap in Mongolië en zo wiejer).
Merced County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Merced Merced is e in 1855 gestiech graofsjap in Californië. De naom is aofgeleid vaan de Merced Rivier, dee struimp in 't graofsjap. Merced County is ein vaan de diechsbevolkte graofsjappe vaan Californië. De hoofplaots is Merced.
Landjsjap
Saere kóms vanne ruumdjevaart sprèk me ouch euver landjsjappe boete de aerd óm, wie 't maonlandjsjap of 't Marslandjsjap.
Landjsjappe spelen ouch döks 'n wichtige rol inne sjiljerkóns.
Merced County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaol oppervlak vaan 5107 km² (1972 mijl²) boevaan 4995 km² (1929 mijl²) land is en 112 km² (43 mijl²) of 2.19% water.
Demografie
't Gaof 63.815 gezinne en 49.775 femielies in Merced County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,53.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Wisjegrach
De sjtraot vanoet Hölsberg riechting dees boerderiej dreug ouch de naam Wisjegrach. Aan 't begin, op de driesjprunk, op de moer van 'n boerderie hingk 'n groat houte waegkruus. Get wiejer sjteit 'n baksjteine neogotische Mariakapel oet 1937. Aan de waeg bevingk ziech nog 'n aantal hoezer.
De naam Wiesjegrach sjleit ouch op 't buurtsjap dat besjteit oet de sjtraot Wisjegrachterwaeg, de Verlingde Wisjegrachterwaeg en de Waakheuvelswaeg.
Heihaof
De Heihaof (Heihof) ies 'n groate carré-vörmige boerderie in de velde, die liegke tösje Kleingenhout (bie Arensgenhout), Hölsberg en de Emmaberg (gemeinte Valkeberg aan de Geul) in Zuud-Limburg. In de buurt óntsjpringk de Kattebeek, die riechting de Geul in Valkeberg sjtruimp. 't Good waor in vreuger tieje 'n groat lièn van Valkeberg en in 1486 eigendóm van de familie van der Sarghe. De ouwe achtervleugel ies van mergel geboewd, de zievleugele, oet de 19e ièw, zint van baksjtein. 't Vriesjtaond woonhoes mèt hookblokke en mergele daaklies, opgetrokke in baksjtein, ies van get later datum. Rónd sómmige vènstere ziete helsjteine umliestinge.