cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slowaaks
Onbepaolde veurnaamwäörd
In principe waere alle onbepaolde veurnaamwäörd vervoegd. In 't Slowaaks zeen duk wäörd aaf te leide van anger wäörd, es biej 't onbepaold veurnaamwaord 't geval is. Kto - niekto - nikto is zo'n veurbeeld, hiej onger sjtaon nog get veurbeelder.
Bezittelikke veurnaamwäörd
't Bezittelik veurnaamwaord wörd vervoeg nao wieväölheid, geslach en naamval.
Svoj
Svoj wörd gebroek es 't ongerwèrp van de zin 'n bezitsrelasie mit 't lijdend veurwèrp of 't mitwèrkend veurwèrp haet. Svoj kömp dan zelfs inne plaats van 't bezittelik veurnaamwaord. Svoj wörd verbaoge es tvoj.
't Bezit kin onnoch geaccentueerd waere mit vlastný: Má svoj vlastný bicykel "Het haet 'ne eige fiets/Het haet zelf 'ne fiets". In 't Limburgs zou duk 't waord eige waere gebroek.
Betrèkkelikke veurnaamwäörd
Wae(m), wèlke en die zeen in 't Slowaaks ktorý, ktorá en ktoré. Ze waere verbaoge es 't biejvoeglik naamwaord. 't Kömp regelmaotig veur det me čo gebroek om op persone trök te sjlaon.
Wederkerende veurnaamwäörd
In 't Slowaakse wörd "zich" es sa vertaald.
Wederkerige veurnaamwäörd
't Slowaaks kint gén specifiek versjil tusse elkaar, mekaar en 't wederkerend veurnaamwaord zich. Deze drie wäörd waere allemaol es sa vertaald en ouch zo verbaoge, zee de tabel hiej baove.
Wèrkwäörd
Sommige wèrkwäörd es byť (zeen) jesť (aete) en cestovať (reize).
Veurzètsels
't Vergt, net es biej alle anger grammatikale ongerdeile, nogal get kinnes op fatsoenlik met de veurzètsels omtegaon. Èlk veurzètsel in 't Slowaaks bringt 'n naamval mit. Dit is eigelik biej alle tale waal zo, maar omdet in 't Slowaaks de zzelfstanjig naamwäörd vervoeg motte waere nao naamval mosse weite wèlk veurzètsel wèlke naamval mit zich mit brink. In principe zeen d'r 38 veurzètsels in 't Slowaaks, mit oetzönjerig van complèkse veurzètsels. D'r zeen maar inkele veurzètsels die verangere nao geslach of meervoud. Sommige veurzètsels höbbe es veurwaarde det d'r 'n bepaalde richting of situatie aan gebonje is.
C = complex veurzètsel R = Richting S = Situatie
D'r zeen ouch veurzètsels die neet (meer) 'ne specifieke naamval mit zich mit bringe es keďže det aangezeen beteikend.
Telwäörd
Es 't Limburgs en meiste anger tale wörd 't telwaord in 't Slowaaks verdeilt in Rangtelwaord en Hooftelwaord. Rangtelwäörd waere verbuug es biejvoeglikke naamwäörd, met oetzönjering van irste(prvý), tweede (druhý) en dèrde (tretí).
Opmerkinge:
Mathieu Cordang
thumb|200px| Mathieu Cordang Mathieu Cordang (Blerick, 26 december 1869 - Zjwame, 29 mieërt 1942) waas eine Nederlandse wielerpioneer.
Biografie
Cordang blónk oet op de wielerbaan, mèt name op ’t nummer sjtayere en oppe waeg in wedsjtrieje euver lang aafsjtenj.
De Kemp
De Kemp is ein van de wieke in Remunj. De Kemp lik in Zuid-Remunj. Viedert wordt ouch de Ketsekesberg toegeraekend tot De Kemp. De Kemp stit bekind em d'n aofbrikhoeze die 't daor alle gelaege haet. Vruger laog op de plaots van De Kemp 'n dripke genaomp Gebrook.
Mathieu Cordang
Biografie
Es amateur woort Cordang in 1895 in Kölle waereldkampioen sjtayere. Ouch wón hae lange aafsjtandswedsjtrieje die al lang neet meë besjtaon, zoa-es Amsterdam-Arnhem-Amsterdam. In 1894 vestigde hae ein waereldrecord op de miel op de tandem. Ein jaor later versjloog hae in eine "wedsjtried" de sjneltrein Mesjtreech-Remunj!
Mathieu Cordang waas professional van 1896 pes 1900. In 1897 óntging häöm de euverwinning in Paries-Roubaix wiej hae op de wielerbaan van Robaais (Roubaix) kaom te valle. 't Hoagdepuntj van zien profcarrière kaom in 'tzelfde jaor. Op de wielerbaan in Crystal Palace in Londe reej hae mèr leefs vief waereldrecords. Zoa reej hae de Bol d'Or van 1900 i ein waerelddaagrecord, door (mèt gangmaking) in 24 oer 999 kilomaeter en 651 maeter te fitse.
Voetbal
thumb|right|200px| Voetbal (ouch sjotte) is de meis gespäölde en meis bekeke sport in Europa, en op väöl aander plaotse op Eerd. 't Is 'n teamsport, boebij twie ploge vaan tien veldspeulers en eine keeper op e veld (gewoenlek 50 bij 100 meter) tegenein speule. De bedoeling vaan 't speul is 'ne bal zoonder aonraking mèt de han in 't door de ander ploog verdedeg doel te kriege; de keeper evels maag, binne zeker grenze, veur de bal oet zie doel te hawwe, de bal vasnumme. 't Woord kump vaan 't Nederlands en meint dus letterlek vootbal. Evels weurt 't woord zelde lètterlek vertaold op 't Mestreechter Limbörgs en sprik me dus meistes vaan voetbal, neet vootbal. Dit sjijnt ouch in de meiste aander dialekte vaan eus taol door de bot 't gebruuk te zien.
Voetbal is es speul prehistorisch, meh is in zienen huidege vörm midde negentiende iew in Ingeland geïnstitutionaliseerd.
Mathieu Cordang
Biografie
Daonao góng Cordang zich weer toelègke op 't sjtayere. In 1898 wón hae de Groate Pries van Amsterdam. Biej de Olympische Zomersjpele 1900 in Paries wón hae goud op de 3 kilomaeter, mèr deze koers van professionals woort later neet officieel erkènd door 't IOC. Veurdat hae beroepsrenner woort waas Cordang matroas op de groate vaart. Nao zien wielercarrière hej hae ein garagebedrief in Zjwame. Hae is gesjtórve in 1942 op 72-jaorige laeftied aan ein lóngóntsjtaeking.
Kesjteël van Maer
thumb|250px|Kesjteël Maer, 't Sjlot.
Mathieu Cordang
Paries-Roubaix 1897
In de wedsjtried Paries-Roubaix van 1897 laog Cordang same mèt de Fransman Maurice Garin op kop. Wiej de tweë kampioene op de baan in Roubaix versjene woorte ze ónthaold door ein dolenthousias pebliek dat al sjtaonde de tweë helde toejuichde. ’t Waas aevel heël meujlik óm ze te herkènne. Garin reej veurop, gevolg door de Cordang dae van above pes ónger ónger de modder zaot. Opaens sjlipde Cordang tot verbiestering van jederein óngeroet en veel op de betónne baan. Garin koosj zien gelök neet op en veurdat Cordang weer op ziene fits zaot, haw hae eine achtersjtand van meë es 100 maeter. D’r moosjte aevel nog zös runj aafgelag waere, tweë kilomaeter óm nog te perbere óm Garin in te haole. ’t Pebliek heel ziene aojem in wiej 't de óngeluifelikke achtervolgingswedsjtried aansjouwde. Wiej de bel veur de lètste runje van 333 maeter klónk, hej Garin nog mer eine veursjprunk van 30 maeter op de Limburger. Garin hej ein klassieke euverwinning veur 't griepe, mer hae veulde de heite aojem van ziene taengesjtander in ziene nek. Öndanks alles, heel Garin aan de eindjsjtreep nog eine veursjrunk euver van neet meë es twee maeter, tweë maeter veur ein legendarische euverwinning. De meinigte explodeerde en de twee rennersj woorte bedólve ónger de ovaties. Garin leet zich bejubele door de massa, en Cordang, de bèste renner van daen daag, koosj waal hule van teleursjtèlling. Wat zien groatste euverwinning oet zien carrière moosj waere góng door dómme pech neet door.
Kesjteël van Maer
Kesjteël Mheer is gelaege aan de Dörpssjtraot in de kern van 't gelieknamige dörp Maer, dat óngerdeil oetmaak van de Nederlands Limburgse gemeinte Mergraote.
Voetbal
Competities
De meiste len höbbe versjeie nationaal compitities boe-in clubs voetballe, gerangsjik nao niveau. De Nederlandse competities valle oeterein in die vaan 't profvoetbal (Ieredevisie en Ierste Devisie) en die vaan 't amateurvoetbal. De bèste amateurclubs benadere 't niveau vaan sommege clubs in 't betaold vootbal. Neve dees competities kint Nederland ouch 'ne bekerwedstrijd, de KNVB-beker, boe-aon zoewel profclubs es gooj amateurclubs mètdoen.
Kesjteël van Maer
Besjrieving van 't kesjteël
De neerhaof haet aan de oaskantj 'n paortpaviljoen 1612 mèt dao-in 'n hèlsjteine toegankspaort die bereikbaar is via 'n brök gelaege euver 'n, ouch weer, druig grach. De paort is veurzeen van 't alliantiewaope van Winand van Imstenraedt en Mechteld van de Bongart, die de kesjteëlhaof tösje 1612 en 1623 lete boewe. De kesjteëlhaof haet in de zuudoashook 'ne rónje taore oet 1619.
Voetbal
Competities
Op internationaal niveau weurt ouch wel in clubverband gespäöld, namelek tösse kampioene en hoeg geclasseerde clubs oet versjèllende len oonderein, meh de meiste belangstèlling geit gemeinlik oet nao 't vootbal in landeteams. De Nederlandse en Bèlsje teams kómme geregeld oet in 't Europees Voetbalkampioensjap en 't Wereldvoetbalkampioensjap. Regerende Europese Kampioen (2008) en Wereldkampioen (2010) is op dit memint Spaanje.
Kesjteël van Maer
Besjrieving van 't kesjteël
't Interieur van 't kesjteël haet 'ne sjaorsjtein oet 1514 wo-op ènnige waopesjilde aanwezig zint en wiejer nog 'ne sjaorsjtein oet 1667. Aan de noordkantj van 't kesjteël bevundj zich ein kesjteëlpark oet 1852, aangelag door P. Custodis in opdrach van Otto Napoleon de Loë, de toenmalige eigenaer van 't kesjteël.
Gesjiedenis en beweuners
Op de plek van 't hujige kesjteël zou in de Romeinse tied 'ne vuurtaore höbbe gesjtaon dae óngerdeil oetmaakde van 'n kete van vuurseintaores veur de heërbaan tösje Mesjtreech en Trier. 't Eësjte deil van 't kesjteël, 't zoegenaamde Sjtènge Hoes woort geboewd in 1314 in opdrach van de Graaf van Dalhem, de latere Hertog van Limburg en nog later Hertog van Brabant. De eësjte bekènde heër van Maer waas Wilhelmus van Meere, dae 't hoes in leën hèj van de graaf van Dalhem. In de loup van de 14e eëuw ging 't kesjteël euver in de hènj van de femilie van Liebeek doordat de lètste van Mere ein dochter waas die trouwde mèt een zoon oet de femilie van Liebeek. In 1487 herhaolde de gesjiedenis zich, toen de lètste van Liebeek ouch 'n dochter waas en toen zie trouwde mèt de zoon van de adelike femilie van Imstenraedt oet Hèrle kaom 't kesjteël hiedoor in bezit van  de femilie van Imstenraedt. Ónger 't bewèndj van Gerard van Imstenraedt en daonao van daene ziene zoon Winand, woort de zuudvleugel geboewd (1570). Ónger daezelfde Winand van Imstenraedt woort ouch de kesjteëlhaof geboewd (1612).
Voetbal
Clubs
De op clubniveau 't bès presterende teams zien vaan Europees aofkoms: Bayern München, AC Milan, Inter Milan, Lazio Roma, Real Madrid, FC Barcelona, Manchester United, Arsenal etc. In Nederland make gemeinlek mer drei clubs kans op 't landskampioensjap: Ajax, Feyenoord en PSV (de jaore 2009 en 2010, mèt respectievelek AZ Alkmaar en FC Twente op de ierste plaots, waore de ierste oetzunderinge in jaore). In 't Belsj zien FC Anderlecht, Club Brugge en Standard Luik sterk.
Kesjteël van Maer
Gesjiedenis en beweuners
De femilie van Imstenraedt verbleef veer generaties lank op 't kesjteël. De lètste waas Hans Adolph van Imstenraedt, dae getrouwd waas mèt Christina de Loe van Wissen. Door dit huwelik woort veur 't eësj de femilienaam de Loe aan 't kesjteël verbónje, de naam van de hujige kesjteëlbewoner. 't Geneumde echpaar van Imstenraedt-de Loe bleef kènjerloos, wodoor 't kesjteël door vererving in eigedom kaom van baron Philip Christoffel de Loe, heër van Wissen en Conradsheim.
Voetbal
Clubs
Nederlands-Limburgse clubs die in 't betaold voetbal oetkoume zien Roda JC, VVV Venlo, Fortuna Sittard en MVV. EVV oet Ech späölt op 't hoegste amateurniveau (Topklas).
Kesjteël van Maer
Gesjiedenis en beweuners
Sins 1668 is 't kesjteël ónaafgebraoke in heng van de femilie de Loë.
Voetbal
Clubs
Belsj-Limburgse clubs in 't betaold voetbal zien KRC Genk, Sintruinse VV en Lommel United. Zjus dao-oonder (Derde klas) speule nog Boggetjer VV en KSK Hasselt.
Kesjteël van Maer
Trivia
Kesjteël Maer is 't ènnige kesjteël in Nederlands Limburg mèt 'n hèlsjteine mezekoaj of peknaas. Dees bevundj zich baove de ingankspaort van de veurbörch.
Voetbal
Ieste professioneel club in Nederland
Ein vaan de twie veurluipers vaan Fortuna Sittard waor Fortuna '54 oet Geleen, de ierste professioneel voetbalclub vaan Nederland.
Communisme
Communisme is 'n klasseloze maotsjappievorm mit 'n economisch systeem gebaoseerd op gemeinsjeftleke eigedoom van productiemiddele, waorbie eineder produceert naor vermoege en nump naor behoefte, of 'n politieke struiming dae strif naor 'n dirgelek systeem.
In de praktiek wordt mit communisme veural de struiming bedoeld dae trekgeit op d'n ideeë van Karl Marx (marxisme) en Vladimir Lenin (leninisme), en d'n oetwerkeng van die ideeë in de Sovjet-Unie en anger communistische (naor eige zigge "socialistische") staote.
Ander veurbeeld van bekinde communiste zin: Alexandra Kollontai, Julien Lahaut, Rosa Luxemburg, Ho Chi Minh en Leon Trotski.
Tomelilla
Tomelilla is 'n gemèndje in Skåne län, Zwede. De gemèndje tèltj 12.762 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 398,73 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 32 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
7,06% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
The Birth of a Nation
De productie vaan de film loog bij Griffith, 't scenario woort gesjreve door Frank E. Woods en Griffith, nao versjèllende wèrke vaan Thomas F. Dixon Jr.. De meziek woort gecomponeerd door Joseph Carl Breil en Griffith. 't Camerewèrk loog bij G.W. Bitzer.
Heer weurt veural es zoene belaangrieke film gezeen umtot heer zoe controversieel is, veur zienen tied mer ouch veur allewijl. 't Goof fel veur- en tegestenders gedäörende zien populariteit. De film waor oonder aandere gebasseerd op 'n expliciet racistisch toneelstök vaan Dixon, mer Griffith sjeen achteraof gans oonversjilleg te staon tegeneuver de kwestie en 't verhaol veural te höbbe gebruuk um te experimentere mèt de nog jonge filmtechniek vaan deen tied. Allewel d'n inhaajd vaan de film dus nog ummertouw veur väöl aofsjui zörg, is bekans ederein d'r 't mèt eins tot 't technisch gezeen geit um e "meesterwèrk". Väöl lui stèlle zelfs tot Griffith gebruuk maakde vaan bepaolde techniek die me nog noets had gebruuk in cinema en daonao 'n gigantische invlood zaw höbbe op de filmwereld, beveurbeeld: de dramatische close-ups, de "rijer" en aander camerabeweginge, parallelle actieshots, kruiselingse montage, enzoewijer. Ouch gebruukde heer veur 't iers in 'ne film orkestraol begeleiing. The Birth of a Nation weurt gezeen es 't ierste groete propagandaprojek in de filmhistorie, boe-in weurt gestèld tot de VS hun einheid allein kin garandere door de Ku Klux Klan.
Ichtegem
Ichtegem is e dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Oostende. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 45,33 km² en had op 1 januari 2008 13.574 inwoeners.
Deilgemeintes
Ichtegem besteit oet drei deilgemeintes. De deilgemeinte Ichtegem zelf mit 22,32 km² en had in 2007 5.753 inwoeners. Ze is daomèt in bevolking neet de groetste; die ier vèlt aon Eernegem.
Bezeensweerdeghede
In 't dörpscentrum steit de Sint-Michielskèrk, oersprunkelek in laatromaanse stijl, 'n anachronisme ('t kèrkske woort pas in de vieftienden iew gebojd) mèt ouch gotische eleminte. Nao 'ne brand woort ze in 1884 in neoromaanse en neogotische stijl herbojd. De preikstool weurt gepreze.
Historie
Ichtegem woort in 1977 oetgebreid mèt de opgeheve gemeintes Bekegem en Eernegem.
Diasysteem
In de taalkunde, mieë bepaald in de dialectologie, is e diasysteem 'n taal die twieë of mieë standaarde haat, zoewie 't Servokroatisch.
Bepaalde dialekte werre bie versjèjje tale oonderbrach ömwille van historische of culturele oontwikkelinge. E good vörbeeld daovan is 't Ripuarisch van Kèrkrao, dat, andersj es de ander Limburgse dialekte waal de hoeëgduutsje klaankversjuving mètmakde, en öm neet-talige mae aander legaal raejes bie 't Limburgs wert ingedeeld.
Aander versjille tösje de tale van e diasysteem beterft d'r vokabulaer, zoewie 't Plat va Rimmersjdel, mieë bepaald de Fraanstalige Voerenaere en 't Moontsener gebied dat saer e jaor of 100 nuuj wäöërd oet 't Fraans övernèmt, 't Plat va Voere, mieë bepaald de Vlamsje Voerenaere en Belsj Limburg dat nuuj wäöërd oet 't Vlamsj begint över te naeme, 't Plat va Kelmis dat nuuj wäöërd oet 't Duutsj övernèmt en 't Valkebergs dat nuuj wäöërd oet 't Nederlands övernèmt. 'n Aander vörbeeld is 't Nederlands zoewie dat in Vlaandere gekald wert, dat väöl wäöërd, wie flat en handicap oet 't Fraans övernoom mèt de daobiehurende oetsjpraak en 't Noord-Nederlands dat die wäöërd oet 't Ingelsj övernoom en ze óp z'n Ingelsj oetsjprikt.
Sommige tale zeunt officieel erkaant es aparte tale ooch al zeunt d'r gèng taalbarrières in oetsjpraak, sjpelling en lexicon en is de officieel sjèjjing allèng 't gevolg van legaal politieke factore, zoewie 't Catalaans en 't Valenciaans. 't Is dus mäögelek öm e diasysteem te besjrieve es èng taal die gekald wert dör twieë of mieë aparte gemeensjappe.
Les Vampires
Les Vampires (Limbörgs: De Vampiers) is 'ne Franse stomme film vaan Louis Feuillade oet 't jaor 1915, mèt oonder mie Musidora, Edouard Mathé en Marcel Lévesque. Heer däört zoen 440 menute.
't Scenario woort gesjreve door Feuillade. De meziek woort gecomponeerd door Robert Israel.
De film weurt besjouwd es hendeg oonorthodox veur zienen tied en veural vaan groet belang veur de oontwikkeling vaan de thriller door zien surrealisme. Feuillade woort bekind door constant de balans op te zeuke tösse bizar en herkinbaar, get wat later altied centraol zaw gaon stoon in thrillerfilms.
1994
Maan vaan 't Jaor
Johannes Paulus II
Dolný Harmanec
Dolný Harmanec (IPA: /'dɔlni: 'ɦarmanɛts/; 1927-1957: Harmanec; Hongaars: Alsóhermánd; Duutsj: Niederhermanetz) is e dörp en 'n gemeinte in 't Sjlowaaks distrik Banská Bystrica. 't Plaetske ligk zon 13 km van de houfplaats Banská Bystrica en 22 km van de sjtad Turčianske Teplice aaf.
't Dörpke Dolný Harmanec ligk op 'n heugde van 486 m. De oppervlaakde van de gemeinte is 44,29 km². De gemeinte Dolný Harmanec haet 247 inweuners (31 december 2004) en 'n bevolkingsdichheid van 6 luuj/km². De poscode van de gemeinte is 976 03.
Dolný Harmanec ligk in e bergechtig gebied tösse de Grote Fatra in 't naorde en de Kremnitzer Berg in 't zuje. 't Dörpke ligk in 't daal van de Bystrica-baek.
Ameland
frame|Locatie vaan Ameland in Friesland Ameland (Fries: It Amelân) is e wadde-eiland en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, mèt (1 augustus 2014) 3.591 inwoeners en 'n oppervlak vaan 273,00 km2 (daovaan 215,43 km2 water of wad). Op 't eiland ligke de kerne Ballum, Buren, Hollum en Nes.
Dolný Harmanec
Bezeenswaerdigheje
Op de waeg nao de bergpaas Malý Šturec bevindj zich de Hermaneckágrot (Harmanecká jaskyňa), 'n droepsteinhäöldje. Dees grot is 2.763 m lank, wovan e 720 m langer deil saer 1950 es 'n toeristische grot is ingerich gewaore.
Ameland
Ameland weurt veur 't iers geneump in de achste iew; 't is daan nog gein eiland en is bezit vaan de graof vaan Holland. Bij de störmvlood vaan 1287, boebij in essentie de Waddezie gevörmp woort, raakde Ameland los vaan de wal.
In 1424 verklaort d'n hier vaan Ameland ziech "vrijen hier"; de titel "vrijhier vaan Ameland" zal tot in euzen tied bestoon. Wie in 1708 de hiere Cammingha oetstorve is dizze titel in han vaan de Oranjes gekoume (Willem-Alexander is allewijl daan ouch Vrijhier vaan Ameland); 't eiland waor sindsdeen feitelek in personeel unie mèt de Nederlen. In 1814 woort dit geformaliseerd. In 1871 begós me mèt 'nen dam vaan de wal nao 't eiland, dee 't jaor dao-op veerdeg kaom meh neet tege de störm bestand bleek: in 1882 sloog 'r eweg en me bouwde 'm neet obbenuits op.
Dolný Harmanec
Gesjiechte
In 1826 óntsjting aan de zuudrandj van 't dörp 'n pepierfebrik. In 1883 waerde 't dörpke Horný Harmanec, det waas bewoond door kaolebrenjers, ingelief door de gemeinde. In 1957 waerde 't gebeed róndjóm 't pepierfebrik aafgesjtange aan de nuuj politische gemeinte Harmanec en waat euverbleef van de gemeinte kreeg de naam Dolný Harmanec.
Ameland
Op Ameland sprik me sinds de achtiende iew gei Fries meh Nederlands; 't Amelands dialek liekent nogal op 't Stadsfries.
Donovaly
't Dörpke Donovaly ligk op 'n heugde van 960 m. De oppervlaakde van de gemeinte is 17,5 km². De gemeinte Donovaly haet 154 inweuners (31 december 2004) en 'n bevolkingsdichheid van 9 luuj/km². De poscode van de gemeinte is 976 39.
Donovaly ligk aan 'ne wichtige bergpaas tösse de Lege Tatra en de Starohorské-heuvele. 't Ligk prónt aan de route van Banská Bystrica nao Ružomberok.
Gesjiechte
De gemeinte óntsting tösse 1618 en 1820 oet zeve wied oeterein ligkendje koempelgehuchskes. Veur 't eers waerde in 1702 sjriftelik de naam Donnovall gebroek. De eerste gehuchskes, dend'rtied Duutsje grunjige, krege de name van de kaolemeisters. De hujige name zeen Donovaly, Hanesy, Sliačany, Mišúty, Mistríky, Polianka en de nao 1808 ingeliefde plaats Buly (Bully). De ómgaeving is bósriek en ane begin van d'n twintjigsten eew waerde de gemeinte 'n toeristische plaats, mit naam door de aanlag van de bergpaas.
Satyr
thumb|Satyr en Maenade, 'n tondo op 'n roeëjfigurige [[Aajdgrieks|Attische tas. 510-500 v. Chr.]] 'ne Satyr of Sater is 'n figuur oet de Griekse mythologie. 't Is 'ne vrolijke mae oondäögende busjgeest in 't gevolg va Dionysos.
Kenmaerke
'ne Satyr is haof miensj en haof dèèr, haat 'ne bokkesjtoets, -puuj, -oeëre en ithyphallus, 'ne opgerichde penis. 'ne Satyr sjtèèt bekaand um z'n lust väör wien en 't verleide va nimfe. E wert dik aafgebeeld in 'ne buusj, sjpäölend op z'n panfleut. D'r bekaandste Sater is Pan, mae e is zieëker neet d'r ènnige. 'ne Sater lut insjtinct baove de rede goeë en anarchie baove orde, extase baove ascese en uvvervloed baove matighèèd. 't Waore, zjuus wie de vrowweleke volgelinge, de Maenaden, oongeremde en lustige waezes.
't Satersjpèl
't Satersjpèl is 'n vurm va Grieks drama. Nao driej tragedies volgde 'n opwindend en bevrijdend naosjpèl. 't Ennig bewaard blaeve satersjpèl is Cyclops va Euripides oet d'r viefde ieëw v. Chr. 't Satersjpèl waor 'ne väörloper van de Griekse komedies, 'n dramavurm oeë Aristophanes (445-388) in oetbloonk.
Satyr-satire
Bies nao de Renaissance miengde me dat d'r term satire aafgeleid waor van satyr, mae oonderzeuk haar oetgewaeze dat de satire 'n oorsjpronkelijk Latiens literair genre is.
Midzaomersnachdreum
De twieë kaante van 'ne satyr kaome good oet de verf in 't personage Puck in d'r Midzaomersnachdreum'' va Shakespeare.
Cimicifuga
Cimicifuga is e veurmaolig geslech det gólj veur versjillige plantje, worónger zilverkaes en wantsekroed. Allewiel waere dees saorte meistes ónger 't geslech Archaea gezatj, worónger ouch woufroot vèltj.
Gesjiechte
Ómdet bleek det de vröchte van 't wantsekroed gein bere wore, meh druueg kaokervröchte, juus wie bie paterskap en bie ridderspaor, verangerdje Linnaeus de naam in Cimicifuga foetida.
Recènt DNA-óngerzeuk wies aevel oet det dees sjeijing neet nuuedzakelik hoof te zeen, wodoor ze eventueel noe ouch ónger Actaea kónne waere gesjreve.
San Benito County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan San Benito San Benito is e in 1861 gestiech graofsjap in Californië. De naom vaan 't graofsjap is aofgeleid vaan de gelieknaomege katholieken heilege. De hoofplaots vaan San Benito is Hollister.
Geografie
't Graofsjap heet 'n oppervlak vaan 3602 km² (1391 mijl²) boevaan 3598 km² (1389 mijl²) land is en 4 km² (2 mijl²) of 0.12% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 15/km² (38/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 53.234 dat bestoont oet:
't Gaof 15.885 gezinne en 12.898 femilies in San Benito County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 3,32.
Plaotse
Neve de zès plaotse heet San Benito ouch nog ein spookstad, naomelek New Idria.
25 miert
25 miert is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is de 84en daag vaan e gewoen jaor en de 85e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 381 daog. 25 miert is de vreugs meugeleke ingangsdatum vaan de zomertied. Deze daag is de daag vaan de Annunciatie (aonkondeging vaan d'n Hier) (zuug ouch Hoegfies). Ouch is 't de nationaole fiesdaag vaan Griekeland.
Stichting Charles Beltjens
De Stichting Charles Beltjens is in 1987 opgerich in Zitterd en geneumd nao d'r Franstalige Zitterdse dichter Charles Beltjens. D'r naam waor 'n idee van Hein Bovendeaard. De Sjtichting gift in kling oplages beuk oet uvver historische, literair en kultureel oonderwaerpe.
Publicaties:
Beeg
(d'r bestuit väöl verwarring äöver de richtige spelling van de dörpsnaam in 't dialek. Nao jäörelang gevreigel is oeteindelik beslaote väör de benaming "Beeg" te gaon, in plaats van Beech. In ein enquete die woor verspreid in 't Beegse door de dörpsraod, reageerde van de 950 hoeshouwes, 332 mit de richtige benaming "Beeg", sjus eine leverde zien formulier blanco in.)
Beeg (Nederlands: Grevenbicht) is ein dörp in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. Tot 1982 waor 't 'n zelfsjtenjige gemeinte. De Belzje buurtsjap Booyen huèrde toen ouch bie Beeg. Same mèt Obbeeg, Papenhaove en Sjipperskèrk lik Beeg op ein eilandje tösje de Maas en 't Julianakanaal. 't Dörp haet in 2002: 2700 inweunersj. De naam Beeg beteikent umheind terrein. 't Veurvoogsel Greven in de Nederlandse naam wies nao de graaf (van Gulik).
Vanoet Beeg veurt 't Vaerke, allein veur luuj te voot of mèt de fiets, de Maas euver. Aanlèkplaats in Belsj is Rotem.
'ne Bekinden troebadeur oet Beeg is Sjel Savelkoul.
Dörpsvereiniginge
Zie organisere mèt de Vastelaovend op vastelaovesdeensig 't Gawstrèkke. De winnaer wurt Gawzekäöning van Beeg.
Waope
De gemeinte Beeg kraog op 2 juli 1870 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind:
Dit waope is oontliend aon 't awwer sjepedomswaope.
Historische inwoeënertalle
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Beeg Blauw: Provincie Limbörg
Waregem
Waregem (Wes- en Oos-Vlaoms: Woarehem) is 'n stad in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, arrondissemint Kortrijk, aon de grens mèt Oos-Vlaandere. De stad heet 'n oppervlak vaan 44,34 km² en 'n inwoeneraontal vaan 36.306 per 1 januari 2010.
Waregem heet vaanajds 'n Oos-Vlaams dialek.
Deilgemeintes
Waregem besteit oet veer deilgemeintes. Binne de hoofgemeinte ligk ouch nog 'ne vijfde kern. Waregem zelf heet 26,64 km² en per 1 januari 2007 21.854 inwoeners.
Historie
In Waregem zien versjèllende Gallo-Romeinse voondste gedoon. De plaots weurt, es Waro-inghaheim, veur 't iers geneump in 826. Tot aon d'n dertienden iew waor väöl vaan de groond bezit vaan twie Gentse abdije. Daonao kaome versjèllende hiere op. 't Dörp zelf kaom oonder 't kapittel vaan Doornik.
Tege 't ind vaan d'n achtienden iew woort Waregem belaankrieker. In 1784 gaof keizer Jozef II de plaots merretrech, wat de textielindustrie op gaank brach. In de negentienden en vreuge twintegsten iew oontwikkelde ziech de industrie door. In 1977 woort Waregem oetgebreid mèt Beveren, Desselgem en Sint-Eloois-Vijve. Stadsrechte kraog de plaots in 2000.
Slavernie
Slavernie is 'n vorm van ónvriewillige deens worin 'ne persoean wuuertj behanjeldj es 't eigedóm van 'nen angere persoean. De persoean dae 't bezit is wuuertj 'ne "slaaf" geneump", nao e vouk oppe Balkan det ieëvelang de wichtigste leveranceer veur slave waas (vergeliek "Slavisch" en ouch "Servië" mit Letien servus, "slaaf").
Nederlandj sjafdje de lucratieve slavernie officieel op 1 juli 1863 aaf, in 't Belsj pas officieel in 1940, al koom 't al mieër es 'nen halven ieëf neet mieë veur. De Vereinigdje Staote volgdje in 1865, nao dao 'ne börgerkrieg euver te höbben oetgevóchte. Frankriek sjafdje al tiejes de rivveluusje in 1789 de slavernie aaf (went det huuerdje neet bie geliekheid, vrieheid en brodersjap), trótsdet Napoleon det snel weer trögkdrejdje. In 1807 verbooj Groeat-Brittannië de hanjel in slave.
'ne Slaaf wirkdje meistes van zien gebaordje (of vangs) toete doead veur zienen eigeneer. 't Kós ouch zeen det 'ne slaaf woort vriegelaote.
Waterpolo
Waterpolo ontsteng halverwaege de 19e eew es de watervariant van handjbal of footbal. 't Is 'n sport die veural in Zuid- en in Us-Europa grote popularitit geneet, en daor op profesjonele baosis wordt beüfend. Waterpolo is 'n teambalsport die zjwummend wort oetgeüfend. De bedoeling is em 'ne bal zo veer meugelek in 't doel van de taegepartie te warpe. Ilke geslaogde poging levert éin doelpuntj op. 't Team det aon 't einde van de wedstried de meiste doelpuntje haet gemaokt, wint.
Gesjiedenis
't Gif gein zekerhid euver 't ontstaong van waterpolo. D'n Ingelse sportjournalis en awd-waterpolospieler Kelvin Juba nump 'ne zekere William Wilson, in 1844 oet Sjootse awders gebaore, es d'n oetvenger van 't handjbal in water. 'm Zaw in 1876 door zien zjwumvereinegeng Aberdeen zeen gevraog regels veur 'n balspel te water te ontwarpe. In 1877 zaw d'n iester offesjeel waterpolowedstried zeen gespeeld tiedens 't Bon Accord Swimming Festival in de reveier de Dee. 't Is neet bekind of Wilson 't spel wiejer haet ontwekkeld.
In 1885 woort waterpolo offesjeel erkind. In 1887 woort veur d'n iester maol echte doele gebruuk. In 1888 woort in Aengelandj 'n waterpolokemmissie opgerech en 't iester nasjonaal kampioensjap gespeeld. In detzelfde jaor woorte regels vasgelaag en woorte 't spel vanoet Aengelandj naor de Vereinigde Stoate (Boston) geëxporteerd. 't Waterpolo won snel aon popularitit. In 1894 begoosj me her in Prusus en Oosteriek mit, in 1895 in Frankriek, in 1897 in Hungarieë en 1900 in Italië.
Leiden (LZ - 1886) en Amsterdam (Het Y - 1892) woorte de iester stei in Nederlandj waor de waterpolosport beüfend woort.
Kenia
Kenia is e land in Afrika, aon d'n Indischen Oceaan, wat grens aon Somalië, Ethiopië, Zuud-Soedan, Oeganda en Tanzania. Ouch ligk 't aon 't Victoriameer. Hoofstad is Nairobi. Kenia is in verglieking mèt zien naoberlen e welvaorend land.
Bestuurleke indeiling
Nigeria besteit oet 7 provincies (mkoa) en ei gebeed: 't hoofsteidelek distrik.
Demografie
Wie de meiste len in Afrika is ouch Kenia verdeild oonder mier etnische grope: de veurnaomste grope zien de Kikuyu, de Luhya, de Luo, de Kalenjin en de Kamba, die eder mie es 10 % vaan de bevolking oetmake. De lingua franca in 't land is 't Swahili, 'n Bantoetaol mèt väöl Arabische en Perzische wäörd. Oondanks dees invlode oet de islamtische wereld is 't groetste deil vaan de bevolking (66%) christelek; mer 6% hingk d'n islam aon en de twiede groop weurt mèt 22% nog ummer oetgemaak door de natuurreligies.
Historie
De kolonisatie door de Europeane begós in 1885 mèt e Duuts privileesj veur de kösgebejer, gevolg in 1888 door geleieleke Britse bezètting, boenao in 1895 de kolnie gevörmp woort. In 1944 kraoge Afrikane 'n stum in de regering. De jaore viefteg woorte geteikend door de rebellie vaan de Mau-Mau, die wel oonderdrök kós weure, meh oetindelek toch in 1963 tot d'n oonaofhenkelekheid leide. Nao de oonaofhenkelekheid naom Jomo Kenyatta goondeweeg de mach euver, tot in 1969 de dictatuur e feit waor. Bij Kenyatta's doed in 1978 naom Daniel arap Moi e mach euver en behoolt dees, aofwèsselend mèt eupeleke dictatuur en vervalsde verkezinge, tot 2002. In dat jaor mós heer oonder internationaal pressie ope verkezinge touwlaote, die gewonne woorte door Mwai Kibaki.
Biologie
Biologie is lètterlek de lier vaan de levende natuur. Daomèt oondersjeit zie ziech vaan de natuurkunde, die ziech mèt de levenloze natuur bezeghèlt (in de 19e iew had biologie 'n gans aander beteikenis, naomelek: de köns um iemes' wèl bis 't zijnt te oonderwèrpe). De biologie oonderzeuk alles wat te make heet mèt organisme en häör wisselwèrking mèt de Eerd. Daobij oondersjeit me drei hoofniveaus: de microbiologie, die geit euver de celstructure en de biochemie, mie in 't bezunder euver 't DNA, de meso-biologie, euver individueel soorte of euver orgaanwèrking, en de macrobiologie, euver populaties en 't miljeu.
De biologie deilt de organismes in veer rieker en drei domeine op:
Es rescategorie kint me nog:
Virusse stoon tösse levende en doej materie in. De vraog of virusse leve is veural filosofisch. 't Is neet (mie) gebrukelek de virusse 'n eige riek te geve.
Baker Island
Baker is 'nen ónbewoonde atol in de naordelike Groten Oceaan, óngeveer halverwaeges Hawaï en Australië. 't Beheurt tót de Vereinigde Sjtaote. De lokale tiedzone is UTC-12.
De VS haet 't eilandj in 1857 opge-eis. De guano waerde gedoerende de tweede helf van de negeteenden eew gewónne oet de grotte op 't eilandj door zowaal de VS es 't Vereinig Keuninkriek. In 1935 haet me geperbeerd 'n kolonie op 't eilandj te vestige, mer dees haj mer e kórt laeve. Juus wie op 't kórtbie Howland Island waerde 't eilandj óntruump veur de Tweede Waereldoorlog. Noe is 't eilandj e netuurrizzervaat.
Dwergkaakwörm
De dwergkaakwörm (Letien: Micrognathozoa) vörmen 'ne stam aan dere, wovan allewiel slechs ein saort bekèndj is: Limnognathia maerski.
De stam woort veur 't ieës gediffenieerdj in 2000 en is ein vanne recènteliks-besjreve hoger deergruup. De dwergkaakwörm zeen 't nejts-verwantj ane tandjmóndjwörm enne rajerdere, die ouch toette groep Gnathifera behuuere. Ómdet Limnognathia maerski kènmirke haet die uniek zeen inne derewerreld kós de saort aevel neet waeren óngergebrach in al bestäöndje gruup en woort 't 'nen apaarte stam toegeweze.
Dwergkaakwörm zeen hieël klein, platwörmechtige deerkes van zoeaget 'nen halve millimaeter lank. Ze höbben 'n dudelike verdeiling in versjillige liefsdeiler, wie e kopdeil, e middeldeil en e bakdeil. Dit litste is wie 'nen trèkzak in- en oettrèkbaart en wuuertj gebroek veure veurtbewaeging. De ènsigste bekèndje saort, Limnognathia maerski, woort aangetróffe in zeutwater op ei vanne eilenj ane wèskös van Greunlandj.
Dwergkaakwörm höbben 'n kómplekse kaakstructuur die besteit oet vieftieën versjillige óngerdeiler. Dees zeen mit weefselen aanein verbónje; gans besteit 't oet 32 versjillige bewaegendje deile. De kaken höbbe spiere die lieken op die van hoger organisme, wie de zougdere enne insekte.
Bie 't opnumme van voor waere inkel kaakdeiler, die waal erm en henj geliekene, de kop oetgestaoke veur 't voor te bewirke. Ónvertaerbaar voor wuuertj weer dore móndj oetgesjeien en ouch hiebie waere de kaakdeiler oetgestaoke.
Downtown (Los Angeles)
right|235px|De ligking vaan Downtown Downtown is 't mies noordoostelek gelege distrik in Los Angeles, 'n stad in Californië. Neve Hollywood ('t geziech vaan de Amerikaanse filmindustrie) is Downtown 't mies bekinde geziech vaan Los Angeles.
Wieke
Alle distrikte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Downtown.
Southpark
Southpark, neet te verwarre mèt de gelieknaomege Amerikaansen tv-serie dee ziech in Colorado aofspäölt, is de snelsgreujende wiek in Downtown. Väöl waor in de historie neet interessant aon de wiek, mer noe begint 't 'n hippe wiek te weure. Dit kump umtot de hoezer hei hiel goodkoup zien, boedoor studente gemekelek e nui bedrief kinne beginne. 't Aontal kaffees en clubs greujt hei mèt de maond. Zoe'n zelfde soort greuj is ouch hei in Europa te zien, naomelek in Berlien, Duutsland.
Wolfswinkelse Watermulle
De Wolfswinkelse Watermulle waor 'ne watermulle op de Dommel. De watermulle bevengk zich in de gemeunte Sint-Oedenrode tusje Breugel en Nijnsel. Meugelek haet dees mulle us-d'r-tied Winkelmulle gehisse.
Sinselveld
De wièk Sinselveld, in de vólksmund ouk wèl Sloot of Sloeët geneump, is ein wièk in de Limburgse stad Venlo. De naam kump van de Sloeëterbaek, die heej tót deep in de twintigste iëw vanoét 't Jaomerdaal richting de alde vaest van 't centrum struimde. De wièk grenst aan de wièke Hogekamp, Hagerbroek, Hagerhaof en de Maaswaard en aan Klein-Italië en 't Kloësterkwerteer in 't centrum.
De wièk Sinselveld
De wièk róndum de O.L.V kerk in Venlo-Zuud hit 't Sinselveld en is in 't begin van d'n 20ste iëw aangelag. 't Gebeed waat dees wièk umvat leet globaal tösse de alde zuujelikke stadspaort, de Remundsepaort, de Emmastraot, Hendrikxstraot en Tegelsewaeg/Remundsestraot. Centraal in dees wièk ligge de geneumde O.L.V. kerk met beejbehuùrende Pastoerie en Keplaonie, en 't Tref (vruùger 't Patronaat).
Externe links
Vastelaovesgezelschap De Kwas
Stella Duce
Naord-Limburg
Landschap
't Landschap is tamelik vlak, mer veur Nederlandse begrippe rilletief hoeëg. 't Land ligk meistens óm en beej de 25 à 30 meter baove ziejsjpeegel en de dominante gróndsaort is zand. De reveer de Maos (ouch waal Maijem geneump), die ouch streump door de streik, ligk ein stök laoger es de rès, mit óngevaer 17 meter baove de ziejspeegel beej Venlo, tót 10 meter N.A.P. beej de gréns mit Gelderland en Naord-Brabant beej 't dörpke Mook. 't Gebeed nao beej Mook ligk ein stök hoeëger doordet in de leste ieëstied dao ein stoewwal woort geveurmd dat strèkt vanaaf 't Pruse Reichswald, drèk euver de gréns beej Gennep, tót Nimwaege. De hoeëgten zeen hei tót óngevaer 70 meter baove ziejspeegel.
Ein groeët stök van Naord-Limburg is veural agrarisch. D'r is vuuel landboew. Meistens geit 't óm akkerlandboew en vietaelt van verkes en kippe. Drèk t'n oëste van d'n Maos zeen d'r alde, mit veural greuve dènne en heide begreujde zanddune (zeet: Maosdune). In 't weste van Naord-Limburg ligk d'n Pieël. 't Is eine daen aldste hoeëgveengebede van Nederland die nog (veur ein deil) intâk is. Veur ein groeët deil is 't óntgònne.
Verkier en keltuur
D'n A67 en d'n A73 zeen de belangriëkste otosnelwaeg. D'n A74 beej Venlo is ein internasjenaal verbinding veur 't vrâchverkier van en nao Nederland en 't oëste van Europa en 't Pruus. D'n N271 (de waeg Nimwaege-Venlo) is de belangriëkste pervinciale waeg. D'r luuëpe veer ieëzerwaeg: nao Nimwaege, Eindhove, Remund en Glabbaek in 't Pruus.
De gréns mitte Midde-Limburg luuëp ouch geliek mit de Uerdinger Linie (ouch: ik-ich linie). In Venlo zègk jemes nag: ik aet ein appel, zujelik zègk me: ich aet ein appel (in Tègele, drèk t'n zuje van de linie). Spraokkundig is 't wiejer intersant det de luuj in Venlo waal mich en dich zègke, dewiel Venlo baove de linie dus ligk (zeet: Mich-kwartier). Dees spraokkundige versjiënsele luuepe ouch geliek aan de geschiedenis van de streik. 't Gebeed beej en naordelik van Venlo huuerde beej 't Hertogdóm Gelder. De luuj hei kalle Kleverlandse dialèkte (die eigelik gein Limbörgs zeen, maar om politieke grónde wel Limbörgs wirde geneump.) De Kleverlandse dialèkte zeen mier verwaant aan de dialèkte in de umgaeving van Kleve in Duutsjland en de dialèkte beej Boxmeer en Kuuk in de pervincie Naord-Brabant.
Kroenekraan
thumb|250px|Wisseling van d'r kopvaogel in de typische V-vörm-vluch va kroenekrane op d'r trèk. 'ne Kroenekraan, Nederlands kraanvogel, Grus grus, is 'ne groeëte trèkvaogel dae in 't noorde en ooste van Europa z'n broedgebied haat en d'r zaomer dörbrèngt. Vör d'r weenter trèkt d'r kroenekraan nao Afrika. Hönne trèk gèèt eind oktober, begin november en februari, maart övver 't ooste van Nederland (o.m. Limburg 2011 en Zitterd, 2007 en Sjinveld, 2010 en Merkelbek 2013) en Belsj (S'n Maeëte, 1999). Kroenekrane laeve in natte wèjje en hoeëgveenmoerasse. Ze werre ooch wal d'r Europese kroenekraan geneumd.
Kenmaerke
thumb|250 px|left|Europese kroenekraanD'r kroenekraan is 'ne sjlaag groeëter wie d'r witte stork en haat 'n gries vaerekleed. D'r achterkaant van d'r kop is wit terwiel de kael zjwart is. Ooch baove op d'r kop is 'n zjwart dèèl.
Voedsel
In hön broedgebied of in hön weenterverblief aeëte kroenekrane väöral deerlek voedsel zoewie groeëte insecte, wörm en amfibieë. Op dörtrèk lande ze op os velder en aeëte ze ekele, överblaeve maïskorrels, grane en erpele die op de velder zeunt blieve liegke.
Eastside (Los Angeles)
Eastside of gewoen Oost-Los Angeles (mer die benaoming is allein bekind in de volksmoond) is 'n distrik in Los Angeles, Californië. 't Distrik is, zoe es de naom al zeet, 't mies oostelek distrik vaan de stad. 't Steit bekind es 't commercieel gebied vaan Los Angeles. Hei is daan ouch 't groetste deil vaan de LA-lochlijn te zien. Ouch ligk hei de Universiteit vaan Californië. Dit is neet de einege universiteit vaan Californië, mer 't is wel de ierste, de groetste en de bekinste universiteit vaan Californië.
Kroenekraan
Väörtplaanting
'n Kroenekranepaar makt 'n nès in 'ne waas midde in 'n laestig te bereike moeras. Mètstens is d'r mer èèn jong. 't Jong verläöt al flot 't nès, lang väör 't kan vlege, dit öm roofdere zoe wènnig mäögelijk kaans te gaeve. De owwersj lope mèt 't jong roond in de besjötting van 'ne bösj en vore 't bie töt 't in sjtaot is te vlege en èèges aeëte te vinge.
Eastside (Los Angeles)
Wieke
Alle distrikte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Eastside:
Hillegersberg-Schiebroek
thumb|Ligking vaan Hillegersberg-Schiebroek in de gemeinte Rotterdam. thumb|'t Stadsdeil vaanoet de loch. Hillegersberg-Schiebroek is e stadsdeil vaan de Nederlandse gemeinte Rotterdam, gans in 't noorde. 't Besteit oet de groond vaan de aw gemeintes Hillegersberg en Schiebroek, die in 1941 door Rotterdam woorte geannexeerd. Me vint hei de aw bebouwing vaan die twie gemeintes, meh veural ouch nuibouwwieke oet versjèllende decennia vaan d'n twintegsten iew, zoewel vaan veur es nao de annexatie. Hillegersberg-Schiebroek is e waterriek en greun stadsdeil mèt 'n rillatief welvaorende bevolking.
Historie
Hillegersberg waor e lintdörp wat ziech vaan kortbij Rotterdam tot in Bergschenhoek oetstrekde. Iewelaank had 't 'n agrarisch bestoon, wat evels door de vervening woort oondermijnd. Schiebroek waor einen inkele polder aon de Kleiweg, 'nen doorgoonde weeg door 't Schieland. Pas in de negentienden kaom 't agrarisch karakter vaan de buurt oonder drök te stoon, wie 't sterk in inwoeners touwnummend Rotterdam begós oet te breie. In väöl aonligkende gemeintes versjeen veursteideleke bebouwing. Rotterdam annexeerde dee groond liever zelf; zoe góng in 1904 't zuielek deil vaan Hillegersberg nao de groete naoberstad. Dees wieke hure allewijl neet bij Hillegersberg-Schiebroek, meh bij Noord.
Oonderwijl góng de bevolkingsgreuj vaan Hillegersberg door, en begós in Schiebroek 't zelfde perces. In 1941 annexeerde Rotterdam dees bei gemeintes gans, tegeliek mèt Overschie en IJsselmonde. Nao d'n Twiede Wereldoorlog bouwde dees stad de ein nao de aander wiek en verloor 't gebeed zien agrarisch karakter. De recreatief functie vaan de waterpeul bleef evels behawwe, zoe good wie de typische villa's veur de Rotterdamse elite die 't veur d'n oorlog al gaof.
Hillegersberg
De wiek Hillegersberg, kort-eweg Berg en in de Rotterdamse administratie ouch Hillegersberg-Noord geneump, umvat de aw dörpskern en de bebouwing dao oonmiddellek umheen. Dit stadsdeil weurt gedomineerd door twie pole, de Bergse Voorplas en Achterplas. In 't dörp zien versjèllende monuminte te zien, wie de kestielrewien vaan 't Huis ten Berghe, de aw kèrk en get hoezer dao roontelum. Ouch vint me hei wie gezeg villa's.
Honderd-en-Tien-Morgen
'n Bezunderheid in dees wiek is de Ajaxstraat. Allewel tot ouch zij is geneump nao 'ne Grieksen held (Ajax), heet dees straot veur groete reuring in de stad gezörg. Umtot de Amsterdamse voetbalclub Ajax d'n traditionele rivaol vaan Feyenoord is, eise väöl lui 'n naomsverandering; sommege facteurs riffesere zelfs hei pos te bezörge.
Kleiwegkwartier
In officieel stökker Hilleberg-Zuid geneump. Dit is evels 'ne verwarrende naom, umtot 't neet allein gebeed vaan 't vreuger Hillegersberg umvat me ouch de vreugere kern vaan Schiebroek. Wie me begriep besteit oet de Kleiweg en umgeving, wat neerkump op 't zuielekste deil vaan de Schiebroekse polder en de zuieleke bebouwing vaan Hillegersberg, zoewel de lintbebouwing aon de Straatweg wie de later (nog oonder Hillegersbergs bewind) gerealiseerde nuibouwwieke.
Molenlaankwartier
Noordoostelek vaan de Hillegersbergse kern. Vaanaof de jaore 1930 tot decennia later oontwikkeld roond de Molenlaan. Hei vint me veural hoezer veur de hoeger middeklas.
Schiebroek
Hei-oonder versteit me allewijl veural 't deil wat Rotterdam gebouwd heet. Die stad bouwde hei in de polder in de jaore 1950 e tuindörp. Vaan alle wieke in Hillegersberg-Schiebroek heet allein Schiebroek 't karakter vaan 'n volksbuurt. E deil vaan de polder, in 't noorde, is ouch noe nog oonbebouwd en weurt veur landbouw en sportvelder gebruuk.
Verkier
Oongeveer op de zuidgrens vaan 't stadsdeil löp d'n A20, dee vaan 't Westland nao Gouda veurt (boe me weer nao Utrech en wijer oostelek kin). Kortbij de groete weeg vint me ouch statie Rotterdam Noord, 'n stopstatie aon de lijn vaan Rotterdam nao Utrecht (en wijer). Tot 2010 leep door Hillegersberg-Schiebroek nog 'ne spoorweeg, de Hofpleinlijn, dee vaanoet D'n Haag nao statie Hofplein in 't Rotterdams centrum leep. Dees lijn had 'n statie aon de Kleiweg. In dat jaor is dees lijn umgeleid en aongeslote op de Rotterdamse metro; same heite ze allewijl Randstadrail. In Schiebroek zien dao noe twie staties vaan: Meijersplein en Melanchtonweg. Wijer kump d'n tram door Schiebroek, 't Kleiwegkwartier en Hillegersberg.
Politiek
Wie de aander stadsdeile waor Hillegersberg-Schiebroek tot 2014 'n deilgemeinte. In dat jaor woorte de bevooghede vaan de stadsdeile sterk beperk en veranderde de deilraod in 'n bestuurskemissie. De oetsleeg vaan de recinte verkezinge waore de volgende:
In 2006 bestoont 't colleesj oet PvdA, GroenLinks, CDA en OPLW, in 2006 oet VVD, Leefbaar Rotterdam, D66 en CDA.
Etnische samestèlling
72% vaan Hillegersberg-Schiebroek is otochtoon; de hoegste score in de stad Rotterdam. Allein Pernis, Hoek van Holland en Rozenburg, officieel dörper in de gemeinte Rotterdam en gei deil vaan de stad, zien nog homogeender. 't Stadsdeil kint wijer 12% westerse allochtone en 16% neet-westerse allochtone, vaan wee 3%pt. Marokkaone, 2%pt. Antilliaone, 4%pt. Surinamers, 2%pt. Turke en 5%pt. lui vaan aander heerkoms. Vaan de versjèllende wieke in 't stadsdeil is Schiebroek wiedoet 't gemêleerdste: 10% vaan de bevolking is hei westers allochtoon, 26% neet-westers. In 't Molenlaankwartier vint me de minste allochtone: 14% westerse en 5% neet-westerse.
Bronne
Dit artikel is deils gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Gnathifera
Gnathifera is 'n klaad van platwörmechtige bieëster.
Taxonomie
'n Alternatieve indeiling geit d'rvanoet det ouch de haokwörm (Acanthocephala) óngere Gnathifera valle. In det val waere de haokwörm enne rajerbieëskes samegeveug óngere naam Syndermata.
Waterkrachcentraal
'n Waterkrachcentraal, hydraulische centraal of hydro-elektrische centraal is 'n lektriciteitscentraal die struimendj of neerstortendj water (waterkrach) gebroek veur 'n turbien in bewaeging te bringe. Zón centrales bevinje zich op struim of revere mit al dan neet 'n kónsmaesige dam. 't Verval en 't debiet vanne stroum zeen bepaolendj veure wirking.
't Gebroek van waterkrach bringk gein vervoeling mit zich mit en gei gevieërlik radioaktief aafval. Daoveur waere waterkrachcentrales gezeen es zjinneraters van gruuen enerzjie.
Wirking
thumb|250px|Hydroelektriciteitscentrale in Duitslandj Ein hydro-elektrische centrale of waterkrachcentrale kan op meerdere maneere werke. Of via ein sjtuwdam, wo 't water weurdj opgesjlage, en dan via waterturbines weurdj aafgelaote, of via 't heugteversjil in riviere, wo biej ein sjtuw die gebroektj weurdj om 't peil in'ne rivier te handjhave ein of meer waterturbines zeen ingeboewwdj, ein zogenaamdje sjtruimingswaterkrachcentrale. Zo'n sjtruimingswaterkrachcentrale sjtuitj ouch biej de sjtuw in'ne Maas biej Lin.
't Rivierwater weurdj door de waterturbine geleidj, die zitj de potentieel energie van 't water om in ein drejjendje bewaeging. Dees drejjendje bewaeging werudj door de gekoppeldje generator omgezatj in elektrische energie. Om de sjtruiming te verhoge waere dees installasies geboewdj wo de sjtuwe de gootste valheugte höbbe. Mit die sjtuw weurdj de heugte van 't water baove de waterkrachcentrale geregeldj, det sjtuk numpdj men dan 't baovepandj van'ne sjtuw. 't Heugteversjil, en de hoeväölheid water bepaole 't opgewekdje vermoge aan elektrische energie. Es waterturbines waere meistal Kaplan- of Francis-turbines gebroektj. Eine bekindje leverancier is Alpine-Voest oet Oosteriek.