cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valkeberg
Historie
In 1041 weurt in 'n sjinkingsacte van keizer Hendrik III de naam Falchenberg veur 't ièrsj geneump. De villa Falckenberg, die in dees acte eigendóm woort van zien niesje Irmgard, loog waarsjienlik in Oud-Valkeberg. Häör kleindochter, Guda, trouwde mèt Thibalt van Voere (1041 - 30 augustus 1106), de ouds bekènde hièr van Valkeberg. In 1115 ies ´t kesjtièl Valkeberg geboewd door de hière van Heinsberg. Gozewien I woort in 1919 hièr van Valkeberg. 't Kesjtièl, dat hièl markant op 'ne centraal gelege heuveltuup, de Heunsberg, liek, zal in de loup van ièwe 't doelwit blieke van aanvalle door Hollandse, Sjpaanse en Franse troepe. In 1762 weurt 't definief opgebloze en zal noats miè opgeboewd weure. Wat blief ies 'n rewien. Van 't ièrtieds miedelièws vestingssjtedsje sjtoont allewiel nog gedeiltes van de mergele sjtadsmoere, eine rónne tore, 'ne verdedigingstore (den Halder) en 2 (van de 6) ingansgspoorte: de Berkelpoort en de Grendelpoort. Saer 2014 ies ouch de Geulpoort wir te zeen, die opgetrokke ies oet de ouw fundamente.
Tegeneuver kesjtièl Den Halder sjteit de miedelièwse kèrk van Sinterklaos (Nicolaas) en SinteBerb (Barbara) geboewd in gotische sjtiel mèt 'ne typisch Limburgse toresjpiets. In 1904 weurt 't geboew vergruèt ónder Pierre Cuypers. Binne zint 'n aantal kunsveurwerpe te zeen: 'n altaarkruus mèt crucifix oet de 15e ièw; 'n marianum mèt 'n laatgotisch modergaods-beeld en 'n modergaods-beeldsje van Jan van Steffeswert oet de 16e ièw. Veur 't geboew sjteit e beeldsje van Sinterklaos in 'n iezere minikapelke. Aan de euverkant van de sjtraot bevingk ziech 'n Mariakapelke. Rónd 1960 krieg Valkeberg 'n 2e parochie mèt 'n eige kèrk, gewiejd aan Slevevrouw van ummerdoerende biesjtand. 't Ontwerp ies van architect Theo Boosten. In 'n protestants kèrkske oet 1891, aan De Plenkert, ies allewiel 'n restaurant gevestig. De begraafplaats bevingk ziech op terrasse in de helling van de Cauberg. thumb|left|300px|De sjtadswal van Valkeberg mèt de kèrk en kesjtièl den Halder
Ander bezeenswaerdigheide
thumb|300px|left|De sjtasie van Valkeberg oet 1853 Ze sjteit op de top 100 van Nederlandse Unescomonumente.
Natrium
Natrium is e sjemisch element mit 't symbool Na en 't atoeamnómmer 11. 't Is e zilverkluuerig alkalimetaal. Op 't Ingels en in Romaanse spraoke hètj 't sodium of get saortgelieks. Dees benaming kump me ouch in 't Nederlandjs waal 'ns taenge. Natrium is bie kamertemperatuur e vas metaal det hieël snel mitte zoerstof oete lóch reageertj en natriumoxied wuuertj; mit water óntsteitj natriumhydroxied en waterstof.
Toepassinge
Inne metallische vorm is natrium van essentieel belang veur 't producere van esters en organische componente. Es eine vanne twieë componente van natriumchloried (keukezaat) is natrium van vitaal belang veur väöl laevendje waezes. Anger toepassinge van natrium zeen:
Schuureik
Schuureik is e gehuch va g'n plaatsj Gebrook i g'n gemingde Heële. 't Litt tusje 't Kesjtieël Gebrook, Terschuren, Schurenberg en Mariageweng in.
Regierungsbezirk Detmold
Detmold is de hoofstad vaan 't regierungbezirk. De hoofstad is evel polletiek betwis. Detmold is bij lange nao neet de belaangriekste stad en is neet ins de hoofplaots vaan häören eige krink. Wel ligk zie centraol in 't distrik. De groetste stad is Bielefeld. 't Gief 69 gemeintes in 't distrik, in zès kring (Kreise) en ein krinkloeze stad (Bielefeld).
Schuureik
't Vilt ónger Sjuur.
Bastenake (arrendissement)
't Arrendissement Bastenake (Nederlands: Bastenaken) is ein vanne vief besteurleke arrendissemente vanne Bèlsje provinsie Luxemburg. 't Arrendissement haet 'n oppervlak van 1.043,00 km² en haw op 1 juli 2005 42.561 inwoener. 't Bestuit uit de gemeinte:
Regierungsbezirk Detmold
Aongrenzende distrikte
't Regierungsbezirk Detmold grens aon de volgende distrikte:
Ierste Devisie (Nederlands voetbal)
De Ierste Devisie, officieel Keuken Kampioen Devisie, is de ein-nao-hoegste aofdeiling vaan 't Nederlands hierevoetbal, zjus oonder de Ieredevisie. In principe is de divisie gemeind veur betaold voetbal, al weure sinds 2013 ouch amateurclubs touwgelaote. D'n opzat en umvaank vaan de devisie zien door de jaore heer veranderd.
Berb
Berb kan verwieze nao:
Ierste Devisie (Nederlands voetbal)
Oontwikkeling
De Ierste Devisie woort in 1956 opgeriech, tegeliek mèt de Ieredevisie en Twiede Devisie. Aonvenkelek bestoont de Ierste Devisie (zjus wie de Twiede) oet twie aofdeilinge (A en B) vaan eder 16 èlftalle (sinds 1960 18), meh vaanaof 1962 woort dat aontal tot ein trökgebrach. In 1972 woort de Twiede Devisie zelfs gans aofgesjaf. Dit alles had mèt financieel probleme te make: 't waor neet meugelek tachteg of zelfs viefteg betaold-voetbalclubs in stand te hawwe.
Sinds 1972 kóste clubs neet mie oet de Ierste Devisie degradere. Promovere oet 't amateurvoetbal waor ummer al oonmeugelek. Wel woorte soms nui clubs door de KNVB touwgelaote tot de Ierste Devisie, es de regio oondervertegenwoordeg waor en/of de club 'n gooj traditie had, en op veurweerde tot me e good zakeplan kós tuine. Zoe umvatde de Ierste Devisie op häör huugdepunt 20 clubs. Wie evels de Topklasse woort opgeriech (vaanaof sezoen 2010/11), woort 't weer meugelek um nao de amateurs te degradere. Aonvenkelek wouw me zoe mèt de degradatie vaan twie clubs 't aontal op 18 bringe, meh in dees jaore góng, door de finacieel crisis, de ein nao de aander club failliet. Dit brach in 2013 't aontal Ierste Devisieclubs trök tot 16. Sinds 't sezoen 2013/14 hove clubs die nao de Ierste Devisie promovere gein profclubs mie te zien, dewijl nao boetelands veurbeeld noe ouch belofte-èlftalle vaan groete clubs mètspeule.
Umtot d'n euverstap vaan de Topklasse nao de Ierste Devisie veur väöl clubs nog ummertouw te groet waor, heet me 't systeem wijer hervörmp. Vaanaof 't sezoen 2016/17 gief 't weer 'n Twiede Devisie. Me kin vaanoet de Twiede Devisie nao de Ierste degradere en aandersum. Bij dees gelegeheid woort ouch 'n Daarde Devisie opgeriech, die de Topklasse vervingk.
Huiegen opzat
In de Ierste Devisie speule 20 clubs; zèstien betaoldvoetbalclubs, ein amateurclub en drei twiede èlftalle, die in 38 speulrundes twie kier tegenein speule - eine kier oet, eine kier toes. De twiede èlftalle kinne neet promovere of degradere.
Promotie
Promotie nao de Ieredevisie (veur de ierste èlftalle dus) gebäört direk door kampioen te weure, te koste vaan de club die achtiende in de Ieredevisie weurt, en indirek door 't speule vaan play-offs. Aon die play-offs doen de veer periodekampioens mèt. Dit zien die clubs die in ein kwartaol vaan 't aofgeloupe sezoen de bèste waore (meugelek achter d'n oetindeleke winner, of e belofte- èlftal). Die weure aongevöld mèt de bèste veer clubs die neet periodekampioen zien, zoetot in totaol ach Ierste-Devisieclubs mètstrije. Iers speule de slechste veer um twie plaotse in de volgende runde. De winners daovaan mote tege de nommers 16 en 17 vaan de Ieredevisie. Tegeliek speule de Ierste-Devisieclubs 2 t/m 5 ouch tegenein. In de lèste runde numme de veer euvergebleve clubs 't daan tegenein op, zoetot oetindelek 0, 1 of 2 extra clubs indirek promovere.
Degradatie
De liegs geklasseerde club degradeert nap de Twiede Devisie. Langen tied - tösse de aofsjaffing vaan de Ieredevisie en de opriechting vaan de Topklasse - kóste clubs neet oet de Ierste Devisie degradere. Hoegoet kós clubs hun proflicentie weure aofgepak, boenao ze trök 't amateurvoetbal in móste en 'n succesvol amateurclub de licentie eventueel euvernaom. Ouch zien wel ins nui licenties oetgegeve zoonder tot iers 'n aander club failliet góng. Mèt de Topklasse waor 't de bedoeling um amateurclubs de kans te geve um mèt sportief prestaties door te stoete nao 't betaold voetbal. Dat zouw allein gebeure es de kampioen dat wouw - zoe neet, daan kós de beüigden degradant esnog in de Ierste Devisie blieve. In de praktijk waor veur amateurclubs d'n euvergaank väöls te groet: de Ierste Devisie stèlde alderlei eise aon 't stadion en de bedriefsveuring die amateurclubs gaaroet neet kóste of wouwe opbringe.
Daorum woort per 2016 de Twiede Devisie obbenuits opgeriech. Noe is promotie en degradatie tösse de twie verpliech: de lèste vaan de Ierste Devisie degradeert nao de twiede, de kampioen vaan de Twiede Devisie promoveert. 't Gief gein naocompetitie; mer ein club per jaor promoveert of degradeert.
Teams
De volgende clubs/èlftalle speule in 't koumend sezoen (2016/17) in de Ierste Devisie:
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandtaoleg artikel, en wel in dees versie.
Subjek (taol)
't Subjek of oonderwerp vaan 'n zin is 't zinsdeil wat bepaolt wat veur 'ne vörm de persoensvörm heet. 't Subjek steit in conformerende hoofzinne meistal veuraon. In vraogende zinne steit 't evels op de twiede plaots:
In bijzinne weurt 't subjek vaan de persoensvörm gesjeie:
Flexie
In taole mèt naomvalle (wie 't Duits) steit 't subjekt in d'n ierste naomval of nominatief:
In ergatief taole wie 't Baskisch steit 't subjek evels in 'nen aandere naomval, d'n ergatief, ingeval 't ouch e direk objek in de zin gief.
1896
1893 - 1894 - 1895 - 1896 - 1897 - 1898 - 1899 1896 (MDCCCXCVI) waor sjrikkeljaor wat begós op 'ne goonsdag op de Gregoriaanse kalender.
13 juli
Heiligedaag van Henricus
Drensteinfurt
Drensteinfurt (Nedersaksisch: Stewwert) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Warendorf, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 106,6 km² en 15.260 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 143 de veerkante kilometer. Wie de naom al verraod waor 't in de 19e iew, zjus wie de res vaan de krink, deil vaan de Kreis Steinfurt.
't Op 64 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei stadsdeile.
Neufchâteau (arrendissement)
't Arrendissement Neufchâteau is ein vanne vief besteurleke arrendissemente vanne Bèlsje provinsie Luxemburg. 't Arrendissement haet 'n oppervlak van 1.354,57 km² en haw op 1 juli 2005 57.363 inwoener. 't Bestuit uit de gemeinte:
Swahili
Swahili is 'n Bantoetaol die in Oos-Afrika in e groet gebeed gesproke en verstoon weurt, mèt es kirngebeed de kös vaan Tanzania en Kenia. 't Dao levende volk, wat ouch Swahili geneump weurt, heet dees taol es mojertaol en telt oongeveer vief miljoen lui; daoneve spreke nog viefteg miljoen lui de taol in Kenia, Tanzania, Oeganda, Roeanda, Boeroendi en de grensstreike vaan dees len.
Besjrieving
't Swahili is 'n Bantoetaol, meh es taol vaan 'n islamitisch volk wat iewelaank handel dreef mèt de Arabiere en de Perze heet 't hiel väöl Arabische en Perzische wäörd opgenómme. Daoneve höbbe ouch 't Portugees (in de zestiende iew veural) en 't Ingels (tijdens de kolonisatie) hun spoere achtergelaote in de taol. 't Bantoe-karakter vaan 't Swahili bliek wel oet de meneer boe-op ouch de leinwäórd behandeld weure: e woord wie kitabu ("book", vaan 't Arabisch kitâb) heet es miervoud vitabu en neet al-uktub. Hei is de ierste syllaab ki- es klasse-affix opgevat en in 't miervoud door 'n andert vervange, dewijl 't Arabisch 't woord in 't miervoud opebrik. De taol kint vief klasse vaan substantieve en kint bij verbe ouch e systeem vaan affixatie.
Dialekte
't Swahili is oontstoon in de havestad Zanzibar (veur de kös vaan Tanzania), en 't dialek vaan Zanzibar, 't Kiunguja is de basis vaan 't Staanderswahili. Ander dialekte weure in väöl vaan de len gesproke, sommege es volkstaol, sommege allein es twiede taol, wie 't Kingwana oet 't ooste vaan Kongo (Kinshasa). De dialekte vaan boete 't kirngebeed zien natuurlek hendeg door de andere dao gesproke (Bantoe-)taole beïnvlood. De taol vaan de Comore, 't Shikomor, weurt soms ouch es e Swahili-dialek gezeen. In de sloppewieke vaan Nairobi sprik me 't Sheng, wat ziech neet aon de grammatica vaan 't Swahili hèlt en veural es straottaol en pidgin gebruuk weurt.
Beryl
Beryllium of beryl is e sjemisch element mit 't symbool Be en atoeamnómmer 4. 't Is e dónkergries aerdalkalimetaal.
Toepassinge
't Is e good matterjaal veur röntgenvinsters van te maken ómdet dees straoling gezeen de lieëg massadichheid van beryl neet sterk wuuertj geabsorbeerdj en 't metaal anen angere kantj sterk genóg is veur e vacuümsysteem te kónnen aafsloete.
Wen 't wuuertj bloeatgestèldj aan α-straoling, haet 't de eigesjap neutrone vrie te gaeve. 't Wuuertj dus waal es 'n zwake neutronebrón gebroek.
Veural in legeringe mit kaoper wuuertj 't element väöl toegepas ómdet dees matterjale gooj eigesjappe vertuuene. Ze zeen gooj geleiers van zowaal lektriciteit es wurmdje, ze zeen lich, sterk, stief en hel en waerstaon corrosie en vermeuging. Ze waere toegepas in puntjlasjelektrode, vaeren en lektrikkóntakte. Ze waere väöl inne lóchvaart-, ruumdje- en defensie-industrie toegepas.
Ouch inne nucleair industrie vindj 't element toepassing; 't haet 'n lieëg doorsni-j veur 't invange van thermische neutrone.
Beryloxied (BeO) wuuertj toegepas vanwaege zien gooj wurmdjegeleijing, sterkdje, helheid en zie biezunjer hoeag smultjpuntj. 't Is in taengestèlling toet 't zuver metaal 'nen isolator.
Beryloxied wuuertj ummertoe dökker es matterjaal veur luidspraekerconusse toegepas.
Flesj
thumb|120px|right|Laeg flesj
't Óngèsjte deil van de flesj wurt boek geneump, 't baovesjte gedeilte hauws. De koel óngerin, die mak dat de flesj sjtevig sjtaon blief op ein onreigelmatig oppervlak, wört zeel geneump.
De hauws wört dèksers aafgesjlaote mèt eine körk, eine (sjroef)dop of eine kroankörk.
Ein sjteine flesj wört dèksers kroek geneump en wört aafgesjlaote mèt eine kroekesjtop.
Sjpraekwäörd
Dat is 'n laeg flesj: dat is emes zónder karakter Op de flesj gaon: failliet, bankroet gaon 'ne Flesjetrèkker: 'ne oplichter.
Palsa
Oontsjtoeë op 't Hoeëg Ven
Tiedens d'r lètste Iestied bloos d'r weend de besjermende sjnieëlaog op 't Hoeëg Ven e-weg en zoe koes de kow in d'r groond dringe. 't Water dat zich in de groonddeeltjes bevong bevroor en op die meneer oontsjtonge ieslenze, die d'r groond ophove. Wie 't klimaat wermer waoërt, zakde de vrooshövvele wer in-èè en bleve de mèt water gevölde depressies in 't laandsjap achter. Dis völde zich op d'r doer mèt veenmosse en later mèt turf.
Hassium
Hassium is e sjemisch element mit es symboeal Hs en 't atoeamnómmer 108. 't Is dinkelik e gries of zilverkluuerig euvergangsmetaal.
Hassium is e synthetisch perduk en kump van netuur neet veur oppe aerd.
Bløf
Opriechting en begin
De leie vaan Bløf koume oet versjèllende deile vaan de provincie; aon de opriechting in 1992 góng väöl veuraof. Bassis Peter Slager en drummer Henk Tjoonk kóste ziech al oet Gringo's Sweet Revenge, 'ne band oet Zierikzee. Wie de band, intösse umgeduip in Trouble Every Day, 'ne zenger zoch, melde Paskal Jakobsen oet Vlissingen ziech. De band góng noe optrejje en haolde in 1991 get bijval op Anywave, e popfestival in Zierikzee. De band woort evels al gaw weer oontboonde wie Jakobsen 't weer in Vlissingen góng zeuke, bij Wolfclan Sister.
Hassium
Isotoeape
E vieftaal aan isotoeape van hassium is bekèndj. De langslaevendjen isotoeap is 270Hs dae 'nen halveringstied van 22 sekónd haet.263Hs besjik euver 'nen halveringstied van 1 sekónd. De euverige isotoeape höbbe halveringstieje inne orde van millisekónd.
Titanium
Titanium of titaan is e sjemisch element mit es symboeal Ti en 't atoeamnómmer 22. 't Is e gries metallisch euvergangsmetaal det mit zirkonium, hafnium en rutherfordium toete titaangroep behuuertj.
Bløf
Opriechting en begin
In 't vreugjaor vaan 1992 oontdèkde Slager de meziek vaan The Scene. De combinatie vaan bluesrock mèt hermetische Nederlandstaolege tekste maakde groeten indrök op häöm. Jakobsen had in ziene solotied al 't werk vaan Bram Vermeulen, Maarten van Roozendaal en De Dijk gezoonge. The Scene en De Dijk zouwe vaan groeten invlood zien op 't later Bløf. Slager en Tjoonk riechde 'ne nuie band op um ouch zoe'ne meziek te maken, en charterde daoveur weer Jakobsen. 'ne Leadgitaris, JanPiet Hoogerwerf, verleet de gróp al gaw; Jakobsen bleek ouch op leadgitaar good te klinke. Dee lèste kós oet Vlissingen ouch nog tósjenis Bas Kennis. Jakobsen en Kennis hadde same e coverbandsje mèt de naom Jack & Daniels. Heimèt trejde ze nog tot in 1995 op, umtot dit lucratiever waor es hun serieus werk. In 2015 en in 2017 zouwe de twie nog ins in dees formule optrejje. Mèt Kennis waor de band compleet.
Sjef Hutschemakers
Sjef Hutschemakers (Tebannet, 22 mei 1931) ies 'ne Nederlandse, (Limburgse) kunsjilder. Hae woont in Sint Gietere. Opleiding: Sjtadsacademie veur toegepaste kunste en Jan van Eyckacademie in Mestreech. Ein van de rae, dat Hutsch, zoa wie 'r veur 't gemaak geneump weurt, ies goon sjildere, ies 't óngeluk dat 'm euverkaom in 1944 wie 'r aan 't sjpele waor mèt 'n Amerikaans projectiel. Es dat óntplof mies 'r drie vingersj aan zien linkerhand. Hae ies d'r van euvertuug dat 'r zónder diet veurval boer zou zin gewore, umdat hae de sjtoerste en ieverigste van 't gezin waor. De sjilder veult ziech hièl betrokke bie zien umgeving. 't Land, de miensj en de kèrk zin de inspiratiebrónne veur zien werk. Die betrokkenheid uut ziech ouch door zien activiteite in 't gemeinsjapslaeve in zien woonplaats en geboortedörp. Hae maak óntwerpe veur de carnavalsoptochte. Hölp, same mit Rob Brouwers, bie de burchfièste in Noorbaek. Same mit Stan Spauwen en Rob Brouwers ies 'r actief bie 't wagesjpel Die Cluten. Veur häöm zint de brónk, sjöttersfiès en carnaval belangrieke evenemente.
Bløf
Opriechting en begin
't Ierste jaor trejde de gróp nog neet op. Zelfs de naom woort neet direk vasgestèld. 't Idee veur de Deense doorgestriepde o in de naom kaom vaan Bas Kennis. Drummer Henk Tjoonk, d'n ajdste en zakelek de mies ervarene naom de zakeleke kant op ziech. Door zien zakeleke kontakte kós de band zienen iersten demo (Laatste ronde) in eige behier opnumme zelfs ietot 'r oets had opgetrejje: in juni 1993. In augustus volgde 't ierste optrejje, op 't festival Mosselrock in Yerseke (gemeinte Reimerswaal). Mie optrejjes volgde datzelfde jaor nog, oonder mie in de Zeeuwse Belofte.
Sjef Hutschemakers
Werk
Hae maak etse, collages, tempera-sjilderieë en teikeninge. In diverse kèrke in Zuud Limburg bevinge ziech sjilderinge van Hutschemakers. In de Lambertuskèrk in Maer moersjilderinge en in de Gerlachuskèrk van Tebannet moer- en plafónsjilderinge en de kruuswaeg; in de kèrk van Sint Pieter in Mestreech kruuswaegsjtasies en in de Lambertus van Oarsjbaek glaas-in-loadvènstere. Zien bèste werk ies, nao eige zègke, 't sjilderie de aardappelrooiers oet 1980.
Sjtiel
Zien sjtiel ies aards. Hae sjildert mèt tempera-verf, die hae zelf maak, in werm, aardse kleure. De kleur ies verwant aan 't boereland van de umgeving. De collages en sjilderieë zint figuratief, expressief en versjtaonbaar. Umdat hae op aandringe van zien mam ouch religieus werk ies gaon make, sjilderde hae in de kèrk van zien geboorteplaats in de levelingskleure van häör: blauw en lila.
Titanium
Toepassinge
Titanium kèntj versjillige toepassinge:
Bløf
Provinciaol en lendelek succes
In 1994 späölde de band op diverse Ziewse festivals. De later hits "Aan de kust" en "Wat zou je doen" oontstoonte in deen tied. Bløf kós noe zelfs in 't veurprogram vaan De Dijk goon speule. Door dit succes en 't sterk gegreujd rippertoir dörfde de band 't dat jaor aon um 't debuutalbum Naakt onder de hemel op te numme, ouch nog in eige behier. Begin 1995 kaom 't oet; oetindelek woort 't platina.
Veuriers had de band evels veural nog succes in Zieland. In 1996 kriege ze d'n Aonmeujegingspries vaan de provincie. Wel teikende de band noe bij EMI, begós Free Record Shop hunne cd te verkoupe en versjene gooj recensies in OOR en de Volkskrant.
Begin 1997 woort Helder, de twiede plaat, opgenome en oetgebrach, mèt d'n hit "Liefs uit Londen". Door 't contrak bij EMI waor de technische kwaliteit good veuroetgegaange. D'n doorbraak boete Zieland bleef veuriers nog oet, en door intern spanninge kaom de band kortbij zien oplufting. Probleme gaof 't veural mèt Henk Tjoonk, die de bandleie wie kinder zouw behandele en dee zien artistieke kwaliteite 't neet haolde bij de res. Wie Tjoonk kraank woort, woort Chris Götte es drummer bij de band betrokke. Häöm kóste Jakobsen en Kennis nog vaan Jack & Daniels. 't Vertrèk vaan Tjoonk, dee juridisch aon de band verboonde waor, woort in 1998 mèt 'n sjikking aofgekoch. In 't naojaor vaan 1997 kaom de band in contak mèt Frank van der Meijden, ieder manager vaan Doe Maar en Het Goede Doel; heer zouw vaanaof jannewarie 1998 't management vaan Bløf regele.
In 't naojaor vaan 1997 begós EMI ouch ernsteg werk te make vaan lendeleke promotie. Vaan "Liefs uit Londen" woort 'ne single mèt videoclip gemaak, dee in jannewarie 1998 oetkaom. De single sloog breid aon, op zoewel de peblieke es de commerciele radio, en haolde de 13de plaots in d'n Top 40. Ouch woort 'n nui versie vaan "Aan de kust" oetgebrach, die ouch breid aonsloog. De band woort dèks in einen aosem geneump mèt De Kast, Skik en Rowwen Hèze, al zinge ze neet in de streektaol. Helder haolde dat jaor de gouwe status. Ouch trejde de band op mèt 't Zeeuws Orkest, e konzèr boevaan 'n liveplaat versjene is, en trejde ze op bij de vering vaan 350 jaor Vrei vaan Munster in D'n Haag. Heiveur woort 't nommer "Boven" gesjreve
In november 1998 begós Bløf aon 't daarde album Boven. Veur de productie woortde hölp vaan Peter Bauwens en Ronald Vanhuffel, twie Gentse meziekveteraone, ingerope. De opnaomes voonte plaots in de ICP Studio's in Brussel. In 't vreugjaor vaan 1999 deeg Bløf in de Marlboro Flashback Tours de groete hits vaan Doe Maar. 't Succes wat ze daomèt hadde leide tot de reünie en de nui plaat vaan Doe Maar. In september gief de band e konzèr op Spitsbergen, wat 't Guiness Book of Records haolde es noordelekste konzèr oets gegeve.
't Volgend jaor al kaom Bløf mèt 't album Watermakers, mèt 'tzelfde team en in dezelfde studio opgenome wie Boven. In dees jaore naom 't succes groete vörm aon en heet Bløf in gans 't land konzèrs te geve. De drökte woort veural Jakobsen te väöl: ind 2000 kraog 'r 'ne burn-out en mós heer gaas trök numme.
Doed Chris Götte
thumb|Norman Bonink, d'n drummer dee de gestorve Chris Götte vervong. Op 17 miert 2001 veroongelökde in de buurt vaan Nieuw- en Sint Joosland drummer Chris Götte, mèt de motor op weeg vaan Goes nao Middelburg. Zienen doed zörgde veur 'ne sjok in gans Nederland. 't NOS-journaol besteide aondach traon en 't haolde de veurblaajer van diverse gezètte. Zien oetvaart woort gehawwe in de Zeelandhallen in Goes, veur oongeveer doezend lui pebliek en nog väöl mie lui boete, laanks de weeg nao 't kèrkef. Op d'n daag vaan 't aofsjeid späölde op initiatief vaan deejay Edwin Evers alle peblieke en commerciële popzenders tegeliek "Harder dan ik hebben kan".
D'n daag nao Götte zienen doed besloot de band veur door te goon. Kort nao de begraffenis gónge de drei euvergebleve bandleie nao Barcelona. Hei begóste ze al mèt sjrieve; 't leedsje "Barcelona" zouw evels neet op 't volgend album koume meh op 't album daonao (Omarm). Tenao gónge ze fulltime aon 't werk veur e nui album, nog ietot 'ne nuien drummer gevoonde waor. Oetindelek veel later dat jaor de keus op Norman Bonink. Heer kaom oet de band vaan Frank Boeijen; Bløf kós häöm vaan 't festival De Vrienden van Amstel Live. In juni woort nog de live-cd Oog in oog oetgebrach, boevaan de opbrengs nao War Child góng.
Blauwe ruis, 't gedinkalbum veur Götte, woort in e hoes in Dishoek (gemeinte Veere), kortbij Middelburg, opgenome. 't Opnaomeperces woort vasgelag in de documentair Weggaan en weer terugkomen. De locatie meinde wel tot 't opgenome materiaol neet de bèste geluidskwaliteit had. In oktober gaove ze hun ierste konzèr mèt 't nui materiaol en mèt Bonink. Locatie waor discotheek De Hooizolder in Westkapelle (gemeinte Veere). Bij dat konzèr zien ouch Frank Boeijen en Marco Borsato presint.
Aon d'n top in Nederland
Begin jaore nul stoont Bløf aon d'n absoluten top in Nederland. In 2001 naom de band de positie vaan mies gedrejde Nederlandsen act euver vaan Marco Borsato; 'n positie die ze vief jaor laank zouwe hawwe. In dezen tied kraoge ze ouch diverse prestigieus prieze. Zoe woort hun begin 2003 de Gouwe Harp oetgereik, nog mer veer jaor naotot ze de Zèlvere hadde gekrege ('nen aonmeujegingspries, in tegestèlling tot de Gouwe Harp, die mie 'nen oeuvrepries veur gearriveerde is). Kort nao dee pries oontvóng de band twie Edisons, in 2004 ouch de Poppries vaan Conamus.
Allewel tot de band mèt ziene Nederlandstaolege zaank gein carrière in 't boeteland kós make, hadde ze wel de wuns um mèt boetelandse artieste op te trejje, en noe en daan ouch boete Nederland en Vlaondere. In fibberwarie 2004 speule ze in Ahoy mèt de Pruus Herbert Grönemeyer. De laankstdorende samewèrking waor die evels mèt Counting Crows. Peter Slager oontdèkde de band al in 1994, later woort gans Bløf fan vaan dees Amerikaanse gróp. De twie bands troffe ziech begin 2003 veur 't iers, nao e konzèr vaan de Crows in de Heineken Music Hall. Leadzenger Adam Duritz raakde oonder d'n indrök vaan de muziek en me besloot tot 'nen twietaolege bewèrking vaan 't nommer "Holiday in Spain". Dit woort d'n ierste nommereinhit veur Bløf. Ouch gaove de bands same e konzèr in Ahoy. De band tösse de twie bands zouw laankdoreg weure, en neve artistiek-zakelek ouch vrundsjappelek.
Nao dit oetstepke begós de band aon e zier ambitieus perjek: ze wouwe 'n album make mèt artieste vaan euver de ganse wereld, veur eder leedsje 'n aander land. Inspiratie kaom oonder mie vaan Graceland vaan Paul Simon, zoewie Prophecy vaan Nitin Sawhney en Unity through diversity vaan One Giant Leap. Werknaom veur dit projek waor Het eind van het begin (oetindelek woort de naom veur 'ne verzaomel-cd). 't Ieder aonbod vaan Foster Parents Plan um in Kenia te speule pasde good in dit plan; de ierste reis góng nao Kenia en Nigeria, in welke land ze same späölde mèt Femi Kuti. In Afrika woort ouch de definitieve naom veur 't projek gevoonde: Umoja, Swahili veur 'saamhuregheid'. Wijer reize brachte de band nao Turkije, Cuba (mèt Eliades Ochoa vaan de Buena Vista Social Club), Portugal (mèt Christina Branco), Argentinië, India, Bhutan, Japan, Australië, Ierland en Rusland. De prizzentatie vaan 't album weurt gekoppeld aon konzèrs in 't Nui Luxortheater in Rotterdam, boebij (bekaans) alle gasmuzikante live koume speule. De ganse plaat heet mie es 'n mieljoen euro gekos. Vaan Umoja weure mie es e kwart mieljoen plate verkoch.
In 2006 begós Bløf ouch aon Concert at Sea. Geïnspireerd door ieder optrejjes op of aon 't water, beveurbeeld veur de Vlissinge Boulevard in 2000 of konzèrs in Renesse (gemeinte Schouwen-Duiveland), vatde me 't idee op um op de Brouwersdam te speule, tösse Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee, kortbij de grens mèt Zuid-Holland. 't Optrejje woort oetgebreid tot e gans festival, boe-op diverse Nederlandse mèt e middle of the road-rippertoir späölde: neve Bløf zelf oonder mie Ilse DeLange en Raccoon. Oondaanks groete logistieke probleme (de locatie waor neet veur n'importe welk evenemint gemaak) woort 't e succes. Hei-op besloot me Concert at Sea jaorleks te organisere.
Nao dees perjekte deeg de band 't eve rösteger. In 2007 haolde ze wel 'ne nommereinhit mèt "Alles is liefde", veur de gelieknaomege film vaan Kim van Kooten. In 2007 en 2008 dege ze ouch twie sjriefsessies, ein in de Ardenne, ein in Ierland. 't Materiaol woort verdeild euver twie albums Oktober en April, die in respectievelek 't naojaor vaan 2008 en vreugjaor vaan 2009 oetkaome. Op de albums stoon veural väöl röstege leedsjes. Nao Oktober stopde Frank van der Meijden es manager.
Jaore tien
Veur In het midden van alles, wat in 2014 oetkaom, reep Bløf veur 't iers sinds jaore weer de hölp vaan 'ne producer in, en wel JB Meijers, 'ne maan mèt groete ervaoring zoewel es muzikant es producent. Daonao begóste twie bandleie aon soloprojekte. Jakobsen, dee in 2007 al euver 'n soloplaat dach, deeg in de ierste hèlf vaan 2016 'nen theatertour, Stedentrip. Heer heet aongekundeg dit dèkser te wèlle doen. Peter Slager prizzenteerde in november vaan datzelfde jaor 'n solo-album, Slik, mèt folk- en countryleedsjes in zien eige Ziews dialek. De prizzentatie waor in 't Middelburgs poppodium De Spot, mèt Broeder Dieleman. Toch góng de band es collectief gewoen door; in 2017 versjeen mèt Aan 't twelfde studio-album. De single "Zoutelande", mèt de Vlaomse zengeres Geike Arnaert (ex-Hooverphonic), kaom zoewel in Nederland es in Vlaondere op nommer ein.
Invlood
Neve The Scene, De Dijk en Counting Crows heet de band ouch The Wallflowers, Luka Bloom, Elvis Costello, Coldplay, U2, Jeff Buckley, Damien Rice, The Frames, Kings of Convenience, Snow Patrol en Kings of Leon op eineg memint es invlood geneump. Neet euver alle bands waore de veer oonverdeild positief: zoe spraok Jakobsen kritiek oet op de tekste vaan Coldplay. Veur e deil vaan de tekste kaom de inspiratie vaan diechters wie J. Slauerhoff en Rutger Kopland.
Albums
Mèt noteringe in d'n Album Top 100.
Singles
Mèt noteringe in de Nederlandsen Top 40.
Dvd's
Mèt noteringe in d'n DVD Top 30.
Johannes Gutenberg
Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (Mainz, zoeaget 1397 - Mainz, 3 fibberwarie 1468) waas 'nen Duutsjen drökker. Hae geldj es d'n oetvinjer vanne bookdrökkóns. Hae wirkdje in Straotsbörg (rónjelóm 1440) en in Mainz (rónjelóm 1450). Zie bekèndjste wirk is de in 1455 aafgekómme Gutenbergbiebel.
De väöl-gehuuerdje bewaering det Gutenberg de bookdrökkóns zów höbben oetgevónjen is misleiendj. De blokdrök besting al langer, wobie 'n ganse paasj oet ein blok woort vervaerdig. Es zón paasj achteraaf mós waere gecorrigeerdj en geredigeerdj, den mós e gans nuuj blok waere gesneje.
14 mei
Heiligedaag van Bonifatius van Tarsus, 4e daag van de iesheilige (11 t/m 14 mei)
Johannes Gutenberg
Gutenberg zien hieël groeate verdeens besteitj in 't gebroek van losse littere. Door Gutenberg zien oetvinjing woorte correctie en redactie mekkeliker en baeterkoup; klein verwusselingen in 't zètsel wore noe zat.
Nagelbek
Nagelbek (Nederlands: Nagelbeek) ies 'n buurtsjap van Sjènne in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. In 2002 wone d'r 70 luuj in lintbeboewing aan de weeg Nagelbeek. 't Zint bekans allenei ouwer hoezer en häöf mèt poorte.
14 mei
Nationale fièsdaag in Israël
Nagelbek
Bezeenswaerdig
Aan 't begin van de buurtweeg liek 'n vriesjtaonde gesjlote boerderiej. Aan 't ander ing van 't gehuch sjteit 'n modern ope kapelke gewiejd aan Maria. Ze ies geboewd in 1957 en in 1988 gerestaureerd. In Nagelbek bevingk ziech de sjroapfabriek van Canisius Henssen. In de buurt bevinge ziech haol waeg en 'n kiezelkoel aan 't ing van de Vloodsgraaf. Dat ies 'n gröb, riechting de Gelaenbaek.
Discografie van Guus Smeets
Alle singles en albums gans of gedeiltelek van Guus Sjmeets.
CD's mèt leedsjes van Guus Sjmeets gezonge door diverse artieste
CD,S WOA TITELS VAN SJMEETS OP SJTOON:
---
--
-- - -- -- --
Single CD'S
Single-cd's mèt o.a.titels van Guus Sjmeets single cd's veur 2007 (sjtoon in willekeurige volgorde)
Nieuwkoop
frame|Ligking vaan Nieuwkoop in Zuid-Holland (situatie vaan veur de herindeiling) Nieuwkoop is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't Greun Hart, aon de grens mèt Utrech. Nieuwkoop ligk aon de Nieuwkoopse Plassen, e natuurgebeed bestaond oet oondepe veenplasse.
De gemeinte umvat de dörper Korteraar, Langeraar, Nieuwkoop, Nieuwveen (raodhoes), Noordeinde, Noorden, Noordsedorp, Papenveer, Ter Aar, Vrouwenakker, Woerdense Verlaat en Zevenhoven. Op 1 januari 2007 woorte de gemeintes Liemeer en Ter Aar aon Nieuwkoop touwgeveug.
Adjectief
'n Adjectief of bijveuglek naomwoord is e woord wat de eigesjappe vaan 'n aander woord (meistal e zelfstendeg naomwoord) besjrijf. Veurbeelde vaan Limburgse adjectieve zien groet, hoeg en sjoen.
'n Adjectief in de zin kin in 't algemein op twie menere gebruuk weure: attributief ofwel es 'n soort adverbiaol bepaoling en neet-attributief. 't Neet-attributief gebruuk weurt weier oonderverdeild in predicatief gebruuk en gebruuk es e bijwoord. 't Adjectief kin daoneve ouch nog zelfstendeg (es e substantief) gebruuk weure.
Limburgs
In 't Limburgs weurt 't adjectief verboge. Die verbuiging hingk aaf van 't biehuèrend zelfstendig naomwoord en ouch van zien eige categorie.
veurbeelde in woordgeslachte: veurbeelde in versjillende categorieë:
Boor
Boor, borium of boron (neet te verwarre mit bohrium) is e sjemisch element mit 't symbool B en 't atoeamnómmer 5. 't Is e zwart metalloied.
Toepassinge
Boorzoer wuuertj väöl gebroek inne tèkstielindustrie. Boorsilicaatglazer zeen technisch hieël wichtig. In vuurwirk guuef toeveuging van 't element in amorfe vorm 'n gruuen kluuer. Boorverbinjinge waeren óngerzóch en toegepas in e breid spectrum van biosjemische toepassinge wie sókkerdoorlaotendje membrane, sensore veur koolhydrate, bestriejing van artritis en in neutronetherapie. d'n Isotoop boor-10 (10B) haet 'n groeate wirkzaam doorsni-j veur neutronevangs en wuuertj daoveur ouch inne nucleair industrie toegepas, beveurbeildj in regelstaven in kernreactore. Borane zeen waal veurgestèldj es rakètbrandjstof, ómdet bieje verbranjing 'n groeate wieväölheid enerzjie vriekump.
Noordwijkerhout
thumb|250px|left|Kèrk in Noordwijkerhout Noordwijkerhout is 'n plaots in de Nederlandse gemeinte Noordwijk, in 't uterste noorde vaan de Zuid-Holland, aon de grens mèt Noord-Holland, oostelek (landinwaarts) vaan 't dörp Noordwijk, mèt mie es 16.000 inwoeners.
U2
U2 is 'ne band oet de Rippebliek Ierland. Hae besteit sinds 1976, mit es bandlede Bono (zank), The Edge (gitaar), Adam Clayton (bas) en Larry Mullen Jr. (drums). Hun stiel is 'n mengeling van ónger angere rock, pop en New Wave.
De band, veural Bono, is politiek aktief veur ónger mieër mienserechte. Zie steune mierdere goede doele. Zie höbbe ouch op benefietconcerte gespäöld, zoea-es Live Aid en Live 8.
Gesjiedenis
In 1976 plaatsde Larry Mullen Jr. e breefke op 't prikbord van zien sjoeal, de Mount Temple in Dublin, wo-in 'r vroog óm bandlede. Bono, The Edge, Adam Clayton en nog get anger luuj kaome nao de ieërste oefenaovendj. Zie numde zich doe nog Feedback. In 1978 verangerde det nao The Hype, en neet väöl later nao U2.
Oegstgeest
frame|Ligking vaan Oegstgeest in Zuid-Holland Oegstgeest is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, te noorde van Leie, boe 't 'n veurstad vaan is. De gemeinte heet per 1 januari 2006 21.887 inwoeners en besleit 'n oppervlak vaan 7,75 km2 (daovaan 0,55 km2 water). Binne de gemeintegrenze ligke gein ander kerne.
Historie
Oegstgeest, of de groond vaan dees nederzètting, woort in de Romeinsen tied al door Kaninefate ('n Germaanse stam) bewoend. In de negende iew woort hei volges 'n euverlevering e kèrkske gebouwd door Sint-Willebrord. De naom Oegstgeest duuk veur 't iers op in de tiende iew es Osgeresgeest, de geesgroond (relatief oonvröchbaar grun boe-op gewoend woort) vaan einen Osger. In de volgende iewe greujde Oegstgeest dudelek, tot in de veertiende iew de expansie vaan Leie es stad dao 'n ind aon maakde. In 1399 woort 't ambach Poelgeest bij Oegstgeest gevoog. Oegstgeest heet laank oet e groet aontal naobersjappe bestoon, die vaanaof de negentiende iew alle aoneingebouwd zien. Sommege zien door de gemeinte Leie geannexeerd.
Kabbinèt-Balkenende I
't Kabbinèt-Balkenende I waor e Nederlands Kabbinèt wat regeerde vaan 22 juli 2002 tot 27 mei 2003. Vaanaof 16 oktober 2002, d'n daag boe-op 't veel, waor 't kabinet demissionair. 't Kabbinèt berösde op 'n coalitie vaan CDA, LPF en VVD, die 93 zetele had. 't Kabinet stoont bekind es oongewoen instabiel en waor sinds 't Kabbinèt-Colijn V 't korts regerend kabbinèt vaan Nederland.
Formatie
Nao de verkezinge vaan 15 mei, boebij 2002 de PvdA en D'66 gehalveerd waore en de VVD ouch sterk verlaore had meh de LPF es groete nuikoumer 26 zetele wón, laog 'n rechse coalitie mèt CDA en VVD veur de haand. Twie daog nao de verkezinge beneumde keuningin Beatrix Piet Hein Donner tot formateur. Nao aonvenkeleken oonwèl vaan de verlezer de VVD, lökden 't in 67 daog e kabinet inein te zètte. 't Beleid waor oetgesproke conservatief: deregulering, strenger eise veur immigrante, aonlègke vaan weeg veur files te bestrije. De ministers veur miljeu en oontwikkelingssamewèrking verdwene, en 't departemint vaan zjusties kraog eine minister extra: veur Vreemdelingebeleid en Integratie.
Regering en val
De coalitie waor vaanaof 't begin zwak doortot binne de nui partij de LPF groete tegestèllinge en spanninge waore. Al na ach oor mós staotssecretairse Philomena Bijlhout opstappe umtot ze in de jaore tacheteg in Suriname aon de zij vaan Desi Bouterse had mètgestreje. Väöl vaan de LPF-politici hadde weineg of gein pólletieke ervaoring en dege dinger die me vaan ministers neet verwachde. Zoe dege Hilbrand Nawijn en Herman Heinsbroek dèks oetspraoke euver de sameleving die boete hun werkterrein laoge en/of in tegespraok waore mèt 't officieel regeringsbeleid. De oetindelek groetste klap waor de ruizing tösse de ministers Heinsbroek en Eduard Bomhoff; dit leide op 16 oktober tot de val vaan 't kabinet. VVD-minister Benk Korthals mós in decimber nog aoftrejje, door oonthullinge euver fraud in de bouwwereld.
't Beleid vaan 't Kabbinèt-Balkenende I is gooddeils veurgezat in 't Kabbinèt-Balkenende II, woe-in de meiste vaan de CDA- en VVD-bewindslui trökkaome.
Henri Sarolea
Henri Sarolea (* Mesjtreech 18 januari 1844 - † 12 september 1900) waas 'ne Nederlandse sjpaorwaeg-aannummer.
Sarolea haet in Haelder gezörg dat dees sjtad van ein boere dörp verangerde in ein echte sjtad. Hae how in Nederlands Indië op Java es sjpaorwaegboewer gewirk. Einmaol trök in Nederlandj ging hae wone in Haelder, in ein hoes dat vlakbiej de plaatsj loog wo noe d'n euverwaeg ligk biej de Willemsjtroat. In dae tied how Haelder gaaroet gein sjpaorverbènjing, terwiel groater plaatsje in de ómgaeving wie Aoke, Luuk en Mesjtreech waal al via 't sjpaor waore te bereike. Sarolea waor 42 jaor wie hae in 1886 dan ouch planne maakde veur ein sjpaorlien tösje Herzogenrath, Haelder, en Zitterd. De hoag hieëre in Den Haag zoge 't in easjte insjtansie neet zitte óm in dae oethook van 't landj ein sjpaorlien te boewe, mèh nao lang touwtrèkke, sjlaagde Sarolea d'r toch in óm de sjpaorlien te boewe, en op 1 jannewarie1896 woort ze plechtig geäöpend.
Ein paar jaor van te veure how de Aokese indusjtriële en mienboewfemielie Honigmann ein consessie gekoch óm rondj Haelder kaole te gaon delve. Allein howwe ze gein meugelikheje óm die kaole aaf te veure, want Haelder waor in dae tied eigelik allein mèh via landjwaegkes en paedjes te bereike. Ein sjpaorlien beteikende dat de kaole sjnel aafgeveurd koosjte waere. Wie dan ouch bekènd woort in 1893 dat Sarolea begoosj mèt 't aanlègke van de sjpaorlien, bedachte de breurs Friedrich (1841 - 1913) en Carl Honigmann (1842 - 1903) zich dan ouch gein mement. Noe waor de tied aangebroake dat ze de rieke kaolelaoge in Haelder koosjte gaon óntginne. Sjlum wie ze waore, Friedrich en Carl boewde hun koel pal naeve 't sjpaor. En al sjnel waor ouch Sarolea d'r van euvertuug dat de koel Haelder waal 'ns drastisch koosj gaon verangere. Hae woort doe zelfs lid van de direksie van de Oranje Nassau, wie de koel ging heisje.
Ech lang haet Sarolea es ein van de directeure van de Oranje Nassau neet kènne genete van zien sjpoarlien, want hae how ein zjwaak hart. In 1900 woort 'm dat fataal. Op 56-jaorige laeftied euverleej de man, dae Haelder oet zien isolemènt how gehaold en 't sjpaor nao Haelder how gebrach, aan ein hartsjtilsjtand.
Trivia
In Haelder is ein va de belangriekste winkelsjtraote geneump nao Henri Sarolea. De Saroleasjtraot (of Serool wie ze in Haelder zègke) veurt vanaaf de sjtaasje nao 't winkelcentrum van Haelder.
Historische Sjtudies
Vólgens A. Kistermans in Historische Studies Geuldal 4 (1994), blz 183 wis Sarolea dör z'n ervaringe óp Java dat 'n sjpaoërlien neet rendabel waor zoonder kaolemien en 'n mien neet succesvól te exploitere waor zoonder sjpoorlien öm de kaole te verveure. Daovör kontakteerde d'r particuliere investeerder Sarolea de mienboewersfamilie Honigmann. In 1893 bekieëme die 'n mienboewconcessie en in 1896 waoër de lien Zitterd-Haeële-Herzogenrath e feit.
Mestreech-Zuidoos (Stadsdeil)
Mestreech-Zuidoos is e stadsdeil vaan Mestreech. Mieke Damsma (D66) is de stadsdeilwethawwer.
Atoomnómmer
De atoomnómmer (soms ouch atoomgetal) gief 't aontal protone in de kern en 't aontal elektrone in de elektronewolk vaan 't atoom aon. De atoomnómmer is 'n belaankriek begrip oet de chemie en de kwantummechanica. 'n Illemint en zien plaots in 't periodiek systeem zien heidoor vasgelag. Es 't atoom es gehiel elektrisch neutraal is, is de atoomnómmer geliek aon 't aontal elektrone in de elektronenwolk roond de kern. Zjus die elektrone bepaole 't chemisch gedrag vaan 'n atoom. Bij atome die neet elektrisch neutraal zien (ione) is 't aontal elektrone groeter es de atoomnómmer (bij de negatieve anione) of kleiner (bij de positieve katione).
De atoomnómmer kin links oonder 't symbool vaan 't illemint weure gezat, beveurbeeld:
't Aontal neutrone in de kern weurt neet door de atoomnómmer bepaold, mer kin soms van atoom tot atoom vaan 'tzelfde illemint versjèlle. Zoe kinne d'r dus atome veurkoume mèt dezelfde atoomnómmer mer versjèllende massa. Deze atome vaan 'tzelfde illemint mer mèt versjèllend gewiech weure isotope geneump. Veural bij de zwoerdere atome, die mèt 'n hoeger atoomgetal, is 't aontal neutrone groeter es 't aontal protone in de kern.
Het liechtste atoom, mèt atoomnómmer 1, is waterstof, aongeduid mèt H. Dat atoom heet 'ne kern dee oet 1 proton besteit. Vaan waterstof bestoon nog twie variante: 'ne kern dee besteit oet 1 proton en 1 neutron. Dit isotoop vaan waterstof heit "zwoer waterstof" of Deuterium. Dao besteit ouch 'ne variant mèt 'ne kern dee besteit oet 1 proton en 2 neutrone. Dit isotoop heit Tritium. 't Atoom vaan tritium is instabiel en vèlt nao einigen tied oeterein (halfwaardetied oongeveer 11 jaor). Tritium is dus radioactief. Alle variante vaan waterstof höbbe evels dezelfde atoomnómmer, naomelek 1, en zie höbbe in neutralen touwstand ouch 'tzelfde aontal elektrone, naomelek 1.
Ennigerloh
Ennigerloh (Nedersaksisch: Iänigerlau) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Warendorf, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 125,56 km² en 19.519 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 155 de veerkante kilometer.
Noordwijk
Noordwijk (Hollands: Noorteg of Noortek) is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, aon de Noordzie, te noorde vaan Katwijk, tege de grens mèt Noord-Holland. De gemeinte heet bekaans 43.000 inwoeners, daovaan good 26.000 in de plaots Noordwijk. De gemeinte umvat de kerne Noordwijk en Noordwijkerhout. Noordwijk weurt dèks informeel opgedeild in Noordwijk aan Zee en Noordwijk-Binnen. Wijer kint de gemeinte nog de naobersjappe Langeveld en De Zilk.
Noordwijk is 'n baadplaots, 't toerisme is daan ouch 'n belangrieke factor in de plaotseleke economie. Ouch hoesves de gemeinte 't ESTEC, 't oonderzeuks- en informatiecentrum vaan Europese ruumdevaartsorganisatie ESA. De vèsserij, boe Noordwijk aan Zee vaanajds vaan leefde, is in d'n twintegsten iew bekaans verdwene, dewijl ze in Katwijk beter behawwe bleef. Noordwijk-Binnen en Noordwijkerhout zien mie lendelek vaan karakter en hure bij de Bollestriek.
In Noordwijk aan Zee sprik e klei deil vaan de bevolking nog 't Noordwijks, 'n awwerwèts Zuid-Hollands dialek wat sterk rappeleert aon 't Katwijks. In Noordwijk-Binnen en Noordwijkerhout sprik me dat dialek neet; 't oonderzeuk nao de dialekte vaan de Bollestriek is nog neet zoe wied gevorderd.
Noordwijkerhout waor tot 1 jannewarie 2019 'n zelfstendege gemeinte.
Metathesis
Metathesis of metathese verwies in de taalkunde nao 't versjiensel det littere in e waord waere ómgewusseldj mit einanger. Zón verwusseling kan individueel en per vergissing plaatsvinje, mer ouch structureler ómdet littercombinaties sómtieds lestig in de móndj ligke. Zoa kalle klein kinjer döks van raps inplaats rasp.
In d'n tied höbbe in versjillige spraoke in etymologisch verwantje wäörd ouch metathesis plaatsgevónje.
Veurbiljer
Metatese
Sjtegel
thumb|270px|right|Sjtegelke tösje [[Sint-Martens-Voere en Norbik ]] Eine Sjtegel of Sjtiëgel is ein awt Limburgs woord en beteikent 'ne sjmale doorgank, dat 'n houte constructie kèn zin of "drièjpäörtje" (draaipoortje in 't Hollesj). Vreuger zoog me in weilande drièjpäörtjes die tösje versjillende weie sjtónge. In vreuger jaore lepe väöl paedjes nao de kirk door dees weie, en howwe de boere ongerling dees paedjes aafgesjeije middels sjtegele van hun eige good. Eine sjtegel mot neet verward waere mit ein vaeke. Dat is e klein sjarnerend, houte päörtje.
Christoffel Columbus
Christoffel Columbus (Italiaans: Cristoforo Colombo, Spaans: Cristóbal Colón, Portugees: Cristóvão Colombo, Letien: Christophorus Columbus; Genua, 1451 - Valladolid, 20 mei 1506) is de bekèndjsten óntdèkkingsreiziger oet 't tiedpirk vanne groeate óntdèkkinge. Hae maakdje naam door zien "óntdèkking" van Amerika óngere Spaanse vlag in 1492. Columbus dach nao 't euverstaeke vannen Antlantischen Oceaan Indië te höbbe bereike, meh was feitelik aanbelandj oppe Nuje Werreld. Zien óntdèkking vörmp e kieërpuntj inne werreldgesjiechte, wovan de beteikenis koem euversjatj kan waere. Europese machte koloniseerdje de bei Amerikaanse kóntinente. De ruum wieväölhejen aan landj en gróndjstoffe speeldje 'n rol bieje opkóms van Europa es 't euverhieërsjendje kóntinent inne werreld. De zoeageneumdje Columbiaanse oetwusseling zörgdje veur 'n weltwiej oetwusseling van gewasse, bieëster en gekrenkdjes. De besmettelike gekrendkjes vanne Aje Werreld hawwen 'n verinnewerendje oetwirking oppe inheimse bevölking.
Aeven opmirkelik es de óntdèkkinge van Columbus is zienen eige laevesloup. Tróds zien einveljige aafkóms wós t'r zich toegank te versjaffe toete keuninklike häöf van Portugal en Spanje óm dao zien planne veur 'n wèswerse roet nao Azië te bepleite. Op gróndj van zien praktische ervaringen oppe zieë en - foutieve - geografische veróngerstèllinge argumenteerdje d'r det dit 'ne kórten euverstaek zów zeen. Nao jaore te lobbye kreeg t'r gruuen leech van keuningin Isabella van Castilië. In veer óntdèkkingsreize brach t'r e groeat deil van 't Caraïbisch gebied in kaart. Columbus woort ouch de goevernäör vanne Spaanse kolonie op Hispaniola, meh waas es bestuurder neet succesvól. Hae bleek neet in staot 'n effectief gezag op te boewen en woort in 1500 óntheven oet zien functie. Op Hispaniola zat Columbus waal d'n toean veure Spaanse euverhieërsjing vanne inheimse völker vanne Nuje Werreld dore plaatselike Taíno geweldjdadig te óngerwirpe. Nao 'n litste toch nao Midden-Amerika stórf t'r in 1506, nag ummer euvertuug det t'r Azië hej bereik.
Mechels (Nederlands Limburg)
Mechels is 't Limburgs dialek dat gesjproke wuurt in en rónd 't dörp Mechele (Nederlands Limburg) in Zuud-Limburg.