cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lies van plaatse in Nederlands Limburg
DE GEMEINTE (VAALS) Vols
Holset Hozelt i Hozelt; Weierplei
Lemiers Lemieësj i Lemieësj;
Vaals Vols i Vols;
Vijlen Viele i Viele;
DE GEMEINTE (VALKENBURG AAN DE GEUL) Valkeberg aan de Geul
Broekhem Brokem in Brokem
Geulhem Geulem in Geulem
Houthem Houtem in Houtem;
IJzeren Iezere op Iezere
Oud-Valkenburg Oud-Valkeberg in Oud-Valkeberg;
Schin op Geul Sjin in Sjin;
Sibbe Sub op Sub;
Sint Gerlach Sint-Gerlach in Sint-Gerlach
Strucht Sjtröch in Sjtröch
Terblijt Terbliet in Terbliêt
Valkenburg Valkeberg in Valkeberg;
Vilt Vild op Vild
Walem Walem op Walem
DE GEMEINTE (VOERENDAAL) Voelender
Colmont Koalmet op Koalmet
Quaregnon
thumb|Locatie va Quaregnon in Henegouwe. Quaregnon is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Berge. Op 'n oppervlakde va 11,08 km² wonne 18.876 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 1704 minse per km².
Lies van plaatse in Nederlands Limburg
DE GEMEINTE (VOERENDAAL) Voelender
Craubeek Krawbich i Krawbich
Alpine County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Alpine Alpine is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Markleeville.
Quaregnon
Aander kerne
left|thumb|'t Gemèngdehoes va Quaregnon. Wasmuel.
Blanzy-la-Salonnaise
Blanzy-la-Salonnaise ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 356 inweunersj. Ze ies 12,13 km2 groat. Dao woonde dus zoan 29 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Château-Porcien, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Rethel. Wier liegk 't op 'n huègte van 61-141 meter.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Alpine County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 1925 km² (743 mijl²) boevaan 1913 km² (739 mijl²) land is en 12 km² (5 mijl²) of 0.61% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 1/km² (2/mi²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 1208 dat bestoont oet:
Lies van plaatse in Nederlands Limburg
DE GEMEINTE (VOERENDAAL) Voelender
Fromberg Frómmerig óp Frómmerig
Klimmen Klumme op Klumme;
Kunrade Kunder i Kunder
Ransdaal Ranzel i Ranzel;
Retersbeek Gerieësjbrich i Gerieësjbrich
Termaar Termaar op Termaar
Voerendaal Voelender i Voelender; Kunder,
Ubachsberg De Berg óp G'n Berg;
Weustenrade Geweustrao i Geweustrao
Winthagen Windjhage i Windjhage
Europese Gemeinsjap veur Atoomenergie
De Europese Gemeinsjap veur Atoomenergie (Ingels: European Atomic Energy Community, EAEC) of kort-eweg Euratom is 'n internationaol organisatie mèt es buut 't promote vaan vreizaom touwpassinge vaan kernenergie.
De lidstaote vaan Euratom zien allemaol lidstaote vaan de Europese Unie (EU). De organisatie is opgeriech op 25 miert 1957 es rizzeltaot vaan 't Verdraag vaan Roeme. Mèt datzelfde verdraag woort ouch de Europees Ikkenomische Gemeinsjap opgeriech.
De Euratom is 'n aofzoonderleke organisatie, mer veur beslissinge gebruuk zie de instituties vaan de Europese Unie (Europees Parlemint, Europese Raod, Europees Kemissie). Op 1 jannewarie 1958 trooj 't Euratom-verdraag in wèrking en woort de Kemissie veur Euratom geïnstalleerd in Breusel. In 1967, mèt intwèrkingtreiing vaan 't Fusieverdraag kraog de Euratom same mèt de Ikkenomische Gemeinsjap en de Europees Gemeinsjap veur Kole en Staol ein Kemissie, eine Raod en ein begroeting. Alle len die touwtreije tot de EU mote ouch touwtreije tot de Euratom.
Allewel 't opriechtingsverdraag vaan de Euratom veur onbepaolden tied is geslote en noets is veraanderd, gief 't al sinds 2003 kritiek um 't Verdraag te herzien. Zoe gief 't väöl nui lidstaote sinds 1957 die gaaroet noets interesse höbbe getoend um mie te innovere in kernenergie. Ouch gief 't veer vaan de oorsproonkeleke lede (Belsj, Duitsland, Italië en Nederland) die ummertouw mie gefocus zien op 't aofbouwe vaan 't gebruik vaan kernenergie. Ouch nuier lidstaote, wie Zwede, riechte ziech dao-op.
Borschemich
thumb|Aod-Borschemich in 2006 mit protessjild Borschemich woar e dörp i g'n Duutsje gemingde Erkelens i g'ne deelsjtaat Noordrien-Wesfale, neet wied van Remung. 't Loog tusje Keyenberg, Wanlo, Hochneukirch, Holz, Otseroa en Sjpenroa in. Get wiejer noa 't zude ligke Lutseroa en Immeroa. Borschemich loog in 't gebeed van de koel Garzweiler II en woar óngerdeel van e groeëter gebeed wat weëd aafgegrave vuur de winning van broenkoale.
In 2007 houw 't nog 520 iwuuenesj. In dat joar kóste de ieësjte luuj verhoeze en de letste bewuuenesj vertrokke in 2017. Direk ten noorde va g'n sjtad Erkelens woeëd e compleet nui dörp oet d'r grónk gesjtamp. Dit sjtadsdeel grens aan 't nui Keyenberg, Berveroa, Westrich en Kuckum en heesj officieel Borschemich (neu). In 2022 woeënde doa zó'n 570 luuj.
De plaatsj woeëd in 898 vuur 't ieësj in 'n oerkonde geneumd. Zie heesjde Birsmiki. In e historisj document oet 1396 kunt de sjriefwies Bursmich vuur en in 1618 Borschemich. 't Woaddeel -mich betekent baak. Borschemich loog aan 't reveerke de Köhm en woar al in d'r tied van de Romeine bewoeënd.
Borschemich woar e agrarisj dörp. Beeldbepalend woare de versjeie höaf. E aantal doava woar in bezit va kloeësterordes. In 't dörp loog ooch 'n monumentaal burch van de adlige familie Pallandt (Haus Paland). Ieëwelank hat 't dörp tot 't hertogdóm Jöllesch gehuurd. Noa d'r Franzuuesisje tied ging 't definitief uuever noa Pruse.
D'r sjloop van 't dörp begós in 2012. De Sint-Martinuskirk woeëd in 2014 gesjloop en e joar sjpieëder de burch. In 't nui dörp sjteet 'n kapel die ooch gewied is aan d'r Martinus.
Urbanisme
Urbanisme is 't verdeidige en de promotie van sjteidelike expansie en de dominatie van sjteidelike landsjappe euver neet-sjteidelike gebede, zo-as de vuursjted en 't plattelandj.
Urbanisme is ouch 't geluif dat sjteidelike luuj superieur in cultuur zint as luui oet de vuursjted of van 't plattelandj. Urbanisme weurt vaak geassocieerd mit internationaal kapitalisme, omdat de bases daovan gevurmp weure doer sjteidelike centra, zoas New York, Londe, Paries en Bombay.
Italica
thumb|right|200px|Romeins amfitheater in Italica Italica is 'n Romeinse sjtad in Sjpanje. De ruïnes liegke in Santiponce, 'n 10-tal km ten noorde va Sevilla.
Historie
Wie 't de Romeine gelukt waor um de Karthage oet Sjpanje te verdrieve sjtichde ze in 206 v. Chr. Italica. Italica is de gebaorteplaatsj van keizer Trajanus en van z'ne opvolger Hadrianus, d'r reizende keizer, dae van z'n gebaoërtesjtad 'n welvarende colonia makde.
Later gebroekde de west-Gote Italica es vesting en daonao waoërt 't 'ne bissjopszaeëtel. D'r koms van de More betekende d'r oondergaank va Italica.
EU-erfgood
Noe is Italica 'n archeologische site. De opgravinge begonne al in 1781 en werre momenteel och dör de EU mit-betaald. Eedere EU-burger kint de site gratis bezeuke.
Externe leenk
Italica Romeinse sjtad
Tunnel Zjwame
Tunnel Zjwame (ouch: Zjwametunnel) is 'ne kórten tunnel inne autobaan A73 ter heugde van 't dörp Zjwame (gemeinte Remunj). D'n tunnel is totaal ein kilomaeter lang, waovan 400 maeter gesjlaote, dus óngertunneld. De maximumsjnelheid is 100 kilomaeter per oer. D'n boew va d'n tunnel begós in 2003, tegeliek mit d'n boew van de A73 oppe oostelike kantj vanne Maas. Veur d'n boew móste de sjtasie van Zjwame en 'n klei sjtökske sjpaor inkel tientalle maeters waere verlag. Volges de planning zouw d'n tunnel mit de ganse autobaan van Venlo nao Brach in jannewaar 2008 waere geäöpend, maar de volledige äöpening woort bis december 2009 oetgesjteld waeges óngersjatting vanne wieväölheid wirk, det 't plaatse vanne nuuj veiligheidssysteme vergde.
Tot daen tied gool 70 kilomaeter op ein vaarsjtraok in bei richtinge. Zo kós d'n aannummer doorwirke, dewiel 't verkier toch gebroek kós make vanne nuje waeg. Inne tösseligkende weekende waor d'n tunnel weer gesjlaote en inne letste twee maonde veur de äöpening waor d'n tunnel zelfs volledig gesjlaote gewees. Ouch waor de software door versjerpte tunnelwetgaeving hooggeveulig aafgesjteld (dewiel d'n tunnel neet voldeeg aan die nuuj veiligheidseise), mit väöl noodaafsjloetinge en files tot gevolg.
Wikser
Wi(e)kser is e Limbörgs sjelwoord wat tege manslui weurt gebruuk. 't Is 'n sterke beleideging, die lètterlek beteikent tot deginnege dee me oetsjelt nao geweente wiks, dat wèlt zègke masturbeert.
't Woord kump oet 't Hoegduits. 't Werkwoord wichsen is aofgeleid vaan Wachs en beteikende oersprunkelek 'mèt was invrieve'. Daovaandan kraog 't de beteikenis vaan 'boene' in 't algemein; dèks vaan sjeun of stiefele. In die beteikenis heet 't Limbörgs 't woord wi(e)kse euvergenome.
In d'n Ierste Wereldoorlog oontstoont in soldaotetaol de seksueel bijbeteikenis. Daobij kaom nog, tot 't wikse vaan officeersstiefele 'n gebrukeleke straofregel veur regels euvertrejjende soldaote waor. De beleideging heel dus neet allein in, tot de Wichser gei meidske en/of niks beters te doen hej, meh ouch tot 'r veur sjandal waor gezat. Door de jaore heer evolueerde de beteikenis vaan 'verleerder' tot 'kloetzak'. 't Limbörgs heet daonao zoewel de nui beteikenis vaan wichsen es 't woord Wichser geliend.
De Zitterdse WW-Band vaan Ton Meijsen raakde bekind en beröch door de kreet sjaele wiekser in zien tekste te gebruke. Op 't Leesplenkske vaan de Mestreechter sjamptaol kump 't creatief sjelwoord kneejewikser veur.
Ouch in aander taole weurt (manneleke) masturbatie es beleideging gebruuk. Zoe kint me in 't Brits-Ingels de wäörd wanker en tosser, mèt dezelfde beteikenis. 't Nederlands equivalent rukker weurt ouch es sjelwoord gebruuk meh zeker zoe dèks es familiair begroeting vaan maanslui oonderein (hé, ouwe rukker!).
Bets
Bets (Nederlandjs: Geetbets) is e dörp en 'n gemèndje inne Belzje pervinsje Vlaams-Braobantj. De gemèndje tèltj ruum 6.000 inweuners.
De Grashook
De Grashook (Nederlands Grashoek) is 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Pieël en Maas, t'n noorde van Beringe, mit op 1 Januari 2011 1708 inwoeëners.
Bets
In Bets sprèk me 'n Getelandjs dialek, 't Betsers.
De Grashook
De plaats is pas in de negentiende iew as veenontginningsgebied ontstaon. In 1912 woort heej 'n sjäölke gevestigd. Tegewoordig bedrieft men in De Grashook veural veehaojerij en tuinbouw in kasse.
De Voort
De Voort is ein naoberschap van 't dörp Lóm in de Venlose stadsdeil Árse en Velde. De naoberschap leejt t'n zuudoëste va 't dörp Lóm. aan de oëstziej leejt de provinciale waeg de N271 en daorvan leejt de Schandelose heide en Schandelo oëstelik. Zuudoëst leejt Bong en zuudwestelik Hasselt. Westelik struimp de Maos. Wie de meiste rotte in de umgaeving, is De Voort lendelik en besteit 't oét ein paar straote en vreejstaonde hoezer.
Bets
Naeve de dörpskaen van Bets zelf tèltj de gemèndje nag drie anger woonkaene, namelik Groweze (Grazen), Hogen en Rummen.
De Grashook
Tot 2010 huuërde de plaots bij de gemeinte Helje.
Kaoke
Kaoke (aandere variante ouch wel: koke) haet versjillende beteikenisse:
Deva
Deva kan verwieze nao:
26 oktober
26 oktober is de 299ste daag van 't jaor (300ste daag in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 66 daag pes 't eindj van 't jaor.
Gebäörtenisse
thumb|right|150px|De Beatles, keuninklik óngersjeije op 26 oktober 1965.
Kingbaek
De Kingbaek is 'n beek, die ten zuje van Opbeech (Obbicht) aan de voot van de Hoageberg óntsjpringk. Tièntalle brónne kómme hie aan 't oppervlak en sjtruime wiejer door de dörper Opbeech en Beech. Bie Illekaove móndt de beek oet in de Maas. In Beech weurt de Kingbaekmeule aangedreve. De watermeule ies in 1660 geboewd es koremeule.
Helje (dörp)
Helje (Nederlands Helden) is 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Pieël en Maas.
In Helje-Dörp is de gemeinte Helje ontstoan. Op 't ‘Gerris Greuske’ verwiest un bronzen beeld noa, deze ‘moodersjoet’. 't Mariaplein biej de kerk neume ze in de volksmond ‘de Pool’. Vreuger loog heij 'ne drinkpoel veur vieë. As baken is heij tegenwoordig un pomp aanwezig. Helje kwaam as ieërste van de zes kerne in de gemeinte tot ontwikkeling. Vandoar det m'n op 't dörpsplein nog 'n aantal aoj gebouwe vingt. Vreuger loog heij auch ut raodhoes van de gemeinte, mer det is later naor Kepèl verhoès. Helje-Dörp telt in 2013 6.165 inwoeëners en likt tegen un 800 ha. groet bosgebied aan.
Helje waor wies 2010 'n zelfsjtendege gemeinte, wo-in ouch versjillende tot kirkdörper oetgegreujde gehuchte laoge.
Tied
Tied kan nao huuegdje, brèdje en lingdje gezeen waeren es de veerdje dimensie. Van 'n gebeurtenis kan waere gezag det dees nao 'n anger gebeurtenis plaatsvindj. 'n Gebeurtenis vindj plaats op e tiedstip of moment. d'n Tied wuuertj waal gezeen es 'n opeinvölging van tiedstippe. Daonaeve kan bepaoldj waere wie lang 'n gebeurtenis nao 'n anger plaatsvindj. 't Betröf den d'n tiedsdoer tösse twieë tiedstippe. Tied is 't begrip womit dees volgorde en doer waere besjreve.
Rowan Atkinson
thumb|256x256px|Rowan Atkinson;
Tied
Naeve de entiteit vanne lineaire, kwantitatieven en maetbaren tied (of kloktied), is tied ouch 'n entiteit woreuver eder subjèk de besjikking haet en wovan 't subjèk 'n unieke eige kwalitatieve belaeving haet (tiedsperceptie).
Rowan Atkinson
Rowan Atkinson (*6 januari 1955, Consett, VK) is 'ne Britse acteur en komiek. Internasjonaal sjteet heë bekank in zing rol i Blackadder en Mr. Bean.
Tied
Inne filosofie en spraokweitesjap, mit naam de semantiek, wuuertj tiedslogica óngerzóch. Dit zeen formeel logische systeme die 't begrip "tied" formalisere.
Quévy
thumb|Locatie va Quévy in Henegouwe. Quévy is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Henegouwe op 't Belsj in 't arrondissemaent Berge. Op 'n oppervlakde va 65,16 km² wonne 8.011 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 123 minse per km².
Rowan Atkinson
Vreug leëveslup
Rowan Atkinson woar i de Noard-Ingelsje plaatsj Consett geboare as zoon va agrariër en bedriefsleider Eric Atkinsons, deë in 1945 getrów is mit Ella May. Atkinson woar de jongste va de veer kinger deë de awwesj han vuërtgebraach. I zing kingerjoare is Atkinson Anglikaansj-christelig opgevód en heë woeëd óngerrich aa de Anglikaansj Durham Choristers School en de St. Bees School. I de Universiteet va Newcastle behoalde heë e graad vuur elektrotechniek. Vuur zing master studeerde heë vanaaf 1975 wiejer aa de Universiteet va Oxford. I de studentenklub Oxford Revue maakde heë zing ieësjte sjkètches.
Västerbottens län
thumb|De ligking van Västerbottens län in Zwede. Västerbottens län is 'n provinsje inne Zweedse regio Norrland. Ze grèns ane provinsjes Västernorrlands län, Jämtlands län en Norrbottens län en ouch aan Noorwaeg enne Botnische Golf.
Rowan Atkinson
Carrière
Lengelig bekankheed krieg Atkinson op radiokanoal BBC3 in 1978 mit zing prograam The Atkinson People, dat besjteet oet een serie va satirische interviews, woeë Atkinson bekanke typen sjpieëlt deë weëde geinterviewd. I 1979 begós zing carrière op tv mit de toen bekanke series Canned Laughter en Not the Nine O'clock News''. ''Zing durchbraak was i 1983 mit de prograam Blackadder, woeë-i óp satirisch wies óp de Britse gesjichde weëd i-gegange. Dees serie sjpeelde Atkinson as versjèllende personaasj bis 1989. I dat zèlfde joar begós de weëltbereumde serie Mr. Bean, woeë-i heë solo optreëd as gelieknoamig personaasj. De mieëste aafleëvering weëde ópgeleëverd va 1990-1995. Óch koame films oet, zoeëwie Bean in 1998, en Mr. Beans Holiday in 2007. I 2003 koam de film Johnny English oet as parodie op de films va James Bond, woeë-i Atkinson de ról sjpeelt va 'ne ónbekwaam agent. thumb|283x283px|Rowan Atkinson verkleëd as Mr. Bean bei [[Manneken Pis in de Belsje hoafsjtad Brussel;]]
Quévy
Aander kerne
left|thumb|'t Gemèngdehoes va Quévy i Givry. Asquillies, Aulnois, Blaregnies, Bougnies, Genly, Gœgnies-Chaussée, Quévy-le-Grand, Quévy-le-Petit, Givry (gemèngdehoes) en Havay.
Rowan Atkinson
Privéleëve
I 1990 trówde Rowan Atkinson mit Sunetra Sastry. Oet 't huwelig zint twieë kinger vuërtgekoam i 1993 en 1995. I 2015 scheidde heë van zing vrów. Mit 'n vermoage va óngeveër £85 miljoen pond is Atkinson één va de riekste tv-personelighede va 't Vereënig Keuninkriek. Dit koam umtot de serie Mr. Bean zoeë populeër woar, dat 't verkóch woeëd aa vöal lenger. Óch is Atkinson 'ne autofanaat, zoeë bezit heë twieë Aston Martins, 'ne Ferrari, 'ne Bentley, 'ne Lotus en 'ne McLaren F1. In teëngesjtelling tót de personaasj Mr. Bean i de gelieknoamige series, hat Rowan Atkinson geen vuurkuër vuur klieën automodelle.
Sjpieëlsjteil
Kinmarkenk vuër Atkinson's optreëje is de mimiek, ofwè de non-verbaal kommunikaasj. Vöaral i de serie Mr. Bean weëd Atkinson bekank óm dees sjpieëlsjteil. I anger sjpieëlfilms is zing ról vöal verbaler, zoeëwie i Johny English en Blackadder. Hei weëde mieër wöadgrappe beivuurbild gemaak. Gezichekspressie's blieëve belangriek en heidurch weëd Rowan Atkinson óch waal de man met 't rubber gezich geneump.
Referenties
Ingelsje en Nederlangse pazjina's uëver Rowan Atkinson
Västerbottens län
De houfstad is Umeå. 't Oppervlak bedruueg 55.401 km²; 13,5% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Västerbottens län volges de Statistiska Centralbyrån 250.602 inwoeaners.
Tied
Inne 19e ieëw goof 't 'n nuuj rol veure meridiaan: die van 't "rifferentiepuntj innen tied". De nulmeridiaan woort van doe aan geriffereerd anen tied in Greenwich Mean Time.
Deuteronomium
Deuteronomium is 't vijfde book vaan de Biebel en 't lèste vaan de Pentateuch of Thora. De titel hèlt in "twiede wèt" en is 'n vertaolfout, meh dèk de laojing good: in 't book Deuteronomium weure veural de gebojer vaan de Hier aon 't Joedse volk herhaold. De Hebreeuwse naom is דברים. Oondanks de titel vijfde book vaan Mozes meint me ouch in orthodoxe kring algemein tot in eder geval de lèste sjapiters, die Mozes zienen doed besjrieve, door Jozua gesjreve zien.
Västerbottens län
Gemèndjes
In Västerbottens län ligke de volgendje gemèndjes:
Deuteronomium
Beröch is sjapiter 7, wat tot väöl intolerantie tösse Joede en aander volker geleid heet, en soms es kèrn vaan 't antisemitisme gezeen weurt.
Gulp
thumb|200px|left|[[Brón van de Gulp (Kapel)]] thumb|right||De Gulp in 't centrum van Gulpe De Gulp (Frans: Galoppe) ies 'n sjnelsjtruimende ziebaek van de Geul in 't Laand va Herf, 't Heuvelland en Zuud Limburg. In de Romeinse tied woort de naam gesjpeld es Galopia of Gulippa, dat klein geul of bovebaek beteikent. Vanwege de väöl bochte en krunkele van de sjtruim ies de lengte neet sjuus te bepale, ze bedreug óngevaer 22 kilomaeter van brón tot monding.
Simone de Beauvoir
Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir (Peries, 9 jannewarie, 1908 - 14 april 1986) waas 'n Franse filosofe, sjriefster en feministe. Zien wirk is heel divers; ze waas 'n sjriefster van romans, 'n politische theoretica, essayiste en 'n sjriefster van (auto)biografieje. Ze is veural bekènd óm zie wirk Le Deuxième Sexe ("'t Tweede gesjlech") oet 1949, woin ze 'n gedetailleerde analyse oetwirk van de óngerdrökking van de vrouw. 't Existentialistisch dilemma is e centraal thema in väöl van zien wirke, mer zie perspectief sjtrèk zich oet van autobiografisch toet historisch.
Zie waor beïnvloojd door René Descartes, Mary Wollstonecraft, Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Edmund Husserl, Søren Kierkegaard, Martin Heidegger, Karl Marx, Friedrich Engels, Friedrich Nietzsche en Jean-Paul Sartre. Mèt Sartre had zie ouch 'n leefdesrelatie. Zie waor op häör beurt ouch e groet veurbeeld voor Sartre, zoe ouch veur Judith Butler, Betty Friedan, Germaine Greer, Julia Kristeva, Camille Paglia, Adrienne Rich en Monique Wittig.
Toerisme
thumb|150px Toerisme is 't reize met recreatieve doeleinde. 'ne Toerist reis en verblief op plaatsje die neet zien gebroekelike verbliefsplaatsj zint. Dit is 'n doel op zich (in taegesjtèlling tot bevuurbild 'n pelgrimstoch of zakenries) en de toerist kiert nao rejelik korte tied wier truuk nao hoes (in taegesjtèlling tot bevuurbild nomade).
'ne Toerist kint interesse höbbe in (onger angere) de cultuur of de natuur van de bezochte leng en sjted. Rieke luuj höbbe ummer al nao verre gebede gereisd: om fantastische geboewe te zeen, nuui taole te liere of nuui gerechten te aete.
't Toerisme is oetgegrujd tot ein van de meist winstgaevende bedriefstak ter welt. In väöl leng of sjtreke is 't zelfs (ein van) de belangriekste bronne van inkomste geweure.
Ranke sjaermoestenrek
De ranke of fiene sjaermoestenrek (Letien: Microgale gracilis) is 'n saort aan zougdere vanne tenrekfemielje. 't Bieës is inheimsj aan Madagaskar en zie netuurlik laefgebied besteit oet subtroeapische en troeapische vöchtige bergbusj.
2018
2015 - 2016 - 2017 - 2018 - 2019 - 2020 - 2021 2018 (MMXVIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondig op de Gregoriaanse kalender.
Nobelprieze
De Nobelpries in de literatuur woort neet oetgereik door e sekssjandal roond Jean-Claude Arnault. De maan waor ing verboonde mèt de Zweedse Academie en stortde dee ieder dat jaor in 'ne crisis. Me heet beslis tot in 2019 twie literatuurprieze weure oetgereik.
De Nobelpries in de economie, dee pas in 1969 bij de aander vijf is gekoume, weurt dit jaor veur de vieftegste kier oetgereik.
Persoen vaan 't Jaor
De heujers (journaliste die um hun oonderzeuk en verslaag woorte vermaord, vervolg of gearresteerd)
Kerseilandj
Kers(mès)eilandj of Kiritimati is 'nen atol dae ligk in de centrale Groaten Oceaan in de naordelike Line-eilenj. d'n Atol is 'n óngerdeil van Kiribati. 't Eilandj is de grótsten atol op de waereld: 642 veerkantje kilomaeter. Kerseilandj besleit ruum 70% van de totaal oppervlakdje van de arsjipel, die besteit oet 33 atolle. De grótste gemeinsjap bevindj zich op 't eilandj London.
Kerseilandj haet 'n doorsneej van zoaget 150 kilomaeter.
Achterzètsel
'n Achterzètsel of 'n póspositie is 'n functiewaord det op dezelfdje meneer es 'n veurzètsel 'n relatie oetdrök, meh in taengestelling toet 'n veurzètsel neet véúr meh achter 't waord of zinsdeil wuuertj geplaats wo 't betrekking op haet.
In 't Limburgs waere wäörd es aaf ('de trap aaf') en trök ('twieë waeke trök', in 't Nederlands geleden) es biewäörd opgevat, ouch al kinne ze es achterzètsel waere opgevat.
In 't Mofers bestaon aan en euver nag es achterzètsels, waal make zie hie óngerdeil oet van 'n circumpositie: "Tei wóntj taenge Jan euver ." Allewiel waere dees dore jeug vervange dore veurzètsele taengeneuver en taengenaan.
Zimbabwe
Zimbabwe (Ingels, officieel: Republic of Zimbabwe) is 'ne binnestaot in zuielek Afrika, grenzend aon (mèt de klok mèt) Zambia, Mozambique, Zuid-Afrika, Botswana en (mèt eine punt zjus wel of neet) Namibië. Hoofstad is Harare, aander stei zien Bulawayo en Chitungwiza. 't Land, vreuger bekind es Rhodesië, woort relatief laat oonaofhenkelek. Wie de umringende len heet 't veural 'n Bantoecultuur. Door otocratisch wanbeleid is 't land de lèste tien jaor vaan e relatief welvaorend land tot eint vaan de ermste len op de wereld gewore.
Bestuurleke indeiling
thumb|Provincies en distrikte vaan Zimbabwe. Zimbabwe is verdeild in ach provincies (plus twie stei mèt provinciestatus), 59 distrikte en 1.200 gemeintes.
Fysische geografie
Zimbabwe steit nao umvaank vaan landgroetde roond de zestegde plaots en is in umvaank te vergelieke mèt Duitsland en 't Belsj same. 't Groetste deil vaan 't land besteit oet hoegvlaakde, Hoogveld wie me dat in zuielek Afrika neump. Dit vint me veural in 't weste vaan 't land. 't Plateau is zoe tösse 1.200 en 1.600 meter hoeg. In 20% vaan 't land ligk laagveld, wat 'n huugde vaan minder es 900 meter bove zieniveau heet. Oetgesproke bergechteg terrein vint me allein in 't ooste, boe de Nyangani mèt 2.592 meter 't hoegste punt vaan 't land is. 't Land ligk in de drainaasjbassins vaan twie revere, de Zambezi en de Save. De Zambezi struimp in 't noorde langs e deil vaan de Zambiaanse grens, meh kump Zimbabwe neet ech binne. Op dit trajek vaan de Zambezi ligke twie vaan zien promininste eleminte: de Victoriawaterval en 't Karibameer. De Save oontsprink in 't land en vleujt kort aon de grens mèt Mozambique same mèt de Runde. Hei ligk 't liegste punt vaan 't land: 162 meter.
Zimbabwe had vaanajds 'n rieke en gevarieerde natuur, meh mie es in väöl aander len in de regio heet Zimbabwe de lèste decennia mèt oontbossing te make gehad. Boete de sjaoj aon natuur en milieu kump dit ouch 't toerisme neet ech tegooj. 't Groetste rizzervaot is 't Hwangwe National Park.
Cultuur en demografie
De bevolking besteit gooddeils oet Bantoe, de Khoisan, in 't zuidweste, zien nog mer mèt wieneg. De twie veurnaomste etnische gróppe zien de Shona, die al iewe in Zimbabwe woene, en de Matabele of Ndebele, betrèkkeleke nuikoumers. 't Relatief groet aontal blaanke wat in 't land woende is sinds de oonaofhenkelekheid sterk verminderd. In 2002 gaof 't 'rs nog 46.743, sindsdeen is dat aondeil zeker nog wijer aofgenome, um de touwgenome discriminatie en intimidatie vaan regeringsweeg. De kleurlinge zien wel achtergebleve.
Taole
De taolkundege situatie in Zimbabwe is, in vergelieking mèt aander Afrikaanse len, relatief euverziechtelek. Ethnologue gief 20 taole veur 't land op, daovaan 19 levende; sommege vaan die taole kinne ouch es dialekte weure gezeen. De wiedoet groetste taol is 't Shona, wat me es de nationaol taol vaan Zimbabwe kin zien. 't Kalanga, 't Manyika, 't Nambya en 't Ndau, die Ethnologue es apaarte taole zuut, kin me veur Shona-dialekte hawwe. Ze weure in de periferie vaan 't land gesproke, in tegestèlling tot 't eigelek Shona wat me in 't midde vaan 't land huurt.
Neve 't Shona heet ouch 't Noord-Ndebele - in Zimbabwe gewoen Ndebele geneump (wat evels tot verwarring kin lije mèt 't in Zuid-Afrika gesproke, en trouwens neet al te ing verwant, Zuid-Ndebele), mie es ein mieljoen sprekers.
In 't noorde spreke sommege lui 't Tonga, mier 'n taol vaan Zambia. 't Dombe vèlt es dialek vaan 't Tonga te besjouwe. De aonein verwante taole Kunda en Nsenga weure in 't noorde gesproke. Ouch 't get wijer verwant Nyanja weurt in 't land gesproke. Ing verwant aonein zien ouch 't Lozi en 't Tswana (de nationaol taol vaan Botswana), al weure ze hoonderde kilometers oeterein gesproke, wie ouch 't Tsonga en Tswa, die me in 't zuie huurt. Dao sprik me ouch Venda, veural 'n taol vaan Zuid-Afrika.
Prehistorie en protohistorie
thumb|Rewiene vaan Groet-Zimbabwe. De oersprunkeleke bewoeners vaan Zimbabwe waore Khoisan, die örges in 't ierste milennium te make kraoge mèt de Bantoe-expansie. Me nump aon tot vaanaof de negenden iew Shona-sprekende volker (of beter: proto-Shona sprekende volker) 't plateau op zien gekoume. In de iewe die volgde kaome versjèllende Shona-rieke op, die e veur zuielek Afrika oongekind niveau vaan besjaving haolde. 't Ierste riek vaan beteikenis waor 't Mapungubweriek, wat vaanaof d'n èlfden iew bleujende en ban had mèt islamitische handelere aon d'n Indischen Oceaon. Indrökwèkkender waore de versjèllende staote in d'n dertienden tot vieftienden iew. Toen woorte versjèllende steinere, umwalde stei gebouwd, boevaan Groet-Zimbabwe (zuug de foto) de bekindste en groetste waor. Nao dees stad is ouch 't Zimbabweriek geneump, wat in deen tied bleujde. Dit woort weer aofgelos door 't Mutapariek, wat tot in d'n achtienden iew bleef bestoon.
Ierste kolonisatiepoginge
Intösse waore ouch de Portugeze de regio ingekoume (vaan twie kante, Angola en Mozambique). De relatie tösse de Shona en hun waor wisselend, op 't ein memint dreve ze handel, op 't aandert veurde ze oorlog mètein. Es reactie op de Portugese agressie oontstoont nao 't Mutapariek 't Rozviriek. Dit militaristisch riek lökden 't de Portugese penetatratie in Shona-gebeed te stoppe. Zoe roond 1821 trok 'ne clan Zoeloes oonder leiing vaan generaol Mzilikazi oet 't toesland nao 't noorde. Zij kaome bekind te stoon es de Ndebele of Matabele, hun land es Matabeleland. 't Zuielek deil vaan dat gebeed verlore ze nao 1840 aon de Boere - dit woort e deil vaan de rippubliek Transvaal - 't noordelek deil bleef oonaofhenkelek.
Brite euverheersing
Pas vaanaof de jaore 1880 begóste de Europeaone, de Britte noe, ouch dit gebeed te kolonisere. Matabeleland en Mashonaland kaome oonder invlood vaan Cecil Rhodes zien British South African Company, dee mijnrechte in 't gebeed kraog. In 1890 stiechde de compagnie 't Fort Salisbury, wat noe Harare is. Rhodes neumde 't land nao häömzelf; wat noe Zimbabwe is, góng op d'n door Zuid-Rhodesië heite, en Zambia woort Noord-Rhodesië. Tege de Matabele woorte in de jaore 1890 nog twie oorloge gevochte. Pas in 1923 woort Zimbabwe 'n echte Britse kolonie (en gei commercieel bezit), mèt zelfbestuur (dat wèlt zègke veur de blaanke bevolking). Vaan 1953 tot 1963 waore Noord- en Zuid-Rhodesië en Nyasaland (Malawi) in ein kolonie, Rhodesië en Nyasaland, vereineg; de unie woort weer oontboonde vaanwege verzèt tege de Zuid-Rhodesische dominantie. Ouch oonder de Afrikaanse bevolking begós de wuns veur oonaofhenkelekheid op te speule.
Oonaofhenkelek Rhodesië
Toch waor 't de blaanke regering vaan Zuid-Rhodesië die 't land in 1965 einzijeg oonaofhenkelek verklaorde. 't Internationaol oonerkind land góng noe es sumpel-eweg Rhodesië wijer. De Britte zaoge de oonaofhenkelekehidsverklaoring es 'n actie vaan rebellie meh grepe neet militair in. Intern waor 't land evels instabiel. De regering waor op racistische groondsleeg gevesteg en weigerde um de inheimse zwarte bevolking bij 't bestuur te betrèkke. Dit leide tot touwnummende aofkeuring en isolatie, zeker naotot 't ein nao 't aander naoberland oonaofhenkelek woort (en daan wel oonder inheims bestuur). Op 't lèste had 't land allein Zuid-Afrika nog es boondgenoet. Ein en aander leide tot 'ne börgeroorlog, boebij Robert Mugabe zien Zimbabwe Afrikaanse Nationaol Unie (ZANU) 'n groete rol späölde. Oetindelek mós de regering vaan Rhodesië algemein verkezinge touwstoon. Die leide in 1979 tot 'n euverwinning vaan de gemaotegde UANC. 't Land woort noe herneump tot Zimbabwe-Rhodesië.
Erkind oonder 'ne nuie naom
In 1980, nao verkezinge gewonne door de radicalere Mugabe, woort 't land gans oonaofhenkelek en woort de naom sumpel-eweg Zimbabwe. In 't noe erkind oonaofhenkelek Zimbabwe kaom 't al gaw tot chaos. De Matabele-minderheid verzat ziech hel tege de Shona-dominantie, en Mugabe duide dit mèt geweld de kop in. Zoe'n 20.000 Matabele woorte vermaord en tiendoezende aandere woorte gemarteld. De gevechte indegde in 1988, wie de politieke leislui vaan de twie gróppe vrei mètein slote. Vaanaof de jaore 1990 raakde ouch de res vaan de bevolking touwnummend oontevreie euver de ummer otocratischer weurende regering, die häör probleme neet kós oplosse, en kaom 't tot straotproteste. Vaanaof 1999 leep 't allemaol nog wijer oet de hand. Mugabe begós de blaanke groetgroondbezitters noe te dwinge hun land aof te stoon aon zwarte boere. Dit leide tot 'nen enorme collaps in de productiviteit, wie ouch tot de werkeloesheid vaan doezende (zwarte) arbeiers op de landgeujer. De inflatie waor compleet oet de hand geloupe en de zwarte merrete bleujde. Poginge um die de kop in te duie leide tot nog mier sjaarsde en hoonger oonder de bevolking. Verkezinge in 2008, die oondaanks de terreur oppositieleier Morgan Tsvangirai de wins gaove, woorte achter geslote deure 'hertèld', boenao ze natuurlek Mugabe de mach gaove. Toch besloot de president um de mach te goon deile, mèt Tsvangirai es premier. De situatie verbeterde ziech daonao koelek; in 2010 stoont Zimbabwe mèt veursprunk oonderaon op de lies vaan len nao HDI.
In de jaore die volgde oontwikkelde ziech 'n machsstrijd. Allezeleve raakde d'n hoegbejaorde Mugabe de controle euver staotszakes ummer mie kwiet, dewijl zien vrouw Grace häör mach perbeerde te vergroete. Dat lèste waor neet nao de zin vaan de ajdgedeende oet de partij. Wie Mugabe de kant vaan zien vrouw koos en ziene vicepresident Emmerson Mnangagwa oontsloog, greep 't leger in. Nao 'ne staotsgreep en 'n week vaan zwoeren drök trejde Mugabe in november 2017 officieel aof. Mnangagwa woort es nuie president geïnstalleerd. De economische crisis góng evels neet euver; wie de proteste aonhele, reageerde de regering wie vaanajds mèt oonderdrökking.
Bronne
Veur dit artikel is veural gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Västernorrlands län
thumb|De ligking van Västernorrlands län in Zwede. Västernorrlands län is 'n provinsje inne Zweedse regio Norrland. Ze grèns ane provinsjes Gävleborgs län, Jämtlands län en Västerbottens län en ane Botnische Golf.
De houfstad is Härnösand. 't Oppervlak bedruueg 21.678 km²; 5,3% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Västernorrlands län volges de Statistiska Centralbyrån 243.736 inwoeaners.
Gemèndjes
In Västernorrlands län ligke de volgendje gemèndjes:
Hieëredeenste
thumb|250px|Hieëredeenste in Book of Hours Hieëredeenste zeunt deenste die 'ne bepaalde groep luuj an de hieëre, 'ne vorst of 'ne edele, mot lieëvere zoonder taegeprestatie.
Hieëredeenste in de aodheid
In d'r biebel wert regelmatig gewag gemakd va hieëredeenste die an overwonne vijande werre opgelag.
Hieëredienste in West-Europa
In de Middelieëwe waore de horige verplicht öm hieëredeenste an d'r adel te verlieëne. 't Lieënsjtelsel waor 'n feodaal organisatie van de samelaeving tössje hoeëger en lieëger hieëre, vorste of edele. De aafsjaffing van de hieëredeenste waor 'n belangrieke doelsjtelling van de Franse Revolutie.
Hieëredeenste in de koloniën
In de koloniën oeë gèng sjlavernij besjtong, zoewie Nederlands Indië, waoërt de bevolking dör d'r bezètter gedwonge töt hieëredeenste öm waeg te oonderhaowe en exportgewasse te verboewe. Dis hieëredeenste kaome dèk baove-n-op de hieëredeenste die de boere al väör de lokale uvverighèèd moesse verrichte. Met name tiedens 't cultuurstelsel leidde dit tot 'ne oonaanvaardbare druk op de bevolking, oeë väöral Multatuli, m.n. in d'r Max Havelaar, taege geprotesteerd haat.
Trevia
In 't heuvelland kaant me in de 60-er jaore nog 't versjiensel haand- en sjpandeenste dat gemèngdes 't rech goof öm bepaalde groepe luuj te vordere väör waerk an bv de waeg (dèk in d'r herfst en d'r weenter).
Wiljen akkelej
De wiljen akkelej (Aquilegia vulgaris) is 'n vaste plantj oete ranonkelfemielje (Ranunculaceae). De saort is hieël zeldjzaam in Zuud-Limbörg, meh kump waal op anger plaatse verwiljerdj get mieë veur.
De standjplaats vanne plantj is op vöchtige, besjieëmdje, grasige plaatsen en op leechte plaatsen in e loufbós. De plantj kump van netuur veur inne gemaesigdje zaons van Europa en Azië. Ieëre woort de plantj ouch väöl aangepaotj op begraafplaatse.
De wiljen akkelej is 'n kortlaevendje, mieëjäörige, kroedechtige plantj die greutj toet 'n huuegdje van 45 toet 60 cm. De plantj bleutj van mei toet julie met 3 toet 5 cm groeate blome, die vief opvallendje gepuntje paarsblaw, roeadpaarse, raos of witte kroeanblajer en taalrieke maeldräöj höbbe. De puntj wuuertj gevörmp door 'n honingkleer. De vröch is 'n kaokervröch.
De saort kump versprèdj veur in kroed- en graasrieke, meistes leechte eiken- en beukebus (gemingdje bus), wiejer inne randj rónjelóm hègken en op druueg of halfdruueg graaslenj. De wiljen akkelej haet 'ne veurkäör veur zomerwerme, maesig druuegen, aetesrieke, kalkhajendj, mildj-zoere, losse, steinige, zenjetigen of zuvere leimbaom. Wie zónniger de standjplaats is, wie baeter de plantj 't duit.
Vlorp-Stasie
Vlorp-Stasie dank ziene naam aan de veurmaolige sjtasie Vlorp aan de sjpaorlien Antjwerpe - Mönchengladbach. 't Tracé sjteit bekèndj ónger de naam "Iezere Rien"; 'verbónj vreuger Belsj mit 't Ruhrgebied. De sjtasie waerde geäöpend in 1879 en veur perseuneverkeer gesjlaote in 1944. 't Sjtasiegeboew waerd in 1879 geboewd, same mit 'n aantal anger geboewe. In 1885 waerd 'n locloods geboewd en in 1905 boewde Sjtaatssjpaorwaeg nag inkel weuninge. In 1939 waerd Vlorp-Stasie gebroek óm 't lichaam van 'ne veróngelökde Duutsje piloot nao Duutsjlandj trögk te bringe. Hievan is bildmatterjaal in 't Polygoon-journaalarchief. In 1944 raakde de sjtasie besjajig door aorlogshanjelinge. Dae waerd neet meer herstèld, mer in de loup van jaore sjtapsgewies aafgebraoke, 't litste deil in 1973.
In 1984 noom de Maharishi Mahesh Yogibewaeging d'n intrèk in 't kloosterkómpleks. De Sjtasieswaeg dae leid nao Vlorp-Stasie waerde begin jaore neugetig ómgeduip tót Bósjlaan, 't litste deil van deze waeg sjtit nag sjteeds bekèndj es Vlorp-Stasie.
Planeet
thumb|right|500px|De relatief gruutde vaan de planete [[Uranus (planeet)|Uranus (linksachter), Neptunus (rechtsachter), Eerd (linksveur) en Venus (rechtsveur) oet us zonnestèlsel en de staar Sirius B (midde).]]
'n Planeet is 'n hiemelliechaam wat volges de definitie voldeit aon drei veurwaarde. 'n Planeet:
Op de IAU-conferentie vaan augustus 2006 woort bovestaonde definitie aongenome um hiemelliechame binne us zonnestèlsel te classificere. Heidoor verloor Pluto de status vaan planeet. Es aon veurwaarde 1 en 2 weurt voldoon, mer neet aon veurwaarde 3, weurt 't betreffende objek 'n dwergplaneet geneump; veurbeelde zien Pluto, Ceres en Eris. Veur de classificatie vaan planete boete us zonnestèlsel (exoplanete) zien, oonder aandere door de meujleke woernumming, nog gein regels vasgestèld.
De wetenschap die ziech bezighèlt mèt 't bestudere vaan planete en aander hiemelliechame hèt planetologie.
San Luis Obispo County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan San Luis Obispo San Luis Obispo is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Graofsjap is verneump nao 't San Luis Obispo-tehoes, ein vaan de populairste weeshoezer vaan Californië. De hoofplaots is San Luis Obispo.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 9364 km² (3616 mijl²) boevaan 8558 km² (3304 mijl²) land is en 806 km² (311 mijl²) of 8.61% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 29/km² (75/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 246.681 dat bestoont oet:
't Gaof 92.739 gezinne en 58.611 femilies in San Luis Obispo County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog precies 2,49.
Plaotse
't Graofsjap heet 23 plaotse, boevaan 'rs zeve geregistreerd stoon es spookstad. De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Paul-Henri Spaak
Paul-Henri Charles Spaak (Sjaarbeek te Breusel, 25 jannewarie 1899 - Eigenbrakel te Waols-Braobant, 31 juli 1972) waor 'ne Belzje socialistische PS-polletikus en drei kier Premier vaan 't Belsj (1939-1939, 1946, 1947-1949). Heer steit bekènd es eine vaan de founding fathers vaan de Europese Unie.
Tijes d'n Twiede Wereldoorlog verbleef Spaak in ballingsjap te Londe, boe heer aon de groondslaag vaan de samewèrking tösse Belsj, Nederland en Luxembörg mètwèrkde: get wat later zou oetgreuie tot de Bènelux. In augustus 1949 woort heer veurzitter vaan de Raodgevende Vergaojering vaan de Raod vaan Europe, wat heer bleef bis 1951. Vaan 1952 bis 1953 waor heer veurzitter vaan de Gemeinsjappeleke Vergaojering vaan de Europees Gemeinsjap veur Kole en Staol. 't Spaak-rapport deej de aonbeveling tot opriechting vaan 'n Europese Ikkenomische Gemeinsjap (de EEG op 't Nederlands en Duits) en 'n Europese Gemeinsjap veur Atoomenergie (Euratom). De EEG en Euratom weure opgeriech door 't Verdraag vaan Roeme, wat oondertekeind woort op 25 miert 1957.
Vaan 1946 bis 1947 waor heer ouch veurzitter vaan de ierste Algemein Vergaojering vaan de Vereinegde Naties (VN). In 1957 woort heer sikkertaris-ginneraol vaan de NAVO es d'n opvolger vaan Lord Ismay en bleef in die positie bis 1961. Vaanaof 1966 woort heer veurzitter vaan 't Nationaol Centrum veur Oontwikkelingssamewèrking.
In 1966 stapde Spaak diffenetief oet de polletiek, boenao heer in 1969 zien memoires publiceerde. Ouch sprook heer ziech oet es 'ne veurstender vaan 't fidderalisme en steunde heer opelek de Waols-Francofone partij FDF. In juli 1972 woort heer tijes 'n verkantie aon de Azore kraank, boenao heer trök nao 't Belsj woort gerepatrieerd. Kort nao zien trökkoms op 't Belsj hiemelde heer in zien hoes in Eigenbrakel.
In de jaore 1990 woort 'n straot nao 'm verneump in de Mestreechse wiek Randwiek, es celebratie vaan 't Verdraag vaan Mestreech ('t in 1992 geteikende verdraag wat 't begin vaan de Europese Unie meinde): de Paul-Henri Spaaklaan.
Pierre Boulez
Pierre Boulez (Montbrison, Loiredepartemint, 26 miert 1925 - Baden-Baden, 5 jannewarie 2016) waor 'ne Franse componis, dirizjènt en essayis. Heert weurt gerekend tot de Sjaol vaan Darmstadt en waor same mèt Karlheinz Stockhausen en Luigi Nono eine vaan de belaankriekste vertrejjers vaan de nao-oorlogsen avant-garde. Heer trok in de jaore 1950 de aondach mèt extreem radicaol composities en sterk polemische gesjrifte, dewijl heer later mèt mèlder meh hoeg gewaardeerde leedzèttinge kaom. In de jaore 1960 stopde heer gooddeils mèt componere en naom heer 'n carrièr es dirizjènt op, vaan zoewel Nuie Meziek es werke oet 't klassiek en romantisch repertoire. Heer heet mèt allebei zien carrières diverse prieze gewonne.
Elekom
thumb|Dörpskerk vaan Elekom. Elekom (Nederlands Ellikom) is e dörp in Belsj Limbörg, in de Limbörgse Kempe, en 'n deilgemeinte vaan Audsberge. Tot 1971 waor Elekom 'n apaarte gemeinte. Elekom had in 2013 1.149 inwoeners.
Historie
Elekom weurt in 'n akte vaan 1314 veur 't iers geneump, es Elleken. De naom is op te vatte wie Ellik(s) heim, 'hoes vaan 't geslach vaan Alja''. Dat zouw beteikene tot 't pläötske door de Fraanke is gestiech. Me heet al-evel spore vaan väöl awwer bewoening gevoonde, tot in 't Paleolithicum aon touw.
In de middeliewe en laank daonao waor Elekom e gehuch aon d'n Aobeek, zoonder groete beteikenis. 't Waor bezit vaan de abdij vaan Aldeneik hei kortbij. Juridisch veel 't oonder de sjepebaank vaan Mieëve.
Elekom kaom pas oet zien isolatie wie de stoumtram vaan Leopolsbörch nao Bree veurbij Elekom kaom en 't dörp dao 'n statie aon kraog. Ouch de aonlag vaan nui weeg, die 't dörp verboonde mèt de straotweeg N73, haolden 't oet zien isolatie. Noe gónge ouch get mie forenze in 't dörp woene.
In 1971 woort de gemeinte Elekom opgeluf en bij Mieëve geveug. Dat góng in 1977 zelf weer op in Mieëve-Roj. Sinds 2019 vèlt Elekom oonder de fusiegemeinte Audsberge.
Mieëve (Belsj Limbörg)
thumb|De deils laat-gotische, deils neogotische Martinuskèrk in Mieëve. Mieëve (ouch Miëve gesjreve; Nederlands Meeuwen) is e dörp in Belsj Limbörg en 'n deilgemeinte vaan Audsberge. 't Dörp had in 2007 5.462 inwoeners. Mieëve ligk op 't Kempes Plateau, kortbij 't nationaol park de Hoeg Kempe.
Elekom
Aonzien
Elekom ligk op 69 meter huugde in de Kempe. In de umgeving is väöl natuur. 't Fietsroutenètwerk vaan Belsj Limbörg ('t ajdste op de wereld) heet in Elekom zie knouppunt nommer 1.
Mieëve (Belsj Limbörg)
Historie
Me heet in Mieëve al spoere gevoonde vaan bewoening door Neanderthalers in 't Paleolithicum. Permanente bewoening kaom in 't Neolithicum op. Oet de broonstied gief 't oonder mie reste vaan e graaf en 'ne rinkwal. Die reste vint me veural oostelek vaan d'n dörpskern, op de druger en hoeger gelege grun. 't Huieg dörp is joonger, en oontstande es bebouwing aon d'n Aobeek.
Elekom
Aonzien
Elekom had vreuger drei watermeules op d'n Aobeek. Daovaan is noe nog eine euver, d'n Hoeëgmele. 'nen Aandere meule, de Slaagmele, is in 1963 oontmanteld en noe in Bokriek te vinde.
Mieëve (Belsj Limbörg)
Historie
De ajdste vermelding vaan 't dörp dateert vaan 1146, in de vörm Meva. Me heet dat in verband wèlle bringe mèt made, in de zin vaan 'veld' (dink ouch aon Made in Noord-Braobant en 't Ingels meadow). Mieëve waor in deen tied bezit vaan de graove vaan Loeën. Iewelaank oontwikkelde ziech 't dörp koelek, umtot me beperk waor tot 't smaal stök bouwland aon de beek en de oonvröchbaar hei economisch neet väöl te beje had. Op 6 december 1648, kort nao de Vrei vaan Munster, leverde de boerebevolking slaag mèt plunderende huurlinge die noe wèrkeloes waore gewore. Deze Sinterklaosslaag leep oet op 'n zwoer slachting. Ouch in d'n Oosteriekse Successieoorlog (1740-48) misdroge soldaote ziech hei zoe tot de boere vlöchde nao Bree of nao de Bernheidesjans.
Elekom
Aonzien
Bij d'n dreisprunk vaan de Weeg nao Elekom, de Betonweeg en de Brieëgelseweeg vint me de modern Harlindis-en-Relindiskèrk, geneump nao de ierste abdisse vaan de Aldeneikse Abdij.
Mieëve (Belsj Limbörg)
Historie
Tot in d'n twintegsten iew had Mieëve neet al te väöl te beteikene. Door de versteideleking vaan Gènk begós Mieëve ouch e bitteke veurstad te weure, al verloor 't noets ech zie lendelek karakter. In 1971 woort Elekom en Wiesjage bij Mieëve geveug. In 1977 fuseerde Mieëve mèt Roj tot de nui gemeinte Mieëve-Roj, die in 2019 (nao 'n fusie mèt Glabbek) weer opgóng in Audsberge. Mieëve beheel, neve Glabbek, de status vaan hoofplaots.
Aonzien
Mieëve ligk in e sjiek, toeristisch heilandsjap. Zeker de Donderslaagse Hei weurt door väöl toeriste aongedoon, al gief 't dao ouch e militair oefenterrein. In 't dörp vint me oonder mie de Martinuskèrk (ind vieftienden iew; oetgebouwd in de negentienden iew en in 1910 vaan nui toriedeile veurzeen). Ouch gief 't hei twie kepelkes. Op d'n Aobeek zitte nog twie wèrkende watermeules.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.