cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lin (Nederlandj)
Historische inwoenertalle
Greun: Gemeinte Lin Blauw: Provincie Limbörg
Waope
Sint-Maarten, 'ne populairen heilege, is de parochieheilege. 't Oonderste, gedeilde waope mèt de twiede liewe is vaan Gelder(land), 't gewes boe Lin oonder 't ancien régime touw huurde. Op aw zegele vaan de sjepebaank is dezelfde veurstèlling te zien; 't waope vaan Gelder steit daan evels op e klei sjèldsje veur de parochieheilege.
Bronne
Dit artikel baseert ziech deils op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Launois-sur-Vence
Launois-sur-Vence ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 686 luuj op 'n oppervlaak van 13,37 veerkante kilometer en daomèt goof 51,31 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,18% de jaor.
Recklinghausen
Recklinghausen (lokaal: Riäkelhusen) is 'n Wesfaalse stad en hoofstad vaan de krink (Kreis) Kreis Recklinghausen, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 66,43 km² en 115.320 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1.736 de veerkante kilometer.
Musidora
thumb|Portrèt vaan Musidora, gemaak tösse 1914 en 1926 Musidora, officieel Jeanne Roques, (23 fibberwarie 1889, Paries - 7 december 1957, ouch dao) waor 'n Frans actrice. Zie is bekind vaan versjèllende geluidloeze films mer häör rol in de film Les Vampires oet 1915 weurt gezeen es häör hoegtepunt. Veur ein generatie in de Europese cinema waor zie de bonze veur de femme fatale. Aon 't begin vaan de tiener jaor vaan de 20e iew begós de cinema op te komme en woort zie ouch ummertouw mie en mie es 'n kuns opziech gezeen. Nao väöl te höbbe opgetrooje in 't theater, naom Musidora häöre kans. In 1914 begós zie in häör ierste films te speule, dèks waore dat klein rölkes. In 1915 braok zie door mèt Les Vampires vaan Louis Feuillade. Dee film woort, boete zien naodrökkeleke stempel op de touwkomstege cinema-thriller, al väöl geassosicieerd mèt surrealisme. Dat gold allein meh mie veur de film dee dao op volgde, Judex (1916). Musidora woort neet veur niks 'n muse veur versjèllende latere surrealistische kunsteneers. André Breton, opriechter vaan 't polletiek surrealisme, nudegde Musidora mie es eine kier oet veur belaangriek evenemènte. Later oontving ze ouch roeze vaan häöm. In de twinteger jaore verleet ze Paries veur de leefde, en vertrok nao Spanje. Dao regisseerde ze zoonder väöl succes e paar Spaonse films. Wie ze trök kaom in Paries in 1926 speulde ze nog in e paar bekindere films mer häöre status begós al aof te numme. In 1927 trouwde ze mèt 'ne jäögvrund dee arts waor op 't platteland. Ze góng ziech weer mie weije aon 't toneel en sjreef zelfs e paar beuk. In 1950 versjeen ze veur de lèste kier op 't wit dook veurtot ze veur altied aofsjeid naom vaan de cinema. Later wèrkde ze nog aof en touw in 't lokèt vaan 'n bekènde cinema in Paries. Vrun vaan häör lete later weite tot zie bekans noets woort herkind. Zie hiemelde in 1957 in e Paries hospitaol.
Recklinghausen
't Op 85 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 18 stadsdeile.
3 september
Nationale fièsdaag in San Marino en Katar
Heiligedaag van Gregorius de Groate
Woiwodsjap Lubusz
Geografie
't Lanksjap va Lubusz is semlig plat. Vruier besjtong zie oet zump en lieëg bussje, durchsjneie durch de reviere de Oder en de Warthe. De Lausitzer Neiße is vuur e deel de wesgrens en geliek óch de grens mit Dütsjland. Deler va g'n woiwodsjap zint hoeëgvlakdes, die döks neet mieë es e paar tieëntalle metere hoeëger zint es de oersjtruimdaler (va bevuurbild de Oder) oet 't Pleistoceen. Dit lanksjap vink me óch vöal i g'ne noabersjtaat Brandeburg. 't Hoeëgste punt is hei 227 meter boave zieëniveau.
Sjteë
Sjteë mit mieë es 10.000 iwuënesj zint (sjtank: 30-06-2015):
Gesjichde
Kling sjtökker va g'n woiwodsjap behure tot de ouw historische sjtreke Silezië en de Lausitz.
De Vostert
thumb|Kèrk op De Vostert De Vostert is e klein gehucht tèsse Bree-centrum en Roj. D'r steit 'n klein modern kèrk; de wiejkschaol ligt doa zjust langs. Oppe wi-jk wuune vèèl gepensionèèrde, mer de leste jaore zéén er vèèl huize biejgebuiwd vier jóng families.
Ten weste van de Vostert ligt ein industrieterrein, en de Hieërebosse, e klein bosgebeed.
Röntgenstraoling
thumb|Ein vanne aadste röntgenfoto's. Röntgenstraoling is lektromagnetische straoling mit 'n hoger innerzjie es zichbaar leech. Die is verneump nao d'n óntdèkker daovan, Wilhelm Konrad Röntgen. De golflingdje van röntgenstraoling wuuert arbitrair bepaoldj tösse die van ultraviolet leech en gammastraoling, van zón 4,5 nm toet 0,1 nm, of zón 1 toet 100 keV.
Röntgenstraoling wuuert juus wie ultraviolette straoling taengegehaje doren dampkrink vanne aerd; de röntgenstraoling vanne zón bereik de gróndj dus neet. Röntgenstraoling behuuert toette ioniserendje straolingssaorten en kan dus sjemische reacties opbringen in stóffe wo 't op vèltj. Es de besträöldje stóf e laevendj waefsel is kan det leie toet straolingssjaaj innen DNA.
Röntgenstraoling haet wichtige toepassingen inne genaeskónde. Me broek 't diagnosticerendj es beeldjvormendje techniek (wie veur röntgenfoto's enne CT-scan) en therapeutisch bieje bestraoling van kwaodaardige tumore.
Venlo
miniatuur|Kaart mit Venlo en de umliggende dörpe oet 1843 Venlo (in andere dialekte ouk Vindele, Vennel of Vinlo) is 'n stad en gemeinte in Noord-Limburg en is kièkend nao 't aantal inwoeëners de twieëde gemeinte van Nederlands Limburg. Op 1 januari 2004 had ze 92.094 inwoeëners; in 2010 loog det aantal, nao de toeveuging van de gemeinte Árse en Velde, rónd de 100.000.
Skinke
De skinke (Letien: Scincidae) vörme 'n femielje van aektese. 't Guèf zoaget fieftig geslechte mit gans biejein zoa 750 saorte.
Venlo
't Venloos dialek huurt aafhankel van ein van de dominante linguïstische theorieë nog net tot 't Limburgs (vanwaege de sleiptoeën) en volges 'n andere theorie net neet mie tot 't Limburg mer 't Kleverlands (vanwaege de ik-ich linie); 't dialek van Tegele is vuul zujeliker van aard.
Skinke
Aangezeen skinke wurmdjeminnendj zeen kómme ze allein veur in get wermer gebejer. Ze kómme dus neet veur in gemaotigdje streke wie Limbörg.
Venlo
Dörper en gehuchte
De gemeinte Venlo besteit sinds 2010 oet de kèrne (dörper en gehuchte):
Rennebu
thumb|De ligking van Rennebu in de pervincie Sør-Trøndelag. Rennebu is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 2.653 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 936,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 2,8. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1635.
Venlo
Dörper en gehuchte
Wièke:
Rennebu
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Sør-Trøndelag.
Venlo
Stadsgezich
De stad leet aan de Maas, die de grens vörmp tösse Venlo en Bliërick. Allebei de plaatse hebbe vuul historische gebouwe, waovan aevels door gevechte in de Twieëde Waereldoorlog vuul verlaore is gegaon. Toch is d'r nog vuul euver. Venlo haet nog 't bekinde stadhoés oét 1597 nao d'n oorlog gerestaureerd.
Meiboum
'ne Meiboum is 'nen ómgezaegdje boum dae me herpaotj (of duit oprichte) es 'n vorm van traditie. Dit kump veur in groeate deiler van Europa, worónger in Limbörg. 't Guldj van aadshaer oet es 'n traditie veur vröchbaarheid veur ane begin vanne zomer de netuur te höljige. Me geluifdje det 't paote vanne boum lèdj toet vröchbaarheid veur 't vieë, de akkeren enne luuj. 't Paote vanne meiboum is in sómmige plaats nag ummer 'n hieël laevendj ritueel det gepaardj geit mit fieëstelikheje.
Venlo
Stadsgezich
Venlo haet ouk 't moeije Romerhoés det nao d'n oorlog volledig is gerestaureerd in d'n alde stiél.
De belangriëkste kerk is de Sint-Martinuskerk, ein hallekerk in gotische stiél. In d'n oorlog is ze groëtendeils verwoes, maar toch weer hersteld. De Sint-Joriskerk oët 1718 is allewiels hervormp.
In de umgaeving ligge nog inkele netuurgebiede, wie de Groeëte Heide, "'t Zwarte Water" (De Venkoele), 't Bookenderbós en de Bäöveste Meule. Venlo is in 2002 tot "greunste stad van Nederland" en in 2003 tot "greunste stad van Europa" oétgerope.
Historie
Venlo môt al veur de Romeinsen tiëd ontstaon zien as "Venloë", taegeneuver 't al aldere Blierick (Blariacum) aan de Maas. De stad loog achter 'n eiland (de Wierd) aan d'n oëskant van de Maas en haw daodoor 'n netuurlike have. Nao zoën 600 jaore, tösse 300 en 900 nao Christus, woort Venlo veur 't iers geneump. De stad bleujde aan 't ind van de Middeliëwe op as handelsstad; veur d'n handel woorte de Maas en d'n heerwaeg gebroek. Stadsrechte kraog de plaats in 1343 van Hertog Reinoud van Gelder d'n twiëde. In 1481 trooj Venlo toe tót de Hanze. In de Spaansen tiëd kwaam Venlo tot verval. Nao de Tachtigjäörigen Oorlog kwaam 't neet onder Hollands gezag, tót 1715, wie ze door de Utrechse Vrede twieë jaor iërder aan de Nederlande woort toegeweze. Tösse 1830 en 1839, in de jaore van d'n Belgischen opstand, loog de stad op Bèls gróndgebied. In 1940, kort nao d'n Duutsen inval, woort Blierick geannexeerd. In 1944 woort ze veur ein paor maond beej Pruses gevoog. Door 'n verschrikkelik bombardement door de geallieerde, woort de halve binnestad verwoes en vele zikker 300 doëje. Vuuel minse kwaame daobeej um. In 2001 woorte de gemeinte Belvend en Tegele beej Venlo geveug en in 2010 volgde Árse en Velde.
Mora
Mora is 'n gemèndje in Dalarnas län, Zwede. De gemèndje tèltj 20.140 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 2.828,12 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 7,1 luuj de km².
Mora ligk aan 't Siljanmaer.
Meiboum
'ne Meiboum hoof neet extra 'ne boum te zeen, mer hae kan ouch 'ne versierdje paol zeen. Bie 't oprichte vanne boum guuef 't versjillige rituele, die versjille de gebied. De boum wuuertj döks gepaotj op 1 mei; in Mofert waere de meibuim meistes de litste zóndig van april opgezatj.
Mora
Demografische óntwikkeling
4,55% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Meiboum
In sómmige plaatse, wie Mofert, waere mieëder meibuim opgezatj op versjillige plaatsen in 't dörp en neet slechs eine. De meibuim in Mofert zeen ummer dennebuim. Wen 't aafhaole vanne boum in begin junie beurtj, den vindj 't meiboumzaege plaats. Dit hèltj in det versjillige gruup taengenein strieje veur mit 'ne gemiddeldjen tied 't flotste de stökker vanne meiboum aaf te höbbe gezaeg.
In Zuud-Limbörg wuuertj in väöl dörper nag eder jaor 'nen den gepaotj (juus wie innen Eifel). Dit beurtj döks dore plaatselike sjötterie, dae meistes paotj bie wo de sjöttekeuning wóntj. In Valkeberg wuuertj d'n den daobie gestaole ofwaal geklawdj oete bós dore jónkheid ('n verein van óngetroedje manskaerele) "Boete de Paort". Hae wuuertj good bewaak zoeadet anger jónkheje dem neet staelen en op 30 april wuuertj de meiboum rechgezatj op 't Grendelplein, óngerane Cauberg. Op daen daag waeren ouch de "meikeuningin" en 't "meipaar" oetgerope. Ouch in anger plaatse wuuertj 'ne meiboum gepaotj, wie in Sjilvend, wo gedoerendje twieë waeke 'ne stried plaatsvindj tösse de meivereine "De Jonkheid"en "De Getrouwden" veur 't bezit vanne dennestaak.
Ouw Hei
Ouw Hei (Nederlandjs: Oude Heide) is 'n klein buurt en 'n straot van Nuienhage. 't Is 'n óngerdeil van G'n Hei.
Knock-outsysteem
E knock-outsysteem is 'n meneer um groete toernoje te beslisse in sporte boe-in mer twie opponente (individu's of teams) direk tegenein kinne speule. In e knock-outtoernooj speule de tegenstanders ein of mie matche tegenein; wee de confrontatie wint, geit door nao de volgende runde, wee verluis, weurt oet 't toernooj gegoejd (vaandao de naom). Hei-in versjèlt 't knockpoutsysteem vaan de competitie en de round-robin, boe-in alle teams eveväöl matche speule.
Op toernoje vaan beperkde door speule de tegenstanders dèks mer eine match tegenein. Bij groete teamcups, die e gans jaor dore, geit soms 't euver twie wèdstrije - eine kier oet en eine kier toes, umtot me toes beter späölt - of weurt geloot welke club toes maag speule. Es me good d'n tied heet, kin volges e best of three-systeem weure gespäöld, mèt twie of drei matches. E vereisde aon knock-outsysteems is tot e geliekspeul neet meugelek is - eine moot es winner weure aongeweze en doorgoon nao de volgende runde (of 't toernooj in de finale winne). Dat vereis bij sporte die de meugelekheid tot geliekspeul kinne, wie voetbal, 'n aonvölling op de regele. Um zoe'n wèdstrijd te beslisse späölt me gemeinelek verlenging en/of penanties; soms weurt de verlenging gewoen mer euvergeslage.
Op toernoje die gans mèt e knock-outsysteem wèrke, hoof neet edere deilnummer vaanaof 't begin mèt te doen. Dèks speule iers allein de liegs geklasseerde deilnummers tegenein; de op pepier beter deilnummers struime daan later in. Dit heet ouch es veurdeil tot de toernoojbezètting neet gefixeerd is op 'n mach vaan 2.
Ardooie
Ardooie is 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Tielt, mèt 'n oppervlak vaan 34,58 km² en per 1 januari 2008 9.086 inwoeners. Sjötspetroen is Sint-Maarte.
Deilgemeintes
Ardooie besteit oet twie deilgemeintes. Ardooie zelf is 24,14 km² groet en had in 2005 6.882 inwoeners. Binne de deilgemeinte Ardooie ligke ouch nog twie aander kerne.
Natuur
In Ardooie ligk de bos  't Veld en löp de Roobeek, die oetmund in de reveer de Mandel.
Economie
Ardooie heet 'nen oetgebreiden industriële sector, mèt veural väöl bedrieve in de (deepvreer)voedselindustrie. De gemeinte wón twie kier de pries veur "bèste zakegemeinte" vaan 't Vlaams zakeblaad Trends.
Kristiansand
thumb|De ligking van Kristiansand in de pervincie Vest-Agder. Kristiansand is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Vest-Agder in Nórwaeg; 't is ouch de houfsjtad van die pervincie. De gemeinte had 88.447 inweuners in 2016 en 'n oppervlakde van 276,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 311. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 9,7% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Asterix
thumb|Asterix-logo in 't oersprunkelek Frans. Asterix (Frans: Astérix) is 'n stripserie roontelum de gelieknaomege stripfiguur. Oersprunkelek woorte die vaan 1959 aof geteikend door Albert Uderzo en gesjreve door René Goscinny; de verhaole versjene in 't stripblaad Pilote. Nao Goscinny zienen doed in 1977 heet Uderzo de serie allein voortgezat. Sinds 2013 zien Jean-Yves Ferri (scenario) en Didier Conrad (teikeninge) verantwäördelek veur de strip.
Asterix drejt um de avonture vaan d'n titelheld en zien dörpsgenoete, die leve in Gallië, miebepaold Armorica (Bretagne), kort naotot dat door de Romeine oonder Julius Caesar bezat is. 't Dörpke zelf evels is neet vereuverd, umtot de bewoeners mèt behölp vaan 'nen touverdraank de Romeinse armee kier op kier weite te versloon.
De strips zien veural populair en bekind gewore um de drin verwèrkde humor: väöl woordgrappe, väöl knipouge nao de modernen tied en e groet aontal running gags.
Veurnaomste personages
thumb|400px|Diverse bewoeners vaan 't Gallisch dörp, boe-oonder Asterix zelf, op 'n Brusselse moersjèldering. Neve Asterix en ziene bèste vrund Obelix trejje nog diverse figure, gemeinelek dörpsgenoete, geregeld op. De ierste vijf weure aon 't begin vaan eder verhaol aon de lezer veurgestèld, meh door de verhaole heer liert me ouch aandere kinne.
Humor
Asterix drejt, in vergelieking mèt aander albumstrips (d.w.z. stripverhaole die e gans album kinne völle en dus gein gagstrips zien), veur e groet deil um zienen humor. D'n opvallendste en mies typische vörm vaan humor zien knipouge nao de modernen tied. Me zuut dèks karikature vaan de cultuur vaan aander len (nommers 8, 14, 16, 24) of stei/regio's vaan Fraankriek (nommers 2, 5, 9, 11, 20). In de Roemeinse sameleving kin me dèks aspekte vaan de moderne steieleke wereld herkinne, die de plattelandscultuur inkapselt (nommers 4, 17, 20, 23). Diverse bekinde persoene oet d'n twintegsten iew duke in de verhaole op (beveurbeeld de Beatles in deil 8 en Eddy Merckx in deil 24).
De serie kint diverse trökkierende grepkes. In bekaans alle albums weurt Assurancetourix/Kakofonix bij 't aofsletend fies-ete vasgeboonde en krijg 'r 'nen dook veur ziene moond, zoetot heer neet kint zinge en speule. Ouch Obelix dee 'n deur insleit es 'r drop geklop heet kump dèkser veur. Zie hunneke Idefix geit dèks jenke es Obelix 'ne boum oet de groond trèk. Minder opvallend meh zoeget constant in beeld zien de vleugele vaan Asterix zienen helm, die mèt zien stumming mètdrejje: es 'r gooj zin heet, stoon ze euverind; heet 'r de mismood in, daan haange ze.
Historische verwiezinge
'n Inspiratiebron veur de serie kin Alix (Alexis) zien gewees, 'n stripserie vaan Jacques Martin die ziech in de Romeinsen Tied aofspäölt. Dees serie is dèks gepreze um häör boetegewoen betrouwbaar scenario's en weergave. Ouch de wereld vaan Asterix klop euver 't algemein mèt wat me devaan wèt. Veural 't werk vaan Strabo is good in de verhaole te herkinne; me moot daan dinke aon de huiskes of 't fies-ete aon 't ind. Bekind zien ouch de diverse Latiense citaote die de Roemeine en d'n awwe zieruiver mèt 't houte bein in de moond weure gelag.
Albums
De Asterix-albums zien in tientalle taole vertaold, woe-oonder ouch al väöl streektaole. Tot noe touw gief 't twie albums in 't Limburgs. Die stoon hei-oonder mèt hunne Limbörgse naom aongegeve. Vaan de aandere zien d'n orzjinele Franse naom en de Nederlandse naom aongegeve; es in de nui vertaoling vaan 2002 'n album 'nen aandere naom gekrege heet stoon alletwie de naome in principe debij.
Goscinny en Uderzo
De oersprunkeleke twie oteurs höbbe same 24 albums gemaak. Die woorte oersprunkelek bij Pilote (allein de ierste paar) en Daugard oetgegeve, meh versjijne allewijl bij oetgeverij Hachette. Hachette heet ouch de rechte veur 't Nederlands taolgebeed, wie daoveur Daugard al. Ouch de Limbörgse versies zien bij Daugard versjene.
Uderzo allein
Heinao zien nog 'n aontal albums door Uderzo allein gemaak. Ze weure euver 't algemein es minder beoordeild; in 't bezunder de lèste. Daobij zuut me ouch tot Uderzo, wie heer awwer woort, naovenant mie tied nudeg had um de albums aof te make. D'n doed vaan Goscinny veel same mèt de opriechting vaan de twie oteurs hun eige oetgeverij: Les Éditions Albert-René. Um die rei zien de albums vaan Uderzo allein neet mie bij dezelfden oetgever versjene wie de 24 canonieke.
<li> 1980: Le grand fossé/De broedertwist <li> 1981: L'Odyssée d'Astérix/De odyssee van Asterix <li> 1983: Le fils d'Astérix/De zoon van Asterix <li> 1987: Astérix chez Rahazade/Asterix in Indus-land <li> 1991: De roes en 't zjwaert (La rose et la glaive/De roos en het zwaard) <li> 1996: La galère d'Obélix/De beproeving van Obelix <li> 2001: Astérix et Latraviata/Asterix en Latraviata <li> 2003: La rentrée gauloise/Het pretpakket (verzaomeleer korte verhaole en cartoons) <li> 2005: Le ciel lui tombe sur la tête/Het geheime wapen <li> 2009: L'anniversaire d'Astérix et Obélix/De verjaardag van Asterix en Obelix (gedinkbook bij 't vieftegjaoreg jubileum) </ol>
Ferri en Conrad
Heinao gaof Uderzo de serie oet han aon Jean-Yves Ferri (scenario) en Didier Conrad (teikeninge). Ouch dees beuk versjijne bij Les Éditions.
<li> 2013: Astérix chez les Pictes/Asterix bij de Picten <li> 2015: Le papyrus de César/De papyrus van Caesar <li> 2017: Astérix et la Transitalique/Asterix en de race door de Laars <li> 2019: La fille de Vercingétorix/De dochter van de veldheer <li> 2021: Astérix et le griffon/Asterix en de griffioen </ol>
Taolversies
De Asterix-albums zien al in mie es hoonderd taole en dialekte vertaold. In vergelieking mèt Kuifje vèlt evels op tot de belaankstèlling boete Wes-Europa beperk is. Hei en dao zien ambitieus projekte aofgebroke en väöl versies zien neet mie verkriegbaar. Opvallend is wijer 't groet aontal Duitse dialekte. De Mundart-serie vaan d'n Duitsen oetgever Ehapa löp sinds 1995 en heet anno 2017 al veur 74 titels in 29 (deils euverlappende) dialekte gezörg.
De Greunlandse vertaoling is noets in albumvörm versjene, meh allein in de gezèt gepubliceerd.
Ouch in 't Viëtnamees versjene diverse 'geisteredities' ietot dao de ierste officieel vertaoling oetkaom.
Missouri
thumb|right|125px|Veendel vaan Missouri thumb|right|500px|Missouri en de res vaan Amerika Missouri is 'ne staot in de VS. De aofkorting is MO. De hoofstad is Jefferson City.
Geografie
Missouri heet 'n oppervlak vaan 180.693 km² (1,2% water), en heet 5.754.618 inwoeners (31,36/km²).
Cornay
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Mora (merk)
Mora is e bedrief wat diepvriessnacks produceert. 't Woort in 1960 opgeriech door Marcel Mourmans oet Mestreech. Mora heet twie produktiefaciliteite: ein in de Beatrixhave en ein in 't Belsje Mol. Sinds de jaore '90 maak 't bedrief deil oet vaan de multinational Unilever. In 2004 woorte de deigprodukte verkoch aon Dr. Oetker. Sinds deen tied riech Mora zich allein nog op snacks en saté.
Merk
De merknaom is 'n aofkorting vaan de ierste twie lètters vaan d'n achternaom Mourmans, gecombineerd mèt de ierste twie lètters vaan d'n achternaom vaan zien vrouw: Ramaekers. De merk is veural bekind gewore um de reclames boe-in de fictieve arbeidster Cora van Mora späölt, die vertèlt euver de nuiste produkte en innovaties. De drei m's in de slogan "Mmm...van Mora", weure allewijl geassocieerd mèt 't wäördsje "lekker", meh waore oersprunkelek de aofkorting vaan "Marcel Mourmans Maastricht".
Produkte
't Assortiment vaan Mora besteit oet diepvriessnacks (kip, vleis, vegetarisch):
Waltrop
Waltrop is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Recklinghausen, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 47 km² en 28.885 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 615 de veerkante kilometer.
't Op 67 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 'n aontal stadsdeile.
Voort (Lankgraaf)
Voort is 'n klein buurt en 'n straot van Nuienhage. 't Is 'n óngerdeil van G'n Hei en deils ouch van Exdel.
Toeareg
thumb|Gebeed boe de Toeareg inheims zien. De Toeareg (otoniem Imuhagh) zien Berbers sprekende nomade in de Sahara en de Sahel, in hun eige spraokgebruuk Tinariwen geneump. De naom Toeareg kump oet 't Arabisch en is 't miervoud vaan targī, wat eigelek iemes oet Targa (in Libië) beteikent. Volgens hun eige euverlievering zien ze in de veerden en viefden iew, oonder hun legendarische keuningin Tin Hinan, vaanoet de umgeving vaan de Marokkaanse oaas Tafilalt. Traditioneel hele ze dromedarisse en geite. Allewel tot de Toeareg ziech nao d'n inval vaan de Arabere (zevenden iew) gaw tot d'n islam bekierde, höbbe ze dao ummer 'ne gans eige drej aon gegeve en hiel väöl vaan hun traditioneel cultuur behawwe. Vrouwlui genete, zeker veur d'n islamitische wereld, oetgebreide rechte; daobij is 't femiliesysteem matrilineair. Hun zöch nao vrijheid heet ze dèks in opstand gebrach tege oosterse machhöbbers, westerse kolonisatore en de diverse len boe ze allewijl touw hure. In versjèllende vaan die len bestoon separatistische beweginge.
Marathon
't Begrip marathon haet twie huidbeteikenisse:
Henri Dunant
thumb|right|200px| Henri Dunant, róndj 1860 thumb|right|200px| Jean Henri Dunant in zien later laevesjaore Jean Henri Dunant (Genève, 8 mei 1828 - Heiden, 30 oktober 1910), in zien later laeve in ‘t Éngelsj Henry Dunant geneump, waas eine Zjwitserse bankeer, oprichter van ‘’t Roaj Kruus en mede-auteur van ‘t YMCA-handjves. In 1901 óntving hae de Nobelpries veur de Vreje.
Biografie
Jean Henri Dunant woort gebaore op 8 mei 1828 in Genève, later zouw hae ziene naam verangere van Henri nao Henry, ómdat dit in ‘t Éngelsj mekkelikker waas óm oet te sjpraeke. Hae waas ‘ne Zjwitserse zakeman en eine sociale activis. Biej ein zakereis in 1859 waas hae getuige van eine veldjsjlaag tösje de Oasteriekersj en de Franse. De Sjlag óm Solferino besjreef hae later in ein book wo-in hae pleide veur ein gezóndjheidsinsjtituut dat gein grenze kènde. Later is häöm hiejveur de Nobelpries veur de Vreje toegekènd. Dunant waas de oprichter van ‘t Roaj Kruus.
Jeug
Dunant waas de eësjte zoon van eine Geneefse zakeman. Zien heel femielie waas sjtreng calvinistisch en hej eine sjterke invloed in Genève. Zien awwesj sjtreje veur ‘t behawt van sociale wirkersj en ware d’r fel op taenge wiej de gemeinte perbeerde dees luuj minder te betale. Zien vader heelp de weze en de kranke terwiel zien moder de gewónje en de erm luuj verzörgde. Dit verklaort waarsjienlik woróm Dunant later in zien laeve eine weldoener is gewore. Hae is d’r namelik al mèt opgegreujd. Henri greujde op in ein periood wo-in ‘t geluif ein ummer minder belangrieke rol sjpeelde. Hae richde wiej hae neugetieën jaor waas, de zoagenaamde Dónderdig Vereiniging op. Dit waas ein gezellige club die väöl sociaal werk deeg, de Biebel besjtudeerde, en daoróm verbleef Dunant väöl biej luuj die häöm neuëdig hejje en die ‘t neet zoa good hejje es hae.
Wiej good ‘t werk waas dat hae deeg veur de erm luuj, zoa sjlech waas ‘t werk dat hae op sjoal aafleverde. Wiej hae veerentwintig waas, moosj hae ‘t Collège Calvin verlaote ómdat hae sjlechte punte hej. Hiejnao begoosj hae te wirke veur de wisselbank Lullin und Sautter. Naodat hae ein aantal gooj zake veur de bank hej gedaon, woort hae aangenómme en bleef hae d’r wirke.
Algerije
In 1853 besjloot Dunant óm noordelik Afrika te bezeuke óm te kieke of hae hiej zake koosj doon. Nao dees reis besjloot hae zien eësjte book te sjrieve Notice sur la Régence de Tunis euver zien ervaringe es accountant biej ‘t besjtuur van Tunis.
Nao aanleijing van dees reis richde hae ein bedrief op dat zake deeg mèt kolonies, en naodat hae ein sjtök landj kreeg aangeweze in Algerije, richde hae dao ein graanhanjelbedrief op genaamp Société financière et industrielle des Moulins des Mons-Djémila wat in ‘t Limburgs ‘t bèste vertaald kènt waere es Financiële en industriële vereiniging van Mons-Djémila meules. De landj- en waterrechte ware neet good op papier vasgelag en de lokale autoriteite ware ouch neet zoa behulpzaam. Daoróm verleet hae Algerije en besjloot hae óm de Franse keizer Napoleon III te helpe, dae in dae tied mèt zien leger in Lombardije verbleef. Frankriek voch aan de kantj van de Italiane taenge de Oasteriekersj, die doe väöl van ‘t hedendaagse Italië in henj hejje. Napoleon zien hoofketeer waas gevestigd in ‘t Italiaanse plaetske genaamp Solferino. Dunant sjreef eësj ein louvend book euver Napoleon III, mèt de intentie óm ‘t perseuënlikke aan häöm te gaeve. Naodat hae dit book aaf hej, besjlaot hae óm zelf nao Solferino te gaon en de keizer perseunlik te óntmoete.
‘t Roaj Kruus
Naodat hae wegging oet Solferino, en truk ging nao Genève, besjloot hae ein book te sjrieve euver zien ervaringe in Solferino. Dit book, genaamp Un Souvenir de Solferino, woort gepubliceerd in 1862 op Dunant’s zien eige koste. In ‘t book besjreef hae zien ervaringe van de veldjsjlaag en de ómsjtandigheje daonao. Hae besjreef ouch ‘t idee óm in de toekoms ein neutraal organisatie op te richte, die de gewónje verzörgde es d’r aorlog plaatsj vónj. Hae versjpreijde ‘t book veural ónger leijing gaevende politieke en militaire luuj in Europa. In de hoop dat zie ‘t mèt häöm eins zouwe zeen.
Vanaaf ‘t begin hejje Moynier en Dunant conflicte euver versjillende zake. Dunant wouw biejveurbeeld dat hulpverleëners altied neutraal ware en ‘t leefs neet aafkómstig oet ein van de lenj kaome die mètdege aan de aorlog. Moynier waas hiejop taenge, ómdat hae dach dat d’r angesj noats genóg luuj besjikbaar ware. Dunant aevel loesterde neet nao dees argumente en zètte zien ideeje door. Moynier begoosj hiejnao eine directe aanval op Dunant door d’r veur te zörge dat hae ‘t leijersjap van ‘t comité kroog. Dunant gaof hiejop ein deil van zien mach op en sjtóng noe op gelieke voot mèt de anger leje van ‘t comité, womit de ruzie waas opgelos.
In octwoaber 1863 naome veërtieën lenj deil aan ein biejeinkóms in Genève, die georganiseerd waas door t comité. Hiej praode ziej euver de verzörging van gewónje soldaote en wiej die verbaeterd koosj waere. Ein jaor later, op ein diplomatieke conferentie die georganiseerd waas door ‘t Zjwitserse parlemènt, woort de eësjte zoagenaamde Conventie van Genève geteikend door twelf sjtaote.
Vergaete periood
Ómdat hae zoaväöl aandach besjteejde aan zien ideeje, lèdde Dunant zoa wènnig op zien bedrieve dat dees d’r danig ónger leje. In april 1867 leijde ‘t bankroet van ‘t financiële bedrief Crédit Genevois tot ein sjandaal dat gevolge hej veur Dunant. Hae woort gedwónge zien eige bedrief failliet te verklaore en woort verbanne oet de Geneefse organisatie veur hanjel vanwaege zien bankroet. Door de väöle investeringe die zien femielie hej gedaon in zien firma raakde ouch zie erg betrokke biej ‘t bankroet. Ómdat hae ‘t zelf zoa sjlech hej gedaon, vónje väöl luuj dat hae moosj opsjtappe oet ‘t comité van de vief. Daoróm sjtapde hae oet ‘t comité en droog hae zien functie euver aan Moynier.
Nord
250px|right|Localisation du Nord en France Nord ies de naam van 'n departement, nummer 59, in 't noorde van Frankriek in de regio Hauts-de-France, gelege tege de Noordziè en tege de Belzje grens aan. 't Grens in 't oaste aan de Aisne en in 't zuje aan Pas-de-Calais. De hoofplaats ies Lille.
Henri Dunant
Vergaete periood
In fibberwarie 1868 sjtórf Dunant zien moder. Later in dat jaor woort hae ouch nog èns verbanne oet de YMCA. Hae besjlaot daoróm óm in 1867 Genève te verlaote en hae zouw d’r neet meë trukkómme. In de jaore daonao deeg Moynier zien bès óm d’r veur te zörge dat Dunant gein hulp kreeg van zien vrunj en van anger organisaties. Zoa ging biejveurbeeld de pries Sciences Morales neet nao Dunant zelf, mer nao ‘t comité, zoadat Dunant niks aan ‘t geldbedraag hej en d’r niks meë koosj doon. Napoleon III sjtèlde veur óm de hèlf van Dunant zien sjölje euver te numme es zien vrunj de anger hèlf zouwe doon. Ouch dit woort verhinderd door toedoon van Moynier.
Nord
Landsjtreke
'n Landsjtreek in 't noorde ies Frans Vlaandere. Dao weurt vanouds Frans-Vlaams gekald en ouch in ander aspecte ies 't gebeed Vlaams van cultuur. Wiejer bevinge ziech Hainaut en Cambrésis in 't weste, mèt leimgrónd, krote- en korevelder en miene. De Thiérache en de Avesnois zint heuvelechtige sjtreke en veurluipersj van de Ardenne.
Henri Dunant
Vergaete periood
Dunant vertrok nao Paries, wo hae in erm ómsjtandigheje laefde. Dit zörgde d’r aevel neet veur dat hae zien ideeje en planne opgoof. Ónger de Frans-Pruusjische Aorlog richde hae de Allgemeine Fürsorgegesellschaft op en gaw daonao de Allgemeine Allianz für Ordnung und Zivilisation (AAOZ). Hae wouw d’r veur zörge dat waopes aafgesjaf woorte en maakde planne óm ein organisatie op te richte die euver conflicte tösje lenj zouw bemiddele. Later wekde hae veur de oprichting van eine waereldbibliotheek, ein idee dat nog ummer op de agenda sjteit van de UNESCO. Hae waas ouch veursjtander van de creatie van eine joodse sjtaot in ‘t gebied van Palestina, dat destieds nog ónger Britse invloed waas. Doordat hae zoa opging in zien ideeje, negeerde hae zien perseuënlikke situatie en inkómme, wodoor hae d’r financieel ummer sjlechter veursjtóng. Dit ondanks ‘t feit dat hae beneump waas pes eërelid van de nationale Roaj Kruus vereiniginge van Oasteriek, de Nederlande, Zjwede, ‘t Pruusjes en Sjpanje, waas hae bienao eine vergaete persoan, ouch al breijde ‘t Roaj Kruus zich ummer wiejer oet nao anger lenj.
Nord
Bezeenswaerdig
Bezeenswaerdig zint: de abdie van Vaucelles, Lewarde, Lille, Roubaix, Tourcoing, Armentières, Vert-Bois, Belle, Kassel, Sint-Winoksbergen, Gravelines, Duinkerke, Hondschoote, Valenciennes, Avesnes-sur-Helpe, Bavais mèt Gallo-Romeinse reste.
Henri Dunant
Vergaete periood
Hae laefde nog ummer in ermeuj en verhoesde tösje 1874 en 1886 nao versjillende plaatsje zoa-es Stuttgart, Roame, Korfoe, Basel en Karlsruhe. In Stuttgart óntmoette hae Rudort Müller mèt wae hae later ein gooj vrundjsjap óntwikkelde. In 1881, same mèt ein paar vrunj oet Stuttgart, góng hae veur de eësjte keër nao ‘t Zjwitsers dörpke Heiden. Daonao reisde Dunant wiejer en kaom in Londen terech. Dao begoosj hae gifte van zien femielie te óntvange, wodoor hae d’r financieel weer baoveop kaom. Wie hae d’r weer ein bietje good veur sjtóng, verhoesde hae weer nao Heiden. Hiej zouw hae de res van zien laeve verblieve in ein doktershoes, geleid door Dr. Hermann Altherr, dae ouch ein van zien vrunj waas.
Biesland
thumb|right|Ligking vaan Biesland Biesland is 'n wiek in 't zuid-weste vaan Mestreech. De wiek ligk ten zuie vaan Mariaberg, ten ooste vaan Campagne, ten noorde vaan Sint Pieter en noord-westelek vaan Jekerdal. thumb|left|De Theresiakèrk in Biesland
Henri Dunant
Vergaete periood
In Heiden óntmoette hae de jónge leëraar Wilhelm Sonderegger en zien vrouw Susanna. Ziej moedigde häöm aan óm zien laeveservaringe op te sjrieve. Sonderegger zien vrouw vestigde ein aafdeiling van ‘t Roaj Kruus in Heiden en in 1890 woort Dunant hiejvan de veurzitter. Same mèt Sonderegger hoopde Dunant zien ideeje wiejer te publicere door middel van ein nuuj publicatie van zien book. Later kaom hun vrundjsjap in ‘t nauw doordat Dunant dach dat Sonderegger bevrundj ware mèt Moynier. Hiejdoor geluifde Dunant Sonderegger neet meë, mer dit conflict woort al sjnel opgelos door Sonderegger zien vrouw.
Nord
Bezeenswaerdig
In Le Cateau-Cambrésis, gelege bie Cambrai, woort in 1869 de fauvistische kunssjilder Henri Matisse gebore. De plaats haet häöm ge-ièrd mèt 'n eige "Museum Matisse".
Henri Dunant
De trukkeër van Dunant
In september 1895 sjreef Georg Baumberger, de hoofredacteur van de gezèt Die Ostschweiz, ein artikel euver de sjtichter van ‘t Roaj Kruus. Dit sjreef hae nao aanleijing van ein óntmoeting mèt Dunant eërder dae maondj. ‘t Artikel, genaamp Henri Dunant, de sjtichter van ‘t Roaj Kruus, versjeen in ‘t Duutsj geïllustreerde magazine Über Land und Meer en versjeen daonao al sjnel in anger waekblaje in gans Europa. ‘t Artikel zörgde d’r veur dat luuj weer aan Dunant ginge dènke en häöm de neuëdige hulp boaje. Hae kroog nao aanleijing van dit artikel de Zjwitserse Binet-Fendt Pries en eine breef van paus Leo XIII. Ouch kroog hae óngersjteuning van de Russische weduwe van de Tsaar, Maria Feodorovna, die häöm väöl donaties sjtuurde, net es väöl anger luuj. Hiejdoor verbaeterde zien situatie aanzeenlik.
In 1897 sjreef ziene vrundj Rudolf Müller, dae noe eine docent waas in Stuttgart, ein book euver de beginsele van ‘t Roaj Kruus, die Dunant zien rol baeter nao veure brach en Moynier nao de achtergróndj verplaatsjde. In dit book sjtónge ouch alle tekste oet ‘t book Un Souvenir de Solferino. Dunant begoosj hiejnao ein correspondentie mèt de Duutsje Bertha von Suttner en sjreef väöl artikele en breve aan häör. Hae sjreef veural väöl euver vrouwerechte en daoróm woort in 1897 ‘t Greun Kruus opgerich, dat zich veural bezig hilt mèt de vrouw.
De Nobelpries veur de Vreje
In 1901 krooeg Dunant de allereësjte Nobelpries veur de Vreje oetgereik veur zien rol in de oprichting van ’t Roaj Kruus en de Conferentie van Genève. De Noorse militair Hans Daae, dae ‘t book van Rudolf Müller gelaeze hej, hej biej ‘t Nobelcomité d’r op aangedrónge deze pries aan Dunant toe te kènne. De pries woort gedeild gegaeve aan de Franse pacifist Frédéric Passy, oprichter van de Vredesliga en same mèt Dunant actief in de AAOZ. De officiële raeje van ‘t comité óm Dunant deze pries te gaeve woort besjreve in eine breef dae hae thoes óntving, en dae Dunant zien reputatie besjreef:
“D’r is geine miensj dae meë eër verdeent, es dat geer ‘t waas, dae veërtig jaor geleje de beginsele sjöpde veur ein internationaal organisatie die zörgt veur de gewónje op ‘t sjlaagveldj. Zónger uch zouw ‘t Roaj Kruus, dat de groatste miensjelikke prestatie van de neugetieënde eëuw geneump maog waere, zeker neet meugeljk zin gewaes”.
Moynier en ‘t Roaj Kruus comité ware es geheël ouch genomineerd veur de Nobelpries. Mer ouch al woort Dunant in ‘t begin al es de winnaar gezeen, hae waas nog ummer eine controversiële kandidaat. Rudolf Müller sjreef in eine breef nao ‘t Nobelcomité dat daoróm de pries verdeild moosj waere tösje häöm en Passy. Dit moosj aevel waal sjnel gebeure, want Dunant hej al eine hoage laeftied bereik en hej eine sjlechte gezóndjheid. Wiej ‘t geld nao Dunant woort opgesjtuurd, 104.000 Zjwitserse Franke, zètte Hans Daae ‘t geld op ein Noorse bank en zörgde d’r veur dat angere d’r neet biej koosjte. Dunant haet noats get van ‘t geld oetgegaeve.
Doad en herinnering
thumb| ‘t Graaf van Henri Dunant Naeve anger óngersjeijinge in dat jaor, woort Dunant in 1903 ein eëredoctoraat toegekènd aan de medische faculteit van de universiteit van Heidelberg. Hae laefde doe nog ummer in ‘t doktershoes in Heiden. In de lètste jaore van zien laeve leej hae aan depressies en woort hae paranoïde van de acties die Moynier oats hej oetgeveurd. Ouch begoosj hae ‘t geluif ummer minder serieus te numme en in de allerlètste jaore keërde hae zich zelfs aopelik taenge ‘t calvinisme. Volges ziene dokter waas zien lètste actie ‘t sjture van ein oetgave van ’t book van Müller nao de keuningin van Italië, mèt zien perseuënlikke toelichting.
Hae sjtórf op 30 octoaber 1910, precies tweë maondj nao de doad van Moynier. In zien testamènt sjtóng dat hae begrave wouw waere op de begraafplaatsj van Sihlfeld in Zürich. Ouch sjtóng gesjreve dat d’r altied ein vriej bèd moosj zeen in ‘t ziekehoes van Heiden, dat klaor sjtóng veur ein erm emes of baedelaer dae ‘t neet koosj betale. Ouch goof hae geldj aan organisaties in Noorwege en Zjwitserlandj, en betaalde hae al zien sjölje aaf.
Ziene verjaordaag, 8 mei, wirt nog ummer herdach es de Waereld Roaje Kruus en Roaje Hauve Maon daag. ‘t Doktershoes in Heiden deent noe es ‘t Henri Dunant museum. In Genève en väöl anger plaatsje zint d’r sjtraote en pleine nao häöm geneump. De Henri Dunant medaille, die jeder tweë jaor oetgereik wirt door ‘t comité van ‘t Roaj Kruus, is de hoagste óngersjeijing die emes kènt kriege veur zien deenste in de organisatie.
Sjeep
In Nederland is ei sjeep van ’t Nederlandse Roaj Kruus verneump nao Henri Dunant; de J. Henry Dunant is speciaal oetgerös es vakantieverblief veur kranke gehandicapte.
Molenlanden
Kerne
De gemeinte umvat de kerne Arkel, Bleskensgraaf, Brandwijk, Giessen-Oudekerk, Giessenburg, Goudriaan, Groot-Ammers, Hoogblokland, Hoornaar, Kinderdijk, Langerak, Molenaarsgraaf, Nieuw-Lekkerland, Nieuwpoort, Noordeloos, Ottoland, Oud-Alblas, Schelluinen, Streefkerk en Wijngaarden.
'n Hoofplaots gief 't neet: Molenlanden deit zien deensverliening zoe väöl meugelek elektronisch. 't Posadres vaan de gemeinte ligk in Bleskensgraaf; op diverse aander plaotse kin service weure verliend wienie nujeg.
Historie
D'n Alblasserwaard waor oersprunkelek e veenmoeras tösse de diverse luip vaan de groete revere (Lek, Merwede, Noord). Iewelaank woende hei ouch koelek lui, hoegoet get vèssers aon de revierkante en nog get op d'n doonk (zandeiland in 't moeras) bij Brandwijk. In 1277 gaof graof Floris V vaan Holland opdrach veur 't gebeed in te dieke. De weerd hèt nao 't revierke d'n Alblas. De Viefhierelen zien awwer: al in de hoeg middeliewe waore de hiere vaan Arkel ein vaan de aonzienelekste en mechtegste geslachte in Holland.
De naom, 'n sumpel sametrèkking vaan de twie stiechtende gemeintes, woort nao 'n stumming oonder de bevolking aongenome.
Herindeilingshistorie
Molenlanden (sinds 2019)
Politiek
Politiek gezeen is Molenlanden 'n conservatief gemeinte. Christeleke en lokaol partije dominere de raod, die oet 27 leie besteit. In 2018 woort veur de gemeinteraod gestumd, mèt de volgenden oetslaag:
Börgemeisters
Bij de fusie woort Dirk van der Borg vaan 't CDA, de börgemeister vaan Molenwaard, es woernummende börgemeister aongestèld. Sinds 2020 is Theo Segers vaan de ChristenUnie börgemeister. Heer waor daoveur börgemeister vaan Staphorst.
Waope
't Waope vaan Molenlanden liet ziech wie volg besjrieve:
De gekanteelden dweersbalk kump oet 't waope vaan de hierlekheid Arkel, wat 'rs twie heet stoon. Wie gezag had dees hierlekheid iewelaank 'ne groeten invlood in de regio. Ouch in 't waope vaan Giessenlanden stoonte twie vaan die belk. De veurstèlling mèt de meulen en 't reet, inclusief de sjèldvoot, kump oet 't waope vaan Molenwaard. 't Water in 't waope evels kump weer vaan Giessenlanden, boe 'ne gegolfden dweersbalk veur de Giessen stoont.
Aonzien
thumb|De meules vaan Kinderdijk, sinds 1997 wereldèrfgood, helpe nog ummer bij de bemaoling vaan d'n Alblasserwaard. De gemeinte besteit veur 't groetste deil oet kleinsjaoleg weiland wie dat veur Wes-Nederland gebrukelek is. Umtot de groond naat is, moot 't water in väöl slote weure aofgeveurd, wat klein, laankgerèkde weikes rizzelteert. 't Druughawwe gebäörde iewelaank allein mèt meules, en nog ummer doen die meules e groet deil vaan 't werk. Diverse meules door de polder heer poompe 't water oet de tochte (weteringe en vliete) in de boezems, d'n Overwaard en Nederwaard, die bij Kinderdijk, in 't noordweste vaan de weerd, weer in de revier weure gepoomp. De 19 meules vaan Kinderdijk, boevaan 'rs 18 in de gemeinte Molenlanden ligke, zien sinds 1997 UNESCO-werelderfgood. Ouch aon de Molenkade bij Groot-Ammers vint me 'n groete concentratie meules op 'n rij.
De dörper zien veur 't groetste deil oet de late middeliewe, en höbbe dèks besjeie gotische dörpskèrkskes. Allein Bleskensgraaf, wat in d'n Twiede Wereldoorlog platlaog, heet e moderner aonziech. De gemeinte tèlt wijer e groet aontal monumintaol boerderije.
Natuur is in de gemeinte Molenlanden get beperk: de mieste groond is nog gewoen veur veeteelt in gebruuk. In 't ooste vaan de gemeinte ligke de Slingelandse Peul, boe door de winning vaan törf in 't verleie water steit.
Taol
De Alblasserwaardse dialekte weure in de dörper vaan Molenlanden nog vrij algemein gesproke, zeker door awwer en middelbaar lui. De dörper kinne naomelek neet zoe väöl immigratie, zoetot de dörpsgemeinsjappe euveral zoeget intak zien. Dit steit sterk in tegestèlling tot Alblasserdam, Papendrecht, Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam, boe 't dialek ech wel aon 't verdwienen is. De dialekte laote ziech in twie gróppe verdeile. 't Wes-Alblasserwaards, gesproke westelek vaan de Vuilendam, huurt bij 't Zuid-Hollands, 't Oos-Alblasserwaards vèlt oonder 't Utrechs. Dit heet alles te make mèt wie 't gebeed in de middeliewe woort oontgonne.
Heiveld
Heiveld is 'n kling buurt róngelum de Heiveldsjtroat va Nuienhage. 't Is 'n ungerdeel van Aud-Nuienhage.
Ohio
thumb|right|125px|Veendel vaan Ohio thumb|right|500px|Ohio en de res vaan Amerika Ohio is 'ne staot in de VS. De aofkorting is OH. De hoofstad is Columbus.
Geografie
Ohio heet 'n oppervlak vaan 116.096 km² (8,7% water), en heet 11.459.011 inwoeners (107,05/km²).
1937
1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938 - 1939 - 1940 1937 (MCMXXXVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.
Maan en Vrouw vaan 't Jaor
Tsjang Kai-tsjek en Soeng Mei-ling
Centimeter
'ne Centimeter (aofkorting: cm) is geliek aon 'ne hoonderdste meter, ofwel 0,01 meter. Dit is weer geliek aon 10 millimeter. 't Voorveugsel centi is aofkomsteg vaan 't Latiense centum, wat hoonderd beteikent. In 't dageleks leve weurt de maot dèks gebruuk: me gebruuk 't veur 't mete vaan liechaamslengde, meubelaofmetinge, kleiding, enz. In technische teikeninge gebruuk me liever de millimeter.
Meetlint
'n Meetlint weurt dèks ouch 'ne centimeter geneump.
Haachel
thumb|'ne groeaten haachelstein Haachel is 'ne vorm van neerslaag dae besteit oet klein geläögdje kluntjes ies. Haachel kump allein veur in buien en neet in frontaal neerslaaggebiede.
Haachel óntsteit wen klein ies- en snieëkristallen aankómmen in lóchlaoge mit groeate óngerkeuldje waterdruupkes. 't Bäövelste deil van 'n buiewolk, wo 't mieër es 20 °C vruus, bevatj ieskristalle, dewiel 't ungelste deil, mit temperature tösse de -10 en -20 °C, óngerkeuldje druupkes bevatj. Zakkendje op opkómmendje lóchbewaegingen inne wolk jagen iesdeilkes door laoge mit väöl óngerkeuldj water. Zoea kómme die in boetsjing mit anger óngerkeuldje druupkes en ies. De óngerkeuldje druupkes zitte zich aaf oppe ieskristalle, die zoea grujjen en op 't lès es haachel oete wolk valle.
Haachelstein bestaon dökker oet läögskes die aafwèsselendj dóf en klaor zeen. In 't dóf deil zeen op groeate, kaaj huuegdjes de boetsjendje deilkes of druupkes drek vasgevraore. In 't klaor deil is vleujbaar water op leger, wermer huuegdje ingevange det pas later op kajer huuegdje bevraoren is.
Menu (kaart)
Bie e plaetsje van 'ne menu van oet 1899 van Delmonico's restaurant in New York trèft me óp de besjrieving "plombière of marrons". Ooch al haat 't oetgebreide proza nog neet de criteria van allewiel bereikt, tóch is d'r al sjprake van tösjegerechte.
Vocatief
De vocatief (van 't Letien vocare "rope"), of viefdje naamval, is de naamval dae wuèrtj gebroek wen emes of get wuèrtj aangespraoke. 't Is eine van de ach oarsprunkelike naamvel van 't Proto-Indogermaans en me vindj 'm trögk in spraoke wie 't Letien, 't Roemeens, sómmige Slavische spraoke en ouch 'n aantaal Keltische spraoke.
't Limbörgs kèntj geine vocatief. Veurbiljer wie "Jan-e! Wo blief de kóffie?" en "Waat höbs doe gedaon, man-e!" zint veurbiljer van de paragogische sjwa en neet van 'ne vocatief.
Naamvalle gaeve normaal de relaasje aan binne 't zatsverbandj die tösse wäörd besteit; hie-op is de vocatief 'n oetzunjering. Deze naamval guuef namelik aan det de vorm van 't waord 'nen aanroop is en dus boete 't zatsverbandj steit.
Sjweiermam
Sjweiermam is de mam va dieng partner, in ut Kirchröadsj plat. Vasteloavendsmoezziek maacher "Ummer D'r Neaver" hat hei inne hit va jemaat. Deë hit hat cultstatus jekrieje, vöal Limbörgers kenne d' r jilles nit vol jenóg va krieje.
Trivia
't begrip Sjweiermam is bekènd gewore door de gelieknamige plaat van Ummer d'r Neaver:
Parentela Svärfamilj
Laval-Morency
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 240 luuj op 'n oppervlaak van 4,28 veerkante kilometer en daomèt goof 56,01 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +0,1% de jaor.
Bergen op Zoom
frame|Ligking vaan Bergen op Zoom in Noord-Braobant Bergen op Zoom (in 't Bels is de sjrijfwijs: Bergen-op-Zoom gebrukelik, Braobants: Berge) is 'n stad en gemeinte in westelek Noord-Braobant. De gemeinte had op 31 miert 2015 66.269 inwoeners (828 inw/km²) en besleit 93,13 km2. Binne de gemeinte ligke nog 't dörp Halsteren en de buurtsjappe, Lepelstraat en De Kladde en inkel gehöchte.
Stadsfuncties
De stad vörmp same mèt Roosendaal e twieling-verzörgingscentrum veur de regio, dewijl Bergen op Zoom zelf ouch veur Zieland vaan belaank is; veural Tholen is op dees stad geriech. Bergen op Zoom heet 'n umvangriek industriegebeed wat vaan 't Sjelde-Rienkenaal tösse Antwerpe en Rotterdam ligk.
Stadsbild
thumb|right|Gevangenpoort Vaan Bergen op Zoom zien aw glorie is nog relatief väöl bewaord gebleve. Vaan de aw mör is de Gevangenpoort nog euver. Bekind is ouch 't steidelek kestiel de Markiezenhof, en de St.-Geertrudiskèrk mèt d'n torie, dee (wie ouch de Zwolse en Deventerse torie) de Peperbus geneump weurt.