cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pearl Harbor (marinebasis)
Gesjiedenis
thumb|USS Arizona Memorial thumb|left|Satellietfoto van Pearl Harbor thumb|right|Pearl Harbor in oktober 1941 (in 't midde Ford Island; links daovan de ligkplaatse van'ne sjlaagsjepe, de Battleship Row ) thumb|left|USS Arizona ontploftj in 1941 De Verenigde Sjtaote krege in 1887 't alleinrecht om de baai te gebroeke wo later de marinebasis Pearl Harbor zoew ontsjtaon te gebroeke. Mit de aanligk van'ne have waerdje in 1898 nao de Annexatie van Hawaii door de USA begos. In 1911 waerdje ein elf maeter deep kanaal klaorgemaaktj, zodet grote sjeepe doorgank hejje nao de oceaan. 't Havebekke haetj ein deepte van 18 maeter, daodoor kinne ouch grote sjlaagsjepe de have binneloupe.
Door de Japanse aanval waerdje dees have waereldjberoempdj. De lochaanval begos 's morges op 7 december 1941 en kosdje 2.403 Amerikane 't laeve. Ofsjoon de gevreesde Kamikaze door de Japaners strategisch pas vanaaf 1944 ingezatj waerdje, zeen d'r ouch in Pearl Harbor van dees aanvalle oetgeveurdj.
't Toen gezonke sjlaagsjeep USS Arizona (BB-39) waerdje, wie ouch de mit 't sjeep gezonke bemanning nooit geborge en ligktj vandaag nog es aandinke in'ne have. Euver 't wrak waerdje ein drievendje gedinkplaats verankerdj, die se mit ein beutje kins bezeuke. De aolie dae zelfs noe nog nao baove kumptj oet 't wrak waerdj de 'traone van'ne Arizona' genumpdj.
Syfilis
Latent
Nao de secundair fase trejt 'nen tied op, zoe roond e jaor nao de besmetting, boe-in me niks merk, de krenkde dus gein symptome heet. Es de latente periood vreug intrejt, hervèlt me soms wel in ieder symptome.
Pearl Harbor (marinebasis)
Gesjiedenis
Op 21 mei 1944 gebeurdje d'r nog ein drama veur de Amerikaanse marine in Pearl Harbor, 't tank lanjingssjeep USS LST-353 (LST beiteikendj Landing Ship, Tank) explodeerdje veur de kade van West Loch (op West Loch waas de invasievloot veur de Pacifc gesjtationeerdj), terwiel ze bezig ware munitie in te laje. In heel korte tied ontplofdje d'r zes van die lanjingssjepe, en twee angere raakdje zjwaor besjadigdj, 163 matroze kwame om, en 396 raakdje gewondj. Dit waas veur de Amerikane 't op ein nao ergste incident tiedes de tweede waereldoorlog.
Vanaaf 1980 is in Pearl Harbor ouch 't Arizona Memorial te vinje, det biej eederein de gedachte aan'ne aanval op Pearl Harbor laevendig mot haaje. In 't museum zeen versjillendje orgineel sjtökke van'ne USS Arizona te vinje en ouch waere modelle van'ne Japanse vleegdeksjepe tentoongesjteldj. Verder is d'r ouch ein model te zeen van'ne op'pe baom ligkendje Arizona mit de daobaove geboewdje gedinkplaats. De gedinkplaats zelf is allein per boot bereikbaar, en is deil van eine vasgesjteldje bezichtigingstoer, in dae toer is ouch ein documentairefilm die ein half oer doertj opgenomme.
Syfilis
Tertiair
De lèste fase vaan de syfilis trejt drei tot wel 15 jaor of nog later nao de infectie in en heet extreem gevolge. Dees fase trejt neet bij alle lijers op, bij oongeveer e daarde vaan hun die neet weure behandeld. In dees fase is de krenkde neet besmettelek.
Pearl Harbor (marinebasis)
Gesjiedenis
Vlak biej de Arizona Memorial ligktj sins 1998 't museumssjeep USS Missouri (BB-63), 't zöstersjeep van'ne USS Arizona, veur de kade. Op det sjlaagsjeep waerdje op 2 September 1945 in'ne Baai van Tokio de onveurwaardelikke capitulatie van Japan geteikendj.
Bronne
De Duitse Wikipedia | haetj es bron gedeentj veur dit artikel.
Syfilis
Tertiair
Me verdeilt de tertiair fase in drei types: gummateus syfilis (15%), neurosyfilis (6,5%) en cardiovasculair syfilis (10%). 't Ierste typ zörg veur allemaol groteske, tumorechtege gezwelle, die weik aonveule en chronisch vaan aard zien. Ze kinne euveral optrejje, meh veural op de hoed, de lever en de kneuk. Allewel tot 't sjokkend oetzuut, is dit nog de mins serieus soort vaan tertiar syfilis. Neurosyfilis vèlt 't centraal nervestèlsel aon, wat ziech dèks manifesteert es hersevleesoontsteking (syfilitische meningitis). Gevolge zien apathie, insulte, dementie en evewiechsprobleme. Syfilis aon de bloodsumloup zörg dèks veur aortitis (oontsteking aon d'n aorta). Dit kin leie tot zwellinge in d'n aorta, wat weer 't risico op verstopping groet maak; verstop ziech d'n aorta, daan störf de patiënt acuut.
Historie
Pas aon 't ind vaan de vieftienden iew is syfilis in Europa bekind. Me meint soms tot Columbus en/of aander vreug oontdèkkingsreizegers 't oet de Nui Wereld höbbe mètgenome. 't Is evels good meugelek tot de krenkde in de aajdheid en middeliewe veur lepra woort aongezeen. Analyse vaan kneuk die me in Pompeii voont wieze op 't bestoon vaan de krenkde veur de oontdèkking vaan Amerika. Wie daan ouch, in de zestienden iew verspreide ziech de krenkde snel euver Europa. In väöl len stoont ze bekind es de Franse krenkde of nog oonder aander geografische begrippe; aon d'n eine kant es xenofoob veuroerdeil euver de losbandegheid vaan aander volker, aon d'n aandere kant es teike tot zielui de krenkde oet aander len mètbrachte. De naom syphilis stamp oet 't Latiens gediech Syphilus sive morbus gallicus vaan Girolamo Fracastoro. De hoofpersoen is dao 'ne sjieper dee de god Apollo beleideg; dee straof häöm daoveur mèt de krenkde. 't Doort iewe ietot me tot e beter begrip vaan de krenkde kaom; aanders es druper waor ze neet in 't minste te behandele. Begin twintegsten iew begós me de krenkde te behandele mèt arsenicum; e peerdsmiddel umtot 't zelf hiel sjäöjelek is. Ouch biologische behandeling woort gedoon: me besmetde patiënte bewös mèt malaria, zoetot de hoeg koortse de krenkde oetdreve. Malaria kós daan sumpel mèt kinien weure geneze. Pas bij de oontdèkking vaan de penicillien woort de krenkde ech behandelbaar. Bekinde slachoffers vaan syfilis, soms oonzeker, zien Franz Schubert, Lev Tolstoj en Adolf Hitler.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Ingelstaoleg artikel.
Groeten Hoond
Stare
(in volgorde vaan aofnummende helderheid)
Zoegenaomde Deep sky objects (astronomische objekte aanders es stare en planete) gief 't bijnao neet in dit starebeeld. 't Einege Messier objek is Messier 41 (NGC 2287), 'n ope cluster. Dit is zjus oonder Sirius te zien en bevindt ziech op 2350 leechjaor aofstand vaan de Eerd
Trivia
De periode vaan umstreeks 20 juli tot roond 20 augustus weure de Hoondsdaog geneump. Dees benaoming stamp al oet de tied vaan de Aw Grieke. In dees periode kump 't starebeeld Groeten Hoond tegeliek mèt de zon op en is 't dus 's nachts neet ziechbaar. Dees periode geldt es de heitsten tied vaan 't jaor.
19 miert
19 miert is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 78en daag vaan e gewoen jaor en de 79e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 287 daog. 19 miert is in de Roems-Kathelieke Kèrk de heiligedaag vaan Sint-Joezep.
Zagreb
thumb|Zagreb Zaagreb of Agram (in 't Duits) és de heudstad van Kroaosië. De plak lik aon de revier de Sava én 't noorde van 't laand, kótbaaj de grens mét Slovenië. Mét 'n oppervlaakte van 640 km² en 973.667 inwoeëners in 2005, hèt Zaagreb 'n bevolkéngsdichtheid van 1521,4 énw/km². De coördinaote bau-op de stad lik zaajn 45° 49′ NB, 15° 57′ OL.
Zaagreb woeëd vër 't iës verméld én 1094, mér wiëd al saert de prehistwaar bewoeënd.
Zaagreb steet bekénd vër z'n musees en ooch z'n theaters. D'n Archeologische Musee és 't miës-bekénd van allemol.
In 't nuujs - Oceanië
2019
De inwoeners van 't eilandj Bougainville keze mit 'n euverweljigende mierderheid van bekans 98% veur ónaafhenkelikheid van Papoea-Nuuj-Guinea. 't Rifferendum is neet bènjend.
Bie aansjlaeg op twie moskeeë in de Nuuj-Zielandjse sjtad Christchurch kómme 49 luuj óm.
2018
Nuuj-Caledonië verkeus in e rifferendum óm bie Frankriek te blieve. 57,29% van de kezers sjtump taege ónaafhenkelikheid, taegeneuver 42,71% veur. De opkóms waor bezunger hoeg.
2017
In Australië weurt 't homohoewelik ingeveurd.
2016
'ne Zier zjwaoren aerdsjóddel van 7,8 op de MM-sjaol mit 't epicentrum bie Christchurch raak Nuuj-Zielandj. De sjóddel bringk ouch 'nen tsunami tewaeg.
2015
De orkaan Pam wejt euver de Vanuatu en deit dao enorme sjao aan geboewe en gewasse. De doejetol is neet bekèndj.
Ilias
De Ilias (Aadgrieks: Ἰλιάς) is e vreug-Grieks epos det wuuertj toegesjreven anen dichter Homerus, ouchal zeen gelieërdjen 't d'reuver èns det dees vorm van poëzie wersjienlik ieës mónjelik woort euvergedragen en pas later op sjrif woort gestèldj. d'n Titel is óntlieëndj aan Ilios of Ilion (Ἴλιον), d'n aje Griekse naam veur Troje, 'n stad die waas gelaengen in Klein-Azië, ane naordwèskös van Anatolië.
In 't nuujs - Oceanië
2013-14
[niks gerapporteerd]
Ilias
De Ilias vertèltj euvere wrok van Achilles en besjrief slechs 'n kórte episood van 't ènj vanne Trojaanse Krieg, die volges de euverlevering tieën jaor haet gedoerdj. 't Is den ouch 'n misvatting te dinke det de Ilias euveren Trojaanse Krieg hanjeltj. Oetènjelik wuuertj de stad Troje, mit behölp van 't beroemdje Paerd van Troje, dore Grieken ingenómme. Hie-euver wuuertj aevel inne Ilias nieks vertèldj, waal inne Odyssee. 't Bekèndje verhaol van 't Trojaans paerd woort besjreve dore Romeinsen dichter Vergilius.
Veluwe
De Veluwe is 'nen euverwaegendje bebósdje landjstreek inne Nederlandjse provincie Gelderlandj en e veurmaolig keteer van 't hertogdóm Gelder.
Ilias
De Ilias is óngerverdeildj in veerentwintjig beuk die zeen genómmerdj volges de littere van 't Grieks alfabet van Alfa toet Omega (houflittere). Eder book besteitj oet gemiddeldj achhóngerdj verze. De spraok is archaïsche Homerisch Grieks en óngersjèdj zich van 't later Attisch in zowaal waordsjat es in morfologie. Homeros gebroekdje väöl oetgebrèdje, toete verbiljing spraekendje vergeliekinge (later de Homerische vergelieking geneump). 't Geitj in oearsprónk óm 'n oraal terdiesje.
Veluwe
De Veluwe mètj óngevieër 1000 km². E gebied mit 'n oppervlakdje van 91.200 hektaar is aangemirk es Natura 2000-gebied.
In 't nuujs - Oceanië
2012
Keuning George Tupou V van Tonga sjtörf op 63-jäörige laeftied.
Tandj
Väöl gewervelde (miense, anger zougdere, de meiste kaadbleujige reptiele, behalve sjildjpadde, en väöl vèsse) höbbe tenj. Amfibieje höbbe gein of alein klein tenj. Gewervelde die gein tenj höbbe zeen modern veugel, in plaats daovan höbbe ze 'ne sjerpe en gehäörende bek (sjnavel) dae dezelfde functies haet es tenj. Insekte en sjaoldere höbbe ouch gein tenj, in plaats daovan höbbe ze mandibele mit 'n analoog functie aan die van tenj bie gewervelde.
In 't nuujs - Oceanië
2011
'n Eerdbeving mèt 'n magnitude van 6,3 tröf Christchurch, Nui-Zieland. Zeker 65 lui vinde d'n doed.
Tandj
Sómmige beester höbbe sjlaagtenj.
Veluwe
Kloksgewies vanaaf de stad Hattem in 't naorde wuuertj 't gebied roewewaeg begrens door Apeldoorn, Dieren, Arnheim, Wageningen, Ede, Barneveld en Harderwijk.
Ilias
't Steitj gesjreven in dactylische hexamaeters en begintj mitte wäörd:
Veluwe
Groeate deiler vanne Veluw bestaon oet stoewwel oete Saale-iestied. t'n Naorde van Rheden, in 't Nationaal Park Veluwezoom ligk bie 't Rozendaalsche veld 't Signaal Imbosch, 't hoeagste puntj vanne Veluwe op 110 maeter huuegdje. Dit d'n hoeagste stoewwal van Nederlandj en 't hoeagste puntj van Nederlandj boete Zuud-Limbörg. In 't naorde ligken ónger anger 't stuufzandjgebied Leuvenhorst en 't Leuvenumse Bos; t'r huuegdje van Apeldoorn bevindj zich Kroondomein Het Loo, det mit 10.400 hektaar 't grótste landjgood van Nederlandj is. t'n Ónrechte wuuertj de Veluwe sómtieds geliekgestaldj mit Nationaal Park De Hoge Veluw det minder es ei twintjigste deil daovan oetmaak.
In 't nuujs - Oceanië
2010
Euverstruiminge zörge deveur tot zeker 200.000 lui in Australië hun hoezer mote verlaote.
Leo Hendrikx
Leo Hendrikx (Remund, 23 september 1923 - Heitse, 2 aprèl 2023) waor 'ne Nederlands-Limburgse veteraon oet d'n Twiede Wereldoorlog. Heer waore eine vaan de Ingelandveurders.
Ilias
't Guuef e twieëdje epos det oppe Ilias volg en ouch aan Homerus wuuertj toegesjreve: de Odyssee. Dit vertèltj euvere tieënjäörige zwerftrek vanne Griekse heldj Odysseus, in zien poeaging trögk heives te gaon. Ómdet de god vanne zieë, Poseidon, 'ne wrok taengen 'm haet, wiltj det meh neet lökken en veurtj Odysseus tieën jaor róndj, worin hae alderhenj aan obstakele taengekump, veurdet hae zien heimeilandj Ithaka kan bereike.
Leo Hendrikx
Leve
Wie Hendrikx zèstien jaor waor, kaome de Pruse ziene woenplaots Häör bezètte. Mèt e paar vrun maakde heer e plan veur nao Ingeland euver te steke. In 1941 kaome ze, euver Spaanje en Curaçao, in Noord-Amerika terech. Dao kraoge ze 'n militair opleiing vaan drei maond. In 1942 woort heer versjeep nao 't Vereineg Keuninkriek, boe 'r tot piloot woort opgeleid.
In 't nuujs - Oceanië
2010
't Zujereilandj van Nuuj-Zielandj weurt geraak door 'n zjwaor aerdsjöddel van 7,0 op de MM-sjaol. De sjtad Christchurch, woe 't epicentrum in de buurt ligk, löp väöl sjaoj op.
Tandj
Tenj zitte verankerd in 't tandjvleis mit häör wórtele.
Leo Hendrikx
Leve
In 1944 haolde Hendrikx zie brevèt en vloog 'r mèt de Spitfire oet euver bezat Nederland. In miert 1945 woort 'r touwgeveug aon 't 322 Dutch Squadron RAF, gestationeerd in 't al bevrijd Schijndel. Zjus veur de Bevrijing woort heer bij Warnsveld door de Pruse neergehaold. Op 13 mei woort heer bevrijd door de Canadeze.
Nao d'n Oorlog bleef Hendrikx nog drei jaor bij de Lochmach. Daan góng 'r studere aon de Universiteit vaan Wageningen en wèrke bij Heineken. Op daog veur veteraone kaom 'r nog geregeld opdaoge. Nog in 2021, mèt 97 jaor, vloog heer veur de lèste kier in 'ne Spitfire.
Hendrikx storf begin aprèl 2023, koelek 'n haaf jaor veur zienen hoonderste verjaordaag. Heer woort op 8 aprèl in Häör begrave. Bij d'n deens waore oonder mie börgemeisterse Désirée Schmalschläger en drager vaan de Willemsorde Marco Kroon presint.
Bron
Dit artikel gebaseerd op, en los vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.
Zuudnederfrankisch
't Zuudnederfrankisch ies 'n taalfemielie die de zuujelikke dialekte en sjtreektale van 't Nederfrankisch besjloon. De euvergebleve Zuudnederfrankische dialekte en taalvariante sjtoon allewiel in de taalweitesjap allemaol bekind onger de naam Limbörgs, mit oetzongering van 't Platduutsj wat in 't noorde van de Provincie Luuk weurt gekald. In de vouksmond besjtoon d'r ivvels significante versjille tusje 't Limbörgs en wat weitesjappers besjouwe es 't Zuudnederfrankisch (oftewaal 't weitesjappelek bezej veur Limbörgs).
In de Romaanse tale (wie 't Frans en 't Italiaans) weure de Zuudnederfrankische tale ouchwaal "Maas-Rienlands Frankisch" (Frans: francique rhéno-mosan) geneump.
Nao alle woarsjienlekheid kalde Karel de Groate get wat leek op Zuudnederfrankisch.
Liegking
Binne 't Nederfrankisch ongersjeid 't Zuudnederfrankisch ziech van 't Noordnederfrankisch in 't noorde en weste en 't Oasbergisch in 't noordoaste. Daoneve ongersjeid 't ziech same mit de anger Nederfrankische taalfemilies in 't oaste van 't Middelfrankisch. 't Ongersjeid ziech same mit alle Germaanse tale ('t Middelfrankisch mitgetild) van de Romaanse tale die aan de zuudgrens van 't Zuudnederfrankisch weure gekald (van oarsjpronk de Waalse dialekte, mer huuj dieks veural 't Frans).
De lièn van 't Nederfrankisch hilt ziech neet euveral vas aan de cultureel-geaccepteerde grenze van 't Limbörgs. Zoa zin de euvergensdialekte van 't Limbörgs nao 't Ripuarisch toe (wie 't Kirkräödsj) Middelfrankisch, wiel hun sjprekers ziech in 't alledaagse leve dieks es Limbörgstaleg besjouwe. Tiegeliekertied zin 't Truierlands en Getelands (die gekald weure aan de oaskant van de Provincie Antwerpe) waal Zuudnederfrankisch, wiel hun sjprekers hun dialek neet Limbörgs vinge. De noordeleke dialekte van Nederlands Limbörg (vanaaf Vinlo en noordeleker) weure getild es Kleverlands, ouch-al identificere hun sjprekers ziech es Limbörgstalege: dae groep weurt wietesjappelik mitgetild tot 't Noordnederfrankisch, neet tot 't Zuudnederfrankisch. De Nederfrankische dialekte weure aan de Duutsje kant al überhaup neet Limbörgs geneump in de voksmound. Zoa ies Düsseldörps officieel e Zuudnederfrankisch dialek en daomit technisch gezeen 'n volwaerdeg deil van de Limbörgse taal. Dat wiel de meiste sjprekers van 't Düsseldörps woarsjienlek nog noats van de naam "Limbörgs" höbbe gehuèrd.
Euvergengsgroep tusje Nederfrankisch en Middelfrankisch
't Zuudnederfrankisch weurt ouch dieks es de euvergengsgroep tusje 't Nederfrankisch (wie 't Braobants, Hollands en Nederlands) en 't Middelfrankisch (wie 't Kölsj) gezeen.
Kölse expansie en Braobantse expansie
De ontwikkeling van 't Zuudnederfrankisch kin mesjien nog 't biste weure versjtoon door de historische invlooj van 't Kölsj en 't Braobants. 't Allewiel Zuudnederfrankisch taalgebeed sjtong al sinds de val van 't Romeins Riek onger groate invlooj van 't Kölsj. Door de taalontwikkeling die me de Kölse expansie neump, woorte in dit taalgebeed get gekald wat nao alle woarsjienlekheid, zjuus wie 't Kölsj en later 't Duutsj, deil waor van 't Middelfrankisch. In de zistiènde ièw begoes 't Hertogdom Braobant aan polletieke invlooj te winne te aanzeen van Kölle en dat woort ouch huèrbaar in dit taalgebeed, wat bekind zou sjtoon es de Braobantse expansie. Hienao begoes 't Nederfrankisch oasweerts op te rukke en begoeste de van oarsjpronk Middelfrankische dialekte rondum de allewiel Limbörge ziech ummer miè aan te passe aan de Noordnederfrankische dialekte, woa 't Braobants en later 't Nederlands onger valle.
Kruusprocessie
De Kruusdaag zint bie de katholieke de drie daag, maondig, dinsdig en goonsdig, veur ’t fiès van Hemelvaart, dat op de 40e daag nao Paosje vèlt. Dat ies dónderdig, 10 daag veur Pinkstere. Saer de 5e ièw vinge d’r op dees daag, in de vreuge mörge, (kruus)processies plaats langs land en veld um te danke veur de opbrings van de aerd en te baeje veur ’n gooj ougs. Veurop weurt ’t kruus gedrage. Nao ’t Twiède Vaticaans concilie, begin jaore 60, ies ’t gebruuk in de Katholieke kèrk aafgesjaf en woort aan ’t biesjdóm euvergelaote um de Kruusdaag in ière te houwe. In 2005 zint de processies in oos biesjdóm wir obbenuuts geïntroduceerd um aansjleting te kriege mèt de protestantse bae-en dankdaag, die nao de Reformatie in de plaats waore gekómme veur de kruusdaag.
Zuudnederfrankisch
Kölse expansie en Braobantse expansie
Oetindelek woorte de Limbörgse dialekte Nederfrankisch, mer de Middelfrankische wortele zin noats gans weggegange. Hiemit kin me 't gein Noordnederfrankisch neume, integendeil tot 't gros van de Nederfrankische dialekte en tale. Zoa sjpreke de Zuudnederfrankische sjprekers allewiel nog altied van iech of ich (en neet ik), zjuus wie de Middelfrankische sjprekers. Tegeliekertied zigke ze ouch make(n) (en neet mache(n)), zoawie de Noordnederfrankische sjprekers dat ouch doon.
Kruusprocessie
Ander baeprocessies mèt ’t zelfde doel woorte gehouwe op 25 april. Dat ies ouch de daag van de groate litanie in de Tridentiense liturgie. Op daen daag lepe de luuj ter ière van de heilige Marcus. Ouch woort processie geloupe um de koaj geis van Robigus te stjoppe zoadat hae de robigo of de graanroes neet zou laote plaatsvinge.
De kruusprocessie of boetetoch geit door 't veld, euver waeg, langs kruusweegsjtasies, kruzer en kapelle. Dao were gein heiligebeelde of 'n monstrans mètgedrage, allein 'n kruusbeeld door 'ne misdener aan 't begin van de baejende groep. 'ne Geistelike haet de leiding en baejt veur. De gebede besjtoon oet: oze vader, weesgegroet en de litanie van alle heilige.
Gesjiedenis
In 't jaor 470 ies de heilige Mamertus begoes mèt 'n processie, um 't ophouwte van aardbevinge en ander natuurrampe aaf te sjmeke. In 511 woort door de kèrkvergadering in Orleans besjlote, dat in gans Frankriek eder jaor in 't openbaar gebaejd zou were veur 't verkriege van 'n gooj ougs. De kèrkvergadering van Mayence, in 813, haet dit gebruuk bie alle christene versjpreid en 'n processie gesjtiech van drie achtereinvolgende daag: de kruusdaag.
Kesjteël Hillenraad
Kesjteël Hillenraad is gelaege aan de zuudkantj van Zjwame in 't kirkdörp De Boekoêl in de gemeinte Remunj in Nederlands Limburg.
Besjrieving van ’t kesjteël
't Kesjteël is 'n veerkantje waterbörch, oarsjprónkelik oet de 14e eëuw. ’t Is 'n sjtatig en seerlik geboew, is heël harmonisch oetgeveurd mèt veer hooktaores en door grachte ómgaeve. De toegankswaeg nao Hillenraad geit euver 'n brök mèt veer baoge nao de veurbörch. Dees is geboewd róndj 'n ruum veurplein en besjteit oet drie vleugele. In de 15e eëuw besjtóng Hillenraad allein mèr oet 't middesjte gedeilte. In de 17e en 18e eëuw is 't kesjteël oetgebreid en zint de veer hooktaores aangeboewd. 't Kesjteël is neet veur pebliek toegankelik.
Gesjiedenis en beweuners
Van ca. 1270 pès 1695 waas Zjwame ein aafzónjerlike heërlikheid bènne 't hertogdom Gelre.
Het Huis te Swalmen
In 1339 woort ridder Seger van Swalmen, zoon van wiele Willem van Broeckhuysen, door graaf Dirk van Loon, heër van Heinsberg en Blankenberg, beleënd mèt ènnige lanjerieje in Swalmen. Vader Willem hèj al eërder zös bunjer aan de graaf in óngerpandj gegaeve in ruul veur 'n leëning en dees keër hèj zoon Seger nog èns ach bunjere verpandj, gelaege in Hoppenrade. Van ein kesjteël is in dees akte nog gein sjpraoke. Toch is dees akte belangriek veur de vreugste gesjiedenis van 't kesjteël, ómdat Hoppenrade later same mèt 't kesjteël ein leëngood zouw vörme.
Hoppenrade is taengewoordig 'n sjtök landj dat grens aan 't hujige kesjteël. Ómdat 't kesjteël in de veurgaonde akte nog neet woort geneump, is 't waarsjienlik dat 't sjlot nao 1339 woort geboewd en dat de femilie Van Swalmen nog op 't hoes Rathem woonde, later ouch waal Oudborg of Naborch geneump.
De femilie Van Oest
In 1380 woort 't hoes Hellenrade veur 't eësj geneump in 'n akte wobiej tweë mèn beloafde dat zie Didderic van Oest sjadeloos zouwe hawwe waeges 'n sjöld. Mochte zie zich neet aan hun belofte hawwe, dan zouwe ze vriewillig op zien hoes Hellenrade in zoagenaamde leisting ('n saort borgtoch) gaon. 't Kesjteël waas toen eigedóm van Didderic van Oest. Dirk van Oest en zien vrouw Felicitas van Uppey (biej Luuk) woorte in 1381 door aankoup van Robijn van Swalmen teves eigenaer van diverse anger godere in Zjwame, wo-ónger 't 'huys' (de Naborch) en 'n watermeule. Dirk, dae door verkouper Robijn woort aangeduud es 'naef', waas in 1379 al getuge biej 'n vónnis inzake de sjatplichtigheid van Zjwame en Asselt. Verkouper Robijn, kanunnik van de Sint-Servaas in Mesjtreech, hèj dees godere geërf van ziene broor Werner van Swalmen. In 1382 sjloot Dirk van Oest ein verdraag mèt de sjtad Kölle, die verwikkeld waas in 'ne sjtried taenge de aartsbisjop aldao. Dirk belaofde o.a. dat hae zien kesjteël, dat hae in leën heel van de hertog van Gelre, besjikbaar zouw sjtèlle es de sjtad daoróm vroog. Al 'n hauf jaor later verzeunde de sjtad en de aartsbisjhop zich, zoadat Dirk zien börch noats daadwirkelik aope hoofde te sjtèlle.
De femilie Schenck van Nydeggen
Door 't huwelik van Isabella van Oest mèt Arnold Schenck van Nydeggen kaom Hillenraad in 1486, ènnige generaties later, in hènj van 'n anger gesjlach.
Hillenraad zal d'r in de 14e eeuw waal heël angesj höbbe oetgezeen. Vermoedelik waas ’t neet völ meë es een graot rechhokig hoes, mèt op ein van de heuk 'ne rónje taore. Deze taore woort nog geneump in 'n akte oet 1607. De taore zal höbbe gelaege op de zuudhook van de oarsjprónkelike rechhokige börch, wo de moere 't mins dik zeen. Moerankersj mèt 't jaortal 1648 gaeve aan dat de veurhaof van Hillenraad op 't eindj van de Tachtigjaorige Aorlog verangeringe óngerging, meugelik ouch pas woort geboewd. Dees verboewing zal höbbe plaatsjgevónje in opdrach van Dirk Schenck van Nijdeggen en zien vrouw Maria d'Oyenbrugge van Duras.
Nao 't euverlieje van Dirk Schenck woort Hillenraad eigedóm van zoon Christoffel Schenck van Nydeggen. Dae koch in 1655 de rechsjpraok in Zjwame en Asselt trök van de hertog van Gelre, ein rech dat de heëre van Swalmen in 1314 ware kwietgeraak. Mèt deze aankoup sjteeg de femilie Schenck, teves eigenaere van de heërlikheje Swalmen en Asselt, sjterk in aanzeen. Door 't euverlieje van 'ne metselaer weite v'r dat Hillenraad in 1665 woort verboewd. Meugelik moosj op dat mement de taore plaatsj make veur de nuuje feëszaal. In 1668 waas de taore in jeder geval verdwene.
't Markgrafelik gesjlach Van Hoensbroeck
In 1703 woort de achjarige Christoffel Arnold Adriaan Schenck van Nijdeggen al sjpelend mèt 'n gelaje gewaer doadelik gewóndj. Ziene vader, Arnold Schenck, vermaakde dao-op al zien bezittinge aan zien vrouw Maria Catharina markgravin van Hoensbroeck. Zoa vererfde Hillenraad oetentelik in 1736 op 'ne naef, Frans Arnold van Hoensbroeck, dae in 1720 waas getrouwd mèt Anna Catharina Sophia van Schönborn, die häöm 25 kènjer baarde wovan vermoedelik ènnige laeveloos. 't Alliantiewaope baove de ingank van de oranjerie in de groate kesjteëltuin herinnert aan dit echpaar. Ónger hunne zoon Lotharius Frans van Hoensbroeck woort Hillenraad opnuuj verboewd: in 1766 euverleej 'n daakdekker nao 'ne val van 't daak.
De grafelijke femilie Wolff-Metternich
Ouch de femilie Van Hoensbroeck zou ènnige generaties eigenaer blieve van 't kesjteël. De lètste van hun waas Franz Eugen von und zu Hoensbroech. Zien huwelik mèt Hermengilde gravin Wolff Metternich bleef kènjerloos en in 1909 droge Franz Eugen en zien vrouw 't kesjteël mèt toebeheuëre euver aan hunne naef Herman Jozef Wolff-Metternich en zien vrouw Von Schall Riaucour. Zie lete 't kesjteël tösje 1909 en 1922 resterere, wobiej veural de biegeboewe ingriepend woorte verangerd.
De hujige bewoonster is gravin E. de Guerre, de dochter van graaf Herman Jozef Wolff-Metternich.
Trivia
thumb|Kesjteël Hillenraad, 1951
Baovetoeënzaank
Baovetoeënzaank, (Mongools: khuumi) ooch kaelzaank geneumd, is 'ne o.m. in Centraal-Azië ontwikkelde zangtechniek. Mèt name Mongolië en de Russische deelrepubliek Tuva zeunt bekaand öm de kaelzengers.
Dör beväörbeeld 'ne (lieëge) toeën te zinge en d'r moondsjtaand te verendere: oe – oo – uu – eu – ie huurt me bie 'ne geliekblievende groondtoeën 'n sjtijgende melodie. Baovetoeënzaank vrögt väöl oefening, sjtèmbeheersing en concentratie. Bie 't baovetoeënzinge mot me zinge vanoet z'ne rugk, oeëbie 'n zieër oontsjpanne houding en 'n good contact mèt d'r groond belangriek is. Baovetoeënzinge wert väöl gebroekd in combinatie mèt klanksjale.
Jodele
Baovetoeënzaank mot neet verward waeëre mèt jodele, 'ne zangtechniek dae gebroek makt va registerwisselinge m.a.w. 'n flot översjakele va baoërsj- nao kopsjtèm en truuk.
Deilgemeinte
'n Deilgemeint is 'n geografis óngerdeil van 'n gemeint. Besteurlek höbbe ze 'n versjillige funksie in Nederland en Bèlsj.
Nederland
In Nederland zeen deilgemeinte de óngeste laog in 't besteur van de gemeinte Amsterdam en Rotterdam. Amsterdam is óngerverdeild in 14 deilgemeinte, die deur de gemeint Amsterdam sjtadsdeile geneump waere. Rotterdam is óngerverdeild in 11 deilgemeinte, 'n centrómraod en de wiekraod Pernis.
Bèlsj
In Bèlsj keump elke deilgemeint euverein mit 't gróndgebeed van 'n ouw gemeinte van veur de groete fuzie van 1 jannewarie 1977. Binne 'n fuziegemeint ligke dus zjus zoeväöl deilgemeinte es-t'r vreuger gemeinte op 't zelfste gróndgebeed loge. De deilgemeinte höbbe gein inkele besteurlike funksie mie.
Europese staotssjöldecrisis
D'n Europese staotssjöldecrisis of d'n Eurocrisis is d'n ikkenomische crisis dee ind 2009 en begin 2010 oetbrook binne d'n Eurozone, naotot Griekeland, lidstaot vaan de Europese Unie (de EU) en vaan d'n Eurozone, ziene staotssjöld neet mie op ziechzelf leke te kinne financiere, Dit gebäörde es gevolg vaan de twie jaor ierder oetgebroke globaole financiescrisis, ouch-wel kredietcrisis genuemp, in 2007 à 2008.
Vaanaof dit momint goof 't op d'n Europese merret dèks oonrös en zelfs paniek. Nao Griekeland volgde mie len boe technisch staotsfailissemint breujde. Nao de meinig vaan versjèllende ikkenome goef 't op versjèllende mominte in dee crisis 'ne groete kans tot de monetair unie (d'n Euro) in levesgevier kaom. Pas roontelum 't middel vaan 2014 oontstoond 'n situatie boe-in euver e veurloupeg ind vaan deze crisis kos weure gesproke. D'n ikkenomische crisis vaan Griekeland oontwikkelde ziech wijer, mer 't ikkenomisch bestoon vaan de res vaan d'n Eurozone leek neet mie direk dao-aon verboonde te zien.
De crisis waor groetdeils oontstande door 't feit tot de nui gekoze regering vaan Griekeland, oonder premier Giorgos Papandreou, in oktober 2009 bekind maakde tot de netto nui sjöld in 2009 neet umtrint 6% vaan 't BNP zou zien (zoewie d'n ex-premier Kostas Karamanlis mèt moodwèl verkierd had gezag) meh minimaol d'n dobbele. D'n Eurozone kaom zoe in 'n gevierlek instabiel situatie; zoe erg zelfs tot ummertouw mie stumme in de polletiek opgónge um d'n Euro weer in te wèssele veur de nationaol munte. In 2012 woort 't Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) opgeriech um d'n Eurozone te stabilisere en wanbetaolinge vaan regeringe te veurkoume. Ouch 't Europees Fiscaol Kompak woort opgeriech in dat jaor, um fiscaol polletiek korter nao mekaar touw te bringe tösse lidstaote.
Anthisnes
thumb|250px|Liegking Anthisnes in de provincie Luuk Anthisnes (Welsj: Antene) is 'n gemèngde in de Condroz in de Welzje provincie Luuk óp 't Belsj. De plaatsj liegkt óp 25 km ten zuid-ooste va Luuk. D'r wónne ruum 4000 luuj óp 'n óppervlakde van 37,30 km²; 61% van d'r grond is laanboewgroond; 26% is beusj.
Eenkel dörper van Anthisnes makde es enclave dèèl oet van 't hertogdom Limburg, later 't hertogdom Brabant. In 1768 ruilde 't Preensbisdom Luuk Anthisnes vör Trooz, Sclessin en Ougrée mèt 't Preensdom Stavelot-Malmedy.
Bekiekenswaeërd
Öm de twieë jaor ( aeve jaoretalle) is Anthisnes 't kader van Anthinoises, Festival de Wallonie des Musiques & Cultures celtiques.
Dörper, gehuchte en buurtsjappe
Anthisnes, Baugnée, Berleur, Coibehay, Hestreux, Hody, Houchenée, Lagrange, La Ramée, La Rock, Les Floxhes, Limont, Moulin, Rapion, Targnon, Tavier, Tolumont, Viegeay, Vien, Villers-aux-Tours et Xhos.
Aiglemont
Aiglemont ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t Groate Oaste), in Noordoas-Frankriek. In 2017 haw de plaatsj in de Ardenne 1634 inweunersj, die Aiglemontais en Aiglemontaises geneump weure. Ze ies 8,85 km2 groat. Dao woonde dus zoan 185 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Villers-Semeuse, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 132-327 meter.
In Aiglemont weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, wie in bienao de ganse Franse Ardenne dat 't geval ies. De plaatsj woort in 1256 veur de ièrsjte kièr geneumpes d'Elsemont. In 1271 woort ze op 'n kaart geneump bie de naam Ayllemonte. In de 18e ièw heesj ze Elemont, Alemont, Elmont, Ellemont, Ailmont en Ailemont (soms mèt, soms zonger t). De naam kump van 't Germaans: Agilmun meint zoaget wie hoage berg. In de Romeinse tied moete hie villa's höbbe gelaege. Nao de val van 't Romeinse Riek is 't pläötske woarsjienlek onbeweund gebleve totdat hie onger Karel de Groate boerderieje woorte geboewd. In zien tied woort de Ardenne waer belangriek veur marchandere.
Nui Ingeland (Vereinegde Staote vaan Amerika)
thumb|250px|De dwergstaote, zoe es me dat zeet in Amerika, die oonder Nui Ingeland valle. thumb|194px|Boston Nui Ingeland of Nui-Ingeland (Ingels: New England) is 'n benaoming veur 'n gróp Amerikaanse staote aon de ooskös, naomelek:
New Jersey weurt dèks, oonterech, door veural lui oet Europa mèt gerekend bij Nui Ingeland.
Historie
De term vaan de regio geit truk nao 1616. Toen veel dit gebeed oonder 't riek vaan Ingeland. Boston waor de hoofplaots vaan de regio. In deen tied waor Nui Ingeland 'n officieel regio, neet zoe es noe.
Beteikenis
Nui Ingeland heet allewijl zien officieel beteikenis verlore, mer de term weurt nog altied dèks gebruuk. Zoe zeet me in de VS "Iech gaon nao Californië", es me nao Californië geit. Mer es me nao Connecticut moot, of Massachusetts zègk me miestal "Iech gaon nao Nui Ingeland". Aongezeen 't e groet land is, en väöl plaotse wied vaanein ligke moot dat wel, en is 't gein geweente um "klein" te dinke. De staote die oonder Nui Ingeland valle zien erg klein, vergeleke mèt de mieste staote in de VS. Daorum leef de term Nui Ingeland nog altied voort bij de lui.
Cultureel gezeen heet Nui Ingeland ouch 'n uniek accent. Dit accent kump mie daan 't algemein Amerikaans-Ingels in de buurt vaan 't Brits Ingels. Veural in Boston is dit nog huurbaar. Dit accent weurt evels neet Nui Ingels geneump, mer Nui Ingelands (Ingels: New Englands).
Auguste Rodin
thumb|right|Auguste Rodin
François-Auguste-René Rodin (Paries, 12 november 1840 - Paries, 17 november 1917) waor 'ne Franse beeldhouwer.
Rodin woort gebore in Paries es zoon van de politiebeamte Jean-Baptiste Rodin en zien vrouw Marie Cheffer. Mèt 14 jaor woort hae lièrling aan de Petite École in 't Quartier Latin, allewiel École Impériale Spéciale de Dessin et de Mathématiques. Drie jaor later probeerde hae een plaats te kriege op de École des Beaux Arts meh woort 3 kièr aafgeweze. Daonao góng hae um in zien levesónderhoud te veurzeen wèrke veur versjillende decoratäörsj. In 1862 sjtorf zien ouwer zuuster Maria, mèt wae hae 'ne goje band houw. Rodin zoch troas door in te trae bie de orde van de Pères du Saint-Sacrement. Hae bleef hie tot 1863, naodat hae 'n portrèt houw gebeeldhouwd van de superieur van de orde, Frère Eynard.
In 1864 góng hae wèrke in 't atelier van de beeldhouwer Albert-Ernest Carrier-Belleuse. In datzelfde jaor lièrde hae Rose Beuret kènne, die zien levesgezellin zou were. Hunne zoon Auguste-Eugène Beuret woort gebore in 1866. In 1870 góng hae same mèt Cerrier-Belleuse nao Brussel. Zie koeste 't artistiek neet eins were en Cerrier-Belleuse góng in 1871 truuk nao Frankriek. Rodin bleef in Brussel, en Rose kaom bie häöm wone. Hae sjloot ziech aan bie de Belzje beeldhouwer Antoine van Rasbourg, mèt wae hae ónder andere wèrkde aan de decoraties veur de Brusselse Beursj.
thumb|left|Porte de l'Enfer In 1875 góng Rodin op reis nao Italië, woa hae 't werk van Michelangelo besjtudeerde. Diet maakde groate indrök op häöm en zou zien sculptuur beïnvloje. 't Jaor denao maakde hae l'Age d'airain, e beeldhouwwerk dat zoa realistisch waor dat me häöm devan besjuldigde dat hae 't van levend model zou höbbe gegote. In de herfs van 1877 maakde Rodin 'n reis langs de gotische kathedrale van Centraal-Frankriek, um 't beeldhouwwerk te besjtudere. Hae góng ouch weer in Paries wone. Bies 1882 wèrkde hae part-time in de  Manufacture de Sèvres, 'n porseleinfabriek.
In 1880 kreeg Rodin zien ièrsjte groate opdrach, 'n toegangspoort veur 'n te boewe Musée des Arts Décoratifs. Diet zou de Porte de l'Enfer (Poort van de Hèl) were. Diet werk, woa-aan Rodin de res van zien leve zou wèrke en wat noats opgeleverd zou were, ies geïnspireerd op de hèl oet Dantes La Divina Commedia. Väöl van Rodins bekèndste beelde, wie Le Penseur ("De Dinker") en Le Baiser ("De Poen"), zint oorsjprónkelik ónderdeile van de Porte de l'Enfer, meh woorte later door de beeldhouwer es zelfsjtendige beelde oetgewèrk.
thumb|right|Les bourgeois de Calais In 1883 lièrde hae Camille Claudel kènne. Claudel, die 24 jaor jónger waor es Rodin, woort ièrsj zien lièrlinge en later zien geleefde en muze. Twiè jaor later kreeg hae de opdrach van 't sjtadsbesjtuur van Calais um 'n heldhaftige actie oet de historie te verièwige in e beeldhouwwerk. Diet woort Les bourgeois de Calais ("De börgersj van Calais"), dat de euvergaaf van zès börgersj mèt de sjleutele van de sjtad aan Edward III van Ingeland in 1347 oetbeeldt. De bronze beeldegroep woort in 1895 geplaats.
Van 't Panthéon in Paries kreeg Rodin in 1889 de opdrach um e beeld van Victor Hugo te make. Diet projek woort aafgeweze, umdat zien óntwerp neet voldeeg aan de conventioneel verwachtinge. Tösje 1892 en 1897 wèrkde hae aan e beeld van Balzac in opdrach van de Société des gens de lettres. Ouch diet beeld veroorzaakde e sjandaal (door sómmige woort de vörm van 't beeld zelfs geassocieerd mèt 'ne penis in erectie) en woort geweigerd door d'n opdrachgever.
In 1893 góng Rodin in Meudon, vlak boete Paries wone. Bie de waereldtentoansjtèlling in Paries van 1900 woorte in 't Pavillon Rodin 171 van zien beelde geëxposeerd. Zien kuns kreeg hiedoor miè bekèndheid en e nuuj publiek. Hae kreeg väöl opdrachte, veural van rieke Amerikaanse kunsverzamelaersj die 'n portrètbuste van ziechzelf wolle höbbe. Rodin houw óndertösje 'n groat aantal lièrlinge en vakluuj die veur häöm wèrkde. In 1905 woort de Duutsje sjriever Rainer Maria Rilke, dae twiè jaor ièrder al 'n book euver Rodin publiceerde, ziene perseunlike secretaris. Hae zal diet tot 1906 blieve.
In 1907 riechde Rodin in 't Hôtel Biron in Paries nog 'n atelier in. In diet geboew ies allewiel 't Musée Rodin gevestig. In zien lètste creatief jaore concentreerde Rodin ziech op beelde van dansersj en erotische teikeninge. Op 29 januari 1917 trouwde Rodin mèt Rose Beuret. Zie sjtorf op 14 februari van dat jaor. Rodin, dae al langer krank waor, sjtorf op 17 november 1917. Hae woort begrave in Meudon, neve Rose. Op hun graaf sjteit 'n versie van De Dinker.
Gent
thumb|right|Graslei thumb|right|Belfort thumb|right|Gravensteen Gent ies 'n sjtad en gemeinte in Belsj. De sjtad liek in de provincie Oas-Vlaandere, en ies dao ouch de hoofsjtad van. 't Aantal inweunersj waor 263.703 in 2021 en 't oppervlak van de gemeinte ies 156,18 km². De sjtad liek aan de samevleujing van de Schelde en de Leie.
Sjtadsfuncties
Es hoofsjtad van de provincie Oas-Vlaandere haet Gent 'n belangrieke administratief functie. Op economisch gebied ies veural de have belangriek. De veurnaamste industrieje zint de sjtaol- en metaalverwèrking en de productie van transportmieddele. De sjtad ies 'n importante ónderwiessjtad mèt onder andere de Universiteit Gent. In totaal sjtudere d'r miè es 50.000 sjtudente aan de insjtèllinge veur hoager ónderwies. 't Universitair Hospitaal haet 'n belangrieke sjtreekfunctie.
Sjtadsbeeld
Gent haet 'n historische binnesjtad mèt versjillende bezeenswaerdighede. 't Bekènds zint de "drie tores van Gent", de Sint-Niklaaskèrk, 't Belfort en de Sint-Baafskathedraal. In de Sint-Baafskathedraal bevink ziech 't waereldberoemp retabel 't Lam Gaods van Jan van Eyck. 't Gravensteen ies 'n mieddelièwse vesting mèt 'n grach d'rumheen, die aan 't ing van de 19e en 't begin van de 20e ièw gerestaureerd woort. Langs de Graslei en de Korelei liegke 'n groat aantal gildhoezer.
Historie
Me wèt dat de plaats woa allewiel Gent liek bewoond waor in d'n tied van de Kelte en de Romeine. De naam Gent zouw van 't Keltische woord ganda kómme, dat samevleujing beteikent.
Vanaaf de 7e ièw houw Gent twiè belangrieke abdije, namelik de Sint-Pieters- en de Sint-Baafsabdij. Rónd 800 moet de sjtad zoa belangriek zin gewaes dat Lodewiek de Vrome, de zoon van Sjarel de Groate, Einhard beneumde tot abt van dees abdije. Einhard waor de biograaf van Sjarel de Groate.
In de 13e ièw waor Gent de groatste sjtad nao Paries boete Italië. De sjtad waor groater es Londe, Kölle en Moskou, bieveurbeeld.
Gent ies ièwelank de belangriekste sjtad gewaes veur lake (gemaak van wöl), vlas (in de 19e ièw sjtong hie de groatste vlasfabriek van Wes-Europa) en katoen.
Signal de Botrange
D'r Signal de Botrange in 't Hoeëg Ven is mèt 694 meter baove TAW 't hoeëgste peunt va Belsj.
In 1804 boewde 'ne Fraanse kolonel 'ne örsjte hote taoën vör cartografische ópmaetinge. In 1899 waoërt dizze dör de Duutsjers vervange dör 'n hote taoën van 30 m hoeëg öm de grens mèt Belsj te bewake. D'r taoën verdween in 1925 öm in 1934 plaatsj te make vör 't geboew van allewiel.
Botrange in de gemèngde Waimes waoërt nao d'r Örsjte Waeltkreeg Belsj gebied es deel van de Ostkantons.
Vlakbie liekt 't Natuurparkcentrum Botrange.
Hillegersberg
Hillegersberg (Hollands (De) Berg) is 'n stadswiek vaan de Nederlandse stad Rotterdam. Ze vèlt oonder 't stadsdeil Hillegersberg-Schiebroek. Veurheer waor Hillegersberg 'n apaart dörp en zelfstendege gemeinte, tot Rotterdam 't in 1941 annexeerde. Vaan 't dörp is ouch noe nog väöl trök te zien. Hillegersberg steit bekind es ein vaan de deurder wieke vaan Rotterdam.
Historie
thumb|Rewien vaan 't Huis ten Berghe. In de vreug middeliewe waor 't binneland vaan Holland nog gans moeras, meh aon de rechterkant (weskant) vaan de Rotte laog e zandbergske, 'nen doonk, dee bove 't umringend drasland oetstaok en boe bewoening meugelek waor. Dezen doonk is nog ummer trök te vinde: de dörpskèrk steit debovenop. Hillegersberg is verneump nao Hildegard vaan Vlaondere, vrouw vaan graof Dirk II (932-988), dee hei 'n börg had. Archeologische voondste oet de prehistorie en de Romeinsen tied tuine aon tot de plaots al väöl langer bewoend is.
In de loup vaan de volgende iewe woort 't moeras drumheen druuggelag en veranderde Hillegersberg in e lintdörp mèt allein roontelum d'n doonk kómbouw. In d'n daartienden iew kaom op de plaots vaan de alaw versterking e steine kestiel te stoon, Huis ten Berghe. Dit kestiel woort evels in 1426 mèt de Hoekse en Kabeljouwse Twitse verweus, allewijl steit de rewien nog.
Hillegersberg umvatde versjèllende polders. Um 't dörp zelf laog d'n Hillegersbergse Polder. Noordwestelek daovaan voont me Honderd-en-Tien-Morgen, zuidwestelek de Bergpolder. Noordelek vaan 't dörp laoge de Boterdorpse Polder en d'n Oosteindse Polder. Hei-in oontwikkelde ziech e nui dörp, Bergschenhoek. Ouch aon d'n aandere kant (ooskant, linkerkant) vaan de Rotte laog Hillegersbergse groond: de Bospolder en de Ommoorden. Hei laog en ligk ouch 't gehöch Terbregge. In de loup vaan de iewe woort evels ummer mie vaan dee veengroond tot törf verstoke, zoetot wieneg mie es groete pole euverbleef. De pole oostelek vaan de Rotte woorte ind negentienden iew druuggelag; neve Hillegersberg bleve evels de zoegeneumde Bergse Voorplas (oostelek) en Achterplas (westelek) bestoon. Bergschenhoek sjeide ziech in 1811, oonder Frans bewind, aof; dit woort noets mie oongedoon gemaak.
Oongesjik gewore veur landbouw, kaom 't dörp ummer mie bij rieke Rotterdammers in trèk, die gere e hoes kortbij de stad aon 't water wouwe höbbe. Los daovaan bersde de stad in dezen tied oet häör veug, zoetot väöl lendeleke gemeintes begóste te verveursteideleke. Dit brach 'n sterke bevolkingsgreuj op gaank. In 1904 mós Hillegersberg 't zuielek deil vaan ziene groond aon Rotterdam aofstoon. Wat euverbleef vaan Hillegersberg, greujde evels ouch hel door, veural nao 1920. In 1941 woort gans Hillegersberg, tegeliek mèt IJsselmonde, Overschie en naobergemeinte Schiebroek, aon Rotterdam touwgeveug. Op dat memint had de gemeinte al zoe'n 26.000 inwoeners.
Historische inwoenertalle
(v1830=100)
Greun: Reële greuj gemeinte Hillegersberg Liechgreun: Oonnatuurleke krimp door vermindering gemeintegroond Blauw: Provincie Zuid-Holland
Aonzien
thumb|Hillegondakèrk thumb|Hillegersberg vaan euver de Bergse Achterplas, vaanoet Schiebroek. D'n oetkiektorie huurt bij 't Plaswijckpark. Wie gezag is aajd-Hillegersberg gooddeils opgebouwd in lintbebouwing. 't Dörp begós in zuie, bij de weeg dee de Rotterdammers Bergweg neumde en de Hillegersbergers Straatweg. Noordeleker geit dee euver in de Bergse Dorpsstraat (zoe geneump umtot de gemeinte Rotterdam nog aander geannexeerde dörper en dörpsstraote kint), boe d'n dörpskern aon ligk, en oetindelek in de Grindweg, dee nao Bergschenhoek löp. 't Deil wat noe Bergweg hèt, huurt al sinds 1904 bij Rotterdam en weurt noe neet tot Hillegersberg gerekend. In 't aajd dörp vint me 15 rieksmonuminte, wie de geneumde Hillegondakèrk, de rewien vaan 't Huis ten Bergh en versjèllende woenhoezer. De mieste monuminte zien roond de kèrk geconcentreerd. E groet aontal villa's is neet vaan rieksweeg besjermp meh 't aonzien wel weerd. Aon de Bergse Achterplas vint me 't Plaswijckpark, in 1923 opegedoon veur de Rotterdamse bevolking, boe me 'ne späöltuin en 'ne mini-zoo vint.
Neet alle groond vaan de aw gemeinte Hillegersberg weurt allewijl gerekend tot de wiek Hillegersberg. Zoewiezoe al neet de geneumde groond vaan de Bergweg en umgeving (stadswiek Oude Noorden, stadsdeil Noord). Honderd-en-Tien Morgen ('n nuibouwwiek oet de jaore 1950), Terbregge (gehuch mèt aongehaange nuibouw) en Molenlaankwartier (nog door Hillegersberg gebouwd, in de jaore 1930) zien apaarte wieke binne 't stadsdeil Hillegersberg-Schiebroek. Ommoord huurt al gaar neet mie bij dat stadsdeil, meh vèlt oonder Prins Alexander. De dörpskern mèt e bitteke nuibouw weurt amtelek Hillegersberg-Noord geneump. Hillegersberg-Zuid is 't deil roond de Kleiweg. Verwarrend genoog hoort dit stök tot 1941 neet gans bij Hillegersberg, meh ouch bij Schiebroek. Soms sprik me heiveur vaan 't Kleiwegkerteer.
Bevolking
Hillegersberg-Noord en -Zuid höbbe same 'n klein 16.000 inwoeners. In 2012 woende in Hillegersberg-Noord 7970 lui en in 't Kleiwegkerteer 7775. Allebei de wieke zien veur Rotterdamse begrippe etnisch homogeen: in Hillegersberg-Noord waor in 2012 78% vaan de bevolking otochtoon, 13% westers allochtoon en 9% neet-westers allochtoon, daovaan 1%pt. Marokkaans, 1%pt. Antilliaans, 3%pt. Surinaams, 1%pt. Turks en 4%pt. vaan aander heerkoms. In 't Kleiwegkerteer tèlde me toen 74% otochtone, 13% westerse allochtone en 13% neet-westerse allochtone, daovaan 3%pt. Marokkaone, 1%pt. Antilliaone, 3%pt. Surinamers, 1%pt. Turke en 5%pt. lui vaan aander heerkoms.
Waope
Op 24 juli 1816 kraog Hillegersberg vaan d'n Hoege Raod vaan Adel 't volgend waope touwgekind:
Neet vermeld meh ummer getuind is tot de vrouw zand in häöre sjolk dreug en dao get vaan verluis. Dit beeld tuint 'n legende euver wie Hillegersberg oontstoont. De reuzin Hillegonde, die in de duine woende, góng 't awwerlek hoes oet en trok nao 't binneland, mèt es aondinke e stök duinzand in häöre sjolk. Kortbij de Rotte sjäörde dee sjolk, en op dit bergske bouwde me later Hillegersberg. Dees legende mós verklaore wie dit zandbergske dao waor gekoume, dewijl in de wijen umtrèk allein veen te vinde waor.
Dit waope kump al in d'n achtienden iew veur, meh daan in zèlver (wit), mèt 't terras vaan sinopel (greun) en de vrouw in natuurleke kleure: hood en bovekleid vaan lazuur, rok vaan keel (blauw), sjeun en sjolk vaan zèlver. De gemeinte had bij aonvraog gein kleure aongegeve; daorum heet d'n Hoege Raod 't waope in riekskleure (de kleure vaan 't waope vaan de Nederlen) verliend.
Bronne
Dit artikel is deils gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Kamp-Lintfort
Kamp-Lintfort is e Rienlands stedsje op de Nederriense Heuvelrögk in de krink (Kreis) Kreis Wesel, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 63,14 km² en 36.973 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 586 de veerkante kilometer.
't Op 33 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 'n aontal stadsdeile.
Turien
Turien kan verwieze nao:
Finlandisering
thumb|De Finse president [[Urho Kekkonen mèt Leonid Brezjnev, anno 1960.]] Finlandisering is 't fenomeen tot e kleinder land zien politiek aonpas aon de wunse vaan e groeter land, dèks e naoberland. Bijgedachte is tot de agressie vaan dat groeter land dreig en tot 't kleinder land mèt dees politiek de groete naober te vrund wèlt hawwe veur neet aongevalle te weure.