cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
P.C. Boutens
Stijl
Doed en zwuregheid zien algemein presint es thema's. 't Geluif vaan zien jäög gaof zie werk e mystiek karakter, mèt dudeleken invlood vaan de Biebel. Nog belaankrieker en nog dudeleker is d'n invlood vaan de Klassieke. Plato stimuleerde zie mystiek geveul, meh ouch lyrische diechters wie Sappho en Pindaros hadde invlood op zie werk. In de Strofen van Andries de Hoghe (1919, aongevöld 1932) kump 't thema vaan de homoseksualiteit nao väöre. Boutens prizzenteerde dit werk es de naolaotesjap vaan 'ne joonkgestorven diechter. Pas in 1983, veerteg jaor nao zienen doed, tuinde lètterkundege Wouter Blok euvertuigend aon tot dit Boutens zie werk waor.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op en hei en dao los vertaold oet 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Gespunsart
Gespunsart ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 1.016 luuj op 'n oppervlaak van 21,02 veerkante kilometer en daomèt goof 48,33 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,4% de jaor.
Olofström
Olofström is 'n gemèndje in Blekinge län, Zwede. De gemèndje tèltj 13.369 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 391,90 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 34,1 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
17,37% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Belasting (lektrotechniek)
'n Belasting is 'nen algemeinen term veur e lektrikelement det is aangeslaoten op 'n spanningsbrón of stroumbrón en dao-oet lektrikstroum verbroek. 't Element kan 'n lamp zeen of 'ne lektrikkachel, mer ouch 'n apparaat wie 'ne computer. In 't vakjargon wuuertj belasting gebroek veure gruuedje vanne lektrikstroum.
Gebroek
De naodrök ligk op 't feit det de spanningsbrón wuuertj belas en dus stroum levertj en ónger die ómstenjigheje fónksjeneertj wie 't zich huuertj. 'ne Versterker mót stabiel blieve; 'n batterie of 'nen accu mót neet euverbelas waere; de zekering mót gans blieven, en zo wiejer. De functie die 't apparaat of de component vervöltj is van óngergesjik belang; ze zeen óngerling oetwusselbaar. Wichtig is det de belasting gesjik is veure brón worop dees is aangeslaote. Dus blieve spanning en stroum binne veilige grenze. Bie wusselspanning mót de impedantie de juuste waerd höbbe.
Norrköping
Nörrköping is 'n gemèndje in Östergötlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 125.356 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.503,61 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 83,4 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
13,31% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Belasting (liefelik)
Liefelike of fysieke belasting haet betrèkking toete bewaegingen of krachte die me mót oetveure, tiedes 't wirk (dink ouch ane wirkhajing), 't sporte of anger bezigheje. Bewaeginge wo me aan mót dinke zeen höffe, denaerzètte, duje, trèkke, drage, väöl krach zètte, väöl loupe, herhaoldje bewaeginge, örges aan bloeatstaon (wie trillinge) of wirken in 'n óngemekkelike hajing. Väöl klachte die luuj oploupen op 't wirk höbbe te make mitte liefelike belasting.
Abu Dhabi
Mit Abu Dhabi (Arabisch: أبو ظبي ʾabū ẓābī) kan waere gemeind:
Lies van börgemeisters van Ech
Ech waor tot 2003 'n zelfsjtendige gemeindje, en haaj de volgende börgemeisters:
Bron
Van dit artikel besjting bie 't aanmake geine Nederlandstalige taegehenger; de imfermatie kump van Echt (Limburg).
Pizza
thumb|200px|Pizza Margherita Pizza is 'n Italiaans gerech wat uëver de ganse welt gegaeëte waert. 't Besjtaet oet 'ne baoëm va broeëddaeg, d'r pizzabaoëm, dae bedèk waert mit versjeie saorte belèk wie kieës, tomate en vlaesj, en gebakke waert in 'ne aoëve.
Historie
D'r oersjprunk van d'r pizza likt in 't Middellandse Zieëgebeed. I väöl leng rónd de Middellandse Zieë waere al doezende jaore rón broer gebakke, die me es telders gebroekde. In de Aeneis ('n epos uëver 't laeëve van d'r Trojaanse held Aemeas) sjtaet besjrieëve dat Aeneas 'n sjtad (later Roeëme) sjtichde op de plaatsj woeë 'r 'van d'r hónger zelfs de laeggegaeëte telders moos opaeëte',
In 't jaor 1889 woort d'r Raffaele Esposito, d'r bereumdste pizzabekker va Napels, oetgenuëdig doer d'r kuëning va Italië Umberto I en zien vrouw Margaretha vuur zien sjpecialiteite te make in 't paleis. Sjpeciaal vuur dees gelaegenheid bedach 'r 'ne pizza mit tomatesaus, mozzarella en basilicum: roeëd, wit en greun, de klure van de Italiaanse vaan. Dizze pizza veel bie de kuëningin 't mieës in d'r sjmaak en woort daovuur doer d'r bekker Pizza Margherita geneumd. Vuur bekans alle pizza's va huuj is dizze pizza d'r grónd.
D'r pizza waert huuj d'r daag op de ganse welt gegaeëte. D'r pizza wie 'r i West-Europa en de Vereinigde Sjtate gemakt waert is dèks väöl rieker belèk es de originele Italiaanse pizza's en höbbe aoch dèks 'ne zachtere baoëm. Verkaoppunte va pizza's waere pizzeria's geneumd. Pizza's waere aoch waal verkoch es fastfood.
Woiwodsjap Neder-Silezië
Woiowodjap Neder-Silezië (Pools: Województwo dolnośląskie; Dütsj: Woiwodschaft Niederschlesien; Silezisch: Dolnoślůnske wojewůdztwo) is 'n woiwodsjap i Pole. Zie grens aa g'ne Dütsje bondssjtaat Sakse in 't weste, aa Lubusz en Groeët-Pole in 't noarde, aan Opole in 't oeëste en Tsjechië in 't zude. Höar hoofsjtad is Wrocław.
Pizza
Historie
thumb|200px|Pizza in d'r aoëve
Bereiding
't Daeg vuur d'r pizzabaoëm waert va mael, water, gis, zout en oliefaoëlie gemak. Dit daeg waert geknaeëd en daonao oetgerold of mit de heng oeterein getrokke. D'r baoëm waert belèk mit tomatesaus en pleksjkes of geraspde kieës en eventueel anger besjtandsdaele en es lètste oliefaoëlie. D'r pizza waert op sjtae gebakke in 'ne aoëve op 400 tot 500°C.
Woiwodsjap Neder-Silezië
Geografie
Neder-Silezië lig i ge noardwestelig deel va g'n ouw sjtreek Silezië. D'r naam suggereert dat 't óch e Hoeëg Silezië guëf. Dat is woiwodsjap Opole en Silezië. De zuudgrens mit Tsjechië zint de Sudete, e middelgebirgde. De Sněžka (Schneekoppe, Śnieżka) is mit 1.602 meter boave zieëniveau d'r hoeëgste berg. Dizze berg is óch d'r hoeëgste va Tsjechië. 't Lieëgste punt is 80 meter boave zieëniveau. De westelige grens weëd bepaald durch de Lausitzer Neiße. De Oder is 'n wichtige revier, die dils durch de woiwodsjap sjtruimt.
Sjteëj
Sjteëj mit mieë es 30.000 iwuënesj zint (sjtank: 30-06-2015):
Toerisme
De woiwodsjap is ee va drök bezóchte besjtemminge va Pole. Wrocław hat vöal sjoeën en hat historisch gezieë 'n zieër groeëte beteëkenis vuur 't land en de regio. De sjtad is de veer noa groeëtste va Pole. D'r zoo va g'n sjtad is ee va de aodste va Pole en is drei noa groeëte es 't geet um 't aatal deersoate. Wier hat de woiwodsjap vöal kesjtieële, 99 i totaal, en vöal forte sjtamme oet d'r Prusische tied. Wier kint Neder-Silezië twieë nationale parke.
Lótsj
thumb|250px|E windelkeend drink oet 'n fles mèt 'n lòtsj thumb|250px|'n Loetsj of in [[Belsj Limburg 'n tut geneumd]] 'n Lòtsj of loetsj deent es aofsleting vaan 'n zoekfles, mèt e look drin zoe tot e windelkeend vloeistof kin drinke. 'n Lòtsj is 'n naobootsing vaan 'n deem. Ouch gief 't naomaaklòtsje die d'n doum of vinger vervaange es lòtsjobjek. Op 't Belsj neump me die 'n tut.
Lòtsje zien miestal gemaak vaan latex, mer 't kump veur tot zie vaan silikonerubber (kunststof) zien gemaak. 't Gief väöl versjèllende soorte lòtsje. 't Is 'n kwestie vaan oetperbere bij kinder wat veur 'n lòtsj de bèste is. De twie bekindste modelle zien 't keersmodel ('n rechte lòtsj mèt ronnen tóp) en d'n dental lòtsj, dee 'ne platte kop heet en sjuins umhoeg wijs. 't Aontal loker in de lòtsj en de gruutde vaan de loker is aafhenkelek vaan de leeftied vaan 't keend, de lòtsjkracht vaan 't windelkeend en 't soort veujing in de fles.
In 1845 is de klassieke rubbere lòtsj oetgevoonde in de VS. Veur deen tied gebruukde me lòtsje gemaak vaan stof, spoons of ziemsleer.
De Vlamsje Voerenaere, en de Belsj Limburgers, neume 'n loetsj 'n tut, de Fraanstalige zègke evvel, zjuus wie de luuj in 't Montsener gebied, loetsj.
As (gemeinte)
As is 'n dörp en gemeint in Belsj-Limburg. De gemeint haet bekan 7.500 inwoener. As haet nog ein angere kern, Neël-bie-As.
Koper
Koper is e sjemisch elemint. 't Is e haafedel euverganksmetaol, in dezelfde gróp es zèlver en goud. De naom is aofkumsteg vaan aes cyprum, "erts vaan Cyprus".
Eigesjappe
Koper kump in de groond wel gedege veur, es mineraol, meh besteit veural in versjèllende verbindinge.
Verbindinge
Koper kint twie oxides, koper(I)oxied (CuO, zwart) en koper(II)oxied (Cu2O, roed). Mèt waterstof weurt 't oxied koper(II)hydroxied (Cu(OH)2, blaw) gevörmp. Ouch sulfaote (wie kopervitriool, CuSO4(H2O)5), carbonaote en chlorides (wie koper(II)chloride, CuCl2(H2O)2) koume väöl veur. Väöl vaan die verbindinge zien hoeggifteg.
Legeringe
Koper is vaan väöl legeringe 't hoofbestaand of 'ne belangrieke component. De ajdste daovaan is broons, koper mèt te hoegste 10% tin touwgevoog. Dit maak 't koper sterker en de kleur geler. Messing, ouch dèks geel koper geneump, is 'n alliaasj vaan koper en zink. 't Zinkgehalte kin variëre vaan 5 tot 35 percint. Messing, wat bij benaodering de kleur vaan goud heet, weurt väöl es 'n soort goud-surrogaot gebruuk. Um 't te versterke voog me wel ins aluminium touw. Kopernikkel is natuurlek 'n alliaasj vaan koper en nikkel (10 tot 30 percint of mie), mèt 'n zèlverkleur. Soms weure nog ander metaole touwgevoog um 't koper te versterke, wie cadmium, chroom of loed.
Koper zit gewoenlik ouch in zèlveralliages, um 't te versterke, en soms in goudlegeringe, wat 't goud 'n oranje kleur gief (roed goud).
Touwpassinge
Koper is ein vaan de ajds bekinde metaole, bei de meiste volker is 't al langer bekind es iezer. Väöl besjavinge höbbe 'ne kopertied gekind; die in eus streike evels neet: hei lierde me koper kinne in de vörm vaan broons.
Allewijl kint koper e groet aontal touwpassinge, die veural gebruuk make vaan zien groete pletbaarheid en gooj geleiing. Me vint 't väöl in hoes, es koperdraod, 't binneste vaan elektriciteitkabele. Ouch vaan elektromagnete is 't e belangriek bestanddeil. 'ne Bliksemaofleier is gemaak vaan 'ne koperen draod dee laanks e gebouw aoflöp. Es de bliksem 't koper eine kier getróffe heet zal de res vaan 't gebouw door zien väöl slechtere geleiing neet of aamper weure aongetas. Decoratief weurt 't väöl gebruuk in serade en sóms in standbilde ('t Vrijheidsbild in New York bevat 90 tón koper). Bij muntgeld weurt 't dèks veur lieger muntwierdes gebruuk. In kopere bloosinsturminte vint me 't trök es messing.
J.C. Bloem
thumb|J.C. Bloem in zien werkkamer, 1933. thumb|"Verlaine" vaan J.C. Bloem es [[moergediech in Leiden.]] Jakobus Cornelis (Jacques) Bloem (Oudshoorn, 10 mei 1887 - Kalenberg, 10 augustus 1966) waor 'ne Nederlandsen diechter. Zien oeuvre is vaan groet belaank, en inkele vaan zien gediechte hure tot de bekindste vaan de Nederlandstaolege poëzie.
Biografie
Bloem, dee lui waor en op sjaol neet good presteerde, mós vaan zien femilie rechte goon studere. Ouch in zien studie deeg heer neet good zie bès, meh in 1915 wis heer toch in Utrech tot doctor te promovere. Oondertösse had heer in 1910 zien ierste veerze gepubliceerd, in 't tiedsjrif De beweging. Heer góng noe wèrke es gemeintesecretair in Amsterdam. Later kraog heer, mèt d'n doed vaan z'ne pa, 't börgemeistersjap vaan Hardenberg aongeboje, meh dat weigerden 'r. Heer deeg diverse aander jobs, boevaan 't redacteursjap bij de Nieuwe Rotterdamsche Courant nog 't succesvolste waor.
't Ind vaan zie leve (sinds 1959) brach Bloem in Kalenberg (noordwestelek Euverijssel, bij de grens mèt Friesland) door. Dao had Eggink 'n woenboet en heer 'n boerderij. Vaanaof 1963 góng zien gezoondheid hel achteroet. D'n diechter storf in 1966, op 79-jaorege leeftied. Heer ligk begrave in Paasloo (kortbij Kalenberg), neve Clara Eggink.
Stijl en beteikenis
Bloem begós zoe in 1903 te diechte, oonder d'n dinkeleken invlood vaan Jacques Perk. De gediechte vaan e paar jaor later vertuine d'n invlood vaan P.C. Boutens, later ouch die vaan Karel van de Woestijne.
Wie de mieste Nederlandse diechters vaan zien generatie sjreef Bloem rillatief sober, in neet al te verheve taol, en heel 'r vas aon rijm en metrum. Dèks hanteerden 'r 't sonnèt; väöl aander gediechte bestoon oet regelmaotege kwatrijne. Thematisch vint zie werk aonsleting bij de Negentegers, de generatie diechters die häöm al vreug inspireerde. Gedachte euver d'n doed trejje in väöl vaan zien werke nao väöre. Ouch de teleurstèlling in 't leve kump dèks trök; de insegste remedie daoveur is um neet te väöl bezunders te verwachte.
Bloem zien gediechte "Insomnia" en "De Dapperstraat" hure bij de bekindste vaan de Nederlandstaolege literatuur. De slotregel vaan 't lèste gediech, Domweg gelukkig, in de Dapperstraat, haolde 't zelfs tot d'n titel vaan 'n blomlezing oet de ganse Nederlandse poëzie.
Bron
Dit artikel baseert ziech op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Krink
Krink kan zeen:
Aisne
thumb|Liegking van 't departement Aisne thumb|right|Landkaart van de Aisne 't Departement Aisne ies ein van de departemente, nummer 02, in Frankriek. 't Ies gelege in 't noorde, tege de Belzje grens in de regio Picardië, grenzend aan de departemente: Nord, Ardennes, Marne, Oise, Somme en Pas-de-Calais. De naam kump van de rivier de Aisne. De hoofsjtad ies Laon.
Bezeenswaerdig
Bezeenswaerdig zint 't Forêt de St. Gobain; Laon mèt de gotische kathedraal Notre-Dame; versjterkde kèrkskes in de sjtreek de Thiérache: Vervins, Plomion, Jeantes-la-Ville, Morgny-en-Thiérache, Dohis, Parfondeval, Archon, Montcornet, Chaource, Hary, Burelles, Prisces, Gronard.
Alleke
Alleke (In 't Neiderlans: Alken) is een plak en gemeinte inne Belgische provinse Limburg. De gemeinte lit djus ten zuide van de provinsehoufdstad Hasselt. Alleke hèt meir dan 11.000 inwoiners, dei jaonne Alkenèrre geheite. De patraunhellege is Sint-Aldegon. Alleke is vorral bekand vor zen broawerei en 't bier Cristal Alken da doewe gebrouwd joent.
Geschiedenis
Doewe jont vor de joste kaer van Alleke gesproke in 1066 onder de naom “Alleche”. Vanaof 1180 is het offisjeil “Alken” ma de minse zegge nog dèk “Alleke”. Alleke was tuun een Luiks eingesloite gebiedje van 't Prinsbisdom Luik in 't graofschap Loun. Vaul prinsbisschoppe haa hèje e zaumerverblèjf.
Kerne
De gemeinte hèt gèn deilgemeinte. Doewe zèn boawte 't Centrum nog twie kerne: Terkoes en Sint-Juires. Alleke-Centrum lit in 't oiste van de gemeinte (teige Hasselt en Welle) De plak is gewijd an Sint-Aldegon en is de adste paroche. 't Gemeintehoaws, 't OCMW en de mètste winkels liege hè-je. Sint-Juires lit in het zuide teige Sint-Truije en Noawerkerke. De paroche is geweid an Sint-Juires, die-je bekand is van het verhaol: “Sint- Juires en den draok”. Terkoes likt in het noordweste van de gemeinte, teige Hasselt en Noawerkerke. De naom kumt van e aad wod da “moerassig gebied” wielt zegge. Doewe is nog e klein gebiedj e rond de staosse. Ma da is naut volleideg ontwikkeld. De staosse zelf is gesloite.
Wa vielt doewe te bezin?
Alleke is vorral bekand vor zen broawerei en het cristalbier. Ma is oech bekand vor zen kasteile, kapellekes (onder andere de Sint-Juireskapel) en wettermuilens. Voders hei-je nog het sport- en speilpark “De Alk”. Dat lit tuesse de Klein en de Graute Herk. Wandele koei-je in de Mombeikvallei en doewe zèn oech nog een paoër roetes oawtgestipppeld vor vilau te jaoge.
Het wopeschield Sint-Aldegon
Seint de 24 feibroewaore 1981 hèt de gemeinte e wo.peschield. Het is een naturlek kluijreg bosbeild van Sint-Aldegon teige ne roi-je aachtergrond. Een witte dauf hield 'ne witte sluier bove het hui-jt van de abdis. Sint-Aldgon hèt het wit onderkleid van de Benedicinesse aown. In her rèchterhand hield ze 'ne gauwe boek en in her leinkerhand 'ne gauwe staf. Aachter huerre kop hèt ze een gauwe nimbus en bove is er een omleigkaumende dauf.In de Sint-Aldegondislaan stit her kapel. Ze joent op 30 jannewaore gevierd en ze jont anbije teige de kanker.
Ahaus
Ahaus (Nedersaksisch: Ahus in Duutse spelling, Ahoes in Neerlandse spelling) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Kreis Borken, te Noordrien-Wesfale (Duutsland). Mèt häör 151,24 km² en 38.753 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 256 de veerkante kilometer.
't Op 50 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 6 stadsdeile.
Forannan
Forannan is 'ne Ierse hèllige dae bisjop waor van Domhnach-Mor. E reesde mèt 12 aander nao Belsj en introduceerde in d'r Abdij Waulsort d'r Benedictiener regel. In 962 waoërt-e abt. E zów nao Belsj gereesd zieë es gevólg van 'ne dreum. Ziene fieësdaag is 30 april.
Charnois
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Waals gekald, wie dat ouch weurt gekald in 't groats gedeilte van de Belsj Ardenne. Ze ies ein van de wieneg Waalstalig pläötskes in Frankriek. In 't groatse gedeilte van de Franse Ardenne weurt van oarsjprong neet Waals mer Champenois gekald.
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Snieë
Snieë is 'n vorm van naerslaag die besteitj oet ieskristalle. Snieë kump (gemiddeldj euver 't jaor gezeen) in Nederlandj neet hieël dök veur. Gemiddeldj vèltj óngevieër op dertig daag de jaor snieë, mer in väöl jaoren is det väöl minder. In Naord-Europa vèltj ummer mieë snieë en euver 'ne langeren tied.
13 augustus
Heiligedaag van Pontianus
Internationale daag van de linkshendige
Snieë
Óntstaon
Es de temperatuur snel ónger 't vreerpuntj kump, verangere de klein waterdrupelkes vanne wölk in gans fijn iesnäöldjes. Es dees näöldjes ómlieëgvalle den blieve die kleven aan staofdeilkes, wie zandjkörrelkes, räök- of asdeilkes) die inne lóch zweve. Hiedoor vörme snieëkristalle. Dees kónne versjille vörm höbbe, meh zeen ummer zèspuntjig.
Es 't wejtj, klitte de snieëkristallen óngerwaeges nao de aerd samen en vörmen 'n vlok. Zón vlok besteitj oet get ies en väöl lóch tösse de iesnäöldjes. De vlokke zeen ónregelmaesig, klein of groeat, mer es 't windjstil is riezele die roewig nao ónger.
Urienbuus
De urienbuus of urethra is 'n lang cilindrische häöldje die de urienblaos verbindj mit de boetekantj van 't lief. In dees häöldje ligk 'n aorechtig vlees det 't weefsel besjurmp taenge de sjemische invleuje van de urien.
De urienbuus deentj zowaal bie manskaerele es bie vrólje veur de urien oet 't lief aaf te sjeie. Ómdet bie manskaerele ouch 't sperma dao doorhaer geit bie de ejaculatie neump me ze bie die ouch waal de urogenitaal buus.
Bie vrólje is de urienbuus 2,5 tót 4 cm lank en bevindj de móndj zich in de vulva tösse de clitoris en de vaginaal äöpening. De kórte lingdje van d'n urienleier zörg bie vrólje d'rveur det ze vatbaarder zint veur besmettinge van de urienblaos (cystitis) en d'n urienstreek. Zoa kump 'n blaosóntstaeking dökker veur bie vrólje es bie manskaerele. Bie manskaerele is de urienbuus óngevièr 20 cm lank en löp ze door de prostaat en geit ze ónger 't ungselste zwellief door en ènjig ze vervölges aan de veurkantj van d'n eikel van de penis.
Waver
thumb|right|Liegking van Wavre in de provincie Waals-Brabant Waver (Frans: Wavre, Waals: Wåve, Auve) ies de hoofsjtad van Belzje provincie Waals-Brabant. De gemeinte Waver haet 'n oppervlak van 41,80 km² en 32.072 inweunersj (1 juli 2005). Behalve de sjtad Waver haet de gemeinte nog de kerne Limal en Bierges. De sjtad liek in 't arrondissement Nijvel en aan de Dijle.
Sjtadsbeeld en bezeenswaerdighede
De sjtad haet neet hendig väöl ouw geboewe, meh toch liegke d'r 'n aantal intersante bezeenswaerdighede. De kèrk Saint-Jean Baptiste ies geboewd in gotische sjtiel en haet 'ne 17e-ièwse tore mèt 'n carillon van 49 klokke. 't Sjtadhoes ies gevestig in 'n veurmalige kloasterkèrk in baroksjtiel. Aan 't sjtadhoes sjteit 't beeldsje van de Maca, e jungske dat de balustrade van 't geboew op klump; nao diet beeldsje weurt de sjtad cité du Maca geneump.
In de wiek Neerwaver (Basse-Wavre) liek de barokke baevaartskèrk van Slevevrouw van Neerwaver, mèt 'n relieksjrien dat saer de 16e ièw jaorliks in de processie Grand Tour door de umgeving geveurd weurt.
Historie
Op 18 en 19 juni 1815 vóng hie de sjlaag bie Waver plaats; deze sjlaag tösje de Franse en de Pruusje begoes op dezelfden daag es de sjlaag bie Waterloo.
De gemeinte Waver óntsjtóng bie de gemeintelike herindeilinge van 1977, wie Waver woort samegevoog mèt de veurmalige gemeintes Bierges en Limal. In 1995, wie de ouw provincie Brabant gesjpliets woort in e Vlaams en e Waals deil, woort Waver provinciehoofsjtad.
VVV
VVV kèn beteikene
1753
1750 - 1751 - 1752 - 1753 - 1754 - 1755 - 1756
Girondelle
Girondelle ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 162 luuj op 'n oppervlaak van 11,53 veerkante kilometer en daomèt goof 14,05 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +2,5% de jaor.
Thunderbolt (interface)
Thunderbolt (veurheen ouch Light Peak geneump) is de naom vaan 'ne door Intel oontwikkelde nuie standaard veur serieel aonsletinge aon computers. De interface is bedoeld um aander interfaces, wie SCSI, SATA, USB, FireWire en PCI Express te vervaange. Door gebruuk te make vaan Thunderbolt kin 't aontal aonsletinge op 'ne computer (de poorte) hendeg verminderd weure. De datasnelheid is op dit momint al zoe hoeg (10 Gbps) tot ouch nui technieke wie eSATA en DisplayPort gebruuk devaan kinne make, get wat mèt USB (wat mer de hèlf vaan die snelheid haolt) neet kin. In d'n touwkoms wèlt Intel de koperdraod dee noe gebruuk weurt in de aonsleetkabels vervaange door glaasvezel, boedoor de snelheid kin goon oploupe tot 100 Gbps. Euveriges waor Thunderbolt in ierste instantie ontwikkelt es optische interface, mer woort euvergesjakeld nao koper umtot dat op dit momint gojekouper is.
Commercieel introductie voont plaots in fibberwarie 2011 toen Apple Inc de nui lijn Macbook Pro's presenteerde. In de Macbook Pro weurt gebruuk gemaak vaan de mini DisplayPort connector veur de Thunderbolt-aonsleting.
Preensdom Stavelot-Malmedy
thumb|150px|Adbij va Stavelot thumb|150px|Abdij va Malmedy 't Preensdom Stavelot-Malmedy is oontsjtande wie d'r heilige Remaclus in 649 n. chr., mèt de permissje van Sigibert lll, köning van de Franke, in de Ardenne twieë kloesters sjtichde. 't Èngt in Stavelot, doe Stabelaco, 't aandert in Malmedy, doe Malmunderio, allebèj oonder 't èègeste gezag. Stavelot vool kèrkelek bezieë oonder 't bisdom Luuk en Malmedy oonder 't bisdom Kölle.
De rivalitèèt tösje de twieë kloesters waoërt in 980 dör Otto ll beslecht in 't vördeel va Stavelot. Zoe waoërt Stavelot, oeë d'r abt verbleef, de hoofdplaatsj van 'n klèè kèrkelèk preensdom, oeë-van de gemijterde vorste preense van 't Duutsje Riek waoërte. Van d'r 10de bies d'r 12de ieëw bleujde d'r abdij. Abt Poppo (abt in 1020) waor 'ne hervormer in de traditie va Cluny en e kreeg de leiding över 17 abdije oeë-oonder d'r abdij van Echternach en Sankt Gallen. Abt Wibald (abt in 1130) waor 'ne diplomaat van de keizers en waoërt ooch abt va Corvey. Zieng breve zeunt belangrieke bronne bie de besjtudering van d'r twiede Kruustocht.
De autonomie va Stavelot-Malmedy doorde 1000 jaor en kieëm an z'n èng same mèt 't Ancien Regime. De monnike moeste wieke vör de Fraanse revolutie en vluchde nao Duutsjland.
D'r biebel va Stavelot is an 't èng van d'r 11 ieëw gemakd en wert bewaard in 't British Museum.
In 1950 kieëme Benedictiener truuk nao Stavelot en sjtichde op de huuëgde va Wavreumont `n nuuj kloeëster. Es patroeënheilige kaoëze ze Remaclus. Dizze abdij makt gèè beer of kieës, mae latexverf.
Aire
thumb|left|'t Gemeintehoes van Aire
Aire ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t Groate Oaste), in Noordoas-Frankriek. In 2017 haw de plaatsj in de Ardenne 220 inweunersj. Ze ies 6,29 km2 groat. Dao woonde dus zoan 35 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Château-Porcien, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint Rethel. Wier liegk 't op 'n huègte van 61-125 meter.
In Aire weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, wie in bienao de ganse Franse Ardenne dat 't geval ies. De naam van 't dörpke kump van 't Latien: aera, wat plaatsj of gebeed beteikent. De plaatsj haet väöl geleeje onger, wat me in 't Frans de Franse Religieoorloge (guerres de Religion) nump. Op 't Nederlands en Duutsj sjteit die reeks aan oorloge ouch bekind es de Hugenote-oorloge (Hugenotenoorlogen, Hugenottenkriege), 'n raeks conflikte tusje kathelieke en protestante vanaaf 't midde van de zèstiènde ièw tot de aafkondeging van 't edik van Nantes in 1598.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Loupe
thumb|Vrouweleke atletes loupe op de 100 meter. Loupe is in 't algemein 'n snel meneer vaan veuroetbeweging bij twievoters, boebij op 't memint tot me d'n eine voot aofzèt, d'n aandere es regel nog neet is neergekoume. Me heet bij 't loupe dus e zweefmemint, wat bij 't wandele neet besteit. Bij oetbreiing weurt 'loupe' ouch wel gebruuk veur de gaank vaan twie- en veervoters tout court.
Loupe weurt väöl gedoon es sport, en wel in alle meugeleke vörm. 't Is ein vaan de ajdste en sumpelste sporte die 't gief: me heet neet mie nujeg es zien eige lief en 't doel vaan de sport is neet aanders es zoe snel meugelek nao 't ind te koume. Loupe in competitie woort in de ajdheid al gedoon, in 't bezunder bij de Grieke. De loupsport weurt gerekend tot de atletiek.
't Gief versjèllende loupdisciplines. Me verdeilt ze in sprintnommers (60, 100, 200 en 400 meter), middellang nommers (800 meter, 1500 meter/mijl en 3000 meter) en de langenaofstandsnommers, boevaan de marathon zoonder mie de bekindste is. Korte en middellang nommers weure dèks in 't stadion gedoon (de 60 dèks zelfs in 'n sporthal), lang aofstan weure in de opeloch geloupe. Speciaol disciplines zien 't hordeloupe (boebij me oonder 't loupe euver hordes moot springe) en de veldloup en trailrun (boebij 't terrein 'n extra obstakel vörmp). 't Loupe maak ouch deil oet vaan diverse miekampe, boe-oonder d'n triatlon, de moderne viefkamp, de zevekamp/tienkamp en de veertienkamp/twintegkamp. Loupe weurt ouch in estafèttevörm gedoon (veural de 4×100 meter).
Op de Olympische Speule zien al sinds de opriechting in 1896 diverse loupnommers presint. De gouwe medalje bij de 100 meter manslui weurt dèks es de mies prestizjeus medalje vaan allemaol gezeen. Ouch gief 't diverse kampioensjappe en wereldbekers.
Recreatief loupe verbetert de gezoondheid en de levesverwachting. Daobij kin ze, door de productie vaan endorfine, ouch de leveskwaliteit sterk verbetere. De sport is evels neet zoonder gevier veur blessures.
Kabbeljauw
De kabbeljauw (Gadus morhua) is 'ne vis oete femielje vanne kabbeljauwe (Gadidae), inne orde vanne kabbeljauwechtige (Gadiformes), dae veurkump innen Atlantischen Oceaan. De saort kump ouch veur inne Naordzieë en is ikkenomisch gezeen 'n wichtige saort. Zowaal door beroeps- es sportvissers wuuertj väöl d'rop gejaag.
Bocholt (Duutsland)
't Op 25 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 13 stadsdeile.
Slobodan Milošević
Vreug leve
Milošević woort gebore in 't dörpke Požarevac in oostelek Servië meh had zien wortele in Montenegro. Zien geboorte veel veer maond nao d'n Duitsen inval in Joegoslavië; zien ierste levesjaore brach heer oonder de bezètting door. Ziene pa Svetozar waor ortodoxe preester, zien ma Stanislava Resanović waor sjaolmamzèl en actief in de communistische partij. Kort nao d'n oorlog sjeide Slobodan zien awwers ziech en alletwie zouwe ze later zelfmaord begoon: de pa in 1962, de ma in 1972. Milošević góng rechte studere in Belgrado, boe heer politiek actief woort en bevrund raakde mèt Ivan Stambolić (later ei jaor president vaan Servië, nog es deilstaot vaan Joegoslavië). Door dee ziene noonk Petar Stambolić kós heer stijge in de partijhiërarchie. In 1966 woort Milošević economischen adviseur veur de börgemeister vaan Belgrado. Twie jaor later zouw heer goon wèrke bij Tehnogas (vaanaof 1973 es directeur) en in 1978 woort heer hoof vaan de Beobanka. Frequinte reize nao 't weste stèlde häöm in staot Ingels te liere.
In 1971 trojden 'r mèt zien jäögvrundin Mirjana ('Mira') Marković, mèt ween 'r twie kinder zouw kriege, Marko en Marija. Marković oontwikkelde ouch 'n politieke carrière en zouw op versjèllende meminte invlood höbbe op 't beleid vaan häöre maan.
Gaank nao de mach
Op 16 aprèl 1984 woort Milošević verkoze tot hoof vaan 't stadscomité vaan de Boond vaan Communiste. Twie jaor later woort heer ouch veurzitter veur gans Servië. In 1987 kaom heer veur 't iers oetgebreid in de aondach. In Kosovo waor 't tot conflikte gekoume tösse de Albanese mierderheid en de Servische minderheid. Kosovo hoort bij de deilrippubliek Servië meh had es otonoom gebeed 'n eige regering, die in Servische ouge väöls te väöl veur de Albaneze opkaom. Op 24 aprèl gaof 't in Kosovo Polje 'n demonstratie vaan etnische Serve, boebij de (ouch gooddeils Albanese) pelitie mèt geweld ingreep. Milošević góng detösse stoon en zag: 'ze zalle uuch neet mie houwe!' Dit memint maakde ziene naom bij vrund en vijand. In de politiek pleitde heer veur 'n trökdringe vaan de Kosovaarse otonomie. Nog mie olie zouw heer op 't vuur goeje door in 1989 te spreke bij de zèshoonderdjaorege herdinking vaan de Slaag bij 't Merelveld (Kosovo Polje), al vèlt te discutere wie nationalistisch dees touwspraok waor.
In de naosleep vaan dees gebäörtenisse kaom Milošević es populaire politicus nao väöre. Heer kraog in 1988 economische take. Dalek begós heer, mèt steun vaan 't IMF, aon de liberalisering vaan de economie. Wie de regeringe vaan Vojvodina en Montenegro (gei deil vaan Servië, meh wel betrokke) daotege protesteerde, kaom 't tot demonstratisch veur 't nui beleid en tege de aw regeringe. Oetindelek woorte de regeringe vervaange door nuie die Milošević en zie beleid wel steunde (de zoegeneumde antibureaucratische revoluties). Of, en zoe jao wie zier heer zelf in die demonstraties de haand had, is umstrejje.
Tijens de Joegoslavische oorloge
thumb|Oonderteikening vaan 't Daytonakkoord. Milošević daarde vaan links. Midde 1991 sjeide Slovenië en Kroatië, de riekste twie rippublieke, ziech aof vaan Joegoslavië. Bosnië en Macedonië volgde later. Milošević waor, wie de mieste Serve, sterke veurstander vaan 't behaajd vaan Joegoslavië en perbeerde dit mèt geweld door te duie. Heer oondersteunde de Serve militair in de Tiendaagsen Oorlog (Slovenië) en aonvenkelek in de Kroatischen Oorlog. In de Bosnischen Oorlog oondersteunde heer de etnische Serve wel logistiek meh leet heer de gevechte aon de plaotseleke tróppe euver. Zoewel in Kroatië es in Bosnië pleitde de Serve veur aonsleting bij de staot Servië. 't Vèlt evels neet te bewieze of heer daoveur gewonne waor; 't liekent mier drop tot heer 't Joegoslavië vaan veur 1991 in iere wouw herstèlle. Bij vreidesbesprekinge veur Bosnië waor Milošević vaste gas; heer oonderteikende op 21 november 1995 same mèt Alija Izetbegović (president vaan Bosnië en de leismaan vaan de Bosnische moslims) en Franjo Tuđman (president vaan Kroatië) 't Daytonakkoord.
Wie Milošević veur d'n Tribbenaol stoont, woort häöm neve oorlogsmisdaode in Kosovo ouch betrokkeheid bij de genocide in Srebrenica verwete. In 2007 bepaolde d'n Tribbenaol postuum tot heer neet betrokke waor gewees, meh wel sjöldeg had verzuimp oonder de regele vaan 't Verdraag vaan Genève, umtot heer hej kinne ingriepe.
Bij de gemeinteraodsverkezinge vaan 17 november 1996 haolde de oppositie in väöl plaotse, boe-oonder ouch in Belgrado, groete successe, wat de regeringspartij brach tot 't vervalse vaan de oetsleeg. Nao maondelang demonstraties besloot de regering in fibberwarie 1997 de successe vaan de oppositie toch te erkinne. Intösse had Milošević twie termijne es president vaan Servië oetgezete; volgens de constitutie kós heer ziech neet veur 'n daarde verkeesbaar stèlle. Dao-op leet heer ziech door 't (nog ummer door de SPS gedomineerde parlemint) tot president vaan Joegoslavië verkeze. In mei 1998 kaom 't tot e conflik mèt Montenegro, wie Milošević de ziene ministerpresident Radoje Kontić ('ne Montenegrijn) oontsloog.
Oorlog in Kosovo en aofzètting
Al sinds de gebäörtenisse in de jaore tachteg (zuug bove) waore de spanninge in Kosovo sterk opgeloupe. Intösse had ziech e guerrillaleger gevörmp, 't UÇK, wat al sinds 1996 noe en daan tege 't Joegoslavisch legeringsleger had gevochte en noe sterk in mach waor tougenome. De Kosovare kaome in opstand en ind 1998 braok 'ne börgeroorlog oet. Al dalek kaome verhaole vaan aonvalle, soms irnstege, op börgers binne, en de Albanees-Kosovaarse bevolking vlöchde en masse nao de naoberlen. Op 24 miert 1999 begós de NAVO mèt lochaonvalle op Servische doele, zoonder serieus 'ne groondoorlog te euverwege. Oetindelek mós 't leger de gevechte opgeve. Kosovo kaom noe oonder bestuur vaan de VN te stoon, al bleef 't formeel deil vaan Servië en Joegoslavië.
Milošević had mèt helle staotspropaganda ingespäöld op anti-imperialistische sentiminte oonder de bevolking, meh nao 't verlere vaan d'n oorlog waor heer neet mie zo populair. In 2000 braoke massa-demonstraties tege häöm oet, boenao de president op 5 oktober door zien eige regering woort aofgezat.
Perces en doed
Al in 1999 waor Milošević aongeklaog veur oorlogsmisdaode in Kosovo; d'n Tribbenaol veur Ex-Joegoslavië zoch häöm veural daoveur. De nui machhöbbers in Servië waor mieljarde hölpgeld in 't veuroetziech gestèld, meh op veurweerde tot de verdachte aon d'n Tribbenaol woorte oetgelieverd. De Servische premier Zoran Đinđić deeg Milošević daan ouch op 1 aprèl 2001 arrestere en nao D'n Haag euverbringe.
De aonklach volgde op 27 mei. Häöm woorte misdaode tege de minsheid tot las gelag, mie bepaold sjennis vaan 't oorlogsrech, sjennis vaan 't Verdraag vaan Genève en volkermaord. Mie in 't bezunder góng 't um:
De percesveuring begós 12 fibberwarie 2002. Milošević stèlde ziech in 't perces op esof heer nog president waor. Heer zag d'n Tribbenaol neet te erkinne en stèlde in laankdoreg, propagandistisch getinte monologe 't weste veur d'n oorlog verantwäördelek. Heer weigerde 'nen avvekaot en deeg, mèt touwstumming vaan d'n Tribbenaol, zien eige verdeideging (bijgestande allein door amici curiae). 't Bewies wat d'n Tribbenaol in dees zaak had aongeveurd, waor hendeg umvaankriek, zoetot 't perces ziech jaore voortsleepde.
Milošević, 'ne laankjäörege sókker- en hartpatiënt, waor oonder 't perces dèks te kraank um teriech te stoon. Dit veurde tot väölvöldege oonderbrekinge die de rechsgaank nog langer rekde. In 2006 begós zien gezoondheid snel te verslechtere. Op 11 miert voont me häöm doed in zien cel in Scheveningen. Zienen doed waor controversieel: sympathisante verdachte d'n Tribbenaol vaan betrokkeheid. Woersjijneleker, meh ouch neet zeker, is tot heer zelf zienen doed heet veroerzaak door zien medicijne neet te pakke.
Slobodan Milošević woort begrave in zie geboortedörp Požarovać. Zien wedevrouw en ziene zoon, die in Moskou zaote, dorste de begrafenis neet bij te woene oet angs veur zelf te weure gearresteerd. Milošević is tot op d'n daag vaan vaandaog 'n controversieel figuur: heer weurt door e deil vaan de Serve es held verierd meh door aandere gezeen es oorlogscrimineel. Ouch in 't weste höbbe inkele historici getwieveld aon zien rol in de oorloge; in 't bezunder zien betrokkeheid bij d'n oorlog in Bosnië steit ter discussie.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Duitstaoleg ([in dees versie) en Ingelstaoleg (in dees versie) artikel.
Deur
Deur kan verwieze nao:
Lies van componiste
Dees lies kin geinen direkten touwgaank geve tot alle klassieke meziek vaan beteikenis: veural meziek oet de middeliewe is dèks anoniem euvergelieverd. Zuug heiveur ouch Lies vaan bronne veur middeliewse meziek.
Stendhal
thumb|Stendhal. Stendhal, pennaam van Marie-Henri Beyle (Grenoble, 23 jannewarie 1783 - Peries, 23 mieërt 1842) waas 'ne neugentieëndjen ieëfse Franse sjriever.
Op zeuvejäörige laeftied stórf Beyle zie mam Henriette Gagnon, aan waem d'r hieël gehech woor. De verstandjhajing mit zie pap was noeatj good gewaes. Hae woort 'ne lieërling van 't École Centrale in Grenoble. In 't jaor 1799 vertroch t'r nao Peries veur wiejer te lieëre. Van dees stuudje kwaama evel neet väöl terech en door e wied femieljelid kwaam d'r in 't laeger van Napoleon oet.
Op 10 juni 1800 kwaam d'r aan in Milaan, wo d'r 'ne gans nuje werreld vónj mit opera, musea en vrouwlje. Veur Stendhal bleef Milaan ummer "de Stad". In 1812 troch t'r mit inne rampzieëlige veldjtrèk nao Róslandj.
Van 1815 toet 1830 verzóch t'r zich te besjeftige mit journalistiek enne oetgaaf van beuk. In 1830, wie Lodewiek Filips ane mach koom, woort t'r beneump toet consul in Citta-Vecchia.
Wijdemeren
Wijdemeren is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in 't Gooi of in de Vechstreik, mèt (1 augustus 2006) 23.506 inwoeners. De gemeinte besteit oet de dörper Ankeveen, Boomhoek, Breukeleveen, 's-Graveland, Kortenhoef, Muyeveld, Nederhorst den Berg, Nieuw-Loosdrecht, Oud-Loosdrecht en Overmeer.
Stendhal
In 1841 kreeg t'r 'ne slaagaanval en góng d'r trögk nao Peries veur zich te laote behanjele. 'nen Twieëdje slaagaanval woort 'm aevel fataal.
Wijdemeren
De gemeinte is in 2002 oontstande oet sameveuging vaan de aw gemeintes 's-Graveland, Loosdrecht en Nederhorst den Berg. Loosdrecht waor tot deen tied 'n Utreise gemeinte.
Stendhal
Stendhal steit bekandj veur zien sjerpe analyse vanne psyche van zien personages en veure druuegheid van ziene sjriefstiel. Hae bewaerdje det t'r daacheliks e deil artikele van 't Börgerlik Wètbook (de Code Civil) laas veure stiel druueg te haje. Hae wuuert betrach es eine vanne prominentse en ieëste sjrievers van 't realisme. Zien bekandjste romans zeen Le Rouge et le Noir (1830) en La Chartreuse de Parme (1839).
Wijdemeren
't Raodhoes vaan Wijdemeren steit op Hilversums groondgebeed.
Château-Porcien
Château-Porcien ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 1.338 inweunersj, die Castelporcinien geneump weure - e woord wat oet 't Waals kump. Ze ies 17,31 km2 groat. Dao woonde dus zoan 77 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van häör eige gelieknamig kanton, wat waer deil oetmaak van 't arrendissement van Rethel.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 449 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Gruyères
Gruyères ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Charleville-Mézières. Hiemèt liegk 't in 't arrondissemint wat grens aan de Belzje Ardenne en wat 't sjtökske Frankriek ies wat 't korsbie de Limburge liegk.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 100 luuj op 'n oppervlaak van 5,48 veerkante kilometer en daomèt goof 18,25 luuj de veerkante kilometer. Vergelek mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +2,1% de jaor.
November (leed)
"November" is e leed vaan de Nederlands-Limbörgse band Rowwen Hèze. 't Is 'ne cover vaan On Raglan Road vaan de Ierse folkgróp The Dubliners, die 't zelf weer gebaseerd hadde op 'n aajd volksleedsje. 't Is ein vaan hun bekindste en mies geleefde nommers.
Rhône
Rhône kan verwieze nao:
November (leed)
Oersprunk
De meziek vaan bei ledere is neet dezelfde. De versie oet de volksmoond is väöl sumpeler, en wie väöl Ierse volksmeziek pentatonisch. 't Gief wel euvereinkomste tösse de twie, me kin daorum aonnumme tot de volkse melodie aofstamp vaan de door Connellan gecomponeerde.
Wie daan ouch, de versie die Walsh opteikende en in 1847 publiceerde in Irish popular songs, raakde populair en in gans Ierland bekind. Ouch woort 'n Ingelse vertaoling gemaak mèt d'n titel "The dawning of the day".
On Raglan Road
De teks vaan dit nommer kump vaan Patrick Kavanagh. Heer publiceerde in 1946 e gediech mèt d'n titel "Dark haired Miriam ran away". (Later zouw dudelek weure gemaak tot 'Miriam' de vrundin vaan zie broor waor, en tot heer um privacyrejes de naom vaan zien eige vrundin neet had gebruuk.) Raglan Road is 'n bekinde riekeluisstraot in Dublin.
Luke Kelly, lid vaan The Dubliners, kaom op 't idee um de wäörd vaan dit gediech op de meziek vaan "Fáinne geal an lae" te zètte. Heer is woersjijnelek neet d'n ierste gewees dee op dat idee kaom; in 'n tillevisieoetzending vaan 1974 huurt me Kavanagh zelf 't gediech op dees melodie zinge. Boete de metriek is ouch de thematiek geliekaardeg; de teks liekent dus vaanaof 't begin daoveur te zien bedoeld.
Cryptochloris
Cryptochloris is e geslech det deil oetmaak vanne góldmöl, bestäöndje oet twieë saorte die veurkómmen in Zuud-Afrika.
November (leed)
On Raglan Road
De single vaan "On Raglan Road" kaom oet op 5 oktober 1986. 't Leed is intösse door talloes zengers en groppe gecoverd, oonder wee Roger Daltrey, Mark Knopfler, Van Morrison, Sinéad O'Connor en Ed Sheeran.
Rowwen Hèze
Jack Poels, zenger en veurmaan vaan Rowwen Hèze, kraog de inspiratie veur dit leed wie 'r 't in Ierland hoort. 't Ierste wat in häöm opkaom waor de beginregel, boe-in de actie vaan Dublin nao Venlo woort verplaots. De zenger kump in 't leed um twelf oor, zjus es 'r nao hoes wèlt goon, 'n aw leefde tege, mèt wee 'r de ganse nach praot. Es 't daag weurt, goon ze same weg.
Cryptochloris
Indeiling
't Geslech Cryptochloris wuuertj wiejer es volg ingedeildj:
November (leed)
Rowwen Hèze
"November" kaom terech op 't album Vandaag, wat in 2000 oetkaom, en woort dao d'n ierste single vaan. (Ouch "Vergeate" en "Kleine man" woorte later oetgebrach.) 't Leed haolde de 41e positie in de Mega Top 50 en sjoot astrein nao de ierste positie in de Limbo Top 100. Dao heet 't sindsdeen oonaofgebroke in gestande, zij 't ouch noets mie op ein. Ouch haolde "November" sinds 2010 ummer d'n Top 2000 (hoegste positie: 234 in 2013).
't Leed is ouch opgenome op de compilatie-cd Kilomeaters oet 2005. 'n Liveversie is te vinde op de cd en dvd Saus oet 2008; hei-in weurt in 't koraalveurspeul Jesu bleibet meine Freude vaan Johann Sebastian Bach geciteerd.
Gerbrand Adriaensz. Bredero
thumb|Bredero op 'n teikening oet 1619, kort nao zienen doed. '''Gerbrand Adriaensz. Bredero''' (Amsterdam, 16 miert 1585 - ouch dao, 23 augustus 1618) waor 'ne Nederlandse diechter en buunsjriever. Neve Constantijn Huygens, Joost van den Vondel en P.C. Hooft is heer de groetste Nederlandse sjriever vaan de gouwe iew. In tegestèlling tot zien collega's ligk zien beteikenis veural bij de kemedies.
Leve
Bredero woort gebore es daarde vaan twelf kinder vaan Adriaen Cornelisz. Bredero en Maryghen Gerbrandsd. Ziene pa waor 'ne welgestèlde sjoester en kaptein bij de sjötterij; later woort heer belastingoontvaanger. de pa waor ouch cultureel geïntrèsseerd; daobij waor neve 't awwerlek hoes op de Nes 'n rederijkerskamer (d'Eglantier). De naom Bredero, eigelek de naom vaan 'n adellek geslach, stamp vaan 'n oethangbord mèt joonker Bredero wat de sjoesterij had haange.
Bredero lierde in zien jäög Frans en góng in de lier bij kunssjèlder François Badens. Sjèlderije vaan häöm zien neet bewoerd gebleve. Vaanaof oongeveer zien twintegste jaor moot heer mèt leie vaan d'Eglantier zien umgegaange en ziech dao literair gevörmp höbbe. Heer waor gei woonderkeend; pas zoe oongeveer vaanaof zie 25e kaom zien sjriefproductie op gaank. In 1612 sjreef heer zien ierste buunwerk, De klucht van de koe. Later góng heer ziech ouch mèt serjeuzer kemedies en zelfs mèt tragedies bezeghawwe. In 't Amsterdams literair leve waor heer bevrund daan wel bekind mèt P.C. Hooft, Samuel Coster, Roemer Visscher en dee zien dochter Tesselschade. Bredero bleef zie gans leve oongetrouwd.
1618 waor veur Bredero e bezunder productief en bewoge jaor, oondaanks tot heer d'n december daoveur door 't ies waor gezak. Toch storf heer op 23 augustus oonverwacht op 33-jaorege leeftied.
Werk
Bredero zie werk versjèlt op diverse punte vaan zien tiedgenote Vondel en Hooft. Heer bloonk neet oet in (veur Nederland) nui diechvörme wie 't sonnèt, meh voolt ziech beter toes in de conservatief rederijkerspoëzie. Ouch de sumpele leedvörm hanteerde heer hiel gere. Dat slut aon op 'n aander aspek vaan zie werk: 't is väöl volkser en natuurleker. Zien leedsjes stoonte hoeg aongesjreve: al bij leve versjene diverse bundels en in 1622 woort zie lyrisch werk gebundeld in 't Groot Liedboeck.
Zie buunwerk umvat klöchte, kemedies en tragedies (daan wel tragikemedies). Veural de ierste twie zien vaan literair belaank. de werke zien good gecomponeerd en tuine 'n käör en herkinbaar karikature. Allewel tot heer gein klassieke taole kós, hanteerde heer veur Moortje oet 1615 e klassiek model, naomelek Eunuchus vaan Terentius. In 1617 sjreef heer De Spaanschen Brabander Jerolimo, 'n kemedie euver snobisme. Hei-in hanteert heer oonverhole 't Amsterdams en Antwerps van die daog. Door dit soort werk is Bredero ouch vaan groet belaank veur 't historisch taoloonderzeuk.
Bredero zien liefspreuk waor ’t kan verkeren. Dit tuint de leveshajding vaan 't nui-riek milieu boe heer groet in woort: me had de riekdom en sociaol acceptatie nog mer zjus behaold, dat kós eve snel weer umsloon.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Sjrikkeljaor
E sjrikkeljaor is e jaor met 366 daog, in plaots van 365.
Oorzaak
E (zonne)jaor doort 365 daog, 5 oor, 48 menute en 45,1814 seconde. Dat beteikent tots te bij gebruuk vaan de 365-daog lange Gregoriaanse kalender - dee in bijnao de gaanse westerse wereld gebruuk weurt - bijnao eder 4 jaor einen daag tekort kumps.
Mie korreksies
Es te good rekens kumste noe oongeveer edere 8000 jaor 'nen daag tekort. De lengte vaan 't zonnejaor is evels neet konstant. Dit kump omtot de Eerd neet altied eve hel drejt door 't effek vaan de zwoertekrach vaan de maon op de getije op de Eerd, en de 'precessie' vaan de Eerdas (de Eerdas steit neet hielemaol stèl, meh beweeg ouch nog e bitsje). Daorum is 't neet op veurhand te zègke, wienie 'n korreksie mót plaotsvinde. Hiel aof en touw weure sjrikkelsecondes ingeveurt, normaal gesproke bij d'n euvergaank vaan 30 juni nao 1 juli of vaan 31 december nao 1 jannewarie. De lèste kier waor dat in 2008. Dees korreksies höbbe evels niks te make mèt de aofwieking in de Gregoriaanse kalender te make. D'n euvergaank vint plaots door um 23:59:59 'n extra seconde in te veuge: 23:59:60, boenao 0:00:00 op de klok versjijnt. In de berekeninge weurt rekening gehawwe mèt negatieve sjrikkelsecondes, mer die zien tot noe touw neet veurgekoume. D'n euvergaank zouw daan goon vaan 23:59:58 nao 0:00:00.