cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harry Brüll
Op 13 juni 1959 debuteerde hae es sjpeler van Rapid JC es rechsback ónger Elek Schwartz, toentertied de bóndjscoach van Oranje, in 't Nederlands èlftal in eine vrundjsjappelikke, mèt 3-2 verlaore, wedsjtried in en taenge Bulgarije. Op 21 oktober 1959 sjpeelde hae, nao ein invalbeurt, ziene tweëde interlandj in eine vrundjsjappelikke wedsjtried taenge Wes-Duutsjlandj (7-0 verlees). 't Zouw biej dees tweë optraejes blieve.
Ieëtselder
thumb|right|Ieëtselderhaof oet 1712 Ieëtselder (Nederlands: Etzenrade) is 'n buurtsjap van Jaobik in de gemeinte Baekdale in Nederlands Limburg, vlak bie de Duutsje grens. 't Gehuch haet 30 inweunersj. 't Woord rade in de naam wies nao óntginning.
De groate Ieëtselder haof is 'ne Zuud-Limburgse carrévörmige haof oet 1712. 't Jaortal 1712 sjteit in de sjuurgevel oetgebeeld. 't Geboew is opgetrokke van baksjtein. 't Woonhoes haet 'ne klokgevel. In deze gevel ziete 6 tösjedörpelvènsterkes van helsjtein. Ouch 't ingengersjpeurtsje haet 'ne haufrónne baog van helsjtein. In de groate rón inriejpoort bevinge zich aan weerskent sjampsjtein, um te veurkómme, dat karre de moer of 't kozien zölle besjadige. De haof is 'n rieksmonument.
Trivia
De Ieëstelderhaof en umgeving sjpele 'n hoofrol in De waerwouf van Ieëtselder (Nederlands: Volle Maan). Dit is 'n, in versjillende Limburgse dialekte vertaald, album van Suske en Wiske (2005).
Blenkert
Blenkert is e klein gehuch bie Rogkel en Heitse inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Heitsen en Rogkel in, t'n naorde vanne Belandsebaek. In 't naorde wuuertj Blenkert begrens door Sjtrubbe (vreuger Sivers), in 't oeaste door Laak, in 't zuje door Rolig en in 't wèste door Ane Berg.
Merkelbek
Kerne:
Saer 1234 is Merkelbek 'n eige parochie. In 1876 weurt de Heilige Clemenskèrk geboewd in neo-gotische sjtiel. In 1935 volg 'n oetbreiing. De ouwe kèrk van Merkelbek die vuur 1876 deens deeg bevingk ziech op 't gróndgebeed van Brunsum in de buurtsjap De Kling. In 2005 woerte de klokke oet dees ouw kèrk gesjtoale, mer keeme weer terech bij inne ouwt iezer henjeleer.
Steve Stevaert
Steve Stevaert (Rijkhoven, 12 april 1954 - Hasselt, 2 april 2015) gebore Robert Stevaert) ies 'ne prominente Vlaamse politicus van 't Sociaal Progressief Alternatief (SP.a).
Warendorf
't Op 63 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief oortsdeile.
Steve Stevaert
Nao zien sjtudie aan de Hoager Hotelsjoal weurt Stevaert in 1972 cafébaas. In de periode 1985-1995 ziet hae in de provincieraad van Belsj Limburg.
Stevaert woort in 1995 burgemeister en gemeinteraodslid in Hasselt woa hae landelike en internationaal bekèndheid kreeg door 't inveure van gratis openbaar verveur in 1997. Ziene bienaam 'Steve Stunt' haet hae ónder andere hie-aan te danke.
Op 25 mei 2005 maakde hae bekènd dat hae Hilde Houben-Bertrand opvolg es gouvernäör van de provincie Limburg. Hae begoes in dees functie op 1 juni 2005; Caroline Gennez volgde häöm op es veurzietter van de SP.A. Stevaert ies nao eige zègke oet de nationaal politiek vertrokke umdat hae gein euvergangsfiguur es gouvernäör wol höbbe. Hae ies de vieftiènde Limburgse gouvernäör en de ièrsjte van socialistische sjtrekking.
Öp 7 juni 2009 nèmt Stevaert oontsjlaag es gouvernäör ömdat dis protocolair funktie 'm te zieër belemmert öm zich oet te kalle över aktueel politieke zakes. E zów werre ópgevólgd dör 'ne socialist, dit woeërt Herman Reynders. Heer woort tenao minister vaan Staot.
In 2015 kaom Stevaert in opspraok naotot 'n vrouw häöm vaan verkrachting besjöldegde. Allewel tot Stevaert sjöld oontkós (en pas nao laank aonhawwe touwgaf tot heer seksueel contak mèt häör had gehad), kaom de zaak veur de straafrechter. Op 2 aprèl vaan dat jaor raakde heer vermis; oetindelek bleek heer ziech in 't Albertkenaal te höbbe verdroonke.
Geistelike
'ne Geistelike binne 't katholiek gelouf, kènt zin:
André Piters
André Piters (Herve, 18 jannewarie 1931) is 'ne veurmalige Belzje voetballer.
Piters voetbalde 16 jaor op 't hoagste niveau in de Belzje en Nederlandse competities, veurnamelik es rechsboete. Hiejvan sjpeelde hae van 1951 pes 1961 veur Sjtandaard Luuk. Hae sjpeelde veur dees club 208 wedsjtrieje en maakde hiejin 58 gole. In 1958 behaolde hae mèt Sjtandaard 't landjskampioensjap van Belsj en in 1954 woort hae mèt dees club Belsj baekerwinnaer. In 1961 maakde hae de euversjtap nao Olympique Charleroi. Vervolges ging hae in 1963 nao 't Gelaense Fortuna '54 wo hae in 1967 zien carrière es profvoetballer aafsjloot. Es sjpeler van Fortuna '54 maakde hae tieën competitiegole en behaolde hae in 1964 de KNVB-baeker.
André Piters sjpeelde 23 wedsjtrieje veur 't Belsj Nationaal Èlftal. In dees 23 wedsjtrieje maakde hae zeve gole
Leonie Robroek
Leonie Robroek is 'n Limburgse dichteres en sjriefster die gebaore woort oppene Sjeet in 1961. In 1991 bedach ze 't Heëlesj laesplenkske en doanoa in 1994 de plenksjkes veur de geminde Landgraaf in 't Sjeeter, Waobichs, Nuijenhager en Brókkelzer plat.
In 2007 kreeg Leonie de verseersele in de Orde van Oranje Nassau
Functies
Functies
Publicaties
Robroek sjreef in Bent; Oostland; Veldeke]; Natuurgids [[IVN; Haacht Literair, Kunst met een vleugje nostalgie; Limburgse Sjäör- en Sjpreukekalender; Limburgkalender; Volkskultur am Rhein und Maas, 1991; De Chinezen van Nederland, 1988; Stichting Kruisen en Kapellen, jubileumoetgaaf; Poëziekaarten; oetgaaf KVLS, Heerlens Schrijvers Café.
Gedichte:
Verhaole:
Staffanstorp
Staffanstorp is 'n gemèndje in Skåne län, Zwede. De gemèndje tèltj 20.832 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 107,61 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 193,6 luuj de km².
Waobigs
't Waobigs is 't Limburgs dialect wat ze kalle i Waobig (Waubach) in de (gemingde Lankgraaf). In ing gedeelte va Waobig, in de Grunsjtraot, wert daobij ooch nog (Nederlands en Limburgs) Begoons gesjpraoke.
Beatrix vaan de Nederlen
thumb|Persoenlek waope vaan prinses Beatrix, gekwartileerd vaan de Nederlen en Oranje mèt e hartsjèld vaan Lippe. Beatrix Wilhelmina Armgard (Baarn, 31 januari 1938) is prinses vaan de Nederlen. Vaan 1980 tot 2013 waor ze keuningin. Ze volgde häör mojer, keuningin Juliana, op, en gaof 't keuningssjap door aon häöre zoon Willem-Alexander. Häöre vaajer waor Prins Bernhard vaan Lippe-Bisterfeld.
Leve tot 1980
Es keend vaan twie jaor vlöchde ze mèt häör awwers nao Groet-Brittannië, later nao Canada, boe ze de oorlogsjaore doorbrach. Nao 't lyceum gong ze rechte studere in Leiden. In 1961 studeerde ze aof. In miert 1966 trojde Beatrix mèt d'n Duitse Claus von Amsberg, wat tot relle leide in Amsterdam. Claus bleek evels 'ne sympatieke maan, boedoor 't verzet gaw opheel. In 1967 woort Prins Willem-Alexander gebore; Prins Johan Friso en Prins Constantijn volgde in 1968 resp. 1969.
Regering
Op 28 jannewarie 2013 maakde ze bekind per 30 aprèl aof te trejje tot guns vaan häöre zoon.
Persoenlek
Op 6 oktober 2002 storf Prins Claus. Op 7 december 2003 woort häör ierste kleinkeend prinses Amalia gebore. In 2004 storve allebei häör awwers. In fibberwarie 2012 raakde prins Friso in coma nao e zwoer ski-oongelök.
Sinds 8 februari 2005 is ze ieredoctor aon de Leidse Universiteit.
Eritrea
Eritrea (Arabisch: إيريتريا, Tigrinja: Ertra) is e land in oos-Afrika, aon de Roej Zie, te noorde vaan Ethiopië, in 't weste grenzend aon Soedaan, in 't ooste aon Djiboeti, euver zie inkel tientalle kilometers vaan Jeme aof. Hoofstad is Asmara, ander stei zien Assab, Keren en Massawa, meh die zien belaankriek kleinder. 't Land besteit veurnaomelek oet savannegebeed. Veur de kös ligk de Dahlak-arsjipel. Eritrea woort op 24 mei 1993 oonaofhekelek vaan Ethiopië, woemèt 't sindsdeen op voot vaan oorlog steit.
De naom Eritrea is aofgeleid vaan 't Grieks ερυθρά θάλασσα, eruthra thalassa, "Roej Zie".
Bestuurleke indeiling
Eritrea is opgedeild in zes regio's, zoba geneump. De zoba's (mèt hun hoofstei) zien:
Demografie
Eritrea is in etnisch opziech e heterogeen land; de groetste en dominante gróp is de Tigrinja (41%), dee hun taol officieel is in 't land, gevolg door de Tigré (32%) en op aofstand de Afar (8%), de Kunama (5%) en de Saho (4%). Oongeveer de hèlf vaan de bevolking is islamitisch, 'n groete minderheid is koptisch. Ouch gief 't kleinder protestantse en kathelieke minderhede.
Bèngelder
thumb|right|Bèngelder dörpsgezich Bèngelder (Nederlands: Bingelrade) is 'n dörpke in de gemeinte Baekdale. Ouwer benaminge zint: Bijgenrooth, Bengerade. 't Weurdsje root of rade wies nao óntgonne of gerooid gebeed. Tot 1982 waor 't ein eige gemeinte. In 2021 wone d'r 810 luuj. 't Dörp liek tege de Duutsje grens aan.
De buurtsjappe huère ouch bie Bèngelder.
Kevers
Kevers of kaevers kin verwieze nao:
Bèngelder
Gesjiedenis
In 1263 weurt Bèngelder in de archieve geneump. In 1381 huèrt 't mèt 't Land van Valkeberg tot de Leng van Euvermaas. In 1661 bie de herindeiling in 't Partagetractaat blief Bèngelder Sjpaans gebeed. In 1796 weurt 't ein eige gemeinte. In de buurtsjap Kwabik bevinge ziech 't oud gemeintehoes en de sjoal.
Herman Bors
Herman Bors is 'ne Limburgse sjriever oet Ruiver. Hae sjrief in 't Ruivers.
Bèngelder
Historische inwoenertalle
De Bèngelder bevolking is significant minder hel gegreujd es die vaan gans Limbörg. Tot 1909 gaof 't zelfs geregeld 'n aofnaome vaan 't aontal inwoeners. Allein tösse 1909 en 1920 heet de gemeinte 'nen ech sterke greuj gekind.
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Bèngelder Blauw: Provincie Limbörg
Waope
Op 9 mei 1889 kraog de gemeinte Bèngelder vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind:
't Rechterwaope is vaan de femilie Huyn, linie Awstroa: dees femilie kraog in 1557 de hierlekheid Bèngelder in han en liefde häör in 't nui graofsjap Awstroa-Gelaen in. Lambertus is de petroenheilege vaan 't dörp.
D'n Haag
D'n Haag (Nederlands Den Haag of 's-Gravenhage, Haags De Haag) is de daarde stad vaan Nederland gemete in aontal inwoeners, nao Amsterdam en Rotterdam. De gemeinte had op 1 januari 2004 469.059 inwoeners. Daoneve is de stad veural hiel veurnaom es bestuurscentrum: zoewel 't parlemint es de Senaat, de regering en de Keuning höbbe dao hun residentie.
Historie
thumb|right|Ridderzaol D'n Haag is in 1248 gestiech door d'n Hollandse graof Wöllem II, dee dao in plaots vaan in Dordrech zien residentie vestegde. Ziene zoon, de bekinde Floris V, leet dao de Ridderzaol bouwe, die vendaog d'n daag nog steit en daobij ouch nog veur plechtighede gebruuk weurt. D'n Haag is dus vaanaof zien stiechting al bestuurscentrum.
Brókkelzer
't Brókkelzer plat is 'n Limburgs dialek, wat ze kalle in Rimburg, 'n dörp in de gemeinte Lankgraaf. Brókkelze (Broekhuizen) is 'n kern van Rimburg. 't Dialek waert ingedeild bie 't Ripuarisch.
D'n Haag
Historie
Allewel tot D'n Haag in de middeliewe noets stadsrechte heet gekrege - dao-op mós 't wachte tot 1806, oonder Lowie Napoleon - heet 't ziech de ierste drei iewe snel oontwikkeld. In d'n Tachtigjaorigen Oorlog verloor 't evels eve zien welvaart en ouch e groet deil vaan zien bevolking: umtot 't gein walmör had, kóste de Spanjole gemekelek brandsjatte en plundere. Zie vestegde oonder 't belèg vaan Leiden hei hun hoofkerteer. In de 17en iew greujde 't groetste dörp vaan Nederland good door, neet in 't minste umtot ouch de Republiek vaanoet D'n Haag geleid woort.
In de 19e en 20e iew is D'n Haag allein nog mer wijer gegreujd. Dörper wie Scheveningen en Loosduinen woorte ein veur ein opgeslók. Door zien strategisch belaankrieke ligking aon zie woort D'n Haag in d'n Twiede Wereldoorlog vestingstad.
Bezeensweerdeghede
thumb|right|Lange Voorhout
Haokwörm
De haokwörm of kratswörm (Letien: Acanthocephala) vörmen 'ne stam van klein óngewerveldje en parasitair wörm. De weitesjappelike naam is aafgelèdj gewaore van 't Grieks: ακανθος akanthos "stekel" en κεφαλη kephalè "kop".
De meiste vanne ruum 1200 besjreve saorte waere 1 toet 2 cm lank.
Haokvörm kómmen algemeint veur in 't maag-dermstèlsel van óngerwerveldje, vèsse, amfibieje, veugel en zougdere. Ze danken häöre naam ane trögkploeajing van 't kopoetènj, wodoor ze 'taanzich van 'nen haok höbbe. Ze zeen klein en höbbe sniejendje móndjdeiler of tenj womit ze zich vashäöken anen dermwandj. De eikes óntwikkele zich inne boetewerreld toet lerf die oraal waeren opgenómmen of dore hoed vanne gashieër nao binne kómme en den later inne derm belanje.
De lerf dringe via de hoed binne en vinjen häöre waeg via 't hert, de lónge, de lóchpiep enne sloekderm nao d'n dónnen derm, wo ze zich mit blood en dermweefsel veuje. Ze kónne behuuerlike infeksjes veroearzake in 't spiesvertaeringsstèlsel.
Taxonomie
Recèntelik waere de haokwörm same mitte rajerdere (Rotifera) óngere klaad Gnathifera gezatte óngere naam Syndermata.
Abcoude
thumb|Ligking vaan Abcoude in Utrech Abcoude is e dörp in de gemeinte De Ronde Venen, in de Nederlandse provincie Utrech. 't Dörp ligk aon de Vinkeveense Plasse, die veur recreatie gebruuk weure. Abcoude functioneert es forenzeplaots veur Amsterdam, in de ierste plaots veur welgestèlde. Zoewel de hervörmde es de katholieke kèrk höbbe e bezeensweerdeg interieur. Ouch steit bij Abcoude e fort. Bij de kern Abcoude huurt ouch de naobersjap Stokkelaarsbrug.
Beelen
Beelen (Nedersaksisch: Beilen of Bailen, aofhenkelek vaan spèllingswieze) is 'n kleine Wesfaalse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Warendorf, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 31,35 km² en 6268 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 200 de veerkante kilometer.
De op 62 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte of oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte) te höbbe.
Houtem (Zittert-Gelaen)
Houtem (Nederlands: Holtum) is 'n dörp in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. Houtem is gesitueerd aan de Gelaenbaek en taenge 't Julianakanaal. In 2003 wone d'r 1400 luuj. De naam kump van heim (nederzètting) in 't hout (bösj).
Buurtsjappe
De buurtsjap Gebrook (Nederlands: Gebroek) huèrt bie Houtem. Veur 1982 huèrt 't bie de gemeinte Zöstere. Daonao bie de gemeinte Bor.
Kölsj
Kölsj is 't dialek va Kölle. 't Liek einegszins op de Limburgse dialekte: 't behuurt tot de Ripuarische dialekgroop, wie ouch 't Kèrkraods.
Woorden
Väöl weurd weure oet oersjpronkelike omsjrievinge gebaore:
Andere Vokabeln sind aus mittlerweile wenig gebräuchlichen oder anders belegten Synonymen entstanden:
Weer anger wuurd ontsjtaon oet de algemein omgangstaol:
't oze vader op Kölsj
Dees ies 'n moderne kölsje versie van 't oze vader, van de poet Jean Jenniches (1894-1979) Vatterunser
Leeve Herrjott, hellich ess Dinge Name. Vum Himmel us rejeers Do et janze Weltall noh Dingem Welle. Wie ne Vatter sorgs Do för de Minschheit, die he op de Äd Di Rich erwaden deit. Vill Nut es en der Welt, döm bedde mer: maach doch, dat keine Minsch mieh muss Hunger ligge. Nemm vun uns alle Sündeschold, domet och jederein ess jnädich de eije Schöldner. Helf Do uns, dat meer alle Versökunge widderstonn, un halt alles vun uns fähn, wat unsem iwije Heil schade künnt.
Lansingerland
frame|Ligking vaan de gemeinte Lansingerland in Zuid-Holland Lansingerland is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, te noorde vaan Rotterdam, mèt (1 augustus 2006) 47.334 inwoeners en 'n oppervlak vaan 56,42 km2 (daovaan 1,76 km2 water). De gemeinte umvat de plaotse Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs (raodhoes), Bleiswijk, Kruisweg en De Rotte.
De gemeinte is op 1 januari 2007 oontstande oet 'n fusie tösse de aw gemeintes Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs en Bleiswijk. De naom verwijs nao de Lansingh, de aw landsjeiing tösse 't Delfland en 't Schieland.
Riekswaeg 79
thumb|right|De A 79 in [[Zuud-Limburg|zudelik Limburg]] De A 79 is einen autosjnelwaeg dae van Haelder nao Mesjtreech löp. In 't midde van de jaore '70 wie de ganse A 76 veardig woord gemak, how Riekswatersjtaat de behoefte om eine autosjnelwaeg aan te lègke tösje Haelder en Mesjtreech. Pès dean tied mooste de luuj ömmer binnedoor vaare om vanoet de (toen nog) Oostelike Miensjtreek nao Mesjtreech te komme.
De aanlègk
Wie me in de jaore zeventig bezig waor mèt de aanlègk van de A 76 waore d'r al planne óm ouch de A 79 aan te lègke. Allein waor nog neet gans bekènd woo dae waeg noe precies keem te loupe. In ieësjte instansie waor 't de bedoeling dat de A 76 langs 't ziekehoes in Haelder zou komme te loupe en zao nao Bóches. Dae waeg loog d'r al, en dös woar 't gans logisch dat 'r in Haelder ein knaupunt zouw komme. Allein höbbe bereikeninge en de sjleeting van de koele d'r veur gezörg dat 't aantal auto's wat gebroek zow make van de sjtadsautowaeg liëger loog es gedach. In feite waor de A 79 geprojekteerd om sjnelle aafveur van kaole en personeel van de koele in en om Haelder te bewirksjtillige. Noe dit gans angesj oetpakde woord besjlis dat de waeg gein aansjleeting kreeg mèt de A 76, meh in eine waeg nao Mesjtreech aan te lègke. De waeg begint effe wier van de aafsjlaag van de N281 bie Hoeve de Aar. Wae oet Haelder langs de brandweerkazerne ömmer rechdoor bliet vaare, kömp vanzelf op de autosjnelwaeg. De groate waeg wörd effeke veurbie Welte pas autosjnelwaeg, vlak bie de aafrit Kunder.
Toch nog aangesjloate op de A 76
Wie de A 79 in 1975 veardig waor, leep 'r bie Kunder onger de A 76 door. Meh de luuj die oet de richting van Mesjtreech koame, en nao Aoke wouwe, mooste doorvaare pès Haelder, de sjtadsautowaeg op en bie Bocholtz koosjte ze dan de A 76 op. En angesjom, wenste van Aoke aafkeems, mooste doorvaare pès Kerensheide vaare om dao via de A 2 nao Mesjtreech te kènne vaare. Daorom haet Riekswatersjtaat in 1979 besjloate om bie Kunder ein knauppunt te make, zoadat luuj die oet Aoke komte direc van de A 76 koosjte aansjleete op de A 79. Hetzelfde gol auch veur luuj die oet de richting van Mesjtreech komte. Die kosj noe aansjleete op de A 76 nao Aoke. Angesjom, oet de richting Gelaen is zo'n aansjleeting neet gemak. En auch neet van de A 79 nao de A 76 richting Gelaen.
Route de Soleil
De aanlègk van de A 79 haet 'r auch veur gezörg dat verkiër oet de regio Parkstad Limburg noe mèkkeliker nao 't zuide van Europa kint vaare. Want in Mesjtreech geuf de A 79 aansjleeting op de A 2 richting Luuk van wo oet men mèkkelik door kint vaare nao Frankriek en wier.
1997
1997 (MCMXCVII) waor e gewoen jaor wat begós mit goonsdig. 't Woort door milieuorganisaties en door de Vereinigde Naties oetgerope tot Jaor van 't Koraalrif.
Maan vaan 't Jaor
Andrew Grove
Roma
In de Limburgse taal is d'r term ziguinere nog gangbaar mae dit volk neumt zich eeges Roma en vindt d'r naam zigeuners beledigend. De Roma in Europa besjteunt oet twieë sjtamme: de Sinti en de Roma. 't Begrip Roma verwiest dus nao 't gaanse volk en nao ene sjtam in Europa. 't Waoërd Rom betekent in 't Romani maan of echtgenoot.
In Belsj en Nederland same wónne e paar doezend Sinti, die zichzelf es 'n aander vólk es de Roma besjoewe. Ze wónne vöral in wónwagekaampe en in Nederland vöral in Noord-Brabant en Limburg. Kaampe in Limburg zeunt o.m. te vinge in Sjtein, Viele, Vols en Mergraote. In Brabant laeft in Best 'n groeëte gemeensjap Sinti. De Sinti zeunt muzikaant of handelaer.
Erkenning
De Roma zeunt in 't kader van 't Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van d'r Raod van Europa in Duutsjlaand, Macedonië, Oostenriek en Zjwede erkaand es 'n nationaal minderhèèd. In Nederland en väöl aander Europese leng is allèng hön taal, 't Romani, erkaand es minderheedstaal in 't kader van 't Europees handvest voor regionale talen en talen van minderheden. Óp 't Belsj haant de Roma en hön taal gèng besjerming ömdat Vlaandere dis verdrage weigert te ratificere. Op 6 november 2008 zaet d'r Nederlandse minister van Boetelandse Zake, Maxime Verhagen, in z'n speech vör de 26e vergadering van d'r Roma-expertgroep van d'r Raod van Europa dat de situatie van de 8 á 10 miljoeën Roma in de EU verbaeëterd mót werre en dat de individueel sjtaote daovör de maatregele mótte naeme en dis ooch daadwèrkelek mótte oetveure.
Charlie Chaplin
Charlie Chaplin waor e kleekeend van 'n Roma, n.l. de moder van d'r acteur Charles Chaplin, en waoërt waeltberoemd in de d'r sjtómme film an 't begin van d'r 20ste ieëw.
Häns'che Weiss
Häns'che Weiss makde in de jaore 70 in Duutsjlaand 'n LP oeëop-e uvver d'r Porajmos zong in z'n èège taal. In dae tied besjtong nog 'n groeëte taboe op 't bekaand make van 't Romani an de boetewaelt en de Duutsje Sinti waore gaar neet akkaoërd mit 't oetbrènge van die LP. Sommige oonderzeukers bewaere dat tiedens d'r Twiede Waeltkrèèg de Roma te make krege mit infiltraante die 't besjtaonde taboe op 't neet sjrieve van de taal nuuj laeve inbloze dör och 'n verbod op 't aoëpelek gebruuk d'r van te promote. De Duutsje jeugd hoeërt dör dis LP vör 't ursj van d'r holocaust op de Roma.
Historie
De Roma zeunt oorsjpronkleke aafkomstig oet India en vanaaf de Middelieëwe reze ze ooch in West-Europa. De Roma zeunt in d'r loop van d'r tied dik 't sjlachtoffer gewes va vervolging en discriminatie. In de Twiede Waeltkrèèg waore ze same mit ander groepe sjlachtoffer van d'r Holocaust, dae ze èèges d'r Porajmos neume. Nao groof sjattinge zeunt 'n 400.000 Roma in de kaampe gesjtorve, oeë-oonder Settela Steinbach (1934-1944). Dit Sint-maedsje, dat in Buchte is gebaore, waor dör de Nazi's gefilmd wie 't mit vieëwagons nao Auschwitz verveurd waord. Nao d'r krèèg haat me lang gemiengd dat 't 'n Juuds maedsje waor, bis dat hör werkelèke identiteit bekaand waoërt.
Ursjte getugenisse Porajmos
In 't kader van 't Filmfestival in 't Filmhoes Lumière in Mestreech op 31 maart 2007 um 19.30: Een stukje blauw in de lucht, regie Bob Entrop (Ned. 2007). 12 Sinti en Roma uvverlaevende van d'r Porajmos getuge v'r 't ursj. D'r regisseur en de Sinti-activiste Lala Weiss zulle de vörsjèlling bie-wonne en nao aafloop sjpeule muzikaante oet d'r film (Triska Trio, mit Sinti oet Limburg) in de foyer.
Maria Magdalena
Op 22 juli, d'r fieësdaag van Maria Magdalena trèkke van ouds de Roma nao Sainte Maries de la mèr in Zuud-Frankriek um dizze heilige te iëre.
Zaeg
'n Zaeg is e stök gereidsjap veur matterjale wie hout, netuurstein en metaal te bewirke. 't Wuèrtj gebroeke in väöl beroepe, wie tummerman en sjirurg.
'n Zaeg haet e getandj, váölal metale blaad, 't zoa-geneumdje zaegblaad, womit in 't te bewirke matterjaal 'n gleuf kan waere gemaak. De get oetstäöndje tenj vanne zaeg kerven in 't matterjaal en dore bewaeging vanne zaeg waere klein spane aafgeveurdj. De matterjaaleigesjappe van 't zaegblaad enne vorm vanne tenj zeen aafgestump op 't te zaege matterjaal.
Bie masjinaal zaege kan e blaad waere gebroek det inne vorm van 'ne gelaoke lus is oetgeveurdj, 'n lintjzaeg. Bie e róndj blaad sprèk me van n cirkelzaeg. 'n Busvörmige zaeg is de gaterzaeg. 'n Kittingzaeg is ónger anger van 'n kitting veurzeen. In taengestèlling toet masjinaal zaege, die gewuuenlik in ein richting bewaeging, wuuertj de handjzaeg op-en-aaf bewaoge in 't matterjaal en zaeg, aafhenkelik vanne tanjing bieje trèk- of duujbewaeging, eventueel of bie beidskantje.
Zaege veur stein kónne tenj höbbe, bie zaachter steinsaorte, of bezatte zeen mit hel matterjaal wie diamantjpoejer.
Zaege óngersjèdj zich van sniejen en knippe: bie snieje wuèrtj gei matterjaal aafgeveurdj en bie knippe wuèrtj 't matterjaal door drök vervörmp.
Svalöv
Svalöv is 'n gemèndje in Skåne län, Zwede. De gemèndje tèltj 13.044 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 390,46 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 33,4 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
10,20% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Torhout
Torhout (Wes-Vlaams: Toeroet; Frans en Ingels (verawwerd): Thourout) is 'n stad in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, arrondissemint Brugge, oongeveer centraol in de provincie. De stad is 45,23 km² groet en had op 1 januari 2010 19.885 inwoeners.
Deilgemeintes
Torhout heet gein deilgemeintes, meh heet wel e paar kleinder dörper binne zien grenze.
Historie
In januari 2010 woorte archeologische opgraovinge gedoon oet de Romeinsen tied. Torhout weurt roond 830 veur 't iers geneump in 't heilegeleve vaan Bavo, wat nog twie iewe ieder späölt. In de vreug middeliewe waor 't de hoofplaots vaan 'ne Frankische pagus, dee evels later oonder de pagus vaan Brugge zouw goon valle. 't Góng bij 't Brugs Vrije hure. Vaanaof d'n èlfden iew had de plaots 'n jaormerret. Tot echte stad oontwikkelde ziech de plaots evels neet. De stadsrechte kraog Torhout pas in 1825 vaan keuning Wöllem I.
Bezeensweerdeghede
't Aonziech vaan Torhout heet te lije gehad vaan d'n Twiede Wereldoorlog. Daobij raakde de twelfden-iewse, romaanse Sint-Pieters-Bandekèrk (foto) zwoer versjendeleerd; de kèrk woort nao d'n oorlog heropgebouwd. 'n Aander aajd gebouw is 't raodhoes oet 1713, in barokstijl.
Stokkem
Stokkem is 'n in Belsj Limbörg gelaenge stad en veurmaolige gemèndje die saer 1970 deil oetmaak vanne fusiegemèndje Dilse, wovan de naam in 1987 verangerdj is gewaoren in Dilse-Stokkem. Stokkem ligk aan 'nen aje Maaserm en wuuertj ómgaove door veljer en grindjgater. Plaatsen inne drekke ómgaeving zeen Boeëje (Boyen), Dilse, Lanker (Lanklaar), Kapelstraot, Muuëleveld en Rachels.
De stad haet 'n oppervlakdje van 8,87 km² en 3.373 inwoeaners (in 2013), mit 'n bevölkingsdichheid van 380 luuj de veerkantje kilomaeter. De plaats ligk op 35 à 37 maeter huuegdje. De poscode is 3650 en 't nètnómmer is 089.
Gesjiechte
Inkel ieëve nao de Romeinsen tied woort Stokkem gestif dore Franke ane doemaolige Maas óngere naam Stockheim, det "plaats bie 't hout" beteikentj. Deze naam wuuertj veur 't ieës vermeldj inne bul van 19 november 1181 worin paus Lucius III ane abdie van Siegburg zien veurrechte en bezittinge bevestigdje: ...Ecclesiam et cellam in Stockheim, mansum in Kessenich...
Graof Arnold IV van Loeën bemirkdje de strategische ligking vanne stad en goof die in 1244 stadsrechte wodoor de inwoeaners e perron móchte oprichte. Daonao hawwe ze 'n eige bestuur, rechspraok en verdeidiging. Daobie boedje de graove van Loeën hie e kestieël veur zich te kónne verdeidige taenge ónger anger Gelder. In jannewarie 1361 stórf de Loeënse graof Diederik van Hinsberg in dees börch.
Doe 't graofsjap Loeën waas geannexeerdj dore pins-bisjóp van Luuk woort Stokkeim ein vanne Gooj Stej van 't prinsbisdóm Luuk. De ónras nao 1550 sloog ouch hie toe, ouch al woort 't kestieël inne begin van daen ieëf versterk door prinsbisjóp Eberhard von Marck-Sedan. Oppe nach van 5 op 6 oktoeaber 1568 stook Wullem van Oranje mit zie leger (14.000 vootknechte en 7.000 ruters) vanoet Duutsjlandj via Obbeech bie Stokkem de Maas euver óm in Mestreech oppe Dousberg de stried aan te gaon mitte Spaanse troepe van hertog Alva. d'n Euvertrèk getuugdje van militair bekwaamheid, meh de veldjtrèk mislökdje; de prins dórs de slaag neet aan.
Op 5 november 1605 waas 'ne groeate brandj in Stokkem. 350 hoezer brandjen aaf, meh sevetig bleve gespaard. Ouch de kirk brandje aaf. Daoveur is de petroeanhèlge vanne parochie Stokkem saer 1632 Sint Elisabeth, dewiel dae oearsprunkelik Sint Lambertus waas. Van 18 jannewarie toet 5 augustus 1682 woort de Hesselse graof Jan Renier de Geloes opgeslaoten in 't Stokkems kestieël vanwaenge e dispuut euvere inbezitnumming van 't kestieël van Mombaek.
Doe inne begin vannen achtieëndjen ieëf de Zujelike Nederlenj 't striedtoneel vörmdje vanne Spaanse woort Mestreech oppernuuds belegerdj. Deze kieër dore Ingels-Hóllandjse troepe ónger leijing van John Churchill, d'n ieëste hertog van Marlborough. Die maakdjen in 't Maaslandj zoea bóntj det 't traditioneel Malbrook verbranje, wie det nag ummer in Kaesing in standj wuuertj gehaje, in Stokkem óntsting. Toch woort 't kestieël van Stokkem verinneweerdj in 1702. Anen ènj vannen achtieëndjen ieëf woort Jan Matthijs Clercx d'n drosserd van 't amb Stokkem, bekèndj vanne vervolging vanne Bókkeriejers.
Naeve de kriegselenj haw Stokkem ouch döks te lieje vanne euverstruiminge vanne Maas. Die zörgdje d'rveur det de Maas ziene loup mieëder kieëre haet verlag inne oeastelike richting, wodoor grenscorrecties nuuedig wore. Zoea woort in 1814 't gróndjgebied van 't gehuch Boeëje, vreuger ónger Beech, bie Stokkem geveug. In 1839 lag 'ne brandj oppernuuds 120 hoezer inne as. Inne neugetieëndjen en twintjigsten ieëf sting Stokkem bekèndj veur zien manjvlöchterie (de körverie), 'n nieverheid die väöl aan 't hoes woort beüub. 't Haw ouch 'n sjoeal veur manjvlöchters.
Netuur en landjsjap
Stokkem laag oearsprunkelik ane Maas. Tiejes euverstruiminge vanaaf d'n dertieëndjen ieëf verplaatsdje de Maas zich óngevieër 1,5 km in oeastelike richting. Daobie verzwónj 't dörp Beech taengeneuver Stokkem in 1649 en mós e nuuj Beech oeastelik van 't aad dörp waeren opgeboedj. d'n Aje Maaserm, dae inne loup vanne neugetieëndjen ieëf gans vanne Maas woort aafgesneje is nag dao. Inne twieëdje helf vannen twintjigsten ieëf woort de oeterweerd tösse d'n ajen enne nuje Maasloup veur e deil vergrave veure grindjwinnig. De daodoor óntstange peul woorten oetènjelik óntwikkeldj toet 't netuurgebied Negenoord. Hie vindj me ouch 't bezeukerscentrum De Wissen.
Vereinlaeve
Stokkem is de bakermat van twieë hermenieorkeste die al decennialang concurrente vanein zeen: de hermenie Sint-Elisabeth enne hermenie Sint-Cecilia. Inne vouksmóndj en 't plaatselik dialek neump me dees rivaliserendje orkeste de "Slaai" enne "Boch".
Gotiek
Gotiek ies 'n sjtielvörm in de Europese arsjitektuur en beeldende kuns in de late mieddelièwe. De gotiek ies rónd 1140 óntsjtange in de umgeving van Paries (Île-de-France) in Frankriek. 't Belangriekste kènmerk ies 't sjtreve nao verticaliteit; diet zuut me bieveurbeeld in de huègde en de sjmaalheid van de geboewe. De gotische kathedrale zint 'n bekènd veurbeeld van dees sjtiel.
Mergel
Mergel (Latiens marga "kalkhawwende stein" ), ouch wel melger geneump, is 'n aofzèttingsstein bestaond oet 25 tot 75% kalk en veur de res oet zand en leim. Daomèt steit 't op 'n glijende sjaol tösse kalkstein en lei. Soms weure ouch steinsoorte mèt e väöl hoeger kalkgehalte mergel geneump. Mergel is geelder vaan kleur es kalkstein. Door zien samestèlling seminteert 't neet zoe gemekelek en erodeert 't gawwer.
Gotiek
De gotiek besjtóng van ca. 1140 tot 1500. De sjtiel die veuraafgóng aan de gotiek neump me Romaanse kuns. Vanaaf de vieftiènde ièw kaom vanoet Florence de renaissance op.
Stokkem
Kórtbiegelaenge kerne
Berg ane Maas, Meeëzik, Lanker, Dilse
Mergel
Veurkoume
thumb|300px|left|Mergel in de Bemelerberg In zoe good wie gans Nederland en Belsj zit mergel in de groond, meh in 't Heuvelland, ouch wel Mergelland geneump, is 't aon de oppervlakde te vinde. Dizze stein is in 't Kriet-tiedvaak aofgezat door wat geologe de Krietzie neume. In de res vaan Nederland en Belsj höbbe in 't Kenozoïcum aonspeulsele vaan reviere deveur gezörg tot de laoge mergel of kalkstein neet mie aon de opppervlakde ligke.
Gotiek
Benaming
De benaming "gotiek" ies in de renaissance bedach door de Italiaanse arsjitek Giorgio Vasari. 't Italiaans woord gotico, aafgeleid van de Germaanse sjtam de Gothe, waor oarsjprónkelik 'n sjeldwoord veur barbaarse en primitief culture. Vasari drökde mèt dees benaming ziene aafkièr van de mieddelièwse arsjitektuur oet, in tegesjtèlling tot de klassieke arsjitektuur, die in de renaissance sjuus es veurbeeld woort genómme. Allewiel hae "gotiek" gein negatief beteikenis miè.
Pottentaote
De Pottentaote is 'n carnavalsvereiniging in Baek in Zuud Limburg.
Mergel
Mergelwinning
Minstes vaanaof de Romeinsen tied weurt mergel al gewonne in sjachbouw, dat wèlt zègke es grotte in 'nen heuvel. Oonder mie bij Valkeberg en bij Berg (Valkeberg) zien allewijl zoe'n grotte te vinde. Sommege vaan die grotte zien veur publiek touwgenkelek, andere weure gebruuk veur champignonkweek. Allewijl weurt in Sub en bij 't Rooth nog mergel gewonne in daagbouw, dat wèlt zègke in 'ne kojl dee aon de oppervlakde gans open is. D'n ENCI-daagbouwkojl en awwer grotte in de Sint-Pietersberg bij Mestreech, zien feitelek winplaotse veur kalkstein.
Gotiek
Kènmerke
In de architectuur van de gotiek sjtreefde me nao verticaliteit en leechheid. Me óntwiekkelde hieveur 'n eige systeem van boewelemente. De sjpietsbaog en 't kruusribgewelf, die al ièrder bekènd waore, woorte in de gotiek wiejer óntwiekkeld.
Mergel
Touwpassinge
Mergel weurt in Limburg zelf veural es bouwmateriaol gebruuk (Mestreechse en Suber mergel). Aander touwpassinge vint de mergel in kleurstoffe, in oontsólferingsmiddele, es componint vaan mèsstoffe dee de verzoering vaan de bojem moot tegegoon en zelfs in vievojers.
Gotiek
Kènmerke
Kèrkgeboewe woorte hoag en rank en krege groate vènstere, in tegesjtèlling tot de diekke moere mèt klein vènstere in de romaanse sjtiel. Um diet te bereike woorte kèrkgeboewe opgezat es 'n skelet van pilere, veural de typische bundelpilere, lochbaoge en sjteunbaere um de drök van 't daak en de gewelve op te vange. De tösjeliegkende ruumde koes me völle mèt vènstere. 't Sjtreve nao verticaliteit kaom ouch tot uting in 'ne veurkeur veur hoag geperforeerde tores.
Mergel
Touwpassinge
't Göllepes kriet, dat in de buurt van Göllepe aon de oppervlakde kump is heller en brokkeliger en is neet gesjik um mèt te bouwe. Dizze kalkstein weurt gebruuk um kalk vaan te branne. Kalkoves ligke b.v. aon de Pötberg en in de Suberkojl bij Sub. Van de Göllepese kalk weurt ouch semint gemaak. De 'Eerste Nederlandse Cement Industrie' (ENCI) is begós in Mellesjet bie Viele en in 1925 verplaots nao de Sint-Pietersberg in Mestreech. Vaan belang waor hij 't transportmiddel vaan de Maos um de semint te verveure. In de buurt van Kunder weurt 'n heller soort kalkstein gevónde, de zoegeneumde Kunderstein of Krawbiker stein. Dizze stein kin neet gezeeg weure.
Lies van presidente van de Vereinigde Sjtaote
נשיא ארצות הברית
Rimmezjdel
Rimmersjdel (Nederlands: Remersdaal, Fraans:Remersdael, Waols: Rèbiévå) ies 'n kèrkdörp in de gemeinte Voere in Belsj Limburg. De Rimmersjdelse baek, die hie sjtruimp, ies ’n zierivier van de Gulp.
Gotiek
Kènmerke
In de waereldlike boewkuns zuut me veural de decoratief elemente van de gotiek truuk. Veurbeelde van nog besjtaonde waereldlike gotische architectuur zint o.m. 't gemeintehoes van Leuve en 'n kloastertiendsjuur in Terdoest in de gemeinte Brögge.
Óntwiekkeling
De kèrk van Saint-Denis maakde väöl indruk. 't Boewplan van de kathedraal van Sens woort aangepas nao 't veurbeeld van Saint-Denis. Wiejer veurbeelde van vreug gotiek in 't Île-de-France zint de kathedrale van Noyon, Paries (Notre-Dame), Senlis en Laon. De sjnel verbreiing van de sjtiel ies ónder andere te verklaore door de concurrentie tösje de biesjoppe in Noord-Frankriek; edere biesjop wol 'n sjoaner en groater kèrk es ziene buurman. De sjtiel versjpreide ziech vervolges euver Wes-Europa, woa euveral regionaal variante óntsjtoon. De cisterciënzer kloasterorde, die 'n sober gotische boewsjtiel mèt wiènig versering gebruukde, zörgde mèt veur de versjpreiing van de sjtiel euver gans Europa.
Óngevaer 60 jaor nao Saint-Denis haet de sjtiel ziech óntwiekkeld en begint in Frankriek de hoaggotiek. In dezen tied weurt begoes mèt de boew van de groatste kathedrale, bieveurbeeld in Reims, Amiens en Bourges. Me koes ouch in de huègde van 't sjeep en 't koar ummer wiejer goon. De kathedraal van Chartres, herboewd vanaaf 1194 nao 'ne brand, haet 'n sjeep mèt 'n huègde van 36 maeter, 't hoagste tot dan toe.
Lander County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Nevada thumb|200px|Ligking vaan Lander County Lander is 'n in 1864 gestiech graofsjap in Nevada, VS. Lander is verneump nao de gelieknaomege oorlogsheld oet de Börgeroorlog. De hoofplaots vaan 't graofsjap is de geisstad Battle Mountain.
Rimmezjdel
Sjtatie Remersdaal
Sint-Martens-Voeren en Remersdaal houwe bies 2 juni 1957 'n sjtatie op de Montzenerlijn, tösje Aoke en Tóngere. Vanaaf 1 februari 1921 waor d'r personevervoer op lien 24 van Visé nao Montzen
UNESCO
De United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO, Ingels veur: Organisatie vanne Vereinigdje Naties veur Óngerrich, Weitesjap en Cultuur) is 'n gespecialiseerdje organisaasje vanne Vereinigdje Naties die es missie 't biedrage ane vraejesopboew, ermoojbestriejing, doerzaam óntwikkeling en interculturelen dialoog door óngerrich, weitesjap, cultuur en kómmunikaasje haet. UNESCO is opgerich gewaoren op 16 november 1945 en 't houfkentoear steitj in Peries.
Gotiek
Óntwiekkeling
Vanaaf 1230 neump me de sjtiel meistal rayonnante gotiek; de kèrke woorte nog hoager, de verticaliteit woort nog belangrieker, de glaasoppervlakke woorte hièl groat, de sjteine ónderdeile woorte e riechtig skelet. 't Huègdepunt in 't sjtreve nao verticaliteit woort bereik in Beauvais in 1272: 't koar ies 48,5 maeter hoag (euveriges ies 't geboew 2 kièr ingesjtort). Ouch woort in dezen tied 't roasvènster e belangriek decoratief ónderdeil.
Gedoerende de boew van kèrke, dae sóms waal hónderde jaore koes doere, woorte de planne aangepas aan de nuuj óntwiekkelinge.
Lander County
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 14.295 km² boevaan 14.228 km² land is en 67 km² water.
Gotiek
Regionaal variante
Maasgotiek
Lander County
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Lander County 5.794.
Gotiek
Regionaal variante
Gotik
Lander County
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Jan Peter Balkenende
thumb|right|Jan Peter Balkenende Jan Peter Balkenende (officieel Jan Pieter; Biezelinge, 7 mei 1956) is 'ne CDA-politicus en vaan 2002 tot 2010 premier vaan Nederland.
Balkenende woort gebore in 't Ziews dörp Biezelinge, gemeinte Kapelle. Heer doorleep 't atheneum aon 't Christelijk Lyceum in Goes, en deeg daonao twie studies aon de Vrij Universiteit in Amsterdam, iers historie, daonao rechte. Wie heer daovaan in 1982 aofstudeerde brach heer iers nog twie jaor door aon in de Academische Raod, meh góng heer in 1984 wèrke bij 't wetensjappelek bureau vaan 't CDA. Hei bleef 'r tot 1998 wèrkzaam. In de jaore tachteg studeerde heer ouch nog wijer, wat häöm in 1992 e doctoraat opleverde, oetgereik veur zie proofsjrif Overheidsregelgeving en maatschappelijke organisaties. In 1993 kraog heer ouch e professoraat: heer woort bezoonder hoeglierer Christelek sociaal dinke euver maotsjappij en ikkenomie. In 1996 trojde heer mèt zjuriste Bianca Hoogendijk. Ze kraoge in 1999 ein dochter.
thumb|right|Jan Peter Balkenende mèt [[George W. Bush ]] Nao de veur 't CDA oongunsteg verloupe verkezinge vaan 1998 kaom heer in de Twiede Kamer, es vice-fractieveurzitter. Wie nao 'n intern crisis fractieveurzitter Jaap de Hoop-Scheffer mós opstappe naom heer op 3 november 2001 't veurzittersjap euver. Daodoor raakde heer in eine slaag bekind. Heer leide 't CDA oonverwach tot 'n euverwinning en begós, mèt de VVD en de LPF, aon e kabinet boe heer zelf premier vaan woort; heer volgde Wim Kok op. 't Kabinet-Balkenende I trooj op 22 juni 2002 aon. De intern spanninge waore vaanaof 't ierste memint aonwezeg en Balkenende tuinde ziech geine sterke leismaan, al vraoge väöl lui ziech aof of wel iemes de val vaan 't kabinet had kinne stoppe. De kritiek waor evels algemein. Ouch kraog me d'n indrök tot minister vaan zjusties Piet Hein Donner häöm wiedgoond adviseerde. Wie de bei LPF-ministers Eduard Bomhoff en Herman Heinsbroek oontslage woorte deende heer 't oontslaag vaan 't gans kabinet in.
UNESCO
Ein vanna aktiviteite van UNESCO is 't biehaje vanne Werreldirfgoodlies.
Pottentaote
De vereiniging is opgerich in 1886 en 't is ein van de oudste van Nederland. Allein Momus va Mestreech, Jocus va Venlo, de Mirlitophile in Valkeberg en de Marotte in Zittert zint ouwer.
Walchere
thumb|'t Eilank Walchere i g'n provincie Zieëlank Walchere is 't westelige deel va Zieëlank. 't Geet um e vuurmalig eilank, waat hüts g'n vuëtzètting is va Zuud-Bevelank i g'n ouw delta va g'n revier de Sjelde (egelig de Wester- en Oeëstersjelde). 't Gebeed telt óngeveër 115.000 lüj óp 'n óppervlakde van 216 veerkante kilometer. Doamit is Walcheren mit 526 inw/km² de dichbevolkste sjtrieëk va Zieëlank. Óp Walcheren ligke de groeëtste sjteë va g'n provins, wie Vlissingen en Middelburg. Anger klinger sjteë en dörper zint Arnemuiden, Veere, Oost-Souburg, Ritthem, Oostkapelle en Westkapelle. Domburg, Zoutelande en Vrouwenpolder zint bekinde badplaatsje aa g'n Noardzieë. Joarligs trek 't eilank vöal toeriste, die dök oet 't Belsj en Dütsjlank kómme. Veere en Middelburg weëde óch good bezóch vaweëge dön sjoeën ouw kerne.
Lanksjap en iwuënesj
De mieëtste lüj kalle nag 't lokaal Zieëws, of ze beheesje 't döks good. Dat geet vöaral óp in de kling dörper óp 't plattelank. In 'tzelfde gebeed zint de mieëtste lüj óch gereformeerd-protestants. de groeëter sjteë doateëge, wie Vlissingen, zint de lüj minder geleuvig. 't Zieëws, dat hei Burgerzieëws geneumd weëd, is angesj es de umringkende dialekte.
Óp 't sjiereilank woeëd d'r Sjlaag um Walchere oetgevochte. Doel woar neet de óntzettig van 't sjiereilank, meh 't veroavere va ge ganse Sjelde-estuarium, inclusief de wichtige Sjloehave. De Dütsje soldate boane fel teëgesjtank. De geallieerde tróppe besjlote doaróp d'r Dütsje bezetter te teëge te wirke durch de dieke bei Westkapelle te bombardere. I Weskapel vónge 180 lüj d'r doeëd. Anger plaatsj wie Vlissingen woeëde óntruumd. Oetintelig vónge óngeveër 1.600 lüj d'r doeëd durch de gevolge va de inundatie en 't kreegsgeweld. 't Ganse lanksjap woar verpes durch 't zaot van 't zieëwater. In fibberwaar 1953 woeëd Walchere nag eemoal getróffe durch 'n uëversjtreuming, meh neet zoeë had es in 1944.
Jan Peter Balkenende
Nao de verkezinge begin 2003 begós heer iers aon 'n formatie mèt de bekans eve sterk oet de verkezinge gekoume PvdA, meh wie die partij aofhaokde koos heer veur 'n formatie mèt de VVD en D'66. Dit kabinet-Balkenende II trooj op 27 mei 2003 aon. 't kabinet naom 'n aontal conservatief maotregele, meh bleek stabiel genoog um te kinne regere. Felle kritiek kraog 'r op de väöl bezuineginge, en op 't steune vaan de Derde Golfoorlog. In september en oktober 2004 laog heer 'ne goje maond in 't hospitaol veur 'n zwoer infectie aon z'ne voot.
Everswinkel
Everswinkel (Nedersaksisch: Iärwnkel) is 'n Wesfaalse gemeinte in de krink (Kreis) Kreis Warendorf, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 69,12 km² en 9434 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 136 de veerkante kilometer.
De op 66 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel twie oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
De Laak (Leudaal)
De Laak is e gehuch bie Rogkel inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Heitsen en Rogkel in, t'n naorde vanne Bevelandsebaek en t'n zuje vanne Rogkelsebaek. In 't naorde wuuertj De Laak begrens door Sjtrubbe en Hook, in 't oeaste door De Sjans en Rogkel, in 't zuje door Eind en Heitsen en in 't wèste door Rolig en Blenkert.
Straote
De volgendje straote ligken oppe Laak:
Synchroon rotatie
Synchroon rotatie is de astronomische term veur 't versjijnsel dat 'n hiemelliechaam um 'n aander liechaam drejt in perceis dezelfden tied es 't doort veur dat hiemelliechaam um roond zien eige as te drejje. Dat beteikent dat 't hiemelliechaam altied mèt dezelfde kant nao 't aander liechaam is gekierd.
De Maon is in synchroon rotatie met de Eerd. Eigelek höbbe alle groete maone vaan de planete in us zonnestèlsel 'n synchroon rotatie.
De hangende parke va Babylon
thumb|250px|De hangende parke va Babylon mèt óp d'r achtergroond d'r taoën va Babel De hangende parke va Babylon zeunt in d'r 6de ieëw v.Chr in de buurt va Bagdad in Irak geboewd in ópdrach van Nebukadnesar en werre geraeëkend töt èng van de zaeëve waeltwoondere. Dis parke werre dör Griekse klassieke sjrievers nog oetveurig besjraeve mae wieër haat 't, boete ópgravinge ter plaatsje, gèng aanwiezinge d'r vör dat ze ech besjtande haant.
Eind (Leudaal)
Eind is e klein gehuch bie Rogkel inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk t'n zuje vanne Belandsebaek enne kern van Rogkel. Inne ómgaeving ligke Mortel (Bósserhoes of Op de Bós), De Laak, Heitsen en Rogkel.
Bie Bögkeme ligk ouch nag 't gehuch 't Inj.
Phantom Thread
Phantom Thread is 'ne film oet 2017.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms, romantiek.
De film woort geregisseerd door Paul Thomas Anderson en heet 'nen doer vaan 130 menute.
Heugde (Leudaal)
Heugde of Hugte is e klein gehuch det ónger Häör vèltj inne gemeinte Leudaal. 't Gehuch ligk t'n noorde van Häör ane bós langs de Halerwaeg.
Waeg die oearsjprunkelik bie Heugde huuerdje zeen Brooksjtraot, Halerwaeg, Lieëgveld en de Kemp, en deils de Sjtieëgsjtraot en de Hoeagsjtraot.
Erasmuspries
De Erasmuspries is 'ne pries dae jäörliks wuuertj toegekèndj aan 'ne miens of 'n instèlling die veur Europa 'n boetegewuuen wichtige biedraag haet geleverdj op cultureel, sociaal of sociaal-weitesjappelik gebied.
Gesjiechte
De pries is verneump gewaore nao Desiderius Erasmus, 'ne Nederlandjse preeste, augustiener kanunnik, theoloog, filosoof, sjriever en humanis dae laefdje van róndj 1466 toet 1536.
De pries wuuertj saer 1958 jäörliks oetgereik dore Stichting Praemium Erasmanium in 't Keuninklik Pelies oppe Dam in Amsterdam. Dees stifting woort opgerich op 23 juni 1958 door prins Bernhard. Saer dem zie stèrve is keuning Willem-Alexander de regent vanne stifting.
De huuegdje vanne pries bedruueg saer 2012 €150.000. Daonaeve wuuertj saer 1975 'n publikaasje euver 't wirk vanne prieswinner oetgebrach.
Cavia's
Cavia's (Cavia) (vreuger ouch wel Guinees verke genump) is 'n geslach vaan klein Zuid-Amerikaanse knaagdiere oet de femilie Caviidae. 't Zien gein verkes en ze kaome neet oet Guinea. Ze weure in bepaolde Zuid-Amerikaanse len es voedselbies gefok. In de mieste aander len zien 't tamelijk populaire, gemekelek te hawwe hoesdiere.
Soorte cavia's
De bekindste soort is de hoescavia (C. porcellus), dee woersjijnelek zoe'n 3000 jaar geleie door de Inca's is gedomesticeerd. Woersjienelek zien C. aperea, C. fulgida en C. tschudii 't mies verwant aon de hoescavia. Sommege oonderzeukers vinde de versjèlle evels zoe klein dat ze ze oonder ein soort veuge. Het gezaghöbbende Smithsonian Institution in Washington nump op zijn officiele lies vaan zoogdiere daan ouch mer vief soorte oonder 't geslach Cavia.
't Geslach Cavia umvat zes soorte:
Čerín
Čerín (IPA: /'tʃɛri:n/; Hongaars: Cserény; Duutsj: Fanischhain) is e dörp en 'n gemeinte in 't Sjlowaaks distrik Banská Bystrica. 't Plaetske ligk zon 14 km van de houfplaats Banská Bystrica aaf en 15 km van de sjtad Zvolen.
't Dörpke Čerín ligk op 'n heugde van 405 m. De oppervlaakde van de gemeinte is 11,53 km². De gemeinte Čerín haet 437 inweuners (31 december 2004) en 'n bevolkingsdichheid van 38 luuj/km². Volges de volkstèlling van 2011 wore bao alle inweuners van de gemeinte Sjlowake. De poscode van de gemeinte is 974 01.
Čerín ligk in e bergechtig gebied in 't daal van de Zolná-baek.
Bezeenswaerdigheje
De kathelieke Martinskirk, dees is in gotische boewsjtiel en sjtamp oet de eerste helf van de veerteenden eew. In de viefteende, zeventeenden en achteenden eew is de kirk verboewd gewaore. Bezeenswaerdig zeen de gotische moersjiljeringe en ouch 't vreugrenaissance houtdèk oet de late zèsteenden eew. Binne de in de late zèsteenden eew geboewde waermoer bevindj zich ouch nag 'nen houtere klokketore.
Gesjiechte
Čerín waerde veur 't eers vermeldj in 1300 (es Cheren). 't Dörp beheurde doe tot 'ne zekere Paul, de broor van Demeter, de graof van Zvolen. Later beheurde 't dörp tot de sjtad Zvolen en tot 't kesjteel van Vígľaš.
Empire
't Empire (oetgesjpraoke es "aopier") is de naam veur 'ne Franse kunssjtroaming oet 't begin van de 19e eëuw.