cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hoogvliet
Waope
De gemeinte Hoogvliet is noets e waope verliend. De gemeinte vroog in 1817 wel um e waope, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Bronne
Dit artikel is deil gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Baskeland (otonoom regio)
Het Baskeland (Baskisch: Euskadi, Spaons: País Vasco) of voloet de Autonoom Gemeinsjap Baskeland (Baskisch: Eusko Autonomia Erkidegoa; Spaons: Comunidad Autónoma del País Vasco) is ein vaan de 17 otonoom regio's vaan Spanje. Baskeland ligk aon d'n Atlantischen Oceaon in 't noorde vaan Spanje, ten westen vaan de Pyreneeë en de grens mèt Fraankriek. Het Baskeland heet officieel gein hoofstad. 't Parlemint is gezeteld in Vitoria-Gasteiz, mer de groetste stad is Bilbao.
't Eigeleke Baskeland (Euskal Herria) is väöl groeter es de Spaonse regio, en umvat historisch, cultureel, etnisch en taolkundeg gezeen ouch de Spaonse regio Navarra en Frans-Baskeland in 't zuielek deil vaan 't Frans departemint Pyrénées-Atlantiques.
Bestuurleke indeiling
thumb|right|Otonoom Gemeinschap Baskeland (rose) es oonderdeil vaan 't groetere Baskeland, met Navarra (greun) en Frans-Baskenland (geel) De otonoom regio Baskeland besteit oet drei provincies:
Taole
Officieel is de regio twietaoleg, dao weurt Spaons en Baskisch gemojld. Ederein sprik ouch alletwie de taole, boete Spanjaarde die koume oet aander deile vaan 't land. 't Baskisch is 'n taolkundeg raodsel en heet gein inkel relatie mèt aander taole.
Gonnelien Gordijn
Gonnelien Rothenberger-Gordijn (Wieërt, 5 juni 1968) is 'n Nederlandjse amazone. Zie is gebaore es Gonneke Antoinette Arnolda Johanna Adriana Robertine Gordijn en is getrouwd mèt de Duutsje ruter Sven Rothenberger. Zoawaal Sven es Gonnelien doon aan dressuur.
Zie deeg veur Nederlandj mit aan de Olympische Sjpele van 1996 in Atlanta en won daobiej mèt häör paerd Olimpic Dondolo ein zilvere medajje op ’t nummer dressuur veur lanjeteams, same mèt häör teamgenote Anky van Grunsven, Tineke Bartels-de Vries en häöre miensj Sven Rothenberger. Individueel behaolde zie ein 16e plaatsj in ’t eindjklassemènt. Dat man en vrouw allebei tegeliek ein medajje winnen op de Sjpele is es uniek te besjouwe.
Jos Cleber
thumb|right|Jos Cleber
Jozef (Jos) Cleber (Mesjtreech, 2 juni 1916 – Hilversum, 12 mei 1999) waor 'ne Nederlandjse muzekantj, dirigent, compenis, arrangeur en producer. Hae waar actief in Nederlandj, Zuud-Afrika en in Nederlandjs Indieje, later Indonesië. Hae sjreef versjillende arrangemente (wo-ónger veur Heel de wereld, de Nederlandjse inzending veur 't Eurovizie Song Festival in 1958 gezónge door Corrie Brokken) en dirigeerde De Zaaiers, ein van de Nederlandjse radio-orkeste, en ein aantal plate veur 't Phonogram-label veurdat hae in 1962 nao Zuud-Afrika vertrok. Zien groatste prestatie internasjenaal waar zien orkestratie van 't Indonesiese volksleed Indonesia Raya.
Zien jóng jaore en sjtudentetied
Cleber is gebaore in Mesjtreech es jóngste van ach kènjer oet ein katheliek gezin. Zien vader waar Gerardus Josephus Cleber, de organis en koardiregent van de Servaaskirk en getrouwd mèt Anna Maria Bastian. Zien eësjte mezieklesse kroog Jos van zien vader.
Nao de middelbare sjoal góng hae nao de Meziekakkedemie in Mesjtreech, wo hae vijoal en piano sjtudeerde, en op zien viefteënde sjpeelde hae vijoal in 't Mesjtreechs Sjtedelik Orkes. Later raakde hae gefascineerd door jazz en de meziek van Duke Ellington daoróm besjloot hae óm zien sjtudie te vervolge aan 't Keuninklik Conservatorium van Luuk mèt es sjpecialiteit saxophone en clarinèt. Hae kroog aevel 't advies óm euer te sjakele nao de sjtudie trombone, ómdat, wiej gezag woort, zien lippe good gesjaope ware veur dat insjtrumènt.
Trombonis
Naodat hae eine korte militaire deensplich hej vervölt sjloot hae zich aan biej 't jazz orkes van Paul Godwin. Biej ein optraeje van 't orkes in Zjwitserlandj kroog hae ein aanbod óm in 't Tonhalle Orchester Zürich te kómme sjpele. Hae bleef dao pès in 1939, mer wiej de aorlogsdreiging te groat woort góng hae truk noa Nederlandj en góng dao es violis/trombonis sjpele in 't Tuschinski Theater in Amsterdam ónger leijijng van Max Tak. Op 8 fibberwarie 1939 trouwde hae mèt Elisa Magdelijns (1917–2007) wo hae ein dochter mèt kroog.
Door Max Tak geraakde Cleber in contact mèt de AVRO-ómroop en in 1940 woort hae trombonis biej 't AVRO-radio-orkes ónger leijing van Elzard Kuhlman. Ein jaor later góng dit orkes op in 't Groot Amusementsorkest van de door de Nazi's opgerichde Nederlandsche Omroep en in 1942 woort hae verplich lid van Nederlandsche Kultuurkamer en speelde hae es trombonis in 't Concertgebouw Orkest. Óngertösje vervolgde hae zien sjtudies dirigere, harmenie en contrapuntj aan 't Conservatorium van Amsterdam wobiej hae les kroog van Kees van Baaren.
Dirigent
In 1948 vertrok Cleber oet Nederlandj óm te gaon wirke veur Radio Batavia in Nederlandjs Indië en vormde dao ein nuuj orkes mèt de naam Cosmopolitain Orkest. Zien vrouw en dochter volgde häöm get later mer in 1951 volgde ein sjiejing. Nog in datzelfde jaor trouwde hae in Jakarta mèt Johanna Dirkje de Bruijn, ein cabaretière. Mèt häör kroog hae ouch ein dochter.
Cleber keërde truk nao Nederlandj en kroog same mèt Gerard van Krevelen de leijing euver 't AVRO's Theater Orkes en in 1952 formeerde hae veur de AVRO De Zaaiers, ein poporkes dat ein jaor later same mèt ein aantal sjtriekers óngerdeil woort van 't nuujgevormde Cosmopolitain Orkes. In 1957 wón hae mèt dit orkes, same mèt o.a. Willy Alberti, Johnny Jordaan, Mieke Telkamp en Harry Mooten, de 'Gouwe Gondel' in Venetië. Hae waar neet allein arrangeur veur dit orkes mer ouch veur 't Metropole Orkes en 't Promenade Orkes.
In de late 1950-er en aanvang 1960er jaore, waar Cleber ouch de vaste dirigent platemaatsjappie Phonogram en maakde hae o.a. plate mèt en veur Conny Stuart, Corry Brokken, Mieke Telkamp, Jules de Corte en Willy Alberti.
Van 1962 pès 1964 woonde Cleber in Zuud Afrika wo hae (vergaefs) ein nuuj orkes probeerde op te sjtarte in Johannesburg. Naodat hae trukgekómme waar kroog weer hae de leijing euver De Zaaiers en 't Cosmopolitain Orkes mer in 1966 woorte allebeij de orkeste vanwaege bezuniginge door de AVRO opgehaeve.
Producer
Ouch naodat zien orkeste woorte opgehaeve bleef Cleber zich inzètte veur 't óntwikkele van nuuj muzikaal talent. Hae waar de vaste meziekadviseur veur de AVRO pès 1968 en vanaaf dat jaor pès zien pensjoen in 1981 waar hae de producer van 't TV-programma Jonge mensen op weg naar het concertpodium.
Orkestratie van Indonesia Raya
In 1950 wiej Cleber nog in Indonesië verbleef, kroog hae van Jusuf Ronodipuro van Radio Republik Indonesia, 't verzeuk 'm ein arrangemènt veur orkes te make veur 't volkleed Indonesia Raya. De eësjte ingaeving van Cleber waar dat dit volksleed moosj lieke op de Marseillaise. Zien eësjte versie woort begin 1951 opgenómme in de RRI studio's mèt 't orkes van Cleber en tweë RRi orkeste en woort door häöm gepresenteerd aan Sukarno. Tot tweë maol toe moosj hae zien versie aanpasse veurdat de compesitie heëlemaol aan de wunsje van Sukarno voldeeg. Dae wouw ein volksleed dat majestueus waar, zoawiej 't Nederlandjs volksleed, 't Wilhelmus, mèt ein langzaam tempo, mèt ein gedeilte wat ein expressie moosj zin die de sjoanheid, zachtheid en 't zeute van 't landj Indonesië en mèt ein koar mèt stringsectie, begeleijd door timpane, cymbale en ein brass sectie drin. Biej 't derde arrangemènt waar Sukarno pas tevreje en betitelde dit es perfect.
Anger compesities
In 1957 sjreef Cleber 't nummer 'De postkoets és eine jingle veur ein radioprogramma. Ein jaor later voogde hae 'ne teks van Ferry van Delden aan de meziek toe en creërde zoa eine hit veur de Selvera's. Dees versie sjtóng drie jaor lang op de Nederlandjse hitlieste en pes 1960 woorte meë es 200.000 plaetjes verkoch wodoor de single good waar veur ein platina plaat. In 1983 versjeen d'r ein Èngelsjtalige versie van de 'De postkoets' gezónge door de Volendamse The Cats ónger de naam 'La diligence' womit dae groep eine come-back maakde.
Cleber sjreef ouch väöl filmmeziek wo-ónger de dramafilm 'Jenny' van Willy van Hemert oet 1958, de eësjte Nederlandjse kleurefilm. Zien composities veur meziek veur de Nederlandjse radio en TV zin óntèlbaar.
Uruguay
Uruguay (officieel República Oriental del Uruguay) is e land in Zuid-Amerika, aon de Atlantische Oceaon en 't Río de la Plata-estuarium, grenzend aon Brazilië en (euver binnewater) Argentinië. Hoofstad en wiedoet groetste stad is Montevideo, aander plaotse (wie Salto, Ciudad de la Costa en Paysandú) hole neet of koelek 100.000 inwoeners. 't Land, relatief klein en neet bezunder diechbevolk, is 't 'blaankste', mies Europees land vaan Zuid-Amerika, mèt zoe good wie gein inheimse (Amerindische) bevolking.
Bestuurleke indeiling
Uruguay is verdeild in 19 departeminte. De departeminte, mèt de hoofplaotse tösse häökskes, zien de volgende:
Klimaot
Uruguay ligk boete de trope en aon de Oceaon en heet daodoor e relatief mèld subtropisch klimaot. De gemiddelde maximumtemperature in graode Celsius veur de zomermaond (december-februari of miert) ligke in Montevideo hoeg in de twinteg, in Salto (get mie landinwaarts) veur in de daarteg. In de wintermaond (juli-augustus) haolt me minimumtemperature vaan roond de 6°C; voors kump soms veur. Rege vèlt gans 't jaor door in maotege kwantiteite.
Levende natuur
Uruguay tèlt nege nationaol parke: vijf in de wetlands aon de kös, drei in 't heuvelechteg binneland en eint aon de Uruguay-reveer.
Cultuur en demografie
Uruguay oondersjeit ziech vaan aander len in Zuid-Amerika doortot zien bevolking zier euverwegend blaank is. Me sjat tot zeker 88% vaan de Uruguayaone vaan Europesen aofkóms is. In 'n enquête oonder de bevolking, boe d'n invöller zie ras zelf mós aongeve, en boe gemingde rasse wie mestieze en mulatte neet bij de opties hoorte, koos 94,5% zelfs veur blaank. 3,4% neumde ziech zwart, 1,1% Indiaans en 0,1% Aziatisch. Indiaone vint me veural in 't lendelek noordweste. De blaanke bevolking is, zjus wie in Argentinië, vaan diversen oersprunk: neve Spanjole waore hun veurawwers ouch Italiaone, Wes-, Midde- en Oos-Europeaone, Turke en Arabiere.
Taole
Uruguay is taolkundeg homogeen: veur 't land weure, boete de gebaoretaol, gein aander taole es Spaons opgegeve. De paar Indiaone die 't gief höbbe hun taol allaank opgegeve. 't Uruguayaans dialek vaan 't Spaons liekent op 't Argentijns Spaons, in 't bezunder op 't dialek vaan Buenes Aires en zien wij umgeving. De taol vaan Uruguay en dit deil vaan Argentinië neump me 't Rioplatense. Aon de grens mèt Brazilië späölt 't Portugees 'n belaankrieke rol; in dit gebeed vint verminging tösse 't Rioplatense-Spaons en 't Braziliaans Portugees plaots tot get wat me Portuñol neump. Ethnologue zuut dit es e Spaons dialek, meh oonderzeuk liekent oet te wieze tot d'n tongval vaan sommege plaotse (in 't bezunder Rivera) mier op Portugees liekent.
Religie
Uruguay is sinds zien oonaofhenkelekheid zeker veur Zuid-Amerikaanse begrippe sterk geseculariseerd, wat ouch ziene weerslaag heet in 't bedrieve vaan religie in 't land. er 2008 waor nog 45,7% vaan de bevolking roems-katholiek, 9,0% lid vaan 'n aander christelek genoetsjap, 0,6% animis (Indiaone) of umbandis (Afro-Uruguayaone), 0,4% joeds, 0,2% vaan 'n aander religie, 30,1% geluiveg zoonder tot e genoetsjap te hure en 14,0% atheïs of agnos.
Historie
Uruguay woort in pre-Columbiaanse tije bewoend door de Charrúa's. In 1516 landde de Spanjole veur 't iers in 't land. Door de fellen tegestand vaan de inheimse bevolking en de aofwezegheid vaan goud en zèlver bleve de koloniste de ierste twie iewe gooddeils eweg. Uruguay (of Oos-Uruguay, in tegestèlling tot de weskant vaan de reveer, in 't modern Argentinië) woort e soort condominium tösse Spaonse en Portugese kolonies. Koloniste die wel kaome, bedreve miestal veeteelt. In d'n achtienden iew woort Montevideo gestiech en naom d'n handel hei touw. Wie 't mojerland Spaanje door de Franse woort bezat, perbeerde de Britte beslaag te lègke op Spaonse kolonies. In 1807 heersde de Britte daorum kort in Montevideo, in 'n mislökde poging um Buenos Aires te pakke.
De oonaofhenkelekheid vaan Uruguay kaom tot stand in 1811, wie de inheimse bevolking oonder José Gervasio Artigas. 't Land sloot ziech bij Argentinië aon, meh de otoritair en unitair hajding vaan de regering in Buenos Aires leide tot 'ne breuk. Nao 'n korte staot vaan (feiteleke) oonaofhenkelekheid kaome in 1816 en 1817 de Braziliaanse Portugeze 't gebeed annexere, wat Cisplatina geduip woort. Wie Brazilië in 1822 oonaofhenkelek vaan Portugal woort, naom de oonvrei euver 't bewind touw. Op 25 augustus 1825 sjeide de Uruguayaone ziech aof, gesteund door Argentinië. Wie d'n Argentijns-Braziliaansen Oorlog oonbeslis bleef, besloot me in 1828 't land formeel oonaofhenkelek te verklaore.
Vaan 1831 tot 1851 waor 't land verstrik in d'n Uruguayaanse Börgeroorlog. D'n oorlog góng tösse de conservatief Nationaol Partij en de liberaol Coloradopartij. Väöl len bemeujde ziech mèt dit intern conflik: Argentinië gaof de conservatieve ziene steun, de liberaole kraoge hölp vaan Brazilië, Fraankriek en 'n Italiaans legioen oonder leiing vaan d'n daan nog oonbekinde Giuseppe Garibaldi. Wie de Colorados Montevideo nao e negejaoreg belag pakde, kaom d'n oorlog op zien ind. De slovernij woort noe ouch aofgesjaf. In 1865 traoj Uruguay touw tot de Dreivöldege Alliantie, dit oonder drök vaan Brazilië en Argentinië, die noe boondgenoete waore. Vaanaof de jaore 1870 leefde 't land in veurspood en kaom 'n massa-immigratie op geng. In de volgende decennia waor 't land relatief stabiel, tot begin twintegsten iew weer nui opsten oetbraoke.
De economische veurspood naom wie in de ganse wereld aof mèt de crisis vaan de jaore 1930. In d'n Twiede Wereldoorlog bleef 't land tot 1945 neutraol; toen sloot 't ziech bij de Geallieerde aon. Vaanaof de jaore 1950 kaom 't land in 'n depe crisis terech, doortot d'n export hel watsje kraog. Dit brach oonras teweeg, die jaore zouw dore. In 1973 greep 't leger de mach en begóste twelf jaor vaan militair dictatuur. De dictatuur kaom in 1985 op häör ind nao verkezinge e jaor ieder. Mèt de verkezing in 2004 vaan Tabaré Vázquez es president kraog Uruguay, wie mier Zuid-Amerikaanse len in deen tied, 'ne linkse leier.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie.''
Franeker
Franeker (Fries: Frjentsjer) is de houfplaats vanne gemèndje Franekeradeil, inne pervincie Frieslandj, in Nederlandj. De stad tèltj 12.900 inwoeaners (2009) en is ein vanne Friese èllef stej. De stad maak saer 1 jannewarie 1984 deil oet vanne gemèndje Franekeradeil.
Oise (verdudeliking)
Oise kan verwieze nao:
1404
1403 - 1404 - 1405
Joeri Verlinden
Joeri Verlinden (Remunj, 22 jannewarie 1988) is 'ne Nederlandjse topzjwömmer dae gesjpecialiseerd is in de vlindersjlaag en de vrieje sjlaag.
Verlinden is lid van 't Nationaal Zjwöminsjtituut Amsterdam wo hae wirt getraind door Martin Truijens. Eërder trainde hae ónger leijing van veurmalige waereldkampioen Marcel Wouda biej 't Nationaal Zjwöminstituut Eindhove. Verlinden is op zoawaal de korte- es de langebaan hawwer van alle Nederlandjse records op de vlindersjlaag. Eërder zjwóm hae biej RZ, HGK en de Roersoppers. Naeve 't zjwömme sjtudeert hae Biomedische Technologie aan de Technische Universiteit Eindhove.
Zjwömcarrière
Nao ein hauve finale plaatsj op de 50 maeter vlindersjlaag biej de EJK 2005 in Boedapes en ein zevende plaatsj biej de EJK 2006 in Palma de Mallorca maakde Verlinden zien senioredebuut biej de Europese kampioensjappe kortebaanzjwömme 2006 in Helsinki. In de Finse hoofsjtad sjtrande hae in de series van de 50, 100 en 200 maeter vlindersjlaag.
Van 2009 pes noe
Biej eine limietwedsjtried in april zjwóm Verlinden ein nuuj Nederlandjs record op de 200 maeter vlindersjlaag korte baan (1.51.64). Bienao de ganse race zjwóm hae ónger 't waereldrecord van de Rus Nikolaj Skvortsov. Op de waereldkampioensjappe zjwömme 2009 in Roame sjtrandje Verlinden in de hauve finale van de 200 maeter vlindersjlaag en in de series van de 100 maeter vlindersjlaag en same mèt Nick Driebergen, Lennart Stekelenburg en Sebastiaan Verschuren woort hae gediskwalificeerd in de series van de 4x100 maeter wisselsjlaag. In Istanboel naom de Nederlanjer deil aan de Europese kampioensjappe kortebaanzjwömme 2009. Op dit toernooj eindigde hae es veerde op de 100 maeter vlindersjlaag, es viefde op de 200 maeter vlindersjlaag en es zösde op de 50 maeter vlindersjlaag. Op de 4x50 maeter wisselsjlaag eindigde hae same mèt Nick Driebergen, Robin van Aggele en Bastiaan Tamminga op de viefde plaatsj.
Biej de Europese kampioensjappe zjwömme 2010 in Boedapes veraoverde Verlinden de zilvere medaille op de 100 maeter vlindersjlaag en eindigde es zösde op de 50 maeter vlindersjlaag. Op allebei dees nmmersj zjwóm hae ein nuuj Nederlandjs record. Same mèt Nick Driebergen, Lennart Stekelenburg en Sebastiaan Verschuren sjleipde hae de brónze medajje in de wach op de 4x100 maeter wisselsjlaag, opnuuj in ein nieuw Nederlandjs record.
Ambassadeur van de Neersjtichting
Nao zien gebaorte woort biej Joeri Verlinden ein neerafwieking geconsjtateerd, wat es gevolg hèj dat zien rechterneer moosj waere verwiejerd. De zjwaor operatie die hae óngerging goof gein zekerheid of hae dit waal zouw euverlaeve. Veur zien awwesj en zien breurke waas dit ein meujlikke periood. Ómdat Joeri door ’t misse van ein van zien nere gein contactsjporte moch doon, is hae net wiej ziene broor Sander, gaon zjömme. Saer is hae 'versjlaaf' aan dees sjport en vanaaf ziene eësjte wedsjtrieje die hae zjwóm góldj hae es eine greuj-diamant op de vlindersjlaag. Sinds kort is hae gevraog door de Neersjtichting Nederlandj óm veur hun es ambassadeur op te traeje. Hae is es zoadanig te zeen en te heuëre op de TV en radio óm de luuj te vraoge óm te donere aan de sjtichting.
James Cameron
Vaan Canada nao Californië
Heer is opgegreuid in de Canedese provincie Ontario. Heer zègk dèks tot d'r dao 't mieste heet gelierd euver natuurkunde, de studie die heer later ging oetoefene in Californië. Dit deed heer op zien 17e, 1971. Binne e jaor raakde heer in aonraking mèt rezjiseur Roger Corman, boe heer in 1972 al mèt moch samewirke. Heer woort daomèt al op zien 18e art director vaan 'ne film. Evels waor Von Richthoven and Brown gei succes gewore. MADU APADU
Zie leve es rezjiseur
Pas in 1981 kos heer ziene eige film rezjissere, naomelek: Piranha 2: The Spawning. Bij de opnaomes vaan de film realisierde heer ziech tot de film gei succes zou weure (get boe heer later ouch geliek in kraog), en daodoor raakde heer in 'n zenuwinzinking. In dees tied kraog heer väöl nachmare euver 'ne robot, dee alle lui op eerd wil aofmake. Euver die nachmare maak heer in 1984 'ne nuie film: The Terminator.
Karnak
thumb|Karnak Karnak (Arabisch: الكرنك, Al-Karnak) is e tempelcomplex anen oeaskantj vanne reveer de Niel, te naorde van Luxor, in Egypte. 't Complex is meugelikerwies 't grótste religieus boewwerk oppe welt en de bès-bezóchdje archeologische plaats van Egypte nao de Piramide van Giza. In Karnak waere veer deil óngersjèdj: edert gewiedj aan 'nen angere gaod. Mer ei daovan is toegenkelik veur 't vouk; det gewiedj aan Amon-Re.
James Cameron
Zie leve es rezjiseur
The Terminator woort e groet succes, en neet allein veur Cameron waor dit zien groete doorbraak. Ouch Arnold Schwarzenegger woort 'ne bekinde actäör door dizze film. Cameron gebruukde väöl speciale effecte in de film, get boe heer ziech vaanaof dee film altied met zou kenmèrke. Twie films later, maakde heer in 1992 e vervolg op de film. Dee neet ins zoe slech woort oontavange (terwijl dit wel woort verwach).
Karnak
Karnak wiek aaf vanne anger tempels doordet 't zoea lang door opeinvolgendje farao's woort gebroek. De boew begós in 't Midderiek ónger Senoeseret I, zoea 1900 veur Chr., al stamme de grótste geboewen oet 't Nuuj Riek. Zón fieftig farao's höbbe mitgewirk aan 't gans complex. Veural d'n ómvank en 't aantal geboewen is oetzunjerlik.
Tempelcomplex
thumb|275px|'ne plattegróndj van Karnak Karnak besteit oet e klei dörp en twieë tempelcomplexe van Amon-Re en Moet. Boete dees bestaon onna twieë groeate tempels: die van Montoe enne reste van eine veur Aton.
James Cameron
Zie leve es rezjiseur
Nao deil twie vaan The Terminator volgde d'r nog hiel väöl aander vervolge op de film, mer Cameron zelf ging aon de geng mèt 'ne nuie film. Nao de minder succesvolle True Lies oet 1994, kaom heer in 1997 mèt eine vaan de groetste klassiekers vaan de Jaore 90 films. De film waor zoewel bij critisi wie aon de kassa's e succes en won mer leefs èlf oscars, boe oonder dee vaan bèste film oet 1997. Metein kaom titanic te staon op nómmer ein op de lies vaan films die 't mies höbbe opgebrach in dollars, es me gein rekening hilt mèt inflatie.
Tot 2009 kaome d'r gein films mie oet vaan Cameron, allein 'n Tv-serie en twie documentaires. Wie d'r dat jaor 'ne nuie film maakde (de science fiction film Avatar), kaom heer obbenuits op nómmer ein te staon op de lies vaan films die 't mies höbbe opgebrach in dollars. Avatar steit bekind es d'n iersten annematiefilm dee realistisch gezien volkomme euvertugend is. Aon de film heet heer neet veur niks ach jaor euver gedaon.
D'r gaon geruchte tot heer e vervolg geit make vaan Avatar, mer ouch vaan True Lies. Aander films die in de planning staon zien Battle Angel en The Dive. Nao veer sjeijinge is heer sinds 2000 getrouwd mèt de actrice Suzy Amis.
Gebrook (Ech)
Gebrook is e gehuch in de Nederlandjs Limbörgse gemeinte Ech-Zöstere, gelaenge aan de Gelaenbaek, kórt naeve de autobaan A2. Gebrook haet róndje 200 inwoaners.
De herkóms van 't waord is aafgeleidj van 't aangrenzendj Brookgebied langs de Gelaenbaek, det vreuger veural es bieëmp in gebroek waas.
De Gebrookwaeg bie Zöstere is geneump nao 't inmiddels verzwónje Houtemer gehuch Gebrook, det aan d'n euverkantj van de A2 loog. In 2006 is de litste weuning dao aafgebraoke en haet 't plaats gemaak veur 't nuuj bedriefsterrein Houtem-Noord.
Straote
De volgendje straotname huuere toet 't Gebrook:
26 december
Twiède Keersjdaag
Heiligedaag van Stephanus
Aomhaolingsstèlsel
Bie organisme is 't aomhaolingsstèlsel van belang veure gaaswusseling. Wie dit stèlsel próntj uutzuutj versjiltj de laevesvorm.
Bieje meiste visse zeen de kieuwe 't wichtigste óngerdeil van 't aomhaolingsstèlsel. Aevel zeen ouch visse die gein lónge höbbe, wie de lóngvisse.
Plantje kènnen ouch 'n saort aan aomhaolingsstèlsel, meh de gaaswusseling is bie plantje döks 't taengeneuvergestèldje van die bie bieëster. Einig aan 't aomhaolingsstèlsel van plantjen is wiejer det de gaaswusseling hie deils plaatsvindj via de hoedmundjes.
Orne (verdudeliking)
Orne kan verwieze nao:
Bij1
Bij1 (vuurheër: Artikel 1) is 'n extreemlinkse Nederlandse politieke partei. Ze woeëd ing 2016 ópgerich durch Sylvana Simons, die DENK verleet oet ónvreë uëver d'r politieke koers. 't Wichtigste oetgankspunt van Bij1 is "radicaal geliekweëdigheed en ikkenomisje rechveëdigheed", die zie wil realisere durch racisme, discriminatie en sociaal óngeliekheed actief te besjtreie. De partei neumt zich intersectioneel. Dat woad hat betrekking óp 't idee dat luuj óngerdrukking óngervinge durch versjillende faktore en dat die versjeie vörme van ónrech dus neet los vanee besjtudeerd mótte weëde.
De partei is dudelig links va zinjatoer en weëd soms besjtumpeld es radicaal links, umdat ze zoeëwaal op ikkenomisj (sjterk antikapitalistisch) es óp koeltoereel vlaak (multikoeltoeralistisj en feministisj) zieër progressief is. Doamit óngersjeid zie zich van anger linkse parteie, oeë-ónger de SP (ikkenomisj progressief, koeltoereel conservatiever), GL (progressief mit linksliberaal trekke) en de PvdA (centrumlinks).
Gesjichde
Óp 24 december 2016 verleet Simons same mit Ian van der Kooye de partei DENK. Ze richde de partei Artikel 1 óp. De partie doog mit aa de Twieëde Kamerverkezinge van 2017. 't Rizzeltaat van 0,3% veel teëge, want 't woar neet genóg vuur 'ne kamerzieëtel. Wiewaal BIJ1 in 't ganse lank aktief is, woeënt 't groeëtste deel van de luuj dat óp die partei sjtumt in Amsterdam. Bei de gemingderoadsverkezinge van 2018 holde de partei doa genóg sjtumme vuur inne zieëtel en in 2022 gruijde ze wiejer noa drei zieëtels.
Bei de Twieëde Kamerverkezinge van 2021 kreeg BIJ1 genóg sjtumme vuur inne zieëtel. Óp d'r 31e meëts 2021 woeëd Simons beëdig es kamerlid.
Sjtriet mit DENK
Es reë vuur 't verloate va de partei DENK goof Simons aa dat die partie te polariserend zouw zieë, dat wieënig gelet zouw weëde óp homo- en vrouwerechte en dat die partie höar te wieënig gesjteund zouw han. DENK eisde óp 22 jannewaar 2017 bedrage va €30.000,- en €40.000,-. DENK wool heimit vuurkómme dat Simons nog get negatiefs zouw zage uëver höar ouw partei.
Sjtankpunte
't Parteiprogram van Bij1 kunt semlig uëveree mit dat va DENK. In 't verkezingsprogram zint vieftieën hoofsjtukke ópgenoame, alle gónt uëver geliekweëdigheed. De punte betreffe beivuurbild geliekweëdigheed óp digitaal gebeed, i de zörg, in 't óngerwies en tussje Nederlank en zing uëverzieëse gebeedsdeler. Concreet pleit Bij1 óch vuur e nationaal zörgfonds, uëverheedsquota vuur vrouwlüj en allochtone, 'n verhuëging va d'r minimumloeën, heriveuring van de basisbuësj, e humaan vlöchtelingebeleid mit klingsjalige ópvank en 't sjlete va koalecentrales.
Gäöl (dörp)
Gäöl (Nederlands: Geulle) is ein dörp in de gemeinte Maersje en is gelaege aan 't Julianakanaal en de Maas. Tösje 't Julianakanaal en de Maas ligk Gäöl aan de Maas, dat eigelek de ouw dörpskern is. De knaal splits Gäöl dus in twje deile.
De naam is aafgeleid van de Geul, die vreuger ónger of tegenéuver 't dörp in de Maas oetmóndde. Dat gebäört noe, naodat de Maas lang geleje de struim van 't letste deil van de Geul is gaon volge, 5 km zudeliker bie 't Voelwames. Ouwer sjriefwieze zin: Goila, Guel en Goelle.
't Kestjièl van Gäöl en ouch de ouw parochiekèrk (Sint Maarten) ligke in de vreuger dörpskern. In 1953 is 'n nuu parochie gestich mèt de kèrk van 't Ónbevlek Hart van Maria. Dees bevungk zich eigelek in de bövenste kern van Gäöl: Mwórveld. Op de Sniedersberg drièjt de óngerste watermeule oet 1850 in de Meulebaek.
't Dörp haet gein eige NS-stasje mje aan 't spaor van Mestreech nao Remung.
Vreuger werd eder jaor Knastercross gehaute.
Waope
De gemeinte Gäöl kraog op 10 miert 1941 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel 't volgend waope touwgekind:
't Waope is 'n combinatie vaan de waopes vaan Valkeberg en Gebrook, die achterein euver Gäöl heersde.
Historische inwoenertalle
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Gäöl Blauw: Provincie Limbörg
Buurtsjappe
Gehuchte en buurtsjappe:
Persone
Inweunersj: Gebaore:
Mark Veens
Mark Hermanus Maria Veens (Venray, 26 juni 1978) is 'ne veurmalige Nederlandjse topzjwömmer dae gesjpecialiseerd waas in de vrieje sjlaag, mèt name de de korte aafsjtand.
Loupbaan
Op de langebaan (50 maeter) daorentaenge bleef de groate doorbraak oet. Veens moosj zich, in de sjaduw van Pieter van den Hoogenband, tevraeje sjtèlle mèt deilname(s) aan de estafetteploog op de 4x100 maeter vrieje slag. In 1999, biej de Europese kampioensjappe langebaan in Istanboel, maakde 't Jerommeke van de Nederlandjse ploog deil oet van de ploog die de gouwe medajje wón op de 4x100 maeter vrieje sjlaag estafette. Ein jaor later woort hae es estafettezjwömmer geselecteerd veur de Olympische Sjpele in ’t Australische Sydney. Hiej belaefde Veens de groatste deceptie oet zien loupbaan, wiej de kansrieke 4x100 maeter ploog in de series door ein te vreuge euvername van Dennis Rijnbeek woort gediskwalificeerd. Neet väöl later bleek biej zien club, ’t Eindhovese PSV, gein plaatsj meë te zeen veur Veens in de net opgerichte Philips-profploog van coach Jacco Verhaeren.
Veens bleef 'Eindhove' desóndanks trouw en wis zich ónger leijing van trainer Eric Landa te plaatsje veur de estafetteploog (4x100 vriej) veur deilname aan de waereldkampioensjappe 2001 in Fukuoka in Japan. Hiej lègkde hae same mèt Klaas-Erik Zwering, Johan Kenkhuis en sjlotzjwömmer Pieter van den Hoogenband besjlaag op 't zilver.
Ein sjleipende sjouwerblessure beteikende aevel opnuuj taengesjlaag veur Veens, wonao ouch nog èns ziene coach Landa nao Singapore vertrok. Ónger daene ziene opvolger Mandy van Rooden maakde hae ziene comeback en maakde hae biej de EK kortebaan-toernoje van 2002 in Riesa en van 2003 in Dublin deil oet van de winnende ploge op de 4x50 maeter vrieje sjlaag. In mieërt 2004 zjwóm hae in zien thoesbad in Eindhove mèt Klaas-Erik Zwering, Gijs Damen en Pieter van den Hoogenband ein officieus waereldrecord op 't zelfde óngerdeil in ein 50-maeterbad. Door dees prestaties dwóng Veens opnuuj kwalificatie veur de Olympische Sjpele van 2004 in Athene aaf.
Eindj 2005 veraoverde Veens biej de Europese Kampioensjappe kortebaan opnuuj op de 4x50 maeter vrieje sjlaag de gouwe medajje, same mèt Mitja Zastrow, Gijs Damen en Johan Kenkhuis, in 1.25,03. Deze tied waas ouch weer good veur ein nuuj waereldrecord. Op de 50 maeter vrieje sjlaag zjwóm hae zich nao ein zilvere medajje.
In 2006 kroog hae weer taengesjlaag te verwirke. Ein ónwillige peesaanhechting biej de kneej versjtoarde zien veurbereijing op de EK en ouch ziene sjouwer begoosj weer op te sjpele. Nao ein operatie begin oktober richd Veens zich gans op zien ultieme doel: de Olympische Sjpele van Beijing in 2008. Mer zien lief wouw neet mee mitwirke en nao nuje taengesjlaag veur de aanvank van de Nederlandjse Kampioensjappe in juni 2007 besjoot hae eine puntj achter zien imposante zjwömcarrière te zètte.
Manj
'n Manj of manjel is e gevlóchte veurwirp, ouch waal korf geneump, en sómtieds veurzeen van oearen of e hingsel veur die gemekkeliker te kónne drage, det deentj veur get in te doon. De manj is daobie van alskantje, behauve de baovekantj, aafgeslaote. Die kan sómtieds toegemaak waere mit 'nen dèksel. Van aadshaer oet zeen wi-jtieëne, struue, graas, rotan, pitreet en houtspane populair matterjale veur manj van te make. Allewiel wuuertj ouch pepier, metaaldraod, plestik en anger kónsstoffe gebroek.
'ne Korf zónger baom wuuertj in korfbal en basketbal es doel gebroek.
'nen Ungelstebaove-geplaatsdje korf wuuertj door biejehajers gebroek es 't ómhölsel veur e bieje-ès, de biejekorf. 'ne Biejekorf wuuertj van struue gevlóchten in 'n wikkel-en-binjtechniek, coiling geheite.
Manje van wi-jtieëne waere nag ummer op ambachtelike wies door manjvlèchters vervaerdig.
'ne Manjwage of paneer was e riewaegeske det achter paerd woort gespanne. 't Besting oet 'n óngerstèl mit dao-op 'nen oet wi-jtieëne gevlóchte korf worin emes kós zitte. Jóng vrólje beuubdje in 'ne peneer de drafsport. De manjwage sting ouch modèl veure wanjelwage, worin me kinjer die al kóste zitte mit nao boete kan numme.
1707
1704 - 1705 - 1706 - 1707 - 1708 - 1709 – 1710 thumb|right|200px|Act of Union
Lidstaot
'ne Lidstaot verwijs nao 'ne staot (meistes e land) dee deil oetmaak vaan 'n groeter organisatie. Zie hoof gein polletiek organisatie te zien, mer es wel dèks zoe ein. In 't algemein taolgebruuk verwijs me bij 't woord lidstaot dèks nao:
Bekans noets weure nao staote verweze es lidstaote es zie deil oetmake vaan 'nen euverkoepelende soevereine staot, wie dat bij de Vereinegde Staote vaan Amerika 't geval is. In dat geval sprik me meistes vaan 'ne staot. Me zou dit kènne oetlègke umwille vaan 't feit tot de bovegeneumde veurbeelde vaan lidstaote allemaol deil oetmake vaan organisaties op vrijwilleg basis. Zoe kin me op eder momint de EU of de VN verlaote mer kin me neet de VS verlaote (umtot dat inbreuk deit op de soevereiniteit vaan de VS).
Halle-Vilvoorde (arrendissement)
't Arrendissement Halle-Vilvoorde is ein vanne twie besteurleke arrendissemente van de provincie Vlaoms-Braobant. 't Arrendissement haet 'n oppervlak van 942,93 km² en haw op 1 juli 2005 574.184 inwoener.
't Bestuit oet de gemeinte
Heies
Heies is 't dialek van Heie in de gemeinte Gennep. 't Heies liek op 't Genneps.
Theo Terpstra (gebore 1918) is 'ne diechter dae sjrief in 't Heies.
Lies van veurmalige gemeintes in Ardennes
Dit ies 'n lies van dörpkes die veurmalige gemeintes van 't Frans departement Ardennes zin. Veur 2019 haw 't nog 463 gemeintes. De 2021 zin dat d'rs 449. Zuuch ouch de Lies van gemeintes in Ardennes.
Humboldt County (Californië)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Humboldt Humboldt is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Eureka.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan (10.495 km²) (4052 mijl²) boevaan 9,251 km²(3572 mijl²) land is en 1243 km² (480 mijl²) of 11,84% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 14/km² (35/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 126.518 dat bestoont oet:
't Gaof 51.238 gezinne en 30.640 femilies in Humboldt. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,39.
1956
Maan vaan 't Jaor
D'n Hongaarsen opstandeling
Gebore
thumb|right|150px|Mel Gibson, gebaore op 3 jannewarie 1956. thumb|right|150px|Jan Peter Balkenende, gebaore op 7 mei 1956.
1405
1404 - 1405 - 1406
1956
Gesjtorve
thumb|right|150px|Berthold Brecht, gesjtórve op 14 augustus 1956.
Meziek
Op 23 miert kaom mesjiens wel 't bekinste album oet de jaore '50 oet. 't Waor Elvis Presley's gelieknaomeg debuutalbum. 't Album stoond tien weke op nómmer 1 in de Amerikaanse hitlies es ierste Rock-'n-Roll-album oets op nómmer 1. Mer ouch op traditioneel vlak goof 't väöl in de VS. Op 14 mei kaome The Louvin Brothers mèt Tragic Songs of Life, dat neet allein verassend waor doordat 't countrymeziek mixde mèt allewijl meziek. Ouch sjokeerde 't bepaolde lui umtot de boodsjap vaan 't album weineg sjieks waor en typerend waor veur 't geïsoleerde binnelaand vaan Amerika: leefde gief 't neet, en d'n doed is 't innegse zekere. Op 7 juli woort 'n optreije vaan de jazzarties Duke Ellington. Dit zaw datzelfde jaor ieweg bereumpegheid bereike mèt zien album Ellington at Newport. De bekinde jazzjournalis George Wein nömde 't in deen tied 't bèste album oets gemaak door Ellington en e wèrk dat “stoond veur alles boe jazz veur kin stoon”. De bekinde meziekrecensis Robert Dimery nömde 't in 2008 ei vaan de groetse albums oet de historie vaan jazz. 'n Aander bekind optreije in Europa waor dat vaan de Armeens-Franse zenger Charles Aznavour in 't Olympia (Paries). Heer woort bekind door ziene chanson te vermenge mèt Europese vouksmeziek en Amerikaanse invlooje wie blues en jazz. Aandere Franstaolege artieste die in gans Europa, ouch Limbörg, bekinder begoste te rake waore Jacques Brel (mèt ziene nómmer Quand on n'a que l'amour), 'nen debuterende Jean Ferrat (mèt zie leedsje Les Yeux d'Elsa ) en René-Lous Lafforgue (mèt de nómmer Julie la Rousse). Ouch Franstaolege vaan veur de oorlog bleve populair in Europa. Zoe had Édith Piaf nog twie hits boete Fraankriek, naomelek L'Homme à la moto en Les Amants d'un jour. In naoberland Duutsland bleef 't evels stil. Dit had väölal te make mèt 't verlees vaan de Twiede Wereldoorlog, zoen 11 jaor trök. 't Land loog neet allein groetdeils ikkenomisch plat en waor 't polletiek verdeild, de culturele poppelariteit vaan Duutsland waor in naoberlen nog noets zoe lieg es oets te veure; zelfs in regio's wie Limbörg die traditioneel gezeen ziech väölal op de Duutse taol riechde. Boete de Schlager die wel nog väöl woort beluusterd in Limbörg, goof 't weineg Duutstaolege popmeziek. Marlene Dietrich waor dao-op de oetzundering; al waor zie veural poppelair umtot zie vaanoet de VS meziek maakde. Vaan boeteaof bleef de VS naomelek ummertouw mie de toen aongeve in Limbörg en de res vaan 't kontinènt. Nao 't groet succes vaan In the Wee Small Hours oet 1955, kaom de vaan Iteliaonse kemaof Frank Sinatra e jaor later op 17 oktober nao boete mèt zien tiende album: Songs for Swingin' Lovers!. 't Woort zjus zoe groet succes en waor bedoeld um Sinatra's oersprunkelek pebliek, 't jong koppel oet de Euro-Amerikaanse middeklasse, trök te kriege naodat 't in zien, bis daan touw groetse succes, vörege album ziech opins waor gaon riechte op de intellectuele en in zekere maote de Afro-Amerikaanse midde- en hoegklasse. De volgende plate waere groate hits:
Infectie
Euver 'n infectie sprèk me wen 'n micro-organisme, virus, prion of parasiet in e laevendj otganisme is binnegedróngen en zich dao haet vermeinigvöljig, en det hoof neet sjajelik te zeen. Es 't organisme dusdanig väöl sjaaj aanrich det 't normaal functionere vanne gashieër is verstuuerdj, den sprèk me van 'n gekrenkdje. In 't ergste val kan 'n infectie leie toete doead van 't geïnfecteerdje individu. 't Micro-organisme wuuertj bie 'n krankmakendje infectie ouch waal 't pathogeen of de gekrenkdjeverwèkker geneump. Es de gekrenkdjekeme zich nag neet höbbe vermeinigvöljig of es ze door 't aafwaersysteem waere herkèndj en eweggehaoldj den sprèk me neet van 'n infectie, meh van 'n besmètting. 'n Infectie haet döks 'n óntstaeking es gevolg. Es de gekrenkdjeverwèkker zich door 't lief versprèdj zal 't aafwaersysteem antistoffe make. Aanhandj dees stoffe kan me bepaole mit welch pathogeen 't lief is geïnfecteerdj.
Lidstaote vaan de Europese Unie
'ne Lidstaot vaan de Europese Unie ofwel 'nen EU-lidstaot is e land wat deil oetmaak vaan 't supranationaol staoteverboond vaan gelieksoortege democratieë die veur 't groetse gedeilte in of roond Europa ligke, oonder de naom vaan de Europese Unie (EU). De 2021 gief 't 27 len die aongeslote zien bij dit verboond, wat in aander wäörd meint tot 't 27 EU-lidstaote gief. Op 31 jannewarie 2020 is 't Vereineg Keuninkriek op force vaan de Brexit oet de EU getreie. Dit woar d'n ierste kier tot 'ne volweerdegen EU-lidstaot oet 't verboond stapde. In 1985 vertrok Greunland oet de EU, mer umtot dat land deil oetmaakde vaan 't Keuninkriek vaan Denemarke, zoot 't oonder 't Deens lidmaotssjap bij de EU - boedoor rakende 't aontal EU-lidstaote niks veraanderde nao 't Greunlands vertrèk.
Binne de meis gerespecteerde variant vaan wat Europa es kontinint meint, zien bekans alle lidstaote vaan de EU groetdeils geografisch Europees. Wel gief 't lidstaote wie Fraankriek, Spaanje en Nederland die inkel gebede boete de EU höbbe ligke. De groet oetzoondering is Cyprus, wat op force vaan de meiste geografe in Azië ligk.
Sinds de stiechting vaan de Europees Ikkenomische Gemeinsjap door de zès opriechtende staote (die vaan de Benelux, Fraankriek, Wes-Duitsland en Italië) is de Unie mèt 22 len oetgebreid, boevaan eine is oetgetreie ('t Vereineg Keuninkriek). Dit kin op force vaan Artikel 50 vaan 't Verdraag vaan Lissabon. In tegendeil tot de meiste polletieke entiteite (wie o.a. de Vereinegde Staote vaan Amerika), is de Europese Unie dus e vrijwilleg - gei verpliech - verboond vaan lidstaote.
Belaank vaan de lidstaote
Wie de meiste natiestaote, is de Europese Unie ingedeild in 'n sjeit vaan de mechte via de executieve mach (de Europees Kemissie en deils d'n Europese Raod), de legislatieve mach (de Ministerraod, 't Europees Parlemint en deils d'n Europese Raod) en de judicieel mach ('t Europees Hof vaan Justitie).
In prinsiep kin 'ne lidstaot altied zie veto-rech gebruke in stömminge bij d'n Europese Raod. Heidoor kin in theorie eder stap binne 't Europees integratieperses kinne weure tegegehawwe door 'ne lidstaot. In de praktiek perbere lidstaote evels veurziechteg um te gaon mèt hun veto-rech, umtot zie ouch belaank höbbe um de rillaties mèt aander lidstaote good te hawwe.
Archytas
Archytas (Grieks: Ἀρχύτας) (428 v.Chr. - 347 v.Chr.) waor 'ne filosoof, mathematicus, astronoom, sjtaotsmaan, sjtrateeg en bevelhebber in de Griekse aodheed.
Archytas is gebaore in Tarentum, Magna Graecia (allewiel Zuid-Italië) en waor d'r zoon van Mnesagoras van Histiaeus. E sjtudeerde 'ne tied oonder Philolaus en waor lieërer mathematica vör Eudoxus van Cnidus. E waor 'ne wetensjapper van de sjoeël van Pythagoras en beroemd öm z'n gooj vreunsjap mèt Plato. Menaechmus waor ooch 'ne sjtudaent van 'm en van Eudoxus.
Soms wert Archytas gezieë es d'r sjtichter van de mathematische mechanica.
Bewaerd wert dat e 't örsjte keunsmatig en zelfsjtandig vörtgedraeve vleegmesjieng haat oontwórpe en geboewd, e model in de vörm van 'ne vaogel mèt e saoërt sjtraolaandrieving óp basis van sjtoom. Wieëtsjiengt haat dat mesjieng werkelek 200 m. gevlaoge. 't Mesjieng waoërt dör d'r oetveender De Doef geneumd.
7 april
Waereldgezóndheidsdaag
Heiligedaag van Juan Baptista de la Salle
Europees Stabiliteitsmechanisme
't Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) is e permanint financieel noodfoonds wat lieninge versterk aon lidstaote vaan d'n Eurozone (dee weer deil is vaan de Europese Unie) die in financieel perbleme verkiere.
't Oetindelek buut vaan dees lieninge is 't bewake vaan de ikkenomisch en financieel stabiliteit vaan de Europese Unie (de EU) um zoe de weerd vaan d'n euro hoeg te hawwe. Dit permanint noodfoonds is d'n opvolger vaan 't tiejelek noodfoond: de European Financial Stability Facility. 't ESM is sinds 8 oktober 2012 operationeel. D'n Duitse Klaus Regling geef leiing aon 't permanint noodfoonds.
Same mèt 't Europees Fiscaol Kompak waor 't ESM opgezat um de Europese sjöldecrisis tege te gaon.
Levantiense Zieë
thumb|De Levantiense Zieë De Levantiense Zieë is de benaming veur 't oeëstelike deil van de Middellandse Zieë. De zieë weurt begrens door Törkieje in 't noorde, Syrië, Libanon en Israel in 't oeëste en Egypte in 't zuje. De naam verwies nao de Levant, de aangrenzende oeëstelike kösstraok in Syrië. De wiechtigste revier die oétmond in de Leventiense Zieë is de Niel. T'n oeëste van de mónding va de Niel verbind 't Suezkanaal de Roeëj Zieë.
In 't verleie droog de zieë de naam Mare Aegyptum (Egyptische Zieë) en 't stök beej Syrië en Libanon heite Mare Phoenicium (Fenicische Zieë).
Cisterciënzers
De kloeësterorde van de cisterciënzers is opgerichd in 't Fraanse Cîteaux in 1098 dör Robert van Molesme. Soms wert de orde ooch Bernardiene geneumd.
De Laak
De Laak kint zin:
Grasbrook
Grasbrook (Nederlands: Grasbroek) is e dörp en veëdel va Heële. 't Ligk tusje Musjemig, Palemig en Sjandele in.
Arrondissemint Mulhouse
Arrondissemint Mulhouse (Frans: Arrondissement de Mulhouse, Elzassisch: Arrondissement Milhüüse, Duuts: Arrondissement Mülhausen) is 'n arrondissemint, of Franse bestuurleke devisie, in 't departemint Haut-Rhin, in d'n Elzas. 't Dreug de code 68, heet 347.309 inwoeners volgens vaan de census vaan 2012 en mèt 'n oppervlak vaan 707 veerkante kilometer gief 't 'n diechheid vaan 491 lui de veerkante kilometer. De hoofplaots is Mulhouse.
Composisie
't Gief ach cantons in Mulhouse:
Daoneve gief 't 80 communes of gemeintes in 't arrondissemint.
Historie
Tijdens 't groetse deil vaan de 18e iew waor 't gebeed Duits, gedeiltelek deil vaan 't kruus (Kreuz) vaan Altkirch en gedeiltelek vaan Mulhouse. Naodat Napoleon de Elzas groetendeils had veroverd, veranderde heer 't gebeed in 't Arrondissemint Altkirch. Vaanaof 1871 woort 't weer Duits, en behuurde 't gans bis 't kruus Mulhouse. Hei is 't arrondissemint, ouch wie 't weer Frans woort nao d'n Ierste Wereldoorlog en veur vief jaor weer Duits waor tijdens d'n Twiede Wereldoorlog, oonveranderd gebleve. In 2015 zien evels klein grenscorrecties mèt aander arrondisseminte gemaak naodat väöl bestuurleke devisies in d'n Elzas en de res vaan Fraankriek gróndeg waore veranderd. Dit waor in 't veurdeil vaan Mulhouse, dat vaan 73 nao 80 communes góng en daomèt 'nen demografische greuj kraog vaan oongeveer 25.000 inwoeners.
Kolleberg
De Kolleberg is 'n wiek in 't zuud-oaste van de sjtad Zittert in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. De beboewing is gelege aan de Kapellerwaeg. Oarsjprónkelik loog hie bösj en later kiezelkoele. Aan de voot van de helling ies in de jaore 60 van de 20e ièw begoes mèt 't boewe van villa's.
De naam Kolleberg zou aafkómstig zin van kol, wat heks beteikent of van koleberg.
Iesvogel
thumb|300px|left|Iesveugelke op 'ne tak De iesvogel (Nederlands: ijsvogel), Alcedo atthis, oet de familie Iesveugel of Alcedinidae, ies 'ne 17 cm groate vogel mèt 'ne opvallende iriserende blauwe/greunige bovekant, 'ne roadbroene boek, wiete wangvlek en haus en 'ne lange sjtevige sjnavel. De vleugele,sjtaart en puèt zint vrie kort, wat 'm 'n gedrónge uterlik geuf.
Ziet dèks op 'ne hangende tak bove sjtruimend water. Bewaeg dan mèt kop en sjtaart en loert op veurbiezjwummende vösje. Sóms 'baejt' 'r veurdat 'r dan 't water in duuk um 'ne vösj of insek op te pikke. Vlege deit 'r lièg, sjnel en in rechte lien.
Nèstele en breuje
't Nès weurt gegrave es hol in de sjtiele over van 'n beek of rivier. De iesvogel ies vrie zeldzaam es broedvogel van sjtruimend water. Hae kump veur langs de Geul, de Voor en de Vaoërsj. Breuje deit'r 3 kièr per jaor.
Zank
De iesvogel zingk neet väöl mèt 'ne korte triller geliekend op 'n hoag fluitend tjie of tjie-kie, bie alarm vlot herhaold.
Iesvogelwand
thumb|210px|Aanlèk van 'ne iesvogelwandj 'ne Iesvogelwandj is 'ne min of meer horizontale aerde wandj aan 'ne kreek of zaachsjtroumendj water, dae de iesvogel oetneudigt om dao op 'ne veilige plaats zien nès te make.
In natuurgebiede waere de iesveugel geholpe door natuurleefhöbbers die d'r, aan röstig water, de oever inkele maeters verticaal aafgrave.
Prime (gebed)
Prime ('t woord kump oet 't Latien), waor bie de Katholieke, ein van de klein oere namelik 't ièrsjte oer van de getieje van 't koargebed. 't Volgde op de lauden. Nao 't Twiède Vaticaans concilie ies de prime aafgesjaf.
Gullspång
Gullspång is 'n gemèndje in Västra Götalands län, Zwede. De gemèndje tèltj 5.465 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 315,52 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 17,3 luuj de km².
Limburg Racing Team
Limburg Racing Team of LRT in het kórt is de naam veur un gróp motorriejers oet Limburg (Hollesj en Belsj) dae zich euver 't internèt aafsjpreake um te goan rieje, bie voorkeur in het Heuvelland mer ouch in de Eifel of de Ardennen. Ouch helpe ze zich óngerein mit technische probleme en ammezere zich mit sjaele kal.
Externe link
Meer infermasie: www.limburgracingteam.nl
Harstad
thumb|De ligking van Harstad in de pervincie Troms. Harstad is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Troms in Nórwaeg. De gemeinte had 23.228 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 2.597,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 9,3. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1903.
Meezenbroek
Meezenbroek is e dörp en veëdel va Heële. 't Ligk aa g'n grénsj mit de gemingde Lankgraaf, tusje Palemig en Sjandele in.
Harstad
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Brno
thumb|Ligking vaan Brno Brno (spreek oet Börnoow) of Brünn is de groetse stad vaan Moravië en de twiede stad vaan Tsjechië. 't Gief 382.405 inwoeners in de stad (de 2021) en vörmp 't polletiek en cultureel centrum vaan de Moravische regio en is de hoofstad vaan Zuid-Moravië. Boete Tsjechisch en Duuts (al weurt dat lètse nog mer door e zier klein gröpke aw lui gesproke), weurt hei ouch de streektaol vaan Brno gesproke: Hantec.
De Franstaolege sjriever Milan Kundera is hei gebore, es-ouch d'n Tsjechische premier Petr Fiala.
Oise
thumb|Ligking van 't departement Oise. 't Departement Oise is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 60. 't Is gelaengen in 't naordelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Somme, Aisne, Seine-et-Marne, Val-d'Oise, Eure en Seine-Maritime. De houfstad is Beauvais.