cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zjwaasj
Gebruuk
De huud van ’t verke wirt meistal gemale óm in woosjte te verwirke. Ouch wirt ze waal gebruuk es gróndjsjtóf veur de bereijing van gelatine. Gekaok of gesjmoort is de zjwaasj nogal weik, mer went ze gebakke wirt trèk ze sjterk same wodoor ze beheuërlik hel en tèj wirt. Daoróm wirt de zjwaasj allein aan vleisjsjtökke gelaote die op die meneer waere bereijd, zoa-es biej iesbein, sjpek, sjènk of sjouwerham. Biej gebakke sjpek snieje väöl luuj nao 't bakke de zjwaasj d’r van aaf en gaoje die weg ómdat ze die neet lekker vènje of niet kènne biete.
Boeing 747
Technische gegaeves Boeing 747-300
Heugte: 19,35 m.
Kruutssjnelheid: 970 km/u
De Boeing 747-400
thumb|250px|KLM Boeing 747-400 In juli 1985 waerdje begos aan’ne ontwikkeling van ein verbaeterdje versie van de B747-300. ‘t Vleegtuug kreeg de naam B747-400 en maakdje op 29 april 1988 de eerste vluch. Op 9 januari 1989 kreeg de eerste klantj, ‘t Amerikaanse Northwest Airlines, de eerste. Zie zatte ‘t vleegtuug in op’pe vluchte nao Azië. ‘t Vleegtuug waas in väöl opzichte verbaeterdj. Neet allein qua prestaties, mer ouch qua inrichting. ‘t Vleegtuug haaj ein nog meer verlengdj baovedek en ein versjterktj landingsgesjtel. Daonaeve kreeg het vleegtuug ein modern cockpit wo alle maeters en sjakelaers ware omgezatj nao zés LCD-sjerme. Verder kreeg de B747-400 winglets, wo aan dit vleegtuug dudelik is te herkinne. Door nuuj materiale te gebroeke die lichter ware, nuuj motors te montere en eine extra brandjsjtoftank in te boewe waerdje ‘t vleegbereik mit ein paar honderd kilomaeters verheugdj.
Anger versies
Naeve de sjtandaardversie, waerdje d’r ouch nog ein combiversie ontwikkeldj die de benaming B747-400M kreeg. Hie kinne zowaal passageers es vrach waere verveurdj. De eerste Combi maakdje häör maiden flight op 1 september 1989 en in 1990 waerdje deze aan’ne KLM geleverdj. Naeve de Combi waerdje d’r nog ein vrachversie (de B747-400F) ontwikkeldj. Dit vleegtuug waerdje es eerste aan Air France geleverdj.
Technische gegaeves Boeing 747-400
Lengte: 70,67 m.
Breidte: 64,44 m.
Heugte: 19,41 m.
Kruutssjnelheid: 976 km/u
Vleegbereik: 11.500 - 13.600 km.
McDonnell Douglas Corporation
De McDonnell Douglas Corporation woort op 28 april 1967 opgeriech oet de toenmalige Douglas Aircraft Company van Donald Wills Douglas en McDonnell Aircraft van James Smith McDonnell, umtot bei oondernumminge apaart gein towkoms mie hadde. In 1997 is 't gefuseerd mèt Boeing um de Boeing Company te vörme.
Berlevåg
thumb|De ligking van Berlevåg in de pervincie Finnmark. Berlevåg is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Finnmark in Nórwaeg. De gemeinte had 1.104 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.120,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 2024.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,2% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Zjwaam (rouk, sjlaeg)
thumb|300px| Zjwaam van ein sigrèt Zjwaam is ein Limburgs woord dat tweë beteikenisse haet.
2. Zjwaam in de beteikenis van ein pak sjlaeg, biejveurbeeld: "Wiej hae weer te laat thoes kaom, kroog hae ze gezjwaamp van ziene pap".
Etymologie
’t Limburgse woord zjwaam (veur rouk) is aafgeleijd van ’t Duutsje Schwaden, dat weer is óntsjtaon oet ’t hoagduutsj swedan (in rouk opgaon). In ’t midde-nederlandjs en Kiliaan wirt gesjpraoke van swadem en swademen.
Negende iew
achste iew - negende iew - tiende iew
De negende iew vaan de christeleke jaortèlling leep vaan 801 tot en mèt 900. In (Wes-)Europa waor dit d'n tied vaan de Karolingische Renaissance, 'nen tied boe-in dit deil vaan de wereld e bitteke vaan ziene vreugere bleuj trökkraog. De islamitische besjaving waor dominant: al waor de groetsten opmarsj noe wel gestuit, de cultuur en wetensjap haolde e hoeg niveau. In China waor de Tang-dynastie op häör retour; 't land waor daomèt ouch in verval. Ouch de Mayabesjaving löp trök; hei kump oonderhand 'n ind aon de klassieke Mayatied.
Begösjele
Begösjele (sóms begössele, sóms gösjele of gössele) is ein in väöl deile van Limburg gebruuk woord veur emes biej herhaling lestig valle. Oarsjprunkelik woort mèt begösjele bedoeld emes sjlechte drank opdringe en daobiej morsje.
Gösjele sjteit in de regel veur ’t morsje, ’t knoaje van water of anger vloejsjtof of drank.
Gezègkde
Ligk mich neet te begösjele – Ned.: Val me niet lastig.
BBB
thumb|right|Logo va BBB BoerBurgerBeweging (BBB) is 'n Nederlandse politieke partie mit 'n centrum-rechse bis conservatief-rechse zinjatoer. Ideologisj sjteet ze kótbei 't agrarisme en ooch is ze euroskeptisj. Zie hat de verbeëtering van de leëfbaarheed óp 't plattelank es doel en krieg vöal sjtumme oet d'r agrarisje sektor, mit name van luuh oet 't oeëste en 't noordoeëste van 't lank. D'r partievuurzitter is Erik Stegink en Caroline van der Plas is de partieleijer.
BBB woeëd in 2019 opgerich durch Caroline van der Plas, Wim Groot Koerkamp en Henk Vermeer, kót noa 't begin van de boereproteste vaweëge de sjtiksjtofcrisis. Ze hat ónger mieë mitgedoa aan de Twieëde Kamerverkezinge va 2021 en aan de provinciaal sjtateverkezinge va 2023.
't Aantal leje numt sjnel touw (10.822 i 2023).
Twieëde Kamer
De fractie van de BBB in de Twieëde Kamer besjteet oet 1 lid:
Watersjappe
Seër de watersjapsverkezinge va 2023 is BBB verteëgewoordig in alle 21 watersjappe van Nederland en 13 ooch de groeëtste partie. Zie hat mieëtstes 4 bis 9 zedele. I Watersjap Limburg hat ze 4 zedele. 't CDA bleef de groeëtste partie mit 8 zedele.
Gemindes
BBB deeg neet zelfsjtandig mit aan de geminderoadsverkezinge van 2022. Waal wirkde ze same mit lokaal partieje.
Poekel
'ne Poekel is ’n väöl in Limburg gebruuk woord veur de rögk van eine miensj. Ouch haet ’t de beteikenis van 'ne bult of 'ne bochel, ’n vergreujing of aafwieking in de rögk biej miensje. Poekel wirt ouch waal gezag es me ’t haet euver 'ne heuvel in ’t landjsjap.
Gezègkdes
Zuug ouch kraomejak.
Me sjprik me ouch waal van poekele es me:
Navajo (volk)
De Navajo (Navajo: Diné of Naabeehó) is 'n inheims, Indiaans volk det taengeweurdig laef in de Amerikaanse sjtaote Arizona, Colorado, Nuuj-Mexico en Utah. Op de Cherokee nao vörme zie de grótste groep Indiane van Naord-Amerika.
Zoget de helf van de Navajo's verblief in e groot rizzervaat (natie) det zich oetsjtrèk euver de hiebaove geneumde sjtaote. Zowaal kwa oppervlakde es kwa inweunersaantal is dit 't grótste indianerizzervaat van de Vereinigde Sjtaote. Ónger de natie vilt ouch de bekinde Four Corners, 't puntj wo de veer geneumde sjtaote allemaol aanein grenze.
De sjtaote mit 't grótste aantal Navajo zeen Arizona (140.000) en Nuuj-Mexico (110.000).
Sint Gerlach
thumb|left|200px|Beeld van Sint Gerlach in de mergele kapel in Sint Gerlach
Sint-Gerlach is 'n gedeilte meh vörmp eigelek 't centrum van Houtem in de gemeinte Valkeberg a/d Geul. De plaats is bekènd gewore door de kloezenaer Gerlach, dae dao in de 12e ièw in 'n haol eik haet gelaef. Rónd 1200 woort op die plek 'n kloaster gesjtich en 'n kèrk geboewd. Allewiel bevinge zich hie 't chateau Sint-Gerlach en de parochiekèrk van Sint-Gerlachus. Wiejer ligke in Sint-Gerlach de basissjoal Sint-Gerlachus, de winkelsj en de sjtasie Houtem-Sint_Gerlach. Langs de groate waeg St.Gerlach bevinge zich 18e ièwse mergele häöf die noe tot besjermp dörpsgezich behuère. Dizze waeg waor 'n onderdeil van de Via Belgica, in 2017 höbbe oppgravinge dat beweze. Ouch langs dae waeg sjtoon 'n iezere waegkruus en 'n neogotische Mariakapel oet 1902. Op 'ne driesjprunk richting Geulem sjteit 'n mergele Gerlachuskapel oet 1870 op de plaats van 'n vreuger waegkruus. In de baemde van de Geul lik 't natuurpark Ingendael. Hie sjteit o.m. 't Gerlachuspötsje, 'n mergele pöthuuske vanouds behuèrend bie 't kesjtièl.
Ouch bevinge zich hie de geboewe van Franciscusoord, 'n basis- en middelbaar sjoal veur gehandicapte kinger. In 2007 weurt in de Ronald McDonalds Kingervallei, es aanvölling op de vakantieaccomodatie in de vörm van wigwams, ouch 'n regebaogsjpiraalvörmig geboew opgetrokke nao 'n óntwerp (oet 2000) van de Oastenriekse architect en kunstenaer Friedensreich Hundertwasser, dat oetgewèrk is nao de plaatselike situatie door architect Springmann. Oetgangspunte (van Hundertwasser) waore: de natuur intak laote of d'r get veur truk gaeve, edere miensj 'n eige (versjillend) vènster nao boete en 'n natuurlike, dynamische vormgeving. 't Regebaogkleurig geboew zal veur toeriste toegankelik zin.
Dialek
In Sint Gerlach kalle ze Houtems.
Houtkook
Houtkook (of Lakrits, ouch waal krissie of krissekes) is ein in sómmige deile van Limburgs gebruuk woord veur ’t Nederlandse drop. 'ne Andere dropvariant hèt ketteke (katjesdrop)
Wiej wirt 't gemaak
Houtkook wirt gemaak van de wortel van de zeuthoutsjtroek. Dit is eine subtropische sjtroek dae greujt in de Zuud-Europese lenj es Italië, Griekelandj en Turkije en mèt name ouch in China. Went de sjtroek geoags wirt waere de wortele hiejvan gedreuëg en daonao in sjtökskes gesjneje. Die sjtökskes waere vervolges gekaok tot eine dikke pap. De pap wirt in bakke aafgekeuld wonao de zoagenaamde blokdrop (kook) is verkrege. Vandao de Limburgse benaming houtkook.
De blokdrop wirt vermenk mèt zètmael van aerpel of maïs dat de drop soepel maak. Vreuger gebroekde me hiejveur Arabische gom, de harsj van de acaciaboum. Veur de zawte sjmaak wirt salmiak gebruuk. De zjwarte kleur van de drop wirt verkrege door norit in 't mengsel te doon. Veur broene drop gebruuk me hiejveur caramel. Anger kleure waere gekrege door kleursjtoffe te gebruke. Óm de drop eine bepaolde sjmaak te gaeve waere sjmaaksjtoffe es biejveurbeeld honing, anies, eucalyptus, paepermuntjaolie, menthol toegevoog.
Sjuumke trèkke
Vreuger woort houtkook of lakrits door de kènjer in ein, hawf mèt water gevöld flesjke gedaon, eine sjtop d’r op en dan mèr sjöddele. Es me lang genóg sjöddelde góng d’r in de flesj sjoem óntsjtaon. Dae sjoem koosj me dan mèt de móndj door de flesjehals aafzuge, 't sjuumke trèkke. Me neumde dit dèkser houtkokebeerke.
Deens
Deens kin verwieze nao versjèllende beteikenisse:
Otto van Veen
Otto van Veen, Latien: Otto Venius (Leide, 1557 – Brussel, 6 mei 1629) waor 'ne lieërling van Lambert Lombard en later 'ne hofsjilder van Alexander Farnese, d'r hertog van Parma. Nao dem ziene doeëd in 1592, waoërt e d'r lieërmeester van Peter Paul Rubens en hofsjilder van de aartshertoge Albrecht van Oostenriek en Isabella van Sjpanje. Nao 1600 gong Van Veen zich ömmer mieë bezighaowe mèt de publicatie van emblematabeuk, oeë oonder Amorum emblemata (1608) en Amoris divini emblemata (1615). E wónde 't langste in de Zuideleke Nederlande. E representeerde de contra-reformatie in d'r stiel van de hoeëg Renaissance.
Van 1574 bies minstens 1579 verblaef e in Italië. In 1593 werd hij vriemeester in 't Sint Lucas gilde.
VVV–Ajax (2020)
thumb|[[De Koel, 't stadion vaan VVV-Venlo boe de match woort gespäöld.]] De match tösse VVV-Venlo en AFC Ajax in 't Ieredevisiesezoen 2020/21 woort gespäöld op 24 oktober 2020, es oonderdeil vaan de zèsde späölrunde, en indegde in 'n 0-13 euverwinning vaan Ajax. Dezen oetslaag braok diverse binne- en boetelandse records en woort wereldwied in de (sport)peers opgepik.
Aonluip
VVV-Venlo waor in 't veurgaonde, aofgebroke sezoen op de daartiende plaots geïndeg. In 't nui sezoen deeg de club 't tot daan touw, gemete nao zien middele, neet slech. Ze had eine kier gewonne, twie kier geliekgespäöld en eine kier verlore. Zeker de wins (oet bij FC Emmen, 3-5) en ei geliekspeul (tege topclub AZ) hadde indrök gemaak. Mèt vief punte en e sletend doelsaldo (9-9) stoont VVV aon 't begin vaan de späölrunde op de negende plaots. Eine speuler kós neet weure opgestèld umtot heer COVID-19 had. Ierste keeper Thorsten Kirschbaum waor geblesseerd; veur häöm stoont Delano van Crooij in de gool.
6 fibberwarie
6 fibberwarie is de 37en daag vaan 't jaor.
VVV–Ajax (2020)
Aonluip
Veur Ajax leep 't begin vaan 't sezoen iejer wisselend. De club had al ins verlore vaan FC Groningen en mer meujelek gewonne vaan Sparta Rotterdam; in eige hoes späölde ze beter. Heidoor stoonte ze op de twiede plaots mèt e doelsaldo vaan +8 (11-3). Veer daog iejer had Ajax in de Champions League tege Liverpool FC gespäöld (0-1 verlees); veur d'n dinsdag tenao stoont weer 'ne match tege Atalanta Bergamo op 't program. Traineur Erik ten Tag leet daorum diverse vaan zien topspeulers neet speule, of neet de ganse match, en stèlde daoveur speulers op die normaal op de baank zaote.
Um die rei hadde väöl lui 'ne stunt vaan VVV wel veur meugelek gehawwe. Trainer Hans de Koning zag vaan teväöre tot heer "zoe laank meugelek 'ne match devaan [wouw] make".
Verluip
Bekaans vaanaof 't begin had de match evels 'n einzijeg karakter, boebij allein Ajax aonveel. D'n ierste gool veel in de twelfde menuut en woort gemaak door Jurgen Ekkelenkamp op aongeve vaan Lassina Traoré. Vief menute later veel de 0-2, door Traoré zelf. Traoré, eine vaan de speulers dee normaal reserve stoont meh noe in de basis begós, zouw oetindelek vief kier score en drei kier d'n assis geve. Later in de ierste hèlf leep Ajax oet nao 0-4. Ein vaan de wienege dinger die VVV dao tegeneuver stèlde waor e sjot vaan Georgios Giakoumakis.
Allewel tot Ten Hag in de rös zien stare Dušan Tadić en Nico Tagliafico wisselde, naom de pressie vaan Ajax neet aof. 't Breekpunt kaom in de vieftegste menuut, nao 'n charge vaan Christian Kum op Antony. De sjeidsrechter, Danny Makkelie, gaof iers de geel kaart meh maakde dao roed vaan naotot heer op aonwieze vaan de VAR de beelder trökzaog.
Mèt eine maan mie leep Ajax daonao snel oet. Tösse de 54e en 59e menuut maakde Ajax wel veer gole. Daonao góng 't team door. De 0-10 kaom oet 'n penantie genome door Klaas-Jan Huntelaar, dee kort dao-op ouch nog 'ne veldgoal maakde. De 0-12 kaom neet laank daonao. Inkel menute veur 't ind zat Traoré mèt ziene vijfde goal vaan d'n daag d'n instand op 't bord.
Wie de 90 menute vol waore floot Makkelie direk aof, allewel tot de väöl wissels en 't loere nao de beelder diverse menute verlènging hejje gerechveerdeg.
Opstèlling
Opmerking: In dezen tied mochte clubs vief kier in 'ne match wissele in plaots vaan drei kier. Dit kaom umtot de voetbalkalender iejer dat jaor had stèlgelege door de COVID-19-pandemie en noe hiel väöl competities tegeliek lepe. Um de speulers get mie rös te geve besloot me tot deze noedgreep.
Stattestieke
Opmerking: Bij de match waor gei pebliek door 't verbod op groete samekomste, 'n maotregel die verband hèlt mèt de COVID-19-pandemie.
Records
De euverwinning is de groetste dee oets in de historie vaan de Ieredevisie woort behaold. 't Veureg record stoont ouch op naom vaan Ajax: op 19 mei 1972 won dat toen mèt 12-1 vaan Vitesse (mèt oonder mie veer gole vaan Johan Cruijff). De Italiaanse Gazzetta dello Sport merkde op tot 't record zelfs Europese allure had; in de groete Europese competities waor 't in eder geval noets veurgekoume.
't Waor nog neet Ajax zien groetste euverwinning. Die woort in oktober 1984 in d'n Europacup 2 neergezat tege Red Boys Differdange oet Luxembörg (14-0).
't Record vaan groetste euverwinning in 't Nederlands betaold voetbal woort geëveneerd op 3 miert 2023. Dat gebäörde neet in de Ieredevisie meh in de Ierste Devisie, boe PEC Zwolle thoes mèt 13-0 vaan FC Den Bosch won.
Naowèrking
De match rappeleerde väöl lui aon de 10-0 euverwinning vaan PSV op Feyenoord, op d'n daag aof tien jaor ieder. Ouch de vergelieking mèt de match Ajax-Sparta vaan december 1985 (9-0, zès kier Marco van Basten) woort gemaak.
Nao de zèsde runde stoont Ajax bovenaon in de stand, ouch door e verlees vaan de veurege kopluiper PSV. VVV kaom op de veertiende plaots oet.
In de peers waor neve lof veur Ajax veural kritiek te leze. Voetbal International neumde 't team 'dramatisch' en 'zjenant slech', de NOS spraok vaan 'e hölpeloes VVV'. Ouch binne de eige kring kloonk astrein helle kritiek. 't Twitterkenaal vaan VVV hölde ziech vaanaof de 0-9 in zelfspot door 't plekke vaan diverse .gif-filmkes. Arjan Swinkels neumde de match kort nao aofloup "kansloes mèt veer oetroopteikes."
D'n oongewoenen oetslaag woort direk opgepak door de internationaol media, zelfs tot boete Europa. Neve de Gazzetta dello Sport sjreve oonder mie de BBC, El País en de Argentijnse gezèt El Nacion dreuver. Ouch de Britse voetbalcommentator en ex-voetballer Gary Lineker neumde de match. Väöl media neumde ouch de zelfspot vaan VVV häöre sociaolemediamaneger.
In Nederland spraoke diverse lui hun zörg oet euver 't niveau vaan de Ieredevisie, en häör aonzien in 't boeteland. Commentator Hugo Borst stèlde tot de match "rampzaoleg" waor veur 't imago devaan.
De positie vaan trainer De Koning woort neet in vraog gestèld. D'n technischen directeur Stan Valckx neumde 't verlees "'nen oetsjeter" en zag tot de trainer neet op eine match woort aofgerekend.
Oetindelek woort Ajax mèt groete euvermach kampioen. VVV leek ziech in de volgende maonde te herstèlle, veural door 'n impressionante serie gole vaan topscoorder Giorgos Giakoumakis, meh stortde nao de winterstop gans in. Oetindelek degradeerde de club; dit loot woort bezegeld perceis in d'n oetmatch tege Ajax op 13 mei (3-1 verlees).
De Percée
thumb|right|Krusing vaan de Percée mèt de Wilhelminasingel. De Percée is 'n benaoming veur e gedeilte vaan de Wiekerbrögkstraot of veur de Wiekerbrögkstraot en de Stationsstraot same in Wiek (Mestreech). De Percée löp vaan de Aw Brögk tot aon de Statie vaan Mestreech.
Historie
thumb|left|Kaart vaan Mestreech in 1775. Op de kaart is te zien tot aon de Wiekerkaant gein straot rechdoor geit en stop bij de Rechstraot.
Veur 1867 waor Mestreech 'n vestingstad. De statie waor daan ouch boete de mör gebouwd. 't Zouw de stadsmoer zwaak make es e spoor dweers dedoor zouw loupe. Meh me mós vaanwege de stadsmör (mèt mer twie stadspoorte) wied umloupe um bij de statie te koume. Me mós dus 'n doorbraak (op 't Frans: Percée) make um deze weeg korter te make. In 1865 begós me mèt 't slope vaan hoezer aon de Rechstraot. In 1866 maakde me e peurtsje door de stadsmoer nao de statie. Wie de stadsmör gesloop woorte (1867) en dus ouch 't statiepeurtsje (1868), kóste nui straote oontstoon. In 1881 lag me de Stationsstraot aon, daan nog mèt de Franse naom Percée beneump. Um dees nui straot te verbinde mèt de Aw Brögk woorte daonao in 1882 nog get hoezer aon straote oostelek vaan de Rechstraot gesloop en in 1888 volgde ouch 't oostelek deil vaan de Rechstraot. De gansen doorbraak en 't nui straotepatroen vaan Wiek kaom veerdeg in 1892. Aon de aonsletende Wilhelminasingel (dee 't tracé vaan d'n awwe stadsmoer volg) verreze pas in 1899 de ierste hoezer, de weskant vaan de stad had veurrang. Aon 't ind vaan de Percée kin me de statie vinde. De in 1853 gebouwde houte statie woort in 1915 vervaange door 'ne nuie statie.
De Percée allewijl
De Percée heet ziech, mèt de Rechstraot, oontwikkeld tot ein vaan de belaankriekste winkelstraote vaan Wiek. Oondaanks dat is de Percée wel bereikbaar veur verkier es oto's en fietsers. 't Breier gedeilte vaan de Percée, de Stationsstraot, weurt gebruuk es standplaots veur merrette, zoe wie de antiekmerret (edere zaoterdag) en de biologische produktemerret (ederen donderdag). Midde op de Percée steit ein vaan de bekinde stadsklokke. Dao weurt ouch edersjaor 'ne kemel opgehijs veur de vastelaovend es tegewiech veur 't Mooswief wat weurt opgehijs op de Vriethof. Wiek neump ziech daan ouch de Ke(e)melstad en zien ajdste vastelaovendvereniging neump me de Keemeleers (in Mestreech zien dit de Tempeleers).
Mexicane
De Mexicane (Sjpaans: mexicanos) zeen de luuj van Mexico, in Naord-Amerika.
De Mexica sjtichde Tenochtitlan in 1325 es 'nen altepetl ('n saort sjtadssjtaot) op 'n eilandj in 't Texcocomaer in de Vallei van Mexico. Dit waerde de houfsjtad van 't gruiend Azteeks Riek in de viefteenden eeuw, toetdet 't in 1521 door de Sjpanjaarde waerde vereuverd. Op 't heugtepuntj waas Tenochtitlan de grótste sjtad van gans Amerika. Nao de vereuvering waerde 't 'n óngerdeil van Nuuj-Sjpanje ónger de naam Mexico-sjtad.
Naodet Mexico ónaafhenkelik waerde van Sjpanje begós 'n nasjenaal identiteit te óntsjtaon wobie de kulture van de inheimse Indiane samesjmólt mit die van de Europeane, veural die van Iberië.
De meiste Mexicano kalle de Mexicaanse variant van 't Sjpaans, mer e klein deil van de bevolking sjprik nag ein van de tale oet de 68 versjillende inheimse taalfemilies. Wiejer geuf 't nag anger tale die door immigratie nao 't landj zeen gebrach, worónger Duitse dialekte. Taengeweurdig is zón 21,5% van de bevolking in Mexico (deils) Indiaans; zoget 12 miljoen Mexicane wone euver de päöl, veural in de Vereinigde Sjtaote.
Kraomejak
De kraomejak is ’n väöl in Limburg gebruuk woord veur de rögk van eine miensj. Dit woord kump veur in de dialekte van de ómgaeving Zitterd, Gelaen en Baek. Ouch wirt waal kraomenak gezag, mèr dat is ein minder gooj oetdrökking.
Gezègkdes
In väöl anger plaatsje wirt in plaatsj van kraomejak ’t woord poekel gebruuk. Dan wirt waal gezag "Emes op ziene poekel drage". Zuug ouch poekel.
Spraokfemielje
'n Spraokfemielje is de gebrukelikste meneer van classificere womit me de spraoke vanne werreld in kan deile. Spraoke binnen ein femielje zeen óngerling verwantj, det wil zègke det die zich höbben óntwikkeldj oet 'n gemeinsjappelike veuraajerspraok, de protospraok. In wiedoet de meiste gevallen is dees veurajerspraok neet aangetróffe of slechs te reconstrueren aanhandj van 't spaars euvergeleverdj matterjaal. De status vanne spraokfemieljes kan variëre: sómmige zeen ónómstri-jje, anger zeen óngerwirp van discussie. Spraoke die mitte hujige gegaeves neet kónne waeren óngergebach in 'n bepaoldje femielje, wie 't Baskisch, zeen isolaatspraoke.
Spraoke waere döks ouch anges ingedeildj es aan häör genetische verwantje, wie aanhandj van 't geografisch gebied of aan gedeildje structurele kènmirke (sprachbund).
Lies
De volgendje spraokfemieljes höbben 'n artikel op de Limbörgse Wikipedia (wichtige óngerfemieljes staon ouch aangegaeve), indeiling nao Ethnologue:
Båtsfjord
thumb|De ligking van Båtsfjord in de pervincie Finnmark. Båtsfjord is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Finnmark in Nórwaeg. De gemeinte had 2.171 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.433,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,5. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 2028.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 14,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Aviobrögk
thumb|'n Aviobrögk in [[Vancouver, Canada]] 'n Aviobrögk, officieus ouch waal vleegmachienslörf geneump, is 'n beweegbaar brögk die aon eine kant is bevesteg aon 'n terminal en beweginge touwsteit in drei riechtinge: zwunke in horizontaal en verticaal riechting en verkorte/verlenge. Daomèt kin 'n euverdèkte verbinding tot stand weure gebrach mèt eder vleegmachien wat ziech kort genóg bij de terminal bevint. Nao 't lande weurt de aviobrögk aon 't vleegmachien gekoppeld zoetot de passageers 't vleegmachien kinne verlaote en nui passageers kinne instappe. Meistens bevint ziech bij eder aviobrögk 'n gate boe de vertrèkkende passageers kinne wachte tot zie mage instappe. De aviobrögk en de gate höbbe dezelfde nómmer.
Naodeile
Naodeil vaan 'n aviobrögk is tot 'r minder flexibiliteit is in de opstèlling vaan vleegmachienes. Maak 'n vleegmachien 'n tösselanding tösse 'n binnelandse en 'n internationaal vlöch, daan is 't gebruuk vaan 'n aviobrögk oonpraktisch, umtot de passegeers, vaanwege douaancontroles, vaanoet 'n aander deil vaan 't lochhavegebouw mote in- en oetstappe.
'n Aander naodeil is tot de oetstappende passageers terechkoume bij de gate, dus bij de instappende passageers, boenao zie nog 'n laank stök mote loupe nao de bagaasjhal, dewijl 'n bös de passageers direk nao de bagaasjhal bringk.
Opstèlling vaan vleegmachienes
Aaonvaankelek waor 't gebrukelek tot vleegmachienes evenwijeg aon 't gebouw woorte geparkeerd. De aviobrögke móste daodoor vrij laank zien, laank genóg um euver de vleugel te reike. Daobij waor ruimte nudeg veur 't manoeuvrere vaan de vleegmachienes. Allewijl zèt me de vleegmachienes liever mèt de neus nao 't gebouw. De aviobrögk is daan vrij kort en de vleegmachines kinne korter bie-ein stoon. 't Vleegmachien vertrèk vaan de gate door middel vaan 'ne pushback: 't weurt door 'n speciaol oontworpe voertuig nao achtere geduid. Op 'ne veilegen aofstand vaan de poort maag 't vleegmachien pas zien motore starten, um versjendelereng aon 't gebouw te veurkoume. Daonao krijg 't vleegmachien clearance um nao de startbaon te taxië veur vertrèk.
Aonkoms
Op 't gebouw bevint ziech 'n paniel mèt informatie vaan de versjèllende vleegmachientypes, boe-aon de piloot kin zien of heer perceis bij de aviobrögk geparkeerd steit. Deit heer 't good, daan hoof de brögk allein nog meh in huugte verstèld te weure.
Vertrèk
'n Vleegmachien is neet oontworpe um op eigen krach achteroet te rije (allewel 't in princiep wel meugelek is). Daorum is 'ne tractor nudeg dee 't vleegmachien achteroet duid veurtot 't kin vertrèkke.
Vreigeliers
De Vreigeliers is de vastelaovendjvereniging oet Hale.
Sjtäölke
"Vreigele beteikentj in gans Limburg altied en euveral waal get te zegge höbbe euver get waat gebeurdj is, ouch al is 't good 't kan toch altied baeter. De miense oet Hale zeen dao hieël erg good in. Ze höbbe altied waal get te zegke euver get. Geit 't good dan kan 't natuurlik baeter, mer als 't neet zoeë good geit... dan kinse dich veursjtelle waat veur ein commentaar d'r gegaeve weurdj. Natuurlik zeen d'r in anger dörper, ouch miense die kinne vreigele en hieël erg good zelfs. De miense van Hale zeen zeer bedreve in 't vreigele en daorom is de naam van de vastelaovendjsvereniging "de Vreigeliers" ouch zoeë good gekaoze."
AH-64 Apache
left|thumb|300px|AH-64 Apache|Baordkanon van eine Nederlandse AH-64D (Aope Daag Keuninklikke Lochmach, [[17 juni 2006)]] Doordet Lockheed de kans om eine nuuje aanvals- en verdedigingshelikopter te boewe haaj weggegooidj, moogdje Hughes Helicopters eine helikopter boewe. Dit toesjtel, de HH-44 maakdje häör eerste vluch op 30 september 1975. In'ne eerste maondje van 1984 waerdje Hughes Helicopters euvergenomme door McDonnell Douglas Corporation en det waerdje op zien beurt later weer euvergenomme door Boeing, daorom hétj 't toesjtel taegewoordig Boeing AH-64 Apache. 't Toesjtel vervèngt de AH 1 Cobra dat saer 1967 in gebroek waor.
Kinmerke
De Apache kan biej eeder type waer vleege, aanvalle en verdedige. Ouch kan 't toesjtel heel erg lang sjtilhange op ein plaats door de nuuj technieke die gebroektj waere. Dit is uniek veur eine helikopter omdet ze normaal de lochsjtruim neudig höbbe om de sjtaolmotors te keule. De motors van 't toesjtel zitte vrie ver oet ein. Dit is zo gedaon om te veurkomme det es d'r eine motor geraaktj weurdj door ein raket det 't toesjtel ouch geliek sjtuurloos is. 't Toesjtel is door de gebroekdje stealth ontwerp technieke vriewaal onzichbaar veur radar.
D'r waerdje ouch ein type (AH-64C/D) gemaaktj dae eine sjterkere motor kreeg en baeter waas bewaopendj. Dit toesjtel kreeg ouch ein moderner, digitaal cockpit, ouch waal "glass cockpit" genumpdj. 't C-type is de ein persoons-versie, 't D-type de twee-persoons-versie. 't Toesjtel haetj heel väöl missies gevlaoge in de beide golfoorloge en noe ouch in Afganistan. 't Toesjtel duitj ouch deens biej de Keuninklikke Lochmach en is gestationeerdj op Lochmachbasis Gilze-Rijen in Braobantj.
Nederlandj besjloot in 1991 toet de oprichting van ein Lochmobiel Brigade. Veur de helikopters mos ein keuze waere gemaaktj tösse de Tiger van Eurocopter en'ne Apache AH-64D. 't Eerste toesjtel waas neet direct besjikbaar. Nederlandj leasdje vervolges eers 12 Apache AH-64A's en besjteldje 30 sjtöks Apache AH-64D. Dees zeen noe dus gesjtationeerdj op'pe Lochmachbasis Gilze-Rijen in 't 301 Squadron plus 930 fase ongerhaad squadron. De radar dome dae de Fire Control Radar (FCR) bevatj maaktj gein onderdeil oet van'ne Nederlandse Apaches wodoor dees geine Longbow genumpdj moge waere. In 2001 waerdje veer sjtöks euvergebrachtj nao Djibouti, veur de vredesoperatie in Ethiopië. In 2004 en 2005 zeen zes Apaches ingezatj in Irak missie SFIR. Vanoet hun thoesbasis Tallil ongersjteundje ze de Nederlandse troepe. Ouch in Afghanistan (ISAF) waere de Nederlandse Apaches momenteel - väölvuldig - ingezatj. Eers vanoet Kabul (2004) later op Kandahar Airfield (2006) en noe (2007) vanaaf Tarin Kowt (Uruzgan). Eine Apache ging verlaore in Afghanistan (2004) nao ein fout van'ne vleger.
Technische gegevens:
Lengte: 15 m. Totaal breidte: 14,65 m. Heugte: 4,65 m. Kruutssjnelheid: 295 km/u Vleegbereik: 1890 km.
Dansgarde
thumb|[[Dansgarde de Waterladies]]
Ein dansgarde is meistal ein ôngerdeil van ein carnavalsvereniging, en veurtj biej heel väöl activiteite eine zogenaamdje gardedans oet. De huidige vorm van gardedans is trök te veure nao de vrouwegroepe van'ne Revues in'ne jaore 20 en 30 van'ne 20e eeuw. Veural Duitse carnavalsvereniginge höbbe dit idee euvergenomme en sjture tiedes de carnavalszittinge häör garde of danspaar op'pe bühne. Later is det idee ouch weer euvergenomme door de Limburgse carnavalsvereniginge.
Danse en muziek
In Duitslandj waerde in grote groepe marsmuziek in 4/4-maot gedanstj. Taegeliekertied ontwikkeldje zich in Nederlandj en Belsj ein anger danssjtiel. geïnspireerdj door Slavische, Sloveense en Beierse volksmuziek waerdje hiej op Polka-muziek in 2/4-maot gedanstj. De ontwikkelinge höbbe neet sjtil gesjtange en van dao oet zeen d'r nog twee sjtruiminge ontsjtange. Kiek ouch gardedans.
Kleijing
De typische kleijing is döks aafgeleidj van uniforme oet de 18e eeuw: pruuk, uniformjas en dao onger ein kort ploojerökske mit petticoat, panty, en kantje ongerboks of ballettbody, laarze of (dans)-laarze.
Danssjport
Op vandaag waere d'r toernoie geörganiseerdj onger auspicieje van'ne Nederlandse Bondj veur Cultureel Danssjport. De versjillendje sjtiele waere den duudlik van ein gesjeije. Zo zeen d'r in principe de volgendje indeilinge:
JUNIORE-KLASSE (t/m 11 jaor in'ne A-klasse of in'ne B-Klasse-Beginners)
SENIORE-KLASSE (Vanaaf 16 jaor)
Taege de meining van väöl miense in is de gardedans biej väöl dansgroepe topsjport gewoore, 't heel jaor weurdj getraind om tiedes 't carnavalsseizoen eine sjpektaculaire dans te kinne laote zeen. Ouch waere d'r door 't jaor nog aan väöl toernoie deilgenomme, dus de dansers en danseresse motte 't heel jaor in topconditie zeen.
Extern links
Nederlandse Bondj veur Cultureel Danssjporte
Historicus
'nen Historicus (pluraol: historici) is 'ne weitesjapper dee ziech (veurnaomelek) bezeg hilt mèt de academische specialisatie vaan historie.
Hei staon de historici die op dees Wikipedia staon:
Ben Tre
Ben Tre is 'n stad in Viëtnam, in 't uterste zuie vaan de gelieknaomege staot. 't Is de groetste stad in Thanh Hoa, mèt 116.000 inwoeners. Ouch is de stad e veuraonstaond cultureel, ikkenomisch en polletiek centrum. Ben Tre ligk 1800 kilometer ten zuud vaan Hanoien 85 kilometer ten zuie vaan Ho Chi Minhstad. Ben Tre is oonder verdeild in 16 börge (phường).
Quechua
't Quechua (inheims Runa Simi, minsetaol) is 'n inheimse taol vaan Zuid-Amerikaanse Indiane, veurnaomelek in de middel-Andes. 't Kèrngebeed ligk in Peru en Bolivia, meh de taol weurt ouch gesproke in Ecuador, Colombia, Chili, Argentinië en 't Braziel. Ze heet zoe'n 10 miljoen sprekers en is daomèt de meis gesproke vaan al Indianetaole.
Quechua is 'n agglutinerende taol en is ing verwant mèt 't Aymara. De taol kint 'n aontal (hiel regelmaotig) naomvalle en kin wäörd mèt hiel väöl suffixe aoneinrijge; dit kump veural bij verbe veur. E bezoonderheid is tot me bij d'n ierste persoen miervoud versjèl maak tösse veer alle, veer zoonder uuch en veer zoonder diech. De taol weurt in drei dialectische hoofgróppe verdeild: Quechua I, Quechua II en Noord-Quechua. De veurnaomste versjèlle zitte in de oetspraak vaan plosief consonante. In de gebejer boe 't Quechua mie mèt 't Spaons mót concurrere verluis 't snel terrein en kump 'n mingtaol op: 't Media Lengua, wat 'n Spaonse vocabulair en 'ne Quechua-grammair heet.
In Peru en Bolivia is 't Quechua neve 't Spaons 'n officieel landstaol.
Watersjap Limbörg
thumb|right|Watersjappe in Nederlandj nao de fusie van 2017. Watersjap Limbörg is nómmer 20 op de kaart. Watersjap Limbörg is e watersjap inne Nederlandse provincie Limbörg. 't Watersjap óntsjtóng op 1 jannewarie 2017 oet 'n fusie tösje de watersjappe Piel en Maasvallei en Roer en Euvermaas. De ómvank van 't gebeed is 221.000 hektaar. 't Ómvat daomit de ganse provincie. Huidplaats is Remunj, woe ouch 't Watersjapsbedrief Limbörg gevestig is. D'n iersten diekgraaf is Patrick van der Broeck.
In 2013 woorte de fusieplanne bekindgemaak en op 4 juli 2014 haet 't provinciaal besjtuur van Limbörg 't officieel besjloet genaome.
Gamvik
thumb|De ligking van Gamvik in de pervincie Finnmark. Gamvik is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Finnmark in Nórwaeg. De gemeinte had 1.076 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.413,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 0,8. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 2023.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 6,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
1601
1598 - 1599 - 1600 - 1601 - 1602 - 1603 - 1604 thumb|right|200px|Olivier van Noort thumb|right|200px| De belaegering van Oastende
Gesjtórve
thumb|right|150px| Tycho Brahe, gesjtórve in 1601
Heitse
Heitse (Nederlands Heythuysen) is 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeindje Leudaal.
Aanzeen
Heitse haet 'n dörpskèrk oet 1504; die waerdje in 1927 opgebouwdj door de Remundjse arsjitekt Caspar Franssen. Naeve de kirk steit 'n Mariakapel oet 1851.
Historie
Tot 1 januari 2007 waor Heitse 'n zelfstandige gemeindje mèt 'n oppervlak van 56,40 km² die ouch nog de kèrne Baoksem (Baexem), Gratem (Grathem), Kelpe en Oler omvatje. De gemeindjes Baoksem en Gratem waore in 1991 toegeveugdj. Wie Heitse mèt Hale, Hunsel en Rogkel en Naer fuseerde tot 't Leudaal haai ze ongeviêr 12.000 inwoëners.
Aoj gehuchte die op vandaag opgenómme zeen in de beboewdje kóm zeen Kouk, Biesstraot en Walk.
Historische inwoeënertalle
(v1830=100)
Greun: Gemeindje Heitse Blauw: Provincie Limburg
Wape
120px|thumb|'t Heitser waope in de versie vaan 1819. De aoj gemeindje Heitse kreeg op 8 december 1819 van d'n Hoege Raod van Adel 't volgendje wape toebedeildj:
De kleur vanne busjop is in de besjrieving neet geneumdj. Dit wape tuuentj Sinterklaos, de petroeënheilige vaan Heitse. 't Sjildje is van 't graofsjap Häör. Heitse loog neet allein in det graofsjap, mer ressorteerde tot in de zeventieëndje iew ouch onger de Häörse sjepebank. De kleure zien de riekskleure.
Nao de fusie mèt Baoksem en Gratem vroog de gemeindje 'n nuu wape aan. Dit wape waerdje op 14 juli 1992 toegekindj en droog de volgendje omsjrieving:
In 't nuuje wape van Leudaal kome zoeëwaal de sjtaaf en de drie hoorn truuk.
Wikibeuk
Wikibeuk is 'n zusterprojèk van Wikipedia dat gebroek maak van MediaWiki-software. 't Doel van Wikibeuk is 't in samewèrkingsverbandj producere van 'n oetgebreide verzameling lierbeuk.
Mit de Engelse versie woert op 10 juli 2003 begoosj. 't Gaof toen nog twieë subprojekte, Wikijunior en Wikiversity. Wikiversity is sins augustus 2006 'n onaafhankelik projek van Wikimedia Foundation op d'n Engelse Wikibooks.
Verdrage vaan Locarno
thumb|De Boetelandse Affaires-minister vaan Duitsland ([[Gustav Stresemann), 't VK (Austen Chamberlain) en Fraankriek Aristide Briand bij oonderhandelinge vaan Locarno]] De Verdrage vaan Locarno zien 'n collectie aon internationaol verdrage die rizzelteerde oet de Conferentie vaan Locarno, die plaotsvoond vaan 5 bis 16 oktober 1925, te Locarno in 't polletiek-neutraol Zweitserland. 't Geit um 'n reeks aon aofspraoke tösse Duitsland, Belsj, Fraankriek, 't Vereineg Keuninkriek, Italië, Pole en Tsjechoslowakije. Veur 't groetse gedeilte gónge de verdrage euver 't erkènne vaan de landssjraome tösse de deilnömmende len: sjraome die door 't Verdraag vaan Versailles in 1919 waore oontstande. Daoneve oondersjreve de Verdrage de veurbereiing vaan 't touwtreije vaan Duitsland tot de Volkereboond.
In tegestèlling tot 't Verdraag vaan Versailles woorte de Vedrage vaan Locarno weldegelek nao oonderhandelinge mèt Duitsland geteikend. De Locarno-Verdrage woorte meugelek gemaak door de nui linkse regiering vaan Fraankriek, oonder leiing vaan Édouard Herriot, die de ierdere nationalistische regiering vaan Raymond Poincaré in 1924 opvolgde. Ouch waor belaangriek tot vaan de Duitse kant de minister vaan Boetelandse Affaires Gustav Stresemann sinds 1923 aon 't stuur stoond. Heer stoond minder nationalistisch en väöl mie internationaol-realistisch tegeneuver de gevolge vaan 't Verdraag vaan Versailles.
In d'n tied nao de Verdrage woort in de Europese polletiek en media dèks 't bezej Locarno-geis of de geis vaan Locarno gebruuk um 'n bepaolde liberaol-democratische en Euro-federalistische beweging binne Europa te oondersjrieve. Mèt de opkoms vaan 't fascime verloor dees meneer vaan dinke aon populariteit. Nao de Twiede Wereldoorlog en de ierste stappe nao 'n Europese Unie woorte gemaak, kraog dees beweging weer mie aondach.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
Nui gemeintes zien aongegeve mèt 'nen asterisk (*).
The Line
The Line (Arabisch ذا لاين ḏā lāyn; d'n Ingelse naom weurt dus ouch in 't Arabisch gebruuk) is e steidelek bouwprojek in Saoedi-Arabië. 't Weurt 't veurnaomste woengedeilte vaan de geplande mieljoenestad Neom, in de noordwesteleke provincie Taboek. The Line is futuristisch vaan aard en op väöl gebeed hendeg vernuiend.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
2019
Mèt dees herindeiling heel de provincie 26 gemeintes.
The Line
The Line, wat allein al 9 mieljoen inwoeners zouw mote höbbe, geit ziech oetstrèkke euver 'n lengde vaan neet minder es 170 km, vaan 'n plaots kortbij de stad Taboek tot deep in de weuste. Oonderwijl is de bebouwing mer 200 meter breid. De stad krijg dus de aard van lintbebouwing. Dit deit me veural um de hits te kinne aofveure; conventioneel stei weure in 't heit Arabië door de opwerming vaan de Eerd ummer minder leefbaar. De straot zal bestoon oet drei niveaus: op de groond beujt me ruim baon aon de vootgengers, dao-oonder ligke twie laoge veur respectievelek transport en infrastructuur. Bove de groond moot me binne de vief menute nao alle meugeleke veurzieninge kinne loupe; de stad is daoveur in blokker verdeild. In de transportlaog moot 'nen hoegesnelheidstrein koume. Oto's zien in de stad neet welkom. De bebouwing geit bestoon oet gebouwe vaan 500 meter hoeg, ummer aon beiskante vaan de straot in spiegelbeeld.
De stad moot gans door doorzaam energie weure veurzeen. Artificieel intelligentie geit weure gebruuk um de bewoeners in de gater te hawwe en hun leefkwaliteit te verbetere.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
2011
Nao dees herindeiling had de provincie nog 26 gemeintes.
The Line
1000px|Satellietbeeld vaan de werke aon The Line, oktober 2022.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
2006
Nao dees herindeiling had de provincie nog 29 gemeintes.
The Line
In d'n democratische wereld veel zoewel bewoondering es kritiek te hure. Kritiek gaof 't neet allein op dinger vaan 't oontwerp meh ouch op de milieusjaoj - de stad kós al-evel emissievrij zien, de bouw zelf waor dat zeker neet. Ouch 't verdrieve vaan de Huwaytat-bevolking oet de regio waor punt vaan zwoer kritiek.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
2002
Nao dees herindeiling heel de provincie 33 gemeintes.
2001
Nao dees herindeiling had de provincie nog 33 gemeintes.
1996
Nao dees herindeiling had de provincie nog 36 gemeintes.
1989
Nao dees herindeiling had de provincie nog 38 gemeintes.
1974
Nao dees herindeiling had de provincie nog 48 gemeintes.
1971
Nao dees herindeiling had de provincie nog 49 gemeintes.
1970
Nao dees herindeiling heel de provincie 50 gemeintes.
1969
Nao dees herindeiling had de provincie nog 50 gemeintes.
1964
Nao dees herindeiling had de provincie nog 51 gemeintes.
Annelles
thumb|left|Annelles, 't begin van 't dörpke
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
1962
Nao dees herindeiling had de provincie nog 56 gemeintes.
Annelles
Annelles ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t Groate Oaste), in Noordoas-Frankriek. In 2017 haw de plaatsj in de Ardenne 141 inweunersj, die Annellois en Annelloises geneump weure. Ze ies 12,31 km2 groat. Dao woonde dus zoan 11 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Château-Porcien, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint Rethel. Wier liegk 't op 'n huègte van 98-168 meter.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
1957
Nao dees herindeiling had de provincie nog 58 gemeintes.
Annelles
In Annelles weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, wie in bienao de ganse Franse Ardenne dat 't geval ies. Neve Annelles en 't naobureg Ménil-Annelles liegk e belangriek windmeulepark wat veur energie veurzuut veur 'n deil van 't departemint Ardennes.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
1954
Nao dees herindeiling had de provincie nog 60 gemeintes.
Annelles
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Lies vaan geweze gemeintes in Utrech
1943
Nao dees herindeiling had de provincie nog 67 gemeintes.
1942
Nao dees herindeiling had de provincie nog 69 gemeintes.
1941
Nao dees herindeiling had de provincie nog 70 gemeintes.
1931
Nao dees herindeiling had de provincie nog 71 gemeintes.
1857
Nao dees herindeiling had de provincie nog 72 gemeintes.
1841
Nao dees herindeiling had de provincie nog 91 gemeintes.
1823
Nao dees herindeiling had de provincie nog 92 gemeintes.
1821
Nao dees herindeiling had de provincie 96 gemeintes.
1820
Nao dees herindeiling had de provincie 96 gemeintes.
1819
Nao dees herindeiling had de provincie nog 95 gemeintes.
1818
Nao dees herindeiling had de provincie 98 gemeintes.
Bronne
Dit artikel is euvergenome vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.
Angecourt
thumb|left|Gemeintehoes en hoofsjtraot van Angecourt
Angecourt ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t Groate Oaste), in Noordoas-Frankriek. In 2017 haw de plaatsj in de Ardenne 392 inweunersj. Ze ies 3,73 km2 groat. Dao woonde dus zoan 105 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Vouziers, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint Sedan. Wier liegk 't op 'n huègte van 161-307 meter.
In Aiglemont weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, wie in bienao de ganse Franse Ardenne dat 't geval ies. De Sjlaag um Sedan (12 tot 15 mei 1940) tusje Nazi-Duutsjland en Frankriek vong gedeiltelek plaats in Angecourt. De Sjlaag waor de ièrsjte succesvolle aanval van de Nazis te zuuje van de Franse Maas. Nao de Duutsje euverwinning, marsjeerde de Nazis wier riechting Paries.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Annie Schreuders-Derks
Annie Schreuders-Derks (Zöstere, 24 december 1943) haet häör laeveslang interesse in de Limburgse volkscultuur geconcretiseerd in häör volkskundig bureau “NostalNu” (heimwieë nao vreuger mit ein eigetieds kleuërke). De door häör bieeingebrachde collectie geuf ein good beeld van ’t laeve van de Limburgse vrouw in al zien facette in de lètste óngerhawve ieëw. Vanaaf 1988 woor ze mitwirker van ’t Limburgs Volkskundig Centrum in Lömmerich (Limbricht). In 1994 begoos zie mit ein eige volkskundig bureau en museum in häör woonhoes in Zöstere. In 2003 wórt det verplaats nao ein nuje rumer locatie in Ech. Dao wórt ‘t “Museum van de Vrouw” opgerich. Dao is Annie es conservator aan verbónje gebleve tot häör pensionering 01-01-2011. Daonao haet zie häör bureau, weer opgepak en trèk zie mit häör verhaole door de ganse provincie. Annie ies lid van de Commissie Veldeke-Volkscultuur.
Werk
Annie is 'n sjriefster oet Zöstere die sjrif in 't Nederlands en in 't Zösters. Thema's en óngerwerpe zeen volkscultuur, fieësdaag, gebroeke, aetgeweuëntes en ander Limburgse tradities. Ze sjrif ouch verhaole en gedichte in 't Zösters dialek.
Sultan
'ne Sultan is 'n benaming van heersers in Oostere gebeje; ze sjtaon aan de mach van 'n sultanaat.
In Brunei haet me noe nog altied 'ne sultan. In Maleisië, det 'n federatie is van väöl sultanate biejein, weurt de keuning gekaoze oet alle sultans. Hae deent den veur 'n periood van vief jaor.
Ouch in Indonesië zeen nog sultans: de sultan van Jogjakarta, dae ouch goeverneur is, de sultan van Surakarta (Solo), 'n paar sultans in Cirebon en nog versjpreid euver de res van 't landj 'n paar.
De bekindjste sultans wore die van 't Osmaans Riek, die ouch waal keizer waerde geneump.
Etymologie
't Waord sultan kump oet 't Arabisch: سلطان‎‎ sulṭān, oetgesjpraoke es [sʊlˈtˤɑːn, solˈtˤɑːn] soeltaan of sóltaan mit de klemtoon op de litste littergreep. De Osmane zelf gebroekde 't waord sultan eigentlik neet. Häöre leider waerde dao padişah (keizer) of hünkar geneump.
Striekkwartèt
thumb|E striekkwartèt. Vaan links nao rechs zuut me d'n ierste en twiede violis, de cellis en d'n altviolis, allemaol mèt hun instruminte in de haand. E striekkwartèt is e kamermeziekensemble wat besteit oet twie viole, 'n altviool (viola) en 'ne cello. D'n ierste violis weurt soms primarius geneump. Ouch is 'n striekkwartèt 'n compositie (miestal 'n mierdeilege mèt 'n sonnaatechtege opzat) veur zoe'n ensemble. 't Striekkwartèt oontstoont midde achtienden iew (in 't rococo ofwel vreug-klassiek) oet barokke vörm wie de triosonnaat meh ouch 't concerto grosso en de (toen ouch vrij nui) sinfonia; 't laankzaam verdwijne vaan de basso continuo maakde zien oontstoon meugelek. Aonvenkelek waor 't e relatief oonbelaankriek divertimento-echteg genre (wat dus veural, in de geis vaan de rococo, es amusemintsmeziek deende), al höbbe gewaardeerde componiste oet deen tied, wie Franz Xaver Richter en Matthias Georg Monn, wel striekkwartètte gesjreve. Pas ech belaankriek woort 't wie Joseph Haydn 't genre oppakde. In zien han woort 't striekkwartèt de mies pretentieuze vörm vaan kamermeziek. Veural zien Striekkwartètte Op. 33 (1781) zörgde veur 'n raasj in de meziekwereld, die väöl aandere, veural Weense componiste inspireerde: Ignaz Pleyel, Karl Ditters von Dittersdorf en zeker ouch Wolfgang Amadeus Mozart. Vaanaof 1800 nump Ludwig van Beethoven zie stekske euver: ouch heer zal tientalle striekkwartètte sjrieve die tot ziene mies bezundere en progressieve meziek hure. In de romantiek sjrieve oonder mie Franz Schubert, Robert Schumann en Felix Mendelssohn-Bartholdy striekkwartètte, wie ouch Antonín Dvořák.