cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Berekojl
right|thumb|De "Halfautomatische troostmachine" In 1993 woort de Berekojl geslote, nao jaore vaan discussie. De hoesvesting vaan de bere waor wied vaan ideaal te numme. De kojl heet daonao 'n aontal jaore leeggelege, umtot me 't neet ins kós weure euver 'n nui bestumming. In 2001 is 'n kunswerk vaan Michiel Huisman geplaots. Dit kunswerk, de "Halfautomatische troostmachine" genump, is 'n hommaasj aon oetgestorve bieste.
Trivia
Väöl awwer Mestreechtenere höbbe dierbare herinneringe aon de wekelekse bezeukskes aon de Berekojl, of de ierste punekes die ze zich doa gaove. In de beginjaore woorte de benkskes bij de Berekojl 's winters weggehaold, zoetot ze "gedurende dien tijd geen aanleiding geven tot onzedelijkheid", aldus de Börgemeister en Wèthawwers in 1920.
Wereldkampioensjap damesvoetbal 2019
Gróp C
18 juni, 21.00 Jamaica 1 – 4 Australië Grenoble, Stade des Alpes Sjeidsrechter: Katalin Kulcsar
18 juni, 21.00 Italië 0 – 1 Brazilië Valenciennes, Stade du Hainaut Sjeidsrechter: Lucila Venegas
Gróp D
9 juni, 18.00 Ingeland 2 – 1 Sjotland Nice, Stade de Nice Sjeidsrechter: Jana Adámková
10 juni, 15.00 Argentinië 0 – 0 Japan Paries, Parc des Princes Sjeidsrechter: Stéphanie Frappart
14 juni, 15.00 Japan 2 – 1 Sjotland Rennes, Roazhon Park Sjeidsrechter: Lidya Tafesse Abebe
14 juni, 21.00 Ingeland 1 – 0 Argentinië Le Havre, Stade Océane Sjeidsrechter: Qin Liang
19 juni, 21.00 Japan 0 – 2 Ingeland Nice, Stade de Nice Sjeidsrechter: Claudia Umpiérrez
19 juni, 21.00 Sjotland 3 – 3 Argentinië Paries, Parc des Princes Sjeidsrechter: Ri Hyang Ok
Nordreisa
thumb|De ligking van Nordreisa in de pervincie Troms. Nordreisa is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Troms in Nórwaeg. De gemeinte had 4.772 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 3.434,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,4. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
Wereldkampioensjap damesvoetbal 2019
Gróp E
10 juni, 18.00 Canada 1 – 0 Kameroen Montpellier, Stade de la Mosson Sjeidsrechter: Ri Hyang Ok
Nordreisa
De gemeintecode is 1942.
Wereldkampioensjap damesvoetbal 2019
Gróp E
11 juni, 15.00 Nui-Zieland 0 – 1 Nederland Le Havre, Stade Océane Sjeidsrechter: Edina Alves Batista
Nordreisa
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Wereldkampioensjap damesvoetbal 2019
Gróp E
15 juni, 15.00 Nederland 3 – 1 Kameroen Valenciennes, Stade du Hainaut Sjeidsrechter: Casey Reibelt
15 juni, 21.00 Canada 2 – 0 Nui-Zieland Grenoble, Stade des Alpes Sjeidsrechter: Yoshimi Yamashita
20 juni, 18.00 Nederland 2 – 1 Canada Reims, Stade Auguste-Delaune Sjeidsrechter: Stéphanie Frappart
Gróp F
11 juni, 18.00 Chili 0 – 2 Zwede Rennes, Roazhon Park Sjeidsrechter: Lucila Venegas
11 juni, 21.00 Vereinegde Staote 13 – 0 Thailand Rennes, Stade Auguste-Delaune Sjeidsrechter: Laura Fortunato
16 juni, 15.00 Zwede 5 – 1 Thailand Nice, Stade de Nice Sjeidsrechter: Salima Mukananga
16 juni, 18.00 Vereinegde Staote 3 – 0 Chili Paries, Parc des Princes Sjeidsrechter: Riem Hussein
20 juni, 21.00 Zwede 0 – 2 Vereinegde Staote Le Havre, Stade Océane Sjeidsrechter: Anastasia Poestovojtova
20 juni, 21.00 Thailand 0 – 2 Chili Rennes, Roazhon Park Sjeidsrechter: Anna-Marie Keighley
Achste finales
22 juni, 17.30 Duitsland 3 – 0 Nigeria Grenoble, Stade des Alpes Sjeidsrechter: Yoshimi Yamashita
22 juni, 21.00 Noorwege 1 (4) – 1 (1) Australië Nice, Stade de Nice Sjeidsrechter: Riem Hussein
23 juni, 17.30 Ingeland 3 – 0 Kameroen Valenciennes, Stade du Hainaut Sjeidsrechter: Qin Liang
23 juni, 21.00 Fraankriek 2 – 1 (1 – 1) Brazilië Le Havre, Stade Océane Sjeidsrechter: Marie-Soleil Beaudoin
24 juni, 18.00 Spaanje 1 – 2 Vereinegde Staote Reims, Stade Auguste-Delaune Sjeidsrechter: Katalin Kulcsar
25 juni, 18.00 Italië 2 – 0 China Montpellier, Stade de la Mosson Sjeidsrechter: Edina Alves Batista
25 juni, 21.00 Nederland 2 – 1 Japan Rennes, Roazhon Park Sjeidsrechter: Melissa Borjas
Kwartfinales
27 juni, 21.00 Noorwege 0 – 3 Ingeland Le Havre, Stade Océane Sjeidsrechter: Lucila Venegas
28 juni, 21.00 Fraankriek 1 – 2 Vereinegde Staote Paries, Parc des Princes Sjeidsrechter: Kateryna Monzoel
29 juni, 15.00 Italië 0 – 2 Nederland Valenciennes, Stade du Hainaut Sjeidsrechter: Claudia Umpiérrez
29 juni, 18.30 Duitsland 1 – 2 Zwede Rennes, Raozhon Park Sjeidsrechter: Stéphanie Frappart
Haaf finales
2 juli, 21.00 Ingeland 1 – 2 Vereinegde Staote Lyon, Parc Olympique Sjeidsrechter: Edina Alves Batista
3 juli, 21.00 Nederland 1 – 0 (0 – 0) Zwede Lyon, Parc Olympique Sjeidsrechter: Marie-Soleil Beaudoin
Verleerdersfinaal
6 juli, 17.00 Ingeland 1 – 2 Zwede Nice, Stade de Nice Sjeidsrechter: Anastasia Poestovoitova
Dorotea
Dorotea is 'n gemèndje in Västerbottens län, Zwede. De gemèndje tèltj 3.048 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 2.795,08 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 1,1 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
4,82% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Sub
thumb|300px|De mergele kèrk van Sub Sub of Suub (Nederlands: Sibbe) is e dörp in de gemeinte Valkeberg aan de Geul in Nederlands Limburg. De luuj van Sub zègke zelf "Suub" tege hun dörp, terwiel me in de res va Limburg meistal "Sub" detege zaet, wat ouch de sjpelling volges Veldeke is. In Sub kalle ze Subs, dat ies óngevaer 't zelfde es 't Valkebergs van boete de paort.
Besjtuurlik haet Sub ièwelank bie Oud-Valkeberg gehuèrd. In Sub sjtóng ouch 't raodhoes van de gemeinte Oud-Valkeberg, dat woort later 't oud greun kruusgeboew. Dao sjteit noe de St.Rosa-den die eder jaor in augustus, mit de kèrmes geplant weurt.
De mergele kèrk van Sub is gewiejd aan de heilige Rosa van Lima. Bies 1844 huèrde Sub en Iezere ouch bie de parochie Oud-Valkeberg; doe woort in Sub 'n kapel geboewd ónder arsjitek T. Dumoulin. Vanaaf 1866 woort de kèrktore geboewd door dezelfde arsjitek. De kèrk woort oetgebreid in 1927 nao 'n óntwerp van J. Beurskens. Tot 1948 waor de kèrk rectoraatskèrk, denao woort Sub 'n zelfsjtendige parochie. thumb|300px|right|[['t Subberhuuske]] 't Belangriekste geboew van Sub is 't Subberhuuske (ouch waal Villartshoof geneump), 'ne hièrehoof oet de 16e ièw. 't Geboew haet sjpeklaoge en 'ne hooktore en is geboewd in Maaslandse Renaissance-sjtiel. In de loup van d'n tied is 't Subberhuuske bewoond gewaes door versjillende adellike families. Ouch tegewoordig is 't geboew es woonhoes in gebruuk door de familie Bennen.
Dialek
't Subber dialek huèrt bie 't Valkebergs. Dao zint e paar oetsjpraokversjille. In 2013 woort door 't historisch Genootschap Sibbe-IJzeren 'n book oetgegaeve mè es titel: Sibbe-IJzeren woorden, mensen, beelden, woa-in opgenómme 'n oetgebreide lies mèt typische weurd, oetdrökkinge en idioom oet Sub.
J.C.P. Kats
Dr. Joannes Cornelis Paulus Kats of Jo Kats (Remunj 1906 - Remunj 2000) sjreef in 1985 't Remunjs waordebook, ei van de eerste Limburgse waordebeuk. Kats haaj nog planne veur 't oetgaeve van e sjpraekwaordebook. Det is aevel noojts aafgekomme.
Kats sjtudeerde Nederlands aan de Katholieke Universiteit Nijmegen en promoveerde in 1939 op 't proofsjrif 'Het Phonlogisch en morphonologich systeem van het Roermonds dialect'. Van 1936 toet 1946 waar Kats leraar aan 't Bernardinuscollege in Heële; van 1946 toet 1971 insjpecteur van 't leger ongerwies bie de insjpectie in Mestreech. Dao-'n-baove waar d'r veurzitter van Veldeke (1946-1956).
Frosta
thumb|De ligking van Frosta in de pervincie Nord-Trøndelag. Frosta is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 2.467 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 75,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 32,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 1717.
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Nord-Trøndelag.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 1,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Radboud Universiteit Nijmegen
De Radboud Universiteit Nijmegen waerde in 1923 door de Radboudstichting opgerich es Keizer Karel Universiteit mer waerde in 'tzelfde jaor herneumd toet "Roomsch Katholieke Universiteit Nijmegen". In de jaore '60 verveel 't waord 'Roomsch' en waerde de naam 't KUN. Op 1 september 2004 waerde de hanjelsnaam van de universiteit verangerd in Radboud Universiteit Nijmegen (RU). Statutair blief aevel de officiële naam: Katholieke Universiteit Nijmegen.
Zökkezuimer
'ne Zökkezuimer is 'ne Limburgse sjelnaam veur 'ne treuzelaer, ’n Pietje precies of emes dae naegel op leëg water zeuk.
Radboud Universiteit Nijmegen
De universiteit ligk op het landjgood Heyendael. De universiteit en 't daobie heurende Universitair Medisch Centrum St Radboud höbbe ongevaer 10.000 man personeel en ruum 17.000 sjtudente.
Zökkezuimer
Lètterlik beteikent 't "Emes dae 'ne zuim in ’n zök lègk".
Radboud Universiteit Nijmegen
Rector magnificus is prof. mr. S.C.J.J. Kortmann, hoogleraar burgerlik rech.
Zökkezuimer
In Roastere geuf 't 'ne Vastelaoves Vereininging De Zökkezuimers.
Juliana vaan de Nederlen
thumb|Persoenlek waope vaan Juliana vaan de Nederlen, gekwartileerd vaan de Nederlen en Oranje mèt e hartsjèld vaan Mecklenburg.
Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina (D'n Haag, 30 aprèl 1909 - Soestdijk, 20 miert 2004), Prinses vaan Oranje-Nassau, Prinses vaan Lippe-Biesterfeld, waor keuningin der Nederlen vaan 1948 tot 1980. Ze volgde häör mojer, Wilhelmina, op en abdiceerde te gunste vaan häör ajdste dochter Beatrix. Zie waor bekind es pacifistisch en lag groete naodrök op 't leie vaan e zoe gewoen meugelek leve.
Jäögjaore
Juliana waor einegs keend vaan keuningin Wilhelmina en prins Hendrik. Häör mojer had teveure neet minder es veer miskraome gehad en 't land waor opgeluuch tot noe 'n troenopvolgster gebore waor. Häör jäög doorleep de prinses op 't palies, al woort ze e bitteke minder aofgesjermp es Wilhelmina in de häör: ze zaot in e kleske mèt inkel ander veurnaom meidskes. Häör studie deeg ze in Leiden. Dees studie waor gaans op 't keuningsjap touwgespits. Aon 't ind kraog ze 'n ieredoctoraot, wat evels mer 'n formaliteit waor en traditioneel door de Rieksuniversiteit Leiden aon keuninge en kroenprinse woort oetgereik.
Joonk houweleksleve
Op 7 januari 1937 trojde ze mèt d'n Duitse prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld. Oet hun houwelek woorte veer kinder, al prinseskes, gebore: Beatrix (1937), Irene (1939), Margriet (1943) en Christina (1947). Ze gónge woene op Paleis Soestdijk. Ze beuigde de kinder e zoe normaal meugelek leve te geve, al waor dat door d'n ingevallen Twiede Wereldoorlog neet ech meugelek.
Bij d'n inval vaan de Duutsers in mei 1940 vlöchde 't gezin iers mèt keuningin Wilhelmina nao Londe, meh góng al snel euver nao 't veileger Canada. Volges väöl lui kaom ze e stök zelfstendeger oet dees ballingsjap, umtot ze dao häör ma, en in de lèste jaore ouch häöre maan mós misse (dee ziech es militair mèt d'n oorlog bemeujde).
Regint- en keuningsjap
In 1947 woort Juliana al es regintes aongestèld, en op 31 augustus 1948 moch ze nao de kroening in Amsterdam de mach euvernumme. Es keuningin zètde ze häör handteikening oonder 't verdraag wat de oonaofhenkelekheid vaan Indonesië regelde. In 1953 góng ze nao de Watersnoedramp persoenlik nao Zieland veur de bevolking e hart oonder de reem te steke. Hiel get minder gewaardeerd woort de Greet-Hoffmansaffair vaan 1956 woebij ze oonder invloed vaan 'n divinatrice kaom en pacifistisch ideeë cultiveerde. Zoe heelt ze veur de NATO 'n anti-oorlogstouwspraak. Dit leide bekans tot 'n sjeiing mèt häöre maan.
In de jaore zesteg, oonder premier Piet de Jong, woort 't wekeleks gesprek tösse premier en staotshoof ingeveurd. In de jaore zeveteg, wie de monarchie de wind tege had, regeerde ze standvasteg, al kaom ze in groete probleme mèt de Lockheed-affair vaan prins Bernhard in 1975. Ze dreigde dao in de regering nog aof te trejje. In datzelfde jaor leide ze 'n tijdeleke regering vaan nationaol einheid.
Op 30 april 1980 abdiceerde ze veur Beatrix, op d'n Amsterdamsen Dam, boe 't door rèltrampers zoe oonrösteg woort tot ze meujte had häör abdicatie aon te kondege.
Leve vaanaof de abdicatie
Es prinses bleef ze ziech - gooddeils achter de sjerme evels - inzètte veur publieke belange, veural veur gooj doele. Vaanaof 1995 gónge häör liefeleke en geisteleke gezoondheid achteroet, en nao 1998 versjeen ze neet mier in publiek. Ze storf in de nach vaan 19 op 20 miert 2004. Häör begraffenis waor op häör eige verzeuk optimistisch vaan toen en zoonder prijzende touwspraoke.
De Laak (Maasgoew)
thumb|right|De Sint-Annakapel in De Laak De Laak (Nederlands Laak) is e gehuch in de Nederlands-Limburgse gemeinte Maasgoew, ten zuie vaan Staeveswaert en ten weste vaan G'n Oea, aon de Maos, mèt 'n gesjatte 220 inwoeners.
De Laak besteit oet lintbebouwing aon 'ne weeg laanks de Maos. Bij 't dörp ligk 'n neogotische kapel oet 1896 gewijd aon Sint-Anna, die de aw kapel vaan 't Kestieël Walborg vervink. Roontelum 't gehuch ligke grindpeul, die veur waterrecreatie gebruuk weure.
Aajdtieds huurde De Laak, mèt G'n Oea, bij de hierlekheid Staeveswaert, die in hen waor vaan de graove Van den Bergh, die vaanoet 't Kestieël Walborg regeerde. In de Fransen tied woorte G'n Oea en De Laak same 'n zelfstendege gemeinte. Dees situatie doorde tot 1991, wie de gemeinte aon Brach woort touwgevoog. Sins 2007 huurt De Laak bij de nui gemeinte Maasgoew. In 1992 woorte de rewiene vaan 't kestiel gesloop.
Batsekratzers
’n Leedje veur de Zösterse Maedjes woor de aanleiding veur de oprichting van de vastelaoveszanggroep de Batsekratzers oet Zöstere. René de Serière sjreef ’t leedje Te Awt Veur? (meziek van Nico Dirkx), wo de Maedjes nog eine kieër mit wólle knalle op de Zösterse sjlageraovend in 1997. Um oeteinloupende raejes mooste de maedjes versjtek laote gaon en toen woort 't leedje gebrach door René mèt get vrunj en vriendinne. De groep goof zich de naam: de Batsekratzers. ’t Jaor daonao deje ze weer mèt. e Sjèl nuuj leje kaom oet zaalvoetbalklub Sjlaop Mèr Wiejer.
Gouwe periode
De gouwe periode brook aan róndj de milleniumjaore: in 1999, 2000 en 2001 ginge ze mit de groatse ieër sjtrieke in ’t Zösterse Graasboerriek. ’t Mènke oppe Mèrt (1999) mit performence van Mark Mols es Mènke oppe sokkel, höbbe 'n plaats verworve in de Zösterse vastelaovend en ’t Geit wie ’t Geit is ‘ne bestseller gewaore.
Ouch op ander plaatse waort opgetroje. In 2005 hawwe ze ’n cd-presentatie (van Bètske tot Bats).
Ouch Jos Laumen van Limbo Music haet deze jónges en maedjes óntdek: ze sjtaon op de Limburgse verzamelcd Vastelaovesvirus.
Dees groep hou als hoogtepunt 't bereike van de LVK finale 2008 in Sevenum mit 't nummer Operetteketet. Dees plaat waor gesjreve door Arno op de Kamp.
Noord-Amerika
thumb|right|Liegking van Noord-Amerika Noord-Amerika ies e continent dat ten noorde van Zuud-Amerika liegk en weurt begrens door de Arctische, de Atlantische en de Groate Oceaan.
Op 't continent Noord-Amerika liegke dees leng:
Ouch Greunland, dat onder Denemarke vèlt meh wiedgoonde otonomie kint, huèrt geografisch bie Noord-Amerika.
Assimilatie (biochemie)
Assimilatie is 'ne term dae wordt gebroekd wert vör e biochemisch proces oeëbie 'n organische verbeending wert ópgeboewd oet eenvoudiger organische componaente en/of oet anorganische sjtoffe zoewie kooldioxide en water. Hieväör is energie nuëdig.
Dör de activiteet van autotroof organismes nèmt de biomassa toe, dör de activiteet van heterotroof organismes nèmt de biomassa aaf.
E belangriek assimilatieproces is de vorming van glucose of droevesoeker in de fotosynthese: 6 H2O + 6 CO2 + licht → C6H12O6 + 6 O2
In wäöërd is dit: (zès) water + (zès) koolstofdioxide + licht(energie) → (één) glucose + (zès) zuurstof
Hinsberg
De gemèndje haet 'n oppervlakdje van 92,21 km².
Plaatse
De volgendje plaatse behuuere toete gemèndje Hinsberg:
Kreis Düren
Kreis Düren (Dürre) is 'ne krink (Kreis) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland). Dit Rienlandse distrik ligk in 't Regierungsbezirk Köln, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Düren. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 941,39 km², 'n inwoenertal vaan 258.385 en 'n bevolkingsdeechte vaan 274 de veerkante km (volgens de census op 13 dec 2013). Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'n landraod (Landrat) in de hoofplaots. Düren vilt nog zjus oonder Euregio Maos-Rien, boe Mestreech de-facto de hoofzetel vaan druug. In Düren weurt 'n dialek gesproke wat oonder 't euvergengsdialek vaan Limbörgs en Ripuarisch vilt: 't Bergisch.
Mjölby
Mjölby is 'n gemèndje in Östergötlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 25.305 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 548,95 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 46,1 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
5,86% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
UEFA Nations League 2020/21
thumb|400px|De 55 len vaan de UEFA, gekleurd nao 't niveau boe ze op speule. Roed: devisie A Blauw: devisie B Greun: devisie C Geel: devisie D 2020/21 weurt 't twiede sezoen vaan de UEFA Nations League. De 55 hierevoetbalteams vaan de UEFA-lidstaote speule in veer devisies vaan eder veer poules tege len vaan oongeveer geliek niveau. Op 't speul stoon promotie nao 'n hoeger daan wel degradatie nao 'n lieger devisie, zoewie play-offplaotse in de kwalificatie veur 't WK vaan 2022. Veur de mieste len löp de competitie vaan 3 september tot 17 november 2020; de veer winners vaan devisie A speule in juni 2021 nog oonderein um de wins vaan 't toernooj. Titelverdeideger is Portugal.
Kwalificatie
De devisie boe de len in speule is gebaseerd op 't rizzeltaot in 't veureg sezoen. De loting moot nog weure verriech; welk land daobij in wat veur pot zit, hingk aof vaan d'n UEFA-coëfficiënt vaan dat memint.
Glabbek
Glabbek (Hollese naam: Opglabbeek) is 'n dörp in de gemènt Audsberge in Belsj Limburg. Veur 2019 waos Glabbek 'n apaarte gemènt met bekan 11.500 inwoener. De hads in Glabbik 3 gehuchte: 't centrum, Luiwel (in 't uuste) en Nuwe Kempe (in 't weste).
Klimaat
Klimaat is e waord inne waerkónde det gebroek wuuertj veure ómgaevingsómstenjigheje (temperatuur, windjsnelheid, naerslaag, temperatuursversjil tösse daag en nach en tösse de sezoene), oppe aerd of in e bepaoldj gebied, gezeen euver 'n periood van dertig jaor. 't Waord veure toestandj van 't klimaat op e bepaoldj memènt is 't waer.
't Waord "klimaat" wuuertj ouch gebroek veure ómstenjigheje van temperatuur en lóchvochtigheid in laefómgaevinge wie kassen en geboewe, veural inne kónteks van klimaatbehieërsjing, 't middels airco, ventilatie, verwurming, lóchdruuegers of lóchbevochtigers regele vanne ómstenjigheje worónger luuj, plantjen of dere mótte laeve.
Klimaatverangering is de verangering van 't gemiddeldj waertype of klimaat euver 'n bepaoldje periood. De verangering manifesteertj zich 't dudeliks in 'n stieging of daoling vanne gemiddeldje temperatuur en vanne gemiddeldje wieväölheid aan naerslaag. De recènte verangeringen in 't klimaat zeen bekèndj es de "opwurming vanne aerd".
Klimaatclassificatie
Inne klimaatclassificatie van Vladimir Köppen waere vief houfgruup óngersjeie:
De A-, C- en D-klimate kriegen 'n extra (klein) litter die 'n eventueel druueg periood aanguuef:
De volgendje kómbinaasje kómme veur:
De 'B-klimate kriegen 'n extra houflitter:
De E-klimate kriegen ouch 'n extra houflitter:
Bremanger
De gemeintecode is 1438.
Omaha Beach
Omaha Beach, dèks aofgekort tot Omaha, waor 'ne codenaom veur eine vaan de vief sectore vaan de geallieerde invasie vaan de Vereinegde Staote vaan Amerika (VS), 't Vereineg Keuninkriek (VK), Canada en 't Vrij Fraankriek op Nazi-Duitsland tijes d'n Twiede Wereldoorlog in 't door de Nazis bezatte Normandië op 6 juni 1944. De invasie waor, um percies te zien, geloceerd in Sainte-Honorine-des-Pertes, Saint-Laurent-sur-Mer en Vierville-sur-Mer, die allemaol in 'ne regio vaan 8 kilometer ligke aon de Normandische kös, tegeneuver 't Ingels Kanaal en aon de rechterkant vaan de revier vaan de Douve. De landinge waore noedzakelek veur 't VK en de VS um hun soldaote te laote lande op aander plaotse in Normandië, zoonder tot die soldaote zawwe weure aofgesjote door de Nazis.
Bremanger
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Omaha Beach
Sterkde vaan de Geallieerde en de Nazis
Aon de geallieerde kant, oonder leiing vaan de Amerikane Omar Bradley, Norman Cota, Clarence R. Huebner en George A. Taylor, bestoond de invasie oet 43.250 soldaote, twie oorlogssjepe, drei cruisers, daartien destroyers en 1.010 aander beut. De naom Omaha Beach is woersjijnlek bedach door Omar Bradley, dee 'ne soldaot had dee ziene basis bewaakde ('ne zekere Gayle Eyler) en vaan orizjien oet 't stedsje Omaha te Nebraska kaom.
Aon de kant vaan Nazi-Duitsland, oonder leiing vaan Dietrich Kraiss en Ernst Goth, goof 't 7800 soldaote, ach artillerie bunkers, 35 normaal bunkers, zès mortierputte, 18 anti-tank-kanonne, 45 rakètwerperplaotse, 85 masjiengeweerplaotse en zès tanktores.
Slachoffers
Aon de gallieerde kant vele zeker 2000 doeje, mer sommege historici sjatte 't aontal doeje aon de geallieerde kant bis mie es 5000 ('t is naomelek neet gans en al klaor wienie percies de aander 3000 soldaote hiemelde; umtot 't ouch nog väöl gevechte in Normandië goof náó Omaha Beach). Aon de kant vaan Nazi-Duitsland goof 't d'rs minder: 1200 slachoffers is dao de sjatting. Rillatief gezien waor 't verlees vaan de Nazis evels gigantisch. De euvergebleve Nazi-soldaote waore mèt väöls te wieneg um nog veulbaar tegekrach oet te oefene contra de geällieerde. Wijers waore väöl sterkdepönte vaan de Nazis op de Normandische kös noe in de han vaan de tegestenders, wie de belaangriek strandbunkers.
Gevolge vaan Omaha Beach
6 juni 1944, d'n daag vaan Omaha Beach, góng bekènd stoon es D-Day. Op deen daag lökde 't de geallieerde same mèt soldaote (boevaan väöl vrijwèllegers) oet Australië, Tsjechoslowakije, Pole, Noorwege, Nui Zieland en Griekeland um 't gevech contra Nazi-Duitsland te beginne op 't vasteland vaan Wes-Europa.
Vaanaof juli dat jaor begoste ummertouw mie stei en dörper in Fraankriek in de hen te valle vaan de geallieerde. Ouch de Limbörge woorte in deen tied bevrijd vaan de Nazis. Pas op 5 mei 1945 zawwe de Nazis hun waopes laote valle in Wes- en Noord-Nederland. Op 23 mei dat jaor zou Nazi-Duitsland officieel ophawwe te bestoon.
1965
1962 - 1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 1968 1965 (MCMLXV) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag.
Gebäörtenisse
thumb|right|150px|Malcolm X, vermaord op 21 fibberwarie. thumb|right|150px|Gemini 7 en Gemini 6A, gekoppeld in december 1965.
Maan vaan 't Jaor
William Westmoreland
Gebore
thumb|right|150px|Björk, gebaore op 21 november 1965.
Gesjtorve
thumb|right|150px|Winston Churchill, gesjtórve op 24 jannewarie 1965. thumb|right|150px|Albert Schwetzer, gesjtórve op 4 september 1956.
Brognon
Brognon ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 148 inweunersj, die Brognonais (mannelik) en Brognonaises (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 7,38 km2 groat. Dao woonde dus zoan 20 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Rocroi, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 251-323 meter.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk 'n euvergangsdialek gekald van 't Champenois (wat veural in de Franse Ardenne weurt gekald), 't Waals (wat veural in de Belzje Ardenne weurt gekald) én 't Picardisch (wat veural in Picardië weurt gekald).
Albanië
Albanië (Shqip) is 'n Balkan-rippubliek. Hoofstad en groetste stad is Tirana; wijer zien Shkodër, Durrës, Elbasan en Vlora belangriek. 't Land grens aon Montenegro, Kosovo/Servië, Noord-Macedonië en Griekeland en ligk aon de Adriatische Zie.
Bestuurleke indeiling
Albanië is in 12 prefecture en 36 rrethe (districte) opgedeild.
Taole
Officieel taol is 't Albanees, wat alle etnische Albaneze spreke. 't Gief taomelek groete Grieks en Macedonisch praotende minderhede.
Historie
Vaanaof oongeveer 900 veur Christus vestegde ziech de Illyriërs aon de Balkankös. Albanië is geneump nao eine vaan die stamme, de Albanoi. In de vijfde en veerde iew veur Christus vele ze mierder kiere Macedonië binne, tot ze door Philippos II, vaajer vaan Alexander de Groete woorte verslaoge.
Vaanaof de Roemeins expansie huurde Albanië tot 't Romeins Riek, later tot 't Byzantijns Riek. Wie 't Byzantijns Riek in verval kaom vereuverde ander volker 't land, tot 't in 1478 oonder Osmaans bewind kaom, oondank fellen tegestand oonder aonveuring vaan Gjergj Kastrioti Skenderbeg, allewijl bekind es nationalen held vaan Albanië. Oonder 't Osmaans rezjiem woort Albanië euverwegend islamitisch, op 't noordelek deil nao.
Nao d'n Ierste Balkanoorlog verklaorde Albanië ziech in 1912 tot oonaofhenkelek prinsdom, en in 1928 woort 't e keuninkriek, oonder keuning Zog. In 1938 woort 't land 'ne vazalstaot vaan fascistisch Italië, zoetot 't in d'n Twiede Wereldoorlog aon de kant vaan de Centrale mètvoch, tot in 1944 de communistische verzetsleismaan Enver Hoxha, gesteund door de USSR de mach euvernaom.
In 1991 woorte verkezinge gehawwe, mer de bevolking besjöldegde de machhöbbers, die de absolute mierderheid hadde gehaold, vaan vervalsing, zoetot die 't jaor daonao euvergedoon móste weure. Toen won de Democratische Partij de verkezinge. In 1996 leek de historie ziech te herhaole, wie die vaan manipulatie besjöldeg woorte. Obbenuits mós de regiering betersjap belaove, boenao in 1997, nao ernsteg relle en zelfs anarchie in de groete stei, verkezinge mèt internationaal waarnummers gehawwe woorte. Sinsdeen perbeert de regering 't land te democratisere, veur lid te kinne weure vaan de NATO en oetindelek de Europese Unie.
UTC
Op 't mement dat dees pazjena laode waor 't 2023-September-1 T in UTC (W3C Date and Time Formats)
8 jannewarie
8 jannewarie is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n achsten daag vaan 't jaor; in e gewoen jaor koume daan nog 357 daog, is e sjrikkeljaor nog 358. 8 jannewarie is in de Roems-Kathelieke Kèrk de fiesdaag vaan Gerlachus vaan Houtem.
UTC
UTC sjtit veur Universal Time (Coordinated) woebie UT de eigelike aafkorting is mit de toeveuging dat 't hie om coördinaat-aafhankelike tiedweergave git. Voloet weurt UTC meistal Coordinated Universal Time genumd en is krek 'tzelfde as GMT (Greenwich Mean Time). UTC is 'n universeile meneer van tiedweergave en mak gebroek van 24-oers tiednotatie zonger punten, am/pm enz. 1315 UTC beteikent dus kwart euver 1 smiddigs volges de sjtandaard conventie (op de nul-meridiaan).
In een groet deil van Europa (onger angere in  Nederland en 't Bèlsj) gilt in de winter UTC+1 en in de zoemer UTC+2 (respectevelik 1 en 2 oer later dan de wintertied in Groet-Brittannië).
Germane
Es Germane weurdj ein aantal sjtamme in Midde-Europa en in Zuid-Scandinavieje bedoeldj, van waem de cultureel identiteit - vreuger ooch wal ethniese identiteit of ras geneumd - door ongerzeukers traditioneel door de taal weurdj vasgesteldj.
Vanaaf de naochristellikke tied kwame de Romeine in kontak mit de Germaanse waereld. Wie ouch de ontwikkeling van de Romeinse waereld zich in toenummendje maote mit de germaanse waereld verbonj, ontsjtong tösse de romeinse tied en'ne middeleeuwe oet de väölvoud van Germaanse sjtamme ein paar grote volke die zich dwars door Europa vestigdje. Ein aantal probeerdje ein riek te vorme nao Romeins veurbeeldj. Elemente oet de germaanse religies en religieus gebroeke waere in 't christelikke geluif opgenomme. Zo es biejveurbeeldj de 't Sint Mertesvuur en 't verkleije mit de vastelaovendj.
Hugleikur Dagsson
thumb|Hugleikur Dagsson op de Bokebäörs vaan Turku, 2009. Hugleikur Dagsson (Akureyri, 9 oktober 1977) is 'nen Ieslandse cartoonis, kemik en filmrecensent.
Leve
Dagsson woort gebore in Akureyri, in 't noorde vaan Iesland, es zoon vaan journalis en sjriever Dagur Þorleifsson en sjriefster Ingibjörg Hjartardóttir. Zie joonger broor, Þormóður Dagsson, zouw later de meziek in goon. In 2002 studeerden 'r aof aon de Ieslandse Kunsacademie in Reykjavík. Datzelfde jaor brach heer zien ierste bundel cartoons oet, Elskið okkur ('haajt vaan us'). Daonao zouw heer jaorleks e bundelke oetbringe. Zie werk had zoeväöl succes tot heer in 2006 't theater in góng mèt de veurstèlling Forðist okkur ('vermijt us'). E jaor later maakde heer 'ne musical mèt de naom Leg ('baarmoojer'). In 2006 brach heer ouch veur 't iers zien cartoons in 't Ingels oet. Vertaolinge in aander taole zouwe later nog volge; 'n Nederlandse vertaoling steit veur 2020 op staopel.
Later brach heer ouch korte filmkes op YouTube oet, oonder ziene koosnaom 'Hulli'. Dees filmkes tuine satire op 't leve in Reykjavík. In dit decennium versjene zien cartoons dèks direk in 't Ingels, en wel in The Reykjavík Grapevine ('n Ingelstaoleg blaad wat in Reykjavík versjijnt). In 2019 maakde heer 'nen tour door Europa mèt 'ne stand-up comedyshow. Datzelfde jaor góng heer in Berlien woene.
Stijl
Hugleikur zien cartoons bestoon oet sumpel, kinderlek geteikende pupkes, gecombineerd mèt extreem duusteren humor. Zien cartoons drejje dèks um taboe-oonderwerpe wie discriminatie, zelfmaord, kindermaord, biestemishandeling en oorlog. Ouch pis-en-kakhumor en absurden humor koume dèks veur. Noe en daan koume politieke cartoons veurbij; hei-in spraok heer ziech oonder mie oet tege de bankeers die Iesland in 2008 in crisis stortde, en Donald Trump.
De sjokweerde vaan zien cartoons kaom häöm al dèkser op kritiek te stoon. Euver 't algemein zien critici evels wel te spreke euver zie werk, wat es 'smakeloes meh grappeg' weurt umsjreve.
Inyo County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Inyo Inyo is 'n graofsjap in Californië, VS. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Independence.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 26.488 km² (10.227 mijl²) boevaan 26.426 km² (10.203 mijl²) land is en 62 km² (24 mijl²) of 0,63% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 13/km² (34/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 142.361 dat bestoont oet:
't Gaof 7703 gezinne en 4937 femilies in Imperial. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,31.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
YouTube
thumb|'t Logo van YouTube. YouTube is 'n website die gebroekers 't meugelik maak videofilmkes d'rop te zètte, op te zeuke, te betrachten en te becommentariëre. d'n Inhaad varieertj van richtige filme, toet meziek, nuuts, documentaires, videoblogs, teikenfilme, humor en nag väöl mieë. Noe d'n tied is 't de grótste website op 't internet.
YouTube woort opgerich in fibberwarie 2005 door drie aaj mitwirkers van PayPal. 't Grótste versjil mitte anger videosites die 't haw in daen tied waas det alle video's automatisch woorten ómgezatj nao e gangbaar formaot, flash (.flv). Same mit 't feit det de website gratis is zörgdje daoveur det YouTube al gaw de grótste videosite van 't internet is gewore.
't Euverdeil aan video's op YouTube waere door 't vouk d'rop gezatj, mer 't guuef ouch e deil media die zelf häör eige matterjaal besjikbaar stèlle. Veur filmkes te kónne zeen hoof me zich neet te registrere, mer 't uploade van filmkes is waal behaje veur geregistreerde gebroekers. E deil video's is aafgesjurmp veure jeug en kan pas waere bekeke door geregistreerde gebroekers die ajer zeen es 18.
In november 2006 woort YouTube euvergenómme door Google, wovan 't noe 'n óngeraafdeiling is.
Dinghoes
thumb|right|'t Dinghoes mèt herópgeboewde trappepartiej't Dinghoes steit op de hook vaan de Kleine en de Groete Staat in Mestreech. 'Staat' beteikent 'dao boe 't steielek gezag gevestig is'. De naom Dinghoes kump vaan 't Germaanse zelfstandeg naamwoord 'ding', wat 'plaots boe rech gesproke weurt' beteikent. Allewijl zien v'r dat nog trök in 't woord 'geding' of 'kórt geding'.
't Geboew waor oorsjpronkelek ópgetrókke oet vakwaerk en sjtamt oet 1470. In d'r vólgende ieëw waoërt d'r gotische gèvvel geboewd, dae gaans gemakd is va blowwe sjtèè. In dae tied waor 't bordes mèt de trappepartiej fraaier en mieë gedetailleerd wie de herópgeboewde trap va noe. D'r wert bewaerd dat 't geboew oorsjpronkelek 'n verdeep hoeëger waor, mae dat die neet mie truuk ópgeboewd is nao de besjadiginge bie 't belègk van 1793. Zieëker is dat evvel neet. Waal zieëker is dat d'r driejheukige timpaan, 't steil óplópend zadeldak dat 'n aoëpe klókkesjpitske drègt, väöl later es wie an 't èng van d'r 16de ieëw is aa-brach. 't Dinghoes drègt twieë jaortalle die duide op verboewinge: in de baogpartiej van de middelste veenster óp 't driejde verdeep sjtèèt 't jaor 1696 en baove de ziejdäör in de Joedesjtraot 't jaor 1749. Zicht op Maastricht neumt dit lètste jaor es 't jaor dat de oorsjpronkeleke trappepartiej is aafgebraoëke. In 1912 waoërt de huidige trap geboewd.
Tot haafweeg de zeventienden iew waor hei 't hoeggerech vaan de twie hiere vaan Mestreech gevestig. Door de Twiehieregheid waoren 'rs dat dus twie: 't Luikse en 't Braobantse. Daneve goaf 't ouch nog 'n lieggerech veur minder zwoer delicte en lieger zake: de Lanscroon, wat 50 meter weier in de Groete Staat laog. Dit gerech waor gezamelek Luiks-Braobants. De gievelstein vaan de Lanscroon is nog steeds te vinde in de gievel vaan 't warehoes Vroom en Dreesman.
De gewoene Mestreechteneer besjouwde 't Dinghoes es 't stadhoes.
In 1664 woort 't stadhoes op de Merret geopend. De twie gerechte woorte dao ouch oonder gebrach. Daonao heet 't Dinghoes versjèllende functies gehad. In d'n Twiede Wereldoorlog zaot dao de Lochbesjermingsdeens. Um 't beter te besjerme tege bomme woort op de ierste verdeping al veur d'n oorlog 'ne betonne vloer gelag. Dee zörgde evels deveur tot 't hoes góng verzakke en in 1968 woort 't Dinghoes geslote veur restauratie. In de kelder zaot op dat momint Pieke Dassen al sinds 1953 mèt zien poppetheater 'De Poesjenellenkelder'. Dit theater mós toen de deure slete.
Pas in 1984 waor de restauratie klaor, boenao 't VVV in 't gebouw kaom. D'n opvallende trap aon de väörkant duid mesjiens wel op de Twiehieregheid.
Externe leenk
Poskaarte oet 't begin vaan d'n 20sten iew
Jekerdal
In de volksmoond weure de wieke Jekerdal, Sint Pieter en 't Villapark same dèks Sint Pieter genump. Dit is evels neet zjus.
Grong
thumb|De ligking van Grong in de pervincie Nord-Trøndelag. Grong is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Trøndelag in Nórwaeg. De gemeinte had 2.416 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.139,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 2,1. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1742.
Veur de fusionering tösse Nord- en Sør-Trøndelag beheurde dees gemeinte toet Nord-Trøndelag.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 4,2% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Persepolis F.C.
miniatuur|2018 Persepolis F.C. is 'n foetbalklub oet Teheran, Iran. Aartsrivaal van Persepolis FC is Esteghlal FC. Wedsjtrieje tösse beide klubs sjtaon bekènd es Tehran Derby.
Justus van Effen
Justus van Effen (Utrech, 21 februari 1684 - Den Bosch, 18 september 1735) waor jurist en 'ne Nederlandse sjriever oet d'r 18de ieëw dae hoofzakelek in 't Fraans sjreef. E waor d'r örsjte dae Nederlandstalege verhaole sjreef. De bekaandste zeunt Kobus en Agnietje (1931) en Thijsbuurs os (1732). thumb|250px|Titelplaat van de History of the Royal Society (1667).
Laevesloop
Justus van Effen greujde op in kringe oeë 't Fraans de veurtaal waor. E begoes z'n sjtudie in 1699, mae waoërt gourverneur bie rieke families, wie ziene vader, 'ne officier waor gesjtorve. E traoj in deens bie 'n weduwe, en roond 1709 bie Baron Arent van Wassenaer Duivenvoorde, boetegewoeën gezant bie de kroning in 1715 van George I van Engeland. Mètstens wert vermeld dat e mèt Newton en Pope kènnismaakde. Van Effen waoërt beneumd töt lid van de Royal Society.
Literaer waerk
Same mèt Willem Jacob 's Gravesande en Prosper Marchand richde van Effen in 1713 't tiedsjrif Journal littéraire de la Haye op. E vertaalde Tale of a tub van Jonathan Swift in 't Nederlands en Robinson Crusoe van Daniel Defoe naar het Frans. Van Effen waor in 1731 d'r oprichter van 't waeëkblad Hollandsche Spectator, dit in naovolging van 't Engelsje blad The Spectator. Hie-in sjreef e aansjouweleke en moraliserende sjetse of cursiefjes in 't Nederlands över de mèts oeteenlopende oonderwaerpe van 't Hollendsje laeve van z'ne tied. E boond d'r sjtrijd aan mèt de poetswoede van de Hollendsje hoesvrow, d'r zucht nao titels, överdraeve purisme, övermatig aeëte en dreenke, chauvinisme en bekroompe provincialisme. Z'ne sjtiel is keul en nuchter. Van Effen zoch aansjluting bie de sjpraeëktaal.
Sjömmerts
Sjömmerts is 't dialek wat ze kalle in Sjömmert en omgaeving. 't Haet zjus wie 't Hölsbergs väöl weg van 't Valkebergs. De oetsjpraok is soms get angersj, zoa-es de r, die me soms lièt valle in bepaalde wäörd:
De wèrkgroep dialekprojek van de plaatselike heemkundevereiniging hèlt zich bezig mèt inventarisatie van de Sjömmertse wäörd en oetdrökkinge.
Rómpe
Rómpe (Nederlands Rumpen) is 'n wiek (vaanajds e dörp) vaan de gemeinte Broensem, ten zuie vaan 't aajd dörp Broensem. Rómpe heet 'n beperkde veurzenende functie, veurnaomelek levesmiddele en oetgoon. Te zuie vaan de kern ligk 't terrein vaan de aw Staotskojl Hendrik; allewijl is dit 't hoofkerteer vaan AFNORTH.
De dörpskèrk vaan Rómpe stamp oet 1923 en is oontworpe door d'n Heerlesen arsjitek Frits Peutz, dee zien ierste kèrk 't waor. Ze is gewijd aon d'n heilege Vincentius van Paolo en heet 'ne typische peperböstorie. Roond de Bodemplei ligke e paar intersante woenhoezer, die veur de ketoerklerke vaan d'n Hendrikkojl gebouwd zien.
Mastreechter Staar
Inkel ander dirrizjente vaan de Mastreechter Staar vaan de aofgeloupe jaore waore oonder andere Hennie Ramakers, Paul Voncken en Edouard Rasquin.
Sinds 1 jannewari 2016 steit De Staar oonder leijing vaan Hennie Ramaekers, bijgestande door Michiel Ballhaus (concertpianis) en Lucas Blommers (zangpedagoog).
Miemer
thumb|Miemere Miemer, Wiemer of Wiemert (Aalbes of rode (aal)bes in 't Nederlands), Ribes rubrum in 't Latien, is ein van de zoeëget 150 soorte baere oet 't geslech Ribes.
De zeutzoer roëje baere zien rónk, klaor en greuje in truuskes. D'r zien ouch witte baere, maar ömdet die d'r neet zoeë lekker óetzéen, waere die neet vuuel geteeld. Boete Nederland waere miemere geteeld in Pruses, Ingeland, Frankriek, Belsj, Pole en Hongarieë.
G'n Oea
thumb|right|Kestieël 't Gäötje G'n Oea (spelling volges Veldeke, plaotselek meistal Genoea of Genoa, Nederlands: Ohé) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Maasgoew, t'n ooste vaan De Laak en ten zuie vaan Staeveswaert. De gemeinsjap heet 'n gesjatte 660 inwoeners.
G'n Oea besteit oet 'n klein kóm en 'ne weeg mèt lintbebouwing. In de kern steit 'n monumentaal eclectische (romanogotische) basiliek vaan de haand vaan A.C. Bolsius ('ne lierling vaan Pierre Cuypers); bij G'n Oea ligk ouch 't Kestieël 't Gäötje (officieel Hasselholt).
G'n Oea waor vreuger mèt De Laak oonderdeil vaan de hierlekheid Staeveswaert, die in hen waor vaan de graove Van den Bergh. In de Fransen tied woorte G'n Oea en De Laak same 'n gemeinte. In 1991 góng dees gemeinte op in Brach. Sins 2007 huurt G'n Oea bij de nui gemeinte Maasgoew.
Groêselt
thumb|right|Kèrk van Groêselt mèt [[sjpeklaoge]] thumb|250px|Kesjtieël va Groonsvaeld (1827) dör [[Alexander Schaepkens]]
Groêselt of Groéselt (Nederlands: Gronsveld) is 'n dörp ien de gemèjnte Èèsde-Mergraote ien Zuid-Limburg. Tot 1982 waor 't 'n zelfsjtandeg gemèjnte swoame mit Riekelt, dat ien 1943 debie woert gevoog. Daonao huuërde 't tot 2011 bij Èèsjde. Bie de heriendèjling vaan de gemèjntes ien 1982 ginge de buurtsjappe Hoontem en 'n dèèl vaan Ikkelder wuver nao de gemèjnte Mergraote. Ie Groêselt woene roond de 3.100 luj (2010).
Awwer sjriefwèjze zien: Gronsele, Grunfelt, Grueles, Gruosles. De ajst bekènde vermelding Grueles sjtèèt ien 'n akte oet 1063. Grueles of Grules is de Waalse vörm en wört oetgesjprwoeke es "groles".
Groêselt hèèt 'nen èège Groéselder Diksjenèr oet 1979 van de haand van Gilles Jaspars. Van dezelfden auteur versjien ien 2000 't Woordenboek van het Gronsvelds mèt 9000 Nederlandse wöörd en hun Groêselder vertoaling.
Ie Groêselt beveende zéch twie fröötveilinge, dèj 'n regionaal functie hebbe ien 't vanaads belangriek fröötteeltgebéd Zuid-Limburg.
Waope
De gemeinte Groonsveld kraog op 27 oktober 1882 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:
De drei bel vaan keel zien inderdaod 't aajd waope vaan de vrij hierlekheid Groonsveld; 't veld waor oersprunkelek vaan zèlver, meh al in de middeliewe veraanderd nao goud. Sint-Maarten is de parochieheilege. 't Rieksgraofsjap, boetouw Groêselt later woort verheve, had e gedeild waope mèt oonder de drei bel en bove 't geslach Van Bronckhorst (vaan keel, mèt 'ne liew vaan zèlver, getongk, genageld en gekroend vaan goud). De sjepebaank Groonsveld droog dat waope ouch op zie zegel, mèt Sint-Maarten debij. De fusiegemeinte Eisde naom de drei bel vaan Groonsveld in zie nui waope op; ze weure dao, es verwiezing nao de status vaan Groonsveld es riekshierlekheid of -graofsjap; door d'n Duitse rieksadeleer op de boors gedrage.
Historische inwoenertalle
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Groêselt Leechgreun: Dinkbeeldege greuj (zuug de opmerkinge) Blauw: Provincie Limbörg
Extern links
Heemkundevereniging Grueles Groéselt online Groéselder Diksjenèr online Hermenie Groéselt C.V De Zweitlanceers Groéselts waope
Madrid (stad)
thumb|right|200px|Parque del Retiro thumb|right|200px|Kathedraal La Almudena Madrid ies de hoofsjtad van Sjpanje. De sjtad houw in 2015 3.141.991 inweunersj. 't Ies de groatste sjtad van 't land. Madrid ies 't politiek en cultureel centrum van Sjpanje, en ies e belangriek economisch en financieel centrum. De burgemeister van Madrid ies saer 2015 Manuela Carmena. De sjtad Madrid liek in de onaafhenkelike otonoom regio van Sjpanje die ouch Madrid es naam haet. De regio haet óngevaer 6,5 miljoan inweunersj.
Assimilatie (psychologie)
Assimilatie is e begrip oet de oontwikkelingspsychologie van d'r Zjwitserse psycholoog Jean Piaget. Assimilatie sjtèèt vör 't incorporere va wat woeërgenaome wert in e besjtaond "handelings" sjemata. Väörbeeld: e keend hat gelieërd dat 'ne hoond e deer is. Es 't dan oontdèkt dat ooch katte dere zeunt, wert "kat" oonderbrach in 't sjema "deer". Kat wert dus geassimileerd in 't sjema deer.
Madrid (stad)
Historie
Me haet archeologische reste gevonge in Madrid die d'rop wieze dat in de prehistorie op dees plaats al luuj woonde. De ièrsjte brónne datere oet de 9e ièw; in de jaore 852 bies 886 woort d'r 'n burch (alcazar) opgeriech op de plaatsj woa allewiel 't Palacio Real liek. Róndum diet kesjtièl boewde me 'n klein citadel. De umliegkende beboewing neumde me nao de rivier Manzaranes, die de moslims al-Majrīṭ (Arabisch: المجريط) neumde. Hievan woort de naam Magerit aafgeleid, dae in de loup van d'n tied in Madrid veranderde.
In 1109 woort de sjtad belegerd door de berbersj. In 1329 waor in Madrid de ièrsjte biejeinkóms van 't parlement van Castilië, dat destieds Fernando IV adviseerde. Wie Felipe II in 1561 de residentie verplaatsde nao Madrid, góng de sjtad greuje. Tösje 1601 en 1606 woort 't hoof tiedelik gevestig in Valladolid, meh saer 1606 waor Madrid officieel hoofsjtad. In mei 1808 trokke de troepe van Napoleon de sjtad binne. Op 2 mei 1808 (Dos de Mayo) brook d'r 'ne opsjtand tege de Franse oet. De Franse reageerde hie bruut op en bleve aan de mach bies 1813.
Nao d'n onaafhenkelikheidsoorlog (1814) kaom Fernando VII op de troan, meh nao 'n liberaal militair revolutie zörgde Colonel Riego dat de keuning troew belaofde aan de gróndwèt. Hienao begoes d'r ein periode van aafwiesselend liberaal en conservatief regeringe. Ouch Isabel II koes de politieke sjpanning neet opheffe. In 1873 waor d'r 'n revolutie die leidde tot de Ièrsjte Sjpaanse Republiek, die mer e jaor besjtong. De keuninge kaome weer truuk en in 1936 brook de Sjpaanse Burgeroorlog oet, woanao Francisco Franco dictator woort.
In de jaore '80 góng 't de sjtad economisch good. In 1992 waor Madrid cultureel hoofsjtad van Europa. Op 11 mièrt 2004 vónge d'r terroristische bomaansjlaeg plaatsj in de sjtad.
Sjtadsgeziech
thumb|right|150px|Museo del Prado Belangrieke bezeenswaerdighede van de sjtad zint:
Bekinde Madrilene
Bekinde Madrilene of Madrileños zint:
Hoonder
Hoonder, ouch wel Galliformes of Hoonderveugel, zien 'n orde vaan veugel boetouw hinne, sjroete en kwartele hure. Ze zien middelgroet tot groet en kinne dèks neet of koelek vlege. Bij väöl soorte kump polygamie veur en oondersjeit 't menneke ziech dudelek in uterlek; oongebrukelek gedraag veur veugel, die euver 't algemein monogaan leve. Ze weure dèks um hun vleis en/of hun eier gehawwe.
Taxonomie
HOONDER (GALLIFORMES)
1722
1719 - 1720 - 1721 - 1722 - 1723 - 1724 - 1725 1722 (MDCCXXII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender, en e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Juliaanse kalender.
Gebäörtenisse
thumb|right|150px|Paosjeilandj, in 1722 óntdèk door Jacob Roggeveen thumb|150px|right| Lodewiek XV wirt tot keuning gezauf.
Aphaove
thumb|De Hert-van-Jezuskirk te Aphaove. Aphaove (Duutsj: Aphoven) is e klei dörp inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Is e lintjdörp det veurnamelik is opgeboedj róndje Daalstraot (Talstraße). Aphaove haet saer 1931 zien eige kirk (die innen Twieëdje Werreldkrieg zwaor besjajig woort).
Aphaove haet 'n eige fluit- en tamboerkorps, "Bleib treu", 'n eige sjötterie en 'ne brandjwaer.
Maakunta
Maakunta is de benaming veur de regio's van Finlandj. In de tweede taal van Finlandj, 't Zjweeds, waere dees landskap geneump.
Aphaove
De oearsprunkelike gemèndje Aphaove besting oet Aphaove, Laffeld, Schafhausen en Sjleie (Schleiden). In 1935 woort de gemèndje Waldenrath hie-aan toegeveug. Op 1 januari 1972 woort de gemèndje opgeluf en samegeveug mit Hinsberg.
Maakunta
Noe zeen d'r 19 regio's, naodet in Oos-Uusima in 2011 same waerde geveug mit Uusima.