cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Popmeziek
Postmodernisme en indiemeziek
Nui is evels de opkoms vaan internet. In 2006 woort de Britse band Arctic Monkeys bekind es ierste arties/artiestegróp die zoonder platekontrak meziek publiceert. Dit zaw noets meugelek zien gewees zoonder internet. Naotot de Britte door edere plaotemaostjappij waore geweigerd, beslote ze hun ganse oeuvre, in de vörm vaan 'n album mèt de touwpasseleke titel Whatever People Say I Am, That's What I'm Not, op de, toen populaire, meziekgeöriënteerde social-media website MySpace. Ze woort oonverwach populair in gans Europa en zelfs de VS. Heidoor kom de term indiemeziek in d'n dictionair. De ethymologie vaan de term is vaan Californische oersprunk, boe me indie gebruuk es slang veur independent (Ingels veur oonaofhenkelek). 't Refereert nao 't idee tot me ouch populair kin weure, en geld kin verdenene, door meziek op internet te zètte zoonder e bedrief dat d'r tösse kump. Allewel 't nog väöl commercie gief in de meziekbranch heet de indiemeziek väöl veranderd. Zoe waor veur de opkoms vaan internet 't doel um 't koncert es reclame te gebruke um 'n album te kaope. Allewijl is 't aandersum. De meiste jong lui betaole neet mie veur albums mer concerte weure populairder, en 't goof nog noets zoeväöl festivals in Europa es noe. Dit kin allebij d'r mèt te make höbbe tot 't groete gratis aonbod vaan indiemeziek (mer ouch commerciële meziek op illegaal niveau) nog noets zoe groet is gewees, boedoor de jonglui väöl mie artieste kinne en dus ouch dèkser nao optreijes gaon. Indiemeziek is daan ouch neet 'n specifiek genre, al stèlle väöl lui tot me 't wel 'n genre kin nömme umtot 't refereert nao 'n bepaolde periood in de meziek (naomelek dees) en door de tiedsgeveulegheid daorum väöl gemein heet in de meziek ansich. Neettemin is "indie" zoen rage woord gewore, tot väöl artieste dees stempel kriege terwijl ze eigelek via de traditionele weeg bekind zien gewore mer wel 'tzelfde pebliek trèkke es riechtege indie-artieste. Dèks nömp me de lui die indie prefere hipsters. En ouch hei is 't meuilek um 'n gooi definitie te geve aon dees lui, boete 't feit tot ze joonk zien, opgreuie mèt internetcultuur en dèks hoeger opgeleid zien es de "mainstream", e bitsje denigrerende benaoming die me geef aon de lui die nao de staanderd-popmeziek luustere.
Indiemeziek en posmodernisme weure dèks in dezelfde zin gebruuk. Ouch veur indiemeziek is 't typerend um posmodernistische meziek te make. Dèks nog extremere es 't vreug posmodernisme vaan de jaore '90 en de pre-internet 21e iew, weurt hei versjillende elemènte oet de meziek gebruuk die hun wortels höbbe ligke in aander genres, die in de 20e iew nog dudelek vaan mekaar waor aof te sjeije. De elemènte zien meistens evels väöl genuanceerder es in 't vreug posmodernisme. Zoe is MGMT, ein vaan de populairdere indie-artieste, bekind um zien symphonische melodieje die väöl lieke op de jaore '60 meziek vaan Fraankriek, mer gebruuk 't väölal instrumente die ind jaore '80 in de mode waore en zien tekste dèks vaan 'n völgair niveau dat me leit dinke aon de jaore '90 acts wie Nirvana en Pixies.
Cristal Alken
Cristal Alken is e pilsbier da in mei-je 1928 dor Jozef Indekeu uit Meeuwen voor de joste kèr in Alleke gebrouwd jo.nde. Toendertè-jt koste de Belgische brauwers nog gè bie-jr van leige giesting maoke. Da was dus heil revolutionèr. De familie Indekeu lit eigelek an ’t begèn van de Belgische pilsprodukie. Cristal is het bekandste bier van Bels Limburg en oech wè-jt doewe boawte. In 1989 kreig de broawerei in Londen de “gauwe medaole”
De Broawerei van Alleke
Sinds 1988 behuurt de broawerei van Alken tot de groep Alken-Maes Sinds2008 is da de Hollandse groep “Heineke” gejo.ne. In Alleke jo.nt nie allein cristal ma oech maespils gemaokt. Da gebu-jrt bè heil moderne messine vor bier te maoken en vor flesse en tonnen te vuelle.
Cristal Arena
En da Alken-Maes nie allein beizig is bè bier te maoke, da huebbe ze in den opga.ng van 2007 loewte zin. Vanaof 1 juni 2007 huebbe ze hunne de naom van hunne pils gekoppeld an de voetbaltrè van KRC Genk. Zoe kreig die-je plè-jn nie allein nen a.ndere naom mao jo.nt doewe dus oech cristal innepla.k van jupiler getapt. Da is goed gezin van Alleke want op gebied va bierverbruek is de kantin van Genk de groitste “horecazaok” van heil Bels.
Cristal Feste
Tot vor een paower joewer goenke op dein vanne zaumer in Alleke centrum de “cristalfeste” dauwer. Da bego-s op vrè-jedago.vend bè een “cristalparty”. Sueterdaogs en Sondaogs warre het da.n bierfeste met vaul meziek van bekante en minder bekante vedetten, bè wandelorkesten en stroewtanimaosse. Alles voel saome bè Alleke kermis, wa vorral sondaogs nen gezellige daog was. Sinds 2007 git het niemei dauwer. Moevuir is nie geweite.
Mieverse Cristal Nacht.
Omwille van huer 80-joereg bestoin, is de broawerei op 241en 25 mei-je truk gegoin ne het centum van Meeuwen, moe da al vru.ger bego-s is. Teides da duerpsfest jo.nde truk gekikt ne de aa duerpsziechte van vruger. So.ves tevuerre jo.nde het 80-joerig bestoin gevierd teides de “Mievere Cristal Nacht”. In 6 cafeis van Meeuwen do-ste de minsec ristal dreinke en was doewe vaul meziek. Omwille van dit jubileum hèt de broawerei e speciaol bier gemaokt “1928”. Doewe jo.nde teides de Mievers Cristal Nacht 1928 flè-jskes van da bier vor niks oawtgedeild. Op 30 mei 2009 zèn dei feste vor nen twidde kèr, op dezelfde manier, dauwergegoin.
Bollezeele
De gemeinte is 17,54 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 424 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 81 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Solar Dynamics Observatory
rechts|miniatuur|250px 't Solar Dynamics Observatory (SDO) is 'n NASA missie um veur 5 jaor de Zon te observere. De lancering moos op 10 fibberwarie 2010 plaotsvinde, mer woort oetgestèld in verband mèt helle wind. De lancering heet oeteindelek op 11 fibberwarie 2010, um 16:23 Nederlandsen tied, plaotsgevoonde. 't Doel is um de invlood vaan de Zon op de Eerd en de ruimte roondum de Eerd te bepaole door de atmosfeer vaan de Zon te bestudere.
SDO geit bepaole wie 't magnetisch veld vaan de Zon oontsteit en gestructureerd weurt en wie die opgeslage magnetische energie umgezat weurt en terechkump in de heliosfeer en de ruimte in de naoventrint vaan de Eerd.
De SDO woort gelanceerd mèt 'n Atlas V-rakèt vaanaof Cape Canaveral Space Launch Complex 41, en drejt um de Eerd in 'n geosynchroon baon, op 36000 km huugde.
Wetensjappeleke instruminte
De SDO heet drei wetensjappeleke instruminte aon boord:
Extreme Ultraviolet Variability Experiment
Dit is 'n instrumint um de extreem ultraviolet straoling, of beter de variabiliteit dao-in te mete.
Helioseismic and Magnetic Imager
De HMI bestudeert de binnekant vaan de Zon en de magnetische aktiviteit.
Atmospheric Imaging Assemby
De AIA maak opnames vaan de volledege zonnesjijf in versjèllende ultraviolet en extreem ultraviolet bandbreidtes.
1508
1507 - 1508 - 1509
Boulogne-sur-Helpe
Boulogne-sur-Helpe is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59440.
De gemeinte is 8,7 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 341 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 39 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Ringsaker
thumb|De ligking van Ringsaker in de pervincie Hedmark. Ringsaker is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 31.923 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.279,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 25. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0412.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Bouchain
Bouchain is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59111.
De gemeinte is 12,39 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 3 924 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 317 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Constitutioneel monarchie
'n Constitutioneel monarchie is e politiek systeem mèt 'ne voors aon 't hoof dee zien mach is ingebèd in (en beperk door) 'n constitutie (groondwèt), ofwel 'n eigeleke (gesjreve) constitutie ofwel e liechaam vaan zjurisprudentie. De constitutioneel monarchie steit in tegestèlling tot de absolute monarchie, boe-in de voors ('nen absolute monarch) bove de wèt steit en in alles 't lèste woord heet.
In väöl consitutioneel monarchieë heet de voors gein of wieneg reëel mach en is zien functie veural ceremonieel. Dat is beveurbeeld zoe in de Beneluxlen, de Scandinavische len en 't Brits Gemeinebès. In aander systeme evels kin ouch 'ne constitutionele monarch aonzeenleke oetveurende mach höbbe, wie in de dwergstäötsjes Liechtenstein en Monaco of in Bhutan. De mach vaan de voors zeet neet alles euver 't democratisch gehalte vaan e land. Zoe weure Liechtenstein en Monaco in principe es democratieë gezeen, dewijl in fascistisch (en dus zier oondemocratisch) Italië de keuning gein reëel mach had.
't Idee vaan 'n constitutioneel monarchie oontstoont in 1688 bij de Glorious Revolution in Ingeland, Sjotland en Ierland. Nao de Napoleontischen tied, meh zeker nao 1848, gónge staote ummer mie euver op e parlemintair systeem. Zoe veurde 't Duits Riek, gestiech in 1871, veur de Rieksdaag de evereiege vertegewoordeging in, al waor dit land door de groete mach vaan keizer en riekskanseleer gein echte democratie. Monaco veurde in 1911, es alderlèste Europees land, 'n constitutie in. Nao d'n Ierste en Twiede Wereldoorlog waor in Wes-Europa gaaroet gein plaots mie veur neet-democratische systeme, dewijl in Oos-Europa de voorste móste wieke veur communistische regimes. Allein in Azië en Oceanië kós me ze nog langer vinde, deils tot op d'n huiegen daag. Recintelek is Bhutan getransformeerd tot 'n constitutioneel monarchie.
Monarchia
Jacques Vriens
thumb|Jacques Vriens bij 'n veurdrach. Jacques Vriens (Den Bosch, 26 miert 1946) is 'ne Nederlandse sjriever vaan kinder- en jäögbeuk.
Leve
Vriens woort gebore in Den Bosch, meh verhuisde wie 'r zès waor nao Helmond, boe zien awwers 'n hotel begóste. 't Leve vaan e gezin wat 'n hotel exploiteert zouw later centraol stoon in De bekende van De Korenwolf. Al wie 'r keend waor, späölden 'r gere speule die 'r in 't buunzäölke vaan 't hotel opveurde. Wie heer ze opsjreef, voont heer zie talent es sjriever. Wie op zie zèstiende zien awwers ziech sjeide, góng heer mèt zien moojer en zie broor mèt nao Amsterdam. Dao maakden 'r de hbs aof. Nao sjaol wouw 'r nao de buunsjaol, meh oetindelek koos heer toch veur de kweeksjaol. Heer woort sjaolmeister in Amsterdam, in Abcoude en later sjaolhoof in Bakel. Oetindelek kaom 'r in Groonsveld te woene.
In 1976 gaof 'r veur 't iers e book oet, Die rotschool met die fijne klas. Naotot dit good woort oontvaange, volgde 'n ganse serie aander beuk, noe ins in romanformaot, daan in de vörm vaan 'ne verhaoleboondel. Vaanaof 1993 gaof heer 't lierersjap op en woort heer voltiedssjriever.
Vriens is getrojd en heet twie zäöns.
Stijl
De beuk vaan Jacques Vriens zien veural bedoeld veur kinder oet de bovebouw vaan de basissjaol (9 tot 12 jaor dus); 'n minderheid is veur kleinder kinder gesjreve. De beuk speule ziech gemeinelek aof op sjaol en besjrieve oetgebreid 't leve vaan liere en sociaol interactie. Trökkierende thema's zien kinder die 'verkiering' höbbe, meh ouch vreigel, echsjeiing, discriminatie, krenkde of sociaol versjèlle. Limbörg, beveurbeeld de Limbörgse taol, 't Limbörgs landsjap en 't verleie, kump in versjèllende vaan zien beuk trök; zie book Tien torens diep späölt in 't mijnwèrkersmilieu vaan de jaore viefteg. Veur 't blaad Taptoe sjreef heer de korte Meester Jaap-verhaole, euver 'ne meister mèt väöl humor en creatieve oplossinge. Die zien dèks geboondeld in zès beukskes (en twie kier in verzamelere).
Vaan zien beuk veur jonger kinder zien veural de themabeuk Dag Sinterklaasje, O denneboom en Drie ei is een paasei bekind gebleve. Hei-in weurt kinder vertèld euver de aard en achtergroond vaan drie groete fieste.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Antigua en Barbuda
Antigua en Barbuda (officieel (Ingels) Antigua and Barbuda) is 'n eilandnatie in 't Caribisch gebeed, bestaond oet de eilen Antigua en Barbuda en nog get kleinder, oonbewoende eilendsjes, die deil zien vaan de Klein Antille. 't Ligk oostelek vaan Saint Kitts en Nevis en Montserrat; opgezeen vaan dees en aander leie vaan de Klein Antille ligke (die in 'n vleujende lijn vaan noord nao zuid loupe) Antigua en Barbuda nogal oet de rót. 't Land heet, wie de mieste vaan zien naobers, 'ne geringen umvaank en 'n gering bevolking, wie ouch 'n Brits-creoolse cultuur.
Bestuurleke indeiling
Antigua is verdeild in zes gemeintes of parochies (parishes). Barbuda en Redonda (allewijl oonbewoend op e wetensjappelek centrum nao) gelle es oonderhureghede (dependencies); veur Barbuda kump dat feitelek neer op 'ne status es zevende parish. De complete indeiling vaan 't land is zoe:
Fysische geografie
Mèt 442,6 veerkante kilometer is Antigua en Barbuda mer 't 184e land vaan de wereld, gemete nao oppervlak; dit is kleinder es beveurbeeld Andorra of 't Heuvelland, en vergeliekbaar mèt Curaçao. 't Land is gooddeils vlaak, en besteit oet leisteinbölte die oet zie rijze. Op Antigua is evels ouch 'ne berg: de 400 meter hoege Mount Obama (veurheer Boggy Peak), wat 't hoegste punt vaan 't land is. Op 't land vèlt neet te väöl rege; revere kint 't neet.
Eilen
E compleet euverziech vaan alle eilen die bij 't land hure zuut zoe oet:
Levende natuur
Door de geringe rege en de oonvröchbare bojem greujt op groete deile vaan Antigua en Barbuda wieneg vegetatie; allein op de völkanische grun greujt mie. De fauna vaan 't land kin 186 vogelsoorte, boevaan 'rs 112 allein es doortrèkkers of daolgaste bekind zien, 1 endemisch (de Barbudazenger, Dendroica subita) en 3 geïntroduceerd. Drei wijer soorte zien oetgestorve. Inheimse zoogdiere zien beperk tot vleermuis en ziezoegdiere (ziekeuj en walvèsechtege).
Etnische gróppe
De bevolking vaan Antigua en Barbuda is vaan Wes-Afrikaonse, Angelsaksische en Iberische aofkóms. Vaan hun is 91% zwart of mulats (wat in dit geval wèlt zègke: euverwegend zwart), 4,4% vaan gemingk blood, 1,7% blaank en 2,9% euvereg (veural Indiërs en Oos-Aziaote).
Religie
't Liewedeil vaan de bevolking is christelek. De groetste denominatie is de Anglicaonse kèrk; daoneve gief 't ouch zevendendaagsadventiste, baptiste, presbyteraone en kathelieke.
Historie
Al roond 3100 v. Chr. kaome Indiaanse jegers-verzaomelere nao de eilen. Me neump die al ins Ciboney, wat ze dinkelek neet waore (dit is de naom vaan de oersprunkeleke bewoeners vaan de Groete Antille). Zij woorte later verdreve door de Arowakke, die vaan 't Zuid-Amerikaans vasteland kaome en landbouw kóste. Zoe roond 1100 kaom 'n nui bevolkingsgróp de regio in, de Caribe, die door hun agressief maneer vaan oorlogsveuring op väöl plaotse de Arowakke oonderworpe. Bij de koms vaan de Europeaone leefde bei gróppe same op de eilen; de Caribe bovenaon in de sociaol hierarchie. D'n Arowakse naom vaan Antigua, Wa'ladli (in 't Caribisch Wa'omoni) weurt in de volksmoond es Wadadli nog ummertouw gebruuk. Antigua woort in 1493 door Columbus oontdèk en geneump nao Maria, La Virgen de la Antigua (d'n Awwe Kathedraol in Sevilla). Ouch Barbuda en Redonda kraoge hun naome in dat jaor vaan Columbus.
Wie euveral in Amerika, meh zeker op dees klein eilen, sloge Europese krenkdes wie de pokke hel um ziech heen, wat de inheimse bevolking tot bekans nul reduceerde. Umtot Anguilla gein zeutwaterbronne had, beslote de Spanjole veur 't neet te kolonisere. De Ingelse dege dit in 1632 wel; in 1684 volgde Barbuda. In de late zeventienden iew veurde me sókkerreet en daomèt ouch slaovernij in; in 1834 woort die aofgesjaf. Tot 1981 (mèt 'n korte periood vaan Frans bewind in 1666) bleef 't eiland in Ingels, later Brits, bewind; in dat jaor woort 't land e Commelwealth Realm mèt de Britse keuning(in) aon 't hoof.
Bronne
Veur dit artikel is veural gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie; wijer kump ouch informatie vaan en:Geography of Antigua and Barbuda, en:List of birds of Antigua and Barbuda, en:List of mammals of Antigua and Barbuda en en:Demographics of Antigua and Barbuda.
Salt Lake City
Salt Lake City (ouch-waal Salt Lake of SLC) ies de houfsjtad en de meis bevoukde sjtad van d'n Amerikaanse sjtaat Utah, zoa-ouch de houfplaatsj van de graofsjap Salt Lake County, de meis bevoukte graofsjap van Utah. Mèt 'n bevouking van 199.723 in 2020 ies Salt Lake City de kern van de Salt Lake City Metropolitan Area, mèt 'n bevouking van 1.257.936 luuj in 2020. 't Ies ouch, neve Reno (Nevada) de einege groate sjteileke regio in de zoeganaamde Groeate Bekke (Great Basin).
Salt Lake City ies boete de VS veural bekind um häör groeat aantal volgelinge van de Mormoonse Kèrk (Mormone). De sjtad woort gesjtiech door Brigham Young, de twiède veurzitter van de Mormoonse Kèrk, in 1847. Hae waor mèt zien volgelinge gevluch oet 't oeaste van de VS. SLC bleef gans lang 'n conservatieve en mormoonse sjtad. Allewiel ies zie zjuus 'n zièr progressieve sjtad in de wier conservatieve sjtaat Utah.
Van 10 bies 24 fibberwarie 2002 woorte hie de Olympische Wintersjpele georganiseerd.
Mecklenburg-Vorpommern
Mecklenburg-Vorpommern is 'ne deilstaot in 't noorde vaan Duitsland. De staot weurt in 't noorde begrens door de Ooszie. De staot is oontstande wie me de historische gebede Mecklenburg en Veurpommere sameveugde in 1947; de reveer de Recknitz vörmde de historische grens. In 1952 woort de deilstaot deil vaan de DDR. In 1990 woort 'r weer 'ne deilstaot vaan Duitsland.
Google Chrome
right|80px thumb|right|Google Chrome toent 't Veurblaad vaan de Limburgse wiki Google Chrome is 'n opensource webbrowser dee is oontwikkeld door Google Inc.. Google Chrome maak gebruuk vaan de WebKit-renderingengine en maak deils gebruuk vaan al bestaonde opensourcesoftware, veural die vaan Mozilla. Google Chrome is gebaseerd op Chromium, een opensourceproject van Google.
'n Beta-versie is publiek beschikbaar sins 2 september 2008. In ierste instantie is Google Chrome gemaak veur Microsoft Windows, in later stadia weurde evels ouch versies veur Linux en Mac OS X op de mert gebrach.
Licentie
De broncode vaan Chromium is vrijgegeve oonder 'n BSD-licentie.
Gebruukers van Google Chrome mote akkoord goon mèt de Google Chrome - Serviceveurwaarde. 'n Artikel op Slashdot heet de aondach gevestig op 'n passaasj in dees veurwaarde (hei in de Nederlandstaolige versie):
De passaasj in kwestie is sjijns 'n misverstand, aofkomstig oet de algemein veurwaarde die Google in 't algemein gebruuk voor hun produkte. Google heet daonoa dees passaasj oet de licentieveurwaarde verwijderd, woebij de wijziging mèt trökwèrkende krach zal gelle veur alle gebrukers die Google Chrome höbbe gedownload.
'ne Gebruker dee dees euvereinkomst neet wèlt oondersjrieve kint ze umzeile door de broncode te downloade en zelf te compilere. Dit vereis 't gebruuk vaan Microsoft Visual Studio 2005. Me kin ouch 'n versie gebruke die door iemes aanders gecompileerd is. Dees zelfgebouwde versies mote Chromium geneump weure, en neet Chrome.
Beta allein in tes-umgeving
Euverheidsinstèlling Govcert.nl raojt internetgebrukers aon Chrome veurläöpig neet te gebruke. De Beta-versie vaan de browser is volgens Govcert.nl allein gesjik um in 'n tes-umgeving te weure gebruuk. Zoe zouw volgens klaogers de beveiliging te winse euver laote.
1509
1508 - 1509 - 1510
thumb|Hinrik VIII (róndj 1509)
31 mei
Fièsdaag van Maria Visitatie
Waereld Neet Rouke Daag (Waereldgezóndheidsorganisatie)
Nationale fièsdaag in Zuud-Afrika
Signy-Montlibert
Signy-Montlibert ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 94 luuj op 'n oppervlaak van 6,12 veerkante kilometer en daomèt goof 't 15,36 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,4% de jaor.
1623
1620 - 1621 - 1622 - 1623 - 1624 - 1625 - 1626 thumb|right|200px|William Byrd 1623 (MDCXXIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender en e gewoen jaor wat begós op 'ne goonsdag op de Juliaanse kalender.
Bourghelles
Bourghelles is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59830.
De gemeinte is 6,55 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 661 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 254 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Tony Blair
thumb|right|Tony Blair, 2010 Anthony "Tony" Charles Lynton Blair (Edinburgh, 6 mei 1953) waor van 1997 tot 2007 premier van 't Vereineg Keuninkriek. Hae ies lid van de Labour Party. Blair waor de langs zietende Labour-premier.
Cent
'ne Cent (diminutief: centsje of centeke; aofgekort: c of ¢) is 't hoonderste deil van ein munteinheid, zoewie ein-hoondersten euro of ein-hoonderste frang. 't Woord kump vaan 't Latien: centum, ofwel "hoonderd". Bekans alle munteinhede zien es gevolg vaan decimalisatie in hoonderd kleiner einhede verdeild. De naom daovaan is daan ouch dèks "cent" (zoewie in mèt d'n Euro en de gulde), mer weurt soms ouch "centime" (zoewie de frang), "centavo", "sen" of get vergeliekbaars geneump. Umtot väöl munteinhede in cente verdeild zien, moot me ze oondersjeie door te spreke euver 'nen dollarcent of 'nen eurocente.
Door infaltie weure cente dèks ummertouw minder weerd. Sommege munteinhede, zoewie de Mexicaonse peso, zien zoe weineg weerd gewore tot me de cente gaaroet neet mie gebruuk. D'n eurocent weurt um dezelfde reie in sommege EU-lidstaote neet mie gebruuk. Zoe is Finland al gauw nao de inveuring vaan d'n euro gestop mèt 't hawwe vaan eigenste (Finse) 1 en 2 eurocente. Op 7 fibberwarie 2014 besloot de regering vaan 't Belsj um indbedrage door de kasseer te laote aofroonde. Verpliech is dit evels neet, mer 'ne winkel weurt d'r neet um bestraof. Soms kind me de eurocente ouch achterlaote in 'n duuske veur e good buut, wie 't Roed Kruus. Ouch in Nederland weurt bekans ummertouw aofgeroond nao vief eurocent. In aander lidstaote weurt wél nog gebruuk gemaak van d'n inkelen eurocent. De Europees Kemissie is evels al langer in oonderzeuk nao de meugelekheid um bedrage in de gansen Eurozone aof te roonde, neet allein in Belsj, Finland en Nederland.
Op de gemeinzaome kant vaan d'n Eurocent steit 't ciefer "1" mèt daoneve d'n Eerd, boe-op Europa ziechbaar is en e groet deil vaan Afrika en Eurazië. Aofhaankelek vaan d'n tied boe-in d'n Eurocent is gehawwe, zien de lidstaote vaan de EU op dat momint duusterder gekläörd es de res vaan 't Europees kontinint. Oonder de d'n Eerd door zien zès diagonaol lijne doorgetrokke die de twelf stare vaan de Europese Unie (EU) verbinde, zoewie ouch aofgebeeld op de veendel vaan de EU. De twaalf stare stoon veur de twaalf origineel lidstaote vaan de EU. Op d'n aandere kant steit get wat specifiek is veur de lidstaot boe deen Eurocent is gehawwe.
Augustus
Mèt Augustus kènt bedoeld were:
Tony Blair
Blair sjtudeerde rechte aan St. John's College in Oxford. In 1983 woort hae verkoze in 't parlement. In 1994 volgde hae John Smith op es leier van de Labour Party. Ónder de leijing van Blair versjoof de partie nao 't miedde van 't politiek sjpectrum. "New Labour" wón de verkezinge van 1997 euvertugend, woadoor Blair premier woort. Bie de verkezinge van 2001 handhaafde hae zien mièrderheid in 't parlement en op 5 mei 2005 behaolde hae zien derde achtereinvolgende verkezingseuverwinning, al leep de mièrderheid van Labour in 't Liègerhoes sjterk truuk.
In de boetelandse politiek vurmp de regering van Blair saer 11 september 2001 'n alliantie mèt de Vereinigde Sjtaote, zoawaal in de oorlog in Afghanistan es dae in Irak.
In juni 2007 droog hae achterein de mach in de partie en 't premiersjap euver aan Gordon Brown. Metein daonao góng hae wèrke es diplomaat.
Blair ies getrouwd en haet 4 kinger.
Boursies
Boursies is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59400.
De gemeinte is 7,62 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 402 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 53 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj. Dit is evels neet 't geval veur dees gemeinte, die al vaan vreuger aof bij Cambrai huurde.
N-VA
De Nieuw-Vlaamse Alliantie, kort-eweg N-VA, is 'n rechs-conservatief, separatistische, Vlaoms-nationalistische politieke partij oet 't Belsj. Ze kump voort oet de Volksunie, die al sinds 1954 bestoont meh in 2001 opbraok. De groetste fractie, Vlaams-Nationaal oonder Geert Bourgeois, naom de naom Nieuw-Vlaamse Alliantie aon.
De partij deeg veur 't iers mèt aon de federaol verkezinge vaan 2003, boe ze door de zjus ingeveurde keesdörpel allein in 't distrik Wes-Vlaondere 'ne zedel haolde (veur Geert Bourgeois). 't Tij kierde bij de sleting vaan e kartèl mèt 't CD&V op 14 fibberwarie 2004 ('t zoegeneump Valentijnskartèl), welke combinatie in datzelfde jaor de Vlaomse verkezinge won. In datzelfde jaor traoj ouch d'n Antwerpsen politicoloog Bart De Wever aon es veurzitter. 't Kartèl won obbenuits bij de lokaol verkezinge vaan 2006 en bij de federaol verkezinge vaan 2007. Wie dao-op evels de regering-Leterme I woort gevörmp, besloot de N-VA dao neet in mèt te goon; op 22 september 2008 bloos ze 't kartèl mèt de CD&V op en góng ze in de oppositie.
Bij de Vlaomse verkezinge vaan 2009 kaom de partij veur 't iers allein op, mèt groet succes. Ze naom noe ouch zitting in de brei coalitie vaan de regering-Peters II, boe-in ze twie ministers leverde: Geert Bourgeois en Philippe Muyters. Reemsteneer Jan Peumans woort parlemintsveurzitter. De dao-op volgende federaol verkezinge vaan 2010 maakde vaan de NV-A de groetste partij vaan Vlaondere en gans 't Belsj. De Wever mós noe perbere 'n coalitie te vörme mèt zeve partije, boe-oonder de Franstaolege PS oonder Elio Di Rupo. Oetindelek lepe de oonderhandelinge in 'n marathonformatie vaan mie es 500 daog stök en góng de NV-A in de oppositie. 't Succes woort voortgezat bij de lokaol verkezinge vaan 2012. Heibij woort de N-VA in versjèllende gemeintes de groetste, in 't bezunder in de provincie Antwerpe.
Bij de verkezinge vaan 2014 woort de partij de groetste in zoewel 't Vlaoms es 't federaol parlemint. In Vlaondere woort in juli vaan dat jaor 'n regering gevörmp; de N-VA lieverde mèt Geert Bourgeois de minister-president.
Stor-Elvdal
thumb|De ligking van Stor-Elvdal in de pervincie Hedmark. Stor-Elvdal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 2.797 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 2.167,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,3. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0430.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Stange
thumb|De ligking van Stange in de pervincie Hedmark. Stange is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 18.591 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 724,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 25,7. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0417.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Graas
thumb|Ouch weit is e graas. Graas (botanische naam: Gramineae of Poaceae, bei name zeen toegestange) is ein vanne saortriekste plantjefemielies oppe aerd. 't Guuef zoeaget 8000 saorte. Leje van dees femielie kómme op alle werrelddeiler veur. Op Antartica greutj beveurbeildj ouch 'n saort aan smeelj. Aafhenkelik vanne saort wuuerdj graas gebroek es voor veur vieë of luuj, veur touwe van te maken, veure sier of es bekleijing van parken of sportveljer. Ónger graas vallen ouch alle graansaorte en reet.
Evolutie
Toet recèntelik gove fossiel vónjste aan det graas zoeaget 55 miljoen jaor trögk evolueerdje. Recènte vónjste vanne graasechtige in coproliete (fossiel faecaelieje) van dinosauriërs oet 't kriet verweze nao 65 miljoen jaor trögk. Dateringe vanne aafkóms van ries suggerere 107 toet 129 miljoen jaor.
Utrechsen Heuvelrögk
thumb|D'r Utrechsen Heuvelrögk mit zing bekangste toppe en de groeëte plaatsje doarumhin thumb|Zich op d'r Utrechsen heuvelrögk kótbei [[Amerongen ]] D'r Utrechsen Heuvelrögk is 'ne sjtoewwal deë vuur e groeët deel i g'n provins Utrech ligk en vuur e kling deel i Noard-Holland, tusje 't Gooimeer in 't noardweste en d'r Nederrijn in 't zuudoeëste. 'r Lup va de plaatsj Huizen noa Rhenen, oeë d'r markante Grebbeberg ligk. D'r sjtoewwal hat mieërdere toppe bove de 50 meter. D'r Amerongsen Berg is mit 69,2 meter boave d'r zieësjpegel 't hoeëgste punt.
De totale lingte is vunneftig kilometer. De totale oppervlakde is 230 km². Doamit is 't nao de Veluwe 't groeëtste bösjgebeed en sjtoewwal va Nederland.
Untsjtoan
D'r Utrechsen Heuvelrögk is ungeveër 150.000 joare geleje, i de vuurlètste iestied, 't Salien, entsjtange. Vuur deë tied sjtruimde de Maas en d'r Rien e sjtök noardeliger as noe, op de plèk, oeë hüts d'r Geldesje Vallei ligk. De revere houwe hei dikke lage zand en grind aafgezat. Tiedes 't Salien woeëde die sedimentlage umhoeëggedrök, zjus wie bei angere sjtoewwale i Midde-Nederlank. I de lètste iestied, 't Weichselien, woar 't gebeed 'n permafros. Durch de doamals uëverheesjende winge oet 't noardweste woeëde dikke lage zand aa g'ne oeëskant aafgezèt.
I dees kaode periode vónk erosie sjtat. Durch de permafros kós 't sjmeltwater va d'r sjnee neet i g'ne ungergrónk infiltrere, oeë-durch 't zich góng 't concentrere i sjtruimpkes en de ungergrónk begós te erodere. Heidurch woeëde druëge daler of gröbbe gevörmt. Dit vóng óch sjtat in 't Salien, meh de gröbbe oet deë tied zing vöal groeëter as die van 't Weichselien. E groeët daal oet 't Salien is beivuurbild de Darthuizer Poort. D'r Rien erodeert d'r sjtouwwal aa g'n zuudkant. Dat is zichbaar aa de zieër sjteile hellónge va g'ne Grebbeberg.
Toen 't klimaat wermer woeëd, is 't gebeed bebösj geraak. Vanaaf 't Neolithicum raakde d'r heuvelrögk bewoeënd. 't Bösj woeëd doa gekap vuur de vieteelt en d'r landboew. Vanaaf d'r Ieëzertied bis de vreuge middelieëwe verplaatsjde me d'r landboew noa 't lieëger land. Op d'r heuvelrögk untsjtange zoeë hei- en sjtoefzandgebeder. I d'r nuëgetienden ieëw en d'r twintigsten ieëw woeëde groeëte sjtökke bösj, vuural noaldbeum aageplant. De bösje bepale 't landsjap nag allezeleëve.
Natoerbehaod
D'r heuvelrögk is e ecologisch en geografisch wichtig gebeed. In 2003 woeëd 't zudelig sjtök ter gruëtde van 6.000 ha, unger d'r A12, as nationaal park aageweëze. 't Gebeed is evvel zoeë versjnipperd geraak, dat sómmige deerate muijte hant um te uëverleëve. Me wirk aan ecodukte, die gleise en autobane mótte uëverbrögke. Unger mieë de provins Utrech, 't Utrechts Landschap, Natuurmonumenten, 't Goois Natuurreservaat, Staatsbosbeheer en 't IVN zint heivuur verantwoadelig. 't Guëf noe mieërdere ecodukte, oeë-unger twieë bove d'r A12.
Uëverzich va gemingdes
450px|thumb|centre|D'r Utrechsen Heuvelrögk, gezieë vanaaf d'r Elsterberg
Topografie
385px
1510
1509 - 1510 - 1511
thumb|[[De Sjoeal van Athene.]]
Utrechsen Heuvelrögk
Referenties
Dit attikel baseert zich op 't corresponderende attikel op de Nederlandse Wikipedia.
Bourbourg
Bourbourg (Nederlands: Broekburg) is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59630.
De gemeinte is 38,49 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 7 152 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 186 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
1624
1621 - 1622 - 1623 - 1624 - 1625 - 1626 - 1627 thumb|right|200px|Koupakte van Manhattan
Cherokee (vouk)
De Cherokee (spraek oet:  (t)sjer rəkie; Cherokee: ᎠᏂᏴᏫᏯ aniyvwiyaʔi of ᏣᎳᎩ tsalagi) vörmen ei vanne inheimsje völker van Naord-Amerika. Zie wóndjen oearsprunkelik inne oeastelike en zuudoeastelike Vereinigdje Staote, toetdet zie inne neugentieëndjen ieëf gedwónge móste verhoeze nao de Ozarkberg. Noe d'n daag waere drie stammen erkandj dore Vereinigdje Staote: de Stam van 't Oeaste (Naord-Carolina), de Vereinigdje Keetowah-stam (Oklahoma) enne Cherokee-naasje (Oklahoma).
Es m'n allein de leje vanne Cherokee-stamme tèltj guuef 't zoeaget 320.000 Cherokee-indiane; wen me luuj tèltj die zichzelf (deils) es Cherokee betrachte, kump m'n aan op e getaal van 820.000 luuj.
Bousies
Bousies is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59222.
De gemeinte is 9,88 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 1 757 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 178 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
21 juni
21 juni is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 172en daag vaan e gewoen jaor en d'n 173e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 193 daog. 21 juni is in väöl gevalle d'n daag boeop 't zomersolstitium vèlt, en daomèt de langsten daag vaan 't jaor. Fieste roond dit memint wie de Keltische Lughnasadh en de Noorse Midzomernach valle ouch dèks op dezen daag.
Sjaop
't Sjaop (Ovis aries) is 'n aeveheuvig zougdeer det dore miens is gedomesticeerdj gewaoren óm ónger angere wol te levere. 't Is einen herkawwer en nej verwandj ane geit. De saort behuuertj toet 't geslach Ovis, woor ouch de moeflon en 't diekhäöresjaop ónger valle. 't Menke wuuerdj 'ne sjaopebók geneump, 't vruike uue (of oeai) en 't jónk e lam.
Laefwies
E sjaop kan 'ne laeftied van 15 toet 20 jaor haole, meh dit kump inne praktiek neet zoea dök veur: meistes waere ze väöl ieëre geslech. Op hoeage laeftied verluus e sjaop zien tenj en baktenj wodoor 't neet mieë good kan aete. Sjäöp höbbe 32 tenj en baktenj; ze höbbe gein heuktenj en baovenaan gein sniejtenj. Baoven en ónger höbbe ze 6 veurbaktenj en 6 baktenj, en allein inne óngerkaok 8 sniejtenj. Die gebroeke ze óm graas en kroedechtige aaf te snieje, mit 'n bewaeging wie 'n tondeus. 't Graze geitj dus hieël anges es bie de koe die 't graas mit zien tóng lostrèk. E sjaop ètj daoróm väöl kórter graas es 'n koe, en 'ne boer kan waal ieës kuuj in 'n wei zètten en daonao sjäöp, meh noeats angesóm.
Functies van sjäöp veure miens
Behalve veure wol waere sjäöp ouch gehaje veure milk en 't vleis, wobie veural 't lamsvleis wuuerdj gewardeerdj. De sjaopemaag wuuerdj gebroek in traditioneel gerechte wie tripes en haggis. Oet sjaopederm woorte condooms gemaak, en ze waere sómtieds nag gebroek óm snaore veur fioealen en anger striek- en snaorinstrumente te make. Langs waterkieëringe waas nag 'n hieël anger functie van belang: sjäöp woorte op dieke geweidj. Mitte puuet trappe ze de gróndj vas en mitte bek verkómme ze det 's struuk en buim oppe diek greuje die mitte reut de dieke kónne besjajige. Ieëre waas Nederlandj e sjaopslandj, noe is Australië]] det: taengeneuver zoeaget 20 miljoen luuj staon op 't zudelik continent 150 miljoen sjäöp. Bekans al de wol wuuerdj oetgeveurdj en Australië is weltwied den ouch wiedoet de grótste wolexporteur. Ter vergelieking: in Nederlandj woorte in 2010 zoeaget 1,1 miljoen sjäöp gehaje.
Tétaigne
Tétaigne ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 129 luuj op 'n oppervlaak van 5,79 veerkante kilometer en daomèt goof 't 22,28 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,6% de jaor.
Sør-Odal
thumb|De ligking van Sør-Odal in de pervincie Hedmark. Sør-Odal is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 7.675 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 516,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 14,9. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 0419.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 1,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Bousbecque
Bousbecque (Nederlands: Busbeke of Boesbeke) is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59166.
De gemeinte is 6,44 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 4 804 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 746 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Stonne
Stonne ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Sedan, in 't noordoaste van de Franse Ardenne, bie de Belzje grens mèt de Welsje provincies Henegouwe (Hainaut) en Luxembörg (Province de Luxembourg, dus neet 't land Luxembörg). Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Le voyage dans la lune
Le Voyage Dans la Lune (Limbörgs: De Reis Nao de Maon) is 'ne Franse geluidloeze film oet 1902. De film is gerezjiseerd door Georges Mélies en ouch door häöm geproduceerd. Heer is gesjreve door Georges Mélies nao 't verhaol De la Terre à la Lune vaan Jules Verne en gefilmp door Michault en Lucien Tainguy. De film steit bekind es d'n ierste sciencefictionfilm oets.
Cast
De aktäörs die in de film speule zien:
Daene
De Daene (Daens: danskere), of allewiel de Dene, vörmen e Germaans vouk det inheims is aan Daenemarken en 'ne gemeinsjappelike Daense kómaaf, kultuur en gesjiechte deiltj. Zie kallen 't Daens es moderspraok. De inweuners vanne Faeröer en Greunlandj behuueren ouch toet 't Keuninkriek Daenemarke, wodoor ouch zie, de Faeröerders enne Greunlenjers, Daense staotsbörgers zeen.
De Daene maken in häör eige landj zoea 90% vanne bevölking oet; de res besteit veurnamelik oet klein erkandje minderheje wie de Duutsjers, die wonen in 't zuje van Jutlandj. Daense minderheje vindj me wiejer trögk in Europese lenj wie Duutsjlandj, Noorwaeg en Zwede. In Duutsjlandj zeen zie zelfs 'n erkandje minderheid, juus wie de Frieze, de Ziguinders enne Sorbe. Dao wone zoea 50.000 Daenen in Sleeswiek.
Werreldwied guuef 't zoeaget 5,6 miljoen Daene, wovan zoea 5 miljoen in Daenemarke, 1,3 miljoen inne Vereinigdje Staote, 200.000 in Canada, 140.000 in Breziel en 50.000 in Australië.
Spoeak
thumb|'n Foto van 'ne miens mit e spoeak. E spoeak is 'ne vermèndje geis van 'ne gestórvene, dae is trögkgekómmen en blief róndjware. 't Geluiven in spoeake viltj ónger 't vouksgeluif en 't paranormaalt. E spoeak kan waere vertuuendj es e laevendj skelèt, mer ouch door 't trèkke van e laken euvere kop of es 'ne waas ('nen doorzichtige miens).
Spoeake waeren opgevatj es akelig en zeen döks 't óngerwerp van horrorverhaole. Wo 't spoeak blief róndjwaren is döks 'n plaats wo dem get ernstigs is euverkómme, wie de plaats wo d'r is ómgebrach. 't Geluiven in spoeaken is denouch gegrundj oppe aaj gedachte det de miensjelike geis sjeibaar is van 't lief en nao de fysieken doead blief doorbestaon.
Spoeake waere döks dinger aangesjreve die gewuuen luuj neet höbbe, doon of kónne, wie zweven en door moeren haergaon. Spoeake make döks e blaetendj geluid, det wuuert karakteriseerd es klagendj, meh ze kónnen ouch juus haol lache. Anger spoeake doon klopgeluide make ('ne klopgeis).
Inne weitesjap waere spoeake meis aafgedaon es ónverifieerbaar en dus fictief.
Bousignies
Bousignies is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59178.
De gemeinte is 3,14 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 348 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 111 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Bisdóm Remunj
thumb|Ligking vaan 't bisdóm Remund in de Nederlandse kèrkprovincie. thumb|De Christoffelskèrk, de kathedraol vaan 't bisdóm Remund. 't Bisdóm Remund is e roems-katheliek bisdóm wat oonderdeil oetmaak vaan de Nederlandse kèrkprovincie en samevèlt mèt de wereldleke Nederlandse provincie Limbörg. 't Bisdóm woort oersprunkelek gestiech in 1559 en obbenuits opgeriech in 1853, naotot de Nederlandse groondwèt vaan 1848 vrijheid vaan godsdeens had ingestèld. De kathedraol kèrk vaan 't bisdóm is de Christoffelskèrk in Remund (zuug 't pleetsje). Sinds 2018 is Harrie Smeets bisjop; heer weurt bijgestande door hölpbisjop Everard de Jong. De petroenheilege is Maria vaan de Oonbevlekde Oontvaangenis; die häöre fiesdaag 3 september is. De preesteropleiing gebäört op 't groetseminarie vaan Rolduc. In 2009 waor nog 70% vaan de bevolking in naom katheliek ('n aontal wat me nörges aanders in Nederland haolt); daovaan geit evels mer e klein deil nog geregeld nao de kèrk.
Bousignies-sur-Roc
Bousignies-sur-Roc is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59149.
De gemeinte is 12,14 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 387 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 32 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Port-au-Prince
Port-au-Prince (in Haïtiaons Creools: Pòtoprens) is de hoofstad en meisbevolkde vaan de gemeintes vaan Haïti, boevaan 't steielek gebeed nao sjatting 2.754.812 inwoeners zou höbbe in 2019. De lui vaan de stad weure Port-au-Princiens en Port-au-Princess geneump. Administratief gezeen is Port-au-Prince zoewel de hoofplaots vaan 't departemint Wes-Haïti (Ouest) es vaan 't arrondissemint vaan Port-au-Prince (wat dezelfde naom dreug es de stad). 't Is de twiede Franstaolege stad vaan Noord-Amerika en de res vaan de Amerika's, nao Montreal (in Canada).
In d'n tied vaan de Franse Rivvelutie heet de stad eve de naom Port-Républicain gehad, umtot niks in 't Frans gebeed (noch in zien kolonieë) moch verwieze nao 't Ancient Régime ('t veurmaoleg Frans Keuninkriek).
Port-au-Prince is altied 't decort gewees vaan de Haïtiaonse historie. Nao 'n periood es Spaonse en later es Franse kolonie, woort Haïti oonaofhaankelek in 1894, nao de Haïtiaonse Rivvelutie (de einsegste succesvolle slaove-opstand in de historie), geïnspireerd door de ideaole vaan de Franse Rivvelutie in en roond Paries. Haïti waor daomèt 't ierste oonaofhaankeleke land in Latiens-Amerika en 't ierste poskoloniaol zwart land in de wereld. Port-au-Prince is ummertouw hoofstad gebleve.
Op 12 jannewarie 2010 woort Haïti groetdeils verwoos door 'nen eerdsjók mèt 'n force vaan 7,3. Ouch de stad Port-au-Prince moos mèt de groond geliek gemaak weure en daonao gans en al herbouwd weure, veural mèt d'n daank vaan internationaolen hölp.
Port-au-Prince en de res vaan Haïti stoon, zjus wie häören awwe kolonis Fraankriek, bekind um 't groet aontal rivveluties en opstande; zoewie die vaan 29 fibberwarie 2004, wie d'n Haïtiaonse prizzedent Jean-Bertrand Aristide moos tröktreie nao laangdorende relle.
Blood
Blood is 'n vleujstof die in 't lief van dere circuleertj veure verdeiling van voorstoffen ennen aafveur van euvertollige staofe vanne stofwisseling.
Bie hoeager dere, wie reptiele, veugel, amfibieje en zougdere (inclusief de miens) zörg 't ouch veur 't verveur van zoerstof ennen aafveur van 't verbranjingsproduk koolstofdioxide en wurmdje. Bie hoeager dere wuuerdj 't blood door e hert róndjgepómp in e geslaote systeem van slaagaore, aoren en haorvater.
Insekte daotaenge höbbe gei geslaote circulatiesysteem, meistes gein zoerstofbinjendje bestandjsdeiler in 't blood enne aomhaolingsfuncties waere bie häör neet door 't blood vervöldj. Dees vleujstof wuuerdj hemolymfe geneump.
Anger geleedpuuetige höbbe sómtieds waal blood det zoerstof verveurtj, meh meistes gebäörtj det neet mit hemoglobine, meh mit hemocyanine, e kaoperhajendj zoerstofverveurseiwit det vrie in 't blood opgelos is.
Functies van blood
Blood haet e groeat aantal functies en kan 't bèste waere gezeen es e vleujbaar weefsel. Inkel functies zeen:
Lies vaan geweze gemeintes in Gelderland
Dit is 'n lies vaan alle gemeinteleke opheffinge, splitsinge en umduipinge in de provincie Gelderland. Veur 1830 kin de lies incompleet zien. Nui gevörmde gemeintes weure aongegeve mèt 'nen asterisk (*).
2019
Sinds dees herindeiling heet de provincie nog 51 gemeintes.
2018
Nao dees herindeiling had de provincie nog 53 gemeintes.
2015
Sinds dees herindeiling heet de provincie nog 54 gemeintes.
2005
Nao dees herindeiling had de provincie nog 56 gemeintes.