cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Real Madrid
Eerste suksesse
Inkele moandje nao de oprichting van de klub, sjpeelde Madrid CF ter gelaengeheid van de kreuning van Alfons XIII taenge FC Barcelona. De Katalaanse klub won mit 3-1 en 't woor de eerste van väöle wedsjtrieje diej beide klubs taenge mekaar zólle sjpele. In de laup der jaore zou de relasie tösse de twee klubs oetgreuje toet ein van enorme rivaliteit en óngerlinge duels zólle bekènd komme te sjtaon es de Derby van 't Heelal. In 1905 won Madrid CF de eerste grote pries, de Copa del Rey. In 1906, 1907 en 1908 won de klub deze baeker opnuuj. Real Madrid beheurde in 1928 toet de oprichters van de Primera División, de hoogste Sjpaanse foetbaldivizie. De eerste kompetisiewedsjtried won de klub mit 5-0 van CE Europa. De eerste landjstitel volgde in 1932.
Ut sezoen dao-op verdedigde Real Madrid de landjstitel mit sukses, mede dankziej Manuel Olivares, dae mit 26 doelpunte topskoorder van de Primera División waerde.
Jaore seventig en tachtig
In de jaore seventig bleef Real Madrid in Sjpanje dominere en sjlechs ein paar keer wis ein klub de hegemonie in de Primera División van de klub te doorbraeke. In 1978 euverleej Santiago Bernabéu nao de klub 35 jaor langk te höbbe geleid. Begin jaore tachtig waerde Real Madrid veurbiej gesjtreef door FC Barcelona en de Baskiese klubs Real Sociedad en Athletic Bilbao. In 1986 waerde Los Merengues echter opnuuj kampioen en de klub wis de titel veer sezoene langk mit sukses te verdedige. Drie van de veer titels (1986/87, 1987/88 en 1988/89) waerde behaold ónger Leo Beenhakker, wodoor hae de biejnaam Don Leo verkreeg. De sjterre in dae tied biej Real Madrid wore de Mexikaanse topsjutter Hugo Sánchez (pichichi in 1985/86, 1986/87, 1987/88 en 1989/90) en de beroemde Quinta del Buitre (De Vief van de Gier), ein nao Emilio Butragueño genumd vieftal det naeve El Buitre zelf Manuel Sanchís, Martín Vazquéz, Míchel en Miguel Pardeza omvatte.
Jaore negetig
In de vreuge jaore negetig moste Los Merengues echter ein sjtap truuk doon veur 't Dream Team van 't FC Barcelona van Johan Cruijff, det van 1991 toet 1994 landjskampioen waerde. Mit Emilio Butragueño leverde Real Madrid in 't sezoen 1990/91 waal de topskoorder van de Primera División. In 1995 wis Real Madrid de hegemonie van de Katalaanse rivaal te doorbraeke door landjskampioen te waere. Ein nuje titel volgde in 1997. Ein jaor later koste de Madrilenen ein zevende Europa Cup I (inmiddels UEFA Champions League geheite) biejsjrieve op häör palmares.
In de Amsterdam ArenA waerde mit 1-0 gewonne van Juventus door ein doelpuntj van Predrag Mijatović. Ouch waerde ónger leijing van Guus Hiddink de Wereldbaeker veur klubs veroverd door in Tokio mit 2-1 te winne van CR Vasco da Gama. Nasjonaal waerde Real weer euverklast door FC Barcelona, maar Europees presteerde de klub echter baeter den de eewige rivaal door in 2000 opnuuj de Champions League te winne. In Paries waerde Valencia CF mit 3-0 versjlage. Sjtersjpelers in 't èlftal det in 1998 en 2000 de hoogste Europese baeker won wore Roberto Carlos, Fernando Redondo, Raúl González, Fernando Morientes, Clarence Seedorf (1998), Predrag Mijatović (1998) en Nicolas Anelka (2000).
De Galácticos
Ut jaor 2000 beteikende naeve de Champions League-wins ouch de kóms van de nuje klubprizzedent Florentino Pérez. Hae wilde van Real Madrid de grootste en beste klub ter werreld make door 't aantrèkke van louter sjterfoetballers. Hiejdoor kreeg Real de naam Los Galácticos, De Boetenaardse. Biej zien verkezing waerde hae door 't merendeil van de leje (socios) einigzins argwanend bekeke, want veur zon sjterreteam waas väöl geldj neudig en biej zien aantraeje haaj Real Madrid veur 300 miljoen euro sjulje. Pérez loste dit op door ein vieftig jaor aad traeningskompleks in 't sentrum van de sjtad aan de sjtad Madrid te verkaupe veur 500 miljoen euro.
Baovendeen kwaam David Beckham es nuje galáctico, mer mesjien nag waal meer om de mersjendais op te sjtuuje. Queiroz moch d'r den knapper oetzeen, zien traenerskwaliteite wore beduidend minder den diej van Del Bosque. Real Madrid eindigde in 't sezoen 2003/04 veur 't eers in jaore zonger pries en Queiroz kos vertrèkke. Ouch José Antonio Camacho en Mariano García Remon krege häör kans es traener, mer mochte sjnel weer vertrèkke. Onger de Braziliaan Vanderlei Luxemburgo leek 't baeter te gaon, mer ouch hae kreeg Real neet oppe rils. Jeugtraener Juan Ramón López Caro moch hem in desember 2005 aaflosse es interim-coach. Florentino Pérez zoog oeteindelik ouch in det zien beleid haaj gefaald en begin 2006 trooj hae truuk es klubprizzedent.
Haop op nuje suksesse
De vervanger van Pérez waas Fernando Martín, dae geliek ein grote sjoonmaak in de sjpelersgroep aankondigde veur de zomer van 2006 mit de haop om zo Real Madrid weer truuk aan de top te kriege. Martín mos in april 2006 aaftreije omdet 't klubbesjtuur onvoldoende vertroewe in hem haaj en nuje prizzedentsverkezinge wilde. Deze verkezinge waerde gewonne door de advokoat Ramón Calderón. Hae sjtelde Fabio Capello aan es traener en Predrag Mijatović es technies direkteur, ein tweetal det Real in 1998 nog nao de Champions League-wins haaj geleid.
De verkezingsbelofte om de Braziliaanse middevelder Kaká van AC Milan te kontraktere kos Calderón neet waormake, mer hae wis waal inkele angere topsjpelers nao Real Madrid te haole. Ruud van Nistelrooij waerde veur ongeveer 15 miljoen euro euvergenaome van Manchester United en om 't team defensief sjterker te make waerde de Braziliaanse Emerson, de Italiaan Fabio Cannavaro (beide van Juventus) en de Malinees Mahamadou Diarra (van Olympique Lyonnais veur 25 miljoen euro) gekontrakteerd. Mit José Antonio Reyes van Arsenal kwoom d'r ouch nag ein Sjpaanse aankaup. Lange tied leke de nuje traener en väöle aankaupe opnuuj gèn sukses op te levere. Real Madrid waerde vreugtiejig oetgesjakeld in de UEFA Champions League en leek de landjstitel wederom mis te laupe. Nao ein goje inhaolsjlaag in de tweede sezoenshelf eindigde de klub echter in puntje geliek mit regerend landjskampioen FC Barcelona, mer Real Madrid won de landjstitel op basis van 't baetere óngerlinge resultaat. Ondanks de landjstitel mos Fabio Capello vertrèkke nao aanleijing van 't defensieve en weinig flitsende sjpel van Real Madrid. Bernd Schuster, aad-sjpeler van de klub, waerde de nuje hooftraener. Versjillende nuje sjpelers, wo-onger de Nederlenjers Arjen Robben, Wesley Sneijder, Royston Drenthe, Rafael van der Vaart en Klaas-Jan Huntelaar, waerde gekontrakteerd om Real Madrid aantrèkkeliker te laote sjpele.
In de zomer van 2009 waerde Pérez herkaoze mit de verkezingsbelofte grote name te haole. Hae koch Kaká veur 68 miljoen euro en Cristiano Ronaldo veur 94 miljoen euro. De presentasie van Ronaldo lokte ein rekaoraantal van 80.000 toesjouwers nao 't sjtadion.
In 't sezoen 2011/12 kreeg Florentino Pérez eindelik waat hae wilde, woveur hae al diej miljoene oet goof. Onger José Mourinho waerde Real Madrid veur de 32e keer kampioen van Sjpanje en haolde veur 't eers in ein aantal sezoene weer de halve finale van de Champions League. Ut sezoen daonao haolde Real opnuuj de halve finale, mer haaj Borussia Dortmund 't gelök det Real Madrid de kanse neet aafmaakte, en ging door.
In 2014 waerde Carlo Ancelotti aangesjteld es opvolger van José Mourinho. Mit Carlos Ancelotti waerde Real de eerste klub dae veur de teende keer de Champions League won. Mit ein rekaoraantal van zesteen doelpuntje haaj Ronaldo ein belangriek aandeil in 't bereike van de finale taenge sjtadsgenoot Atlético Madrid. Ut waas echter, nuuj rekaor aankaup, Gareth Bale dae in de verlenging van El Derbi 't besjlissende doelpuntj skoorde. De Welshman waerde aan 't begin van 't sezoen veur ein rekaorbedraag van ruum 100 miljoen aangetrokke. In de finale sjerpte Ronaldo zien rekaor aan toet zeventeen doelpuntje.
Real leep twee jaor later verder oet op de Europese konkurrensie door ouch de Champions League 2015/16 en daomit veur de èlfde keer 't toernooi te winne. Dit gebeurde opnuuj in ein finale taenge Atlético Madrid. Net es in mei 2014 waas Sergio Ramos de enige sjpeler van Real dae in de reguliere sjpeeltied skoorde. Atlético heel ditmaol beide verlenginge sjtandj, wo-nao Real middels besjlissende penanties esnag won. In ut sezoen daonao wis Real opnuuj de Champions League 2016/17 te winne. Ditmaol waerde Juventus versjlage. De Madrilene sjreve gesjieddenis dae aovindj door es eerste klub de Champions League twee keer op riej te winne. Ein jaor later wore ze ouch de eerste diej 't toernooi drie keer op riej op häör naam sjreve door in de finale Liverpool FC te versjlaon. In de Champions League 2018-2019 waerde Real Madrid in de achste finale echter oetgesjakeld door Ajax. Nao wins op Ajax in Amsterdam (1-2) verlaor Real de wedsjtried in Madrid op 5 meert 2019 mit 1-4.
Sjtadion
Ut toessjtadion van Real Madrid is 't Estadio Santiago Bernabéu. Ut werk van arsjitekte Luis Alemany Soler en Manuel Muñoz Monasterio waerde ingehuldigd op 13 desember 1947 mit ein wedsjtried taenge CF Belenenses. Ut sjtadion haet 'n kapasiteit van 81.044 plaatse.
Op 9 mei 2006 waerde 't Estadio Alfredo Di Stéfano ingehuldigd es nuuj traeningssjtadion veur Real Madrid. Dit sjtadion haet 'n kapasiteit van 6000 plaatse en is 't toessjtadion van Real Madrid Castilla. Ut sjteit op 't nuje traeningscompleks van Real Madrid CF, Ciudad Deportivo de Valdebebas.
Tenue
Real Madrid draagt al sins zien óntsjtaon ein wit tenue, mit in zien beginjaore ein blauwe diagonale sjtreep euver 't shirt. Ut gesjtreepte tenue waerde vervange door ein volledig witte versie. Op 23 november 1947, in ein wedsjtried taenge Atlético Madrid, waerde Real Madrid 't eerste Sjpaanse team det nummers droog op häör shirts.
Duitsland
Duuts(j)land of Duitsland (in de volksmoond Pruse(s), officieel Bundesrepublik Deutschland) is e land in Middel-Europa. 't Is nao Rusland 't land mèt de groetste bevolking vaan Europa en grens aon nege len: Denemark, Nederland, 't Belsj, Luxemburg, Frankriek, Zwitserland, Oosteriek, Tsjechië en Pole.
Bestuurleke indeiling
lang=de|left|thumb|200px|Bestuurleke indeiling vaan Duitsland in e sjema gevat Duitsland is ingedeild in zestien deilstaote (Bundesländer), die eder häör eige parlemint en regiering höbbe. Dertien vaan die Bundesländer (alle boete de stadsstaote) zien weer verdeild in distrikte, Kreise geneump. Me oondersjeit stads- en plattelandsdistrikte; 'ne Kreis besteit oet e paar gemeintes. Sommege stei höbbe de status vaan kreisfreie Stadt. In sommege Bundesländer gief 't nog 'n aander niveau tösse 't Bundesland en de Kreis in, naomelek de Regierungsbezirk.
De Bundesländer zien:
Taole
Allewel tot Duits de landstaol is, heet 't land in de recènte historie väöl vaan häör minderheidstaole en minderhede erkind en plaotselek 'nen officiële Europese status gegeve. 't Geit um Fries (in de hoofvörm Noordfries en Saterfries), Nederduits, Deens, Sorbisch en Romani. Vaan dees taole geit 't bij 't Nedersaksisch um 'n taol die inderdaod door miljoene gesproke weurt, meh aander taole weure mèt oetsterve bedreig. In 't grensgebeed mèt Nederlands Limburg weurt ouch Limburgs gesproke; 't Limburgs is es hei zelfstandege taol (nog) neet erkind, meh kint wel besjèrming oonder de parapluterm Nederduits. Väöl ander streektaole, wie Beiers en Alemannisch, gelle nog ummer es Duitse dialekte.
Door arbeidsimmigratie weurt in Duitsland noe ouch väöl Turks en Pools gesproke.
Duutsland in internationaal verband
Wes-Duutsland is vaanaof de opriechting lid vaan de NATO. Gaans Duutsland trad bij de opriechting in 1993 touw tot de EU. Door Duitsland zien oorlogsverleie en status vaan door de Geallieerde bezèt en gecontroleerd land woorte zoewel de BRD es de DDR (zuug oonder) pas in 1973 lid vaan de Vereinegde Naties.
Historie
De ajdste aonwiezinge vaan minseleke bewoening in 't huidege Duutsland zien naoventrint 700.000 jaor aajd. Me dink tot 't gebeed sinds 500.000 jaor permanent bewoend weurt.
De ierste besjreve bewoeners zien inkel Keltische en Germaamse stamme die door Griekse en Roemeinse sjrievers weure geneump. Vaanaof 58 veur Christus geit de Rien de grèns vaan 't Roemeins Riek vörme. 'n Ierste historie vaan gaans Germania weurt in 't jaor 98 door Tacitus oetgegeve. Tösse de ierste en zesde iew zwèrmde de Germaanse stamme oet euver Europa (zuug Volksverhoezing) en vermèngde ziech mèt de neet eweggetrokke Kelte. Groete deile vaan 't modern Oos-Duutsland waore tot in de laote Middelieuwe ouch door Slave bewoend (Germania Slavica). In de loup vaan de Middelieuwse Duitse kolonisatie woorte die geassimileerd.
't Riek vaan de Franke oontsteit in de vreug Middelieuwe en nump mèt Sjarel de Groete es ierste Weseuropese keizer nao de Roemeine (800) de rol vaan mechtegste riek in Europa op ziech. Zien riek besteit evels neet laank. Ruizing opvolgers laote 't riek in e Wes-Fraankenriek en Oos-Fraankenriek oetereinvalle (zuug Tractaot vaan Verdun).
Es traditionele, meh e bitteke willekäörege stiechtingsdatum vaan Duutsland nump me dèks 2 fibberwarie 962, boe-op Otto I es ierste Oos-Frankische keuning tot keizer gekroend weurt.
't Wesfrankisch Riek oontwikkelt ziech tot 'ne nationale staot ('t modern Frankriek), tewijl in 't Oosfrankisch Riek de plaotseleke voorste mier en mie häör eigebelang kinne goon dene. Allewel tot de keizers vaan 't Oosfrankisch Riek mierder kiere probere 't riek te vereinege, raak 't Heilig Roems Riek in ummer mie talloze in hoeg maote oonafhenkeleke staote en Rieksstei. Nao de reformatie en d'n Daartegjaoregen Oorlog is de mach vaan de keizer inkel mer formeel.
De dao-op volgende opriechting vaan de Noordduitse bond oonder Pruus bevel gong bekaans direk euver in die vaan 't Duits Riek (daan nog dèks Kleindeutsches Reich geneump), dat nao d'n Duits-Fransen Oorlog in 1870/1871 en de oetreuping vaan de Pruse keuning Wilhelm I tot keizer vaan Duutsland (heer zaog ziechzelf neet zoe, umtot Oosteriek oontbrak) begós te bestoon. Mèt de stiechting vaan 't Twiede Riek kaome versjèllende gebeje bij Duutsland, die gaaroet neet of neet mie bij 't Heileg Roems Riek hoorte (bij zien opheffing in 1806), meh deile vaan Pruse boete 't Riek waore. Daobij zien Oos- en Wes-Pruse, Danzig, en deile vaan 't modern Pole; wijer Sleeswiek, Lotharinge en d'n Elzas. D'r persoon dae hie bie genump mot weure is d'r kanselier Otto von Bismarck. In de jaore tachteg verkraog 't Duitse Riek mèt relatief weineg geweld 'n paar kolonië in Afrika en Azië. Aon 't ind vaan d'n Ierste Wereldoorlog vaan 1914 tot 1918 indegde mèt de Novemberrevolutie ouch de monarchie in 't Duits Riek (en in de Donaumonarchie). Keizer Wilhelm traoj aof, en 't Duits Riek woort 'n parlemintair-democratische rippebliek. In 't Tractaot vaan Versailles woort 't door de euverwinners tot groete gebeedsvermindering gedwonge. Wijers woorte jaorlekse herstèlbetaolinge verordonnerd, die euver 'n tied vaan tacheteg jaor zouwe goon gelde. Dit leide tot groete ermooj en crisis in 't land, en communisme en fascisme sjote wortel. Door hyperinflatie verloor 't geld al zien wierde. In 1923 woort dit systeem versoepeld en bleujde 't verpauperd Duitsland weer op.
De Weimar Republik woort geplaog door constande spanninge tösse democratische en otoritair elemente. Ze leej oonder algemein aofkäöring vaan 't Tractaot vaan Versailles en oonder economische malais. In 1933 eindegde ze door de staotsgrip vaan de gebore Oosterieker Adolf Hitler en zien Nationaal-socialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP), dee trouwes mèt democratische middele aon de mach kaom. Nao de crisisjaore vaanaof 1929 geluifde de Duitse bevolking neet mie in democratie en vertrojde ze lever op 'n otoritair rezjiem.
De NSDAP maakde vaan Duutsland hiel snel 'nen totalitairen einpartijstaot. Vaanaof 't begin woorte politieke tegestanders vervolg, tewijl Joedse Duitsers aon 'n boetesloetingsbeleid oonderworpe woorte. Oonder d'n Twiede Wereldoorlog woorte oeteindelek vief tot zes miljoen Europese Joede vermoord (dit weurt sinds de jaore zeventeg mèt Holocaust aongeduid; de Joedse naom hieveur is Shoa). Ouch doezende lede vaan aander volker (veural zigeunders), homoseksuele, gehandicapte en Getuges vaan Jehova woorte gearresteerd en woorte meistens slachoffer vaan dee massamoord.
Daoneve waor 't Derde Riek op gebeedsoetbreijing geriech: Oosteriek woort ierst in 1938, nog zoonder geweld en mèt instumming vaan väöl Oosteriekers, geannexeerd. De annexatie vaan 't Duitssprekend gedeilte van Tsjechoslowakije (Sudetenland) in 't zelfde jaor brach ouch nog weineg teweeg, ouch neet bij de groete internationaal machte. Dat veranderde evels wienie Hitler einege maond later de rès vaan Tsjechoslowakije vereuverde. Bij 't binnevalle vaan Pole verklaorde Groet-Brittanië en Frankriek Duitsland d'n oorlog; dit waor 't begin vaan d'n Twiede Wereldoorlog. Veur 't Duitse Riek indegde dezen oorlog op 8 mei 1945 mèt 'n oonconditionele euvergaaf. Hitler pleegde kort daoveur zelfmaord; de euverlevende politieke en militair kopstökker woorte in de Neurenbergse Processe veroordeild (dèks tot d'n doed).
De Nationaal-Socialistische dictatuur heet in de historiesjrieving, meh ouch in de opebaarheid tot vraoge geleid, die ziech euver väöl langer es twelf jaor oetstrekke, namelek of allein 'n kleik roond Hitler, e deil vaan de Duitse elite, de mierderheid vaan de bevölking of zelfs 't gaanse Duitse volk voor de misdade verantwäördelek te hawwe is. De lèste jaore is dao-euver get mie concensus, ouch al umtot psychologe noe wete, wie minse oonder zeker umstendeghede misdaode kinne plege.
De belangriekste euverwinners, iers de VS, de Sovjetunie en Groet-Brittannië en later ouch Frankriek, hoolte ziech in 't begin nog mèt 'n gezameleke bezettingspolleiek bezeg. Me waor 't eins euver 'n demilitarisatie en denazificatie. Mèh al bij de vraog, wat me oonder democratie verstoon mós, woorte de meiningversjèlle tösse de Sovjetunie aon de ein kant en de Westerse machte aon de aandere duidelek. Dabij had Frankriek ambitieuze annexatieplanne ten koste vaan Duutsland.
Oosteriek en Tsjechoslowakije woorte weer zelfstandege staote; Pole kraog nui grènze (Westverschiebung). Jozef Stalin had Pole groete deile vaan Oostelek Duitsland touwbedeild en de Sovjetunie de noordeleke helf vaan Oos-Pruse, wat door de westeleke meugendhede op de Conferens vaan Potsdam in 1945 mèt tegezin touwgestaan woort. De meiste Duitsers oet de gebiede oonder invloedssfeer vaan de Sovjetunie woorte oet Pole en Tsjechoslowakije verdreve. Dees oetzèttingspolletiek zörg tot op d'n daag vaan vaandaog veur hendeg controversieel discussies euver de legitimiteit daovaan. 't Duits Riek woort oet zien soevereiniteit getild, en in zien kèrn woorte nui state gestiech. De grènze woorte gedeiltelek gevörmp door de grènze vaan de bezettingszaones.
Gólde sni-j
De gólde sni-j of gölje sni-j (ouch waal de verdeiling in uterste en middelste raeje geneump) is de verdeiling van e lienstök in twieë deil in 'n speciaal verhajing. Bieje gólde sni-j verhèltj 't grótste vanne twieë deil zich toet 't klènste, zowie 't ganse lienstök zich verhèltj toet 't grótste. Wen me 't grótste deil aanguuef mi a en 't klènste deil mit b, den is de verhajing van dees bei zoea det a : b = (a+b) :a.
De gemèndje verhajing a/b wuuertj 't gólde getaal geneump en aangeduudj mitte Griekse litter \varphi (phi); zowie hie-ónger wuuertj aangegaove geldj:
Bergerhof
Bergerhof besteit oet veer waeg: Am Bergerhof, Bergerhof, de Hochstraße enne Houverather Straße. In Bergerhof ligk ouch 'n sjeetverein: de SSV Rurtal.
Gólde sni-j
Tródsdet de wiskóndige eigesjappe vanne gólde sni-j al innen aadheid woorte bestudeerdj, dateertj de term gólde sni-j pas oete jaore '30 vanne neugentieëndjen ieëf.
Sómmige twintjigstenieëfse kónstenieërs en arsjitekte, worónger Le Corbusier en Salvador Dalí höbben häör werke zoea geproportioneerdj det ze inne buurt kome vanne gólje sni-j, in 't biezunjert inne vorm vanne góljen rechhook, wobie de verhajing vanne lange kantj mitte korte kantj de gólje sni-j haet, inne veróngerstèlling det dees proporsje esthetisch aangenaam zów zeen. De gólje sni-j kump väöl veur in patroeanen inne netuur, worónger de spiraalvörmige fyllotaxis (rangsjikking vanne blajer van plantje) en anger plantjdeile. Ouch zów 't veurkómme vanne gólje sni-j in 't gezeen van luuj bepaolen of emes wuuertj ervaren es aantrèkkelik of neet.
Bergerhof
Bergerhof huuerdje vreuger bieje gemèndje Kleingladbach, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Synthesizer
thumb|De Minimoog, 'n instrumint gebaseerd op de Moog-synthesizer en d'n ierste in zien soort dee op e podium kós weure bespäöld. 'ne Synthesizer is e meziekinstrumint wat laanks elektronische weeg klaank ginnereert. Cruciaol heibij is tot me mèt 't instrumint zelf nui klaanke kin samestèlle, en neet allein vaan te väöre geprogrammeerde of opgenome klaanke liet hure (al kinne väöl synthesizers ouch dat). 'ne Synthesizer weurt in de regel mèt e klaveer bespäöld, meh dat hoof neet. Wijer is ouch neet eder elektronisch tósje-instrument 'ne synthesizer; die dat neet zien, weure gewoen keyboard geneump.
De synthesizer kump voort oet versjèllende elektronische instruminte. Al sinds de oetvinding vaan de luidspreker is 't meugelek die geluid te doen make wat geine natuurleken oersprunk heet. De oetvinding vaan de synthesizer weurt evels touwgesjreve aon Robert Moog, dee ind jaore zèsteg ziene Moog-synthesizer bouwde. Handzaam, betaolbaar variante kaome in de jaore zeventeg op de merret. In de jaore tachteg braok 't instrumint breid door in veural de popmeziek. Toen kaome ouch digitaol synthezisers in gebruuk, die ziech mèt MIDI gemekelek op de computer en opein laote aonslete. Me gebruukde en gebruuk 'm dèks veur 't naodoen vaan akoestische instruminte, meh zien ierste functie is nog ummertouw 't make vaan bezunder klaankeffekte.
Veurluipers
thumb|Späöltaofel vaan 't ierste tèlharmonium, 1897. 't Systematisch opbouwe vaan toene heet 'n lang historie. Bij d'n örgelbouw lierde me door de iewe heer bestaonde instruminte naodoen en nui klaanke make door de vörm vaan de piepe aon te passe. Mèt de opkoms vaan de akoestiek es oonderdeil vaan de natuurkunde lierde me klaankkleure analysere nao bovetoenspectrum.
De opkoms vaan d'n èllentrik maakde de oetvinding vaan 't toenraad meugelek, boebij de frequentie direk weurt bepaold door de tendsjes op 't raad, die 'nen oontvanger, bestaonde oet 'ne spoel en 'ne magneet, 'ne golf doen oetzende. Dees vinding woort veur 't iers touwgepas in 't telharmonium, boe d'n Amerikaon Thaddeus Cahill in 1897 patent op naom. Heer koppelde diverse toenraojer, zoetot heer de klaank natuurtoen veur natuurtoen kós opbouwe. Luidsprekers bestoonte toen nog neet; heer leide de golve 'n tillefoonlijn in. Me kós 't telharmonium opbèlle es 't bespäöld woort. 't Instrumint woog 210 ton en gebruukde e vermoge vaan 671 kilowatt. 't Had e klaveer boe 't vrij gemekelek mèt kós weure bespäöld.
Allewel tot heimèt al e paar belaankrieke stappe nao de synthesizer waore gezat, sloog 't instrumint op de langen doer neet aon. De aondach góng iejer nao kleinder, gojekouper en handzaomer instruminte die minder kóste en dèks mer eine klaankkleur voortbrachte. D'n Italiaon Luigi Russolo, eine vaan de futuriste, bouwde zien intonarumori, 'n soort zwaakstroumzeukers die gebouwd waore um roesjklaanke voort te bringe. Väöl algemeiner bekind woort d'n theremin, geneump nao zien Sovjet-Russischen oetvinder Leon Theremin dee 't princiep in 1919 bij touwval oontdèkde. Dit instrumint is neet gemekelek te bespeule, meh wel e stök sumpelder vaan bouw en daorum in de konzèrzaol te gebruke. Zoewel de intonarumori es d'n theremin zien gein synthesizers, umtot ze mer eine klaankkleur voortbringe.
Ouch nog veur d'n oorlog kaome de ierste instruminte die 't principe vaan klaanksynthese tot e handzaomer formaot trökbrachte. De Fransoos Maurice Martenot voont d'n ondes Martenot oet. Me kós mèt dit instrumint de klaankkleur beperk variëre; later modelle maakde de variatie groeter. Dee klaankkleur mós analoog weure geprogrammeerd door de bespeuler. Mie meugelekheje booj 't trautonium vaan de Pruus Friedrich Trautwein. Dit instrumint waor evels te deur veur particuliere en ouch hendeg technisch (me mós 't beveurbeeld zelf bouwe); daorum zien 'rs wieneg vaan gemaak. Allebei waore ze vaan groet belaank in de oontwikkeling vaan 't èllentrik örgel.
De oontwikkeling vaan ellèntrikke örgele naom nao d'n Oorlog 'n groete vlöch. Hiel bekind woort 't Hammondörgel, wat wie 't Telharmonium jaore iejer mèt toenrajer wèrk meh de bouw tot e handzaom formaot trökbringk. 't Aontal klaanke wat me droet kin hole is vrij beperk. Roond dezelfden tied kaom de clavioline op. Dit instrumint heet eine basistoen, die me mèt 'n aontal knoppe kint modulere. Ouch dit instrumint steit miele vaan 'ne synthesizer aof, meh de meneer vaan bedene zouw later trökkoume op de handzaom synthesizers die me in d'n handel kint.
Baal (Hukkelhaove)
In e klei bósgebied halverwaeges Baal en Doeëvere (inne vouksmóndj Hunter d'n Berg) bleujen aljaors van zoeaget midden april toet midde mei hieël väöl hazeklökskes (Hyacinthoides non-scripta), 'n betrèkkelik zeldjzaam plantj in 't wildj. Hieveur neump me dit gebied ouch waal 't waad vanne blaw blome.
Synthesizer
Veurluipers
In diverse elektronische studio's begós me roond 1950 experiminte te doen um klaanke groondeger synthetisch op te bouwe. Vaanaof 1952 behierde Herbert Eimert 'ne studio in Kölle. Veural avant-gardecomponis Karlheinz Stockhausen zouw door zie werk in deze studio bekind weure. In 't begin perbeerde heer nui klaanke te make door de toene te bouwe door sinusgolve, die oet 'nen elektronische ginnerator kaome, te stapele en zoe bovetoen veur bovetoen 'ne klaankkleur te bouwe (additieve synthese). Dat bleek evels mèt de techniek vaan deen tied oondoenelek en ouch überhaup neet praktisch. Later oontwikkelde heer mèt filters snelder methodes (subtractieve synthese). Ouch produceerde heer effekte um de klaankkleur en de riechting te veraandere, door de ginnerator opgezeen vaan de microfoon vaan plaots te veraandere. Al dees technieke woorte later in synthesizers verwèrk. De naom synthesizer woort al gebruuk bij de RCA Mark II Sound Synthesizer oet 1957, boebij 'ne computer aon 'ne studio gekoppeld waor.
Baal (Hukkelhaove)
Baal vörmdje vreuger zien eige gemèndje, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Synthesizer
De Moog-Synthesizer
't Enorm apparaot wat zoe oontstoont waor 'ne modulaire synthesizer - 'ne synthesizer dee besteit oet versjèllende modules die oonaofhenkelek vaanein geluid kinne make, meh die ouch vrijelek gecombineerd kinne weure. Me kin 't instrumint op versjèllende menere bespeule - klaveer, hendels, tuiwkes - umtot ouch de bedening vaan de modules aon- en losgekoppeld kin weure.
Allewel tot de Moog-synthesizer väöl praktischer waor es 'ne studio, waor 't dink nog ummer te groet veur de gemiddelde kamer, väöls te deur veur de particulier en allein veur technisch ingestèlde lui te bedene. Ouch vroog 't instrumint väöl oonderhajd en mós 't dèks weure gestump. In ierste instantie waoren 't veural institute en rieke popstare die vaan de Moogsynthesizer gebruuk maakde. Eine vaan de ierste dee de Moog nao 't groet pebliek brach waor Walter (Wendy) Carlos mèt 't album Switched-on Bach, boe-op composities vaan Johann Sebastian Bach op de synthesizer woorte gespäöld. Daonao volgde popgróppe wie de Beatles en The Doors. In de ierste hèlf vaan de jaore zeventeg waor 't instrumint veural presint in de progressieve rock bij bands wie Yes, Emerson, Lake & Palmer en Tangerine Dream. Mèt 't oet de mode rake vaan deze meziek raakde ouch de Moog-synthesizer oet de mode.
De Buchla-synthesizer
Zoeget tegeliek mèt Moog oontwikkelde, aon d'n aandere kant vaan 't land, componis-inzjenieur Don Buchla zienen eige synthesizer. Dit apparaot kós minder es de Moog en waor ouch lesteger te bespeule, umtot de oontwerper wieneg intresse had in traditioneel muzikaol touwpassinge. Nui aon dit apparaot waor wel de sequencer, boemèt me e geprogrammeerd stökske geluid - dèks e ritme - indeloes kós herhole. Dezen techniek woort standaard in later synthesizers, meh veural drumcomputers. Sommege lui combineerde de module vaan Buchla mèt die vaan Moog.
Synthesizers veur de merret
Tegeliek waor ouch de veurgeprogrammeerde synthesizer oontstande. De instruminte vaan ARP Instruments waore neet te programmere, meh hadde 'n aontal veuraofgezatte geluidsjes boe me ziech eint vaan kós oetzeuke. Dees serie instruminte misde dus e belaankriek kinmerk vaan 'ne synthesizer, naomelek 't zelf kinne make vaan nui klaanke, meh ginnereerde de klaanke wel zelf en wèrkde neet mèt samples. En zelfs al zouw me dit instrumint geine synthesizer wèlle neume, daan nog is 't vaan groet belaank veur de oontwikkeling vaan synthesizers in de jaore dao-op. Zoe kaom in 1977 de Prophet-5 oet, dee neve de programmeerbare klaank ouch 'n aontal standaardgeluide had. Dit waor e groet succes; naokoumende modelle vaan n'importe wat veur fabrikant zouwe es regel ouch standaardklaankkleure höbbe. Datzelfde jaor kaom ouch de Yamaha CS-80 oet, 'n instrumint wat deur waor meh hendeg väöl kós (oonder mie polyfoon speule en dynamiek wie op 'ne piano door d'n aonslaag controlere). Allebei de instruminte maakde ouch gebruuk vaan processore.
Vaan analoog nao digitaol
thumb|De Juno-lijn vaan Roland (hei de Juno-60) stuurde d'n analoge klaankbron digitaol aon. De combinatie vaan gebruuksgemak en rillatief liege pries maakde dit instrumint hendeg geleef; me kin 't in väöl popmuziek vaan de jaore '80 hure. Heimèt waore de ierste stappe nao digitalisering gezat: de klaankginneratie bleef analoog, meh väöl nevefuncties (oonder mie 't programmere) woorte digitaol gestuurd. Digitaole klaankginneratie waor evels in deen tied ouch al meugelek, en wel door frequintiemodulatie (FM). Dees vinding weurt touwgesjreve aon d'n Amerikaon John Chowning. In 1977 kaom 't Synclavier oet, d'n ierste commercieel verkriegbaren digitaole synthesizer. In 't begin bedeende FM-synthesizers mer e klei deil vaan de merret. Dat veraanderde evels mèt de koms vaan de Yamaha DX7. Dit väölgekoch instrumint brach de klaank vaan d'n digitaole synthesizer, dee wezelek versjèlt vaan d'n analoge, nao de massa. In tegestèlling tot zien analoge soortgenoete had d'n DX7 gein drejknoppe um de synthese te regele; me deeg dat door 't dink te programmere. Dat waor evels versjrikkelek lesteg en veur väöl lui te technisch. Gevolg waor tot de standaardgeluidsjes, die gewoen mèt drökknóppe op te rope waore, väöl woorte gebruuk.
Nui genres in de popmeziek
Mèt 't oet de mode rake vaan de progrock en de doorbraok vaan de punk raakde ouch de synthesizer oet de mode. 't Dink waor deur en veur amateurs neet te gebruke, en de Moog stoont veur alles wat fout en pretentieus waor aon de progrock. Mèt de oetvinding vaan nui, handzaom tósjinstruminte kaom dao evels weer verandering in; begin jaore tachteg braok 't instrumint zelfs kamerbreid in de popmeziek door.
Es pioneers weurt dèks de Duitse band Kraftwerk geneump. Zij koume voort oet 'ne scene roond Stockhausen en get componiste vaan de joonger ginneratie. In hunne meziek drage synthesizers, of awwerwètse illektronische studio's, de ganse compositie in plaots vaan allein 'n touwveuging te zien. Kraftwerk is veural 'ne band veur kinners en veur collega-muzikante, meh dat lèste zörg deveur tot ze vaan groeten invlood zien.
Al in 1977 had 't instrumint ingaank gevoonde in d'n disco, door 't pioneerswerk vaan Donna Summer en Giorgo Moroder (die dat jaor hunnen hit "I feel love" oetbrachte). Moroder wèrkde nog mèt de Moog, meh zienen Italodisco zouw vaan ooneuversjatbaren invlood zien. Wie roond 1980 nui dansgenres wie techno en house opkaome, waore synthesizer en drumcomputer dao neet mie weg te dinke. Typisch veur de house waor oonder mie de Roland TB-303, 'ne bassynthesizer.
Nao de punk, boe allein e standaard-rockinstrumentarium woort gevraog, kaome postpunk en newwave. Veural in de newwave waor 'ne groete rol veur elektronische instruminte weggelag, umtot de beweging bestoont oet kunszinnig aongelagte jonglui die 't aanders es aanders wouwe aonlègke. Tege 1983 waor de newwave mainstreammeziek gewore, en oontwikkelde ze ziech nao synthipop. Oetindelek voont de synthesizer zelfs ingaank in genres die deveur geslote leke, wie hardrock (mèt oonder mie Van Halen en pioneers) en ballads. 't Èllentrikke-pianogeluid vaan d'n DX7 is in väöl ballads oet de jaore tachteg te hure.
Verbetering vaan digitaol synthesizers
'n Aander dink boe zeker digitaol synthesizers good in waore, waor 't imitere vaan akoestische instruminte. Mèt de Korg M1 oet 1988 - 't Japans bedrief Korg woort eine vaan de populairste synthesizermekers, neve Roland en Yamaha - kós me talloes instruminte naodoen. De grens tösse sampling (boe de bron extern is) en synthese (boe d'n toen intern weurt geginnereerd) waor noe neet mie sjerp te trèkke, want d'n digitaole synthesizer analyseert de klaank, brik 'm op en maak 'm daan obbenuits op de gewunsde toenhuugde. Dit maakde de touwkoms vaan orkeste oonzeker, umtot me meinde tot synthesizers ze euverbojeg zouwe make. Veural bij touwpassinge boe 't orkes neet te zien is - filmmeziek beveurbeeld - waor me engsteg veur massa-oontsleeg. Oetindelek gebäörde dat neet, meh 'n effek heet 't zeker gegeve. Aon d'n aandere kant kós bij e beperk budget noe ouch 'nen orkesklaank kriege.
Jaore negenteg: virtueel analoge synthesizers en softwaresynthesizers
thumb|Bedeningspaneel vaan de Roland JP-8080, 'ne virtueel analoge synthesizer. thumb|'t 'Supersaw'-geluid wie 't oet dees serie instruminte kump, en oonsterfelek woort gemaak es standaardgeluid vaan de trance. In de jaore negenteg begóste sommege 't geluid vaan de aw analoge synthesizers te misse. Um evels 't gemaak vaan digitaol techniek te kinne hawwe voont me de virtuelen analoge synthesizer oet, 'n instrumint boe me 't geluid vaan d'n analoge synthesizer euver digitaole weeg imiteerde. E groet succesnommer (zij 't neet 't ierste instrumint) in dit type waor de Roland JP-8000. Neve alle vertojde geluide had dit instrumint ouch de 'supersaw', boe diverse zeegtandgolve gecombineerd woorte. Dit geluid woort al gaw e cliché in de trancemeziek.
'nen Aanderen trend in dezen tied is de softwaresynthesizer. Heibij is alle apparatuur in e computerprogramma gestop. Dit is natuurlek compacter en gojekouper, meh neet zoonder naodeile. Ierstens steit of vèlt de klaankkwaliteit mèt de hardware vaan de computer: de geluidskaart moot kinne doen wat de software aon MIDI-informatie opgief. Sommege slete daorum esnog 'n extern apparaot op hunne computer aon, 'n soort synthesizer mèt geluidsbox inein. (Anno 2022 is aon computers wel zoeväöl verbeterd tot dit neet mie per se nujeg is.) Twiedens moot me de meziek toch inspeule, en daobij is e klaveer hendeg. Zoe nujeg kin me 'n aander digitaol keyboard op de computer aonslete um de softwaresynthesizer te bedene. Keyboards die dao speciaol veur gemaak zien neump me controllers. 't Tegedeil daovaan is de workstation, wat zjus väöl typische computerbewèrkinge nao de synthesizer haolt.
De synthesizer es vintage-instrumint
Veuraol nao 2000 is de merret veur echte analoge synthesizers good gegreujd. Väöl lui verdringe ziech um aw instruminte op te koupe, meh ze zien ouch nui geproduceerd. Dèks maak me mèt dees instruminte ouch retromeziek. Door 't groet aontal besjikbaar instruminte in alle soorte kin me 't euverziech gemekelek kwietrake. Hei en dao gief 't studio's die ze verzamele, zoetot tósjeniste ze liere kinne.
Types synthese
't Gief versjèllende types synthese. De ajdste vörm is additieve synthese. Heibij weure versjèllende geginnereerde golve, in 't gemein sinusgolve, opeingestapeld um 'n nui klaankkleur te make. 't Telharmonium wèrkde zoe, en de ierste composities vaan Stockhausen ouch. 't Is väöl werk um zoe 'ne klaank te bouwe; 't rizzeltaot is in 't gemein dof. Daobij is 't lesteg um de amplitudes te doen samevalle, zoetot me in plaots vaan de bedoelde nuie klaank dèks 'n akkoord vaan sinustoene huurt. Pas in de computertied is additieve synthese ech loenend gewore.
In de loup vaan de jaore viefteg woort daorum de subtractieve synthese oontworpe. Heibij weurt 't perces umgedrejd. Oet de klaankbron kump 'n zeegtandgolf of 'n blokgolf (twie hendeg verzaodegde golftypes), en mèt filters oonderdrök me dao sommege bovetoene vaan. Door aon knóppe te zitte kin me die filters instèlle en klaankkleure make. Ouch aander effekte zien in de regel presint. Subtractieve synthese weurt dèks es 'werm' umsjreve, veural wienie ze oet analoge apparaote kump. Dit lèste hingk zeker ouch same mèt de roesj dee aon 't analoog perces inherent is.
FM-synthese gebäört digitaol. Heibij weurt 'n draaggolf gemoduleerd mèt ein of mie modulatorgolve. Allewel tot me zoe subtiel en complexe golve kin bouwe, klink 't rizzeltaot väöl lui kaajd en sjrèl in de oere. 'ne Variant, fasevervörming-synthese, woort touwgepas in de gojekoupe Casio-synthesizers.
Ouch digitaol sampling kin es de basis veur synthese diene. Me kin 't gesampled signaol neet allein oonbewèrk oprope, meh ouch mèt filters bewèrke of gebruke es basis veur korrelsynthese. E kort fragmint weurt daan constant herhaold en de golve loupe inein euver. Die bewèrking weurt dèks gebruuk veur groezetege roesj-effekte mèt väöl tikskes.
Bij vectorsynthese weure diverse klaankbronne, dèks veer, mètein gemoduleerd en gecombineerd. Mèt 'ne joystick kin me ouch de positie tösse de twie klaanke bepaole; zoe kin me geleidelekaon vaan d'n einen in d'n aandere klaank euvergoon.
Jekaterinaburg
Jekaterinaburg, Jekaterinenburg, Jekaterinburg of Ekaterin(a/e)burg (Rössisch: Екатеринбург, Yekatyerinbóérgk) is de veerde stad vaan Rösland, de hoofstad vaan 't oblas Sverdlovsk, ’t ikkenomisch en cultureel centrum vaan de berg vaan de Oeral, es ouch de hoofstad vaan 't Fidderaol Distrik Oeral. Daoneve ligk 't centraol in ’t supercontinent Eurazië en ligk 't volges de traditionele definitie vaan Europa percies op de grens vaan dat continent en Azië. Vaanoet Moskou gezeen steit de stad bekind es de “poorte vaan Siberië”.
Jekaterinaburg steit bekind um häör bleujetege historie, mèt de executie vaan Tsaar Nicholas II en zien femilie in 1918 en de Mafiabloodbade in de jaore 90 es examplarisch. Daoneve steit de stad bekind es 't ikkenomisch en cultureel centrum vaan de Oeral. Mèt naome de metaolindustrie heet nog ummertouw e groet positief effek op de welvaart vaan de stad en häör naobije dörper.
Kwalificatie veur 't Europees kampioensjap hierevoetbal 2020
De kwalificatie veur 't Europees kampioensjap hierevoetbal 2020 löp vaan miert 2019 tot en mèt miert 2020. Umtot 't veur dit EK gei gasland gief, doen alle 55 lidstaote vaan de UEFA draon mèt. In de ierste fase waore de teams verdeild in tien poules vaan vief of zès len; de twie bèste oet eder poule goon otomatisch door nao 't WK. Nog veer len plaotse ziech mèt play-offs, die mèt e gecompleceerd systeem zien opgehaange aon de UEFA Nations League. In totaol plaotse ziech dus 24 len, eveväöl wie op 't EK vaan 2016. Kosovo heet ziech veur d'n ierste kier ingesjreve en is dus nui in de kwalificatie.
Direkte plaotsing
't Gaof 10 poules, gelètterd A-J. De nommers ein en twie vaan eder poule goon door. Len mèt 'nen asterisk zien grópswinner in de UEFA Nations League, zij zouwe ziech zoewiezoe nog mèt de play-offs kinne plaotse wienie ze neet tot de bèste twie hoorte.
Play-offs
De veer play-offplaotse woorte neet, zoewie bij veurege edities, ingevöld mèt daarde plaotse. In plaots daovaan kwalificere clubs ziech noe mèt de UEFA Nations League. Wee in de editie vaan 2018-19 (de ierste editie) zien poule heet gewonne, in n'importe welke devisie, is otomatisch geplaots veur de play-offs.
Dit zien maximaol zèstien teams. 't Veel evels te verwachte tot diverse grópswinners, zeker oet devisie A, ziech zoe wel veur 't EK zouwe kwalificere; oonder kin me zien tot dat ouch gebäörde. Es e team ziech direk plaots, weurt zien plaots ingenome door de twiede bèste vaan dat niveau. Heet me aon alle leie vaan ein devisie neet genóg, daan struimp me door nao 't volgend niveau. Dit lieverde aon 't ind 't de volgende len op (greun teams plaotsde ziech direk blauwe stuime in de play-offs in):
Op 22 november woort geloot veur de knock-outrunde. Hei-in speule de teams in grupkes vaan veer; eder grupke heet ein plaots te verdeile.
Jan Linders
thumb|'ne Winkel in Gennep Jan Linders is 'n regionale supermertkete in 't zuudoeëste van Nederland. Ze haet in totaal 63 vestiginge, waovan de meiste in de provincie Limbörg ligge. Ouk guuef 't winkels in Oeës-Braobant en de regio Numwaege. 't Servicekentoeër en 't distributiecentrum zien gevestig op 't bedriefsterrein De Flammert in Niej-Berge, in de kop van Noord-Limbörg.
Jan Linders B.V. is 'n Limbörgs familiebedrief. D'n hier Jan Linders begós in 1954 as zelfstandig melkverkuiper in Gennep en umgaeving. In 1963 begós Linders 'n supermert in 't centrum van det stedje, de ierste echte supermert in de wiejen umtrek. De formule waas 'n groeët sukses. In 1972 woort 'n twieëde vestiging geäöpend in Venraoj en in 1974 in Grevors en Venlo. Snel daonao greujde 't bedrief oet tot 'n bekinde supermertkete in Limbörg en daoboete.
In 1995 noom Leo Linders, Jan ziene zoon, 't bedrief euver en woort daodoor algemein direktäör. Jan euverleej in 2004.
Jan Linders haet e breid assortiment en verköp rilletief vuuel streekprodukte.
Op 14 december 2022 leet 't bedrief weite det 't 'n franchise-euvereinkóms aangeit mit Albert Heijn. 52 van de 63 vestiginge zölle waere umgebouwd tot AH-winkels en elf winkels zien gen ónderdeil van d'n deal. Die waere verkoch aan concurrente. Tegeliekertied helt Jan Linders B.V. de zeggeschap euver zien vestiginge, maar dan ónder d'n naam Albert Heijn. Daonaeve waere tieën AH-winkels verkoch aan Jan Linders, waodoor de franchisenemer 62 AH-winkels zal behere. Daomei verdwient 't bedrief waal oet 't Limbörgse straotbeeld.
Abancourt
Abancourt is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59268. De gemeinte is 5,67 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 469 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 83 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj. Dit is evels neet 't geval veur dees gemeinte, die al vaan vreuger aof bij Cambrai huurde.
Smolensk
Smolensk (Rössisch: Смоленск, spreek oet: Smal-JENSK) is 'n Wes-Russische stad aon de rivier de Dnjepr. Ze is de hoofstad vaan 't Smolensk Oblas, in 't Centraol Fidderaol Distrik. In 2010 had zie 326.861 inwoeners. Daomèt waor ze de 54e stad vaan 't land. Mèt 'n oppervlaak vaan 166,35 veerkante kilometer heet zie 'n bevolkingsdeechte vaan 1.965 lui de veerkante kilometer.
Smolensk is ein vaan de ajdste stei vaan 't land. 't Woort veur de ierste kier geneump in 836 en waor veur lange tied de hoofplaots vaan häören eige staot. De ikkenemie bleujde op in de stad umtot zie gunsteg gelege laog aon de Dnjepr, rillatief neet wied vaan Moskou (get mie es 400 kilometer). In deen tied is Smolensk mierdere kiere ingenome gewore door Tatare. De lèste kier tot dit gebäörde bleef d'r neet väöl euver vaan de stad. In 1237 woort 't deil vaan Litouwe. De Moskoviete vereuverde de stad in 1340. De stad woort weer Litouws in 1408, Moskoviet in 1514, Pools in 1611 nao 'n twinteg maonde lange slaag, en oetindelek woort zie Russisch in 1654. 't Gaof twie groete gevechte in de moderne historie vaan Smolensk. De ierste waor de Franse inval oonder Napoleon in 1812 en de twiede waor de Duitse oonder Adolf Hitler tösse 1941 en 1943. Es 'n teike vaan respek restaureerde de Sovjet-Unie de stad bekans in zien gehiel. Dat waor taomelek zeldzaom in de Sovjettied, veural es me kiek wie rillatief nauwkeureg 't centrum vaan de stad weer is herbouwd door de Sovjets. Daodoor is Smolensk ein van de wienege industrieel stei in Rusland mèt 'n sjoen aw binnestad.
Abscon
Abscon is 'n gemeinte (commune) in de Nord (ofwel 't Noordelek Departemint) in de regio Hauts-de-France, in 't noorde vaan Fraankriek. Tot 2015 huurde de gemeinte bij de regio Nord-Pas-de-Calais. De gemeinte heet de poscode:	59215. De gemeinte is 7,27 veerkante kilometer groet. Zie had 'n bevolkingsaontal vaan: 4 309 (2019). Daomèt had de gemeinte de veerkante kilometer 593 inwoeners. 't Departemint Nord huurde vreuger bij Vlaondere en Henegouwe, 't allewijl aongrenzend gebeed vaan 't Belsj.
Lies vaan einentwintegsteniewse componiste
Dit is een lies vaan min of mie bekinde componiste die in d'n einentwintegsten iew werk höbbe gecomponeerd. Componiste die wel in dezen iew höbbe geleef, meh gei werk mie höbbe gecomponeerd, weure hei neet opgenome.
Europees kampioensjap hierevoetbal 2024
't Europees kampioensjap hierevoetbal 2024 weurt 't 17e Europees kampioensjap hierevoetbal. 't Löp vaan 14 juni tot en mèt 14 juli vaan dat jaor. Wie alle veurgaonde EK's weurt 't georganiseerd door de UEFA. Gasland is Duitsland, wat iejer - es Wes-Duitsland - in 1988 't EK heel. 24 len doen mèt; regerende kampioen is Italië.
Verkezing
Len kóste tot 3 miert 2017 e bod doen. Dat dege oetindelek mer twie len, Duitsland en Turkije. Op 27 november 2018 woort in Nyon heieuver gestump; Duitsland won mèt 'n groete mierderheid vaan 12 tege 4 stumme (ein oonthajding).
Kwalificatie
Duitsland is es gasland vaanzelf geplaots. De aander len vaan de UEFA mote ziech kwalificere. Rusland is oetgeslote door d'n inval in de Oekraïne in 2022. Wit-Rusland, wat in väöl aander competities ouch oetgeslote woort, maag wel mètdoen; wel heet me evels deveur gezörg tot dit land in de kwalificatie de Oekraïne neet kin treffe. Veur aander len mèt conflikte oonderein zien geliekaardege maotregele getroffe.
De 53 euvergebleve len woorte in zès pöt vaan 10 verdeild. (Pot 6 umvat dus mer drei len, de allerzwaakste vaan Europa.) De kwalificatie góng op basis vaan de prestaties in de UEFA Nations League. Wee zien poule vaan de Nations League gewonne heet op A-, B- of C-niveau, is trouwens otomatisch geplaots veur de playoffs zouw 'r ziech neet direk plaotse.
De loting woort gehawwe in Frankfurt, op 9 oktober. De teams zien verdeild in tien poules (A-J) vaan dus vief of zès len, boevaan de bèste twie ziech direk plaotse. Dat maak mèt Duitsland debij 21 geplaotsde teams. De euverege drei plaotse weure in play-offs bepaold. Drei kier veer len speule e mini-toernooj (haaf finaoles en finaol) boevaan de winner ziech veur 't EK plaots. De play-offplaotse weure gevöld door de grópswinners vaan de Nations League (zuug bove), wienie nujeg aongevöld mèt de bèste verleerders vaan de grópsfaas (dit is zoe good wie zeker nujeg, umtot de sterke len ziech toch wel zoe goon plaotse).
De kwalificatiematche loupe vaan 23 miert t/m 21 november 2023. De play-offs weure op 21 en 26 miert 2024 gespäöld.