cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sakse (Bundesland)
Demografie
thumb|right|De bevolkingsumvang van 1905 bis 2015 Seër de vuneftiger joare lup 't aatal iwuënesj trük. Noa de Wiedervereinigung in 1990 versjnelde dit proces. Sakse houw in 1950 nog 5,6 mieljoeën iwuënesj. In 1990 woar dit aatal 4,9 mieljoeën en allezeleëve ligk dit getal óp óngeveër 4 mieljoeën. Seër 2013 gruit de bevolking weer. Óp langere termien weëd óch 'ne demografische krimp verwach, meh neet zoeë hel wie vruier. De groeëte sjteë Leipzig, Dresden en Chemnitz blieve gruie.
Vieë
Sómtieds raekentj me d'n aezel toet 't vieë, esouch 't paerd en versjillige pelsdere.
Sakse (Bundesland)
Demografie
't Vruchbaarheedssiefer is mit 1,57 geboartes je vrouw 't hoeëgste va gans Dütsjlank. Seër inkel joare gruit 't.
Vieë
Boeten Europa kómme dao nag anger saorte bie, wie de kemieël, dromedaris enne lama.
In toenummendje maot hèltj me in Wès-Europa anger, sómtieds exotischere deren es vieë, wie de struusvogel, emoe, 't hèrt enne kangeroe. Ouch 't hajen en kwieëke van vis raekentj me toete vieëteelt.
Sakse (Bundesland)
Boetelendere
In 2015 woeënde d'r 159.000 boetelendere. Dit is 3,9% óp 'n bevolking van 4 mieljoeën. Wiewaal dit aatal 't lieëgs van alle bóndssjtate is, guëf 't ópmerkelig vöal xenofobie. Zoeë hat de rechs-extremistische organisatie Pegida i verhaoding de mieëtste lede. Óch rechs-populistische partieje wie de AfD zint populair. Tiedes de vluchtelingecrisis van 2015 sjteeg 't aatal boetelendere hel. Dat leide tot gewelddadige acties, die gerich woare óp ónger anger ópvankcentra en moskeeë. Syriërs vurme óngertussje de groeëtste minderheed, gevolg durch Roesse, Vietnameze en Oekraïnesj.
Sjproak
thumb|left|De Middeldütsje dialekte; 8: Hoeëgsaksisch, 9: Erzgebirgisch, 10: Silezisch I Sakse weëde uëver 't algeming Oeësmiddeldütsje dialekte gekald, in 't bezónger 't Hoeëgsaksisch. Typisch vuur dit dialek is de oetsjproak va de /e:/, /o/ en de /o:/. Dees klinge óp 't Hoeëgsaksisch /i:/, /u/ en /u:/. 't Dütsje wöadje <Schnee> weëd <Schnii> en <Volk> weëd <Vulk>. Umlaute weëd óntrónk, beivuurbild i wöad wie <böse>, dat weëd. Ópvallend is wier de sjtumhaotende oetsjproak va plosieve i wöad wie <Kartoffel> of <Koffer>. De in 't Dütsj vuurkómmende diftonge weëde dök gemonoftongiseerd. I ge oeëste weëd Silezisch Dütsj (Schläsisch) gekald. Doa kalt me óch Sorbisch. Teëge g'n grens mit Tsjechië weëd Erzgebirgisch en Vogtländisch gemoeld. Dit dialek hat vöal uëvereekómste mit 't Oeësfrankisch en 't Noardbeiesj.
Geleuf
De miëtste iwuënesj zint neet-gleuvig, wat e gevolg is va de anti-relizjieuze politiek die de DDR veurde. Van aodsher woar 't lutheranisme 't wiechtigste geleuf. De evangelisch-lutherse kirk va Sakse hat mieë es 700.000 lede. Dat kumt uëveree mit 19% va de bevolking. De Sorbe zint katholiek. 'n Kling minderheed van 0,3% is Russisch-Orthodox. Wier guëf 't zier kling aatalle Joede en moslims.
Referentie
Dit attikel baseert zich op 't corresponderend Dütsjsjproakig artikel.
1440
1439 - 1440 - 1441
Schwerte
Schwerte ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Unna, in de Duutsje deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk wier in 't Regierungsbezirk Arnsberg.
De op 120 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 56,23 km², in december 2018	46.340 inweunersj. Daomèt haw 't 'n bevolkingsdichte van 824 de veerkante kilometer.
Orkaan
'nen Orkaan (of cycloon, tyfoon) is 'nen tropische stórm wovan de windjsnelheje de orkaandörpel, windjkrach 12, euversjrieje. Det hèltj in det windjsnelheje veurkómme van mieër es 63 knuip, óngevieër 117 kilomaeter de oer.
Orkane kónnen óntstaon inne tropen enne subtrope (toet óngevieër de viefendertigste brèdjegraod), meh neet te kórt anen aeveneer ómdet dao 't corioliseffek te zwaak is. Dit wuuertj ouch waal de intertropische convergentiezaon geneump. 'nen Orkaan is per definitie 'n tropische depressie dao nao zien krach 'nen tropische stórm of 'ne tropische cycloon kan waere. Nao zien locatie wuuertj dezen orkaan typhoon of cycloon geneump. 'ne Stórm zónger tropische kènmirke die de orkaandörpel euversjriedj hèltj 'nen (extra-tropische) stórm mit orkaankrach. Alle tropische depressies, dus ouch tropische cyclone, vóldoon aan drie kènmirke: 1. zat atmosferische convectie; 2. 'n geslaote circulatie, det wil zègke gans róndj en neet óngerbraoke door e fróntj; 3. 'n werm kern: de wermste lóch bevindj zich in 't oug vanne depressie.
De term cycloon haet betrèkking oppe cyclonaal circulatie, de lóchstruiming inne zelvendje richting es de drejrichting vanne aerd. Dit is 't geval bie lieëgdrökgebiede die den ouch waal cyclone waere geneump.
PVV
thumb|Logo PVV Partie veur de Vrieheid (baeter bekind es: PVV) is ein politieke partie die is opgerich door de Venlonaer Geert Wilders. Hae haet de partie in 2005 opgerich ónder de naam "Vereniging Groep Wilders", nao 'n conflik mit de VVD. Saer 22 november 2006 is de partie bekind ónder de naam Partie veur de Vrieheid. Beej de lendelike verkezinge van 2006 deej de partie veur 't iers mei. Wilders beholde neuge zaetele. Saer 2009 is de PVV vertaegewoordig in 't Europees Parlement (saer 2015 beej Europe des nations et des libertés) en saer 2011 ouk in de Ierste Kamer en de Provinciale Staote.
Wilders is fractieveurzitter in de Twieëde Kamer, partieleijer en partieveurzitter. Ouk is hae 't insigs lid van de PVV. Marjolein Faber is fractieveurzitter in de Ierste Kamer. Marcel de Graaff waas toet 2022 fractieveurzitter veur de PVV in 't Europees Parlement. Ouk zien hae en de Franse leier van Front National, Marine Le Pen, partieleijers van de Europese partie van de PVV: Europe des nations et des libertés.
De partiekleure zien, as de Nederlandse vlag, roeëd, wit en blauw.
Selm
Selm ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Unna, in de Duutsje deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk wier in 't Regierungsbezirk Arnsberg.
De op 56 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 60,41 km², in december 2018 26.011 inweunersj. Daomèt haw 't 'n bevolkingsdichte van 431 de veerkante kilometer.
PVV
Politieke richting
Waal verschoef de partie van extreemrechs in 2006 nao 't midde in 2012. Det kump doordet de partie zoeëwaal zier rechse as zier linkse standpunte haet. Zoeë is zeej veur streng straofe en 'n kleinere euverheid, mer tegeliek is zeej ouk fervent veurstander van bieësterechte en 't idee van de verzörgingsstaot.
De ideologieë is ó.a. geclassificeerd as: Nederlands nationalisme, groeëtneerlandisme, nationaal-liberalisme, nationaal-conservatisme, rechs-populisme, islamofobie of anti-islam, anti-immigratie en euroscepticisme.
Standpunte
In 't verkezingsprogram van 2017-2021 kómme de volgende punte veur:
De PVV haet vuul kritiek op d'n islam, dae volges de PVV gein religie, mer 'n ideologie is. Heejin ónderscheid zeej zich van de meiste ander partieë in 't parlement. De partie wilt veurkómme det mier luuj oet islamitische lande immigrere. Zeej wilt daorum de grenze toe. Ander punte zien beejveurbeeld 't intrekke van verbliefsvergönninge, 't verbeje van 't drage van houfdeuk en 't preventief opsloete van radicale imams.
De partie steit bekind es hendig eurosceptisch. De PVV wilt oet de EU en de gölde herinveure.
De PVV is veur 't inveure van 't bindend referendum, 'ne gekaoze minister-president en 'ne gekaozen Hoege Raod.
Kleinere zörginstellinge, mier zörgmitwerkers, minder raegels in de zörg, gein eige risico. De PVV is veur de verzörgingsstaot, mer wilt zeej allein beschikbaar stelle veur luuj mit de Nederlandse nationaliteit.
De PVV wilt bieësterechte opneme in de Gróndwet, 'n bieëstepliesie handhave. De partie is ouk taege bio-industrie. Zeej wilt 't zelf neet actief aanpakke, mer via de consument.
Humboldt County (Nevada)
thumb|200px|Graofsjappe vaan Nevada thumb|200px|Ligking vaan Humboldt County Humboldt is 'n in 1861 gestiech graofsjap in Nevada, VS. Humboldt is verneump nao de gelieknaomegen Hollandsen oontdèkker. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Winnemucca.
Tim Berners-Lee
Sir Tim Berners-Lee (Londe, 8 juni 1955) weurt gezeen es de bedènker en gróndlègker van 't World Wide Web (WWW), same mèt Robert Cailliau.
Humboldt County (Nevada)
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 25.014 km² boevaan 24.988 km² land is en 26 km² water.
Tim Berners-Lee
Leve en carrière
thumb|right|Ièrsjte webserver van Tim Berners-Lee Berners-Lee woort gebore in Londe. Hae sjtudeerde aan 't Queen's College, 'n onderdeil van de Universiteit van Oxford. Hae wèrkde es sofwareprogrammäör bie versjillende bedrieve.
In 1980 bedach hae 'n systeem op basis van hypertext, öm 't deile en biehouwte van informatie tösje ónderzeukersj mekkeliker te make. Same mèt Robert Cailliau bedach 'r 'n prototype van 't systeem, Enquire. In 1988 gebruukde hae zien ideeë van Enquire veur 't ontwerpe van 't World Wide Web. Hae boewde doe ouch de ièrsjte webbrowser, dae ouch World Wide Web heesj, en de ièrsjte webserver. Berners-Lee vroog gein patent aan veur zien ideeë, meh goof ze vrie.
De ièrsjte website die Berners-Lee boewde (dit waor dus ouch de ièrsjte website oats), waor http://info.cern.ch/. De site besjteit neet miè, meh 'n archiefversie devan ies hie te zeen. De site woort op 6 augustus 1991 online gezat. Ze goof oetlègk euver wat 't World Wide Web ies en wie me eine browser koes gebruke.
In 1994 sjtiechde Berners-Lee 't World Wide Web Consortium (aafkorting: W3C) aan 't Massachusetts Institute of Technology. Hie-in woorte versjillende organisaties vereinig die sjtandaarde en aanbevelinge öm 't Internet te verbetere wolle make. In 1996 woort door W3C de sjtandaard Cascading Style Sheets gelanceerd. Pas vanaaf 2000 begoeste populair browsers deze sjtandaard te gebruke.
In 2004 woort hae professor aan de Universiteit van Southampton. Hae wèrk dao aan 't semantisch web, zien nuujste projek. 't Semantisch web ies 'n vervolg op 't World Wide Web, woa-in de informatie zoa geannoteerd ies dat zie ouch door mesjiene te leze ies. Zoa kènne automatisch relaties tösje documente gelag were. In de academische waereld ies hie väöl aandach veur, meh 't ies nog óndudelik of 't ouch daoboete succes zal kriege.
Erkènning
Berners-Lee kreeg versjillende pries en óndersjeiinge, zoawie de Japanpries van 2002 en de Millennium Technology Prize 2004. Op 16 juli 2004 woort hae tot ridder gesjlage door Keuningin Elizabeth II van 't Vereinig Keuninkriek. Hae kreeg de titel van Knight Commander, de twiède hoagste rang in de Orde van 't Britse riek.
Brees (Belsj Limburg)
't Brees (wi-j det hi-j besjrieëve is) is 't dialekt van de Belsj-Limburgse plaats Bree en (bi-j ûtbreiing) e paar plaatse in de ómgaeving. 't Weert tot de Maaskempese dialekte geraekendj.
Vocale
Wi-j 't hieël nuurduuste van de provincie haet Bree en ómgaeving de (Uust-)Limburgse, en neet de Brabantse, vocale. Hi-jduur zaet men book (neet boek), neet (neet nie(t)), ti-jd (neet tijd/taed) en hûs (neet huis/häös).
Bree ligkt nog zjust in 't Belsj-Limburgs óntróndingsgebeed. Dat wiltsj zègke det alle gerónde viervocale hi-j, wi-j in 't gruutste deil van de provincie, rigoureus óntrónd waere. Riegelmaoteg verleipt det zuu: äö weert ae, eu weurt ee, ö weurt è, u weurt i en ui weurt ei. Dao zeen ael vael gevalle buu-in de verandering neet zuu riegelmaotig verleipt. Det kan leie tot wuurdpare die vier spraekers van ander dialekte ónherkönbaar zeen, wi-j book - beekske. 't Verkleinwuurd beekske haet zich óntwikkeld ût 't auwer *beukske. Dit perces treft ouch vraemde waerd: nateer "natuur".
Consonante
Bree ligkt nog in 't mouilleringsgebeed. Dat wiltj zègke det de cluster -nt in -ntj verandert: róndj, bandj, kantj. Wi-j de meiste dialekte in 't nuurde van de provincie óntbrikt de t-deletie. De -t op 't löste van e wuurd weert dus gewuun ûtgespruke: echt, gestumd.
Bree ligkt, wi-j hiel Belsj Limburg (eszjust Voere óp Moelinge nao), ten weste van de Panninger Linie, zuudet men hi-j slecht, smi-jte en staon köntj (in plaats van sjlecht etc.). 't Ligkt ael waal weer ten uuste van de Panninger Seitenlinie: Waerd di-j in 't Standaardnederlands möt sch- beginne, höbbe hi-j sj- (sjaol, sjaop, sjuun).
Grammaticaal grenze
In Bree is, wi-j in 't hieël uuste van de provincie, 't wuurdsje de/dich bewaard geblieëve.
Literatuur
R. Schoofs, Woordenboek van het dialect van Bree en omgeving. Bree, 1988, 21996
Hateboer
Hateboer (Nederlandjs: Hatenboer) is e gehuch en recreatiegebied inne Nederlandjse gemeinte Remunj. 't Ligk ane Hateboerseplas enne Nuje Nack. Anen äöverkantj vanne N280 ligk 't gehuch De Weerd.
Hateboer is väöral bekèndj vanwaege de camping enne jachhaves.
Zaajt (smaak)
Zaajt is ein vaan de vief smake, neve zeut, zoer, bitter en umami.
De voornaomste zaajte smake zijn natriumchloride (keukezaajt) en lithiumchloride. Dees stoffe vervalle in ione in 't speeksel en de Na+ en Li+ ione verandere de laojing in de receptorcelle in de tong um zoe 'n reaktie op gaank te bringe.
Perusmaku
Travertin
thumb|right|300px|de travertinterrasse bie Pamukkale, Turkije, sjteunt op de lies va WaelterfgoodTravertin, kalktuf of watersjtèè is e karstversjiensel en 'ne kalksjtèè dae gevurmd wert dör d'r neersjlaag va kalk oet mit kalk uvververzadigd water oet kow of werm zeutwaterbronne. De bronne bevatte calcium- en bicarbonaat-ione sowie koolsjtofdioxide. D'r travertin èèges besjtèèt vör te zigke gaans oet calciumcarbonaat.
Etymologie
D'r naam Travertin is aafkomstèg van 't Italiaanse travertino, Latien lapis tiburtinus „Sjtèè oet Tibur“ (huuj: Tivoli).
Oontsjtoeë
Travertin oontsjtèèt mètstens abiototisch, dat wilt zigke, zoonder de mètwirking va laevende waezes, es dör 't aafgaeve va kooldioxides 't water uvververzadigd wert mèt calciumcarbonaat, zoedat dit lètste neersjlèèt. De fotosynthese va alge of mosse in 't water kuusse evvel ooch dör hunne verbroek va kooldioxide bevorderend wirke vör de vörming va travertin.
De travertinterrasse in Pamukkale in Turkije (kiek de foto) tuuëne good wie travertin gevurmd wert. Dis site is besjermd es waelterfgood dör de UNESCO.
Travertin is 'ne witte bies doonkerbroene, in mindere of mieërde mate, poreuze kalksjtèè, vool mèt klèng holtes, die dik aafdrukke va blajer en tek haant. Die aafdrukke zeunt oontsjtande wie d'r travertin zich vurmde en doe die blajer en tek umsjlaoët. Wie in d'r loop van d'r tied dit organische materiaal vergong bleve de fossiele aafdrukke uvver. Gong 't vörmingsproces d'r nao wieër, da waoërte die holtes dèk wer opgevöld. Daodör oontsjtong 'ne vaste sjtèè dae good es boewmateriaal te gebroeke waor.
De zachte aafzèttinge neumt me ooch nog wal Kalktuf. Dis aower benaming haat te make mèt de geliekenis va travertin mèt tufsjtèè, dae zich evvel oet vulkanische lava gevurmd haat.
Gebroek
thumb|250px|Nationaal Monumaent op d'r Dam in Amsterdam is deels gemakd va travertin.In 't Italiaanse Tivoli vindt me travertin dae gesjikt is es boewmateriaal. Vloere, trappe en beeldhaowwerke werre d'r va gemakt mae dizze kalksjtèè is och gesjikt es boewsjtèè. 't Monumaent op d'r Dam in Amsterdam is gemakd va travertin en bètong. 't Colloseum in Roeëme is gedeeltelek, en de Notre Dame in Paries is gaans d'r mit opgetrokke. D'r travertin gift an dis boewwerke hunne typische gaelige sjien. Kunstsjtèè-travertin is gemakd va geverfde cemaent.
Travertin va S'n Maeëte
In S'n Maeëte vurmt zich op 'n väöl klènger sjaal in 'n bronnegebied travertin, dae evvel greungriezing va kleur is. D'r vör water oondördringbare Vaolzer Greunzaand, oeë dit bronwater op röst, bepaalt dis oetzoonderleke kleur.
Veendplaatsje
Travertin keumt övveraal op de waelt vör mae de veendplaatsje zeunt ieëder klèng. Vör de vörming va travertin zeunt ow kalksjtèè- of marmerlaoge nuëdèg. Travertin is mètstens 'ne jonge sjtèè dae zich vöral in 't Kwartair vörmde.
Boeing 757
De Boeing B757 is ein tweemotorig narrowbody verkeersvleegtuug gemaaktj door Boeing in Amerika.
Aan 't enj van'ne jaore ’70 wolle väöl modern maatsappieje aaf van häör aaj Boeing 727’s. Daonaeve merkdje Boeing ouch det 't aantal orders trökleep omdet de A300 op'pe mert waas gebrachtj. Dit vleegtuug waas väöl zuiniger, sjtiller en booj meer capaciteit es de B727. Daorom ontwikkeldje Boeing de B757, ein tweemotorig verkeersvleegtuug mit ein groter vleegbereik en det plaats kos beeje aan ongeveer 180 passageers.
De gesjiedenis
Op 19 fibberwarie 1982 maakdje 't prototype, eine B757-200, de eerste vluch en op 1 jannewarie 1983 waerdje 't vleegtuug op häör eerste liendeenst (dit waas veur Eastern Air Lines) ingezatj. 't Vleegtuug kos in 't begin maar weinig succes toetdet 't Amerikaanse Delta eine order veur 60 sjtöks plaatsdje en later bekindj maakdje det ziej häör vleegtuuge oet leet röste mit Pratt & Whitney PW2037 motors. Dit waas de derde saort motors womit de B757 kos waere oetgerös. Taegeliek mit de B757 ontwikkeldje Boeing ouch de B767. Dit is ein widebody vleegtuug mit vriejwaal dezelfdje cockpit. Op 28 november 2005 roldje de letste B757, eine B757-200 veur de Chinese lochvaartmaatsjappiej Shanghai Airlines, oet de fabriek. In 23 jaor zeen 1050 B757’s geboewdj.
PVV
Standpunte
Concreet wilt de PVV beejveurbeeld 10.000 pliesie-agente d'rbeej, mer minder geld oetgaeve aan internationale militaire operaties.
De PVV wilt fors hoeëgere straofe. Taakstraofe en TBS wilt zeej aafschaffe
1542
1539 - 1540 - 1541 - 1542 - 1543 - 1544 - 1545 1542 waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zondag volgens de Juliaanse kalender.
PVV
Standpunte
De PVV is taege financiering van óntwikkelingshölp (behauve noeëdhölp), windmeules en kuns. Ouk wilt zeej enne kleineren umroop.
't Nederlands belang mót volges de PVV altied veurop staon. Zeej wilt det de Antille ónaafhenkelik waere, wilt steun veur christelike minderhede in Törkieë en Egypte, en steunt de boew van joedse nederzettinge in Palestina.
Feijenoord
''Dit artikel geit euver 't Rotterdams stadsdeil Feijenoord. Veur de voetbalclub zuug Feyenoord.''
PVV
Standpunte
Gein kilomaeterheffing, verlieëging van benzienacciens, mier geld nao infrastructuur en verhoeëging van de maximumnsnelheid op autosnelwaeg nao 140 km/u.
Daarde Devisie
De Daarde Devisie is e niveau vaan 't Nederlands voetbal. Um perceis te zien is 't 't veerde niveau vaan de Nederlandse voetbalpiramide, oonder de Twiede Devisie en bove de Veerde Devisie. Ze besteit oet twie competities, 'n Daarde Devisie Zaoterdag en 'n Daarde Devisie Zondag. Bei competities bestoon oet 18 teams. 't Geit officieel um amateurclubs, meh mèt 'n vrij groete maot vaan professionalisatie (e paar contrakspeulers, späölgeld en winspremies, bedriefsveuring, groete aontalle supporters etc.). De Daarde Devisie daorum ouch welins es semiprofdevisie umsjreve.
Zeut (smaak)
Zeut is ein vaan de vief smake, neve zaajt, zoer, bitter en umami.
Daarde Devisie
Historie
De Daarde Devisie is in principe nui veur 't sezoen 2016/17, meh kump voort oet de Topklas. Die waor pas in 2010 opgeriech, mèt es doel 'n brögk te sloon tösse 't betaold voetbal en 't amateurvoetbal. Clubs móste noe door sportief prestaties kinne promovere nao de profcompetitie, wat iers neet meugelek waor. Umtot 't mer twie Topklasse gaof, tegeneuver zès Hoofklasse, mós dat de concurrentie verbetere (allein de bèste clubs tegenein).
PVV
Controverses
De oétsprake en ideeë van Wilders waere dök es racistisch gezien. Zoeë pleitde Wilders veur 'n houfdookbelasting, veur sloeting van alle moskeeë en brach hae in miert 2008 de zier controversiële film Fitna oet. Nao de lendelike verkezinge van 2010 waas de PVV ónderdeil van de gedoogcoalitie VVD, CDA en PVV. In 2012 leide 'n conflik tösse de PVV einerzieds en de CDA en VVD anderzieds tot de val van det kabinet. Ander kritiek geit euver 't óntbraeke van democratie binne de partie. Luuj kinne beejveurbeeld gein lid waere. 'n Bekind gezich in de roop nao democratisering van de PVV is Hero Brinkman. Hae stapde in 2012 oét de partie en richde de partie DPK op. Dees holde gein zaetels. In 2015 woort de Ondernemers Partij opgerich, mer dees waas ouk gein succes.
Zeut (smaak)
't Gief versjèllende stoffe die 'ne zeute smaak oprope, woevaan sókkers de bekindste zien.
Feijenoord
thumb|'t Stadsdeil Feijenoord binne de gemeinte Rotterdam Feijenoord is eint vaan de veertien stadsdeile vaan de Nederlandse gemeinte Rotterdam. Same mèt Charlois en IJsselmonde vörmp 't Rotterdam-Zuid. Feijenoord is geneump nao e väöl kleinder eiland in de Nui Maos, wat deil oetmaak vaan 't stadsdeil. In Feijenoord vint me 'n väölheid aon aw arbeierswieke die rappelere aon de opkoms vaan Rotterdam en wereldhave. E deil vaan 't gebeed is evels sinds oongeveer 2000 sterk oontwikkeld en vervölt noe 'n centrum-echtege functie.
Humboldt County (Nevada)
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Harrie Dister
Biografie
Drs. Henri Joseph Marie Dister volgde ’t gymnasium in Mesjtreech en Rolduc. Daonao ging d’r in Nijmege Nederlandse Letterkunde sjtudere. Al veur d’n oorlog kwaam d’r in Remunj te wone, wo d’r begin 1940 beneump waerde aan ’t Bisschoppelijk College. Dao zól d’r toet aan zien pensioen blieve wirke, de eerste 25 jaor es leraar Nederlands en vanaaf de zomer van 1964 ouch es conrector van ’t gymnasium.
PVV
Vertaegewaordiging
thumb|Percentage PVV-kezers beej de Twieëde Kamerverkezinge in 2010 per gemeinte
Zeut (smaak)
AH,B-systeem
Zeut smakende stoffe höbbe mètein gemein tot 'n es zoer wèrkend H-atoom ziech op 3Å aofstand vaan 'n elektronegatief punt wie 'n zuurstof- of stikstofatoom bevind. Bij sókkers weurt dit punt gevoonde in de keton- of aldehydgróp (C=O resp. HC=O).
PVV
Gemeinteraod
De PVV deej in 2010 veur 't iers mei aan de gemeinteraodsverkezinge van Den Haag en Almere. Zeej deej beej de gemeinteraodsverkezinge van 2018 in daartig gemeintes mei, waorónder in Mestreech, Venlo en Zittert-Gelaen. In totaal beholde zeej neuge zaetels.
De PVV in Limburg
De PVV is in Limburg ein van de groeëtste partieë. De lendelike verkezinge van 2010 waor 't hoeëgtepunt, wie beej de Provinciale Staoteverkezinge van 2011. In 2010 waas zeej in bekans gans Limburg de groeëtste. In 2012 waas det de VVD. Allein in de gemeintes Ech-Zöstere, Stein en de Óngerbenk waas zeej de groeëtste. In 2017 waas de PVV de groeëtste in gemeintes wie Kèrkraoj, Haerle, Mestreech, Venlo. De partie waas opniej de groeëtste in vuul gemeintes, mer neet zoeëvuul es in 2010. Tiedes de gemeintesraodsverkezinge van 2018 beholde de PVV in Venlo veer zaetels.
Boeing 757
Versjille
De B757-200 en'ne B757-300 versjille in principe vriej weinig. De B757-300 haetj eine langere romp den 't basismodel. De B757-200W haetj winglets op allebei de vleugels. De vrachversie, de B757-200PF, is te herkinne aan'ne laajklep aan'ne bakbaordkantj. Ouch haetj 't vrachvleegtuug gein raame in'ne romp. Ein onzichbaar versjil van'ne B757-300 zeen de sjterker vleugels, motorophanging en lanjingsgesjtel.
Boeing B757-200
De B757-200 is 't basismodel van'ne succesvol B757 reeks. In'ne cabine van 't vleegtuug, die ruum 36 maeter langk, 3,5 maeter breid en ruum twee maeter hoog is, kinne maximaal 231 passageers (ingerich mit ein klasse) plaatsnumme. Gebroekelik is, om ongeveer 195 sjteul te plaatse.
PVV
Brónne
Dit artikel baseert zich op d'n inhald van de Nederlandse zösterpazjena.
Bertogne
thumb|Locatie va Bertogne in Luxemburg. Bertogne is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Luxemburg op 't Belsj in 't arrondissemaent Bastenake. Op 'n oppervlakde va 91,67 km² wonne 3.291 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 36 minse per km².
Feijenoord
Historie
't Eilendsje Feijenoord is al in middeliewse bronne te vinde, es De Noort (allezeleve te leze es Den Oort). In 1591 en 1658 koch de stad Rotterdam 't aon. De spelling heet in de loup vaan de iewe gevarieerd; ouch de vörm Fijenoord kaom veur. Oonder deze naom stiechde oondernummer Gerhard Mauritz Roentgen in 1825 'ne sjeepswerf op 't eiland, daan nog bezit vaan de gemeinte IJsselmonde. Dit is 't begin vaan de industrieel historie en bebouwing. Tösse 1870 en 1880, nog ummertouw oonder IJsselmondse jurisdictie, weurt hei 'n arbeierswiek gebouwd.
Boeing 757
Boeing B757-200
De B757-200 waerdje 't basismodel veur de vrachversie van'ne B757 (B757-200PF) en veur de langere B757-300. Boeing booj ouch ein combiversie aan (B757-200M) wovan sjlechs eine is geboewdj en waerdje aafgeleverdj op 15 september 1988 aan Royal Nepal Airlines. Sins juli 2005 haaje lochvaartmaatsjappieje ouch de meugelikheid om B757-200’s oet te laote röste mit winglets. Dees zorge veur eine legere weersjtandj aan'ne uitendjes van'ne vleugels. 't Vleegbereik numptj hiejdoor toe. Vlegers die op dit type mooge vleege, mooge ouch op'pe grotere B767 (oetgezonjerdj de B767-400ER) vleege doordet ze dezelfdje cockpit höbbe.
Bertogne
Aander kerne
left|thumb|Zich óp Bertogne. Flamierge en Longchamps.
Feijenoord
Historie
In 1895 annexeerde de gemeinte Rotterdam gans Charlois (dao-oonder ouch 't dörp Katendrecht) en 't noordelek deil vaan IJsselmonde. Me begós dit dalek op groete sjaol te bebouwe, zoetot de ein nao de aander arbeierswiek versjeen. Zoe oontstoont Rotterdam-Zuid en zie typisch aongeziech. Nao d'n Twiede Wereldoorlog stèlde de gemeinte stadsdeile in, die roond 1980 zelfs tot deilgemeintes woorte verluf. Feijenoord góng bestoon oet 't land in 'nen drej vaan de Nui Maos.
Boeing 757
Boeing B757-200
D'r is ouch nog ein militair versie geboewdj van 't vleegtuug. Dit vleegtuug dreugtj de naam VC-32A. D'r waerdje veer vleegtuuge besjteldj door de Amerikaanse lochmach wovan de eerste in juni 1998 waerdje aafgeleverdj. 't versjil mit de civiel versie zeen ekstra brandjsjtoftanks wodoor 't vleegbereik toenumptj toet 9250 kilomaeter.
Daarde Devisie
Historie
In de praktijk bleek evels 't look nao de Ierste Devisie nog te groet, veural wat betröf de eise die aon de bedriefsveuring en de accomodatie (beveurbeeld stadions vaan minstens 3.000 plaotse) woorte gestèld). Daorum besloot me veur nog e niveau in te stèlle. Dit woort de Twiede Devisie. Dao-in zouwe de zeve bèste teams oet de twie Topklasse vaan 't sezoen 2015/16 instruime, plus veer belofte-èlftalle. Oet 't restant vaan de Topklasse zouw de Daarde Devisie weure gemaak, aongevöld mèt drei belofteteams per competitie en de bèste Hoofklasseteams. Door de oetdunninge vaan 2010 en 2016 gief 't vaanaof 't sezoen 2016/17 nog mer veer Hoofklasse in plaots vaan de traditioneel zès.
Feijenoord
Historie
In de loup vaan de jaore verpauperde de versjèllende volkswieke vaan 't stadsdeil Feijenoord; ze krege stök veur stök 'ne slechte naom es plaotse vaan criminaliteit en euverlas. Sommege buurte hadde vaanajds al geine bèste naom (veural Katendrecht neet), aandere waore pas nao d'n Oorlog achteroetgegaange. Vaanaof de jaore 1980 woort ein en aandert veurziechteg gesaneerd. De groeten umslaag kaom roond 2000, wie de Kop van Zuid versjèllende wolkekretsers en aander markante gebouwe woorte gerealiseerd. Ouch Katendrecht kraog innins e hip imago. In de res vaan 't stadsdeil zien de probleme evels nog laank neet opgelos.
Harrie Dister
Leraar
Henri Dister waas eine miens mit väöl fantasie, die d’r op ein humoristiese wies nao boete brach. Veur zien leerlinge waas d’r eine goje docent, dae op ein sjpitse en geistige meneer zien jónges - maedjes goof ’t op ’t Kleesj pas nao 1970 - de kinnis van ’t Nederlands en nog väöl meer biebrach. In ein wolk van rouk oet zien sigaerke keek hae dao vanaaf ziene laezenaer euver ’t laesbrilke de klas inne. Zien opmerkinge ware raak, döks ironies, jao sóms zelfs ein bietje sarcasties, zónger det d’r ech gemein waerde. Dister deej väöl aan 't cultureel laeve op sjool. Hae waas jaorelang de animator van de sjoolgazet “De Brug”; hae waas veurzitter van Matinee, de club die toneel- en filmveursjtellinge organiseerde; hae zoot in ’t besjtuur van “Jeugd en Muziek”. In 1967 haet d'r veur 't sjooltoneel Reinaerdie gesjreve, ein toneelbewirking van Van den vos Reynaerde. In 1968 sjreef d'r 't litterair cabaretprogramma Belletrie.
Feijenoord
Indeiling en karakter
Sinds inkel wieke gesaneerd zien en/of e modieus karakter höbbe gekrege, heet ziech 'n twiedeiling in 't stadsdeil aofgeteikend. De buurte in 't noordweste zien hip en duur, aon de zuidooskant is Feijenoord erm, zier euverwegend allochtoon en kint sociaol probleme.
Harrie Dister
Literair werk
In zien jóng jaore publiceerde d’r in katholieke tiedsjrifte es Roeping en Vox Veritatis. Op latere laeftied begós d’r ónger ziene sjoelnaam Th. Désir, anagram van H. Dister, poëzie te sjrieve.
Feijenoord
Indeiling en karakter
De arbeierswieke vaan Feijenoord koume sterk euverein mèt die vaan Charlois; de grens tösse de twie stadsdeile is min of mie wèllekäöreg getrokke.
Harrie Dister
Literair werk
Väöl van zien gedichte zeen aafgedrök in ’t tiedsjrif van Veldeke.
Thema's
Zien wirk bevat väöl retrospectieve elemente die mit eine nostalgische weemood waere bezónge, zo wie de “Historische Wandeling door Mestreech”. Dees wanjeling haet d’r in zomer van 1975 vanoet ziene leunsjtool gesjreve, mèr hae löp ze door ’t Mesjtreech van veur d’n oorlog. De complete editie van Veldeke 5, 1975, is gewiejd aan ziene róndjgank door zien gebaortesjtad en ze waert verlöchtig mit illustrasies van Charles Eijck. Ouch in zien “Souvenirs oet de daartiger jaore” (Veldeke 1983, 5) kiek Dister truuk op ziene jónge tied. Ziene sjriefsjtiel is heel expressief, vol kleur en klank, zo wie ’t volgende sjtökske oet “Souvenirs”:
Sjtäölkes
Muziek op straot
''Meziek! Dao kump meziek!''
De meziek zit in de lóch, en tegeliek
klinke fluite en trompötte en de bombardon,
klarinètte en de dèksels van de dikke trom.
De muziek kump door de straot, en tegeliek
koume alle lui nao boete,
Aon de deure, veur de roete,
en hun hart sleit op de maot
vaan de meziek op straot.
Ouch in “Aspecte vaan Vastelaovend”, det in nómmer 1 van Veldeke 1982 is oetgebrach, vinjt me zien kleurige, klankrieke en sóms ouch filosofiese taalgebroek weer truuk:
Neet te kinne
''Kukeleku! Doe kins miech neet!
De zuus ei maske, gein geziech;
de zuus det pekske waal vaan miech,
''Alloh, wee bin iech? Kóm, vertèl''
miech wat iech eind’lik weite wèl:
wee of iech bin…''
In “Mesjante versjes”, die euveriges gaar neet zo ondeugend zeen es de titel ós wilt laote veurkomme (Veldeke 1982, 5) geit Dister in op de verangeringe in de katholieke kirk en dudelik is te preuve det d’r dao grote meujte mit haet.
In 1983 sjturf ziene 20 jaor jóngere collega Paul van der Goor, dae d’r zelf nog es leerling in de klas had gehad, heel plotseling. Dister nump es volg aafsjied:
D’n Diechter en de Veermaan
Daarde Devisie
Historie
'n Daarde Devisie heet 't in Nederland veur 2016 neet gegeve, in tegestèlling tot de Twiede Devisie, die tösse 1956 en 1971 ouch al bestoont.
Kampioene
De volgende clubs zien kampioen gewore vaan de Topklas daan wel Daarde Devisie. In de Topklas-jaore woort um 't gans amateurkampioensjap gespäöld tösse de kampioene vaan de zaoterdag- en de zondagcompetitie. Me kós daomèt promotie nao de Ierste Devisie aofdwinge, meh dao woort gemeinelek gei gebruuk vaan gemaak; 't speule um 't amateurkampioensjap waor veural 'n traditie die in de Hoofklas al bestoont. In de Daarde Devisie is dat neet mie nujeg: allebei de kampioene promovere en de grens tösse amateur- en profvoetbal is neet zoe sjerp mie. De amateurkampioene zien hei-oonder vet gezat.
Limbörgse teams
In de Daarde Devisie vaan 2022/23 kump ein Limbörgse club oet: RKSV Groene Ster oet Heerle. Ouch EVV oet Ech heet jaore drin gespäöld, en daoveur al in de Topklasse, meh degradeerde in 2022 nao de Veerde Devisie.
Feijenoord
Afrikaanderwijk
Ligk vrij centraol. In 't noordooste begrens door d'n Hilledijk, in 't zuie door de Putselaan en in 't weste door de Maashaven. De straote zien geneump nao staotslui en militaire oet de Boerenoorloge, vaandao de naom. In dees wiek, roond 1900 gebouwd veur veural Ziewse arbeiers, kaome al begin jaore 1970 groete gróppe allochtone te woene. Dit leide in 1972 tot relle, veural geriech tege de huiskesmèlkers die de hoezer verhuurde.
Bloemhof
Zuielek vaan de Afrikaanderwijk, get later gerealiseerd. Dees buurt ligk roontelum de Dordtsestraatweg, de vreugere straotweeg euver 't eiland IJsselmonde nao 't zuie. Hei vint me 't Ikazia-hospitaol. Ouch hei zien aonzeenleke sociaol probleme; me heet hei en dao get buurte gesaneerd.
Feijenoord
Neve 't al geneump eilendsje - intösse aon 't vasteland vasgemaak - umvat dees wiek nog 't aonligkend land tot aon 't spoor en d'n Oranjeboomstraat die dao parallel aon löp. Dees arbeierswiek oet de jaore 1870 is al versjèllende kiere gesaneerd gewore en kint daodoor väöl nuibouw.
Hillesluis
Westelek vaan Bloefhof; aon de weskant raak dees wiek 't spoor. Wat karakter betröf kump 't sterk mèt de geneumde buurte euverein. Aon 't spoor steit de markante Essalam-moskee, die in 2010 woort opgelieverd.
Katendrecht
Oersprunkelek 'n agrarisch dörp en 'n gemeinte, aon drei kante umgeve door Charlois. In 1874 woort 't bij Charlois geveug. Nao de annexatie vaan Charlois in 1895 begós Rotterdam de polder astrein te vergrave; 't dörp kaom zoe op e sjiereiland tösse Maas- en Rijnhaven te ligke. Dit dörp woort gesloop um plaots te make veur arbeiershoezer. Door zien ligking aon de have woort Katendrecht 'n ech ziemaanskerteer; e groet deil vaan d'n twintegsten iew zouw dit de beröchste wiek vaan de stad weure, mèt väöl prostitutie en aander criminaliteit. In de jaore 1980 verdween de prostitutie; de haveactiviteit had ziech intösse al 'n ind nao 't weste verplaots. Nao 2000 woort dit 'n zier modieus wiek. De arbeiershoezer zien intösse gerestaureerd.
Kop van Zuid/Entrepot
thumb|De Kop van Zuid vaanoet de Veerhaven, mèt De Rotterdam nog in de steigers. Dit zien twie wieke mèt 'n gecompleceerde naomgeving. Direk noordelek vaan de Rijnhaven ligk de Kop van Zuid zoonder mie, wie Katendrecht e sjiereiland (meh kleinder) mèt e sterk door de sjeepvaart geteikend verleie. Get pakhoezer, meh veural 't markant Hotel New York, rappelere nog aon de sjeepvaart (neet in 't minste aon de Holland Amerika Lijn. Roond 2000 is hei zier väöl prestigieus nuibouw gerealiseerd, wie Nui Luxortheater in 2001 en d'n tribbenaol in 1997. In 2013 woort De Rotterdam opgelieverd, e zier väölumvattend, multifunctioneel flatgebouw vaan Rem Koolhaas, besjreve es 'n 'verticaol stad'.
De aander wiek weurt Kop van Zuid/Entrepot geneump en ligk dao oostelek vaan, roond versjèllende klein binnehaves. Ouch dit deil is sinds de jaore 1980 sterk in aonzien touwgenumme, al heet 't neet 't prestiesj vaan d'n echte Kop van Zuid. Ein en aandert begós mèt de bouw vaan De Peperklip in 1981, 'ne groete flat veur sociaol woeningbouw, dee me vaanoet d'n trein nog good zuut.
Noordereiland
Noordelek vaan de Kop van Zuid/Etrepot. Dit is oontstande wie bij 't grave vaan de haves de Koningshaven aon twie kante op de Maos mós aonslete en zoe e stök land tot eiland maakde. Hei vint me neet bezunder väöl opebaar gebouwe, meh de buurt is oonderhaand zien arbeierskarakter, zjus wie de aonligkende buurte, wel kwiet.
Vreewijk
't Zuielekste deil vaan Feijenoord, oonder Bloemhof en Hillesluis, en in umvaank 't groetste. Oontstande vaanaof 1919, meh pas in d'n Twiede Wereldoorlog gans bebouwd. Ouch dees wiek kint väöl sociaol probleme. Sanering heet al vaanaof de jaore 1980 plaotsgevoonde.
Verkier
Door Feijenoord loupe nog versjèllende weeg vaan veur de groetsjaolege nuibouw. Me vint hei beveurbeeld d'n Hilledijk, de Brede Hilledijk, de Groene Hilledijk en de Dordtsestraatweg. Dees aw weeg höbbe wel e gans steidelek aonziech gekrege en stoon evegood vol mèt de typisch arbeierswoeninge; 't zien veural de naome die nog aon vreuger rappelere. 't Stadsdeil weurt wijer aongedoon door versjèllende stadsweeg: s106, s120, s122 en s125.
Door de ligking aon de Nui Maos heet Feijenoord oeververbindinge nujeg. Twie markante brögke verbinde dit deil vaan Rotterdam mèt 't centrum. Vaanaof de Boompjes bij de aw have löp de Willemsbrug oet 1981 nao 't Noordereiland, 'n vervaanging vaan 'n awwer brögk oet 1878. Mèt de Koninginnebrug kump me daan wijer 't vasteland op. Sinds 1996 löp vaanaof 'n Nieuwe werk nao de Kop van Zuid de Erasmusbrug. Dees brögk is sinds zien opening e belaankriek symbool vaan Rotterdam gewore; d'n aonlag vaan dees brögk heet de Kop ouch zeker aontrèkkeleker gemaak veur de versjèllende investeringe.
't Spoor vaan Rotterdam nao Dordrecht heet 'n stopstatie in Feijenoord, statie Rotterdam Zuid. Dees halte is te vinde tösse de wiek Feijenoord en de Entrepotwiek. 't Spoor geit sinds 1993 neet mie euver 't Noordereiland en de Maos, meh droonderdoor, via de Willemsspoortunnel. Feijenoord weurt ouch aongedoon door de metro, en wel door lijne D en E, die hei twie staties höbbe: Wilhelminaplein op de Kop van Zuid en Rijnhaven tösse Katendrecht en de Afrikaanderwijk. Wijer koume versjèllende trams in Feijenoord. D'n tram veurt ouch euver de Erasmusbrug; ietot die woort aongelag, waore de tramnètwerke vaan Noord en Zuid neet oonderein verboonde.
Politiek
Feijenoord waor, wie de aander Rotterdamse stadsdeile, tot 2014 'n deilgemeinte. In dat jaor woorte de beveughede vaan d'n deilraod sterk beperk, en woort 'r tot bestuurskemissie umgeduip. De lèste jaore waore de oetsleeg de volgende:
In 2006 bestuurde de PvdA, die door ziene groeten aonhaank oonder allochtone (veural Turke) 'n absolute mierderheid had, allein. In 2010 deeg ze dat same mèt GroenLinks en 't CDA.
Boeing 757
Technische gegaeves Boeing B757-200
Lengte: 47,32 m.
Breidte: 38,05 m.
Heugte: 13,56 m.
Kruutssjnelheid: Mach 0.80
Vleegbereik: 4400 - 7290 km.
Harrie Dister
Sjtäölkes
en dien geveuligheid veur wat ’t leve
aon miserie en mysterie is gegeve,
loos diech ’t laeve wie ein partituur.
En hoors – noe ins kortbij, daan weer vaan vere –
mer altied door den oondertoon van spiet
um waat veur good veurbij geit mèt d’n tied,
en inkel mèt d’n doed kin accordere.
Hujingsbieëster
De hujingsbieëster (Letien: Ecdysozoa) vörmen 'n superstam van oermunjige bieëster, worónger ouch de gelidpuuetige (insekte, klawhäöres (Chelicerata), krabechtige en doezjendjpuuet), róndjwörm en 'n aantaal aan klènder stamme valle. Ze woorte veur 't ieës ómsjreve in 'n studie oet 1997 en e groeat óngerzeuk oet 2008 bevestigdje de hujingsbieëster es 'n taxonomisch groepering.
Harrie Dister
Sjtäölkes
Vaan wee waor toch die stum die dao-vandaan zoong?
Hujingsbieëster
Alle leje vanne groep höbbe 'n aantaal aan euvereinkumstige morfologische kènmirker en kónne waeren ómsjreven es bieëster die häör exoskelèt verlere (vervelle), wovan de weitesjappelik naam ecdysis aafgelèdj is gewaore. Gruup die min of mieër euvereinkómme mitte hujingsbieëster zeen al ieëre besjreve in 1897 en 1920.
Taxonomie
Morten Thrane Brünnich richdje de óngerstam in 1772 op.
Harrie Dister
Sjtäölkes
Die duuster tege-stum, die vaan d’n euverkant
Feijenoord
Bevolking
Mèt 72.480 inwoeners in 2012 is Feijenoord zier zeker gei klei stadsdeil. De mierderheid vaan de inwoeners vint me in de Bloemhof (13.945 in 2012), de Vreewijk (13.710) en Hillesluis (11.460). De Afrikaanderwijk kós in dat jaor 8.770 zele, Kop van Zuid/Entrepot 7.755, Feijenoord 7.285. Minder bevolk zien Katendrecht (4.445), 't Noordereiland (3.295) en de Kop van Zuid (1.820) die daan ouch alledrei neet groet vaan umvaank zien. (Alle getalle zien op ganse vieftalle aofgerund.) Me moot ziech bedinke tot de getalle oet 2012 stamme, wie De Rotterdam nog neet waor opgelieverd. Deze flat heet 'n belaankrieke woenfunctie en heet zeker 't aontal inwoeners vaan de Kop van Zuid opgehaold.
Harrie Dister
Sjtäölkes
''ópkloonk? Waor ’t de Veermaan, Paul, die mèt diech goong?''
Feijenoord
Etnische samestèlling
Feijenoord is 'n bezunder gekleurde wiek. In 2012 waor hei 33% vaan de lui otochtoon, 10% westers allochtoon en 57% neet-westers allochtoon, daovaan 10%pt. Marokkaone, 5%pt. Antilliaone, 11%pt. Surinamers en 18%pt. Turke. Veural 't groet aondeil Turke vèlt op. In de 'zwartste' wiek vaan Feijenoord, de Afrikaanderwijk, is zelfs ein daarde vaan de bevolking Turks (op e totaol vaan 79% neet-westerse allochtone). Ouch Bloemhof, Feijenoord en Hillesluis hole percentages vaan 25% of mie. De welvaorender wieke aon de Maoskant kinne ouch nog vrij groete migrantegróppe. De Vreewijk daorentege is atypisch veur Rotterdam: 't is 'n volksbuurt, meh hei woene mer 9% westerse en 28% neet-westerse allochtone.
Harrie Dister
Sjtäölkes
D’n tied is riep, Paul, veur dien iewig leed?
Feijenoord
Bronne
Veur dit artikel is oonder mie gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie; wijer kump ouch informatie vaan de artikele euver de versjèllende wieke.
Harrie Dister
Sjtäölkes
Nog gein jaor later, op 2 augustus 1984, ging Henri Dister zelf ouch nao d’n euverkantj. De gebaore Mesjtreechtenaer Dister lik noe begrave op eine Remunjse kirkhaof.
De meiste gedichte van Henri Dister of Th. Désir zeen gepubliceerd in diverse oetgave van Veldeke tösse 1970 en 1984. Verder is in Mosalect (1976) en Mosaïek (2001), jubileumoetgaves van Veldeke, poëzie van Dister aafgedrök en ouch in Boekèt Mestreechs oet 2005.
Dominique de Villepin
thumb|De Villpein in 2010. Dominique Marie François René Galouzeau de Villepin (Rabat (Marokko), 14 november 1953) ies 'ne Franse diplomaat en politicus. Hae waor van 31 mei 2005 tot 15 mei 2007 premier van Frankriek. De Villepin ies lid van de UMP.
Dominique de Villepin sjtudeerde aan 't prestigieus École nationale d'administration en sjloot zich in 1977 aan bie 't Rassemblement pour la République, dat in 2002 opging in de UMP. De Villepin wèrkde daonao in de diplomatieke deens. Hae waor tösje 1984 en 1992 ónder andere ambassadesecretaris in Washington D.C. en in Delhi.
In 1993 woort hae directeur van 't kabinet van Alain Juppé, de minister van Boetelandse Zake. In 1995 woort hae adviseur van president Jacques Chirac. In het kabinet van Jean-Pierre Raffarin waor hae van 2002 tot 2004 minister van Boetelandse Zake en saer 31 maart 2004 minister van Binnelandse Zake.
Op 31 mei 2005, twiè daag naodat de Franse sjtummers in e referendum de Europese grondwèt houwe verworpe, deende premier Jean-Pierre Raffarin zien óntsjlaag in. President Jacques Chirac beneumde Dominique de Villepin daezelfde daag nog tot premier.
Ruthenium
Ruthenium is e sjemisch element mit 't symboeal Ru en 't atoeamnómmer 44. 't Is e zilverwit euvergangsmetaal.
Toepassinge
Ruthenium wuuertj sómtieds in klein wieväölheje toegeveug aan titanium-, platina- en palladiumlegeringe veur die hel en slietvas te make. 'n Toeveuging van 0,1% aan ruthenium aan titantium zörg veur 'n hóngerdjveljige toenaam vanne corrosiebestenjigheid. Ouch es 'ne katalysator kan ruthenium waere gebroek, wie bieje sjeijing van waterstofsulfied ónger invlood van leech. Recènt óngerzeuk wies oet det groeate metallo-organische kómplekse van ruthenium 'n rol kónne spele bieje bestriejing van kanker.
Metallo-organische kómplekse waeren in galvanische percèsse toegepas veur laoge mit 'n diekdje van zoeaget 0,2 µm denaer te slaon es kóntakmatterjaal, wie in reed-kóntakte. Rutheniumoxide waere gebroek es coating in titaniumanode in chloraatcellen of chloriedcelle.
Opus Dei
thumb}|right|J.Escrivá de Balaguer 't Opus Dei ies 'n religieus organisatie, woavan 'n deil van de lede celibatair laef en in speciaal centra woont. 70% haet 'n gezin. De lede drage gein speciaal kleier. Manne en vrouwe kènne lid zin. 't Opus Dei wèrk boete de sjtructuur van parochies en bisdóm. De orde, 't zou 'n sekte zin, ies actief in 't ónderwies, runt waereldwied 5 universiteite, 11 hoag sjoale, tièntalle basis- en mieddelbaar sjoale. Ze beheert ouch 150 sjtudentehoezer, woavan 5 in Nederland: 1 in Mestreech en 2 in Amsterdam en Utrech.
De naam hèt officieel: Praelatura Sanctae Crucis et Operis Dei (Latiens: Prelatuur van 't Heilig Kruus en Werk van God), prelatuur van de Katholieke Kèrk, gesjtiech in 1928 in Madrid (Sjpanje) door de preester J.Escrivá de Balaguer (1902-1975). Deze ies heilig verklaord in 2002.
Doel
't Doel van Opus Dei um luuj bewus te make dat zie tot heiligheid en sjpiritualiteit gerope zint. Opus Dei sjtimuleert hun um volges 't gelouf tet leve en aan de evangelisatie van de maatsjappie bie te drage. Veural de heiliging in 't eige beroep en in 't gewoon leve kriege extra naodrök. In euvereinsjtumming dus mèt de beroepscompetentie, in de arbeid de vereiniging met God zeuken, handele mèt de wunsj andere te dene, leve mèt de wet en ethiek en op dees meneer ein biedraag levere aan de veuroetgank van de sameleving. Dees boodsjap van 't Opus Dei (dat de oproop van Christus tot heiligheid geriech ies tot alle geluivige), haet 'n centraal plaats gekrege in de lièr van 't Twiède Vaticaans Concilie.
Organisatie
Saer 1982 ies de organisatie, die in 1947 kèrkrechtelike erkènning haet gekrege es seculier insjtituut, 'n personele prelatuur. In 't Twiède Vaticaans Concilie zint specifieke pastoraal take toegeweze. Daobie haet 't prelaat kèrkelik gezag euver bepaalde persone, neet euver 'n gebeed zoa es 'n parochie of bisdóm.
Take
't Lidmaatsjap ies gebaseerd op perseunlike roping. Neve de getrouwde lede, ies 'n aantal, celibatair levend, dat ziech bezig hèlt mèt vormings- en besjtuurstake van de prelatuur. De lede blieve lekegeluivige en hun beroepsumsjtandighede en positie in Kèrk en maatsjappie verandere neet. 't Geuf ouch mètwèrkerjs, die gein lid zint, meh waal deile in 't geistelik good van 't Opus Dei. Mètwèrkersj zint ouch dèks neet christen of neet-katholiek. Lede wèrke same mèt neet-lede, op persoonlike titel en mèt groate sociaal betrokkenheid. Zoa zint d'r sjoale, universiteite, óntwikkelingsprojekte en ziekenhoezer opgeriech.
Lede
Begin 20e ièw tèlde 't Opus Dei ruum 84 000 lede in de vief weaerelddeile.'t Groatste deil ies getrouwd; 1800 lede zint preester. In Nederland zint centra in Amsterdam, Utrecht, Mestreech, Hengelo en Moergestel. In Belsj in Brussel, Antwerpe, Luuk, Leuve en Dongelberg.
Baevaart
thumb|right|Maria van Lourdes 'n Baevaart of pelgrimstoch ies 'ne toch, dae individueel of in 'ne groep weurt óndernómme nao 'n pelgrimsoord. In väöl godsdeenste besjteit de gedachte, dat 'ne god of heilige aan bepaalde plaatse 'n heiliging of zegening haet verbónge. Zoa gebeurt dat o.m. door Katholieke, Anglicane of Moslims, die nao 'n heiligdóm of cultusplek loupe um te baeje, te biechte of boete te doon. Sóms ouch um 'n guns te vraoge.
Christendom
In 't christendom vingk de baevaart ziene oarsjprónk in de aandach veur 't leve van Jezus, dat luuj deeg trèkke nao de heilige plaatse van geboorte, leve, lieje en sjterve in Palestina. Ouch de graver van de apostele zint geleefde pelgrimsoorde. Väöl Mariabaevaartsplaatse sjteune op historische en legendarische gebeurtenisse.