cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FC Utrecht
Historie
In de beginjaore wis FC Utrecht ziech good te hawwe es modaole club dee dèks zoe op of roond de 9e plaots indegde. Bekinde speulers waore oonder mie Willem van Hanegem en Hans van Breukelen, die later bij groete clubs zouwe speule. Beröch woort de club evels door häören helle kern, de Bunnikside (geneump nao de kant vaan 't stadion dee de riechting vaan 't dörp Bunnik op wijs). Hooliganisme waor in dezen tied e nui fenomeen. In 1981 góng de club bekaans t'n oonder nao 'n oonderzeuk vaan de FIOD. Naotot groetsjaolege fraude aon 't leech waor gekoume, waor de club neet wied mie vaan e faillissemint. Door 'n massaol actie vaan de bevolking en 'n lening vaan de gemeinte bleef FC Utrecht bestoon. In 'tzelfde jaor waor me ouch begós mèt 'ne zier umvaankrieke verbouwing die neerkaom op nuibouw. Dit stadion, wat pas begin 1982 officieel opegóng, heet in de volksmoond nog langen tied Nieuw-Galgenwaard geheite.
De res vaan de jaore tachteg brachte väöl sportief succes. Ouch in de jaore negeteg kós de club gooj jaore, beveurbeeld 't sezoen 1990/91 boe de club es veerde indegde. De miesten tied stoont ze evels lieger; dit brach weer nui financieel probleme mèt ziech mèt. Toch dach me in dezen tied nao euver e nui stadion, of weer 'n rinnovatie. Oetindelek woort gekoze veur 't lèste. De daarde Galgenwaard woort tösse 2000 en 2004 gerealiseerd. Oondertösse mós in 2003 alweer e faillissemint weure aofgewend.
Nao 2000 góng 't sportief wel beter: de club steeg tot in de subtop en deeg 't ouch in de KNVB-beker good. Tot nog touw heet de club dee drei kier gewonne (1985, 2003 en 2004) en diverse kiere in de finale gestande. Financieel bleef de situatie oonzeker, tot in 2008 d'n Utrechse zakemaan Frans van Seumeren de club opkoch. 't Voetbal waor sindsdeen wisselend. 't Sezoen 2010/11 waor Europees gezeen succesvol: FC Utrecht maakde indrök door oonder mie Celtic FC mèt 0-4 te versloon en diverse groete clubs op e geliekspeul te hawwe.
Stadion
't Stadion Galgenwaard ligk in de stadswiek Utrech-Oos, aon de Herculeslaan kortbij de Kromme Rijn. Bij de bouw in 1936 laog 't 'n ind boete de stadsbebouwing; ouch noe nog ligk 't aon de rand vaan de stad. Op 't aonligkend sportpark Soudenbalch vint me ouch de trainingsvelder vaan FC Utrecht.
't Huieg stadion besteit oet veer losse tribunes mèt daotösse allein get liegbouw. De 'katakombe' oonder 't stadion weure aon commercieel partije verhuurd. De capaciteit vaan de Galgenwaard is 23.750 plaotse.
Rizzeltaote sinds de opriechting
Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke.
Dzjinn
thumb|156x156px|Dzjinns óp e manuscrip. Inne dzjinn (Arabisj: جن) is in 't islamitisch vólksgeleuf oet uëverleëveringe va d'r koran 'n boavenetuurlige en sjpirituele entiteit, die op g'ne eëd rónkwaat en minsje kin bezatte. Same mit d'r minsj en de ingele, vörme de dzjinns de drei weëzes deë Allah (God) gesjöp hat. In 't islamitisch vólksgeleuf weëde dzjinns dök geprisenteëd as geister deë winsje va sjtirvelinge kinne vervölle, oeë van 't bekankste verhaal 1001-naach is. Sómwieles zint dzjinns i vólksverhaler óch demonische óf hauf-demonische weëzes, meh 't guëf óch gooj dzjinns deë zich óngerwirpe aa God en dön goddelige take oetvuëre. Dzjinns guëf 't i mieërder versjieninge, en mieëstes köame deze weëzes uëveree mit de trolle, elfe, feeën, nymfen en anger natuurweëzes die me in Europa kint. E wichtig versjil mit dees mythologische weëzes van 't westerse vólksgeleuf, zint dön ónsjtoffeligheed, wie bei geister. Óch shaitan (Satan) weëd as dzjinn gezieë, meh zing intentie is ummer sjlech. Vólges de koran hat heë d'r val van Adam en Eva veroerzakd.
Finnøy
thumb|De ligking van Finnøy in de pervincie Rogaland. Finnøy is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Rogaland in Nórwaeg. De gemeinte had 2.729 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 106,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 25,7. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1141.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Herøy (Nordland)
thumb|De ligking van Herøy in de pervincie Nordland. Herøy is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Nordland in Nórwaeg. De gemeinte had 1.725 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 61,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 28,3. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.
De gemeintecode is 1818.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Sjoppemer Hèj
De Sjoppemer Hèj is 'n buurtsjap va Voere en liegkt op de huuëgde tussje Sjoppem, Vitsje, Norbik en Katterot. D'r sjtèèt èng groeëte vörmalige boerderiej en ènnige wonhoezer. An èng ziej liegkt 't dal van de Noor en an de aander 't dal van de Voor.
Tussje de Hèj en 't buurtsjap Sjoppem vindt me in 't vreugjaor d'r bösjbaom bedèkt mèt bosanemone en later in 't jaor d'r bleujende wille camperfoelie. Ooch dolines trèf me dao aan en ènnige unieke deurzichte mèt prachtige panorama's. D'r vaeldwaeg in d'r bösj is bedèkt mèt silex.
Noërekirke
Noërekirke (Nederlands: Nieuwerkerken) is e dörp en 'n gemeinte in Belsj Limburg, arrondissemint Hasselt, aon de grens mèt Vlaoms-Braobant, ten noorde vaan Sintruin, ten zuidweste vaan Hasselt en ten zuie vaan Herk.
Stord
thumb|De ligking van Stord in de pervincie Hordaland. Stord is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 16.682 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 144,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 155,8. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1221.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 3,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
27 september
Heiligedaag van Vincentius de Paul
Fièsdaag van de Franstalige Gemeinsjap in Belsj
Waerelddaag veur 't toerisme
John Bovendeert
John Bovendeert (* 1944, Heële) is 'ne dichter oet Heële. Bovendeert woar vuur zien pensionering óngerwiezer en sjpieëder directeur in 't basisóngerwies. Heë begós mit sjrieve es leedjessjriever in 't muziekgenre blues en rock-'n-roll en doanoa mit 't sjrieve va poëzie in 't Heëlesj en in 't Nederlands. In 2008 woeëd heë genomineerd vuur d'r Veldeke-literatuurpries. In 2009 wón heë dizze literatoerpries mit inne krink va veer gedichte: "Zich drieëne in de ummekier". Bovendeert woar vuurzitter va d'r amateursjriefverein 't Heerlens SchrijversCafé.
Molenwaard
Molenwaard is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeinte besloog e groet deil vaan d'n Alblasserwaard, in 't bezunder 't lendelek deil, wat neet bij de Drechtstei (agglomeratie vaan Dordrech) huurt. De gemeintenaom riffereerde aon d'n Alblasserwaard en de väöl windmeules die me op häöre groond voont. Ze is in 2013 oontstande oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Graafstroom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland. Bij de ierste gesprekke euver samewèrking waor ouch Giessenlanden betrokke, de aander lendeleke Alblasserwaardse gemeinte die nao de fusie euverbleef. Oetindelek gónge Molenwaard en Giessenlanden op 1 jannewarie 2019 esnog same oonder de naom Molenlanden.
Insignes
't Waope is sprekend meh verwijs tegeliek ouch nao 't aajd waope vaan Molenaarsgraaf. De bei lèsse (in 't Hollands: lissen of lisdoddes) symbolisere de aw gemeinte Liesveld ('lisveld').
Kerne
thumb|Windmeules vaan Kinderdijk-Elshout. De gemeinte Molenwaard umvatde 13 kerne, boevaan sommege kerne zien verdeild in naobersjappe:
De gemeinte had gei raodhoes en daomèt gein echte hoofplaots; häör deenste booj ze deils online, deils verspreid euver versjèllende kerne aon.
Aonzien en cultuur
thumb|Kanon op de walmör vaan Nieuwpoort. thumb|Geziech op Brandwijk euver de Graafstroom.
Landsjap
In 't noorde grens 't gebeed aon de Lek, ein vaan de breiste reviere vaan Nederland, en de kerne Langerak, Nieuwpoort, Groot-Ammers, Streefkerk, Nieuw-Lekkerland en Kinderdijk ligke aon dees revier. Achter d'n diek bestoont de gemeinte veural oet middeliews polderlandsjap: weiland, doorsnoje mèt versjèllende brei slote/vaarte en gekanaliseerde revierkes. Hei-aon ligke de aander dörper, naomelek die vaan de aw gemeinte Graafstroom. Väöl vaan die dörper ligke werkelek aon de zoegenaomde Graafstroom; wijer gief 't d'n Alblas en de Goudriaan. Allein Wijngaarden ligk neet aon e breid water. Alle binnediekse dörper zien lintdörper mèt 'n oos-wesoriëntatie; dèks geit 't eint in 't aandert euver. Dit type bouw kump in 't Greun Hart dèkser veur. Ouch de bebouwing aon de Lekdiek heet gooddeils de vörm vaan min of mie doorloupende lintbebouwing (diekdörper), mèt oetzundering vaan 't vestingstedsje Nieuwpoort.
Monuminte
Per juli 2012 hadde de fusiepartners same 207 rieksmonuminte: Graafstroom 87, Liesveld 88 en Nieuw-Lekkerland 27. Heibij geit 't veural um boerderije en väöl windmeules, zoewie de wereldbekinde Windmeules vaan Kinderdijk-Elshout, die sinds 1997 zelfs es UNESCO-Werelderfgood zien erkind. Besjermde stads- en dörpsgeziechter gief 't in de nui gemeinte mer eint: Nieuwpoort. Kinderdijk-Elshout weurt ouch es besjermp dörpsgeziech erkind, meh daan allein 't Alblasserdams gedeilte (allewel tot de meules in 't Lekkerlands gedeilte ligke).
Taol
De dialekte vaan de Alblasserwaard valle in twie gróppe oeterein: 't westelek Alblasserwaards vèlt oonder 't Zuid-Hollands, 't oostelek Alblasserwaards oonder 't Utrechs. Dit hingk same mèt de oontginningshistorie vaan de streek: 't westelek deil is vaanoet Holland, 't ooste vaanoet 't Stiech oontgonne. De cultuurgrens löp bij de Vuilendam; dit beteikent tot Groot-Ammers, Nieuwpoort, Langerak, Ottoland en Goudriaan 'n oostelek dialek, de aander plaotse e westelek dialek höbbe.
Guillaume de Machaut
'n Aontal toenaongevende opnaomes vaan häöm zien hei-oonder te leze:
Molenwaard
Politiek
thumb|Poldermeule in Goudriaan aon de Smoutjesvliet. Op 21 november 2012 koze de inwoeners 'ne nuie gemeinteraod vaan 21 zedele. Heibij woort de SGP de groetste partije mèt zjus gein zès. De ganse zedelverdeiling waor zoe:
De opkoms laog op 60,35%. Dirk van der Borg (CDA), noe börgemeister vaan Graafstroom, weurt de veurluipege börgemeister. Van der Borg is de vol zès jaor tot Molenwaard bestoont börgemeister gebleve. Heer woort daonao ouch weer woernummend börgemeister vaan Molenlanden.
Transport
In de veurmaolege gemeinte ligke gein treinstaties; de kortbijste zien die vaan Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam. De belaankriekste verkiersaojers zien de N214 en N216; 'nen otosnelweeg gief 't neet. Bij Gelkenes ligk e poontveer euver de Lek nao Schoonhoven; versjèllende kleinder vere verbinde de aander dörpkes mèt de Krimpenerwaard en IJsselmonde.
Sport
Euver de waters vaan veural de gemeinte Molenwaard sjaats me, in jaore tot de natuur 't touwliet, de Molentocht, 'n tientalle kilometers lang toch die väöl recreante trèk.
Historie
In verband mèt planne vaan 't kabinèt-Rutte II, wat streef nao allein nog mer gemeintes mèt mie es 100.000 inwoeners, moot Molenwaard mesjiens snel weer wijer fusere; de magistraote vaan de nui gemeinte waore daotege. Oetindelek is me oet eige beweging wel tot 'n fusie mèt Giessenlanden gekoume.
Maurice Hinzen
Maurice Hinzen sjrieft al mennieg joar vuur zienne verain, K.K.K. de Sjtèchneëlsjer oes Kirchroa, de wöad vuur tsemplieje lidjere. Óngertusje sjrieft heé óch jeschiechtens die durch TIC oesjebraat zunt woeëde in "Sjrief Plat" en "Leevde". I 2009 is zie ieëtsje bóch óp d'r maat kómme "Oma Lalala en Oma Fleutje", e kingerbóch uvver tswai Omaats die óp avontuur junt. Doa neëve is d'r Maurice vuurzitsender van de Sjtèchneëlsjer, sikreteer bij de sjtieftoeng Klone vuur Clowns en mitjlied bij d'r dialèk-verain D'r Wauwel.
Sauherad
thumb|De ligking van Sauherad in de pervincie Telemark. Sauherad is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Telemark in Nórwaeg. De gemeinte had 4.291 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 316,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 13,6. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 0822.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 5,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Apenniene
De Apenniene (Italiaans: Appennini) zing e gebirgde in Italië. De bergkete begint i Ligurië, in 't noardweste en indig i Calabrië, 1.350 kilometer zujeliger. De Apenniene sjtrekke zich dös oet uëver 't ganse Italiaanse sjiereilank. I Ligurië en Calabrië ligke de berg va dees bergkete aa g'n Ligurische- en g'n Tyrreense Zieë en guëf 't zier sjteil aafdalinge. I de regio's Marche en Abruzze ligke de Apenniene aa g'n Adriatische Zieë en loop 't gebirgde geleidelig aaf richting zieë. De Apenniene berieke hun hoeëgste punt i g'n letste regio. D'r Corno Grande is hei mit 2.912 meter 't hoeëgste. Hei ligk óch d'r zujeligste gletsjer van Europa.
De Apenniene ligke óp g'n plaatgrens tussje de Euraziatische plaat en g'n Afrikaanse plaat. De Afrikaanse plaat beweeg zich i noardelige richting en bots vervolges mit de Euraziatische, oeëdurch gebirgdevörming óntsjteët. Óp dees wies zing beivuurbild óch de Alpe en de Pyreneje óntsjtange.
Jan Mayen
Jan Mayen is 'n vulkanisch eiland in de Noordeleke Ieszie. 't Besteit oet twie deile, verboonde door 'n landtong. Gedeiltelek is 't bedèk door gletsjers. De vegetatie besteit veurnaomelek oet toendra-plante.
Geografie
't Eiland ligk 600 km ten noorde vaan Iesland tösse Greunland en 't noorde vaan Noorwege (71°N / 8°W). 't Is 373 veerkante kilometer groet, 54 kilometer laank en 2,5 tot 15 kilometer breid. Jan Mayen ligk ingeslote tösse twie zieë. In 't noordooste is dat de Greunlandzie en in 't zuidweste de Noorse Zie. Het hoegste punt vaan 't eiland, de vulkaan Beerenberg, is 2277 meter hoeg.
Dizze vulkaan waor iewelaank in rös, mer woort in 1970 weer aktief. Daobei greujde 't eiland mèt 3 veerkante kilometer. In 1985 waor nog 'n oetbarsting. Alleweil vint me allein get roukende fumarole. De Beerenberg is de meis noordeleke wèrkende vulkaan op eerd. Teves is dit den einige vulkaan op Noors groondgebeed, en ein vaan de hoegste bergtóppe vaan Noorwege.
Bewoening
't Eiland weurt bewoend door personeel vaan 'n navigatiestation (Loran-C = Long Range Navigation) en vaan 'n weerstation. D'r stoon 'n paar hutte vaan weitensjappers die e paar weke of maond achterein dao doorbringe. Jan Mayen kint dus gein echte inwoeners mer heet wel 'n eige landcode (sj, samen met Svalbard), en datacode (SJM).
Bestuur
't Eiland is oonderdeil vaan Noorwege en woort tot 1994 bestuurd door 'ne goeverneur (sysselmann) dee in Longyearbyen op Spitsberge woent. Sins augustus 1994 is de administratie vaan Jan Mayen euvergedrage aon de Fylkesmann vaan de Noorse provincie Nordland.
Oontdèkking
Sommege historici geluive dat d'n Ierse monnik Brandaan, dee bekind stoond es 'ne köndege zievaarder, op ein vaan zien reize in de zèsde iew vlakbij 't eiland is gekómme. In zien verslaag neump heer 'n zwart eiland wat in brand stoond en boe 'n vreiselek leve vaanaof kaom. Heer meinde dat heer d'n ingaangk vaan de hèl had gevónde.
Vaan de Vikinge weurt aongenome tot zie op de huugde waore vaan 't bestoon vaan 't eiland.
Woersjijnelek is 't eiland in 1607 oontdek door Henry Hudson, tijdens 'ne zeuktoch nao een noordoospassaasj nao Indië.
Naamgaeving
thumb|250px|Kaart van [[Willem Jansz Blaeu va 1617 (aofbeelding oet 1644 in atlas van de zoon) van Europa boe Jan Mayen nog neet op steit]] In 1614 "oontdèkde" de Wes-Frieze Jan Jansz. Kerckhof en Jan Jacobsz. May van Schellickhout 't eiland obbenuits. 't Eiland woort nao de letsgeneumpde Jan Mayen-eiland geneump en veur 't iers oonder dee naom door Willem Jansz Blaeu op de Europese kaart gezat in 1620. 'n Gedetailleerde kaart maakde de vaajer vaan de cartograaf Joan Blaeu in de Zeespiegelatlas vaan 1623.
Gesjiedenis
De Hollandse walvèsvaarders bouwden op 't eiland in de 17e eeuw versjeie traonkokerije en aander gebouwe. Op 't huugdepunt vaan de walvisvangs bevoonte zich in de zomer mie es 1000 lui op 't eiland. Fortificaties woorte aongelag um plunderinge te veurkómme. In 1633 voor Michiel Adriaenszoon de Ruyter es stuurmaan op de “Groene Leeuw” oonder kapitein Jochem Jansen oet Vlissinge in 21 daog nao 't eiland. Dat sezoen woorte ongeveer 25 walvèsse gevaange. De Noordsche Compagnie besloot dat jaor 'n gróp manslui op 't eiland te laote euverwintere um de gebouwe en aander bezittinge te besjerme tege plundering door rivaliserende (Baskische) walvèsvaarders. Een gróp vaan 7 maan oonder leiing vaan kapitein Outger Jacobsz. van Grootebroek verbleef tijdens de winter vaan 1633/34 oonder erbarmeleke umstandighede op 't eiland. Oeteindelek storve zie allemaol aon scheurbuik en aander ontberinge. In 1930 heet de Nederlandse regering 'ne gedinkstein op het eiland laote plaotse ter naogedachtenis aon dees dramatisch verloupe euverwintering.
Es gevolg vaan de jach storf de Greunlandse walvès bekans oet, en de vangs roond Jan Mayen eindigde tösse 1640 en 1650. 't Eiland woort verlaote. De volgende 230 jaor kaom zoe noe en daan 'n scheep langs.
Tijens 't ierste Internationale Pooljaor in 1882/1883 vestigde zich 'n Oestenrieks-Hongaarse expeditie op 't eiland. Die bleve een gans jaor en dege oetgebreid oonderzeuk. De kaart die dees expeditie gemaak heet woort tot in de vieftiger jaore gebruuk.
Haifa
miniatuur|Haifa Haifa is de groetste stad in Noord-Israël, mèt mie es 250,000 inwoeners. De stad is gelege aon de Middellandse Zie, en neve - en deils op - de berg Karmel. 'T is een gemengde Joeds-Arabische stad, en tevens 't Baha'i wereldcentrum.
Guido Görtzen
Guido Görtzen (Heërle, 9 november 1970) is 'ne veurmalige Nederlandse volleybalinternational.
Biografie
Görtzen beheuërt tot de gouwe generatie die in 1996 Olympisch kampioen woort in Atlanta.
Hae deeg driemaol mit aan de Olympische Sjpele. De eësjte Sjpele wo-aan Görtzen deilnóm waas in 1996 in Atlanta wo hae mèt 't Nederlands team goud veroverde door Italië in de finale mèt 3-2 te versjlaon. In 2000 woort hae biej de Sjpele in Sydney mèt 't Nederlands team viefde en veer jaor later waas hae lid van 't Nederlands team dat op de Sjpele van Athene ex aequo neugende woort.
In 1997 behaolde hae mèt 't Nederlandse team ’t de Europese titel.
De kwalificatie veur de Sjpele van 2008 in Beijing woort net gemis. In 't Olympisch kwalificatietoernooi in Turkije woort Nederland veur plaatsing oetgesjakeld door Servië. Dit waas metein de lètste interland van Görtzen.
Görtzen sjpeelde 425 wedsjtrieje veur Oranje.
Naeve zien wedsjtrieje veur Oranje sjpeelde hae èlf jaor veur Italiaanse topclubs es Montechiari, Modena en Perugia en tösjedoor veur ’t Japanse Osaka. Daonao góng hae veur völ geldj sjpele veur 't Russische Iskra Volley oet Odintsovo. Daonao keërde hae in 2006 trök nao Nederland en sjpeelde hae veur Nesselande mèt es groate doel óm biej de Oranje- en Nesselande-coach Peter Blangé in beeld te kómme veur Oranje, dat zich wouw kwalificere veur Beijing. Geliektiedig heel hae zich aevel bezig mèt ein besjtaon es zaakwaornummer van diverse sjpelers van Nesselande, gèt wat gein goodköring van coach Peter Blangé koosj höbbe. Hiejdoor moosj hae nao ein jaor al veurtiedig aafsjeid numme biej Nesselande. Hae góng vervolges in 2007 in de Duutsje Bundesliga sjpele biej Moerser SC, womit hae 'n veerde plaatsj behaolde. Hiej sjloot hae, nao de oetsjakeling van 't Nederlandse team veur Beijing, zien carrière es professioneel volleyballer aaf.
Allewiel haet hae 'n bedrief in sjportmanagement dat gesjpecialiseerd is in begeleiding van sjporters.
Ans
thumb|250px|Liegking va Ans in de provincie Luuk Ans (Welsj: Anse) is 'n gemèngde mèt 28.503 inweunersj (2021) in de provincie Luuk in Wallonië óp 't Belsj en 'n belangrieke väörsjtad van de hoofsjtad Luuk.
Dison
thumb|Liegking va Dison in de provincie Luuk.
Dison (Welsj Dizon) vörmt mèt Adrimont 'n fusiegemèngde in de provincie Luuk in Wallonië op 't Belsj en liegkt an d'r raand de Verviersje agglomeratie. De aanwezighèèd va allerhande nijverhèèd haat natuurlèk sjpaoëre in 't laandsjap naogelaote. thumb|170px|De Seent [[Fiacre kèrk.]]
De gemèngde liegkt op d'r rechteroever van de Vesder en tèlde op d'r 1sjte juli 2004 13.994 inwoners op 'n oppervlakte va 14,12 km².
Dison makde deel oet van 't Hertogdom Limburg mae Adrimont vool oonder 't Preensbisdom Luuk
Gers (departement)
thumb|Ligking van 't departement Gers. 't Departement Gers is eine vanne departementen in Frankriek en haet 't nómmer 32. 't Is gelaengen in 't zuudwèstelik deil van 't landj, grenzendj ane departemente: Hautes-Pyrénées, Haute-Garonne, Tarn-et-Garonne, Lot-et-Garonne, Landes en Pyrénées-Atlantiques. De houfstad is Auch.
Demografie
Lies vanne grótste tieën gemèndje in 't departement:
Heimo
Heimo (fl. 1170-1180) waor 'nen in 't Maosland, in huieg Nederlands Limbörg, actieve beeldhouwer. Heer weurt geassocieerd mèt 'n aontal kapitele en tympaone in Nederlandse kèrke, die hure bij 't wienege wat 't land aon romaanse beeldhouwkuns te beie heet. Heer en zien sjaol weure tot de Maoslandsculptuur gerekend.
De naom Heimo is bekind vaan ein inkel kapiteel in de wesbouw vaan de Sintervaoskèrk in Mestreech. Hei-op is te zien wie 'ne beeldhouwer dee deze naom dreug e compleet kapiteel aon Maria aonbeit. Dit werkske is neet per se vaan Heimo zelf, 't kin hiel good 'n ierbetuin vaan 'ne lierling zien. De naom (op te vatte es Aimo(ne)) deit dinke tot Heimo 'nen Italiaon waor, en wel eine oet Emilia-Romagna. Dit weurt oondersteund door de stijl vaan 't beeldhouwwerk: gedetailleerd en veur d'n tied oongewoen realistisch.
Me nump aon tot väöl Nederlands beeldhouwwerk oet de laten twelfden iew ofwel vaan Heimo is ofwel vaan aander beeldhouwers oet zien equipe, die me de Heimosjaol neump. Neve versjèllende reliefs oet de Sintervaos kin me werk vaan de Heimosjaol vinde in de Pieterskèrk vaan Utrech.
Bronne
Neve de oonderstoonde link is gebruuk gemaak vaan de Winkler Prins Encyclopedie, zevenden drök, deil 13, p. 794.
1500
1499 - 1500 - 1501
Geldrop-Mierlo
thumb|Ligking vaan geldrop-Mierlo in Noord-Braobant Geldrop-Mierlo is 'n jóng fusiegemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant. Ze is op 1 januari 2004 gevörmp oet de gemeintes Geldrop (raodhoes) en Mierlo. 't Oppervlak vaan de gemeinte bedräög 31,39 km2; 't aontal inwoeners waor op 1 januari 2005 37.725; daovaan woent de groete mierderheid (ca. 30.000) in Geldrop. Börgemeister is mevrouw M.J.D. Donders-De Leest.
Zuidhorn
Zuidhorn (Gronings: Zuudhörn) is e dörp in de Nederlandse gemeinte Westerkwartier (provincie Groninge) mèt in 2018 7.785 inwoeners. 't Dörp ligk op e paar kilometer aofstand vaan de stad Groninge aon 't Van Starkenborghkenaal. Tot 2019 waor 't 'n zelfstendege gemeinte.
Kerne
Binne de gemeinte laoge neve de hoofplaots Zuidhorn de dörper Aduard, Briltil, Den Ham, Den Horn, Fransum, Grijpskerk, Kommerzijl, Lauwerzijl, Niehove, Niezijl, Noordhorn, Oldehove, Pieterzijl, Saaksum en Visvliet en nog tientalle gehuchter en naobersjappe. In 't dörp Zuidhorn woent minstes e daarde vaan de ganse gemeintepopulatie.
Lies van börgemeisters van Heitse
De gemeintje Heitse haet tot 2007 besjtandje en woort in 1991 oetgebreidj mit Baoksem en Gratem. Ze haet de volgende börgemeisters gehad:
Bron
Dit artikel is euvergenome van 't corresponderendj Nederlandstalig artikel, en wel in dees versie.
Jan Mayen
Gesjiedenis
De offesjele bemeujing door Noorwege begós in 1921 toen e weerstation op 't eiland woort gevestig.
Weerrapporte vaan Jan Mayen zijn belaankriek veur de weersveurspelling in Noorwege en daorum woort 't eiland in 1922 geannexeerd door Noorwege. Bij Keuninklik Besluut van 8 mei 1929 woort 't eiland oonder Noorse soevereiniteit geplaots en op 27 februari 1930 woort 't offesjeel tot onderdeil vaan 't Keuninkriek Noorwege oetgerope.
't Eiland woort neet bezat tijdens d'n Twiede Wereldoorlog. In 1940 woort 't weerstation door de bemanning verbrand en woort 't eiland verlaote. 't Jaor drop kaome ze trök, same mèt 'n contingent Noorse soldaote. 't Weerstation woort weer in gebruuk genómme. 't Bleef tijdens de gaansen oorlog in bedrief, ondaanks lochaonvalle vaan de Pruse. Daobei stortte twie Duitse vleegmesjienes neer op 't eiland.
'n Veermotorige bommenwerper mèt nege bemanningslede vloog in 1942 tege 'ne berg kortbij 't garnizoen. In 1950 vónd 'n gróp Britse geologe 't wrak vaan 'n aander toestel mèt veer bemanningslede aon de zuidwes-kant vaan 't eiland. In 1959 woorte de reste vaan al dees bemanninge begraove op 'n oorlogsbegraofplaots in Narvik.
In 1943 kraoge de Vereinigde State towstumming 'n radio-locatiestation te vestige op 't eiland. 't Woort geplaots op de noordkant en woort Atlantic City genump. Veurnaomste taak waor 't lokalisere vaan geheime Duitse weer- en radiostations op Greunland.
1653
1650 - 1651 - 1652 - 1653 - 1654 - 1655 - 1656
Gebäörtenisse
thumb|200px|right| De Sjlaag biej Livorno volges Willem Hermansz van Diest thumb|200px|right| De Sjlaag biej Ter Heijde volges Jan Abrahamsz Beerstraaten
Ans
Ans is 'n sjtad mèt väöl gezichte: industrie en handel, landelek en wóngebied. In Ans is èèder jaor, gewoeënlèk in april, d'r arrivée van d'r aodste wielerklassieker Luuk-Bastenake-Luuk. Ans vörmt mèt Luuk, Seraing, Herstal, Saint-Nicolas en Flémalle de agglomeratie Luuk.
Ans is 'n halteplaatsj an 't sjpaoër Brussel-Luuk.
Manaus
thumb|300px|'n Collaasj vaan de stad Manaus. Me zuut: De samekoms vaan de Amazone (liech) en Rio Negro (doonker), 't [[Teatro Amazonas, 'n euverziechsbeeld vaan de stad, de Manaus-Irandubabrögk en de Arena da Amazônia.]] Manaus (oetspraok in 't Braziliaans Portugees: [mɐˈnaws]) is 'n stad in Brazilië, hoofstad en groetste stad vaan de staot Amazonas. De stad had in 2014 2.020.301 inwoeners (allein de gemeinte) en is daomèt de zevende groetste gemeinte vaan 't land. 't Aontal veurstei is beperk. Oondaanks zien mieljoenepopulatie ligk de stad hendeg geïsoleerd in 't regewoud; ze is vaanoet 't kösgebeed allein euver de Amazone en door de loch te bereike. Manaus woort in 1669 gestiech es fort bij de munding vaan de Rio Negro in de Amazone. 't Dörp wat um 't fort greujde kraog in 1695 de naom Nossa Senhora da Conceição; in de volksmoond beter bekind es Lugar do Barrio do Negro. In de negentienden iew explodeerde de bevolking door de greujende vraog nao rubber, wat hei verhandeld woort. Zoewel door de väöl proonkvol gebouwe es door 't beröch nachleve kraog de stad de bijnaom Paries vaan de Trope. Zienen huiege naom woort in 1856 gegeve, tot 1937 es Manaós gespeld, en verwijs nao d'n Indiaonestam dee hei vaanajds woent. Allewijl trèk Manaus väöl (eco)toeriste wie ouch lui die op de belastingvrij zone aofkoume die vaan regeringsweeg in de stad is ingestèld.
Be'er Sjeva
In de Biebel weurt de plaots Berseba geneump.
Brexit
d'n Achtergróndj vanne Brexit is 't rifferendum euver 't EU-lidmaotsjap van 't Vereinig Keuninkriek (VK) op 23 juni 2016, toe 51,89% vanne kezers aangove de EU te wille verlaote, dewiel 48,11% juus inne EU wól blieve. Opmirkelik is det in Sjotlandj, Naord-Ierlandj en Lónjen en ómgaeving veural blievers zote, dewiel de anger gebiede veural verlaoters hawwe.
In mieërt 2017 höbben 't Leger- en 't Hogerhoes 'n wèt aangenómme veure regering te mechtige te óngerhanjelen euver 't oettraeje van 't VK oete EU. Dees wèt woort op 16 mieërt 2017 ratificeerdj dore keuningin.
Sjtaotskoel Maurits
thumb|right|265px|De ingang van de Sjtaatsmien Maurits in Gelaen De Maurits waor de grotste koel van de Sjtaatsmiene in Limburg. De euverheid houw in 1911 de konsessie "Maasvelden" verworve, en tösje 1912 en 1913 woort 'r op versjeiende plaatsje ten westen van de koele Emma en Hendrik proofbaoringe verrich. Sjus wie in d'r tied ouch veur de Hendrik is gebeurd, woort 'r ouch in Sjènne weer gebaord meh ouch in de plaetskes Lötterao en Kraonkel. Omdat Lötterao de bèste aafveurmeugelikhede houw dankzie de ligking van de sjpaorlien van Mestreech nao Zitterd, woort besjlaote de koel dao te gaon boewe. De naam van dees koel woort Maurits geneump nao de 17e eeuwse veurzaad van de Keuninklike Familie. In 1916 woort 'r ein begin gemak mèt 't baore van de sjachte. De Maurits kreeg direk vanaaf 't begin betonne sjachtaores, en waor geliek de groatste sjteinkoalemien in de welt, en va Nederland. In 1926 kaom de Maurits in produksie, en vanaaf 1929 woort biej de Maurits ouch Cokes gemak op de "Coksmaurits" en vanaaf 1954 biej de cokesfabriek Emma 2 in Baek. <BR> De Maurits woort in 1947 verbonge mit eine tönnel van 13 kilomaeter langk dae leep van de Emma in Gebrook, onger Sjènne, Pöth en Gelaen door nao de Maurits. Omdat biej de produksie van Cokes ouch gaas vriekaom dat weer veur anger doeleind gebroek koosj waere, namelik veur de produksie van watersjtof, woort ein nuuj bedrief opgerich: 't SBB (Sjtiksjtof Bindings Bedrief). Van dit gebonge sjtiksjtof woort weer ammonia gemak, wat weer gebroek woort veur 't make van könsmès. Dit waor op zien beurt weer 't begin van wat huuj d'n daag DSM is. Namelik chemische industrie. Wie ze in Den Haag houwe besjlaote de koele te sjlete in 1965, woort de Maurits es iersjte koel in 1967 gesjlaote, woenao 't bedrief mèt en mèt omgeboewd woort van kaole nao chemie. Huidendaogs is ein deil van 't veurmalig terrein van de Maurits in gebroek door Sabic en ein deil door DSM.
Szeged
thumb|De dom van Szeged. Szeged is mit 161.291 inwoeaners (2014) de daarde stad van Hóngarije (nao Boedapest en Debrecen). De stad lègk óp de over van de Tisza, veurbie de plaats wo deze samevlöitj mit de Mureş (Hóngaars: Maros) en in de naobieheid van zoeawaal de Sèrvische es de Roemeense grens. De stad is de höidstad van 't comitaat Csongrád.
Szeged waerdje in 1879 groeatedeils verwoos door 'n euverstrouming van de Tisza, wonao de stad in 'ne veur daen tied moderne stiel waerdje hèrboewdj. Ópvallendje elemènte zeen 't straoteplan mit 'ne róndjwaeg en radiaalwaeg, en de väöl geboewe in neostiele. De róndjwaeg dreug de name van de stej die biedroge aan de wederópboew.
De ópvallendjste geboewe in de stad zeen de dom, 'n neoromaans votiefkèrk die in 1930 klaorkoom, 't stadhoes aan 't boumriek Széchenyiplein (1893-1895, óntwórpe door Ödön Lechner) en de Nuuj Synagoog oet 1903, die es ein van de sjoeanste van Europa kan waere gezeen.
Szeged is sins 1921 universiteitsstad: in det jaor waerdje de Hóngaarstaolige universiteit vanoet de stad Cluj (Hongaars: Kolozsvár) nao Hóngaars gróndgebied euvergebrach, naodet Cluj aan Roemenië waas toebedeildj.
Óp 't plein veure dom vindj jaorliks e aopelóchfestival plaats mit theater-, opera- en balletveurstèllinge.
Francesco Landini
Francesco Landini (oongeveer 1325, woersjijnlek Florence - 2 september 1397 aldao) is 'nen Toscaonse kompenis in de late Middeliewse vocaol meziek en vreuge Renaissancemeziek. Heer waor actief in de late veertienden iew en is bekind um kompesities wie de Ballata's.
Kónsaer
E kónsaer is 'n oetveuring van meziek veur e publiek. Gebroekelik traeje muzikantjen en zengers op (samen ouch waal "artieste" geneump) in e zoea-geneump "liveoptraeje". In sommige vel gebroek me noe ouch veuringespeeldj matterjaal, de "backtrack". Kónsaers kómme veur in allerhenj aan tuup samenhank en lokaasjes, ouch boete. 't Waord wuuertj zowaal bieje klassieke meziek es inne popmeziek gebroek. Ouch optraejes van fómfaars en hermenieje waere kónsaer geneump.
Kónsaers versjille zich in 't algemeint van broeksmeziek (Gebrauchsmusik), wie dans en fieësmeziek, en ouch van meziektheater, namelik door 't feit det de meziek zelf centraal steit veure loesterieër.
Kónsaers sloete gebroekelik aaf mit 'ne vorm van bedanke, wobie de muzikantje opstaon (es die zittendj höbbe gespeeldj) en zich buge veur 't publiek. 't Publiek bedank den de muzikantje door te klappen inne henj (alle saorte kónsaers), door te sjrieëve (rock- en popkónsaers) of door te vraoge veur 'ne zugabe (ouch waal bies of encore geneump). Döks spele de muzikantje hienao nag ein extra nómmer, sómtieds zelfs mieëdere extra nómmers.
De akoestische verhajinge zeen hieël wichtig bie e kónsaer. Echo en naoklank (galm) beïnvleuje allebei 't klankbild en 't vermeuge vanne muzikantjen einanger te huueren en ouch wiedet zie te huuere zeen in 't publiek. 'n Ruumdje mit 'n slechte akoestiek kan 't optraeje lestig toet zelfs ónmeugelik make. 'n Ruumdje mit 'ne zwake naoklank kan 't geluid dor en ónaangenaam make, dewiel 'n ruumdje mit 'ne lange naoklank de toeane lestig te óngersjeie kan maken en det kan interferensjeperbleme veroearzake. Kónsaers inne aope lóch kónne nag lestiger zeen, ómdet 't gein toe ruumdje guuef die de naoklank kan make. Döks gebroek me dan 'n plaats mit 'n netuurlike akoestiek, wie 'n mert, 'n anger plein, bie 'n moer of 'n aafbegrensdje ruumdje, wie bie 'n amfitheater.
'n PA-installaasje wuuertj gebroek veur 't gehieël (zank en instrumènte) oet te versterken en is nuuedzakelik veur grótter kónsaerzale, lektrikinstrumènten of kónsaers inne boetelóch. 'n PA-installaasje besteit oet 'n groeat aantaal aan óngerdeil, mer innen einveljigste vorm besteit die oet 'n signaalbrón (wie 'ne microfoon) en 'ne geluidsboks mit 'ne vorm van biebehuuerendje versterker (det kan beveurbeildj zeen: 'nen aktieve geluidsboks mit 'n passief mingtaofel of 'ne passieve geluidsboks mit 'n aktief mingtaofel).
Forsand
De gemeintecode is 1129.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Neuenrade
Neuenrade (Nedersaksisch: Niggenroe in Pruusje spelling, Niegk'nreu in Nederlandse spelling) is e Wesfaals stedsje in de krink (Kreis) Märkischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Mèt häör 54,1 km² en 12.024 inwoeners (31 dec. 2015) heet ze 'n bevolkingsdeechte vaan 222 de veerkante kilometer.
De op 320 meter hoegte ligkende stad is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).
Homologie
Homologie kan verwieze nao:
Fluitekeës
thumb|right|200px|Ein kumpke mèt fluitekeës thumb|right|200px|Fluitekeës laote oetlaeke in eine theedook Fluitekeës, sóms ouch fluitert of màkkè geneump is eine witte keës dae wirt gemaak door aan karnemèlk of óntroumde mèlk (koojmèlk, mer ouch geitemèlk of sjaopemèlk) ein sjtremsel toe te voge en op ein klein vuurke te verwerme tot dat dit begint oet te vlokke, te sjifte. Ouch kènt me mèlk gebruke die al gesjif is door dees lang te laote sjtaon. ’t Gesjifde mengsel wirt dan in eine fienmazige dook (vreuger dèks ein kössesjloop of eine theedook) gedaon wovan de puntje biejein waere gebónje in eine knuip. Dit wirt dan opgehange (vreuger meistal aan de keukekraan, baove de gaotsjtein) en dan kènt zoa ’t vóch (de weij) d’r oet laeke. De daag daonao wirt ’t euverblievende witte sjtolsel oet de dook gesjöp, gemenk mèt ein bietje zawt en dan in ein kumpke gedaon. Zoa haet me dan ein sjoan wit keëske mèt eine kwarkechtige sjtructuur, dat wirt gegaete op ein sjneej zjwartbroad, sóms mèt wat sjroap d’r biej.
Ouch kent me 't, eventueel vermenk mèt sjtökskes fruit, es dessert gebruke. Ómdat de keës ein relatief leëg caloriegehalde haet, pas 't in ein calorie-erm dieet.
Ein anger toepassing is ’t te gebruke es völling veur eine kwarktaart.
Anger benaminge die veur dit keëske weare gebruuk zint: witte keës, botermèlkse keës, weijkeës, op ’t Belsj platte keës. In Hollandj wirt ouch waal gesjpraoke euver kwark, hangop of wrongel.
Op ’t Duutsj wirt gesjpaoke van Quark of Hütenkäse; in de dörrepe langs de welsje taalgrens (Val-Meer, Kan, Voere, Eèsde, Eape) neumt me dèze kieës màkkè in 't platt.
Homologie (anatomie)
Homologie sleit in de anatomie op organe mit 'tzelfdje boewplan, wovan de oarsprunkelike fónksje door verangerendje ómstenjigheje in de loup van de evolutie zint aangepas. E bekèndj veurbild is det van de veurpuèt bie zougdere die allemaol 'tzelfdje boewplan höbbe, meh samehangendj mit häör taengewuèrdige fónksjes dudelik vanein versjille.
'n Anger veurbild is det van de geslechsorgane. Zoa zint de oarsprunkelike gonade bie mennelike bièster aangepas tót d'n teelbal en bie vrouwelike bièster tót d'n eierstek.
Stumhöbbendjen alveolaire sibilant
De stumhöbbendjen alveolaire sibilant of stumhöbbendje alveolair sisklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is. De stumhöbbendjen alveolaire sibilant haet feitelik drie variantje (zuuch bie kènmirke).
Clervaux (kanton)
Clervaux (Luxemburgs: Klierf) is ein vaan de twelf kanton in Luxemburg. De hoofplaots is Clervaux.
Stumhöbbendjen alveolaire sibilant
Kènmirke
Kènmirke vanne stumhöbbendjen alveolaire sibilant zeen:
Clervaux (kanton)
Geografie
Clervaux heet 'n oppervlak vaan 331,75 km², en is daomèt 't groetste kanton in Luxemburg. 't Grens aon de kantons Wiltz, Diekirch en Vianden.
Stumhöbbendjen alveolaire sibilant
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de stumhöbbendjen alveolaire sibilant väöl veur, in alle dialekte.
8 december
8 december is de 342ste daag van 't jaor (343ste in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 23 daag pes 't eindj van 't jaor.
Clervaux (kanton)
Demografie
Volges de census vaan 2014 heet Clervaux 'n inwoeneraontal vaan 17.126, en 'n deechde vaan 52/km². Heimèt is Kanton Clervaux 't tiende kanton.
Gemeintes
't Kanton is oonderverdeild in vief gemeintes:
Stumhöbbendjen alveolaire sibilant
Limbörgs
De próntje oetspraok vanne alveolaire fricatieve varieertj van spraeker toet spraeker. Euver 't algemein geldj det t'r denti-alveolair of waor alveolair wuuertj oetgespraoke (mit naam waor alveolair). Zowaal apicaal ([z̺]) es laminaal ([z̻]) oetspraoke kómme veur. In 't Mofers euverhieërsje de apicaal oetspraoke, behauve wen d'r 'nen alveolaire nasaal opvolg; den is t'r meistes laminaal door assimilaasje mit daen nasaal, dae meistes laminaal wuuertj oetgespraoke.
Anen ènj van e waord en in 'ne stumloeaze kónteks kan de stumhöbbendjen alveolaire sibilant de stumloeazen alveolaire sibilant es allofoon höbbe door auslautverhärtung; wen 't waord wuuertj gevolg door 'n anger waord det aanvèngk mit 'ne klinker, den geldj det t'r waal stumhöbbendj is.
Juus wie bie de anger sibilanten en fricatieven in 't Limbörgs wuuertj döks 'ne (zaachte) plosief oetgespraoke wen dees klank völg op 'ne nasaal.
Mienboew
thumb|'t Sjachgeboew vanne mien Oranje-Nassau in Haerle. Mienboew is 't systematisch ónttrèkke van stóffe (delfstóffe, minerale) oete baom veur biezunjer broek of verwirking, mit 'n speciaal daoveur ingerichdje verzening of infrastructuur.
De delfstóffe inne mienboew kónne zich inne volgendje aggregatietoestenj bevinje:
't Oppómpe van drinkwater is geine mienboew, went water is geinen delfstóf.
Sómmige stóffe waeren oete baom gehaoldj door ieës de aggregatietoestandj te verangere. Zoea duit me zaat oplossen in water wonao m'n 't kan oppómpe. Bie aerdgaaswinning wuuert juus de óngewinsdje stóffe, bestäöndje oet anger gaasvörmige stóffe die zich mit 't gaas höbbe vermingk, door kóndensaasje eweg te kriegen oet 't gaas.
In Limbörg steit 't waord mienboew veural veure kaolemiene wo me steinkaol dieëj winne.
Rob Grabert
Robert Karl Baldwin Grabert (Hilfarth (Duutsjlandj), 5 fibberwarie 1964) is 'ne veurmalige Nederlandse volleybalinternational.
Biografie
Hae deeg twee maol mèt aan de Olympische Sjpele. In 1988 woort hae biej de Sjpele in Seoel viefde mèt 't Nederlands team. Ach jaor later waas hae lid van 't Nederlands team dat goud veroverde in Atlanta door Italië in de finale mèt 3-2 te versjlaon.
In 1992 misde hae de Sjpele van Barcelona ómdat hae taenge de wil van de bóndjscoach Arie Selinger veur ’t groate geldj hèj gekaoze en in Italië biej Schio waas gaon sjpele.
Nao de Sjpele in Atlanta sjpeelde hae nog ein jaor in Duutsjlandj wonao hae nao vieftieén jaor op hoag niveau actief te zeen gewaes, sjtopde mèt volleybal.
Allewiel haet Rob Grabert ’n bedrief in biologische en ecologische voeding in ’t Midde-Limburgse Häör en in Italië.
Óngerwies
't Ongerwies weurt gebroek veur 't euverbringe van kènnis en vaardighede in ein sjoeëlsituatie. Educatie is 'n term die vaak weurt gebroek veur óngerwies aan volwassene. In 't bedriefslaeve en de uëverheid zunt de terme cursus (veur 't verkriege van kènnis) en training (veur 't verkriege van vaardighede) gebroekelik. De sjtudie van de óngerwieskunde weurt ouch waal didactiek genumd. Behauve kènnis en vaardighede sjpeelt ouch de uëverdraag van houding, menére, norme en waarde 'n rol.
Óngerwies begint bie de geboeërte en is 'n leëveslank proces. Veur sómmige is de praktiek van 't alledaags laeve väöl leërrieker as formeël sjoeëlóngerwies.
Oetdaginge veur educatie
De basis vuur educatie is 't euverdrage van ideë van de inne persoeën nao inne angere, of van inne persoeën nao 'n groep van angere. 't Grotste prebleem is dan 't euverdrage van die kènnis, welke kènnis mót weure óngerweze, wat is relevant en broekbaar veur luuj, en wat kinne ze beware van die kènnis.
<!-- Education in Western society, altough it considers the process that it puts children through as education seems to be a weak form of education. Western schools teach some knowledge that children will retain and use as they grow up. They will remember some of the history taught to them, some ideas, principles, as well as the ability to write, read, and do basic mathematics. However, the system of education is built on testing and sorting of students into different categories, such as percentage or letter based competence reports (90% or A). These tests tell if the students have completed the projects and knowledge tests directly, but do not give a overview of the strengths and weaknesses of a student. Also, this categorization testing may also make students feel less intelligent, when they may just not be interested in learning what school is teaching them.
Albert Einstein, one of the most famous physicist of our time, credited with helping us understand the universe better, was not a model school student. He was disinterested in what was being taught, and he did not attend classes all the time. However, his gifts eventually shone through and added to the sum of human knowledge.
Every child has certain gifts and abilities, but early and later childhood education rarely tries to find out what that may be and help the students develop that. If children are good at something they will excel in that subject, and if they do not, they may not do as well.
This brings a major problem of current modern western education. It exposes children to a wide variety of disciplined which is good, but subjects are taught, tested, and then the children are generally not required to remember the content from before. Time is always spent in math classes reteaching students the basic concepts they should know from the year before, because students have forgotten most of it.
There are also some dilemas about the teaching of knowledge. Should some knowledge be forgotten? What should be taught, are we better off knowing how to build nuclear bombs, or is it best to let such knowledge be forgotten?
Education should be engaging, children should learn by themselves with guidance and direction being given by teachers, instead of prodding and forcing students to complete assignments. Education should be changed so that there is no pass or fail, but specific ability and knowledge tests that will build into a student knowledge that he can use in the future, rather than just testing aptitude of a student.
Education is the imparting of knowledge, not the continous testing of knowledge, it should be about skills that students can recreate for the rest of their life, rather than a mark they can show.
The below should be edited by someone with ideas of how to improve education because it does injustice to say that we are the best that we can be - education as we have it now is better than not having any at all. But it leaves much to be desired.
In well-developed countries
In developed countries, teachers worry little about the process of education because there are set guidelines that they have to follow. A reoccuring problem is the difficulty of keeping students attention and actually teaching them something they will retain throughout life. (see Current issues in teaching). Program Evaluation answers questions such as whether different methods of education (public, private, home, or other schooling) "work", or how to improve education. One example is the Program for International Student Asessment from the OECD.
A difficulty in making decisions on how to educate children is the contradiction between compulsory education and nurturing the concept of personal freedom in Western society]]. This has lead to parents in some countries choosing to home school their children where it is permitted. Another reason for this may also be perceived over-education, as well as the over-emphasis on examination results versus student-driven discovery and exploration of subjects (the sausage machine analogy).
A question studied by educational sociologists is that of the "hidden curriculum" which enforces societal status quo by providing different educations to children of different social classes.
In developing countries
In developing countries, the number and seriousness of the problems faced is naturally greater. People are sometimes unaware of the importance of education, and there is economic pressure from those parents who prioritize their children's making money in the short term over any long-term benefits of education. Teachers are often badly-paid.
A lack of good universities, and a low acceptance rate for good universities is evident in countries with a relatively high population density. In some countries there are uniform, overstructured, inflexible centralized programs from a central agency that regulates all aspects of education.
India however is starting to develop technologies that will skip land based phone and internet lines. Instead, they have launched a special education satellite that can reach more of the country at a greatly reduced cost. There is also an initiative started by AMD and other corporations to develop the $100 dollar computer which should be ready by 2006. This computer will be sold in units of 1 million, and will be assembled in the country where the computer will be used. This will enable poorer countries to give their children a digital education and to close the digital divide across the world. -->
Sid Vicious
thumb|Sid Vicious Sid Vicious (Londe, 10 mei 1957 - New York, 2 februari 1979) ies bekènd gewore es basgitaris van de punkband Sex Pistols. Hae woort gebore es John Simon Ritchie. Naodat Johnny Rotten oet dees band waor gesjtap naom hae ouch 'n aantal zangpartieje veur zien rekening.
<div style="float: left; margin: 1em 1em 0 0; padding: 0.5em; background: #fffff4; border: 1px solid #ddddbb; width: 250px;"> Sid Vicious:
Krókkedille
De noe nog levende krokodilechtege hure allemaol tot de Eusuchia, die in drei femilies kin weure verdeild.
Sjweeberigerbösj
Op de huègdes sjtoon diverse soorte buim zoawie eik, berk, liesterbes en höls. Liègeraaf sjtoon haagbeuk, èsj, zeute keersj en hazelaer. Op de baom greuje de adelaersvaren, de blauw bosbes, 't meizäödsje (lelietje der dalen), mariabèdsjtruè (of Waldmeister), muskuskroed, maelpaume (maagdenpalm) en de kèrkesjleutel. Ouch 'n paar soorte orchideë op sómmige plekke.
Door de bösj weure ouw eigendómsgrenze aangegeve door reinsjtein (grenssjtein) en grensbuim. Initiale geve de name van de eigenaersj en of gebrukersj aan.