cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vocaole meziek
In de oetheimse kunsmeziek versjèlt de rol vaan de stum ouch. Soms oontbrik ze gans of gooddeils (in d'n Indiase klassieke meziek of de Japanse gagaku), soms steit ze centraol (beveurbeeld in de Chinesen opera).
Nowe Piekuty
Nowe Piekuty is 'n dörp in 't Poolse woiwodschap Podlachië, in 't distrik Wysokomazowiecki. De plaats maak deil oet van de gemeindje Nowe Piekuty en haet 2100 inwoeaners.
Enger
Enger ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 107 meter huegte liegkende sjtad haw, mèt 'n oppervlaakte van 41,24 km², op 31 december 2018 20.461 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 496 de veerkante kilometer.
Julien Lahaut
Julien Lahaut (Seraing, 6 september 1884 - aldao, 18 augustus 1950) waor 'ne Luuks-Belzje politicus, militair in Rusland tiejes d'n Ièrsjte Waereldoorlog en veurzitter van de Kommunistische Partie van Belsj (KPB). Hae woort in 1950 in zien geboorteplek Seraing doeadgesjote, 'n week naodat Bauduin woort gekroand es Keuning van Belsj en emes tiejesj de bekroaning "Vive la République" oetreep. Lahaut woort aangeweze es de miensj dae dit gerope zaw höbbe mer dao ies ouch dieks aan getwiefeld. In 2008 vroog de Belsj Senaat um 'n onderzeuksopdrach nao de moord en 't verloup van 't gerechtelik onderzeuk. In 2015 sjtilde drie historici hun rizzeltate veur. De moord bleek gepleeg te zin door 'nen anti-communistischen inliechtinge- en actiedeens en zou dus allein meh indirek te make höbbe gehad mèt de Keuningskwestie en de Rippeblikeinistische kreet.
Jeug
Lahaut waor vanaaf zien veertiènde al wirkende in de febrik, get wat toen nog vrie normaal waor in de Euregio Maas-Rien. Hae woort ontsjlage wie 'r achtien waor, in 1902, naodat hae haw mit gedoon aan 'n sjtaking. In 1913 woort hae opgepak in 'n anger sjtaking, die gemeind waor um 't algemein keesrech in te veure veur alle Belzje.
WO I
Bie 't oetbreke van d'n Ièrsjte Waereldoorlog in 1914 góng hae vriewillig 't leger in. Oetindelek woort hae oetgezonde veur expedities, vie 'n driejaorege odyssee: van Belsj nao Sint-Petersbörg, daonao Galicië (Middel-Europa), vervolges Kiev in 't midde van de Rössische Oktoberrivvelutie, mèt de trein dweersj door Siberië nao Vladivostok, euvertoch nao de VS, Belzje "propagandatoch" (oproop veur sjteun aan Belsj) van San Francisco nao New York City en oetindelek via de Atlantische Oceaan truuk nao Europa, te Bordeaux (juni 1918).
WO II
Tiejes de Sjpaanse Börgeroorlog ging Lahaut in Sjpanje vechte es anti-fascistische militant bie de Rippeblikeine. Wie Nazi-Duutsjland in 1940 Provincie Luuk binneveel, bleef hae aan es gemeinteraadslid van Seraing. Hae kreeg groate perbleme mèt de Nazis umdat hae 'n sjtaking begoes veur de mienwirkers. Adolf Hitler perseunlik haet oetindelik toegegeve aan de eis um de loane te laote sjtiege mit 8%; hae haw de kole en sjtaal te hel nuèdig veur d'n oorlog in Rösland. Later dat jaor koos Hitler d'r es nog veur um Lahaut te arrestere en woort hae gesjik nao 't concentratiekamp Neuengamme. Es opvallend vruntelikke en blieë man, sjtong hae bie de Jude en anger gevangene bekind es "l'homme qui a le soleil dans sa poche", ofweel "de man dae de zon in zienen tesj haet ziete". Hae woort te doead veroordeild en in 1944 aafgeveurd nao 'n anger concentratiekamp, in Mauthausen. Wie de Amerikane op 5 mei 1945 Lahaut vonge, leek hae volges de ouggetuge "miè doead es levend".
Nao d'n oorlog
Nao d'n Twiède Waereldoorlog woort Julien Lahaut de veurzitter van de Kommunistische Partie van Belsj (KPB), die toen op 't hoeagtepunt van häör populariteit sjtong. Lahaut woort gauw gans populair. Hae sjtong ouch bekind es eine van de felste tegesjtengersj van de truukkièr van keuning Leopold III.
Wie prins Bauduin op 11 augustus 1950 in 't parlemint de eed aafloog es aankommend Keuning, woort 't evenemint versjtuèrd door de kreet "Vive la République". Lahaut woort aangeduud es de man dae 't sjrièwde. Later zawwe väöl luuj höbbe gezag dat Lahaut eine van de väöle communistische parlemintsleje waor dae 't sjrièwde. De sjtöm van Georges Glineur zaw wirkelik gegalmp höbbe door 't geboew (en opgenomme zin). Glineur sjtilde dit zelf ouch later. Väöl historici beame huuj dat de moord op Lahaut neet moet weure gezeen in de konteks vaan de kruèning, mer in de konteks van de Kawwen Oorlog.
Schumanplan
't Schumanplan, de Schumanverklaoring of de Schumandecleratie (op 't Frans ouch soms la déclaration du 9 mai 1950) waor 't dokumint en de lezing daovaan op 9 mei 1950 vaan Franse minister vaan Boetelandse Affaires, en veurmaolege premier vaan Fraankriek, Robert Schuman in de Salon de l'Horloge vaan de Quai d'Orsay in Paries. De verklaoring kaom bekènd te stoon es 'n officieuze constitutie vaan 't Europees integratieperses en de later Europese Unie (EU). Geïnspireerd door de polletiek vaan d'n diplomaat Jean Monnet, stèlt zie tot de opriechting vaan 'n pan-Europese organisatie nudeg is die verantweurdelek is veur kole- en staol-productie in Fraankriek en Wes-Duitsland. Zoe zou oorlog tösse die twie len veurtaon oonmeugelek weure, umtot die twie brónne nudeg waore veur oorlogsveuring. Dizzen teks leide tot de hanteikeninge vaan de regieringe vaan Belsj, Fraankriek, Italië, Luxembörg, Nederland en Wes-Duitsland vaan 't Verdraag vaan Paries (18 april 1951), wat de constitutie zou vörme veur de Europees Gemeinsjap veur Kole en Staol. Eder jaor weurt de Schumanverklaoring gevierd op 9 mei, d'n daag dee allewijl bekènd steit es Europadaag en 'ne vrije feesdaag is veur ederein die wèrk veur 'n EU-instèlling. Robert Schuman en Jean Monnet zawwe later bekind komme te stoon es twie vaan de 11 founding fathers vaan de EU.
Schuman stèlde in zien verklaoring vas tot drei oorloge in minder es 'nen iew tied Europa hadde versjäörd en 't gans kontinent geruïneerd hadde achtergelaote. 't Schumanplan waor dao-in veural e verlange nao vrei es 'n polletiek motivatie veur Schyuman um 'n greote hervörming in de Europese polletiek te initiëre. De Europees regieringe, mèt naome de Franse en de DUitse, kaome euverein hun kole- en staolproductie te böndele um de samewèrke tösse aongrezend staote te motivere en de levesstaandert in eder land te verhoege.
Vaanaof 1947 woort 't klaor tot Europa terech waor gekomme in 'n nui periood vaan oonzekerheid: de Kawwen Oorlog. De vörming en versterking vaan allitianties vörmde twie blokke boetösse 't antagonisme ziech begos op te stapele. De Berliense crisis vaan 1948 bis 1949 waor de ierste botsing tösse de twie blokke vaan de kapitalistische Vereinegde Staote en de communistische Sovjet-Unie.
De noedzaak um es Europa te vereinege um de dreiging vaan de Sovjets tege te gaon woort daan ouch ummertouw klaorder: de liberaol-democratieë vaan Wes-Europa koste 't ziech neet veroerlouve um mekaar te versjäöre en verzwakke wijl aon de ooskant vaan 't Iezer gordien de communistische staote praktisch al 'n polletiek unie vörmde in sjiech vaan de Sovjet-Unie. 't Waor dao-in veur Schuman, Monnet en aander polletiek figure essentieel tot Duitsland obbenuits woort opgenomme in 't "Westers concert".
Daoneve goof 't 'n hendeg belaangrieke ikkenomische functie veur 't plan: de Europese ikkenomieë waore sterk getroffe door d'n Twiede Wereldoorlog, en waor aamper herstèld vaan d'n Ierste Wereldoorlog. Neve 't verlees vaan väöl leves (roontelum 60 mieljoon doeje), waore hoezer en infrastructuur verneteg, zoe-ouch productieapparatuur en industrie in grensregio's wie d'n Elzas en 't Roergebeed.
Bisjopsmeule (Mestreech)
thumb|250px|right|Waterraad van de Bisjopsmeule in Mesjtreech De Bisjopsmeule is 'n middesjlaag watermeule op de Jeker in 't centrum van Mesjtreech.
Historie
De meule dateert oet de zevende eëuw. De hujdig naam haet de meule in de èlfde eëuw gekrege toen de eigenaer van de meule, hertog Godfried van Bouillon, ein deil van zien bezittinge, wo-ónger de meule, ter financiering van ziene eësjte kruustoch verpachde aan de bisjhop van 't Luuk. Daobie waas de bepaoling opgenómme, dat es de hertog neet van de kruustoch zouw trökkeëre, de verpandje bezittinge aan de bisjhop zouwe toekómme. Toen de hertog, dae óngehuwd en kènjerloos waas, in 1099 in Jerusalem aan zien verwónjinge bezjweek, kaom de meule zoa es gezag in bezit van de Bisjhop van Luuk en woort vanaaf daen tied Bisjhopsmeule geneump.
In 1442 woort de meule eigedóm van 't Mesjtreechs Broewersjgilde van de Errmetaofel van den Heilige Geis. Drie jaor later kaom dit gilde ouch in bezit van de aevenaens op de Jeker gelaege Hertogsmeule, die 't al vanaaf 1426 in erfpach hèj. Vanaaf daen tied ware de Mesjtreechse broewers verplich óm hunne mout in dees banmeules te laote male en moch d'r geine gemale mout meë de sjtad ingeveurd waere. Allebei de meules woorte 350 jaor lank door de broewersj geëxploiteerd, pès 1795 toen de eigedómme van 't gilde door de Franse in besjlaag woorte genómme en aopebaar verkoch. De meule kaom doe in bezit van Henry Fabry oet 't Belsje Hasselt, mèr hae verkoch dees neet völ later aan de Mesjtreechse koupluuj Lenaerts en de gebreurs Lemaire, wovan Pieter Willem Lemaire ouch al in bezit waas van de meule de Vief Köp, de meule aan de Sjteine Brök en 'n sjtoammeule in Luuk.
Lemaire leet in de meule 'n pelmeule insjtallere en óm dees te bedrieve ein sjtoammesjien es hulpkrach. 't Besjtaonde waterraad hèj mèt zien 6m middellien en breite van 0,9 m biej 'n sjoepheuëgde van 0,36 m veur de extra pelmeule ein te leëg vermoge. Baovedeen waas 't verval van 1 maeter van de Jeker te klein veur 't verkriege van voldoonde waterkrach. Nao 't euverlieje van allebei de breurs woort de meule in 1847 toegeweze aan Hubertus Lemaire. In 1851 woort dae gedwónge óm de meule weges geluideuverlas sjtil te lègke. Nao 't numme van de neuëdige maotregele moch hae 't pelbedrief opnuuj in bedrief sjtèlle. Nao 't euverlieje van Hubertus Lemaire woort de meule door zien weduwe verpach aan Willem Hubertus Peusens, dae dees in 1891 koch toen de weduwe en häöre minderjaorige zoon nao Luuk verhoesde. Peusens vertrok in 1915 nao de Vroenhof in Eijsden, wonao de meule sjtil kaom te ligke. Hae bleef zelf eigenaer van de meule pès 1920 toen hae dees verkoch aan de Gemeinte Mesjtreech. De gemeinte verhuurde ze vervolges aan molenaer Frans Crijns.
In 1924 woort ’n nuuj, geklónke iezere waterraad gemonteerd mèt 'ne middellien van 6 m en 'n breite van 0,92 m en kroog 't teves 'ne gemetselde krop. De meule haet tweë maalkoppele, wovan eine wirt aangedreve door 't waterraad en de tweëde door 'ne apaarte, aevenaens in 1924, aangebrachde elektromotor.
Resteratie
In 2004 is de meule gerestereerd en is saer 2005 weer in gebruuk veur 't male van sjpelt. Jedere daag wirt d'r sjpeltgraan gemale, dat van de boere oet de ómgaeving wirt betrokke. De meule levert ouch maalpredukte aan de Gulpener Beerbroewerie, die dees o.a. gebruuk veur hunne ambachtelike Kaorewolf. In de meule is wiejer ein bekkerie gevestig en me kan d'r teves in 'n klein resterantje terech óm, ónger 't genot van 'n drènkske, te preuve van de bakkeriepredukte.
Leopold Mozart
Leve
Leopold Mozart woort in 1719 gebore es zoon vaan Johann Georg Mozart, 'ne bookbinder, en dee zien twiede vrouw Anna Maria Sulzer. Zie geboortehoes in Augsburg steit allewijl bekind es 't Mozarthaus. Heer bezoch 't jezuïetecolleesj in zien stad en góng in 1737 filosofie studere. Nao zie kandidaots, wat heer 't jao dao-op haolde, góng heer rechte studere, meh heer maakde dees studie neet aof umtot de meziek häöm mie boejde. In 1740 traoj heer es violis en kamerdener in deens bij de Salzburgse graof Johann Baptist von Thurn und Taxis. In deens vaan de graof klom heer mer laankzaam in de hiërarchie vaan d'n hoofmeziek; wijer es vicekapelmeister zouw 'r 't noets bringe. Wel veurde heer vaanaof 1747 d'n titel 'hoofcomponis'. Datzelfde jaor trouwde heer mèt Anna Maria Pertl. Mèt häör zouw heer zeve kinder kriege, vaan wee 'rs twie zouwe euverleve: Maria Anna ('Nannerl') en Wolfgang Amadé ('Wolferl').
In 1756, 't geboortejaor vaan Wolfgang, versjeen zie lierbook Versuch einer gründlichen Violinschule. In 1758 woort heer bevorderd tot twiede violis in d'n hoofkapel, oetindelek woort heer in 1763 vicekapelmeister mèt e joerloen vaan 400 gölde contant plus 96 gölde in natura (broed en wien). Oondertösse had zien dochter Nannerl al vreug getuind tot ze good klaveer kós speule; wie Wolfgang zelfs es kleuter al oetzunderlek good späölde en daobij ouch nog componeerde (binne de paar jaor op volwasse niveau), besloot heer mèt 't gezin door gans Europa te trèkke um zoe zie geld te verdene. Al in 1762 gónge de Mozarts e jaor nao München en Wene. Haafweeg 1763 gónge ze op weeg nao Zuid-Duitsland, Fraankriek, Groet-Brittannië en de Nederlen, um via oonder mie Zwitserland ind 1766 weer toes te koume. Leopold en zien kinder speule zoewel aon keuninkleke en voorsteleke häöf en op peblieke konzèrs. Ouch in 1767-68 is de femilie op reis, en in 1770-71 bezeuke ze Italië, e muzikaol gezeen hendeg vröchbaar bezeuk.
Oonderwijl waor de joonge Mozart goon reize; iers nog mèt goodkäöring vaan ziene pa, dee häöm nao Paries liet goon. In 1778 störf Anna Maria, die daan bij häöre zoon in Paries is. Naotot Wolfgang ziech in 1781 in Wene vesteg greuje de twie oeterein; veural ouch umtot de zoon tege de zin vaan de pa mèt Constanze Weber trouwt. Pas later in 't decennium koume de twie weer korter bijein. Op initiatief vaan ziene zoon waor Leopold in Wene te gas in de vrijmètselersloge Zur wahren Eintracht. Heer storf op 28 mei 1787 aon maogkaanker.
Compositorisch
Allewel tot Leopold Mozart werke in diverse genres sjreef, zien 't veural de werke mèt e humoristisch karakter die noe nog weure gespäöld. De Kassation in G, in verkorte vörm ouch als Kindersymfonie bekind, maak gebruuk vaan alderlei späölselkes, en de Musikalische Schlittenfahrt gebruuk vergeliekbaar klaankeffekte.
Diverse werke.
De Kindersymfonie, en 't groeter werk wat aon häöre basis ligk, höbbe musicologe veur groete probleme gestèld. Vaanajds woort 't werk aon Joseph Haydn touwgesjreve, dee väöl meziek heet oondergesjove gekrege, zoewie aon dee zie broor Michael Haydn. Naotot de meziekwetensjap 't decennialaank op Leopold Mozart heel, kump allewijl ouch d'n Tiroolse pater Edmund Angerer in aonmerking.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Duitstaoleg artikel.
Zwarte Piet
Zwarte Piet is d'n helper vaan Sinterklaos, in 't Sinterklaosfies wie dat in de Lieg Len geveerd weurt. Heer is 'ne zwarte figuur mèt 'ne zak op z'ne rögk woe de kedeukes veur de te bezeuke kinder inzitte. Heer dreug e zeventienden-iews pagekostuum, mèt 'ne baret, woe-op dèks 'n veer zit. Gemeinelek heet heer versjèllende zwart-Afrikaonse stereotypes wie roej luppe (op pleetsjes soms euverdreve dik), 'ne kroezelekop en oerbelle.
Vaan ajdser weurt Zwarte Piet veural gevierd in de Randstad, die 'n langere historische traditie kint mèt häör Nederlandse kolonië, es in de Limbörge. Vaanaof medio 20e iew is Zwarte Piet evels ouch e bekind fenomeen in Limbörg.
In Nederland en Belsj weurt Zwarte Piet ummertouw mie es e controversieel figuur gezeen. Sinds de vreuge jaore 2010 gief 't mie en mie gemeintes die 't figuur neet actief mètnömme in de viering, wie ouch groete Limbörgse stei wie Mestreech en Vinlo. 't Weurt beargumenteerd tot 't karakter e negatief imago vaan zwarte lui (vaan Afrikaonse komaof) creëert veur neet-zwarte kinder; parallelle mèt 't Amerikaons Blackface-fenomeen is dèkser gemaak boete de Lieg Len. De zoegenaomde Rootveegpiet (Roetveegpiet) krijg ummertouw dèkser 'n dominante positie in 't Sinterklaosfees. Vaanaof 2021 is de Rootveegpiet d'n einsegste geaccepteerde variant op Nederlandse staotstillevisie.
Oersprunk
D'n oersprunk vaan Zwarte Piet ligk get in d'n duuster. Bij Sinterklaosveringe in deile vaan Europa, beveurbeeld Oosteriek, weurt d'n heilege begeleid vaan eine of mierder demon-echtege figure, Krampus geneump. Zij dreige um méchante kinder te strafe, ouch ein vaan Zwarte Piet zien take. Toch had Sinterklaos in Nederland veur zoewied bekind vreuger geinen helper; Zwarte Piet kump pas roond 1850 veur 't iers veur in bronne. Heer sjijnt in 1850 te zien bedach door d'n Amsterdamse sjaolmeister Jan Schenkman, tegeliek mèt de stoumboot en d'n intoch. Heer had 'n euverdudelek neger-uterlek, meh nog neet 't typisch pekske wat me noe mèt 'm associeert. Boete helper vaan Sinterklaos waor heer zeker vreuger ouch kindersjrik: awwers kóste dreige mèt de figuur vaan Zwarte Piet es hun kinder oongewunsde dinger dege. Noe nog versjijnt Zwarte Piet dèks mèt 'n rooj um kinder op de vot te hawwe. Wee ech stout is gewees, löp 't risico in de tes te weure gestop en mèt de stoumboot te weure mètgenome.
In de loup vaan de jaore is de veurstèlling vaan Zwarte Piet sterk veranderd. Zoe is nao d'n Twiede Wereldoorlog 't aontal Zwarte Piete vaan eine nao mierdere touwgenome. In verhaole heet edere zienen eige taak. Midde twintegsten iew stèlde me häöm veural clojnesk veur: 'ne domme figuur dee kroomp Nederlands praotde en vaan alles fout deeg. Mèt de opkoms vaan politieke correkheid woorte dees racistische stereotype neet mie acceptabel. Allewijl is Zwarte Piet veural 'ne kindervrund, dee 't atletisch werk deit boe Sinterklaos zelf neet veur gesjik is: de tes drage, door de sjouw zakke um in de hoeskamer de kindersjeunsjes te völle en nog aander werk. Daan nog löp in Nederland (en in minder maote in 't Belsj) de discussie of heer neet racistisch is. Veural zwarte lui, wie Antilliaone en Surinamers, numme wel aonstoet aon de figuur. Tegestaanders vaan Zwarte Piet wijze op zien aofkoms es oondergesjikden helper, die hun direk aon de slavernij rappeleert. Lui die häöm wèlle hawwe - de groete mierderheid vaan de Nederlanders - wieze drop tot heer geine neger hoof te zien (sinds jaor en daag weurt kinder vertèld tot heer zwart is vaan de root oet de sjouwe), tot lui die 't fies praktisere gein racistische bedoelinge höbbe en tot de traditie häör weerde heet. Alternatief weurt soms gesuggereerd um häöm vaan de dudelekste stereotype te oontdoen (beveurbeeld de kroezelekop), um häöm minder zwart te make of um ouch Piete mèt aander kleure te doen mètloupe. In oktober 2013 kaom de kwestie internationaol oonder de aondach; de aofkäörende reacties in 't boeteland leide in Nederland tot proteste.
Bij de officieel Sinterklaosintoch in Nederland woort Zwarte Piet vaanajds gespäöld door de cabaretier Erik van Muiswinkel. Dee heet evels aongegeve dit neet mie te wèlle doen.
Amstel Gold Race 2019
Op 21 aprèl 2019 waor de 54e editie vaan d'n Amstel Gold Race gefiets. 't Gief 'n editie veur manslui en veur vrouwlui; de vrouwlui fietsden 'm pas veur de zèsde kier. Start waor wie ummer in Mestreech; dit jaor evels op de Vriethof en neet op de Merret. De finish laog in Vild - kortbij, meh neet gans op de traditioneel stopplaots op d'n top vaan de Cauberg.
Manslui
thumb|Parcours vaan de 54en Amstel Gold Race bij de manslui.
Parcours
De koers góng vaanaof de Vriethof in 't centrum vaan Mestreech iers nao 't noorde, euver Bun en Gäöl, um daan d'n Hussenberg (1) te beklumme. Daan góng 't in oosteleke riechting nao Beek; daan nao 't zuie euver Groet Genhout (2) tot bij Meerse, boe vaanaof Raor (3) obbenuits woort geklomme. Vaan hei góng 't ooswaarts via Groet Haasdal en Hölsberg nao Voelender, boe me rechs aofsloog nao Ubachsberg (4). Nao dat dörp góng 't globaol weer umlieg, tot me bij Sjin de Geulbèdding bereikde. Bij Valkeberg góng 't umhoeg nao Sub (5); daan weer umlieg, boenao veur d'n ierste kier de Cauberg woort beklomme (6).
Noe evels bleef 't peloton laanger in Mestreech en góng 't ouch door Hier. Daan góng me weer klumme: iers ooswaarts nao Keer, daan noordelek op de Biemelerberg (26). Wie me dao waor gewees, hóbbelde me get in zuidzuidoosteleke riechting nao Slenaoke. Zjus wie ieder góng 't ouch noe euver de Loorberg (11); noe evels fietsde me d'n aandere kant op, direk nao de Eperhei en daan noordwaarts nao Mechele (12). Vaanoet Partij woort weer de Gulperberg beklomme (18); dee woort dus veur d'n daarde kier aongedoon meh pas veur d'n twiede kier bestege. De route nao en door Gulpe waor ouch identiek aon de veurege kier; daonao evels weurt Eys bereik vaanoet Wahlwiller (29). Vaanoet dat dörp stijg me nao Elkerao (30), daan nao de Fromberg (31). Daonao volg weer 'n daoling nao Sjin. Noe evels góng 't neet laanks de Geul wijer, meh steeg me zuidwaarts euver de Keuteberg (32) nao Ingber. Me bleef daan hoeg fietse nao Sub (5) en daolde daan aof nao Valkeberg, um al veur d'n daarde kier de Cauberg (6) te beklumme. Ouch Houtem en Berg (7) woorte veur de daarde kier aongedoon.
In Berg naom me noe evels neet de groete weeg nao Sjaan, meh góng me euver de Bodemsweeg nao Amie. Vaandao góng 't nog eine kier nao Biemele (26); vaan dao-oet góng 't riechting Sub en direk nao Vild, boe me al drei kier waor gewees. Dat ligk al-evel op de Cauberg; umtot me hoeg bleef fietse, woort dee neet nog 'ne kier beklomme. Op de finish in Vild kós me dus 'ne sprint verwachte.
't Compleet parcours bedroog 263 kilometer.
Koersverluip
In de hierekoers vörmde ziech 'n kopgróp vaan èlf, later tien renners, mèt dao-achter e peloton mèt favoriete. Dees situatie bleef laank dezelfde, tot Mathieu van der Poel op de Gulpenerberg demarreerde. Oetindelek sloot 't peloton achter häöm aon en woort op de Kruusberg ouch de kopgróp ingeloupe. Tegeliek veel 't peloton dao oeterein; zoe oontstoont 'n nui kopgróp mèt Julian Alaphilippe en Jakob Fuglsang. De achtervolgers Matteo Trentin en Michał Kwiatkowski kaome neet korterbij, zoe wieneg wie 't peloton. Op de Geulemerberg en Biemelerberg fragmenteerden 't peloton. Diverse renners dege nog demarrages; 't look mèt de twie aon kop woort evels allein mer groeter. Pas op 't vlaak stök roond Gastes begós de kopgróp snel tied te verlere. In de lèste kilometer slote de achtervolgers toch nog aon en kaom 'ne massasprint tot stand. Gans oonverwach waor 't Van der Poel dee won.
't Oonverwach ind maakde väöl positief reacties los. Lance Armstrong voont dit de 'bèste koers deen [heer] oets had gezeen'. De Belzje gezèt De Standaard neumde Van der Poel 'God'. 't Snel trökloupe vaan de veursprunk in de lèste oonderhave kilometer reep ouch vraoge op. Alaphilippe, tot kort veur 't ind de groete kanshöbber, meinde tot de tiedmeting (die häöm 'n menuut veursprunk op 't peloton gaof) neet klopde.
Vrouwlui
thumb|Parcous vaan de 54en Amstel Gold Race bij de vrouwlui.
Parcours
't Parcours vaan de vrouwlui waor korter en euverziechteleker, en maot in totaol 116,9 kilometer. Ouch de vrouwlui gónge vaanaof de Vriethof nao d'n Hussenberg (1), euver Groet Genhout (2) en Sjömmert nao Raor bij Meerse (3), um oetindelek in Voelender nao 't zuie aof te buige. Via d'n Ubachsberg (4) gónge zij evels nao Eys en Wahlwiller (5), boenao ze via Partij nao Eys trökkierde (6), klómme nao Elkerao (7) en via Etenaoke (8) nao Sjin fietsde. Vaandao góng 't direk weer umhoeg riechting Ingber (9), boevaan me euver 't plateau nao Sub rijde. Daan gónge ouch de vrouwlui umlieg nao Valkeberg veur de Cauberg te beklumme (10). Ze fietsde daan in e rundsje euver Vild, Houtem, Gäölemerberg (11), Amie, Biemelerberg (12) en daan weer Sub, Valkeberg en de Cauberg. In totaol dege ze 't gans rundsje drei kier en gónge ze veer kier de Cauberg op. De finish waor ouch hei in Vild.
Koersverluip
Op 60 kilometer vaan de striep vörmde ziech 'n kopgróp mèt alle favoriete. Chantal Blaak, de winneres vaan veureg jaor, waor e bitteke krenkelek en kós neet gans mètkoume, al haokde ze nog wel e paar kier aon. Later braok die gróp in twieë, mèt drei rensters (Amanda Spratt, Katie Hall en Elisa Longo Borghini) in de kopgróp. Op 15 kilometer vaan de meet, op de Geulemerberg, woort de kopgróp ingeloupe, veural door 't veurtrèkkerswerk vaan Marianne Vos in de achtervolgersgróp. Roond Biemele deeg Longo Borghini 'n demarraasj. De favoriete zaogen 't op de Biemelerberg iers nog aon; allein Spratt en Molman slete ziech aon. Ouch zij woorte ingeloupe. Op de Cauberg veel de Poolse Katarzyna Niewiadoma aon; Vos en Annemiek van Vleuten perbeerde aon te haoke, meh Niewiadoma heel stand en won.
1Lokaal
In juli 2015 verandert de graties oetgaaf van De Trompetter in 'n weekgezèt 1Lokaal mèt 36 lokaal titels. Edere goonsdig of donderdig vèlt bie 526.000 hoeshouwes in Limburg 'n nuuj oetgaaf in de bös mèt plaatselik nuujs. Um de herkènbaarheid begint eder plaatselike editie mèt 't ciefer 1 gevolg door de plaatsnaam of de naam van de gemeinte. bv. 1beek; 1beesel; 1bergen; 1brunssum; 1echt; 1eijsden; 1geleen; 1gennep; 1groesbeek; 1gulpen; 1heerlen; 1heumen; 1horst; 1kerkrade; 1landgraaf; 1leudal; 1maasgouw; 1maastricht; 1meerssen; 1mook; 1nederweert; 1nuth; 1onderbanken; 1helden; 1maasbree; 1meijel; 1roerdalen; 1roermond; 1schinnen; 1simpelveld; 1sittard; 1stein; 1tegelen; 1vaals; 1valkenburg; 1venlo; 1venray; 1voerendaal; 1weert
Günselsdorf
Günselsdorf is 'n gemeindje in de Oosteriekse deilstaat Neder-Oosteriek, gelaege in 't distrik Baden (<tt>BN</tt>). De gemeindje haet óngeveer 1800 inwoeaners.
Geografie
Günselsdorf haet 'n oppervlakdje van 6,61 km². 't Lik in 't noordooste van 't landj, in de buurt van de hoofstad Wene.
Lidingö
Lidingö is 'n gemèndje in Stockholms län, Zwede. De gemèndje tèltj 42.262 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 30,49 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 1.386,1 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
13,53% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Herford
Herford (Nedersaksisch: Hiarwede) ies de houfsjtad van de Wesfaalse krink Kreis Herford, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 65 meter huegte liegkende sjtad haw, mèt 'n oppervlaakte van 79,16 km², op 31 december 2018 	66.608 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 841 de veerkante kilometer.
LZ127 "Graf Zeppelin"
De Graf Zeppelin waas 'ne groeate zeppelin, gebroek in 't begin van de 20e eeuw, dae genömp waas nao Graaf Ferdinand von Zeppelin, de óntwikkeleer van de zeppelin.
Paries-Dakar
thumb|right|225px|[[Carlos Sainz in actie mit Volkswage in 2011]]
Kinkhaove
Kinkhaove (Nederlandjs: Kinkhoven) is e klein gehuch bie Naer inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk tösse Naer, Rogkel en Nunem in, t'n naorde vanne Naerbaek. In 't naorde wuuertj Kinkhaove begrens door In 't Vin, in 't oeaste door Naer en Gendiek, in 't zuje door Gendiek en in 't wèste door e groeat stök bós richting Rogkel.
LZ127 "Graf Zeppelin"
250px Graf Zeppelin t Meis gebroekdje luchsjeep in de gesjiedenis.
Inleijing
De LZ-127 "Graf Zeppelin" waerde genömp nao Graaf Ferdinand von Zeppelin, de Duitse óntwikkeleer van dees groeate luchsjeep. De LZ-127 is gemaak in 't bedrief van de graaf, meh dae waas zelf in 1917 euverleje. 't Sjeep waas 236,6 maeter lank, en had 'n volume van 105.000 m³. Wen d'r op 18 september 1928 ziene ieëste vlùch maakdje waas d'r de groeatste zeppelin dae oeaits geboewd waas.
Paries-Dakar
De Dakar-rally is eine rally veur auto's, vrachwages en motors dae jaorliks weurdj gehaaje in'ne maondj jannewarie. De rally weurdj veur 't grotste deil gereeje door de Noord-Afrikaanse woestijn. De rally sjtuitj ouch bekindj onger ziene aaje naam Paries-Dakar.
LZ127 "Graf Zeppelin"
Doel van de Graf Zeppelin
Oorspronkelik waas de LZ-127 bedoeld veur experimente en demonstraties, óm de waeg vriej te make veur regelmaotig zeppelinvervoer, meh hae verveurde ouch passagiers en pós óm de koste te dèkke. In oktoeaber 1928 reisdje 't sjip op ziene ieëste langeaafstandjsreis nao Lakehurst, New Jersey, wo de bemanning fieëstelik ónthaoldj waerde. De Graf Zeppelin bezóch later versjèllendje plaatse in Duitslandj, Italië, Palestina en Spanje. 'n Twieëde reis nao de VS waerde aafgebloaze in Frankriek door 'ne storing in de motore in mei 1929.
Paries-Dakar
Parcours
thumb|250px|Euverzich van lenj wo de rally doorhaer is gewaestj. Lenj die oranje gekleurdj zeen, is tiedes eine Dakar-rally doorgereeje. De naam verwiestj nao de Senegalese hoofsjtad Dakar, die eeder jaor aangedaon weurdj, meistal es finishplaats. Oorsjpronkelik veurdje de rally van'ne Franse hoofsjtad Paries nao Dakar, en hédje daorom Paries-Dakar. In 1994 ging de rally van Paries nao Dakar en weer trök, waat zoväöl klachte euver de rally in Frankriek veroorzaakdje det besjlaote waerdje neet meer door Frankriek te rieje. Hiejdoor waerdj de route vanaaf 1995 gevarieerdj. Zo waas Granada de sjtartplaats in 1995, 1996 en 1999, Arras in 2002, en Clermont-Ferrand in 2004. In 2000 begos de rally helemaol neet in Europa, maar leep hae van Dakar nao Caïro. In 2004 waas de aankomsplaats weer Dakar. In de jaore 2006 en 2007 is Lissabon de sjtartplaats. De afgelasdje edisie 2008 zoew ouch in Lissabon gesjtart zeen.
LZ127 "Graf Zeppelin"
Róndj d'n aarde
In augustus 1929 vertróg de LZ 127 op 'ne toch róndj d'n aarde. De gruijendje populariteit van de 'reus van de lóch' zörgdje d'r veur det Zeppelins bedriefschef Hugo Eckener gein muijte had óm sponsore te vinje. Ein van dees sponsore waas de Amerikaanse persgigant William Randolph Hearst, dae vreug op de rönj te starte in Lakehurst. Van dao oet vloog de "Graf Zeppelin" nao Friedrichshafen, den nao Tokio, Los Angeles en trök nao Lakehurst. Nao 21 daag, 5 oer en 31 minuut kwoom de zeppelin aan. Inclusief de reis nao en trök van Friedrichshafen nao Lakehurst had de Zeppelin 49.618 kilomaeter aafgelag.
In 't volgendj jaor noom de "Graf Zeppelin" inkele reize róndj Europa, en nao 'ne succesvolle tour van Zuid-Amerika in mei 1930, waerde beslaote óm de ieeëste regelmaotige transatlantische lóchlien te äöpene. Óndanks 't begin van de Grote Depressie en concurrentie van de snellere vleegtuug transportieërdje de LZ 127 steeds mieë passagiers. De Zeppelin bereikdje in juli 1931 de Noordpool, waat ind'rtied 'ne druim van Zeppelin waas gewaes, dae d'r twintjig jaor ieëder door de oorlog neet had kinne oetveure.
Paries-Dakar
1978
Op 26 december 1978 zoog Thierry Sabine ziene druim oetkomme, toen de eerste Paries-Dakar stardje vanaaf de Place du Trocadéro in Paries. 170 deilnummers sjtardje aan ein avontuur dat häör veurdje euver 10.000 km door Algerije, Niger, Mali, Opper-Volta en Senegal.
LZ127 "Graf Zeppelin"
Róndj d'n aarde
Eckener wol 't succesvolle sjeep aanvùlle mit 'n twieëde, gliekaardig sjeep, meh de ramp mit de Britse R 101 in 1931 zörgdje d'r veur det 't Zeppelinbedrief de veiligheid van sjeep gevùldj mit waterstof opnuuj óngerzóch. Hiej op waerde d'r 'n lóchsjeep óntworpe, de LZ 129, det mit Helium gevùldj zou waere. Duitslandj kós echter door 't hanjelsembargo van de VS neet aan voldoende helium rake en 't sjeep, de Hindenburg, waerde nao extra veiligheidsaanpassinge oetèndjelik toch gevùldj mit waterstof.
Paries-Dakar
1978
De rally eindigdje aan'ne randj van 't Lac Rose (= Lac Retba) op 25 km van Dakar. De eerste winnaar biej de auto's waas Alain Génestier mit copiloot Joseph Terbiaut. De eerste winnaar op'pe motor waas de dan 21-jarige Cyril Neveu, riejendj op eine Yamaha XT 500. 't waas veur hem de eerste van ein groot aantal euverwinninge. Deze eerste Paries-Dakar verangerde 't laeve van eederein dae d'rbiej betrokke waas.
LZ127 "Graf Zeppelin"
Nao de Hindenburg ramp
Nao de ramp mit de Hindenburg waas 't geluif in de veiligheid van de zeppelins spectaculair gedaaldj en 't bedrief kós nag meh lestig aan klante kómme. 'ne Maondj nao de ramp waas de LZ 127 oet de vaort gehaoldj en waerde ómgevörmp toet 'n museum. 't Èndj van de Graf Zeppelin kwoom mit 't oetbraeke van de Twieëde Waereldoorlog. In mieërt 1940 besloot Hermann Göring óm de resterende zeppelins te slope en de aluminium deile waerde gebroek in de oorlogsindùstrie.
Paries-Dakar
1986
Thierry Sabine overleej biej eine helikoptercrash op 14 jannewarie 1986 tiedes ein van'ne klassementsproove.
Kinkhaove
Straote
De volgendje straote ligken in Kinkhaove:
Paries-Dakar
2006
De Dakar-rally 2006 waerdje gehaaje van 31 december 2005 toet en mit 15 jannewarie 2006. De race stardje in Lissabon en eindigdje in Dakar.
Op 9 jannewarie, tiedes de 9e etappe overleej motorcoureur Andy Caldecott aan'ne gevolge van eine nekbreuk naodet hae hel waas gevalle. Caldecott dae de derde etappe won en op det moment zesdje sjtong in 't algemein klassement, waas op sjlaag dood.
Index vaan Minseleke Oontwikkeling
E land mèt 'nen IMO oonder de 0,550 hèt 'lieg oontwikkeld' te zien, vaan 0,550 tot 0,700 sprik me vaan 'maoteg oontwikkeld', vaan 0,700 tot 0,800 is 'hoeg oontwikkeld', 0,800 en hoeger is 'zier hoeg oontwikkeld'. Eder land wat neet in die lèste categorie vèlt, is bij definitie 'n oontwikkelingsland. In 2018 waor Noorwege 't land mèt de hoegste score (0,953); Niger stoont (mèt 0,354) oonderaon. Dit kump euverein mèt wereldwij trends: bovenaon stoon veural Europese len, dewijl d'n oonderkant vaan de lies door Afrikaanse len weurt gedomineerd. Sinds 1990 zien de mieste len, neet in de lèste plaots de oontwikkelingslen, wel wezelek veuroetgegaange op d'n IMO.
D'n index zeet neet alles euver wie welvaorend de bevolking is, umtot inkoumesoongeliekheid neet weurt verwèrk. Zoe kin 'n hoeg oontwikkeld land nog mieljoene erme höbbe. Me kin dit corrigere aon de hand vaan de Ginicoëfficiënt. In 2010 hanteerde de UNDP in häör rapport veur 't iers neve de gewoenen IMO 'nen Index vaan Minseleke Oontwikkeling gecorrigeerd nao oongeliekheid.
Paries-Dakar
2007
De Dakar-rally 2007 waerdje gehaaje van 6 jannewarie toet 21 jannewarie 2007. De race stardje in Lissabon en eindigdje in Dakar.
2008
De Dakar-rally 2008 waerdje eine daag veur de sjtart afgelasj. De rally waas geplandj van 5 jannewarie toet 20 jannewarie 2008 en mos gereeje waere tösse Lissabon en Dakar euver 9273 km. Op 4 jannewarie meldje de organisasie det de wedsjtried waerdje afgelasj omdet d'r bedreiginge waare taege de Dakar-rally.
Door de afgelasdje Dakar-rally 2008 waerdje daorom de Dakar Series vervreugdj in 't laeve geroope.
2009
De Dakar-rally 2009 sjtartj op 3 jannewarie 2009 in Buenos Aires - Argentinië, en finishtj ouch weer in dees sjtad op 18 jannewarie 2009. De rally zal 9000 km zeen worvan 6000 km sjpecial stages. De route lúptj door de Andes, Atacama, Pampa en de zoutmaere van Noord-Argentinië. De rösdaag vindj plaats in Valparaiso in Chili. In Argentinië waere 9 etappes verreeje en in Chili 5 etappes.
2010
thumb|right|225px|De route van de Dakar 2010
De Dakar-rally 2010 waas de 31ste edisie van'ne rally. De rally weurdj veur de tweede keer verreje in Argentinië en Chili. Tiedes dees edisie reje de motors veur de eerste keer in'ne gesjiedenis ein anger route es de auto's en vrachwages. De organisatie waas in'ne henj van'ne Franse A.S.O. Winnaars ware Cyril Despres (motors), Marcos Patronelli (quads), Carlos Sainz (auto's) en Vladimir Tsjagin (vrachwages).
2011
De Dakar-rally 2011, veur 't derde jaor achterein ware Argentinië en Chili 't decor veur de rally. Biej de motors ging de euverwinning nao Marc Coma op ziene KTM. Nasser Al-Attiyah waas mit Volkswage de sjnelste in 't auto-klassement. 't vrachwageklassement waerdje opnuuj gewonne door Vladimir Tsjagin in eine Kamaz.
Taegesjtandj
thumb|250px 't Enorm geldjmasjien van'ne rally sjtuitj in fel contras mit 't erme Afrika, wodoor de rally väöl taegesjtandj kreeg. Om de rally in ein baeter daagleech te sjtelle, waerdje leefdadigheidsprojecte in 't laeve geroope zowie waterpompe veur de Sahel. Ouch in kleiner projecte zowie de boew van ein kraamkliniek in'ne buurt van de Lac Rose.
Nederlandse deilnummers door de jaore haer
Anne Kies, Hans Bekx, Marcel van Vliet, Pier Blom, Gerard Jimmink, Bert Oosterbosch, Jan de Rooy, Gerard de Rooy, Hans Stacey, Erik Verhoef, Patrick van Lee, Henk Knuiman, Frans Verhoeven, Daniël Willemsen, Herman Hutten, Winston Post, Peter R. de Vries, Bart Franssen, Tonnie van Deijne, Wouter Rosegaar, Bob ten Harkel, Chris Leyds, Tim Coronel, Rick Aarts, Wuf van Ginkel, Michel de Groot, Johan van der Laan, Marcel Schoo, Gerard List, Kees Tijsterman, Ed von Jessen, Willem ten Barge, Tim Bouman, John Niemeijer, Raoul Jacobs, Jean Pierre Jacobs
Belsje deilnummers door de jaore haer
Grégoire de Mévius, Hugo Duisters, Rudy Goeminne, Charly Gotlib, Stéphane Henrard, Jacky Ickx, Jacky Loomans, Gaston Rahier, Joël Smets, Gella Vandecaveye, Koen Wauters, Tom Berrevoets.
Schaarbeek
Schaarbeek (Frans: Schaerbeek) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte haet 'n oppervlak van 8,14 km² en 't aantal inweunersj ies 131.451 (2021). In 2005 haw 't d'rs minder: 110.375. Schaarbeek liek in 't noordoaste van de agglomeratie Brussel. De gemeinte Schaarbeek haet 'n hoag percentage allochtone, de meiste van Törkse aafkóms.
Bezeenswaerdig zint 't Josaphatpark, inkel wieke mèt hoezer in Jugendstil, de 19e-ièwse veurmalige merthalle (tegewoordig in gebruuk es cultureel centrum) en de neo-byzantiense Sint-Mariakèrk (1844-1853). 't Gemeintehoes oet 1887 ies geboewd in Vlaamse neorenaissance-sjtiel.
Schaarbeek waor vreuger ein van de belangriekste leveranciers van keersje veur Kriek te make.
Middelkerke
Middelkerke is e dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaondere, in 't arrondissemint Oostende, aon de Noordzie. De gemeinte mit 75,65 km² en had op 1 januari 2016 19.262 inwoeners.
Deilgemeintes
Middelkerke besteit oet nege deilgemeintes. Middelkerke zelf besleit 5,08 km² en is mèt 7.000 inwoeners de groetste deilgemeinte.
Ligking
De gemeinte Middelkerke ligk veur e groet deil in 't Vlaams Polderlandsjap, meh is veural bekind es badplaots. Ze heet mier kilometer strand es welke aander Belzje gemeinte daan ouch.
The Social Network
The Social Network is 'ne film oet 2010.
Middelkerke
Bezeensweerdeghede
Middelkerke waor iewelaank 'n oonaonzeenlek dörpke en heet daodoor neet väöl aw gebouwe. Vaan de Willebrordskèrk is allen d'n torie (zeventienden iew) oersprunkelek; de res vaan de kèrk stamp oet de jaore twinteg es is in neoromaanse stijl opgetrokke. 't Raodhoes kump oet dezelfden tied en stei in neorenaissancestijl. Aon de zie ligk e casino (foto) en stoon versjèlle standbeelder vaan Belzje stripfigure (Middelkerke afficheert ziech es 'stripdörp').
Historie
Middelkerke oontstoont es de centraol (middelste) parochie op 't eiland Testerep, boevaan Westende en Oostende de uterste waore. 't Dörp bleef iewelaank klein en oonaonzeenlek en leefde vaan de vèsserij. In d'n Ierste Wereldoorlog is hei hel gevochte. Veural in d'n twintegsten iew is de plaots good gegreujd door 't opkoumend toerisme. In 1977 woort Middelkerke oetgebreid mèt de opgeheve gemeintes Westende, Wilskerke, Leffinge en Spermalie. Spermalie waor in 1971 zelf gevörmp oet Slijpe, Mannekensvere, Schore en Sint-Pieters-Kapelle, Westende had in datzelfde jaor Lombardsijde geannexeerd.
The Social Network
De film woort geregisseerd door David Fincher en heet 'nen doer vaan 120 menute.
Moorslede
Moorslede (Wes-Vlaoms: Môoslee) is e dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaondere, arrondissemint Roeselare. De gemeinte mit 35,34 km² en had op 1 januari 2016 10.949 inwoeners.
Deilgemeintes
Moorslede besteit oet twie deilgemeintes. De deilgemeinte Moorslede zelf, boebinne ouch nog 'nen aandere kern ligk, is daovaan mèt 29,51 km² en 7.026 inwoeners de groetste.
Historie
Moorslede, wat in d'n Ierste Wereldoorlog gooddeils woort verrinneweerd, woort in 1977 oetgebreid mèt de opgeheve gemeinte Dadizele.
Formule 2
thumb|right|250px|Jochen Rindt in eine Lotus Formula 2 (Nürburgring, 1970) De Formule 2 waas ein raceklasse die haetj besjtange van kort nao de Tweede Waereldoorlog toet 1985.
De Formule 2 auto's waare kleiner, lichter en goojedkouper dan die in'ne Formule 1. De auto's moogdje nao keuze eine 2-liter motor zônger turbo of eine 500cc mit turbo gebroeke (1947 – 1957).
In 1985 waerdje de opzet en'ne naam van dees klasse gewijzigdj. Toen kos se allein nog maar mit auto's rieje uitgerös mit eine 3000cc Cosworth-motor. De klasse waerdje hernumptj toet Formule 3000. In 2005 waerdje dees klasse omgezatj in'ne GP2.
Inception
Inception is 'ne film oet 2010.
Fagersta
Fagersta is 'n gemèndje in Västmanlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 12.175 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 270,74 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 45 luuj de km².
Inception
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan actie, avventurefilms, sciencefiction (of Sci-Fi), thriller.
Fagersta
Demografische óntwikkeling
17,28% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Inception
De film woort geregisseerd door Christopher Nolan en heet 'nen doer vaan 148 menute.
Moscow (Ohio)
Moscow is 'n plaetske in de Amerikaanse staat Ohio, en velt bestuurlik gezeen ónger Clermont County.
Poejerbustel
thumb|'ne Poejerbustel. De poejerbustel of pólverbustel (Haemanthus albiflos) is 'n bleujendje plantj oet 't geslech bloodblome (Haemanthus) en behuuertj toete paosbloomfemielje (Amaryllidaceae). De botanische naam verwies nao de witte blome vanne saort. 't Netuurlik verspreijingsgebied vanne saort is Zuud-Afrika op 'n huuegdje van 100 toet 800 m baove zieëspegel. De plantje staon dao in kluten in hieël losse, meh neet gans druuege gróndj inne sjieëm van anger vegetaasje.
Hilde
't Op viefteg meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel versjèllende stadsdeile.
Poejerbustel
De poejerbustel is good te ónthaje, mer 'n zeldjzaam sierplantj, die in Middel-Europa meistes es 'n kamerplantj wuuertj gehaje. De plantje zeen óngeveulig veur gekrenkdjes, meh ze kinne neet taenge vrere, te väöl aanhajendj water of drek zónleech. 'n Gooj plaats veure plantj is 'n werm en sjieëmrieke plaats achter 'ne raam op 't wèsten of 't oeaste. De zomermaondj boeten op 'n sjieëmrieke plaats innen haof of op 'n inne sjieëm gelaenge balkóng wirk ouch veure poejerbustel.
Moscow (Ohio)
Demografie
Biej de volkstèlling in 2000 waerde 't aantal inwoeaners vasgestèld op 244. In 2006 is 't aantal inwoeaners door 't United States Census Bureau gesjat op 241, 'n daling van 3 (-1.2%).
Geografie
Volges 't United States Census Bureau besleit de plaats 'n oppervlakdje van 1,0 km², wo van 1,0 km² landj en 0,0 km² water. Moscow lik op óngeveer 152 maeter baove zieëniveau.
Poejerbustel
De bleujwies versjientj op 'nen toet 25 cm hoeagen, haole stengel drek baoven 'n krants van zoeaget 2 cm lank, mit gruuensig witte sjötblajer. De bleujwies is 'nen toewe bustel van zoeaget 3 toet 5 cm doorsnit, dae väöl klein aafzunjerlike bleujsems bevatj. De toet 5 cm lang, witte maeldräöj mit klaorgael toet oranje helmknuup gaeve de ganse bleujwies de vorm van 'ne bustel. De vleisjige bere kluuere bie rieping klaor oranje toet raod en gaeven 'nen opvallendjen dómpe gäör.
Masculinisme
Masculinisme is de bewaeging die straef nao opluffing van (gedeildjelike) achterstèlling van manskaerelen en versterking vanne posiesje van mansluuj. Sómtieds wuuertj de term ouch gebroek veur 't straeve nao herstèl van patriarchaal verheljinge.
't Begrip wuuertj ouch gebroek in anger meininge, wie androcentrisme.
La Tène-cultuur
right|thumb|250px|'t Lich-oranje deel in 't centrum tuuënt 't gebied oeë de La Tène-cultuur vermoedelek begoes. De La Tène-cultuur is 'n periode in d'r Iezertied in Europa, die geneumd is nao de plaatsj La Tène in Zjwitserland, oeë archeologische opgravinge zeunt gedoeë. =Sjtamme en sjtaande=
Chiefdom
De Kelte laefde in sjtamverbaand en hubbe noeëts 'n centraal georganiseerd riek opgebouwd. Binne e sjtamgebied how 't in 't begin väöl lokaal leiders mae oeteindelek zal ene hoofmaan oet d'r kreenk va adeleke families op d'r väörgroond zieë kaome. Mach cummuleerde doe och al en dus sjlaagde zoe 'ne hoofmaan d'r in um alle mach te verovere en alle clans in 't gebied an zich te binge. Um z'n posiesje veilig te sjtille moes haeë oondergesjikte edele good sjtimme däör gifte en laevesoonderhaod. Umdat persuënlekheed èn riekdom dit leidersjap bepale, is 't waarsjienlek neet erfelek. In d'r tied van de veroveringe va Julius Caesar besjteet dit chiefdom nog bie de Belgae en bie 'n aantal Zuud-Ingelsje sjtamme. Och in Galatai in Klee-Azië is dat 't gevaal.
De Keltische sjtandemaatsjappiej volges Caesar
De antieke sjrievers besjouwe de Keltische samelaeving es 'n sjtandemaatsjappiej. Julius Caesar sjrieft dat in Gallië alling d'r adel en de druïde tille. Ze haant väöl aanzieë en behandele 't volk op 't plattelaand es oonvriej oonderdane.
De krijgers
De krijgers haowe zich bezig mit polletiek en militaire zake en wie mieë ze in sjtatus en riekdom oetbleenke wie mieë ambacti en clientes ze um zich hee wete te verzamele. Dit litste is d'r enige maatsjtaf dae ze kinne um invloed en mach te maeëte. De ambacti zeunt 't gevolg of de persuënleke lijfwach van d'r adel. De krijgers hure neet mie tut 'ne clan of 'n familie, mae haant zich väör 't laeve an 'ne hieër verboonde. De sociaal posiesje van 'ne edelmaan is aafhankelek van z'ne aa-haank oonder de vriej sjtamlede. Och de mach van Caesar waor gebaseerd op zoe'ne achterban van clientes. 't Systeem van de Kelte mot 'm in dat opzich da och neet ech vraem zieë väörkome.
D'r adel
'n Zelfde systeem, gebaseerd op persuënleke allianties, besjteet och in d'r riddersjtaand. In ruil väör tribuut of gewapende biesjtaand koes d'r lieëgere adel hoeëgerop kaome. Diz hiërarchie, gebaseerd op oonderlinge aafhaankelekheed en verplichtinge deet sjterk deenke an de Middelieuwse feodalitèèt. Soms sjteunt zelfs gaanse groepe of sjtamme in 'n clientesrelaasje mit groeëter sjtamme. De aristocratie geet dör huweleke en boondgenootsjappe de sjtamgrenze uvver mae ze zeunt neet 't enige beendende elemaent tussje versjillende sjtamme.
De druïdes
In Gallië en de Britse eilande zeunt de druïdes och 'n beendend elemaent tussje de sjtamme. Ins in 't jaor keumt diz religieus-intellectueel elite in 'n centraal Europees woud, de Ardenne, bie-èè. De druïdes sjteunt baove de sjtam- en de sjtandeindeling. Ze werre gekaoze um hun genialiteet of groeëte invloed en zeunt druïde bies hunne doeëd mit 'n leidende functie. Volgens Julius Caesar how edere kandidaat-druïde twintig jaor sjtudie te doeë. Um hun gooj organisatie, algemeen kènnis en oonderwiestaak, besjowde de Grieke hun es filosofe. Tiedens de jaorlekse vergaderinge deunt de druïdes oetsjprake in belangrieke sjtamaangelaegenhede tussje versjillende sjtamme mae ze haant zich allich och geholpe um de mach in de sjtamme èèges in evenwich en get oonder control te haowe. De antieke otäörs zeunt neet dudelek wie dis preester-kaste wieër oonderverdeeld is. De druïdes zitte de plechtighede väör mae de gutuatri zitte alles vaeërdeg. Och 't oonderhaod van de cultusplaatsje zow hun taak zieë. De vates waore väörsjpellers, die in offers, gedrag van dere en hiemelversjiensele de toekomst koese 'zieë'. In sociale sjtatus sjteunt de vates tussje de druïde en de barde. Dis dichters-zengers trikke roond en bringe hun leedsjes op de fieëste van de aristocratie. Neet ummer zoonder sjpot of heimeleke allusies prieze ze d'r gasthieër en de groeëte dade van de Keltische helde. Me kint ze good vergelieke mit de middelieëwse troubadours. Kiek och Keltische fees-daag.
't Vrie volk
Uvver de gewoeën luuj zeunt v'r neet zoe good geïnformeerd. Archeologische reste toeëne aan dat op 't plaatelaand vriej luuj laefde. Ze waore neet riek, mae howwe toch groond, vieë en werktuige.
Hiersj
Hier is gein nuibouwwiek meh 'n aajd dörp wat in de Mestreechter stadsbebouwing is opgenome. Tot 1970 waor 't ouch 'n zelfstendege gemeinte. Heidoor heet 't 'n eige dialek gevörmp, wat in väöl punte aonsleting vint bij de aander dialekte in 't Heuvelland. Aanders es die dialekte (Meersjes, Mergraotes, Èèsjdes) is 't wel al in vreuger tije deepgoond door 't Mestreechs beïnvlood.