cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Los Feliz (Los Angeles)
Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Los Feliz.
La Roche-en-Ardenne
thumb|Locatie va La Roche-en-Ardenne in Luxemburg. La Roche-en-Ardenne is 'n gemèngde en sjtad in de provincie Luxemburg op 't Belsj in 't arrondissemaent Marche-en-Famenne. Op 'n oppervlakde va 147,52 km² wonne 4.201 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 28 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|De kèrk en 't kesjtieël va La Roche-en-Ardenne. Beausaint, Cielle, Samrée, Ortho, Hives, Warempage en Halleux.
19 april
Heiligedaag van Timon
Zondebók
miniatuur|275px|D'r zondebók in de woestijn dör William Holman Hunt, 1854. D'r zondebók waor 'n gèèt die de woestijn waoërt ingedraeve bie de ceremonies van Yom Kippur in 't Jodedom. De rite is besjraeve in Leviticus 16.
't Waoërd wert gebroekd es metafoor en haat da 'n väöl brèjjer betekenis die verwieze kan nao 'ne persoon of 'ne groep, dae de sjöld kriet van 'ne raamp, va faote, mislukkinge of ander conflictpotentieel, mèt de bedoeling, of in alle geval 't gevolg, dat d'r aandach aafgeleid wert van de wèrkeleke oorzake. Va daadwèrkeleke sjöld is evvel gèng sjprake.
Ystad
Ystad is 'n gemèndje in Skåne län, Zwede. De gemèndje tèltj 27.297 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 352,44 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 77,5 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
7,49% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Manhay
thumb|Locatie va Manhay in Luxemburg. Manhay is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Luxemburg op 't Belsj in 't arrondissemaent Marche-en-Famenne. Op 'n oppervlakde va 119,81 km² wonne 3.293 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 27 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|'t Awd sjpoeërsjtasjón va Manhay. Dochamps, Grandmenil, Harre, Malempré, Odeigne en Vaux-Chavanne.
Vogelbuurt (Venlo)
De Vogelbuurt is ein alde wièk baove "op d'n berg" in Venlo-oës. Dees wièk leet globaal tösse de Kaldekerkerwaeg, de Casinowaeg, de Leutherwaeg/Leutherberg en de Poswaeg. Centraal in dees wièk leet o.a. 't buurtcentrum de Vogelhut de voetbalveld "De Alde Wielerbaan" van de Venlosche Boys, de velde van VOS en de trainingsvelde van VVV-Venlo. De Vogelbuurt is van ald-her ein zièr sociale buurt wao 't vereinigingslaeve bleujd. Andere vereininge oèt dees buurt zien o.m. vastelaovesvereininging "de Vogelhut", gemingkkoeër de Bergklokke en 't Vaderhike.
Externe link nao Lóchfoto Vogelbuurt
Lóchfoto Vogelbuurt
Abshaove
Abshaove (Nederlands: Abshoven) is 'n buurtsjap van Munstergelaen in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. De beteikenis van de naam is hof van de abt van 't kloaster. Pès 1982 maakde Abshaove deil oet van de gemeinte Munstergelaen. Biej de herindeiling in dat jaor woort Munstergelaen same mèt Abshaove biej de gemeinte Zitterd gevoog. Biej de herindeiling van 2002 woonde d'r 50 luuj.
Bezeenswaerdig:
.
Klapper
'ne Klapper is 'ne map van hel karton, dae meistes mit pvc-kónsstof is euvertróch of mit pepier ómplek, mit dao-in e klemsysteem van twieë of mieë ringer. De benj kónnen alderhenj aan kluueren of saorten aan opdrök höbbe, mit of zónger aafbiljinge. 't Mechaniek kan zowaal van staol es van kónsstof zeen. Aan bei ènj van 't rinksysteem zitte bie massaal geperduceerdje klappers döks henjelkes (womit den 't äöpenen en sloete vanne ringe kan waere bedeendj) en bie business-to-businessoplossinge döks neet.
Standerdisaasje
't Aantaal aan ringen enne aafstenj tösse die ringe zeen gestanderdiseerdj gewaore. De meis-veurkómmendje zeen: De gater innen inhaad waere döks 11 m oete rögkkantj vannen inhaad gebaordj; doorsneet van óngevieër 5,5 mm.
De Wèndjraak
Oppe Wèndjraak (Nederlands: Windraak) is 'n buurtsjap van Munstergelaen in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. 't Is gelege op de Wèndjrakerberg tösje Zittert en Oarsjbeek. In 2002 wone d'r 125 luuj. Ouwer name zint: Wintrachen (1595) en Wintraak (1840). 't Gehuch deende es veurbeeld veur plaatsing van ein van de 400 zendmaste in gans Nederland ten behoeve van 'n nuuj communicatiesysteem C2000 veur 't digitaal verkièr tösje politie, brandweer en ambulancezörg. Es protes tege de zendmas woort aan de ingank van 't gehuch 'n plaatsnaambord geplaats mèt de naam Zendraak (2002).
Harmanec
Harmanec (IPA: /'ɦarmanɛts/; Hongaars: Hermánd; Duutsj: Hermanetz of Hermannsdorf) is e dörp en 'n gemeinte in 't Sjlowaaks distrik Banská Bystrica. 't Plaetske ligk zon 9 km van de houfplaats Banská Bystrica.
't Dörp Harmanec ligk op 'n heugde van 446 m. De oppervlaakde van de gemeinte is 7,76 km². De gemeinte Harmanec haet 918 inweuners (31 december 2004) en 'n bevolkingsdichheid van 111 luuj/km². De poscode van de gemeinte is 976 03.
Harmanec ligk in e bergechtig gebied aan de voot van de Grote Fatra en de Kremnitzer Berg. 't Dörp ligk aan de Bystrica-baek.
Gesjiechte
't Dörp is officieel óntsjtange op 1 jannewarie 1957 door 'n aafsjplitsing vanoet de naobergemeinte Dolný Harmanec. De gesjiechte van de plaats begint aevel al ane begin van de negenteenden eew toe op 't gebied van de hujige gemeinte 'n pepierfebrik waerde aangelag.
Sjans (Rogkel)
De Sjans (Nederlandjs: Schans) is e klein gehuch bie Rogkel inne gemèndje Leudaal. 't Gehuch ligk t'n naorde van Rogkel. In 't naorde wuuertj De Sjans begrens door Nijke, in 't oeaste door Ophaove, in 't zuje door Rogkel en in 't wèste door Hook, Sjtrubben en De Laak. Door nuujboew wuuertj 't gebied ummertoe mieë beboedj.
Straote
De volgendje straote ligken ane Sjans:
8 mei
8 mei is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 128en daag vaan e gewoen jaor en d'n 129e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 237 daog. In de Roems-Kathelieke Kèrk is dit d'n heilegedaag vaan Wiro, Plechelmus en Otger.
Kransdere
De kransdere (Letien: Cycliophora) vörmen 'ne stam van microscopisch klein óngewerveldje, väölcellige organisme mit e zakechtig en kroekvörmig lief. Slechs twieë saorte zeen bekèndj in dees stam.
De kransdere woorte pas in 1995 weitesjappelik besjreve naodet ze óntdèk gewaore woren oppe häörkes oppe móndjdeiler vanne Nórse krieëf (Nephrops norvegicus). Later woorte ze ouch gevónjen oppe Amerikaanse krieëf (Homarus americanus) ennen Europese krieëf (Homarus gammarus). De kransdere die oppe versjillige saorten aan krieëfte woorte gevónje behuuere toet anger saorte, al is de saort vanne Europese krieëf nag zónger 'ne weitesjappelike naam.
Kransdere höbben 'n saort aan zuugnap ane bakkantj van 't lief, womit ze zich vashajen oppe häörkes vanne móndjdeiler vanne krieëf. Ze kónne zich waal veurtbewaege, al is det traog. Kransdere höbben e zakvörmig lief mit ane veurkantj 'n groeate móndjäöpening mit hel tandjechtige deiler, die wie 'ne krans ómme äöpening ligke. Kransdere waere zoeaget 350 µm groeat. De menkes höbben 'n dwergversjiening en zeen väöl klènder es de vruikes; menkes höbbe gein spiesvertaeringskenaal en dene próntj veure vruikes te bevröchte.
De vruikes laeve vanne klènder, vriegekómme deilkes die in 't water zweve wen de krieëf de proeaj opètj. De krieëf óngervindj gein las, aangezeen d'r toch neet in staot is die deilkes op te numme. Hiedoor zeen kransdere neet parasitair.
Judy Garland
thumb|Judy Garland in 1940. Frances Ethel Gumm, beter bekind es Judy Garland, (10 juni 1922 – 22 juni 1969) waor 'n Amerikaanse zangeres en actrice. Ze woort euverbekind es keendstaar, wie ze in 1939 de hoofrol späölde in The Wizard of Oz.
Angela Merkel
thumb|250px|Angela Merkel Angela Dorothea Merkel, gebore Kasner (Hamburg, 17 juli 1954) is 'n Duitse politica. Ze waor de 34e kanseleer vaan Duitsland en de achste boondskanseleer vaan de Boondsrippubliek Duitsland. Ze kump oet veur de CDU en woort beëideg op 22 november 2005, es opvolgster vaan Gerhard Schröder. Bij häör aontrejje waor ze de jongste kanseleer oet de historie, en wijer d'n ierste vrouweleke kanseleer en d'n ierste kanseleer oet de veurmaolege DDR. Op 8 december 2021 droog ze de mach euver aon 'n nui regering oonder Olaf Scholz. Ze heet in de zèstien jaor tot ze kanseleerse waor veer kabinètte geleid.
Biografie
Angela Merkel woort gebore es dochter vaan de lutheraansen dominee Horst Kasner en lierares Herlind Kasner. In de herfs vaan 1954 verhuisde de femilie nao de DDR, umtot häöre pa predikant woort in Quitzow bij Perleberg.
Vaanaof 1957 greujde Angela Merkel mèt häör jónger broor Marcus en zuster Irene in Templin (Brandenburg) op; begin in de jaore zeveteg trooj zie touw tot de communistische jäögorganisatie FDJ. Ze deeg evels gein initiatie, op groond vaan häöre christeleken achtergroond; in plaots daovaan woort ze geconfirmeerd. Nao 't Einser-exame in 1973 in Templin, woebij ze ziech bovegemiddeld bedreve tuinde in mattemetik en taole, studeerde ze tot 1978 natuurkunde aon de Universiteit Leipzig. 'n Aonbod veur bij 't ministerie vaan staotsveilegheid te wèrke sloog ze in 1978 aof. In häör Stasi-dossier weurt gesproke vaan häör kritische hajding tegeneuver de DDR en 't communisme ("politisch-ideologische Diversion") en häör sympathie mèt de Poolse vakboond Solidarność.
Merkel wèrkde vaan 1978 tot 1990 es wetensjappelek mètwerkster aon 't instituut veur fysische sjemie vaan de Weitesjappeleke Academie in Oos-Berlien (oonderzeuksgebeed quantumsjemie). Hei waor ze e tiedsje lid vaan 't distriksbesteur vaan de FDJ en woort ze FDJ-secretaris veur agitatie en propaganda op de Academie. Ze woort gei lid vaan 'n partij.
In 1986 promoveerde ze bij Lutz Zülicke tot doctor. Häör dissertatie geit euver de berekening vaan snelheidsconstantes bij reacties vaan koolhydrogene en is in de Deutsche Bibliothek te vinde oonder de code H 86b/5809. De titel luit "Untersuchung des Mechanismus von Zerfallsreaktionen mit einfachem Bindungsbruch und Berechnung ihrer Geschwindigkeitskonstanten auf der Grundlage quantenchemischer und statistischer Methoden".
Sins 30 december 1998 is ze veur d'n twiede kier getrojd mèt de Berliense professor sjemie Joachim Sauer en heet gein kinder. Daoveur waor ze vaan 1977 tot häör sjeiing in 1982 getrojd mèt de natuurkundege Ulrich Merkel.
Angela Merkel praot neve Duits ouch Ingels en Russisch.
Polletieke carrièr
Angela Merkel häör polletieke carrièr begós tijdens de Wende in 1989, wie ze lid woort vaan de partij Demokratischer Aufbruch. Later woort ze zègksvrouw veur dees partij. Nao de verkezinge vaan 1990 woort ze woordveurster veur de lèste regering vaan de DDR oonder Lothar de Maizière. Nao 'n fusie vaan de DA mèt de Oosduitse CDU en de dao-opvolgende fusie mèt de Wesduitse CDU woort ze in december 1990 veur die partij in de Bundestag gekoze. Op 18 januari 1991 woort ze in 't kabinet vaan Helmut Kohl minister veur vrouwlui en jäög. In december vaan datzelfde jaor woort ze ouch tot lendelek vicevoorzitter vaan de CDU gekoze. Daobij waor ze vaan 1993 tot 2000 veurzitter vaan de CDU-aofdeiling Mecklenburg-Vorpommeren.
Op 17 november 1994 woort ze tot minister vaan milieu, natuurbesjèrming en kernreactore beneump. In dees kwaliteit kraog ze te make mèt 'n affair roontelum de Castor-kerntransporte, die gestop móste weure. In 1998 verloor de CDU de verkezinge en góng ze, op veurdrach vaan Wolfgang Schäuble, veur de partij wèrke, es algemein secretaris. Tijens de corruptie-affaires um Helmut Kohl distantieerde ze ziech eupelek vaan häöm en reep ze de partij op 'ne nuie start te make zoonder Kohl. Daodoor verveel ze tijdelek tot 'n marginaol positie in de partij.
Veur de verkezinge vaan 2002 mós Merkel de Beierse minister-president Edmund Stoiber veur ziech laote es kandidaot veur 't kanseleersjap, meh wie die verkezinge verlore woorte woort ze wel tot fractieveurzitter gekoze, woemèt ze de oppositieleister woort.
In 't veurjaor vaan 2003 stèlde ze ziech, oondanks verzèt oet de partij, einzijeg aon de kant vaan de VS op in d'n Irakoorlog. Ze zag tot 't oonverantwoord waor "vaan te veure 't inzètte vaan militair geweld es lèste redmiddel oet te slete. Es lèste middel zal 't in väöl conflicte, zoe ouch in dit, oonaofwendber zien". Ze bereep ziech daoveur op VN-resolutie no. 1441 en um häör ideeë te oondersteune maakde ze 'n reis nao de VS. 'n Twiede reis zjus veur de verkezinge vaan 2005 zag ze evels aof.
Begin 2004 brach ze Horst Köhler es presidentskandidaot veur de CDU/CSU nao veure, dee later door 't keescolleesj tot president gekoze woort.
De Boondsdaagverkezinge vaan 18 september 2005 wón ze, meh mèt 35,2% tege 34,2% veur de SPD veel de oetslaog oonverwach slech oet veur de CDU/CSU. Merkel begós toen oetgebreide oonderhandelinge mèt Gerhard Schröder, die oetindelek op 10 oktober tot e regeerakkoord leide. Op 22 november woort de nui regering beëideg. De 'Groete Coalitie' waor op dat memint e staotkundeg unicum. Merkel profileerde ziech zoe es 'n politica vaan 't politiek midde. Kwesties boe häör regering mèt te make kraog waore oonder mie d'n opkoumende financiële crisis vaan 2008.
De verkezinge vaan 2009 verlepe veur CDU/CSU neet al te good, meh umtot de SPD nog väöl mie verloor, kós ze doorgoon es kanseleerse. Veur 't kabinèt-Merkel II woort 'n coalitie mèt de FDP geslote. In häören twieden ambstied góng 't de regering bezunder veur de wind: oondaanks de crisis um ziech heer heel Duitsland zien stabiliteit en góng de wèrkloesheid zelfs umlieg.
De populair Merkel en häör CDU wonne hendeg bij de verkezinge vaan 2013. De FDP waor minder populair; daorum mós ze noe weer 'n Groete Coalitie slete. 't Kabinèt-Merkel III kraog in touwnummende maot te make mèt e migranteprobleem. Veural, meh neet allein in de aw DDR greujde xenofobe geveules en väöl Duitse maakde ziech zörg um de vlöchtelinge, oondaanks Merkel häör verzekering tot de Duitse maotsjappij dat aonkós ('Wir schaffen das'). De rechspopulistische AfD won in de lèste jaore vaan dit kabinèt euveral aon aonhaank.
Ouch al heidoor verlepe de verkezinge vaan 2017 slech veur zoewel 't CDU/CSU es veur de SPD. 't Vörme vaan 'n mierderheidscoalitie woort noe extreem lesteg. Oetindelek kaom me, nao maonde vaan mislökde gesprekke tösse CDU/CSU, FDP en de Greune, in miert 2018 toch weer tot 'n Groete Coalitie mèt de SPD. Bij tössetiedse deilstaotsverkezinge in 2018 verlore de coalitiepartije kier op kier, neet allein in 't veurdeil vaan de AfD meh ouch te gunste vaan de FDP en de Greune. Nao de verkezinge in Hessen vaan oktober 2018 besloot Merkel um ziech per 2021 oet de politiek trök te trèkke.
Oonder invlood heivaan besloot Merkel nao de verkezinge vaan 2021 neet trök te kiere es politiek leister of kanseleerse. Tot häören opvolger woort Armin Laschet gekoze. Naotot de CDU/CSU de verkezinge verloor kaom de partij neet in de regering trök. In plaots daovaan woort 'n brei coalitie mèt de SPD es groetste partij gesmeid. Olaf Scholz woort d'n opvolger vaan Merkel es boondskanseleer.
Sjang Eussen
Sjang Eussen waor 'ne diechter, gebore in 1915 en gesjtorve in 1991 in Ransdel. Hae sjreef verhäölkes, gediechte en toneelsjtökker in 't Ransdels. Daoneve waor hae regisseur van 't toneel.
sjtäölke
"Meh pap.." probeerde Frenske weer. "Hawt d'r mónd koajóng. Went groate luuj kalle mótte koetnellise wies dich d'r boete blieve, went hun niks gevraog wuuërt." "Dao hat d'r pap geliek in jóng. Ich haw dich niks gevraog. Meh noe daon ich dat waal. Zèk 't mer, ligke de knien örges achter de hèk?". "Meh nae veldwachter gaar neet..." zag 't Frenske en kreeg op dat moment 'ne duuj in g'n rök van d'r pap, dat 'm de res va watte zègke wol in de kael bleef sjtaeke. "Dan zal ich dich vuur dizze kieër mer ins geluive" zag d'r bao en kroap weer op d'r fiets.
oet: 't Veerde gebod, Rierank 1992
Nassogne
thumb|Locatie va Nassogne in Luxemburg. Nassogne is 'n gemèngde en plaatsj in de provincie Luxemburg op 't Belsj in 't arrondissemaent Marche-en-Famenne. Op 'n oppervlakde va 111,96 km² wonne 5.365 inwoners (1.1.2014) en det guf 'ne bevolkingsdichheid van 48 minse per km².
Aander kerne
left|thumb|Collégiale Sant-Monon va Nassogne. Harsin, Bande, Grune, Ambly, Forrières, Lesterny en Masbourg.
Jan Theodoor van Beieren
thumb|Jan Theodoor van Beieren Jan Theodoor van Beieren waor preensbisjop van 't Preensbisdom Luuk va 1744 bies 1763. F.K. de Velbrück sjtèmde van Beieren mèt es preensbisjop en makde tiedens zien ambtsperiode karjaer. Oeteindelek waoërt de Velbrück d'r hofmaarsjalk van 't Hof.
Van Beieren waor zjoeër astmatisch en ziene Duutsje arts Kepller waeët dat an de kaolekachels, oeë-op van Beieren wer op 't Duutsj góng wónne. 'ne Aandere arts van Van Beieren, Jean-François Morand, lid van de Académie des Sciènce de France sjreef nao die besjöldiginge 't bies doe mèts complete waerk över d'r mienboew en droog daomèt bie an de introductie van d'r lokale technische koelevocabulair in de Fraanse taal. Zoe is houille (Fraans vör kaol) van oorsjprong e aod Luuks waoërd dat aafsjtamt van hoye wat fragmaent betekent.
Norfolkeilandj
Norfolk(eilandj) is 'n eilandj in de Groten Oceaan, det ligk tösse Australië, Nuuj-Zeelandj en Nuuj-Caledonië. 't Is ein van Australië zien extern territoria. 't Eilandj is 36 km² groot en 't hoogste puntj is Mount Bates (319 m). Bie Norfolk ligke nag twee eilenj: Philip Island en 't kleinder Nepean Island; dees bei eilenj zeen ónbewónd.
Op Norfolkeilandj wone meer es 2300 luuj. De bevolking laef veurnamelik van 't toerisme. Daonaeve geuf 't landjboew en veeteelt, went 't eilandj sjteit geinen import toe van verse greunte, fruit en vleis. Ouch geuf 't 'n wiengaard (Two Chimneys Wines) op 't eilandj. Norfolk haet 'ne botanischen haof, Norfolk Island Botanic Garden.
De houfsjtad is Kingston.
Berringe
Berringe (Hollese naom: Beringen) is 'n stad en gemeint in Bèlsj Limburg. De stad haet 45.000 inwoener. Zie ontsting oet de fuzie van de veurmalige gemeinte Berringe, Bjêvel, Koersel en Poël in 1977.
Berringe woor ein van de Gooj Steej van 't graafsjap Loeën en later van 't Prinsbisdóm Luuk.
Dreesdje
thumb|De heropgeboedje Frauenkirche in Dreesdje. Dreesdje (Duutsj: Dresden; Sorbisch: Drježdźany) is de houfstad vanne Duutsje deilstaot Vriestaot Sakse. Ze ligk in 't zuje van 't veurmaolig Oeas-Duutsjlandj in 't reveerdaal vannen Elbe, oppen euvergank vanne baoven- en middelloup vanne reveer en in 't euvergangsgebied tösse de Naord-Duutsje Lieëgvlaakdjes enne Middelberg.
Archeologisch vónjsten in 't hujig stadsgebied wieze d'rop det de ieëste miensjelike beweuning stamp oete steintied. De ieëste historische vermeljing vanne stad Dreesdje kump oet 1206. 't Waas de regeringszetel vanne Saksische keurvorstendómme, 't later Keuninkriek Sakse en dieëj ouch deens es de houfstad vanne Saksische Rippeblieke.
Allewiel is Dreesdje, naeve Leipzig, ein vanne twieë groeate kaerstej van Sakse. Väöl wichtige kultureel staotsinstèllinge zeen hie gevèstig, naeven e groeate deil óngerrichsinstèllinge. Wiejer is Dreesdje e wichtig industrieel en commercieel centrum.
Me verwies döks nao de stad es Elbflorenz, 'ne bienaam womit de stad wuuert vergeleke mitte Italiaanse stad Florence, waat 'n verwiezing is nao de barokke en rococo-arsjitektuur vanne stad.
Innen Twieëdje Werreldkrieg haet de stad zwaor gelejen ónger e controversieel massabómbardemènt van 13 en 15 fibberwarie 1945 dore Ingelse. Hiebie woort gebroekgemaak van brandjbómmen en zwaor explosieve; óngere slechoffers wore veural vróljen en kinjer en woort bao de ganse stad verinnerweerdj. Later haet me väöl bildjbepaolendje boewwerke trögkgeboedj.
In augustus 2002 haw de stad las van 'n erg euverstruiming dore raengeval in 't struimgebied vannen Elbe.
Dunnen derm
d'n Dunnen derm of 't intestinum tenue is 'n óngerdeil van 't mienselik sjpiesvertaeringssjtèlsel det tösse de maag en d'n dieken derm ligk. d'n Dunnen derm is 't langste deil van 't sjpiesvertaeringssjtèlsel. De meiste (zoug)dere höbbe ouch 'nen dunnen derm.
d'n Dunnen derm is kónstant in bewaeging óm d'n inhaud op en aaf te perse en zo aete fien te make. Dit gebeurt mit behölp van de lingdje- en krinksjpiere die zich in de wandj van d'n dunnen derm bevinje. Via väöl bloodvater gaon broekbaar voedingssjtoffe 't blood in.
d'n Dunnen derm is zón 5 à 6 maeter lank en haolt de wichtigste voedingssjtoffe oet 't aete.
Functies
d'n Dunnen derm vervölt meerder functies:
Opboew
d'n Dunnen derm besteit oet drie deiler:
Samoa
Bestuurleke indeiling
Samoa is verdeild in èlf distrikte, die itūmālō weure geneump. Dees distrikte zien traditioneel; 't gaof ze al veur de koloniaolen tied en ze zien in de loup vaan iewe gevörmp es 't gebeed vaan specifieke clans. Dit verklaort boeveur ze oongeliek vaan gruutde zien en dèks exclaves höbbe. De itūmālō höbbe neet allein hunne vörm, meh ouch hun bestuur behawwe, mèt adelleke opperhoofde aon 't bewind. Op lokaol niveau zien de distrikte verdeild in 265 dörper, die ouch al traditioneel weure bestuurd. Zoe heet de hoofstad Apia gei centraol gemeintebestuur, meh besteit ze oet 45 dörper mèt eder e stamhoof. De itūmālō mèt hoofplaotse zien:
Fysische geografie
Samoa is nao oppervlaakde 't 169e land op de wereld, get groeter es Luxemburg en oongeveer zoe groet wie de Nederlandse provincie Groninge. Daomèt is 't dus ein vaan de kleiner len op de wereld, al is nog 't wel belaankriek groeter es bepaolde aander eilandnaties in de Stèl Zuidzie. 't Land Samoa besleit 't groetste deil vaan de eilandgróp Samoa en besteit veurnaomelek oet twie eilen: Savai'i in 't weste en Upolu in 't ooste. Um Upolu heer ligke nog get väöl kleinder eilendsjes. Veur Polynesische begrippe zien dees twie eilen oetzunderlek groet. Ze zien vaan völkanischen oersprunk; de Samoahotspot heet hei veur mierder völkaone gezörg. Allewijl zien nog e paar völkaone op Savai'i actief. Op dat eiland ligk ouch 't hoegste punt vaan 't land: d'n top vaan de Mauga Silisili op 1857 meter. Door 't völkanisme is de groond op 't eiland vröchbaar en good gesjik veur landbouw, wat vaan väöl oet atolle bestaonde naoberstaote neet kin weure gezag.
Levende natuur
Wie gebrukelek op aofgelege eilen koume op Samoa gein aander zoogdiere veur es walvèsechtege en vleermuis, oonder die lèste is de Pacifische sjeistartvleermoes (Emballonura semicaudata). 't Gief 82 soorte veugel, daovaan 10 endemische, 5 ingeveurde en 23 zeldzaam breujers of daolgaste. Endemisch is oonder mie de tanddouf (Didunculus strigirostris), de nationaole vogel vaan Samoa; ingeveurd is beveurbeeld 't Bankivahoon (Gallus gallus), feitelek d'n oervörm vaan de hin, die oet Zuidoos-Azië aofkumsteg is.
Cultuur en demografie
thumb|Kathedraol vaan Apia, intösse (2011) gesloop). De cultuur vaan Samoa heet väöl gemein mèt die vaan aander Polynesische gebeie. Dit löp vaan de sociaol structuur euver landbouwgewasse nao 't tatoeëre.
Etnische gróppe
De bevolking vaan Samoa is relatief homogeen; 92,6% zien Polynesiërs, 7,0% zien 'Euronesiërs' (lui vaan gemingk blood) en 0,4% zien blaanke. De Samoaone zien nao de Maori's de groetste Polynesische etniciteit.
Taole
Zoe good wie alle Samoaone spreke Samoaans, 'n Polynesische taol die zien ingste verwante (De Samoa-Oetluipergróp) zoewel in de directe umgeving wie ouch in westeleke gemeinsjappe in de Salomonseilen en Papoea Nui-Guinea heet, en lexicaol veural verwant is aon 't Wallisiaans, 't Rarotongaans en 't Tongaans. 't Ingels heet e hemfelke ierstetaolsprekers.
Religie
Bekaans de ganse populatie vaan Samoa is christelek. De groetste gróp is 't congregationalisme mèt 34,8%, daan volg 't roems-katholicisme op 19,6%, de methodiste op 15%, de Mormone op 12,7%, de pinkstergemeinte Assemblies of God mèt 6,6% en de zevendendaagsadventiste mèt 3,5%.
Historie
De ajdste euverbliefsele op 't eiland datere vaan oonegveer 1000 veur Christus. Die zien al touw te sjrieve aon de Lapitacultuur, die me gemeinelek mèt de Polynesiërs associeert. De lui die toen de eilen opkaome kinne hiel good de direkte veurawwers vaan de Samoaone zien gewees. De Samoaone waore gooj zieveurders en oonderhele intensief contakte mèt oonder mie Fiji en Tonga. De eilen woorte in Europees perspectief oontdèk door de Ziew Jacob Roggeveen in 1722. De Fransoos Louis-Antoine de Bougainville volgde häöm in 1768 en neumde de eilen de Navigatoreilen, um de gooj zieveurderskunste vaan de bewoeners. Vaanaof de jaore 1830 begóste Europese handelere en missionaire de eilen aon te doen. De drei len die de mieste invlood kaoge waore Duitsland, 't Vereineg Keuninkriek en de Vereinegde Staote. In 1886 kaom 't tot 'ne börgeroorlog, boebij de drei Europese machte euver de köp vaan de bevolking um de hiersjappij vochte (de Samoacrisis). Deen oorlog indegde in 1894 oonbeslis, meh in 1898 braoke obbenuits gevechte oet. Oetindelek woort bij 't Samoaverdraag vaan 1899 beslote de eilen te deile: Duitsland zouw 't weste kriege ('t huieg Samoa), de SV 't ooste (Amerikaans Samoa) en 't VK zouw ziech tege compensatie tröktrèkke. De sjeiing vaan Samoa waor heimèt definitief e feit. Bij 't oetbreke vaan d'n Ierste Wereldoorlog bezatte de Britte de Duitse kolonies in de Zuidzie. Nao d'n Oorlog kaom Samoa daomèt oonder Nui-Zielands mandaot. Al gaw greujde oonder de inheimse de oonvrei euver dit nui koloniaol bewind; me begós ziech geweldloes te verzètte. Op 28 december 1929, op Samoa bekind es 'Zwarte Zaoterdag', sloog en sjoot de opreurpolitie hel op de demonstrerende massa in. Umtot de eis nao oonafhenkelekheid gehuurd bleef weure, kós Nui Zieland dat in 1962 touw. In 1976 kaom 't land bij de VN. Premier Helen Clark vaan Nui-Zieland booj op staotsbezeuk in 2002 formeel excuses aon oet naom vaan de regering.
Bronne
Dit artikel is veural gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie; wijer koume ouch bittekes vaan en:Geography of Samoa, en:Religion in Samoa, en:List of birds of Samoa en en:List of mammals of Samoa.
Twellefvingerigen derm
d'n Twellefvingeringen derm of 't duodenum (medisch: intestinum duodenum) vörmp 't begin vannen dunnen derm en sluutj via 't maagporteer (de pylorus) aan op de maag. De res van d'n dunnen derm wuèrtj gevörmp door de neuchteren derm (jejunum) en de krónkelderm (ileum).
Etymologie
d'n Twellefvingerigen derm dank ziene naam aan zien lingdje van 20 toet 25 centimaeter, 'n equivalent van 12 doembrèdjes, 'n inne sjirurgie gehantjeerdje maotstaaf.
Functie
'n Wichtige functie vannen twellefvingerigen derm is 't neutralisere vanne pH. De chymys, de voorbrie aafkumstig oete maag, is hièl zoer en zów de res van 't maag-dermstèlsel kinne besjajige. De alvleiskleer (pancreas) perduceerdj waterstofcarbonaat, 'n base die de pH weer ómhoeag bringk. Daonaeve perduceertj de alvleiskleer ouch nag vertaeringsenzyme, wie trypsine, lipase en amylase, die de vertaering doorzètte. Ouch wuèrtj inne twellefvingerigen derm de gal toegeveug ane chymus, aafkumstig van de laever en de galblaos. d'n Twellefvingerigen derm is naeve pH-neutralisatie dus ouch verantjwäördelik veur e deil van de vertaering.
San Fernando (Los Angeles)
Los Feliz is 'n distrik vaan Los Angeles, Californië. 't Grens in 't ooste aon Los Feliz en in 't zuie aon Downtown. San Fernando is ein vaan de ermste distrikte, en bezit daan ouch väöl achterbuurte. Ouch is 't dudelek 't groetste distrik.
Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch San Fernando.
André van Hasselt
André van Hasselt is 'ne 19de ieëwse Mestreechtenaer dae gedichte sjreef in 't Fraans en 't Nederlands. Van Hasselt waor 'ne tiedsgenoot van Théodore Weustenraad en Charles Beltjens. Nao 1830 verhuusde haeë nao Brussel.
Lexicon
Van Hasselt is ópgenaome in d'r Winckler Prins Lexicon van de Nederlandse Letterkunde. Vólges dat lexicon is-e d'r belangriekste dichter oet Fraanstalig Belsj väör La jeune Belgique, dus väör de generatie van Emile Verhaeren en Maurice Maeterlinck.
Actaea racemosa
Actaea racemosa (synoniem: Cimicifuga racemosa; döks verwardj mit zilverkaes) is 'n bleujendje plantjesaort oete ranonkelfemielje (Ranunculaceae). Ieëre woort dees plantj ingedeildj ónger Cimicifuga, mer allewiel wuuertj ze veurnamelik ingedeildj ónger Actaea. De plantj is inheimsj aan oeastelik Naord-Amerika, van 't uterste zuje van Ontario toete midde van Georgia, en in 't wèste toet Missouri en Arkansas. Ze greutj in 'n versjeienheid aan bóshabitats en wuuertj döks op klein aope plaatsen in bus gevónje. De wortelen en wortelstekker waere al saer langen tied medicinaal gebroek. Aaftrèksele vanne plantjedeiler waere analgetische en sedatieve eigesjappe, esouch d'n eigesjap taenge de óntstaeking, toegesjreve.
Dees plantj kump allewiel ouch verwiljerdj veur in Europa. Me kan dees hie mekkelik verwarre mit wantsekroed.
Actaea racemosa greutj op constant vöchtige, temmelik zwaore gróndj. De plantj haoltj 'n huuegdje van 25 toet 60 cm.
Klassäör
'ne Klassäör is 'ne map veur 't ordelik en euverzichtelik opberge van pepiere. Anen ènj vanne neugetieëndjen ieëf óntwikkeldje Louis Leitz 't systeem, kreeg dao patent op en saer doe is de oetvinjing nag inkel kieër verbaeterdj gewaore. d'n Ómslag wuuertj gemaak van staevig karton mit 'n gries-gewoukdje (pepiere) aafwirking. Mer ouch luxer aafwirkinge kómme veur, wie van kónslaer.
Op plaatse wo väöl slietaasj te verwachten is, haet me versterking aangebrach mit metaal, wie d'n óngerrandj wo döks mit wuuertj gesjaove tiejes 't gebroek, de vingergreep inne rögkkantj enne äöpeninge veure bäögelsloeting inne veurkaf.
De bäögelsloeting kan waere geäöpendj mit 'nen höfboum en vervolges kan me 't pepier d'rin staeken of d'roet haole, de bäögel trögk sloete mitten höfboum enne klassäör heropberge. Bie dees mappe zeen versjillige interjäörs verkriegbaar veur 'n indeiling inne map te kónne make. Wen pepiere d'rbie mótten inne map, mótte dees ieës waere veurzeen van twieë perforaasjes. Daoveur zeen perforators inne hanjel die bei gater geliektiejig en oppe juusten aafstandj vanein en van óngeraaf gezeen kónne make.
Oppe rögkkantj (de veurkantj wen de klassäör in 't arsjief steitj) zitj 'n etikèt geplek, worop kan waeren aangegaove waat d'rin zitj. Kènmirkendj aan 'ne klassäör is 't gaat inne rögk det 't oetnummen oet 'n rie aan klassäörs vereinveljig doordet dao 'ne vinger kan waeren ingestaoke (de vingergreep) veure klassäör staevig te kónne vaspakke. Veure veurklep opgeliendj en toegeklemp te haje wen de klassäör is geslaote zeen döks twieë sleuven aangebrach gewaore worin de bäögele valle.
Europese klassäörs zeen meistes oetgeveurdj mit twieë bäögele; Amerikaanse mit drie. d'n Aafstandj tösse de bäögelen is gestanderdiseerdj gewaore.
Broukzittert
Broukzittert (Nederlands: Broeksittard) is ei dörp daan wel 'n naobersjap in Zittert in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. 't Lik taege de Dutsje grens aan (kortbie Tudder en Waer, gemeinte Zelfkantj) en is allewiel gans in de stadsbeboewing vaan Zittert opgenöme. Tot 1942 waor 't 'n zelfstjandige gemeinte, daonao kaom 't es dörp iej de gemeinte Zittert. In 2002 woonde hie 1800 luuj.
Aonzien
De aw dörpsbeboewing van Broukzittert besjteit in hoofzaak oet veier straote die bij benaodering 'ne rechhouk vörme: Aan de Brouk (noorde, kort aan de grens), de Kruussjtraot (ooste), de Dörpssjtraot (zuuje) en In de Kamp (weste). De Kirksjtraot (westeleke veurtzètting vaan de Dörpssjtraot) sjtik boete dat veerheukeg plan. De gats Achter de Kèrk löp in dee veierhouk; veur de res is de ruumte bénne de veier sjtraote (genaomp 't Brouk) gooddeils gruin (haof e.d.). Dit plan had 't dörp ouch in de neugeteende eew alle. Önger de monemente is de dörpskèrk op d'n haok van de Dörpssjtraot en In de Camp, gewiejd aan Onze lieve vrouw-geboorte. Dees kirk vaan de Zittesje arsjitek Jos Wielders kaom in 1934 klaor en vervingk 'n väöl awwer preromaanse zaolkèrk vaan rondj 't jaor 1000.
Historie
Broukzittert weurt in 1144 veur 't eesj genuimp, es Bruchsitert. De naam is in de eewe neit wezelik verangerd en leet ziech zonger muijte verklaore es moeras ('brook') van/bij Zittert. De grondj woort in de middeleewe dreuggelag omtot 'r hejndig gesjik waor veur veeteelt. Eewelaank veil 't dörp en 't biebeheurende gruin onger de stad Zittert. Pas bij de stjichting van 't Keuninkriek van de Nederlen woort 't van de stad aafgesjeie: in 1817 woort 't 'n eige gemeinte. 't Gehuch Sjtadbrouk bleef evels wel bij de stad heure.
In de twintigste eew breide Zittert zich, wie anger stei, stjerk oet en woort de honger nao nuuj grondjgebied groter. Op 30 september 1942 vougde 't Dutsj bewendj de gemeinte weier bij Zittert. Nao d'n oorlog raakte de meesjte landbouwgrondj beboewd mit Zittesje nuujbouw; 't dörp heel evels e good deil vaan zien eige identiteit vas.
Historische inwoenertalle
Broukzittert is e groet deil vaan de negentienden iew neet gegreujd meh zjus liech gekroompe. Nao 1889 drejde ziech dezen trend um, al bleef 't tot aon de opluffing 'n typische plattelandsgemeinte.
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Broukzittert Leechgreun: Greuj es deil vaan Zittert Blauw: Provincie Limbörg
Waope
Op 24 november 1936 kraog Broukzittert vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwbedeild, wat ziech zoe liet umsjrieve:
Broukzittert waor oonder 't ancien regime e deil vaan Zittert, daorum waor 'n eige waope of zegel neet besjikbaar. Dit waope, de winnende inzending vaan 'n priesvraog, is in feite sprekend: 't boveste deil tuint 't moeras ('brook') wat hei in vreuger iewe laog, 't slangekopkruus in 't oonderste deil is 't waope vaan Zittert.
De gemeinte heet dit waope aamper zès jaor kinne drage.
Dörpsvereineginge
Allewijl nog heet Broukzittert e paar eige dörpsvereineginge:
Bronne
Veur dit artikel is (oonder mie) gebruuk gemaak vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.
Tuvalu
Tuvalu is 'n eilandnatie in de Stèl Oceaon, zuielek vaan Kiribati, westelek vaan Tokelau, noordelek vaan Wallis en Futuna en Fiji, oostelek vaan Vanuatu en zuidoostelek vaan Nauru. De euverwegend Polynesische staot is eint vaan de kleinste en mins bevolkde len op de wereld.
Bestuurleke indeiling
Tuvalu is verdeild in nege eilandgebeje, die ein atol of eiland umspanne (de atolle bestoon oet mierder eilendsjes, dat wèlt zègke mierder individueel stökskes land die bove water koume, meh vörme wel ein geografische einheid). 't Sjetief eiland Niulakita is pas sinds 1949 bewoend. De distrikte zien:
Levende natuur
Tuvalu heet 'nen echten eilandfauna. Wat zoogdiere betröf gief 't allein walvèsechtege; zelfs vleermuis oontbreke. 't Aontal vogelsoorte op 't eiland is beperk tot 34, daovaan is gein gans endemisch, ein ingeveurd en 12 zeldzaam breujveugels of daolgaste. De natuur is evels op väöl plaotse good geconserveerd en Tuvalu trèk ecotoerisme aon.
Etnische gróppe
De inheimse Tuvaluaone zien veur 't groetste deil Polynesiërs; oongeveer 4% is Micronesiërs. De Micronesische gemeinsjap bewoent 't eiland Nui. 'ne Prominente Micronesische Tuvaluaon is Iakoba Italeli, de gouverneur-generaol vaan 't land.
Taole
Op de Polynesische eilen vaan Tuvalu sprik me Tuvaluaons. 't Gief dialekversjèlle tösse de noordeleke en zuieleke eilen. Alle Polynesische Tuvaluaone spreke dees taol; de aander officieel taol, 't Ingels, weurt wieneg gebruuk, ouch neet in 't parlemint. De bewoeners vaan Nui spreke e dialek vaan 't Gilbertees (de taol vaan Kiribati).
Religie
De bewoeners vaan Tuvalu zien bekans allemaol christelek. In vergelieking mèt aander Pacifische len is de sektarische samestèlling vrij uniform: 97% vaan de inwoeners hingk de protestantse Church of Tuvalu aon. Aander genoetsjappe en religies zien de zevendendaagsadventiste (1,4%), de Bahá'í (1%) en d'n islam (0,4%).
Sport
De nationaole sport op Tuvalu is kilikiti, 'n regionaol aofgeleide vaan cricket die oonder aandere ouch in Samoa en Nui-Zieland weurt gespäöld. Ouch algemeinder sporte weure, op volstrek amateurniveau, beoefend. 't Voetbalteam vaan 't land is neet bij de FIFA aongeslote meh wèlt dao verandering in bringe. Dit team kraog in Nederland bekindheid wie in de zomer vaan 2011 Foppe de Haan dao trainer woort.
Historie
De Polynesiërs, allezeleve de oersprunkeleke bewoeners (oondaanks aonwiezinge op 't tegedeil), kaome zoe'n 3000 jaore trök de eilen op door Tonga en Samoa. In hunnen tied bewoende ze ach vaan de nege eilen; Tuvalu beteikent daan ouch ach same. D'n iersten Europeaon dee de eilen oontdèkde waor de Spaonse kaptein Álvaro de Mendaña de Neira, dee woersjijnelek Nui zaog en 't Isla de Jesus duipde. Ziene landsmaan Francisco Antonio Mourelle zaog twie iewe later, op 5 mei 1781, 'n eiland wat heer El Gran Cocal ('de groete kokosnoet') neumde; dit kin Niutao zien gewees. Arent Schuyler de Peyster, 'nen Amerikaanse kaper oonder Brits veendel, deeg de eilen aon in 1819 en neumde ze Ellice-eilen, nao de Britse politicus en handeleer Edward Ellice, eigeneer vaan de expeditie. Daomèt begós de inminging vaan de Europeaone in Tuvalu. De volgende decennia kaome walvèsveurders, handelere, slaoveronselere ('blackbirders') en missionaire 't land in. Zoe woorte de eilen mèt en mèt gekoloniseerd, en opgenome in de Britse kolonie vaan de Gilberts- en Ellice-eilen. In d'n Twiede Wereldoorlog waore de Ellice-eilen e bolwerk vaan de Geallieerde, die 't wiste te behawwe dewijl de Gilbertseilen bezat waore. Begin jaore 1970 gaof me de kolonie mier otonomie; in 1978 woort Tuvalu gans oonaofhenkelek, politiek noe ouch los vaan Kiribati boemèt 't oonder koloniaol bewind waor verboonde. Es eint vaan de lèste len traoj 't in 2000 touw tot de Vereinegde Naties. Sinds 1998 exploiteert 't eiland domeine mèt 't TLD .tv.
Bronne
''Dit artikel is gooddeils gebaseerd op, meh neet vertaold oet,. 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie; wijer koume bittekes informatie vaan en:Geography of Tuvalu, en:History of Tuvalu, en:List of birds of Tuvalu en en:List of mammals of Tuvalu.''
Europese Gemeinsjap veur Kole en Staol
Allewel op papier Frans, Duuts, Neerlands en Italiaans de officieel taole waore vaan de EGKS, en dit aontal taole zelfs zaw greuie gedäörende de oetbreiing nao nui staote, waore 't in praktiek op 't ind allein Ingels, Duuts en Frans. In 't begin waor dat zelfs allein mer Frans, umtot 't Vereineg Keuninkriek nog gein deil oetmaakde vaan de Gemeinsjap (en Ingels zoewiezoe in deen tied minder aonzien had es allewijl) en de oets belaangrieken Duutsen taol in populariteit waor gedaold nao 't verluus vaan de Twiede Wereldoorlog.
Allewel de iedergenömde EEG zaw greuie in lidstaote, zaw de EGKS dat noets doen. Dit veural umtot mèt de opriechting vaan de EEG, en gans en al mèt de opriechting vaan de EU, de EGKS ummertouw minder belaangriek woort veur Europa. Alleriers umtot de EGKS ziech mer op twie dinger riechte, specifiek kool- en staolmijne, dewijl de EEG ziech op väöl mie ikkenomische oonderwerpe riechde. De EU zaw ziech zelfs mèt cultuur en politiek gaon bemeuije. 'n Aander reije is tot kole en staol in deen tied hendeg belaangriek waore veur de Europees ikkenomie, mer al vaanaof de zevetiger jaore in belang zaw daole. Me mót evels begriepe tot 't in deen tied oonmeugelek waor 'n oorlog te beginne zoonder kool en staol. 't Waor mèt dit projek, veural vaanoet 't opziech vaan 't iewegliekend vijandsjap vaan Duutsland en Fraankriek, daan ouch oonmeugelek um tenminste tösse de zès EGKS-staote 'n oorlog te beginne. Mèt 't Verdraag vaan Paries oonderteikende de veurzitter vaan de EGKS same mèt de regieringsleijers vaan de 6 naties 't verdraag, wat viefteg jaor zaw mótte gelle. 't Verdraag waor op zien bäört geïnspireerd door 't Schumanplan vaan Robert Schuman, oet 1950.
Nao dee viefteg jaor woort de meugelekheid opegelaote um 't verdraag te verlenge. Wie 't verdraag in 2001 waor vervalle, goof 't daan ouch, door de ierdergenömde gedaolde weerde vaan kool en staol en de opriechting vaan de EU, gein gooi reije um door te gaon. De EGKS woort nao 'nen halven iew vaan succes opgedook in 2002.
1862
1859 - 1860 - 1861 - 1862 - 1863 - 1864 - 1865
Hoes
'n Hoes of 'n weuning is e boewwirk worin luuj kónne woeane. 't Geitj hie óm e (deil van e) geboew det moere rónjelóm 'n binneruumdje haet, aevenes e daak. 'n Hoes bèdj besjurming taenge naerslaag, windj, extreem temperaturen en taenge meugelik binnedringendje luuj of bieëster. De binneruumdje in 't hoes is döks verdeildj in versjillige kamers, worin 'n keuke. Väöl hoezer höbben ouch 'ne gank, 'n trap, 'ne zölder of 'ne kelder. Döks höbbe luuj bie 't hoes 'nen haof of 'n irf. Luxueuzer hoezer höbben ouch 'ne graasj of zelfs 'n biekeuke.
1862
Gebäörtenisse
thumb|right|200px| 't Witte Hoes ónger de Börgeraorlog
Hoes
'n Hoes haet mindestes einen ingank, meistes inne vorm van 'n deur of 'n port. De meistes hoezer höbben ouch rame. In Nederlandj waere middels 't boewbesloet alderhenj aan eisje aan 'n weuning gestèldj. Zoea mót de wc vanoete woeankamer via twieë deure bereik waere.
1862
Gebaore
thumb|right|150px| Claude Debussy, gebaore in 1862
Hoes
Matterjaal
De ieëste hoezer woorte wersjienlik geboedj van leim det op gevlóchte dónne houtstamme, tieën geneump, woort aangebrach. Later kome d'r hoezer die gans van gezaegdje planke gemaak woren en nag later woorte hoezer van brik geboedj. In zujelik Nederlandj en 't Belsj woorten ouch waal hoezer van netuurstein geboedj. Allewiel waeren hoezer döks geboedj mit betón. In 't naorde van Nederlandj wo väöl dretsjige gróndj veurkump wuuertj allewiel nag ummer gebroek gemaak van houtskelètboew (wenj en floere van houtere fraems mit dao-in isolatiematterjaal enne aafwirking mit gevelbekleijing). Dit ómdet anges 'n väöl draagkreftiger fóndieëring mót waeren aangelag. Boew mit hout haet aevel ouch naodeil, wie 't feit det de huuegdje die me kan bereike hieël bepirk is, ómdet anges de stabiliteit neet mieë te garanderen is. Bie hoeagboew wuuertj waal betón gebroek, meh den mót ouch 'n gooj fóndieëring waere gelag. Bie weike (veen)gróndj mótte houtere of betónne heipäöl waere geslage toet op 'n staeviger zandjlaog. Veural in 't wèste van Nederlandj is det gebroekelik.
1862
Gesjtórve
thumb|right|150px| Martin van Buren, gesjtórve in 1862
Bahrein
Bahrein (offesjeel مملكة البحرين, keuninkriek Bahrein), is 'n Arabisch land op 'n eiland in de Perzische Golf. Hoofstad is Manama. Boete 't hoof-eiland besleit 't land nog e paar kleiner eilande, boe-oonder de Hawar-archipel. Bahrein is 'n echte oliestaot; wijer verdeent 't land aon exclusief toerisme en heet 't 'ne grandprix veur otocoureurs. 't Land oonderhèlt ing betrèkkinge mèt Kataar en in minder maote mèt Saoedi-Arabië.
Bestuurleke indeiling
Bahrein is sinds 2003 verdeild in vief gouverneursjappe.
Historie
In de ajdheid woort 't eiland, mèt zien strategische ligking, väöl gebruuk es veurpos, um Mesopotamië te kinne verdedege of Arabië aon te valle. De Babyloniërs, Assyriërs, Perze, Grieke en Arabiere naome 't achterein in bezit. Awwer naome zien Dilmoen (Akkadisch) en Tylos (Grieks). De Arabiere brachte d'n islam, en de naom Bahrein, dee twie zieë beteikent. De ein zie is de Perzische golf, de ander zie is 't zeut water oet de bojem.
Dietrich Buxtehude
Dietrich (Dieterich) Buxtehude waor ‘ne Duutsje organis en componis, gebore in Denemarke (ca 1637), waarsjienlik in Helsingborg (noe Zjwaede), woa ziene vader in de St. Olaikèrk daartig jaor 't  örgel besjpeelde. Fièrtig jaor lank, van 1667 tot aan zienen doad op 9 mei in 1707, waor Dieterich in Lübeck (Duutsjland) organis in de Marienkirche. Hae volgde dao Franz Tunder op, dae ziene sjoanpap zouw were umdat ‘r mèt zien dochter trouwde.
Werk
thumb|left|Prelude F majeur BuxWV 145 't Buxtehude Werke-Verzeichnis tèlt 274 composities mèt klaveermuziek, cantates en sonates.
Sjtiel
Buxtehude ies eine van de markantste vertegenwoordigersj van de Noord-Duutsje barokmuziek. Veural mèt zien vrie orgelcomposities, miè es mèt zien koraalbewèrkinge, waor hae hièl invloodriek in Noord-Duutsjland. Johann Sebastian Bach deeg ziech, in 1705, nao ’t sjient, de meujte um, van Arnstadt nao Lübeck, 400 km in twelf daag, te voot te goon um Buxtehude te huère sjpele. Ouch Georg Philipp Telemann en Georg Friedrich Händel zin door häöm geïnspireerd.
Europees integratieperses
thumb|500px|'n Pleetje vaan versjèllende supranationaol en internationaol liechaome binne len die kinne weure bestömpeld es [[Europa. Al dees liechaome kènne op hunnen eige meneer weure besjreve es deil vaan de Europees integratie. In d'n daogelekse spraok sprik me evels bekans altied euver de Europese Unie es me 't konsep "Europees integratie" gebruuk.]] 't Perses vaan Europees integratie, Europees einweurding of Europees unificatie steit veur de oontwikkeling vaan 'n "ummertouw inger weurende unie vaan de Europees volker", wie besjreve in de ierste euverweging vaan 't Verdraag rakende de wèrking vaan de Europese Unie (2009) en zien veurgenger, 't Verdraag vaan Roeme (1957). D'n term Europees integratie woort veur 't iers gebruuk in 1954, wie de Wes-Europese Unie (WEU) woort opgeriech. Mèt de opriechting vaan de Europese Unie (EU) tijes 't Verdraag vaan Mestreech in 1992 woort 't "perses vaan Europees integratie op e nui niveau gebrach" (zoewie steit besjreve in de ierste euverweging vaan de preambule vaan 't Verdraag vaan Mestreech); 't Verdraag vaan Lissabon (2007) markeert de allewijl stand vaan oontwikkeling rakende Europees integratie binne de vènster vaan de EU.
Europees integratie boete de EU
't Is evels neet riechteg um 't prinsiep vaan Europees integratie te beperke tot de EU, umtot daoneve 't versjèllende aander internationaol organisaties gief die es buut höbbe um Europees len op polletiek en/of ikkenomisch niveau korter bij mekaar te bringe, zoewie de Raod vaan Europa - boe alle bis Europa hurende len inzitte op Belarös nao. De EU is evels 't meis geavanceerd en 't bekins veurbeeld vaan poleltieke en ikkenomische integratie vaan versjèllende staote, zoewie in vergelieking mèt aander Europees organisaties wie-ouch in vergelieking mèt mondiaol organisaties. De oetgebreie euverdrach vaan nationaol bevooghede aon Europees instèllinge heet geleid tot de Europees Gemeinsjappe, boe-oet de EU is oontstande wie mie es allein meh 'n internationaol organisatie. Daomèt weurt veur de EU dèks 't konsep supranationalisme gebruuk: e groet deil vaan de soevereiniteit vaan natiestaote weurt euvergedrage aon de supranationaol sovereiniteit, zoetot dees natiestaote (es lidstaote vaan de Unie) ziech sterker kinne make op geopolletiek en mondiaol-ikkenomisch niveau.
't Europees integratieperses begos op ikkenomisch niveau, mer waor ouch geriech op 't polletiek systeemniveau en - in 't bezunder - op de polletiek vaan justitie, binnelandse affaires, veilegheid en gemeinsjappeleke boetelandse affaires nao len touw die boete Europa ligke. Ouch op vlaaktes wie digitaol polletiek en media weurt oonderhandeld euver gemeinsjappeleke randveurweerdes. Aof en touw weurt d'n term integratie ouch touwgepas op de Europees cultureel ruimte en 't cultuurbeleid, beveubreeld in de casus vaan de Cultureel Hoofstad vaan Europa en de EUNIC.
't Veurbeeld vaan de EU rakende Europees en supranationaol integratie is zoedaoneg bekind in de allewijl wereld, tot väöl internationaol organisaties de EU gebruke es veurbeeld veur hun eige supranationaol ambities; nöm beveurbeeld de Andesgemeinsjap en de Afrikaonse Unie.
Stumloeazen dentale fricatief
De stumloeazen dentale fricatief of stumloeas dentaal wriefklank is 'ne mitklinker dae in versjillige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is. De stumloeazen dentale fricatief haet feitelik twieë variantje (zuuch bie kènmirke).