cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gibraltarees hierevoetbalèlftal
Historie
Al sinds 1999 waor Gibraltar op zeuk nao erkinning vaan de UEFA. Dit stuitde op zwoer verzat vaan veural Spaanje, wat Gibraltar es zie groondgebeed claimp en daobij gei precedent wouw sjöppe veur erkinning vaan de (al bestoonde) Catalaanse en Baskische èlftalle. Nao nog 'n weigering in 2007 brach Gibraltar de zaak veur d'n internationaole sporttribbenaol CAS. Nao e hoeger beroop in 2011 besloot dees instantie in 't veurdeil vaan Gibraltar. De UEFA had naomelek de regel tot allein oonaofhenkeleke len ziech kóste aonslete nao 2007 ingestèld, dus pas naotot Gibraltar um lidmaotsjap had gevraog. Es gevolg daovaan woort de boond op 't UEFA-congres vaan 24 mei 2013 tot de UEFA touwgelaote. Zoedoende kós 't èlftal op 19 november vaan datzelfde jaor zienen ierste match speule, e 0-0 geliekspeul tege Slowakije. De aonsleting bij de FIFA veroerzaakde nog probleme, umtot FIFA-baas Sepp Blatter ouch 't argumint aonveurde tot Gibraltar neet zelfstendeg waor. Oetindelek woort de GFA ouch hei in 't geliek gestèld en kós Gibraltar op 16 mei 2016 lid weure vaan de FIFA, nog zjus op tied veur de aonkoumende WK-kwalificatie.
Gibraltar heet sindsdeen mètgedoon aon de kwalificatie veur 't EK vaan 2016 en 't WK vaan 2018. In allebei de kwalificatiereekse verloor 't al zien matche. In vrundsjappeleke matche wis 't team evels wel te winne of geliek te speule. In oktober 2018 bookde 't èlftal, wat nog noets e punt in 'ne competitieve match had gepak, twie kier achterein 'n euverwinning in de UEFA Nations League: Armenië woort op 13 oktober mèt 0-1 geklop, Liechtenstein drei daog later mèt 2-1.
Sinds Gibraltar aon officieel toernoje maag mètdoen, kump 't ierste èlftal neet mie op de Island Games oet. In 2013 en 2017 oontbraok Gibraltar gans op 't voetbalgedeilte, in 2015 sjikden 't zie jäögèlftal.
Stavelot
Stavelot (Welsj Stâvleu) is 'n gemèngde in de provincie Luuk in Wallonië op 't Belsj en, naeve Malmedy de aowste plaatsje van 't laand oeëvan 't sjtichtingsjaor, 648 n.chr., bekaand is. De gemèngde liegkt in 't dal van de Amblève en ömvat 'n 20-tal gehuchte, oeëvan Coo 't bekaandste is, en dörpe, oeë-oonder Francorchamps.
Demografie
Stavelot haat 6660 inwoners op 'n oppervlakte van 8507 ha. De gemèngde liegkt op 50 km va Luuk en 150 km va Brussel.
Carnaval
Op haof-vaaste is d'r carnaval va Stavelot, Laetare des Blancs-Moussis geneumd. Dizze carnaval veerde in 2002 't 500-jaorig besjtoeë.
Betelgeuze
thumb|right|Betelgeuze gezeen door de [[Very Large Telescope|VLT.]] thumb|Betelgeuze in 't starebeeld Orion. D'n typische vörm vaan dit starebeeld maak tot Betelgeuze in de wintertied vrij gemekelek te vinde is. Betelgeuze (alpha Orionis) is 'n staar in 't starebeeld Orion. 't Is de op ein nao helderste staar, Rigel is helderder. Ze steit ouch bekind es Betelgeuse, Betelgeux, Beteiguex en Al Mankib. De naom kump oet 't Arabisch, boe-in de staar yad al-dzjoeza (hand vaan de reus, d.w.z. vaan Orion) geneump weurt. Door 'n leesfout is de naom evels in de westerse wereld aofgeleid van ibt al-dzjoeza (oksel vaan de reus).
Betelgeuze ligk op 'nen aofstand vaan 430 leechjaor, en heet 'n leechkrach vaan 105.000 (ze straolt dus 105.000 kier zoeväöl leech oet es de zon). Zie heet 'n massa vaan 18-19 kier die vaan de zon.
Betelgeuze is 'ne veranderleke roeje superreus mèt 'n periode vaan 'n paar hoonderd daog. 't Is nao de zon de staar mèt de groetste sjijnbare diameter, naomelek 0,047 baogseconde (zon=30 baogminute), en daodoor is Betelgeuze bij extreem vergroetinge es schijfke te zien. De staar is 950 kier zoe groet wie de zon. De Universiteit vaan Berkeley heet bekind gemaak tot Betelgeuze sinds 1993 15% kleiner is gewore.
Betelgeuze is aon 't ind vaan häör leve, en kin op 'eder momint' supernova weure. 'Eder momint' is trouwes wel op astronomische sjaol, 't kin ouch nog wel inkele tiendoezende jaore dore. Es 't gebäört zal Betelgeuze, gezeen vaanaof de Eerd, allezeleve helderheid -10 bereike, en daomèt 250 kier zoe helder zien es Venus en 2500 kier zoe helder es Sirius, dat is neet väöl zwaker es de volle maon.
Begin 2010 heet 'n internationaal team vaan starekundege bekind gemaak tot 'n gedetailleerde opname vaan de staar is gemaak. Dao-op zien twie helder vlekke te zien op 't oppervlak vaan de superreus. D'n umvaank vaan dees vlekke is vergeliekbaar mèt d'n aofstand tösse zon en eerd, zoe'n 150 miljoen kilometer. De vlekke weure veroorzaak door opstijgend heit gaas oet 't inwendige vaan de staar, wat e groet deil vaan 't staaroppervlak bedèk.
In oktober 2019 begós 't leech vaan Betelgeuze te verzwake, en twie maond later waor de leechsterkte al mèt 'n ganse magnitude (wat neerkump op factor 2,5) verminderd. Sommege dachte aon 'nen aonstaonde supernova, meh väöl astronome gónge devaan oet tot dit bij 't variabel gedraag vaan de staar hoort. Oetindelek bleek oet metinge mèt de Hubble-ruimtetelescoop tot de vertroebeling kaom door 'n stöbwolk die (vaanaof de Eerd gezeen) aon de staar veurbijtrok. In miert 2020 had de staar häör gewoen helderheid weer trök.
Psychologie
Psychologie (letterlik: de weitesjap van de ziel; psyche is Grieks veur 'hart' of 'ziel', 't 'innerlik' van de miensj) is de weitesjap die de menselikke geist besjtudeert. De psychologie weurt in het algemein gezeen as gedragsweitesjap; 't besjtudiere van 't gedrag van de miensj. Dees omsjrieving kint sjnel leide tot controverses. Dees tak van weitesjap zit nog in 't stadium van paradigmasjtried. Der is gein einduudige definisie of dinkkader woaroet observasies en terme geformeleerd weure. Psychologie weurt vaak verward mit psychoanalyse, terwiel dees litste mië 'n klinisje sjoeël is binne de psychiatrie en psychotherapie.
Kurów
right|thumb Kurów is e stèdsje in Zuidoos-Pole in 't Woiwodsjap Lubelskie, gelege tösse Puławy en Lublin aon de reveer de Kurówka.
Kurów is de geboorteplaots vaan ginneraol Wojciech Jaruzelski.
De Kinderköpkes
thumb|250px|De Kinderköpkes
thumb|150px|Monique Maes, dirigaent De kinderköpkes is 'n jäögkoer veur kinder in de leeftied vaan 6 tot 18 jaor. Zie zinge oetslutend in 't Mestreechs dialek en zien op bijnao alle groete fieste present. De kinderköpkes besteit oet ongeveer 30 leie en weurt gedirigeerd door Monique Maes.
De kinderköpkes is 'n aofsplitsing vaan de zingende pótsvrouwe en is in 1985 weier gegaange onder de naom jäögkoer Mestreech alias "De Kinderköpkes".
In 2000 heet d'r 'n groete bestuurswisseling plaotsgevoonde en is zoewel 't bestuur es de dirigente vervaange. In 2005 is 't besjermhiersjap euvergegeve vaan Frans Theunisz nao Guus Sjmeets. Guus Smeets is neet allein besjermhier vaan de kinder mer ouch de sjriever vaan praktisch alle nómmers vaan de lèste drei CDs.
Discografie
Single Cds
Albums
Büren (Wesfale)
Büren ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Paderborn, in de Wes-Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk, wie de res van de krink, in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 230 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 170,99 km², op 31 december 2018 21.556 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdiechte van 126 de veerkante kilometer.
Klassieke rock
Klassieke rock is de benaoming veur de rockmeziek oet de bleujtied vaan 't genre, zoewie veur meziek dee dit geluid naovolg. Bij klassieke rock gief 't väölal veer muzikante (zenger, leadgitaris, bassis, drummer; dèks zal de zenger ouch slaaggitaris zien), zien de nommers strofisch (couplette, refreine, bridge) en is 't geluid gemaoteg rouw (neet al te väöl distortion, meh wel get). De definitie ligk evels neet gans vas; dèks weure psychedelische en progressief bands ouch op classic rock-zenders gedrejd.
't Subgenre oontstoont in de jaore 1960 in Ingeland, wie bands wie de Rolling Stones späölwijze vaan d'n elektrische blues aon de beatmeziek gónge koppele, e veurbeeld wat direk tot väöl naovolging leide. Aander bands die vaan belaank zien es veurbeeld zien The Who en Status Quo. In de jaore 1970 bleve zoe'n bands wel actief, meh evolueerde de rock in aander vörm (progrock, psychedelica, glamrock, metal en tot slot punk) en kaome ouch gans aander stijle op (funk, disco etc.). Dit maakde 'n awwer weurend publiek laankzaamaon nostalgisch nao de meziek oet hun jäög. Zoe kaom 't ind de jaore 1980 en 1990 ummer mie tot radiozenders die classic rock gónge speule. Dees zenders drejje väöl meziek oet de jaore zesteg en zeveteg, meh ouch wel ins latere meziek dee dao-op liekent.
't Gief versjèllende bands allewijl die hun meziek es klassieke rock bestömpele, wijl ze gaaroet neet oet de klassieke periood komme. Veurbeelde daovaan zien the Black Keys en The White Stripes. Neettemin zulle väöl meziekologe dao 't neet mèt eins zien, umtot zoen bands trök verwieze nao 'n periood mer 't vervolges vertaole nao hunnen eigen tied. Daobij is 't neet zeldzaom tot ouch invlooje vaan aander genres te hure zien. Doortot zoen bands de klassieke rock en aander genres neet zoezier es eige genre gebruke mer ierder es referentie gebruke um bepaolde beteikenis te geve aon hun leedsjes en lyriek, weurt zoen meziek es typisch posmodern gezeen. Wie daan ouch weurt de term klassieke rock door ederein gebruuk um naom te geve aon de "basale rock", dat wil zègke, de rockmeziek die aon de basis stoond veur alle aander rockmeziek. Wat die meziek daan persies inhilt op muzikaol gebeed, es dat al 't geval is, is duuster. Ouch euver 't begin en ind vaan dees periood zal me 't neet ummertouw eins zien. Zoe is in de aofgelaope decennia de veroonderstèlde periood verbreid door versjèllende lui. Wijl in de jaore 1980 de term ziech mesitens riechte tot de meziek vaan bis roontelum 1975, weurt noe al dèks de jaore 80 mètbegrepe of zelfs de Grunge oet de jaore 90. 't Spreek dus veurziech tot de muzikante oet de zoegenaomde klassieke periood vaan de rockmeziek noets in hunnen tied die meziek es "klassiek" bestömpelde - ierder es nui en progressief. Klassieke rock steit dus nog mie es de meiste rockgenres oonlosmakelek in verband mèt 'n conteks vaan meziekhistorie.
't Origineel bezej vaan klassieke rock riech ziech meistens op de periood vaan de rockmeziek die woort gemaak door de babyboom-ginneratie vaan nao de Twiede Wereldoorlog. Wie die ginneratie awwer woort, woort 't publiek vaan 't genre dus ouch awwer. Aon 't begin vaan de jaore 90, wie versjèllende radiostations euver de ganse wereld klassieke rock dreide, waor 't dus publiek dus laank neet mie zoe joonk es wat 't oets waor. Neettemin verjongde dat publiek aon 't begin vaan de 21e iew weer, door de greui vaan de download-cultuur die 't meugelek maakde veur jongere um op 'n gemekeleke meneer weer de meziek vaan de "aw daog" te heroontdekke.
Luc de Rooy
Luc de Rooy is enne sjriever oet Aelse. Hae sjrif zowaal in het Aelses es in het Holles. Daonaeve vertaalt 'r oet het Sjpaans en Aengelsj, én is oprichter en oetgaever van Uitgeverij Karaat, gevestigd in Amsterdam.
Willy Schobben
thumb|Willy Schobben (1963) Willy Schobben (ouch: Willie Schobben) (Mesjtreech, 5 september 1915 – Kirchrao, 25 mieërt 2009 waas 'ne Nederlandse trompettis, compenis, dirigent en arrangeur.
Luc de Rooy
Veur zien Aelses literair wirk woort 'r veer kjèr genomineerd veur de Veldeke-literatuurpries, tösje 2007 en 2010. In 2010 wón e d'r pries mit 't verhaol "Het zeuke", dat in Colombia gesjreve is. Veur zien literair wirk in het Holles kreeg 'r ouch al versjillende literair pries.
Kreek
'n Kreek is 'ne groeëte pool dae 'n restaant is van 'n översjtreuming van de Noordzieë. Dat kinne natuurleke översjtreuminge van ieëwe gelae zieë gewes of översjtreuminge die dör miensjehan bewust zeunt gecreëerd. In d'r 16de ieëw, wie de Nederlande in opsjtaand kieëme taege Filips II waoërt 't Laand va Waas, in de buurt van Antwerpe, oonder water gezat es verdediging in dae kreeg. De kreke in dat gebied zeunt dao de reste van.
Willy Schobben
Laevesloup
Vlak nao de Tweëde Waereldoarlog richde hae same mèt Willy Kok, Bep Rowold en Pi Scheffer de band Red, White and Blue Stars op, de veurluiper van de bekènde big band The Skymasters (ouch bekènd es 't: AVRO Dansorkes), wo hae, sins de eësjte repetitie in 1946, de eësjte trompet besjpeelde. Eësjte bandleider waas Willy Kok en per 1 juni 1946 nóm Pi Scheffer de leiding euver en ging de band de naam The Skymasters veure.
Begin jaore vieftig richde de trompettis zien eige orkes op womit hae optrooj in bènne- en boetelandj. Zien groatste succes belaefde hae in 1961 en 1962, toen tweë van zien plate de eësjte plaatsj in de Nederlandse hitparades bereikde, Mexico (9 maonje in de Top-40 en ’n gouwe plaat) en de insjtrumentale versie van Brandend Zand (8 maonje in de Top-40). Hae is leefs 15 keër óngersjeije mèt de Gouwe Trompet. Plate van Willy Schobben woorte waereldwied oetgebrach, in de Verenigde Sjtate ónger meë via 't label Reprise. Meërdere hitsuccesse volgde mèt de singles Ching Ching (Happy José), Heisser Sand en Java. De single Benfica waas opgedrage aan de gelieknamige Portugese voetbalploog die in daen tied de Europacup wón. Willy Schobben reisde de waereld euver veur optraejes, ónger meë in Kopenhage biej 'n televisieshow mèt Bing Crosby, Bob Hope en Betsy Duncan. In eige landj trooj hae op veur keuningin Juliana en de Britse keuningin Elizabeth.
Bie 't WK Sjaatse in Oslo in 1967 verzörgde Willy Schobben op verzeuk van Kees Verkerk 'n sjpeciaal optraeje veur de sjaatskampioen. Hae leverde ouch 'n gasbiedrage op de single Adagio (1968) van De Maskers. Schobben woonde 'ne tied lank in Utrech, mèr verhoesde in 1972 nao Nut en woort dirigent van Harmonie St. Cecilia oet Zöstere. Later, es orkesleijer van Harmonie Beesel, sjpeelde hae meë populair repertoire es 't gebrukelike harmoniegenre. Mèt dit orkes treujt haet hae völ succes op in Nederland en Duutsjlandj (o.a. in 't Grugapark in Essen en de Stadthalle in Mönchengladbach). In de loup van de 1970-er jaore haet hae ouch de leiding euver de harmonieë van Zjwijndrech, Tegele en Nut. Tot in de 1980-er jaore sjpeelt hae zelf dan nog nauweliks op de trompet.
Schobben blif nog tot op hoage laeftied actief in de meziek. Op 84-jaorige laeftijd brink hae nog de cd-album Voice Of The Trumpet oet wo-op 'n mengeling van nuuj en besjtaonde nummers es Pavane In Blue, Spanish Eyes en Danke Schön zint opgenómme. In 2004 arrangeert hae veur orkesleijer Danny Malando nog de trompettango Second Tango. Hae sjpeelde nog dageliks op zien trompet in de plaatsjelike mezieksjtudio van zien woonplaatsj Kirkrao wo hae woonde mèt zien vrouw Lie Grooten.
Schobben is Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Hae laefde zien lètste jaore in Kirchrao wo hae begin 2009 op 93-jaorige laeftied, nao 'n kort ziekbèd, is gesjtórve.
Delbrück
Delbrück ies 'n gemeinte in de Wesfaalse krink Kreis Paderborn, in de Wes-Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk, wie de res van de krink, in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 100 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 157,28 km², op 31 december 2018 31.949 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdiechte van 203 de veerkante kilometer.
Kraudorf
Kraudorf is e dörpke i de gemingde Jellekerke dat behuët aa 't Krink Hinsberg i de Pruusje bóndssjtoat Noardrien-Wesfale. I 't 70 bies 76 meter hoeëg ligkend dörpke, woeënde doa óp 31 november 2012 116 lüj. Drèk t'n noarde va Kraudorf ligk de noaberwielder Nirm, oeë-va e klieën weëgke lup via Kraudorf noa de va Kraudorf oeëstelig geleëge Hoven. Nirm is mit de L42 verbónke, deë va Rankeroa noa Heële vuët. D'r reveer d'r Worm ligk get va d'r weëg aaf.
Kraudorf woeëd i 1144 vuur 't ieësj vermild ónger de naam Crutorp. Me associeët de naam döks mit 't verboewe va Kraut, 't lokale, Pruusje synoniem vuur suëkerkröter (vergeliek Limbörgs: kroot).
thumb|300px|Uëverzich va Kraudorf en noabei umgeëving. thumb|300px|Zich va'naaf 't Wormdaal noa Kraudorf.
Solano County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Californië thumb|200px|Ligking vaan Solano Solano is 'n in 1850 opgeriech graofsjap in Californië, en is daomèt ein vaan de ierste graofsjappe vaan Noord-Amerika. De hoofplaots vaan Solano is Fairfield. Solano heet ziene naom te daanke aon de gelieknaomege Fransoos, dee aonwezeg waor bij de opriechting vaan 't graofsjap.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 2348 km² (907 mijl²) boevaan 2148 km² (829 mijl²) land is en 201 km² (77 mijl²) of 8.55% water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 184/km² (476/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 394.542 dat bestoont oet:
't Gaof 130.403 gezinne en 97.411 femilies in Solano County. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,90.
Plaotse
Yuba heet 11 plaotse, boevaan eint steit geregistreerd es spookstad. De twie bekindste zien:
Skåne län
thumb|De ligking van Skåne län in Zwede. Skåne län is 'n provinsje inne Zweedse regio Götaland. Ze grèns ane provinsjes Hallands län, Kronobergs län en Blekinge län en ligk ane Oeaszieë enne Sont. 't Is de zudelikste pervinsje van Zwede. De houfstad is Malmö. 't Oppervlak bedruueg 11.027 km²; 2,7% van 't gans oppervlak van Zwede. Op 31 december 2005 haw Skåne län volges de Statistiska Centralbyrån 1.169.464 inwoeaners.
Gemèndjes
In Skåne län ligke de volgendje gemèndjes:
Museum
E museum is 'n instèlling wo wuuertj gezörg veur 'n vergaoring aan veurwirper (artefakte) die döks mit weitesjap, cultuur, kóns of gesjiechte in verbandj gebrach waere. In e museum waere dees veurwirper döks ouch besjikbaar gemaak zoeadet 't vouk die kan bezichtige (permanent of tiejelik). Väöl grótter musea ligken inne groeate stei euvere ganse welt en mieë lokaal gebaseerdje musea (streekmusea) vindj me trögk in kleinder stei en zelfs op 't plattelandj. Musea höbbe versjillige doele: van 't toet deens staon van óngerzeukers en specialiste toet 't algemein vouk (inne vörm van vermaak beveurbeildj). De continu-doorgäöndje digitalisatie van informatie, same mitte toenummendje capaciteit van digitaal informatie opslaon, zörg d'rveur det 't traditioneel model van musea ('n statische "vergaoring van vergaoringe" van driedimensioneel exemplaren en artifakte) oetbrèdj nao ouch virtueel tentuuenstèllingen en hoeag-resolutiebiljer vanne vergaoring veur studie en verkènning via 't internet. De stad mitte meiste musea is Mexico-stad mit mieër es 128 musea.
Regering
'n Regering of e gouvernemint is 't liechaom vaan 'n polletiek-staotkundeg organisatie belas mèt de executieve mach veur e bepaold grondgebeed. De regering heet daomèt de competentie um de wèt te executere binne de sjraome vaan 't groondgebeed boe-euver zie die competentie heet. 'n Regering riffereert daomèt meistes nao natiestaote (wie Nederland, Belsj en Duitsland) of nao deilgebeede vaan 'ne natiestaot (wie de Limbörge, Vlaondere, Wallonië of Noordrien-Wesfale). 't Kin evels ouch nao supranationaol groondgebeede verwieze wie de Europees Kemissie dat is veur de Europese Unie.
In bekans alle democratieë weure verkezinge gehawwe veur de executieve liechaome (de regeringe dus). In mierderheidssysteme, wie Fraankriek, 't Vereineg Keuninkriek en de Vereinegde Staote vaan Amerika, nömp nao de verkiezinge de groetse partij de regering euver. In regio's boe coalitieregieringe gengbaarder zien, zoewie in Nederland, Belsj en Duitsland, nömp de groetste partij 't initiatief bij 't vörme vaan 'n regering.
Citrien
thumb|Citrien. Citrien of setrónkwarts is de setróngaele, doorsjienendje variantj van 't mineraal kwarts (SiO2).
Juus wie de anger variëteite van kwarts is citrien e nesosilicaat. De gael kluuer wuuert veroearzaak door spaorelemènte, wobie veural twieëwaerdig en driewaerdig iezer 'ne rol spele. 't Kristalstèlsel van citrien is trigonaal enne helheid is 7.
De naam van 't mineraal is aafgelèdj wore van citrus (dore gael kluuer). De wichtigste vinjplaatse zeen Breziel, Madagaskar en Róslandj.
Stumloeaze bilabiale fricatief
De stumloeaze bilabiale fricatief of stumloeas bilabiaal wriefklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Aek
Aek is e laevesmiddel det óntsteitj wen gegaesdje perdukte verzoere dore juuste bacterieje.
Stumloeaze bilabiale fricatief
Kènmirke
Kènmirke vanne stumloeaze bilabiale fricatief zeen:
Aek
Es bieje rieping van wien lóch in 't vaat kump, kan d'n alcohol waeren ómgezatte in aekzoer en óntsteitj wienaek. Aek is sjemisch gezeen 'n oplossing van 4 toet 15% aekzoer in water mit ruuk- en smaakstoffe.
Stumloeaze bilabiale fricatief
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de stumloeaze bilabiale fricatief allein allofoon veur veure stumloeaze labiodentale fricatief.
Wiejer wuuertj t'r ouch onomatopeïsch gebroek wen me blaoze naoduit, wie bie 't oetblaoze van e kaesjke.
Aek
Es "aek" minder es 4% aekzoer haet, maag 't wèttelik neet aek waere geneump (det wiltj zègke neet besjreve waeren in 't ABN es "azijn" meh waal mit 't waord "edik").
Bereijing
Netuuraek wuuertj traditioneel bereidj mit behölp vanne aekzoerbacterie Acetobacter, dees zitj van netuur in hout. Veur dit percès plaats te laote vinje waeren alcoholische dranken euver houtkrólle gecirculeerdj bie 30 toet 35 °C. Aje wien kan es gróndjstof dene, juus wie vergaesdjen appelsaap of anger perdukte. Traditionelen aek haet 'nen eige ruuk en smaak en wuuertj den ouch veural inne keuke toegepas.
Midden-Drenthe
frame|Ligking vaan Midde-Drente in Drente Midden-Drenthe is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Drente, mèt 'n oppervlak vaan 345,82 km2 (daovaan 4,29 km2 water), wat ziech oetstrek vaan 't midde vaan de provincie tot aon de grens mèt Friesland. Midden-Drenthe had op 1 april 2016 33.467 inwoeners en de gemeinte besteit oet de kerne Balinge, Beilen, Bovensmilde, Brunsting, Drijber, Elp, Eursinge, Garminge, Hijken, Hoogersmilde, Hooghalen, Holthe, Laaghalen, Lieving, Makkum, Mantinge, Nieuw-Balingen, Oranje, Orvelte, Smilde, Spier, Westerbork, Wijster, Witteveen, Zuidveld en Zwiggelte. Beilen is de hoofplaots en de groetste plaots mèt good 9.000 inwoeners.
De gemeinte is in 1998 oontstande oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Beilen, Smilde en Westerbork. Tot 2000 hètde ze nog Middenveld.
1898
1895 - 1896 - 1897 - 1898 - 1899 - 1900 - 1901
1898 (MDCCCXCVIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Gregoriaanse kalender, en e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Juliaanse kalender.
Hammurabi
thumb|200px|right|Väöl gelierde dinke dat dit hoof vaan [[dioriet keuning Hammurabi veursteld]] Hammurabi (ouch gesjreve es Ammurapi, Hammurapi, of Khammurabi) waor keuning vaan Babylon vaan oongeveer 1792 - 1750 v. Chr., gebore roond 1810 v. Chr. In 1763 v. Chr. versloog heer Rim-Sin, de lèste vors vaan Larsa in Soemer en vereinigde zoe 't land tot 't Babylonisch Riek. Heer weurt waorsjeinlik es Amrafel in de biebel genump. Heer is bekind um de codifecering vaan de wèt. Allewel väöl vaan zien wètgeving trök geit op iedere Soemerische wètte, is zien versie euver 't algemein hèller en strenger.
30 november
30 november is de 334ste daag van 't jaor (335ste daag in ein sjrikkeljaor) in de Gregoriaanse kalender. Nog 31 daag pes 't eindjj van 't jaor.
Ónbevlekde óntvangenis
thumb|right|Maria ónbevlek óntvange door [[Bartolomé Esteban Perez Murillo ]] De ónbevlekde óntvangenis ies 'n dogma van de Roams-Katholieke Kèrk, dat sjtèlt dat Maria gebore woort zónder belas te zin door de erfzung. Zie zou bie häör óntvangenis (conceptie) in de sjoat van häör moder Anna 'n ónbevlekde zièl gekrege höbbe.
De fièsdaag van de ónbevlekde óntvangenis van Maria weurt gevierd op 8 december, neuge maond veur Maria-geboorte op 8 september. 't Ies 'ne verpliechde fièsdaag, wat wilt zègke dat 't 'ne fièsdaag ies dae neet op 'ne zóndeg vèlt en woa-op katholieke geluivige verpliech zint um nao de Mès te goon.
De ónbevlekde óntvangenis weurt dèks verward mèt 'n ander dogma, namelik de Maagdelike geboorte van Jezus.
30 november
Gebore
thumb|right|150px|Mark Twain, gebaore op 30 november 1835. thumb|right|150px|Winston Churchill, gebaore 30 november 1874.
Gesjtorve
thumb|right|150px|Ocar Wilde, gesjtorve op 30 november 1900.
Hammurabi
De Wèt of Codex Hammurabi betref e breid spectrum vaan oonderwerpe, zoewie lanbow en vieteelt, deefstal, moord, doedslaag, liefelek letsel, sjaoj aon gooj, huwelekrechte, de pesitie vaan de vrow en vaan 't keend. D'r zien 282 wètte gesjreve op 'ne stela vaan obsidiaan dee bijnao dreij meter laank is. Deze stela woort in 1901 oontdek en is noe tentoengesteld in 't Louvre in Paries.
Hammurabi deeg ouch ander dinger um Babylon 'n beter plèk te make, zoewie 't verbetere vaan de meneer vaan irregatie.
Toen de opvolgers vaan Hammurabi aon de mach kaome, begos 't Babylonische Riek in te storte door militaire drök vaan de Hettiete, geleijd door hunne keuning Mursilis I. 't waore echter de Kassiete, geleijd door hunne keuning Agumkakrine, die oeteindelek euver Babylon zouwe heerse. Oondaanks väöl rebellerende steijer regeerde de Kassiete veur 400 jaor, en ze heelde de Codex Hammurabi in iere.
The Rolling Stones
De Rolling Stones is 'ne pop/rockband oet Groot-Brittanië. Ze zeen biejein gekaome in 1962. Ze höbbe in de 45 jaor dao nao al flink gét bandlidwisselinge, hits en albums gehad. De naam vanne band is te danke aan 'n leedje van Muddy Waters.
Frans Theunisz
Frans Theunisz (Mesjtreech, jannewari 1946) is ein van de bekèndste volkszangers van Limburg. Hae is aafkómstig oet de wiek Lömmel.
The Rolling Stones
Bezitting
De oorsjpronkelikke bezitting woor:
Frans Theunisz
Theunisz haw lanjelik succes mèt de hit Sjeng aon de geng van de Nachraove womit de 5e plaatsj woort gehaold in de Nationale Top-40 en 21 waeke hie-in bleef sjtaon. In 1996 kaom de plaat nog èns 3 waeke in de Top-50 op 'n 33e plaatsj. Dit nummer is 'ne cover van de Duutsje plaat Slavko spiel uns eins van Slavko en Vilko Avsenik.
The Rolling Stones
Bezitting
Ian Stewart is nooit officieel bandlid gewaes omdet hae neet biej 't imago van de band zou passe. In 1969 waerde Brian Jones oet de band gezat en vervange door Mick Taylor. Nog gén maondj later waerde Brian Jones dood in zien zjwumbad gevonje. In 1974 sjtapte Mick Taylor weer oet de band en waerde vanaaf 1975 vervange door Ron Wood dae nog steeds in de band zit. Ian Stewart sjtòrf plotseling in 't jaor 1985. En in 1992 sjtapte de bassis Bill Wyman oet de band, hae waerde vervange door Darryl Jones. 'n Anger te vernömme bandlid is de saxofonis Bobby Keys dae al sins 1971 de Rolling Stones ongersjteund.
Frans Theunisz
Biej TV Limburg presenteert Frans al |n aantal jaore |t programma Aon de geng, wo-in hae alledaagse óngerwerpe veursjotelt aan de kieker. Dit varieert van items euver de gewone man in de sjtraot tot sjpeciale oetzendinge euver bekènde en minder bekènde Limburgers.
The Rolling Stones
Bezitting
In augustus 2021 sjtórf Charlie Watts. Veur dem is nog geine vervanger veurgesjtèld. Waal haet de band gezag det zie door wille gaon.
Frans Theunisz
Records
In 'n duet same mèt zangeres Tamara Hoekwater brach Platemaatsjappie Telstar in 2005 de biezunjer succesvolle cd 'Die Zomeravond' oet. De videoclip woort in Mallorca opgenómme.
Fahrenheitsjaol
Fahrenheit is 'n temperatuursjaol die bedach is gewaore door Gabriel Fahrenheit. De graod Fahrenheit is gein SI-einheid. De sjaol is gebaseerdj op drie rifferensiepuntje. 't Nólpuntj woort verkrege door de thermomaeter in e mingsel van ies, water en ammoniumchloried (e zaat) te plaatse. Dit waas in daen tied 'n väöl-gebroekdje methood veur 'n lieëg temperatuur te verkriege. 't Twieëdje rifferensiepuntj, 32 °F, vónj d'r doren thermomaeter in zuver water te plaatse worop iesvörming plaatsvónj ('t vreerpuntj van water). 't Derdje en litste rifferensiepuntj, 96 °F, woort bepaoldj dore liefstemperatuur van 'ne gezónje persoean, gemaeten inne móndj of óngeren oksel. Op die meneer bedroog 't versjil tössen 't smultjpuntj van ies (32 °F) enne liefstemperatuur (96 °F) dus 64 graoje, waat 'm toeleet zien sjaol op zien instermènter aan te bringe door 't interval zès kieër in twieë deil te deile. Water kaok op 212 °F.
28 september
Heiligedaag van Wenceslaus
Fahrenheitsjaol
Fahrenheit koom mit zien sjaolverdeiling in 1724, dus ieëre es Anders Celsius dae in 1742 de temperatuurverdeiling in graoje Celsius diffenieerdje. Fahrenheit baseerdje zien temperatuursjaol op ieëder wirk van Ole Christensen Rømer dae in 1701 de Rømersjaol óntwikkeldje.
Aktinied
De aktinide zeen 'n reeks van veertieën element mit 'n atoeamnómmer van 90 toet en mit 103. In dees reeks wuuertj de 5f-subsjil (elektronsjil) opgevöldj. Alle aktinide zeen radioaktief en vervalle spontaan nao leger elemente (oetènjelik nao loead). Twieë elemente (thorium en uranium) kómmen aevel nag es netuurlik element veur oppe aerd doordet ze isotoeape höbbe mit 'nen halveringstied van miljarde jaore. De leger aktinide kómme veur es vervalperdukte van dees isotoeape. Det wil zègke det ze oetgestórve zówwe zeen es ze neet kónstant door 't verval van uranium en thorium aangemaak waere. De transuraan elemente mit atoeamnómmers van 93 en hoger kónnen allein door kernreacties waere geperduceerdj.
Fahrenheitsjaol
Temperatuurmaeting in graoje Fahrenheit wuuertj alein nag gebroek inne Vereinigdje Staoten en Belize. Graoje Fahrenheit waeren ouch nag waal gebroek dore ajer generatie van 't Vereinig Keuninkriek, Australië, Zuud-Afrika, Canada, Ierlandj, India en Jamaica, ómdet de temperatuursjaol van Fahrenheit vreuger ouch in dees lenjer in gebroek waas. In anger lenjer wuuertj de temperatuur in graoje Celsius oetgedrök; inne weitesjap is aevel kelvin gebroekelik.
Aktinied
Sjemisch gespraoke lieke de aktinide neet zoea väöl op einanger wie de lanthanide. De oearzaak daoveur is det de 5f- en 6d-elektronsjille väöl kórter biejein ligke waat betröf enerzjie enne 5f-elektrone zich neet zoea es binnenelektrone gedrage wie de 4f-elektrone. Veur uranium beteikentj det beveurbeildj det 'n oxidatiegetaal +VI hieël gebroekelik is.
Sjema
Hie-ónger volg e sjema mit alle aktinide.
Wallowa County
thumb|200px|Graofsjappe vaan Oregon thumb|200px|Ligking vaan Wallowa County Wallowa is 'n in 1864 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Wallowa heet ziene naom te daanke aon de stam die hei vreuger veurkaom. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Enterprise.
Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 8.162 km² boevaan 8.146 km² land is en 16 km² water.
Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in Wallowa County 7.226.
Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
Stekelzwiender
De stekelzwiender (Hystricidae) vörmen 'n femielje van groeate gróndjbewoeanendje knaagdere. De kop en 't lief zeen bedèk mit lang, sjerpe stekele. Ze kómme veur in e groeat deil van Afrika en zujelik Azië. Ein saort laef in Zuud-Europa. 't Guuef èllef saorten in drie geslachte. d'n Eechel huuertj neet toet dees femielje.
Stekelzwiender höbben e staevig lief en kórte puuet. Ze versjillen in gruuedje vanne kwasstertstekelzwiender, die 37 toet 47 cm lang en 1,5 toet 3,5 kg zwaor waere, toete echte stekelzwiender, die 60 toet 83 cm lang en 13 toet 27 kg zwaor waere. De geslachte zeen geliek.
Ze höbben 'n dónker vach wovan de rögk en sómtieds ouch de stert bedèk zeen mit lang zwart-witte stekele, dewiel de res vanne vach besteitj oet dónker bustelhaor. Dees stekele dene t'r verdeidiging en hae hèltj hiemit zelfs groeate roufdere wie lieëven op 'nen aafstandj es dees neet in al te groeate gruup zeen, went den kan ummer 'ne lieëf de rilletief óngevieërlike kop bereike. Bie gevaor verzeuk e stekelzwien alderieës nao zie hol inne buurt te rènne. Wen det neet dao is maak t'r e knorrendj geluid, stamp t'r mitte achterpuuet en rateltj t'r mitte holle stekelen inne stert. Es det de vieëndj neet aafsjrik rich t'r de stekelen oppen aanvaller en rèntj t'r ziewers nao 't bieës haer. Es de stekele den inne hoed zitte zeen ze lestig eweg te haolen ómdet dao waerhäökskes aanzitte. De zoea veroearzaakdje wunj kónne doeajelik zeen. Es de stekele toch eweg te haole zeen kónne ze nag 'n flinke óntstaeking veroearzake, ómdet 't stekelzwien door zien eige óntlastig haer roltj. Zelfs e doead stekelzwien is gevieërlik, daoróm mót e roufdeer uters veurzichtig te wirk gaon wen d'r e stekelzwien haet gedoeadj. Bieje paring sprèdj 't vruike de stekelen en höf 't de stert op, zoeadet 't menke zich gei pien duitj.
De stekelzwiender laeven in bao gans continentaal Afrika, in Azië van India toet Zuud-Sjina, de Soenda-eilenj enne Filipienen en in Europa in Italië enne Balkan. Meugelik zeen de Europese populaties ingeveurdj. Stekelzwiender laeven in 'n groeate versjeienheid aan habitats, van raengewaad toet halfweusdje. Ze laeve veurnamelik van plantjaerdig voor wie knolle, reut en vröchte. Sómtieds knage ze ouch aan knäök.
Stekelzwiender kriege klein wurp. Jónge waere gans behaordj en mit aope ouge gebaore. Ze höbbe den zaachte, soepel stekele die nao 'n oer hel zeen.
Stekelzwiender mót me neet verwarre mitte femielje Erethizontidae.
Ice Age: Dawn of the Dinosaurs
Ice Age: Dawn of the Dinosaurs (Limburgs: Iestied Drei: Daogeraod vaan de Dinosauriers), in de volksmoond bekind es Ice Age 3, is 'ne Amerikaanse anematiefilm oet 2009. 't Is 't vervolge vaan Ice Age en Ice Age: The Meltdown. 't Waor ein vaan de populairste jäögfilms vaan 't jaor 2009, en woort geproduceerd door 20th Century Fox.
Stumme in de film woorte gedoon door Ray Romano, John Leguizamo, Denis Leary, Queen Latifah, Seann William Scott, Josh Peck, Simon Pegg en Chris Wedge.
Demer
thumb|right|De Demer in Hasselt De Demer ies 'n rivier in Belsj, die sjtruimp door de provincies Limburg en Vlaams-Brabant. De Demer óntsjprink in Ketsinge bie Berg in de gemeinte Tóngere. Ièrsj sjtruimp de rivier nao 't noorde, en buig dan bie Bilze aaf nao 't weste. Belangrieke plaatse aan de Demer zint wiejer Hasselt, Hôle, Diest, Zichem en Aarschot. Bie Werchter sjtruimp de rivier in de Dijle. De Demer ies ónbevaarbaar.
Zieriviere van de Demer zint de Herk, de Velpe, en de Gete, die alledrie bie Hôle in de Demer sjtruime, en de de Zjwarte Beek.
De Demervallei ies e moerassig gebeed, mèt brookbösje (bieveurbeeld 't Schulens broek), vochtige weie op de hoager deile en groate zones mèt populiereaanplantinge. In de naatste deile van de vallei ies de grónd hièl vochtig en venig; 't geuf 'n zjwarte zómpige laog woadoor de vallei neet gesjiek ies veur landboew. Langs de Demer en ouw meandersj liegke reetvelde en bösjkes. 't Gebeed haet 'n groate ecologische waerde: d'r kómme versjillende zeldzaam plante- en deersoorte veur.
Etymologie
De reviernaom Demer zouw aofkomsteg zien vaan 't Keltische "tamara", tam (doonkerkleureg), ara (water). Demer zou dan donker revier beteikene.
Rana
Rana kan verwieze nao:
Lies vaan börgemeisters vaan Rotterdam
De Nederlandse stad daan wel gemeinte Rotterdam heet door de iewe heer (oonder mie) de volgende börgemeisters gehad:
Bron
Dees lies is euvergenome vaan 't corresponderend artikel op de Nederlandstaolege Wikipedia, en wel in dees versie.
Stockholms län
thumb|De ligking van Stockholms län in Zwede. Stockholms län is 'n provinsje inne Zweedse regio Svealand. Ze grèns ane provinsjes Uppsala län en Södermanlands län en ligk ane Oeaszieë.
Gemèndjes
In Stockholms län ligke de volgendje gemèndjes:
1655
1652 - 1653 - 1654 - 1655 - 1656 - 1657 - 1658 thumb|right|200px| De Saturnusmaon Titan óntdèk door Christiaan Huygens
Festen
Festen is 'ne film oet 1998.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms.
De film woort geregisseerd door Thomas Vinterberg en heet 'nen doer vaan 105 menute.
Ramsj
ramsj kènt verwieze nao:
Aerdfraes
'n Aerdfraes wuèrtj gebroeke veur 't bewirke vanne landjboewgróndj. In taengestèlling toet ploge vindj gein kieërendje gróndjbewirking plaats, meh wuèrtj de gróndj dooreingereurdj. Gewasresten en organische mès waeren aevel neet dore gróndj gemingk, meh waal d'rónger gebrach. In ein gróndjbewirking wuèrtj de gróndj zejklaor gemake.
't Fraeze vanne gróndj kan naodeilig zeen veure baomstructuur, zeker es ónger nate ómstenjigheje wuèrtj gefraes. De gróndj wuèrtj namelik fien verchreumeldj en kleigróndj kan mekkelik waere versmeerdj.
'n Fraes besteit oet 'nen as worop mets, die zeen ómgebaogen anen toep, of häök zeen gemonteerdj. Dore róndjdrejjendjen as smiete de metser of häök de gróndj nao veur taengen e blaad wodoor de gróndj wuèrtj verchreumeldj. Zowaal de drejsnelheid vannen as es de veurtgangssnelheid van 't mesjien kónne waere verangerdj. 'n Hoag drejsnelheid en 'ne lankzeme veuroetgank gaeve de fienste verchreumeling.
Gróndjfraes
'n Gróndjfraes kan klein of groat zeen. 't Gèf zelfriejendje fraesmesjiender, mesjiender die loupendj mitte handj waere bedeendj en mesjiender die door 'nen trèkker waeren aangedreve. Daonaeve gèf 't mesjiender worachter versjillige gereidsjep, wie 'n fraes of ploog, kónne waere vasgemake.
Hakfraes
Mit 'n hakfraes wuèrtj 'n hieël oppervlekkige gróndjbewirking toegepas en ze is veural gemèndj veure bestriejing van 't ónkroed; es 't e kroed betröf mit 'ne rootstek den is 't effèk averechs. 'n Hakfraes wuèrtj waal door 'ne benzienmoater aangedreve, meh me mót euvere los-gewooldje gróndj loupe veur 't mesjien te besture.
Zeelandia
thumb|225px|Topografie vaan Zeelandia mèt links in 't midde [[Australië (land)|Australië en bovenaon in 't midde Fiji en Vanuatu.]] Zeelandia (ouch wel Zeelandië, Zealandia, Tasmantis) is e continent wat veur 't groetste deil oonder water ligk. 't Is zoe'n 60 to 85 mieljoen jaor geleie vaan Australië aofgebroke, naotot zie same zoe'n 85 tot 130 mieljoen jaor geleie vaan Antarctica waore aofgebroke. Oongeveer 23 mieljoen jaor geleie zoonk 't veur 't groetste deil (zoe'n 93%). De groetste deile die bove water oetsteke zien Nui-Zieland en Nui-Caledonië.
't Totaol oppervlak vaan 't continent is 4,9 mieljoen veerkante kilometer, wat mie es de hèlf is vaan Australië. Same mèt aander (geologische)arguminte, zoewie dikte en diechheid vaan de eerdkórs, beteikent dit tot Zeelandia 'n ech continent is (en neet slechs 'n microcontinent of 'n continentaol fragmint).
Peerd (geslach)
thumb|Taam peerd (E. ferus caballus) thumb|Steppezebra (E. quagga) thumb|Ezel (E. africanus asinus) De Peerd zien oonevehovege zoogdiere vaan 't geslach Equus. Ze zien 't eineg recint geslach oet de femilie Peerdechtege; deze naom weurt daorum wel ins es synoniem gebruuk veur dit geslach (allewel tot 't väöl fossiel peerdechtege gief die bij aander geslachte hure). Nao de meining vaan de mieste recinte taxonome kint 't geslach zeve recinte soorte, boevaan 'rs ein peerd, drei ezel en drei zebra weure geneump. De mieste soorte laote ziech in oondersoorte verdeile. Versjèllende fossiel soorte zien bekind. De peerd zien megafauna, atletisch gebouwd, gooj rènners (dravers vaan nature), plante-eters en köddebieste. In 't bezunder 't peerd en d'n ezel zien good gesjik veur domesticatie es rij-, trèk- en wèrkdier, boe ze daan ouch al doezende jaore veur weure gebruuk.
Taxonomie
Recinte soorte en oondersoorte zien de volgende:
Magía (album)
Magía is 't irste album van de zangeres Shakira. 't Album is volledig Sjpaanstalig. Van 't album zeen 500 exemplare verkoch en 't is oet de hanjel genaome, wodoor 't lestig te vinje is. Hiejonger stuit 'n lieske mit alle leedjes in de volgorde es wie ze oppe CD sjtaon.
Stumhöbbendje bilabiale fricatief
De stumhöbbendje bilabiale fricatief of stumhöbbendje bilabiaal wriefklank is 'ne mitklinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is.
Kènmirke
Kènmirke vanne stumhöbbendje bilabiale fricatief zeen:
Limbörgs
In 't Limbörgs kump de stumhöbbendje bilabiale fricatief allein allofoon veur veure stumhöbbendje labiodentale fricatief.
Oas-Europa
Oas-Europa ies 't meis oastelekgelaege deil van 't Europees kontinint. Woa 't oaste van Europa exak sjtart en woa 't indeg ies ivvels subjek veur discussie. Allewel Oas-Europa dieks es geografisch term weurt gebroek, weur 't nog miè es cultureel of polletiek term gebruuk. Aafhenkelek van de diffenitie die me gebroek veur 't Oaste weurt dus 'n bepaalde grens bepaald mer zelfs in 'n dudelek diffenitie ies de grens neet ummer klaor. Bie 't definiëre van Oas-Europa ies 't ouch belangriek te definiëre wat Middel-Europa ies en of 't überhaup besjteit. Middel-Europa maak namelek dieks deil oet van Wes- en Oas-Europa en dan kump de grens van 't Oaste väöl westeleker te ligke.
Wat Oas-Europees ies en wat neet Oas-Europees ies, ies polletiek geveuleg. Dit kump umdat Oas-Europa bie väöl luuj 'n negatieve contonatie haet (es 'n minder ontwikkeld gebeed es de res van Europa). Dit soort ideeë kin me truuk zeen in de modern politiek. Zoa höbbe de Baltische Sjtate succesvol gelobbied um door de Vereinegde Naties (VN) erkind te weure es Noord-Europees, wiel ze daoveur es Oas-Europees gezeen wore. Anger regeringe, wie die van Pole en Hongarieë, prizzentere ziech dieks es Middel-Europees veur dezelfde reie.
Bayonville
Bayonville ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est (ouch-waal 't Groate Oaste), te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 90 inweunersj, die Bayonvillois (mannelik) en Bayonvilloises (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 16,19 km2 groat. Dao woonde dus zoan 5,6 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Vouziers, wat waer deil oetmaak van 't gelieknamig arrondissemint van Vouziers. Wier liegk 't op 'n huègte van 181-305 meter (gemiddeld 245 meter).
Klaverjasse
Klaverjasse is e kaartspeul wat veural in de Randstad väöl weurt gespäöld. 't Vreug veer speulers, die in teams vaan twie tegenein kaarte. Me späölt mèt de 32 pikètkaarte, die in ach sleeg weure oetgespäöld. Doel vaan 't speul is 't mèt de maot binnehole vaan sleeg mèt zoeväöl meugelek punte. 't Klaverjasse is boete Nederland wieneg bekind, meh verwante speule weure in aander len wel gespäöld. Internationaol is veural 't Frans belote bekind. De regele variëre vaan plaots tot plaots en vaan krink tot krink, diverse variante höbbe hunnen eige (geografische) naom. 't Speul weurt veural in hoeseleke krink en in kaffee-situaties gespäöld, meh 't gief ouch klaverjas-toernoje.
Oas-Europa
Taalkundeg definitie
Soms weure de Sjlavische leng geliekgesjtèld aan Oas-Europa. Dat kin evels ouch veur probleme zörge. Allewel dees diffenitie gengbaar ies in 't alledaags taalgebruuk zaw me dan neet-Slavische leng die weure umrink door Slavische leng, wie Hongarieje en Roemenië, neet mittèlle bie 't oaste. Woa die dan waal bie zawte huère ies dan duuster. Daes diffenitie weurt dan ouch bienao noats in de weitesjap gebruuk. Toch is 't gein understatement um te sjtèlle dat Sjlavisch 'n groate invlooj heet op de Oas-Europese cultuur, woa me ouch de grens van 't Oaste trèk.
Klaverjasse
In Limbörg is 't kruusjasse (in aander deile vaan de provincie ouch kruutse) populairder. Dit speul is in groete lijne geliek aon 't klaverjasse meh versjèlt in de puntetèlling.
Bayonville
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Klaverjasse
Algemein en historie
Wienie 't speul oonstande is, is neet dudelek. In principe is 't klaverjasse verwant aon alle speule mèt trouf, boevaan 't 'rs in Europa gans get gief. In de negentienden iew is de naom klaverjasse gegeve aon e speul wat me intösse es smousjasse of viefhoonderde kint. In Zwitserland kin me ouch e speul mèt de naom Jass. 't Wie gezag verwant belote is pas begin twintegsten iew vasgelag; dit speul vertuint in zien regele groete euvereinkoms mèt 't klaverjasse.
Oas-Europa
SA: Oas-Europa én Midde-Europa
Ouch populair ies de diffenitie van Ständiger Ausschuss für geographische Namen. Ouch hie weure de Baltische Sjtate onger 't Noorde gereikend, wijl de Balkan noe 'n eige regio ies, namelek Zuudoas-Europa. Deas diffenitie ies miè historisch en cultureel bepaald. Umdat 't hie waal 'n Midde-Europa geuf, ies Oas-Europa väöl kleiner. 't Besjteit noe allein meh oet de "Rus Leng" (de leng die Russisch of 'n verbonge taal kalle en historisch gans nauw beng höbbe mit de Russische cultuur): Rusland, Wiet-Rusland en Oekraïne.
Klaverjasse
Deile
Ietot kin weure gespäöld, nump me e book kaarte en haolt dao alle twieë, dreië, vere, vijve, zèsse en jokers oet. De kaarte zeve t/m aos blieve euver; dit zien dus 32 kaarte. 't Gief mie speule die dit deil vaan 't book gebruke; me nump ze de pikètkaarte. De kaarte weure daan good gesjöddeld en vervolgens gedeild. Allewel tot dit veur 't speul neet oetmaak, huurt me iers 3, daan 2 en daan nog 3 kaarte te geve. Nao 't deile heet ederein ach kaarte in de hand; dao blieve dus gein kaarte euver.
Bayonville
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Oas-Europa
VN: Oas-Europa, gein Midde-Europa
De VN gebruuk es definitie de groep leng die besjteit oet Wiet-Rusland, Bulgarieë, Tsjechië, Hongarieë, Moldavië, Roemenië, Rusland, Slovakieje en de Oekraïne. In dit geval weurt Midde-Europa dus neet es apaart deil gezeen en maak 't oastelek deil daovan oet aan Oas-Europa. Geografisch gezeen ies Oas-Europa 'n problematische term. De oasteleke grens van geografisch Europa weurt doorgaons gezeen es de Oeral, wat volges de meiste eerdweitesjappers Europees Rusland van Siberië sjeit. Mer zelfs dat ies problematisch. Wat nog problematischer ies ies de westeleke grens, die 't Oaste van 't Weste ofwaal 't Middel sjeit. Ouch ies opvallend dat de Baltische Sjtate bie de VN-diffenitie onger 't Noorde en neet 't Oaste valle, wijl zie bie väöl anger diffenities es oastelek weure besjtempeld. Ouch weurt bi de VN de Balkan deils es Oas-Europa gezeen wijl 't westelek deil van de Balkan onger Zuud-Europa vilt, wijl in de meiste definitie de Balkan onger ein categorie vilt (dèks zelfs onger de categorie Balkan).
Verangering van diffenitie: Van Kaw Oorlog nao Europese Unie
Allewiel ies de diffenitie van de bovegenumde SA (dus mit 'n Midde-Europa es 'n apaarte regio die neet Oastelik ies) erg populair. Dit kump umdat daes ongerverdeiling in de allewiel polletiek toevalleg good gebruuk kin weure: alle oastelekgelaege leng die in de Europese Unie (EU) liegke huère in dat geval bie 't Midde, wiel de leng die oastelik van de EU liegke (wie Oekraïne en Rusland) dan Oas-Europa geneump weure. Regio's van die leng die historisch gezeen deep wortels höbbe mèt EU-leng (zoawie 't Oekraïense Lviv dat haet mèt Pole) weure dan soms waal nog es Midde-Europees gezeen.
Klaverjasse
Trouf bepaole
Dit gebäört op diverse menere, al nao gelaank wat veur variant me späölt. Grof-eweg gief 't twie hoofriechtinge: die boe-in 't loot de trouf bepaolt en die boe eine vaan de speulers dat zelf maag bepaole.
Oas-Europa
Verangering van diffenitie: Van Kaw Oorlog nao Europese Unie
De anger diffenitie, van de VN, waor daoveur populair - ouch veural vanwege polletieke reijes: de Kawwen Oorlog. In dat geval woort 't gans Oasblok, de leng die onger de Sovjet-Unie vele of onger häör invloojssjfeer laevde, onger Oas-Europa geraekend. Toch moos dan 't ein en anger weure aangepas. Veural de Baltische Sjtate woorte bienao noats in daen tied es Noordelek besjtempeld mer es Oastelek, 't waor jummersj deil van de Sovjet-Unie. Allewel Albanië en Joegoslavië neet onger de Sovjet invloojssjfeer vele, en dus neet in 't Oasblok loge, wore die leng waal daobie gerekend door de emiste in 't Weste es deil van Oas-Europa of Oasblok, umdat 't communisme dao heersjte. Dit Oas-Europa woort evels dieks gebruuk in anger conteks es Zuud- en Noord-Europa. In de tegesjtilling Oas en Wes, wat van groat polletiek belang waor in de Kawoorlogse sjpanning tösje 't Westers kapitalisme en 't Oasters communisme, woort 't kapitalistisch Zuud- en Noord-Europa meistes mitgerekend bie Wes-Europa. Dao veel dan dieks Turkije ouch onger. Allewel traditioneel Duutsjland en Pruusje neet es Oas-Europees gezeen woorte, woort Oas-Duutsjland in de Kawoorlogse conteks dus ouch es Oas-Europees land gezeen.