cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bundesliga (Duutsjlandj)
Bundesliga
In 1962 óntsjtónge de planne om ein nasjonale kómpetisie in te veure. Op 28 juli 1962 besjlaot de Duitse foetbalbóndj (Deutscher Fußball-Bund, DFB) vanaaf 't sezoen 1963/64 mit dees opzat te sjtarte. Van de 16 sjtartende ploge kwoome d'r vief oet de Oberliga West en Süd, drie oet Oberliga Nord en twee oet Oberliga Südwest. Hertha BSC Berlin waas de enige klub oet Oberliga Berlin. Dees klub kreegs waeges te hoge lone aan de sjpelers veur 't sezoen 1964/65 gein lizensie en mos in de Regionalliga sjpele. Karlsruher SC en Schalke 04 moste oorsjprónkelik degradere. Dit ging door bezjwaore van de klubs neet door. D'r waerde besjlaote om de kómpetisie oet te breije nao 't huidige aantal van 18 ploge. Om ouch ein ploog oet Berlien in de Bundesliga te höbbe waerde Tasmania 1900 Berlin gepromoveerd. Dees klub degradeerde, ondanks 'n euverwinning op de eerste sjpeeldaag, es de sjlechs presenterende klub diej ootj in de Bundesliga sjpeelde.
De Bundesliga besjtóng in de eerste twee sezoene oet 16 ploge. Vanaaf sezoen 1965/66 waerde 26 sezoene achterein mit 18 ploge gesjpeeld. In 1991 waerde nao de Duitse hereiniging de Oos-Duitse foetbalbóndj (Deutsche Fußball-Verband, DFV) toegevoegd aan de DFB. In 't sezoen 1991/92 kwoome FC Hansa Rostock en Dynamo Dresden euver van de DDR-Oberliga, hiejdoor waerde in det sezoen mit 20 ploge gesjpeeld, mer dit waas sjlechs veur 1 sezoen. Vanaaf 1992/93 toet noe waert weer mit 18 ploge gesjpeeld.
Eewige ranglies Bundesliga
* KFC Uerdingen 05: 13 seizoenen als Bayer Uerdingen
Hazebroek-Zuid
thumb|Ligking vaan 't kanton Hazebroek-Zuid in 't arrondissemint Duinkerke. Hazebroek-Zuid (Frans: Hazebrouck-Sud) is e kanton in 't Frans Noorderdepartemint, deil vaan 't arrondissemint Duinkerke.
Film
Film haet versjillende beteikenisse. In de ieësjte plaatsj is 't ein dun läögske of velke. In de fotografie is 't eine väöl gebroekde term.
In de cinematografie git 't euver vasgelagde bewaegende beilde, gemak doer de inwirking va leech op ein veur leech geveulige laoëg op ein lang filmsjtraoëk, dae doer de filmcamera rolt tiedens 't opnumme.
D'r zunt versjillende genres, wie de geluidloeze film. De cinematografie is de filmkuns. 'n Film weurt gereigisseerd doer 'ne regisseur, mer ouch de producer haet get te zègke euver de realisatie van 't eindproduk.
De historie van d'r film in Nederlands Limburg
Roond 1900 waoërte de örsjte films gedriejd op kèrmèsse dör rezende cinema's. In 1909 begoes Jos Caubo in Venlo 'ne filmzaal an de Vleesjsjtraot in z'n hotel-restauraant Die Porte van Cleve. In 1910 volgde Mestreech oeë Willem van Lier in d'r sjtedeleke concaerzaal 'ne cinema begoes. In 1918 tèlde Limburg 14 bioscope, oeë-van de mètste in 't Zuide loge.
Katholieke cultuurpolletiek
De örsjte poginge öm vat te kriege op wat in cinema's waoërt vertuuënd, verleep via Katholieke vereniginge en instanties. Later waoërte plaatsjeleke regels opgesjtèld. Wie die regels leidde töt 'n hoeëg belasting en 'n toegangsverbod vör de jeugd, organiseerde de bioscoophouders zich in 'ne Boond. In 1924 richde de Limburgse en Brabantse gemèngdes 'n gezamenleke käöringsinstantie op. Films die neet goodgekäörd waoërte waore in gaans Limburg en Brabant neet te zieë. In 1929 besjlaoëte de bioscoophouders öm ooch neet-goodgekäörde films te drieje. D'r örsjte dae dao laestighèèd mèt kreeg waor Jan Hendrik Martens, èègenaer van 't Luxor in Zitterd. Wie ooch ander bioscoophouders vör 't gerech gesjlèpd waoërte sjlaoët d'r Boond väöl Limburgse bioscope.
Ruys de Beerenbrouck
Op 24 oktober 1929 dwong d'r premier Ruys de Beerenbrouck de partieje roond de taofel en die gesjprekke leidde töt 'n compromis in de vörm van de oprichting van 'n Katholieke filmcentrale, die de films gong naokäöre en 't verbod op bioscoopbezeuk vör jongere waoërt ingetrokke. De probleme waore groeëtendeels van de baan, mae bleve hie en dao nog get naosöddere. Eind 1929 koes Berger, d'r börgemèèster van Venlo, nèèt versjtoeë dat in d'r cinema d'r Fraanse film La sirène des Tropiques mèt Joséphine Baker in de hoofdrol, te zieë waor.
Paleosiberische taole
De Paleosiberische taole zien 'ne verzamelnaom veur e hemfelke taole die in Siberië inheims zien en dao al gesproke woorte veur de koms vaan de Turkse volker en de Russe. Siberië weurt hei in zien breidste zin opgevat: gans Rusland oostelek vaan d'n Oeral, ofwel gans Noord-Azië. De taole vörme gein femilie; hoegoet weure diverse betroffe taole door 'n minderheid vaan taolkundege bij macrofemilies oondergebrach. De defintie vaan de gróp steit neet vas; de paar taole die altied oonder deze perreplu weure genome, zien anno 2017 sterk in hun wijer bestoon bedreig door 't Russisch. Me nump aon tot nog diverse aander taole, al daan neet verwant aon ein vaan de nog bestoonde Paleosiberische taole, veur de Turkse expansie zien gesproke.
Historie
thumb|Beeld vaan 'ne krieger in harnas vaan hel-lere plate. De volker in 't Wied Ooste vaan Rusland droge dit. Euver de historie vaan Siberië veur de Russische kolonisatie is zier wieneg bekind. De moderne mins kaom zoe'n 45.000 jaor geleie 't gebeed binne; bepaolde gróppe reisde vaan dao-oet wijer nao Amerika. De diverse Paleosiberische taole kinne hiel good in situ oontstande zien. Al hiel vreug evels kaome aander volker nao 't weste vaan Siberië. De ajdste taole die me daovaandan kint, hure al örges aanders bij: de Scyte spraoke 'n gróp Iraanse taole, de Hunne hadde 'n taol die Turks kin zien gewees of dao-aon verwant waor. In Noordwes-Siberië zien allewijl Oeralisch sprekende volker presint (Samojede); 't is good meugelek tot in dat gebeed vreuger Jenisejse taole woorte gesproke.
't Ooste vaan Siberië bleef nog iewelaank oongemeujd. Door de oetgestrekheid en de rouwe natuur waor dit neet 't intrèssante gebeed veur invallende volker. Dit veraanderde mèt de koms vaan 't Mongools wereldriek. Naotot de Mongoolse khans iers de diverse Mongoolse en Turkse volker in Centraol-Azië had oonderworpe, liefde ze begin daartienden iew ouch e stök vaan Siberië in. Diverse volker, veural Turkse, die bij de vereuveringe betrokke waore, gónge in 't nui gebeje woene. E groet deil vaan Siberië woort 't domein vaan de Jakoete.
Vaanaof 1580 begóste de Russe Siberië systematisch te kolonisere. Dit góng rechtouw rechaon vaan wes nao oos. Gemeinelek gaof 't iers 'nen tied vaan oorlog, boe-in de inheimse volker oonderworpe móste weure, en oontstoonte daonao stei vaan koloniste roond de forte. Oetindelek kaome de Russe in d'n achtienden iew tot in Alaska. Heidoor kaome noe ouch de volker vaan Kamtsjatka, ieder door de Mongole euver 't hoof gezeen, oonder invlood vaan boetenaof. Beleid vaan Moskou waor ummer mie drop geriech um de Siberische volker te russificere. Dit heel veural bekiering tot de Russisch-orthodoxe kèrk in, meh ouch de Russische taol woort hun dèks bijgebrach.
In de Sovjet-Unie waor 't beleid wisselend. Officieel waore alle inheimse taole besjermp, en ze woorte in dezen tied mie es oets opgesjreve. De ingriepende veraanderinge die 't rezjiem oplag maakde evels 'n ind aon de traditioneel leefwijs vaan väöl volker. Ze kaome dèks same te leve mèt Russe of aander inheimse volker en hun taol verloor zoe häör functie. In volkstèllinge vaan nao d'n Oorlog zuut me 't aontal sprekers vaan alle Paleosiberische taole aofnumme.
Lidmaotsjap
Tot de Paleosiberische taole weure in eder geval gerekend:
Bekaans ummer ouch:
Soms weure ouch tot de Paleosiberische taole gerekend:
Meugeleke verwantsjappe
Veur alle taole en taolfemilies die bove weure geneump zien wij femilieben veurgestèld, die neet allemaol wied geaccepteerd weure. De taolkundege gemeinsjap is wie gezag verdeild euver de Altaïsche taole; es ze 'n femilie vörme, zien de Toengoestische taole verwant aon de Turkse en Mongoolse taole. Sommege hole ouch nog 't Koreaans en/of Japans debij. Veur de aander leie stèlt me ziech oonder mie dit veur:
Jan Jacob Rochussen
Jan Jacob Rochussen (23 oktober 1797 bis 21 jannewarie 1871) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor partijloes (conservatief), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 18 miert 1858. Zien regeringsperiood indegde op 23 fibberwarie 1860.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Miert
Mièrt, in ander dialekte Meert, Miert, Mieërt, Mjert, Maart, ies de driede maond van 't jaor in de Gregoriaanse kalender en haet 31 daag. De maond ies verneump nao Mars, de Romeinse god van de oorlog.
In daen tied waor mièrt de ièrsjte maond van 't jaor. thumb|right|Maart oet de Très Riches Heures du duc de Berry
Arreux
Arreux ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est, te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 322 inweunersj. Ze ies 4,23 km2 groat. Dao woonde dus zoan 76 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't twiede kanton van Charleville-Mézières, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 246 meter.
In daes gemeinte weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Pará Arára
't Pará Arára is 'n Caribische spraok die gekaldj wuuertj inne Pará-staot van Braziel. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 340 luuj (2010) en haet de ISO 639-3 code aap.
De spraok steitj ouch bekèndj es Arára Bravos en wuuertj gekaldj in twieë dörpkes: Laranjal en Cachoeira Seca. 't Is neet bekèndj of 't dialekte guuef, meh de spraok liek sjienbaar 't meis op 't Ikpeng en 't Bakairí. De spraok wuuertj mit 't Letiens sjrif gesjreve.
Sómmige sjoealgäöndje kinjer lieëre wie ze Pará Arára mótte laezen en sjrieve, mer óngerhandj alle gelitterdje laezen en sjrieve Portugees. 'n Spraok die ouch door sómmige adolescènte gebroek wuuertj.
De spraokstatus veur dees spraok is laevetig (6a); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties en det de situatie haadbaar is.
Oeastelik Abenaki
't Oeastelik Abenaki is 'n Algische spraok, specifieker 'n vorm van 't Algonkische Abenaki, die gekaldj wuuertj inne staot Maine vanne Vereinigdje Staote, in 't Androscoggin-Kennebec- en 't Penobscot-daal. 't Is neet bekèndj of 't nag luuj mit 't Oeastelik Abenaki es moderspraok guuef. De litste spraeker stórf in 1993. De etnische bevolking is 90 (2000) en de spraok haet de ISO 639-3 code aaq.
De spraokstatus veur dees spraok is slaopendj (9); det beteikentj det de spraok deens duit es 'n herinjering aan irfgood en deil is vanne identiteit van 'n etnische gemeinsjap, mer 't guuef nemes mieë dae mieër es symbolische vaerdighejen inne spraok haet.
Fibberwarie
Fibberwarie of februari ies de twiède maond van 't jaor in de Gregoriaanse kalender, en haet 28 daag in gewoon jaore, en 29 daag in sjriekkeljaore. 30 fibberwarie ies in de gesjiedenis drie kièr veurgekómme. Fibberwarie ies geneump nao de Romeinse god Februus, de god van de purificatie/ónderwaereld. Bie de ouw Romeine waor fibberwarie de maond van de groate reineging en van de boete (de februa). In de oudste Romeinse kalender, dae tièn maonde houw, kaom fibberwarie neet veur. Wie 't jaor woort verdeild in twelf maonde, woort de lètste maond "februaris" geneump. 't Jaor begoes dus mèt mièrt. De sjriekkeldaag verrekende me logischerwies aan 't ing van 't jaor, dus aan 't ing van fibberwarie. Pas in 't jaor 456 woort jannewarie de ièrsjte en fibberwarie de twiède maond, de sjriekkeldaag bleef èvvel in fibberwarie. Jannewarie en fibberwarie zint de lètste twiè maonde die aan de kalender woorte toegevoog, umdat de Romeine de winter es periode zonder maonde zoge.
Guillermo Lasso
thumb|250px|Lasso (2017) Guillermo Lasso (Guayaquil, Guayas, 17 november 1955) is 'nen Ecuadoraonse politicus. Heer is de leismaan vaan de Ecuadoraonse conservatische partij CREO en vervölt sinds 24 mei 2021 de functie vaan president vaan Ecuador.
Kóffe
Kóffe (ouch: kóffie of (op anger dialekte) kaffee, mitte naodrök op wusselendje littergrepe; Wès-Limbörgs döks kafféé, Oeas-Limbörgs meistes káffee) is e drinkes det meistes werm gedrónke wuuertj en ónger anger 't oppeppendj middel cafeïne bevatj. Kóffe wuuertj gemaak vanne óntveldje, gemaole, gedruuegdje en geruuesterdje zaoje vanne kóffeplantj. Dees zaoje waere kóffeboeane geneump. Botanisch gezeen is de vröch vanne kóffeplantj echter gein boean, mer 'n steinvröch, en 't zaod dus 'n kaer. Boeanen inne plantjkóndige meining van 't waord zeen vröchten en gein zaoje. Tiejes 't ruuestere vanne kóffeboeane - ouch waal brenje geneump - óntstaon zón 700 versjillige chemische stóffe. De gebrendje kóffeboeane waere zowaal gemaolen es óngemaole verkóch.
De kóffe dae wuuertj verkóch is meistes e mingsel van gebrendje zaoje van twieë (botanische) kóffesaorte: Coffea arabica en Coffea canephora (synoniem: Coffea robusta). Sommige Nederlandjse fabrikantje gaeve häör versjillige mingsels de name góldmerk, zilvermerk en roeadmerk, wobie góldmerkkóffe meistes veur 100% oet arabicaboeane besteit, zilvermerk oet 80% arabicaboeanen en 20% robustaboeane, en roeadmerk oet 70% arabicaboeanen en 30% robustaboeanen. 't Versjil tösse de twiea saorten aan kóffeboeane zitj mit name inne smaak en 't cafeïnegehaltje: arabicaboeanen höbben 'ne mildere smaak en bevatten intrintj 70% minder cafeïne es de robustaboeane, die veur 'ne pittigere smaak kinne zurge.
Kóffe wuuertj es smaakmaeker gebroek in baksels, taart en ies. Hieveur wuuertj strange kóffe gezatj, mokka, dae daonao verwirk wuuertj in beveurbild ies, crème, cakebeslaag of tiramisu.
Meziek vaan Cyprus
De Meziek vaan Cyprus betaomt ziech bis de gaans muzikaol historie vaan 't eilaand Cyprus, dat allewijl besteit oet 't laand Cyprus en 't door beij Limbörge (en de res vaan de EU) neet erkènde Noord-Cyprus. De Meziek vaan Cyprus is dèks Grieks- of Törkstaoleg, meh allewijl ummertouw dèkser ouch Ingelstaoleg; dit deils umtot Cyprus 'n ex-kolonie vaan 't Vereineg Keuninkriek is, evels groetsdeils ouch umtot Ingels ummertouw mie de lingua franca is vaan de Europese popmeziek. In zien peuregheid, dös de Cypriotische volksmeziek, is Cypriotische meziek zoegood es 'ne rezjionaole variánt vaan de meziek vaan Griekeland, in vilt daorum bijnao ummertouw bis de Griekstaolege meziek of de Törkstaolege meziek.
Volksmeziek
Zoewie ierder gezach betaomt de Meziek vaan Cyprus in ziene volkszin veur e groet deil bis de meziek vaan Griekeland. Veural de versjèlle tösse dimotika (de volksmeziek vaan de Ionische Eilen) en Cypriotische volksmeziek is wiet te zeuke. Wel versjilt 't hendeg mèt de volksmeziek vaan 't Grieks vastelaand. 't Grieks vastelaand heet väöl invlooj oet de Balkan-meziek, dewijl die in Cyprus eigenlek vaan oersprunk neet te vinde is. Uniek is Cypriotische volksmeziek vaan boete de groete steij; die ziech kenmèrk door twie dinger die zoewel de meziek vaan Griekeland es die vaan Törkije neet höbbe: ze deile naomelek de ritmes en de toenledder vaan de Arabische volksmeziek, get wat veur de res nurges in Europa veurkump. De einegste Cypriotische volkszenger die in 't Cypriotisch dialek zink (in plaots vaan 't Staanderdgrieks) en ziech bekind heet kinne make boete Cyprus is Mihalis Violaris.
Klassieke meziek
't Gief neet väöl Cypriotische componiste in de historie vaan Europese klassieke meziek. Wel had Nicosia in 'n bepaolde middeliewse periood bekèndheid in Europa es 'n vlöchoord veur Europese componiste, veural in de periood vaan 1359 bis 1432. Es resöltaot höbbe bekans alle bekènde componiste oet deen tied wel 'n tiedje in Nicosia geleef. Cypriote zelf oet deen tied mèt bekènde stökke gief 't evels neet. In de Renaissance kraog Nicosia obbenuits belaangstèlling bij Europese componiste, umtot 't mode in deen tied waor um Arabisch en Europese meziek mètmekaar te combinere. Heidoor woort Nicosia ein vaan de versjillende centra veur dees nui struiming die ziech 't leefs woj oontwikkele in de euvergaangsgebeeje vaan Europa en 't Middelooste. Eigelek gief 't ziech pas in de 20e iew bekènde Cypriotische componiste in de Klassieke Meziek, die ziech veural gebruke veur Europese cinema, zoewie Marios Joannou Elia en ALexia Vassiliou.
Rilly-sur-Aisne
Rilly-sur-Aisne ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Jan Kappeyne van de Coppello
Jan Kappeyne van de Coppello (2 oktober 1822 bis 28 juli 1895) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Gerrit de Vries Azn
Gerrit de Vries Azn (22 fibberwarie 1818 bis 4 miert 1900) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Jan Heemskerk Azn
Jan Heemskerk Azn (30 juli 1818 bis 9 oktober 1897) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Gerrit de Vries Azn
Heer waor partijloes (liberaol), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 6 juli 1872. Zien regeringsperiood indegde op 27 augustus 1874.
Algeriens Saharaans Arabisch
''Dit artikel geitj euvere variant van 't Arabisch zowie die inne Algeriense Sahara gekaldj wuuertj. Veur anger Arabische variante, zuuch Arabisch.''
Julius van Zuylen van Nijevelt
Julius van Zuylen van Nijevelt (19 augustus 1819 bis 1 juli 1894) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Gerrit de Vries Azn
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Julius van Zuylen van Nijevelt
Heer waor partijloes (conservatief), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 1 juni 1866. Zien regeringsperiood indegde op 4 juni 1868.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Algeriens Saharaans Arabisch
miniatuur|De verspriejing van 't Algeriens Saharaans Arabisch. 't (Algeriens) Saharaans Arabisch is 'n Afro-Aziatische spraok, specifieker 'n vorm van 't Semitische Arabisch, die gekaldj wuuertj in Algerieë, ane grens mit Marokko langse Atlasberg, t'n zuudwèste van Medea (zujelik van Algiers), t'n naordwèste van Righ Wadi en zoea wiejelik zuud es 't Plateau du Tademait. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 100.000 luuj (1996), mit 'n ganse bevolking van 130.500 in alle lenj, en haet de ISO 639-3 code aao.
Anger name veure spraok zeen Tamanghasset Arabisch en Tamanrasset Arabisch. 't Is neet bekèndj of 't dialekte guuef. De spraok is waal structureel versjillig van anger Arabische variëteite.
't Saharaans Arabisj wuuertj ouch inne Agadez Regio, in 't naordwèste van Niger gekaldj door zoea 10.000 luuj. Dees spraekers kómmen oearsprunkelik van Algerieë en zeen islamitisch. Ze gebroeken ouch 't Tayart Tamajeq. In Niger geldj 't Saharaans Arabisch ouch es 'n twieëdje spraok veur spraekers van 't Dazaga en 't Tedaga.
Jan Heemskerk Azn
Heer waor partijloes (conservatief), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort veur 't iers de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 27 augustus 1874. Zien ierste regeringsperiood indegde op 3 november 1877. Zienen twiede termijn begos op 23 april 1883. Die regeringsperiood indegde op 21 april 1888.
Pieter Philip van Bosse
Pieter Philip van Bosse (16 december 1809 bis 21 fibberwarie 1879) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Jan Heemskerk Azn
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Pieter Philip van Bosse
Heer waor partijloes (liberaol), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 4 juni 1868. Zien regeringsperiood indegde op 4 jannewarie 1871.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Algeriens Saharaans Arabisch
De spraokstatus veur dees spraok is laevetig (6a); det beteikentj det de spraok gebroek wuuertj veur persuuenlike communicatie door alle generaties en det de situatie haadbaar is.
Isaäc Dignus Fransen van de Putte
Isaäc Dignus Fransen van de Putte (22 miert 1822 bis 3 miert 1902) waor premier of minister-prizzedent vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen.
Heer waor partijloes (liberaol), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 10 fibberwarie 1866. Zien regeringsperiood indegde op 1 juni 1866.
Zuug ouch
Lies vaan premiers vaan de Nederlen
Achter den Winkel
Achter den Winkel is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).
Achter den Winkel grens ane buurte Sjaasberg-Centrum en 't Iksjke.
Achter den Winkel haet 'n inwoeanersaantaal van 760 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 20 hektaar.
Sjrikkeljaor wat op goonsdig begintj
E sjrikkeljaor op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender wat begintj mit 'ne goonsdig haet de volgende kalender:
Veurbeelder oet d'n twintigsten en einentwintigsten iew
1908, 1936, 1964, 1992, 2020, 2048, 2076
Johann Sebastian Bach
Johann Sebastian Bach (Eisenach 31 miert 1685 (juliaons: 21 miert) - Leipzig 28 juli 1750) waor 'ne Duitse componis en organis. Zie werk weurt gerekend tot de barok. Heer componeerde in alle daan bestaonde genres behave opera en vereinegde zoeget alle stijle oet de veurgoonde twie iewe in zie werk. Bij leve waor heer mer maoteg succesvol en nao zienen doed woort heer snel weer vergete. Vaanaof 't begin vaan de negentienden iew evels woort heer heroontdèk en in wije krink geïerd es eine vaan de groetste componiste oets.
Frankriek
De inwoeners vaan Frankriek heite Fransoze.
Geografie
In 't zuje grens Frankriek aan Sjpanje, de Mieddellandse Ziè, Andorra en Monaco. In 't oaste grens 't aan Italië, Zjwitserland en Duutsjland. Aan de noordgrens liegke Belsj en Luxemburg. De wesgrens weurt gevörmp door 't Kanaal, de Atlantische Oceaan en de Golf van Biskaje.
't Landsjap van Frankriek ies heuvelechtig in 't noorde en 't weste. De res van 't land ies bergechtig. Aan de oaskant liegke de Franse Alpe, de Jura en de Vogeze. De zuudgrens mèt Sjpanje weurt gevörmp door de Pyreneeë. De Franse Ardenne liegke in 't noordoaste. Centraal-Frankriek weurt gedomineerd door 't Centraal Massief, e plateaugebergte.
De groatste sjtad van Frankriek ies de hoofsjtad Paries, mèt in de sjtad en de agglomeratie dao-umheen ongevaer 12 miljoan inweunersj. Wiejer belangrieke sjtae zint ónder andere: Lyon, Marseille, Lille, Toulouse, Bordeaux, Nice, Nantes, Straatsburg en Rennes.
Economie
Nao de Twiède Waereldoorlog voltrok ziech de metamorfose van landboew- nao industriemaatsjappie. Es belangriek lid van de EU haet Frankriek plaatsgenómme bie de tièn groatste industriële. 54 % Van de opervlakte van 't land weurt gebruuk veur de landboew-economie, Frankriek ies nao de VS de groatste exporteur van landboewproducte op de waereld. De deensverlenende sector haet 'n aandeil van ruum twiè-derde in 't BNP.
Besjtuur
Frankriek ies 'n democratische republiek. De president weurt veur vief jaor gekoze (véúr 2002 waor dat 7 jaor). De Franse volksvertegewoordiging besjteit oet de Assemblée Nationale, mèt 577 zetels, en de Senaat.
De president haet ouch, same mèt de biesjop van 't Catalaanse Urgell, 't opperbesjtuur euver Andorra. Daomèt dreug 'r de oet de middelièwe daterende titel 'Prins van Andorra'.
Regio's, departemente en arrondissemente
right|thumb|Regio's en departemente in Frankriek thumb|right|Departemente in Frankriek mèt hun administratief nummer
Frankriek ies saer 1 jannewarie 2016 verdeild in 18 regio's. Dees regio's zint weer onderverdeild in departemente, arrondissemente, kantons en gemeintes. Daoneve zint d'r ouch nog 4 euverzièse departemente: Guadeloupe, Martinique, Frans-Guyana (Frans: Guyane française), Mayotte en Réunion. Dees departemente höbbe alle vief de administratieve sjtatus van regio. Frankriek haet nog ander euverzièse gebiedsdeile, 't zoagenaamp Territoire d'outre-mer.
Taal
thumb|right|Tale in Frankriek De officieel taal ies Frans. Dao zint ouch een aantal sjtreektale, bieveurbeeld Baskisch, Bretoens, Catalaans, Corsicaans, Nederlands, Elzassisch en Occitaans. Tot nog neet zoa lang geleje woort 't gebruuk van dees sjtreektale ontmoedig door de regering en de sjoale. Tegewoordig weurt op sommige sjoale waal lès gegeve in dees minderheidstale, meh Frans ies nog altied de enige officieel taal van de euverheid.
Historie
't Frankriek van huuj besjleit 't groatste deil van Keltisch en Romeins Gallië, meh de naam ies aafgeleid van de Franke, eine Germaanse sjtam dae ziech relatief laat haet gevörmp en ziech vestigde in 't Romeinse Riek.
De twiède Frankische dynastie, die van Karolinge, kaom aan de mach in 't miedde van de achste ièw. Nao de doad van Sjarel de Groate woort 't riek van de Franke in drieje gedeild, in 'n oastelek, 'n westelek en 'n mieddedeil. 't Westelek deil woort later Frankriek.
De aafsjtammelinge van Sjarel de Groate, de Karolingersj, regeerde gebiede die euvereinkómme mèt 't tegewoordige Frankriek tot 987. In dat jaor woort Hugo Capet tot keuning van Frankriek gekroand. Hae sjtiechde ein nuuj dynastie, 't Hoes Capet. Wie 't Hoes Capet in 1328 gein rechsjtreekse manneleke opvolgersj miè houw, heel me ziech aan de Salische wèt. Dat beteikende dat d'r gein vrouw aan de mach koes kómme. Me koos dus eine nuje keuning, Filips VI, oet 't Hoes Valois. Dees dynastie regeerde tot aan 1589, wie ze woort opgevolg door 't Hoes Bourbon. 't Hoes Bourbon bleef aan de mach tot aan de Franse revolutie. Veuraofaond op de nui groondwet die heiop volgde, is ouch 'n abstrakte, en väöl bekindere verklaoring gesjreve: de Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen.
Zuug ouch Keuninge, keizers en presidente van Frankriek
Attigny
Attigny ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est, te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 1127 inweunersj, die Attignatiens geneump weure. Ze ies 11,46 km2 groat. Dao woonde dus zoan 98 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't gelieknamig kanton van Attigny, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Vouziers. Wier liegk 't op 'n huègte van 77-133 meter.
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Aerdkoosj
thumb|'n Sjematische waergaaf vannen euvergank van kóntinentaal koosj nao oceanische. De aerdkoosj is de butelste vaste laog vanne aerd. Ze ligk euvere plastischen aerdmantjel. Wen me de gruuedjeperpórtsjes vergeliek den is de aerdkoosj van de aerd roewewaeg det det bie d'n appel de sjaal is. De aerdkoosj vörmp same mit 't bäövelste deil vannen aerdmantjel de zoea-geneumdje lithosfeer.
Attigny
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Aerdkoosj
Twieë percèsse die plaatsvinjen inne aerdkoosj zeen plaattektoniek en vólkanisme.
Saint-Clément-à-Arnes
Saint-Clément-à-Arnes ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Aerdkoosj
Samestèlling
De aerdkoosj versjiltj zich vannen aerdmantjel ómdet ze euver 't algemein 'n leger dichheid haet. 't Is gebroekelik de samestèlling oet te drökken in gewichspercentaasj vanne oxide vanne elemente.
Saint-Clément-à-Arnes
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Aerdkoosj
Samestèlling
De aerdkoosj kan waere verdeildj in twieë types: kóntinentaal koosj, die veurnamelik oet felsische en intermediair stollingsstein en metamorf en sedimentair stein besteitj (wie andesiet), enne oceanische koosj, die veurnamelik oet mafische stollingsstein besteitj (wie basalt). Wiejer guuef 't nag 'n zeldjzamer tössevorm tösse dees bei: de intermediair koosj.
Op sómmige plaatsen is de aerdkoosj hieël dón of óntbrèk die zelfs gans. E veurbild hievan is de Fifteen-Twenty Fracture Zone die ligk oppe Midden-Atlantische Rögk.
Saint-Clément-à-Arnes
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 108 luuj op 'n oppervlaak van 10,13 veerkante kilometer en daomèt goof 't 10,66 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -0,23% de jaor.
Sainte-Marie
Sainte-Marie ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Achter Haesen
Achter (de) Haesen is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).
Sainte-Marie
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
Achter Haesen
Achter Haesen grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Klinkerkwarteer, De Streep en D'r Dormig.
Theo van Lynden van Sandenburg
Heer waor partijloes (anti-revolutionair), wie dat in deen tied nog gengbaor waor in de Nederlandse polletiek. Heer woort de regeringsleier (veurzitter vaan de Ministerraod) op 20 augustus 1879. Zien regeringsperiood indegde op 23 april 1883.
Klinkerkwarteer
Klinkerkwarteer (Nederlandjs: Klinkerkwartier) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).
Klinkerkwarteer grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Achter Haesen, D'r Dormig en Gravenrode.
Klinkerkwarteer haet 'n inwoeanersaantaal van 1.050 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 21 hektaar.
Artaise-le-Vivier
Artaise-le-Vivier ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est, te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 66 inweunersj. Ze ies 8,47 km2 groat. Dao woonde dus zoan 7,8 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Vouziers, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Vouziers. Wier liegk 't op 'n huègte van 205 meter.
In daes gemeinte weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Auge
Mèt Auge kin weure gemeind:
Ahua
De Ahua is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Nuuj-Zeelandj.
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Forster & Wilton in 1973.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Allagelena
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Zhang, Zhu & Song in 2006.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Amarasi
Amarasi kan verwieze nao:
Maos (revier)
thumb|right|De Maos in Mestreech De Maos of Maas (Fraans Meuse, Welsj Mouze, Nederlands Maas, Venloos Majjem) is 'n Wes-Europese revier die vaan zuid nao noord euver haos de gaanse lengde vaan de provincie door Limburg struimp en veur e veurnaom deil de grens tösse Nederlands en Belsj Limburg vörmp. 't Gemiddeld debiet, euver 't gaans jaor gemete, is 230 m3 per seconde. De lengde ligk roond de 925 kilometer. De Maos struimp door Fraankriek, 't Belsj en Nederland.
Etymologie
De etymologie vaan 't woord Maas is duuster; de mieste etymologe lègke e verbaand mèt 't Kèltische mus, wat vochteg beteikent. In 't Waols weurt de Maos noe nog Mouze (zoonder lidwoord) geneump. De Kèlte geluifde tot reviere gode, in zekere zin persoene, waore.
In Fraankriek en Wallonië
In 't Plateau van Lângres, in de Vogeze, ligk de bron vaan de Maos. De bronne vaan de Seine en de Marne ligke hei ouch. De Maos weurt geveujd door rege. De stei Verdun en Sedan ligke aon de revier, die vaanaof dao bevaarbaar weurt. Tösse Givet en Dinant passeert zie de Belsje grens. Bij Name vleujt de Sambre drin euver. De revier deit daan Andenne, Hoei, Luik en Visé aon en kump bij Eisde vaanoet 't Belsj Nederland binne.
In de Limburge
De Maos kump bei Eisde Limburg binne. Nao einege kilometers es grens tösse Nederlands Limburg en de Belzje provincie Luik te höbbe gefungeerd kump ze in Mestreech, wat al in de Aajdheid nao de Maos verneump is, gaans op Nederlands gebeed te ligke, umdat ze rechoet door de stad löp, wijl de grens in 'ne boch aon de weskant um Mestreech heen löp. Mestreech ligk dus aon twie kaante vaan de Maos; 't aajd centrum aon de weskant en Wiek aon d'n ooskant. Nao Mestreech löp de grens weer geliek mèt de Maos weier in noordeleke riechting. Ouch dao höbbe versjèllende plaotse hunne naom aon de Maos oontlient: Maasbrach, Maasbree, Maosmechele, Maaseik en Maasniel. Nao Kessenich drejt de revier vol 't Nederlands groondgebeed in en deit dao oonder aandere Remund en Venlo aon. In de gemeinte Venlo struimp ze langs de aon d'n ooskaant gelege dörpe Belfeld en Tegele. Daonao vörmp ze de grens tösse de stad Venlo en Blerik. t Aajd centrum vaan Venlo ligk aon de rechterkant, oftewel d'n ooskant vaan de Maos. In noordelek Limburg struimp ze nog langs Velde, Grubbevors, Arce, Gennep en Mook, boenao ze Limburg verliet.
Nao Mook
Nao Mook weurt de Maos de grens tösse Noord-Braobant en Gelderland. De nuibouw vaan Den Bosch ligk allewijl tege de Maoskant aon.
Bij Heusden ligk 'n historische splitsing: vreuger leep 't groetste deil vaan 't Maoswater dao sjuins nao 't noordweste de Waol in, die bove Dordrech langs löp, meh door kanalisatie in 't begin vaan de veurege iew struimp sinsdeen weer al häör water rechoet nao 't Weste tów. Oorsprunkelek struimde ze dao ouch al oongeveer ('t huidege Oude Maasje getuig dao nog vaan), veurdat iewe geleje häöre loup door natuurleke faktore veranderde.
Oeteindelek moont ze tösse Dordrech en Willemstad oet in 't Hollands Deep.
E fleenk stök noordeleker, in Dordrech en Rotterdam spreke ze nog altied vaan De Maas, terwijl 't water wat door die plaotse struimp väöl mie van de Rijn (de Lek) aofkomsteg is, es vaan de Maos. Toch sjijnt 't zoe te zien, dat iewe geleie de Maos vaanoet de Biesbos 'n väöl groeter vertakking in noordeleke riechting had, es noe. De Lek (de Rijn dus), kaom dao toen nog veur Rotterdam dudelek es 'n zijrevier in oet.  Inmiddels zien (of lieke, want de gegeves vaan iewe geleie zien aofkomsteg vaan geteikende kaarte, en die zouwe minder zjus kinne zien, daan de huidege kaarte), de hoeveelhede water, die door de geneumde struime weure aongeveurd zoedaneg veranderd, tot de Lek väöl groeter is es de noordeleke aoftakking vaan de Maos, boedoor de Nieuwe Maas, die door Rotterdam struimp väöl mie de Rijn is, es de Maos. Meh de naome zien dus nog gebaseerd op de situatie vaan iewe geleie. Daodoor weurt Rotterdam nog dèks de Maosstad geneumd en vrijwel noets de of 'n Rijnstad.
Oontgrindinge
Daodoor zien noe op väöl plaotse, boe iers fruitbuim in de naoventrint vaan de revier stoonte, groete watervlaktes euvergebleve.
Waterkrachcentrales
In totaal zien in dees revier zès waterkrachcentrales gebouwd. Ein daovaan ligk neet wied bezuije Eisde. Um de dramatische gevolge vaan dees bouwsels veur de vèsse einigszins te beperke zien bei sommege centrales vèstrappe aongelag, boedoor de bieste toch nog struimopwaarts dees oonnatuurleke blokkades vaan de reveer kinne passere. Stroomaofwaarts koume ze evels altied in de centrale terech, boe de kans groet is tot ze geraak weure door de rotore en dat neet euverleve. Ten gevolge vaan de aonwezigheids vaan dees centrales, in combinatie mèt de watervervuiling door industrieje, landbouw en oongezuverde riole, kome inmiddels haos gein exemplare vaan mit naome ouch trèkkende vèssoorte, zoe wie zalm en paling, in dees reveer mie veur.
Vishevel
Eine vishevel kin veurkomme det vèsse sjtruimaafwaarts door de waterturbines van'ne centrale gaon. Veurdet ze 't toeveurkanaal van'ne centrale bereike, zeuke de vèsse häöre waeg via ein buus die ze euver de centrale nao de angere kantj bringtj, wo ze bie de ingank van'ne vèstrap oetkomme. Ein dergelik projek is al oetgeveurdj bie de waterkrachcentrale in Lin en zal veur toekomstige te boewe waterkrachcentrales verplich waere.
De Maas in de Limburgse literatuur
Gedichte, verhaole en besjouwinge euver de rivier de Maas sjtoon in Platbook 6 oet 2010 mèt es titel 'Moder Maas'. Sjrieversj oet Limburg sjreve in de diverse dialekte, die 't Maasland riek is.
Zijreviere en beke vaan de Maos
1500px|Roermond Januar 2011
Sainte-Vaubourg
Sainte-Vauvourg ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 89 luuj op 'n oppervlaak van 6,91 veerkante kilometer en daomèt goof 't 12,88 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van +1,2% de jaor.
Agelescape
De Agelescape is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Azië.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
't Iksjke
't Iksjke  (Nederlandjs: Eikske) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).
't Iksjke grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Achter den Winkel, Mienbuurt en Heisjtroat.
't Iksjke haet 'n inwoeanersaantaal van 1.590 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 43 hektaar.
Aasáx
't Aasáx is 'n Afro-Aziatische spraok die gekaldj wuuertj dore luuj van 't Asávouk van Tanzania, inne Manyara Regio oppe centraal Masaaisteppe. De etnische bevolking is 350 en nump aaf en de spraok haet de ISO 639-3 code aas.
Anger name veur 't Aasáx zeen Aasá, Asá, Asak, Asax, Assa, Il Konono, Lamanik, Dorobo en Ndorobo, wovan de litste twieë es aanstoeatgaevendj gelje. Lamanik en Il Konono zeen bliekbaar identificaties van aafkóms en neet de spraok.
De spraok woort gekaldj inne dörper Landenai, Ndovu Okutu en Lolbeni, en sjienbaar ouch in Lemelebo en Landrobo. In sómmige gebiede zeen de Asá nomade.
't Aasáx störf oet vanwaenge spraokversjuving. In 1999 woort 't nao zègke gespraoken inne centraal Masaaisteppe. 't Woor aafhenkelik van en euvergenómmen in 't Masaai en anger kórtbiezeendje Bantoegruup. Vanwaenge stigmatisering identificere väöl Asá zich es Masaai. 't Sjientj det 't nag óngevieër 100 luuj guuef die einige kènnis vanne spraok höbbe. De meiste Asá kallen allewiel Masaai of Swahili.
De spraokstatus veur dees spraok is bao oetgestórve (8b); det beteikentj det de spraok allein nag gekaldj wuuertj door luuj vanne groeateljergeneratie of ajer die weinig meugelikheje höbbe veur de spraok te gebroeke.
Azerithonica
De Azerithonica is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet Azerbeidzjan.
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Guseinov, Marusik & Koponen in 2005.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Wormhout (kanton)
thumb|Ligking vaan 't kanton Wormhout in 't arrondissemint Duinkerke. Wormhout is e kanton vaan 't arrondissemint Duinkerke, in 't Frans Noorderdepartemint. 't Had in 2009 15.372 inwoeners.
Saint-Juvin
Saint-Juvin ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Wormhout (kanton)
Gemeintes
't Kanton umvat de volgende gemeintes:
Arvanitisch
't Arvanitisch is 'n Indogermaanse spraok, specifieker 'n vorm van 't Albanees, die gekaldj wuuertj dore Arvaniete in Griekeland. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 50.000 luuj (2007) oet 'n etnische bevolking van 150.000 en haet de ISO 639-3 code aat.
Saint-Juvin
De gemeinte haw in 2019 'n bevouking van 102 luuj op 'n oppervlaak van 9,4 veerkante kilometer en daomèt goof 't 10,85 luuj de veerkante kilometer. Vergeleke mèt 2015 haw zie 'n bevoukingsverangering van -1,2% de jaor.
Arvanitisch
De spraok wuuertj ouch waal Arberichte of Arvanitika; ze neumen 't zelf αρbε̰ρίσ̈τ (arbërisht) en sjrieve mit 't Grieks alfabet. 't Guuef drie versjillige dialekte die óngerling verstaonbaar zeen, namelik 't Naordwèstelik Arvanitisch, 't Zuudcentraal Arvanitisch en 't Thracisch Arvanitisch. De spraok is gedeildjelik óngerling verstaonbaar mit 't Toskisch en kintj 'n groeate invlood vanoet 't Grieks.
't Arvanitisch wuuerdj gekaldj in Attica, Boeotia, Zuud-Euboea enne Salamiseilenj, es ouch in Thracië, Arkadië, Athene en op Peloponnesos (veurnamelik 't naordwèste) en Andros. De spraekers zeen veurnamelik kristelik en die woeane verspreidj euver 300 boeredörpkes.
De jeug verhoes nao Athene en assimileertj es Grieke. 't Guuef get cultureel heroplaeving sins de 1980'er jaore, meh de snel spraokversjuving zörg d'rveur det geregeldj gebroek vanne spraok wersjienlik toet e zieër klein aantaal luuj bepirk is, veurnamelik ajere. Weinig toet gein kinjer lieëre de spraok nag.
Auboncourt-Vauzelles
Auboncourt-Vauzelles ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est, te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 99 inweunersj. Ze ies 5,4 km2 groat. Dao woonde dus zoan 18 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Signy-l'Abbaye, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Rethel. Wier liegk 't op 'n huègte van 86-127 meter (gemiddeld 98 meter).
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Mienbuurt
Mienbuurt (Nederlandjs: Mijnbuurt) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).
Mienbuurt grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Gravenrode, 't Iksjke en Heisjtroat.
Mienbuurt haet 'n inwoeanersaantaal van 2.150 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 36 hektaar.
Mandobo Atas
't Mandobo Atas is 'n Trans-Nuuj-Guinese spraok die gekaldj wuuertj inne Papua Provincie van Papoea-Nuuj-Guinea, in 't gebied ten zuje vanne Digul-reveer, tösse de plaats Tanahmerah en Mindiptanah. De spraok wuuertj gekaldj door zoea 10,000 luuj (2000) en haet de ISO 639-3 code aax.
De spraok wuuertj ouch Dumut, Kambon, Kwem, Mandobbo, Nub, Wambon en Kaeti geneump, wovan de litste es aanstoeatgaevendj geldj.
De spraekers van 't Mandobo Atas zeen kristelik of hangen 'n traditioneel religie aan.
Heisjtroat
Heisjtroat (Nederlandjs: Heistraat) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).
Heisjtroat grens ane buurte Gravenrode, 't Iksjke en Mienbuurt.
Heisjtroat haet 'n inwoeanersaantaal van 620 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 23 hektaar.
Ageleradix
De Ageleradix is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (agelenida) oet China.
't Gesjlach is zo genuimp door de biologisch-wetensjappelikke óntdèkking van Xu & Li in 2007.
De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.
Borre (Fraankriek)
thumb|Waope vaan Borre thumb|Ligking vaan Borre in 't arrondissemint Duinkerke en 't kanton Hazebroek-Zuid. thumb|De Sint-Jan-d'n-Duiperkèrk in Borre. Borre (oetspraok (Nederlands/Wes-Vlaoms) [bɔrə]; (Frans) [boʁ]) is e dörp en 'n gemeinte in Frans-Vlaondere, arrondissemint Duinkerke, kanton Hazebroek-Zuid, gelege aon de D642. 't Ligk e paar kilometer oostelek vaan Hazebroek en eine kilometer westelek vaan naoberdörp Pradeels. De ganse gemeinte kint oongeveer 550 inwoeners.
Bezeensweerdeghede in de gemeinte zien de gooddeils romaanse Janskèrk (foto) en 'n Britse militair begraofplaots oet d'n Ierste Wereldoorlog mèt zoe'n 300 graove. Ouch op de kèrkef ligke nog zoe'n 10 Britse soldaote. 't Dörp heet es veurzieninge 'nen daagwinkel, 'ne kaffee en e restaurant. Boete d'n dörpskómp ligk 'ne camping.
Historie
Borre weurt in 806 veur 't iers geneump es Berbona; in 1174 hèt 't al Borre. Vaanaof d'n twelfden iew liet ziech 'n femilie oontdèkke die 'n hierlekheid Borre bestuurt. Later kump dees hierlekheid aon de hiere vaan Sint-Omaars-Pienne, Halewijn en tot slot Sint-Omaars-Moerbeke. In 1940 weurt bij Borre e Duits vleegmesjien neergehaold.
Waope
't Waope vaan Borre liet ziech zoe umsjrieve:
Dit is 't femiliewaope vaan de hiere vaan Sint-Omaars-Moerbeke, geneump nao 't kortbij dörp Moerbeke. Dit dörp dreug um die rei 'tzelfde waope wie Borre.
Aubigny-les-Pothées
Aubigny-les-Pothées ies 'n commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est, te Noordoas-Frankriek. In 2018 haw de plaatsj in de Ardenne 312 inweunersj, die Aubignois (mannelik) en Aubignoises (vrouwelik) geneump weure. Ze ies 10,42 km2 groat. Dao woonde dus zoan 30 luuj de km2 in 2018. Ze maak deil oet van 't kanton van Signy-l'Abbaye, wat waer deil oetmaak van 't arrondissemint van Charleville-Mézières. Wier liegk 't op 'n huègte van 177-294 meter.
Saint-Étienne-à-Arnes
Saint-Étienne-à-Arnes ies 'n gemeinte (Frans: commune) in 't departemint van de Ardenne (Ardennes), wat in de Franse regio Grand Est, Noordoas-Frankriek, liegk.
Aubigny-les-Pothées
In dees gemeinte weurt van oarsjpronk Champenois gekald, zoawie in de meiste plaatsje in de Franse Ardenne.
Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes.
Saint-Étienne-à-Arnes
't Pläötske liegk in 't arrondissemint van de groater sjtad Vouziers, in 't zuudoaste van 't Frans departemint Ardennes, langs de grens van de departeminte Marne en Meuse. Vreuger loog dit gebeed in de provincie van de Champagne. Nao de Franse Rivvelutie woort Sedan deil van 't departemint Ardennes. Traditioneel weurt in dees gemeinte dan ouch Champagnois gekald en neet Welsj, wie dat weurt gekald in 't groatse gedeilte van de échte, geografisch gedefinieerde, Ardenne.