cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wonseradeel
frame|Ligking vaan Wonseradeel in Friesland Wonseradeel (sinds 1987 officieel Fries Wûnseradiel) is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, aon de Waddezie en 't IJsselmeer, mèt 'n oppervlak vaan 317,68 km2 (daovaan 159,18 km2 water) en per 1 januari 2010 11.833 inwoeners. De gemeinte bestoont oet de kerne Allingawier, Arum, Burgwerd (Burchwert), Cornwerd (Koarnwert), Dedgum (Dedzjum), Exmorra (Eksmoarre), Ferwoude (Ferwâlde), Gaast, Hartwerd (Hartwert), Hichtum, Hieslum, Idsegahuizum (Skuzum), Kimswerd (Kimswert), Lollum, Longerhouw (Longerhou), Makkum, Parrega (Parregea), Piaam, Pingjum (Penjum), Schettens (Skettens), Schraard (Skraard), Tjerkwerd (Tsjerkwert), Witmarsum (Wytmarsum), Wons (Wûns) en Zurich (Surch). Daoneve kint de gemeinte nog väöl naobersjappe. 't Rapdhoes stoont in Witmarsum.
De Nederlandse naome waore officieel, in tegestèlling tot de gemeintenaom dee officieel Friestaoleg is. E veurstèl um ouch de plaotsnaome officieel Fries te make woort in 2000 aofgebloze.
De gemeinte waor ein vaan de 30 aw Friese grietenije, en bestoont tot 2011 zoe good wie oonveranderd. In dat jaor góng ze (vrijwèlleg) mèt veer aander gemeintes op in de fusiegemeinte Súdwest Fryslân.
Braobantse expansie
Mèt de Brabantse expansie weurt in de historische taolkunde in de ierste plaots de historische euverdrach vaan bepaolde kinmerke vaan 't Braobants op de naobij streektaole en mie in 't biezunder op 't Limburgs bedoeld. Dees expansie waor veural dudelek aonwezeg in de late Middeliewe en de zestienden iew, mer in Vlaandere doort zie in zeker opziech tot op d'n daag vaan vendaog.
Achtergroond
Vaanaof de daartienden iew woort de macht vaan 't gewes Braobant ummer groeter mèt stei wie Brössel, Leuve, Mechele en get later ouch Antwerpe. Sins 800 waor Kölle in de zuideleke Nederlen iewelaank gaans mechteg en invloodriek gewees (zuug ouch Kölse expansie), mer mèt de Slaag bij Woeringe oet 1288 waor dit definitief veurbij. Via de provincie Braobant woort ouch en veural d'n invlood vaan 't Vlaoms weiers verspreid, nao de noordelike provincies Holland en Utrei.
Aonsleeg in Bombay vaan november 2008
thumb|220px|'n Aontal vaan de doelwitte in 't zuide van Bombay thumb|220px|[[Taj Hotels|Taj Mahal Palace & Tower]] De aonsleeg in Bombay vaan november 2008 betrof 'n reeks vaan tien tegeliek gepleegde terroristische aonsleeg die op 26 november 2008 in de Indiase stad Bombay (ouch bekind es Mumbai) plaotsvoonte. De hei-oet veurtvloeiende bezèttinge vaan gebouwe en gijzelinge doorde in sommege gevalle tot 29 november. D'r vele oongeveer 175 doeje en oongeveer 245 gewonde, veur 't mierendeil Indiërs mer ouch inkel tientalle persone oet aander, veural westerse len. De aonsleeg woorte door tien à viefentwintig al-evel oet Pakistan aofkomstige, islamitische terroriste oetgevoerd. Volges d'n einege euverlevende terroris waore ze vaan plan gewees 'n Indiaas '9/11' tot stand te bringe.
Braobantse expansie
Achtergroond
Oet euvergeleverde bronne is gebleke tot Holland in de dertiende iew de Vlaoms/Braobantse -cht nog neet euvergenome haaj. 'n Aander gewes wat toen via Braobant de Vlaomse vernuujinge euvergenome heet is 't Land van Kleef. 't Kleverlands heet ouch noe nog gans veul westeleke kinmèrke in vergelieking mèt aongrenzende dialekte. In 't zuije vaan Braobant (waarsjienlik de umgeving vaan Leuve en Brussel) oontwikkelde de aaj klaanke ii en uu ziech 't ierst tot de diftonge ij en ui. Dees oontwikkeling heet ziech al gauw weiers nao 't ooste verspreid, ierst tot in 't hujig Belsj Limburg en vervolges ouch tot in Mestreech. Nog 'n aander klaankoontwikkeling waor 't wegvalle vaan de slot-n in d'n oetgaank -en.
Aonsleeg in Bombay vaan november 2008
Doelwitte
Doelwitte waore oonder aandere:
Braobantse expansie
Achtergroond
Es in de twiede hèlf vaan de zestienden iew de Tachtigjaorige Oorlog oetbraak, haaj dit verregaonde gevolge veur de Laog Lande en hun bevolking en taol. Veul veurname protestante vluchde oet Braobant nao de noordeleke provincies en nome hun taol mèt. 't Braobants kroog hiedoor nog mie status es 't ierder al haaj. De consonantcluster -cht- woort vanaof dan euveral gebruuk in plaots vaan d'n aajere -ft, en de diftonge ij en ui woore vanaof toen ouch in Amsterdam gebruuk. Umtot 't Amsterdams ouch toen al veul prestiesj haaj, heet op zien beurt 't gans Noorderkwartier vaan Holland de oorspronkelik Braobantse diftonge euvergenome.
Naowèrking
In 1648 woore de Noordeleke en de Zuideleke Nederlande vaan einander gesjeie, boemèt de Braobantse expansie groetendeils gestop woort. Vanaof toen höbbe de Braobantse diftonge ziech allein nog in de Spaonse (laoter de Oostenriekse) Nederlandse gans langzaam weiers verspreid. De veur 't Leuves en Brussels typische diftonge oi- en oei- zien ewels nörges aanders euvergenome.
Aonsleeg in Bombay vaan november 2008
Verloup
Op 28 november woorte 't Oberoi-hotel en 'n joeds relizjieus centrum oontzat. Onder mie de behierend rabbijn en zien vrouw lete bij de gijzeling 't leven.
Oet de verklaoring vaan de einigste gearresteerde terroris esouch oet de groete hoeveelheid aongetroffe explosieve maakde de Indiase pelitie en leger op tot de terroriste vaan plan waore gewees alletwie de hotels op te bloze en daomèt väöl lui d'n doed in te jaoge. Ouch deilde de terroris mèt tot ze 't hadde veurzeen op blaanke westerlinge en Joede. Moslims wouwe ze evels spaore.
Hallstahammar
Hallstahammar is 'n gemèndje in Västmanlands län, Zwede. De gemèndje tèltj 15.020 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 171,09 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 87,8 luuj de km².
Demografische óntwikkeling
16,62% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Vlèètege
thumb|Albanuskèrk in Vlèètege thumb|Wit kapelke Vlèètege (örges aanders ouch Vlietege; Nederlands: Vlijtingen, Frans: Flétange, Waols: Flétindje) is e dörp in Belsj Limbörg en e deilgemeinte vaan Riems. Bij de deilgemeinte Vlèètege, die in 2005 2521 inwoeners had, huurt ouch 't gehuch Laofelt. Vlèètege ligk in Druug Haspegouw en heet 't bijbehurend typisch heuvellandsjap. Vlèètege ligk noordelek vaan Riems-dörp, oostelek vaan Gröet-Spaan en westelek vaan Kesselt.
't Straotbeeld weurt gedómmeneerd door de neoclassicistische Albanuskèrk (torie oet 1840, kèrk oet 1846; zuug de foto). Zuielek vaan d'n dörpskern vint me 't wit kapelke, gewijd aon Maria. De Maer, 't vreuger merretplein, góng in d'n twintegsten iew verlore, zoe good wie de windmeule vaan 't dörp (gesloop in 1992).
Historie
In 't dörp zien archeologische voondste gedoon oet de steintied, d'n iezertied en de Romeinsen tied. 't Dörp es zoedaoneg kaom in 1079 es Fle(y)tingen es ierste op sjrif, en in 1139 nog ins es Fletingis, in 'n sjinkingsakte oet naom vaan d'n Duitse keizer, dee 't dörp al ieder (in d'n èlfden iew) in lien had gegeve aon 't kapittel vaan de Sintervaoskèrk in Mestreech. Daomèt kaom 't dörp es 'n enclaaf boete 't graofsjap Loen te ligke. In 1747 woort Vlèètege, in de Slaag bij Laofeld, gooddeils platgebrend. In 1934 kaom 't Albertkenaal neve 't dörp te ligke. Sinds 1977 maak Vlèètege deil oet vaan de fusiegemeinte Riems.
Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel; wijer deende ouch dees paasj es bron.
Sjouf
Doe 't kaore mitte handj woort geougs woorte de kaorenhalme samegebónje. Hieveur gebroekdje me 'n zich en 'ne zichtenhaok. Daonao woort dit kaore samegebónje door binjsters mit 'n handj aan halme toet 'n sjouf. Dees sjouve woorte den te druuege gezatte door mieëder sjouve taengenein te zètte en zoea 'n miet te boewe.
Twieë sjouve biejein neump me 'n "garf".
Huizen
frame|Ligking vaan Huizen in Noord-Holland Huizen is e versteidelek dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in 't Gooi, mèt (1 juli 2006) 42.044 inwoeners en 'n oppervlak vaan 23,33 km2 (daovaan 0,35 km2 water). Binne de gemeinte ligke neve de hoofplaots de kerne Bikbergen en Huizerhooft, en e deil vaan Crailo.
Historie
Huizen zouw ziene naom oontleine aon de steine hoezer, die in dees plaots es ierste in de ganse regio zien opgedoke. Aonvenkelek waor 't veural e landbouwdörp, meh vaanaof de zeventiende iew woort de vèsserij 'n belangrieke brón vaan inkómste. Tot aon d'n aonlag vaan d'n Aofsleetdiek bleef dit 't e veurnaom middel vaan bestoon. Daonao waore oonder mie de kieshandel en de elektronica-industrie (Philips had hei vaan de jaore viefteg tot de jaore tacheteg e febrik) belangrieke werkgevers. In de lèsten tied is de plaots snel gegreujd, zeker ouch umtot de ander plaotse oet 't Gooi oonderhaand oetgegreujd zien.
Brokeback Mountain
Brokeback Mountain is 'ne film oet 2005.
De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan dramafilms, romantiek.
Aste
thumb|Ligking vaan Asten in Noord-Braobant Aste (Nederlands: Asten) is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Braobant, in 't Pieëlland, tege de grens mèt Nederlands Limburg aon, mèt 'n oppervlak vaan 70,40 km2 en 'n inwoeneraontal vaan 16.595 inwoeners per 31 miert 2015 (236 inw/km²). Neve 't dörp Asten heet de gemeinte nog de kerne Heusden en Ommel. In Asten steit 'n intersante neo-gotische kèrk en e raodhoes oet 1940.
Jean Innemee
Jean Innemee (Mesjtreech, 14 oktober 1937 – Mesjtreech, 1 augustus 2007) waor 'ne bekènde zenger en bassis van de groep The Walkers. Hae scoorde landelijke hits zoawie: "Theres no more corn on the brassos" en ouch "Oh my Darling Helena" scoorde good in de hitlieste.
Jean Innemee hou jaorelank ein bokingskantoar veur artieste. Hae wèrkde es manager A&R (arties en repertoire) veur Telstar Records te Weert. Same mèt ziene broor René zat hae ziene sjtempel op de Limburgse meziek. Hae waor opriechter van de bekènde groep Carboon same mèt Conny Peters. Hièl succesvol waore ze mèt de elpees "De letste koempel deit de lamp oet" en van hun ièrsjte elpee: "`Wèts te nog koempel" woorte landelik miè es 50.000 exemplare verkoch.
Same mèt de Valkebergersj Henk Thewissen en Guus Sjmeets lanceerde hae 'n cd euver de Limburgse tradities met name de historie van jónkheid jonkhede en meikeuninginne. Hae brach ouch 'n serie cd's oet onder de naam: Historie van de Limburgse popmeziek. Innemee wèrkde väöl same mèt Beppie Kraft, Conny Peters, Dick van Altena, Dries Holten, Guus Sjmeets, John Coenen, Ben Erkens en Armand.
Hae sjpeelde de lètste jaore van zien artiesteleve in de band Mosam Skiffle group en daonao Mosam skifle train. Zaot in versjeie commissies zoa wie: De onafhankelijke samesjtèllersj van de L1 top tièn.
Jean Innemee waor oetgever/ leedsjesjriever/ tekstdiechter en mètopriechter van Marlstone records. Ontdèkker van väöl Limburgs talent. In de jaore tachtig/neugetig runde hae ouch ein succesvol radiostation in Belsj Radio Maasvallei. Same mèt Jos Huismans en gèt later Peter Magné riechde hae radio CRM op ouch in Belsj, wao 't Limburgs produk väöl gepromoot woort. Hae sjreef, same mèt Bert Salden, ein van de bekèndste vastelaovesleedsjes van Limburg: Van Eijsde tot de Mokerhei.
.ac
.ac és de ccTLD-code vër 't topleveldomein van 't aajlaand Ascension, dat baaj Graut-Britannië heirt. 't Domein wiëd geïntroduceerd in 1997 en hèt 'nen actieve staotus. De egelike bedoeléng vër 't domein és zaoke daaj verwaant zin aon 't aajlaand Ascension, mèr ze wërt viërnaomelik gebrauk vër aander doele, zoë-as academische énstéllénge.
Masiela Lusha
thumb|right|Masiela Lusha
Masiela Lusha (Tirana, Albanië, 23 oktober 1985) is 'n Amerikaanse actrice. Het is bekèndj gewaore mit häör rolle in de films Time of the Comet, Blood: The Last Vampire en Katie Malone.
Evere
Door Evere loupe e paar belangrieke oetvalswaeg veur Brussel, woa-ónder de Leopold III-laan die nao vleegveld Zaventem löp. D'r ies liechte industrie gevestig, mèt 'n groate concentratie hoagtechnologische en weitensjappelike bedrieve. D'r liek e belangriek kèrkh'f. Hoewaal me dèks leus dat 't hoofkwarteer van de NAVO in Evere gevestig ies, liek diet in de gemeinte Brussel, op 't gróndgebeed van de veurmalige gemeinte Haren.
Evere woort in 1120 veur 't ièrsj vermeld es Everna. De gemeinte ies gegreujd oet drie aafzónderlike woonkerne. De woonkerne greujde same in de ièrsjte hèlf van de 20e ièw. Bies 1950 waor Evere e landboewdörp, veural bekènd um 't Brussels lof. Allewiel kènt me Evere verdeile in Hoag en Lièg Evere. Lièg Evere ies de oorsjprunkelike dörpskern róndum de classicistische Sint-Vincentiuskèrk mèt romaanse tore. In Hoag Evere liegke parke, 't kèrkh'f en groate appartementegeboewe.
Kesjteëlrewien Lichtenberg
Lichtenberg is 'n rewien gelaege op de Sint Pietersberg ten zuje van de wiek Sint Pieter in Mesjtreech. 't Waas vreuger ein van de wènnige heuëgdebörchte van de Noordelike Nederlande. Vanaaf de op de berg gelaege taore haet me ein prachtig oetzich euver 't Maasdal bie Mesjtreech.
Benaming
De oarsjprunkelike naam waas Luchtenborg ofwaal "Hoaggelaege börch". Ouch de Latiense naam "Mons Lucis" woort waal gebroek veur Lichtenberg. 'n Mythe is dat Lichtenberg oarsjprunkelijk 'ne Romeinse leechbake langs de Maas zou zeen gewaes. 't Zelfde gèldj veur 'n naamsverklaoring dat 'n roafridder dae op Lichtenberg woonde de veurbiej reizende koupluuj 'verlichtte' van hun koupwaar.
Gesjiedenis
Mèt de boew van 't eësjte kesjteël is waarsjienlik begónne in 1212 door de prinsbisjhop Hugo II van Pierrepont. Hae gebruukde hieveur de fundamente van 'ne in de 10e eëuw geboewde donjon. Hiemèt is de oet vuursjteinblök en kaolezandjsjtein gemaakde óngerboew van de rewien waarsjienlik ein van de awtste nog zichbare kesjteëlrestante in Nederland. In de 12e en 15e eëuw woort de donjon nog oetgebreid mèt tweë extra verdepinge. 't Kesjteël zelf is ómsjtreeks 1400 geboewd en in de 15e en 16e eëuw is 't mieërdere keëre oetgebreid.
Tiedes de Hollèsje Oarlog van 1672 pès 1678 woort 't kesjteël verrinneweert. Ofsjoan 't kesjteël in 1740 nog bewoond waas, is 't in 1747 nao 'ne groate brandj gans in verval geraak. Op 't kesjteëlterrein is vervolges 'ne gesjlaote haof geboewd, wovan 't woonhoes taengewoordig nog besjteit. 't Paortgeboew mèt geknik sjilddaak en de hiejbie gelaege sjtel zint geboewd in 1816.
In 1921 ging 't eigedom euver nao de "Société Anonyme Fabrique Portland et Briquetterie de Raevels" de latere ENCI (Eerste Nederlandsche Cement Industrie). Door de boew van de ENCI-febriek en de aafgravinge oet de Sint Pietersberg veur de winning van mergel veur de cementfebriek sjteit de hujige haof Lichtenberg en de rewien ènnigzins geïsoleerd en es 't ware op 'ne sjteile kale rotspartie mèt bienao loadrechte verticale wènj.
Beweuners
Es awtste vermèlding in 1267 is de femilie Lichtenberg bekènd es bezitter van 't kesjteël en waas ouch eigenaer van de Paort van Lichtenberg in de Breijsjtraot in Mesjtreech. De volgende beweuner waas Jan Happart oet Wyck en vervolges waas in 1410 Rogier Bock bekènd es heër van Lichtenberg. Zien kleindochter trouwde in 1439 mèt Jan van Eynatten, heër van Neubourg biej Gulpe. Hae herboewde en breijde 't kesjteël wiejer oet en boewde in 1455 biej 't kesjteël 'n hermitage die later tot 'n kloaster woort verheve. In 1568 hèj Alva zien hoofketeer op Lichtenberg en biej 't belèk van Mesjtreech in 1632 sjtreek de Sjtaatse bevelhöbber Pinssen van der Aa d'r neer. In 1659 kaom 't domein in bezit van de femilie Schaesberg, dae pès èndj 18e eëuw eigenaer bleef. De lètste adelike beweuners van Lichtenberg ware August Fréderic Antoine Marie Graaf Van Schaesberg (1730–1804) en Isabelle barones Van Cortenbach.
In 1809 verkoch de Franse administratie 't geconfisqueerde particuliere bezit Lichtenberg aan Christiaan Coenegracht "maire" van Mesjtreech. Zien kleindochter Maria Christina Sara Dorothea Coenegracht bewoonde vanaaf häör huwelik in 1862 mèt Hubertus Theodorus Laurentius Straetmans 't good Lichtenberg. In 1870 zint de sjtèl en de zuud- en oasvleugel nog vernuujd.
Accusatief
De accusatief (Letien: accusare, aanklage), accusativus of veerdje naamval is de naamval veur 't liejendj veurwirp (drek objèk).
Meining en gebroek
't Liejendj veurwirp is det worop de door 't wirkwaord besjreve hanjeling drek betrèkking haet inne zin:
Bie zelfstenjige naamwäörd, lidwäörd en bieveugelike naamwäörd is gei versjil tösse nominatief en accusatief in 't Limbörgs, mit oetzunjering van in 't Mofers beveurbeildj:  d'r/d'n Deivel. Allein nag bie veurnaamwäörd wuuertj óngersjied gemaak tössen 't óngerwirp inne nominatief en 't (liejendj) veurwirp inne accusatief.
't Waord ich steitj inne nominatief, de vorm mich is inne accusatief.
Óntwikkeling
De accusatief is eine vanne ach oearsprunkelike naamvalle van 't Proto-Indogermaans. Apaarte accusatiefvörm kómme nag veur in 'n aanzeenlik aantaal Indogermaanse spraoke, wie 't Ieslandjs, Pruus (Duutsj), Litouws enne meiste Slavische spraoke.
Landsmeer
frame|Ligking vaan Landsmeer in Noord-Holland Landsmeer is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in de regio Waterland, te noorde vaan Amsterdam, mèt (1 juli 2006) 10.300 inwoeners en 'n oppervlak vaan 26,44 km2 (daovaan 3,68 km2 water). Neve de hoofplaots ligke ouch de dörper Den Ilp en Purmerland binne de gemeinte.
NASA
thumb|Het logo van NASA De National Aeronautics and Space Administration, aafgekórt töt NASA, is 'n federaal organisatie in de Verenigde Sjtaote, die verantwoordelek is väör 't Amerikaanse ruumtevaartprogramma. NASA veurt ooch oonderzeuk oet, en coördineert oonderzeuk óp 't gebied van lóchtvaart- en ruumtevaarttechniek.
NACA
D'r väörgenger van de NASA waor 't National Advisory Committee for Aeronautics (NACA). Dizze waoërt ópgericht óp 3 maart 1915 öm oonderzeuk en oontwikkelinge óp 't gebied van lóchvaart te bevordere.
Pussycat
250px|right|thumb|Zangeres Toni Veldpaus (Pussycat) biej ein optraeje in Duutsjlandj (2008)
Pussycat waas ein popgroep oet 't Limburgse Brunssem.
De kèrn van de groep woort gevörmp door 3 zèngende zösters, Tony Willé-Veldpaus, Marianne en Betty Veldpaus. Tony deeg biej alle nummersj de lead-zank en Marianne en Betty de backing-vocals. De groep trooj aanvankelik in de begin jaore 1970 op es Sweet Reaction. Zie woort óntdèk door hunne gitaarleëraar Werner Theunissen dae ouch de meiste hits veur de groep sjreef. Pussycat scoorde in 1975 eine waereldhit mèt 't nummer Mississippi. Zoagaar in de British Charts kaome ze op de eësjte plaatsj (augustus 1976) en mèt 't nummer Smile op de 24e plaatsj (december 1976). Anger bekènde hits zint Georgie en My broken Souvenirs.
Nao 't succes van Mississippi woorte de hits kleiner en in 1985 woort de groep opgeheve. Toni maakde waal nog ein soloalbum genaamp "Privilege" en tweë albums mèt de band The Run, mèr dit woorte allemaol mèr ein matig succes.
Wymbritseradeel
frame|Ligking vaan Wymbritseradeel in Friesland Wymbritseradeel (sinds 1986 officieel Fries: Wymbritseradiel) is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, mèt 'n oppervlak vaan 162,74 km2 (daovaan 24,41 km2 water) en op 1 januari 2010 16.151 inwoeners. De gemeinte bestoont oet de kerne Abbega (Abbegea), Blauwhuis (Blauhûs), Folsgare (Folsgeare), Gaastmeer (De Gaastmar), Gauw (Gau), Goënga (Goaiïngea), Greonterp, Heeg (Heech), Hommerts (De Hommerts), IJlst (Drylts), Indijk (Yndyk), Itzega (Itzegea), Jutrijp (Jutryp), Koufurderrige, Nijland (Nijlân), Oosthem (Easthim), Oppenhuizen (Toppenhuzen), Oudega (Aldegea), Sandfirden (Sânfurd), Scharnegoutum (Skearnegoutum), Smallebrugge (Smelbrêge), Tirns (Turns), Tjalhuizum (Tsjalhuzum), Uiterwellinga (Twellingea), Westhem (Westhim), Wolsum, Woudsend (Wâldsein) en Ypecolga (Ypekolgea). Hoofplaots is IJlst. De Nederlandse naome zien ummer nog officieel, meh de Friese kriege wel de veurkeur.
Wymbritseradeel waor ein vaan de daarteg aw grietenije. De gemeinte woort in 1984 oetgebreid, wie de ganse gemeinte IJlst (ein vaan de Friese elf stei), e deil vaan de opgeheve gemeinte Doniawerstal en e stök vaan Wonseradeel aon Wymbritseradeel woorte touwgevoog. Tegeliek stoont ze de dörpkes Loënga, Offingawier en IJsbrechtum aof aon Sneek. In 2011 góng de gemeinte, mèt nog veer aandere, op in de nui gemeinte Súdwest Fryslân.
CcTLD
ccTLD és 'n aofkorténg daaj steet vër country code top-level domain (laandelike code vër 'n topleveldomein). Zoë'n domein wiëd gebrauk of gereserveerd vër e laand, 'ne souvereine staot of 'n aofhankelik territorium dat 'n ege laandcode hèt.
Alle ccTLD-codes zin twei letters laank en alle tweiletterige topleveldomeine zin ccTLD's.
ccTLD's daaj haaj vël wieëde gebrauk zin .be, .nl, .de en zoë dër.
Montenegro
Montenegro (officieel Republika Crna Gora [Latiens sjrif], Република Црна Гора [Cyrillisch sjrif]; letterlek "Zwarte Berg") is e klein land in Europa, op de Balkan, aon de Adriatische Zie, grenzend aon Bosnië-Hercegovina, Servië en Albanië. Hoofstad is Podgorica, ander stei zien Nikšić, Pljevja en Herceg Novi. 't Land is hiel bergechteg vaan karakter, zeker gezeen zien ligking kort aon zie. De hoegste tóp is d'n Durmitor, mèt 'n huugde vaan 2522 meter. De kösvlakte is mer e paar kilometer breid. 't Land weurt doorstruimp door ónder andere de Tara, de Zeta en de Morača. D'n Durmitor, de Tara en 't aajd stedsje Kotor stoon op de UNESO-Werelderfgoodlies.
De staot Montenegro verklaorde ziech ónoafhenkelek op 3 juni 2006 en is op 8 juni 2006 es ursjte erkènd dör IJsland. Driej daag later dör Rusland. Op 12 juni volgde de EU en op d'r 13de de VS. Op 14 juni erkènde Bosnië en Herzegovina Montenegro en 'ne daag later, Servië och. Op 28 juni waoërt Montenegro lid van de VN.
Demografie
Vaan de relatief klein bevolking is bekans de helf (43,16% in 2003) Montenegrijns. Umtot Montenegrijne en Serviërs zoe good es dezelfde taol spreke en dezelfde religie höbbe is 't versjèl klein en 'n kwestie vaan persuunlike identiteit. In 't noorde vaan 't land woene relatief väöl lui die ziech es etnische Serviërs identificere. Dees bevolkingsgróp besleit 31,99% (2003) vaan de bevolking. Zoe 'n 48.000 lui, of 7,77% vaan de bevolking, is Bosnisch. Albaniërs vörme 5,03% vaan de bevolking. Slavische moslims, boete de Bosnische, numme 3,97% of bekans 25.000 ziele veur hun rekening. Wijer zien dao nog klein minderhede vaan Kroate, sigeunders en tot d'n islam bekierde sigeunders die me Egipćani ("Egyptenere") neump.
Montenegrijne, Serviërs, Bosniërs en Kroate spreke alleszins dezelfde taol, Servokroatisch. Noe is 't evels zoe tot de mieste Serviërs, Bosniërs en Kroate mèt de naome Servisch, Bosnisch en Kroatisch nao hun taol verwieze, um nationalistische reijes. De drei standaardtaole zien evels bekans identiek aonein en ouch de dialekte zien ónderein wel te verstoon. De meiste Montenegrijne neume hun taol nog ummer Servisch, meh mèt de opkoms vaan 't Montenegrijns nationalisme is ouch de term Montenegrijns koume opdoeke. 't Is neet ónwoersjijnelek tot ziech 'n Montenegrijnse standaardtaol zal goon vörme.
Historie
In de tiende iew vörmde ziech op de plaots vaan 't modern Montenegro 't vorstedóm Duklja. In 1077 woort Duklja door de paus ónaofhenkelekheid verliend, al mós 't stäötsje wel sjatting betaole aon 't Byzantiens Riek en later aon 't Bulgaars Riek. Later, zoe roond 1360, óntstoont op óngeveer ditzelfde groondgebeed de staot Zeta. Door zien óndoordringbaar ligking in de berg lökde 't de Turke neet Zeta te vereuvere en 't lendsje woort 'n christeleke anclaaf in Ottomaans gebeed. In 1516 droog de prins de mach euver aon d'n aartsbisjop, boemèt Zeta 'n theocratie woort. Dees situatie doorde tot prins-bisjop Danilo II in 1852 trojde en 't land in e wereldlik prinsdóm veranderde. In 1910 leet prins Nikola I ziech zelfs tot keuning kroene. Heer mingde ziech in 1912 in de Balkanoorloge en verklaorde d'n oorlog aon 't Turks Riek. Dit leverden 'm aon 't ind vaan d'n oorlog 'n gebeedsvergroeting nao 't noorde op. In d'n Ierste Wereldoorlog woort Montenegro bezat door de Dóbbelmonarchie Oosteriek-Hongarije. In 1918, nao de bevrijing, stumde 't Montenegrijns parlemint veur 'n unie mèt Servië; 't jaor dao-op begós 't deil oet te make vaan e nuij keuninkriek wat vaanaof 1929 Joegoslavië zouw heite. Es deil vaan dat land woort Montenegro vaan 1941 tot 1944 door Italiaanse en Duitse tróppe bezat gehawwe. Sins 1945 waor 't deil vaan communistisch Joegoslavië, boe-in 't ein vaan de zes deilrepublieke waor. Bij 't oetereinvalle vaan Joegoslavië in 1991 en 1992 bleef Montenegro es einege deilrepubliek mèt Servië in verband. Dit land bleef me Joegoslavië neume, dèks ouch klein-Joegoslavië es oondersjeid mèt 't veurmaoleg groeter Joegoslavië. In 2003 woort dit land oontboonde, meh oonder sterke internationalen drök, veural vaan de Europese Unie, zètde de twie staote 't land es losse confederatie Servie en Montenegro veurt. Op 21 mei 2006 stumde de bevolking vaan dit land in e referendum mèt 'n klein mierderheid veur ónaofhenkelekheid. Die woort op 3 juni datzelfde jaor oetgerope. Internationaol erkinning volgde nog in dezelfde maond.
Nynäshamn
Demografische óntwikkeling
11,01% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).
Holle waeg
thumb|300px|Holle waeg in [[Ulesjtraote.]] 'ne Holle waeg ies 'n combinatie van 'ne waterluip of raegebaek en 'ne waeg, in 't heuvelland van o.a. Limburg. 't Ies ein, vanwege jaorelank nao ónder sjtruimend rege- en doajwater, oetgesjlete gröb. Door 't waegdèk loupe daodoor depe geule en euveral liegke kiezelsjtein en knabbe. 't Fiener materiaal, wie plante en drek weurt mètgesjlèp riechting 'n beek of rivier. 't Reparere en opvölle van vore, gemaak door paerd en karre, weurt waeg botte geneump. Um de waeg nog beter begaonbaar te make en te houte kriege diet soort waeg sóms 'n dèklaog van kiezelsjtein of 'n läögske graove asfalt. De kiezel woort gehaold oet de gemeintelike kiezelkoel. 'ne Holle waeg dae neet verhard ies sjliet óngevaer eine maeter per ièw oet.
Biotoop
In de helling aan weerskent, ouch de graaf geneump, greuje, vanwege 't microklimaat van zoane holle waeg (beveurbeeld in 't ope veld) neve allerlei sjtruuk ouch versjillende wil blome die van wermde houte, zoa wie Hazegerf (Duizendblad, Achillea millefolium), Dónderkroed (Sint Janskruid, Hypericum perforatum), Dónderbloom (Wilde Marjolein, Origanum vulgare), Aels (Artimisia), Knoupkroed (Centauria pratensis), Rapunzelklökske (Campanula rapunculus), Boterbloom (Ranunculus auricomus), Agrimonie (Agrimonia eupatoria) en Hazekliè (Klaverzuring, Oxalis acetossella). Aan de sjièmkant en in hol waeg in de bösj greuje allerlei sjtruuk, wie Sjlièkrekele (Sleedoorn), Meideun (Crataegus oxyacantha), Wie (Salix), Brièmsjtroek (mèt bromele) (Rubus fruticosus), Hónsroas (Rosa canina), diverse soorte varens, graassoorte, wintergreun (Klimop, Hedera Helix) en o.a. de Gevlekde Aronskelk (Arum maculatum), Look-zonder-look en Salomonszegel. Sóms ies d'r 'ne mieddeberm mèt graas en Waegtrae (Weegbree, Plantago major). Versjillende dere make hole in de hellinge wie knien, dasse en muus. Sóms ouch de korewouf. 't Gleujwörmke (Glimworm of Vuurvlieg, Phosphaenus hemipterus) lièt ziech sjnachs dèks zeen es 't zien leech oetsjtraolt en ouch de Karkol (Wijngaardslak) veult ziech hie thoes.
Heuvelland Schlagerparade
Heuvelland Sjlagerparade, afkaorting HSP, waor e Limburgs muziekevenement, dat opgerich is in 2005 en daonao nog 'n paar kièr in 't Heuvelland is gehawwe.
Miet
Miet kan verwieze nao:
Heuvelland Schlagerparade
't Doel waor 't organisere van e Limburgs Muziekevenement zonger commercieël doelstelling woabiej gikkering dae e (Limburgs) leedsje hat a mit kint doa. D'r is gée concour a verbonge. De ieder edities vonge plaatsj i Mechele.
Baandert
De Baandert is 'n woonwiek in 't naorde van Zitterd. Dees wiek is veural bekèndj es naamgaever van 't veurmaolig vootbalstadion.
Ligking
De wiek wuuertj ane naordelike kantj begrens door 't recreatiegebied de Sjwienswei. In 't oeaste grens 't ane wiek Sjtadbrouk, in 't zuje aan 't centrum van Zitterd en in 't wèste ane wiek Euverhaove, wovan 't gesjeie wuuertj dore Gelaenbaek.
Gesjiechte
Veure Twieëdje Werreldkrieg besting 't gebied vanne Baandert nag vriewaal gans oet akkeren en weilenj mit allein get versprèdje beboewing. De naam Baandert woort indertied al gebroek veur dit gebied mit aan te gaeve. 't Gebied woort doorsni-jje dore Meulebaek, 'n kónsmaesig aangelagdje aaftakking vanne Gelaenbaek die nao de Sjtadbroukermeule lèdje. Dees baek, die door häör vreuger functie es aop riool inne vouksmóndj ouch waal bekèndj sting es de Keutelbaek, is biejen aanlag vanne wiek veur e groeat deil euverkluus. Langs de baek loog 't gehuch Sjtadbrouk, det gans inne hujige wieke Baandert en Sjtadbrouk is opgegange. Inkel historische häöf en hoezer van dit plaetske, anen Awwewaeg, zeen huuj nag bewaardj gebleve.
Holocaus
thumb|right|Kamp Auschwitz D'r Holocaus of Holocaust (oet 't Greeks: ὅλος - holos [gans of völlig] en καῦσις - kausis [verbrank]; Ivriet: השואה Ha-Shoah [ramp of vernetiging]) woar de systematisje Jüddevervolging en genocide durch de nationaalsocialiste en hun bondgenoate. Noa sjatting woeëde tussje 1933 en 1945 tussje de 5,2 en 6 mieljoeën Jüdde vermoord. De moorde vónge mieëtstes plaatsj bei massa-eksekuties of in de gaaskamere va vernetigingskampe. Wiewaal Holocaust e hieël gankbaar begrip is, kalle Jüdde en sommige gesjiedswetesjappesj lever va g'n Sjoa. D'r ieësjgeneumde term weëd nemlig óch gebroek vuur anger genocides en massamoorde, beivuurbild óp gehandicapte, psychiatrische patiënte, Ziguinere, Jehovagetuge, pacifiste, socialiste, communiste, homoseksuele en versjillende Sjlavische volkere. Uëver 't mittelle van neet-jüddisje sjlachoffesj besjteet evvel nog ummer discussie.
Zo'n 102.000 Nederlandse en 25.000 Belsje Jüdde hant d'r Twieëde Weltkreeg neet uëverleef. De mieëtste Jüdde wónde i g'n Randsjtad en in de agglomeraties van Brussel en Antwerpe. Doa goof 't dan óch verhaodingsgewies vöal sjlachoffesj. I Limburg en dele va Wallonië woar de Jüddisje gemeensjap rilletief kling, mer houw me de mieëtste kans vuur ónger te duke en de Sjoa te uëverleëve. Doavuur guëf 't versjillende oerzake. Zoeë kóndigde d'r bezetter razzia's dök aa, wat urges angesj óngebroekelik woar. Doaneëve goof 't i g'n provincie georganiseerd verzet teëge de vervolginge. Opmerkelig is de twieëdeling tussje noard en zuud. Woeë hulp aan óngergedoke Jüdde i Zuud-Limburg mieëtstes durch de prottestante woeëd georganiseerd, vörmde de Kattelieke Kirk 'ne wichtige sjakel in 't óngerdukesjnetwerk óp 't dunbevolkde plattelank va Noard-Limburg. 't Hat van dat netwerk loog in Tiender, woeë 123 Jüddisje kinger oet g'n Randsjtad woeëde gered. Óch geestelige en boere in de umligkende gemindes woare betrokke bei vergeliekbaar verzetsactivitete. In totaal woeëde 835 Limburgse Jüdde tiedes d'r kreeg umgebrach.
Barnsdall
Barnsdall is 'n plaetske in de Amerikaanse staat Oklahoma, en velt bestuurlik gezeen ónger Osage County.
Demografie
Biej de volkstèlling in 2000 waerde 't aantal inwoeaners vasgestèld op 1325. In 2006 is 't aantal inwoeaners door 't United States Census Bureau gesjat op 1270, 'n daling van 55 (-4.2%).
Geografie
Volges 't United States Census Bureau besleit de plaats 'n oppervlakdje van 1,6 km², wo van 1,6 km² landj en 0,0 km² water. Barnsdall lik op óngeveer 226 maeter baove zieëniveau.
Zèche-Zösse-Boolder
thumb|De Pieters- en Laurenskèrk, parochiekèrk vaan Zèche en Boolder Zèche-Zösse-Boolder (ouch wel Ziche-Zusse-Bolder ; Nederlands Zichen-Zussen-Bolder) is 'n deilgemeinte vaan Riems in Belsj Limbörg. 't Besteit oet drei gehuchte, Boolder in 't weste, Zèche in 't midde en Zösse in 't ooste, die mèt de iewe min of mie tot ei dörp aonein zien gegreujd. Zösse steit vaan de drei kerne nog relatief los. Zèche-Zösse-Boolder ligk zuidoostelek vaan 't dörp Riems, noordwestelek vaan Aemaol en noordelek vaan Woonk, allebei in Wallonië.
De deilgemeinte ligk in Druug Haspegouw, op kalkstein, wat hei iewelaank gewonne is. In Zèche-Zösse-Boolder stoon twie groete kèrke, de Pieters- en Laurenskèrk (de parochiekèrk vaan Zèche en Boolder; foto) en de Genovevakèrk (de parochiekèrk vaan Zösse). 't Plat vaan Zèche-Zösse-Boolder is, wie 't Wieërts, extreem riek aon vocaole; door 't verdwijne vaan functioneel sleip- en stoettoene zien de toch al talrieke vocaole in twieë gesplete.
Historie
De drei neerzèttinge höbbe 'n versjèllende historie. Zèche en Zösse waore allebei hierlekhede die 't groetste deil vaan hun historie dezelfden hier en dezelfde sjepebaank deilde, Boolder vörmde same mèt Meer (zuug oonder Val) 'n aander hierlekheid. Alledrei hoorte ze bij 't graofsjap Loen. In 1796, oonder Frans bewind, woorte de drei jurisdicties in ein gemeinte vereineg. In 1977 woort Zèche-Zösse-Boolder oonderdeil vaan de groeter gemeinte Riems.
Bron
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel; wijer kump ouch informatie vaan dees website.
Côte-d'Or
Demografie
Lies vanne grótste tieën gemèndje in 't departement:
Lindås
thumb|De ligking van Lindås in de pervincie Hordaland. Lindås is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 13.285 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 474,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 28. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.
De gemeintecode is 1263.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 2,3% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Sjob
'n Sjob is 'nen bunjel aan plantjmatterjaal, samegebónje mit 'n binjster. De binjster kan 'n óngerdeil zeen van 't gewas zelf. 't Make van sjöb waas vreuger gangbaar bieje ougs van kaore. 'n Sjob wuuertj nag ummer gemaak bie bolplantje. Door 't samebinje vanne blajer mit inkel blaadstele vanne bolplantj, kónne de blajer op 'n esthetischer meneer aafstèrve.
Sjobbe woorte döks biejein gezatte veur 'n miet te vörme.
Wen me 't kaore op 'n nette en verzörgdje meneer same haet gebónje, sprèk me neet van 'n sjob, meh van 'n sjouf.
Warburg
Warburg ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Höxter, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 230 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 168,84 km², op 31 december 2018 23.079 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 137 de veerkante kilometer.
Appingedam
thumb|De haangende keukes bove 't Damsterdeep Appingedam (Gronings: n Daam) is e stedsje in de Nederlandse gemeinte Eemsdelta (provincie Groninge), aon 't Damsterdiep, in 't historisch gewes Fivelingo. Tot 2021 waor 't 'n zelfstendege gemeinte vaan zoeget 25 km² groet; 't aontal inwoeners leep de lèste jaore trök. Binne de gemeinte laoge ouch nog de dörper Opwierde, Solwerd en Tjamsweer.
Appingedam, neve de stad Groninge en Delfzijl (wat ze pas zier laat kraog) de insegste plaots in de provincie mèt historische stadsrechte, heet zie historisch aonziech good bewaord. Bekind zien de haangende keukes bove 't Damsterdiep.
Historie
Appingedam oontstoont roond 1200 aon de Delf, noe 't Damsterdeep. In 1224 weurt de plaots veur 't iers geneump. 't Greujde snel oet tot handelsplaots, door zien gunstege ligking aon ope water die handel op de Ooszie en mèt Scandinavië meugelek maakde. In 1327 kraog 't stadsrechte. Appingedam waor daomèt neve Groninge iewelaank de einege stad mèt historische stadsrechte in de ganse provincie (in 1825 kraoge ouch Delfzijl en Winschoten die). Nao verluip vaan tied zakde de positie vaan de stad get in, al bleef 't e belangriek centrum vaan handel en industrie. In de twintegste iew mós 't zien leiende positie in de regio aofstoon aon de naobergemeinte Delfzijl.
In de jaore 2010 leep in Groninge de discussie euver bestuurleke vernuiing hendeg op. Veural de provincie wouw 't aontal gemeintes sterk ridducere, 't leefste tot zès. Nao 't oonderzeuk nao get alternatieve besloot Appingedam oetindelek same te goon mèt Delfzijl en Loppersum. De nui gemeinte mèt de naom Eemsdelta en woort op 1 jannewarie gestiech.
Lies van börgemeistersj van Klumme
De gemeinte Klumme haet bis 1982 besjtange en kós de volgende börgemeistersj:
Bron
Dit artikel is euvergenome van de corresponderende lies op de Nederlandstalige Wikipedia, en waal in dees versie.
Limburger (kieës)
thumb|right|Limburgse kieës Limburger is d'r internationale naam vör Limburgse kieës, Herfse kieës, sjteenkkieës of rommedoe. 't Sjteenkkieske wert aanzieë es 'ne Belsje kieës, dae aafkomstig is oet Belsj Limburg. Dit is neet zjuus want dizze kieës waoërt en wert in 't zuide van Nederlands, d'r Rommedoe geneumd, en Belsj Limburg, mae vöral in 't Laand va Herf, gemakt. D'r Fromage de Herve haat es ènnige Belzje kieës 'n Europese AOP-besjerming.
Bereiding
Dizze kieës wert gemakt va vaeërsje koomilk. Dao wert zuursel biegedoeë mit de bacterie Brevibacterium linens. Daodör geet de milk fermentere. Diz bacterie geliekt sjtaerk op 'n bacterië die och vörkeumt op de hoed van d'r miensj en is och verantwoordelek vör d'r geur va sjteenkveut, dae d'r kieës z'ne naam gift in ozze sjtrieëk. Es d'r wèèj en d'r wrongel zich gesjèjje haant, wert d'r wrongel in speciaal vör dit doel gemakde hoote bek gelag. Um de vief cm wrongel laet me 'n vief cm hoeëg lat mit de brèjde van d'r bak. Es alle wèèj oet d'r kieës gelope is, werre de lang veerkaentige kieësrepe in de bekaande kubusvurm gesjnaoëje. In keldere mit 'ne speciale sjummel kaome de sjteenkieskes tut rieping.
Consumptie
In d'r handel kint me jonge, medium geriepte en owwe sjteenkkieës gaele. Wie owwer d'r kieës, wie vloeibaarder van substantie en wie pittiger va sjmaak e is. D'r sjteenkkieës wert same mit sjroeëp en zjwart broeëd, dat besmaerd wert mit goo botter, aeëte. Me kint d'r kieës 't bitste, op 'ne taelder mit 'ne koomp d'r op, boete op 'n veensterbaank beware.
Willebadessen
Willebadessen ies 'n sjtad in de Wesfaalse krink Kreis Höxter, in d'n Duutsjen deilsjtaat Noordrien-Wesfale. Ze liegk in 't Regierungsbezirk Detmold.
De op 295 meter huegte liegkende gemeinte haw, mèt 'n oppervlaakte van 128,41 km², op 31 december 2018 8.142 inweunersj. Daomèt haw ze 'n bevolkingsdichte van 63 de veerkante kilometer.
Jos Meessen
Jos Meessen ies 'n teksdiechter-componis in 't Nuts en woont in Ingber bie Gulpe. Hae ies gebore in Nut in 1952. In de periode 1980-1985 kump 'r, veural, es proteszenger nao boete. In de jaore 90 manifesteert 'r ziech miè es troubadour van 't Limburgse leed. Hae begeleidt ziechzelf op gitaar. Op 'n paar cd's lièt hae ziech begeleide door de Belzje zenger en gitaris Miel Cools.
Discografie:
Audiocassettes: CD's: CD same mèt Gé Reinders: CD's same met andere:
Genitief
De genitief (Letien: genus, aafkóms) of twieëdje naamval is de naamval dae gebroek wuuertj veur aan te gaeve det get of emes get of emes anges in bezit haet, ómvatj of haet doon óntstaon, of inne litterlike, of inne euverdrachtelike beteikenis. Meistes is 'n parafraas mit 't veurzètsel "van" meugelik (het huis onzer voorvaderen = ''het huis van onze voorvaderen).
In 't Limbörgs is, mit oetzunjering van get versteindje fraze, de genitief gans verzwónje; me zaet dus Jan ziene wage of De wage van Jan, en neet wie in 't Nederlandjs: Jan's auto.
Oersprónk
Later góng de genitief ummer mieë 'n bezitsrelatie aanduje, döks tösse twieë (zelfstenjige) naamwäörd.
In 't Germaans, woor 't Nederlandjs en Limbörgs van aafkómme, goof 't nag meh veer vanne ach oearsprunkelike naamvallen enne genitief haw daobie e stökske vanne taak vanne ablatief euvergenómme. Zinsdeiler mitte oeterlike vorm vanne genitief waere daodoor ouch gebroek wen die los in 't zinsverbandj staon, wie "'s mörges", "'s nammedaags" en (Nederlandjs) "blootshoofds". Dit gebroek vanne genitief wuuertj de absolute genitief geneump en kump wie gezag in 't Germaans, mer ouch in beveurbeildj 't Grieks, veur. 't Letien daointaenge broekdje in zón gevalle nag 'n ablatiefvorm.
In väöl spraoke vanne Indogermaanse groep is de vormriekdóm van 't naamvalsstèlsel geleielik aan verzwónje, meh de genitief is daobie 'n sterke vorm gebleke. Ouch spraoke die bekans gein naamvalle mieër höbbe, höbbe döks waal nag de genitief. Dit geldj beveurbeildj veur 't Iers, 't Nederlandjs en 't Ingels. In spraoke die waat naamvalle betröf get behajendjer gebleve zeen wie 't Ieslandjs, Pruus (Duutsj) of Tsjechisch kump de naamval nag väölvöljig veur, al dan neet mit bepaoldje veurzètselen of nao bepaoldje wirkwäörd. Ouch guuef 't spraoke die geine genitief (mieë) kènne, wie 't Frans.
Troje
De sjtad Troje (Grieks: Troía (Myceens to-ro-ja (?), Τροία, of Τροίη, Υρωΐα) / Ílion Ἴλιον; Latien: Troia / Ilium; Törks: Truva; Hettitisch: Taruisa / Wilusha) waas gelangen tied allein bekind oet verhaole in de mythologie, wie de aaj Griekse heljedichte Ilias en Odyssee van Homerus en 't Latiens heljedich Aeneis van Vergilius.
Locatie
Troje ('t hujig Hisarlık) loog biezunjer sjtrategisch in 't naordwèste van 't hujig Törkieë aan de Dardanelle. De Dardanelle verbinje de Egeïsche Zee mit de Zee van Marmara. De zee kwaam tót kórtbie de óngersjtad en men waas daovan verzekerd van 'ne helle betroewbare windj veur hanjelssjeper. Waal is ummer 'n zeker maot van twiefel gewaes of 't opgegrave Troje waal groot zat waas veur 't Troje van de Griekse sjrievers. Wo Homerus Troje en Ilion es ein sjtad betrach zeen anger sjrievers die det neet doon. Es Homerus 't verkeerd hej, den ligk d'r ofwaal op 'n anger plaats aan de Dardanelle, ofwaal wiejer eweg nag 'n tweede, meugelik grótter, Ilium of Troje.
Eddy Zeelen
Eddy Zeelen (Mofert, 1984) is 'ne muzikantj en woor es toetsenis verbónje aan de Limburgse rock- en funkband HEARD. Zeelen wón in 2009 't Groeat Limburgs Radiodictee. Ouch wón d'r de Moferse dictees in 2008 en 2009. Allewiel woontj d'r in Nut. Hae sjrief euver Mofert oppe Limburgse Wikipedia en hae is 'ne kleinzoon van Baerke vanne Seel.
Dwergplaneet
'n Dwergplaneet is 'n hiemelliechaam wat in de definitie van 24 augustus 2006 vaan de Internationale Astronomische Unie (IAU) vasgestèld is es 'n hiemelliechaam wat:
Die lèste veurwaarde maak tot in eus eige zonnestèlsel Pluto, Eris, Makemake, Haumea en Ceres in dees categorie valle. 't Gief nog 'n aontal aander objekte in eus zonnestèlsel boevaan nog moot weure oonderzeuk of ze voldoen aon de veurwaarde. Dit zien oonder aandere de "klassieke" planetoïde Vesta, Pallas en Hygiea en 'n aontal Transneptuniaanse objekte wie Sedna, Orcus, Quaoar, 2002 TX300, 2002 AW197, Varuna, Ixion en 2015 RR245.
30 miert
Gestorve
thumb|150px|Karl May gestorve in 1912
De facto
De facto is het Latijn veur 'in feite'. 't Weurt regelmatig gebroek es taegestelling van 'de jure'. In dat geval geit 'de jure' euver de officieel situatie, terwiel 'de facto' geit euver wie get in werkelijkheid is.
Diekirch
200px|thumb|Ligking vaan Diekirch Diekirch (Luxemburgs: Dikrech) is 'n stad in 't kanton Diekirch, 't district Diekirch en 't land Luxemburg.
Geografie/Demografie
thumb|left|400px|De bekinde kèrk vaan Diekirch, wat zelf lètterlek De Kèrk beteikent De stad tèlde op 1 januari 2016 6.896 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 555,2/km². Diekirch heet 'n oppervlak vaan 12,42 km².
Gemeinte
De gemeinte Diekirch besteit oet 1 plaots.
Alstahaug
thumb|De ligking van Alstahaug in de pervincie Nordland. Alstahaug is 'n gemeinte in de pervincie (fylke) Nordland in Nórwaeg. De gemeinte had 7.306 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 215,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 34. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.
De gemeintecode is 1820.
Demografische óntwikkeling
In 2004 waas 5,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.
Kesjteël Pöt
Kesjteël Pöt is 'n Kesjteël bie Voelender in Nederlands Limburg.
Besjrieving van 't kesjteël
In de hujige vorm sjtamt 't kesjteël oet de 18e eëuw en is geboewd op fundamente oet de 16e eëuw. 't Is 'n rechhokig tweëlaogs, óngerkelderd heërehoes, wovan de veurgevel is opgeboewd oet baksjtein en is veurzeen van geblokte natuursjteine pilasters en hèlsjteine vinster- en deurómliestinge. De lènkerziejgevel sjteit op 'ne óngerboew van mergel en is ouch opgeboewd oet baksjtein mèrdan mèt sjpeklaoge in de verdepingslaog. De mèt 'ne laatgotische baogfries veurzene 16e eëuwse achtergevel en de rechtergevel zint opgetrokke oet mergelsjtein. 't Kesjteël is ómgaeve door 'n grach mèt 'n vaste brök nao de ingangk. De brök is in de 20e eëuw aangelag es vervanging van 'n ophaolbrök. 't Hoes is bedèk door 'n mansardedaak oet de 18e eëuw. Bie ’n renevatie van ’t daak is ’n veerkèntig täöreke oet de 18e eëuw verdwene.
’t Interieur haet ènnige 18e en 19e eëuwse sjouwe en 'ne 18e eëuwse trap. In de kelder bevènje zich groate blauw- en okerkleurige wandjtegele.
Gesjiedenis en beweuners
't Kesjteël woort geboewd door de ridders van Pöt en woort al geneump in documente oet de 14e eëuw (1386) es de zetel van Jan van Puth. In de volgende eëuwe waas 't kesjteël eigedom van ènnige belangrieke femilies oet de omgaeving: Van den Bongard, Van Tzevel, Dobbelsteyn van Doenrade en Marchant d’Ansembourg
De hujige eigenaer van 't kesjteël is graaf zu Stolberg-Stolberg. In de jaore 1960 vertrok de graaf oet Voelender en trok zich trök in zien kesjteël in Duutsjlandj. In de lètste jaore van de veurige eëuw haet hae 't kesjteël verhuurd aan de opperbevelhöbber van AFCENT.
Trivia
Kesjteël Pöt is ein van de vief kesjteële van Voelender. De angere zint Kesjteël Riviere, Kesjteël Cortenbach, Kesjteël Haeren en Kesjteël Terworm. Kesjteël Terworm beheuërde van awdshaer bie Voelender, mèr is bie vrie recente herindeilinge bie de gemeinte Heërle gaon beheuëre.
Miet (landjboew)
'n Miet of kaoremiet waas vreuger 'ne stapel van ordelik neergelagdje sjöb of sjouve. Naodet 't kaore gemejdj waas gewaore, woort 't nao 't irf gebrach. Veurdet 't woort gedósse, woort 't kaore veuren tied in groeate miete biejen haof gezatte.
De miete van Limbörg wore meistes róndj van opzat.
't Boewe van 'n miet neump me miete; in sómmige dialekte is dit e sterk wirkwaord: miete - meet - gemete.
Klein miete waeren ouch waal "oppers" geneump.
Senegal
Senegal is e land in 't weste vaan Afrika. 't Grens aon Mauretanië, Mali, Guinee, Gambia en aon Guinee-Bissau. Hoofstad is Dakar.
Kameroen
Historie
Portugeze zeilers bereikde de kös vaan Kameroen in 1472. Zie voonte 'n groete hoeveelheid garnale in de rivier, dee ze daorum Rio dos Camarões, ofwel Rivier vaan de garnale, neumde. Dit verklaort de naom vaan 't land. In 1884 claimp 't Duits Keizerriek 't land es kolonie. Naotot de Duitsers d'n Ierste Wereldoorlog verlere, weurt 't land verdeild in Frans Kameroen en Ingels Kameroen.
Senegal
Bestuurleke indeiling
Senegal is verdeild in 14 regio's, die zien verneump nao hun hoofplaots. Die regio's zien officieel wijer verdeild in 45 departeminte en 103 arrondisseminte, meh gein vaan die niveaus heet bestuurleke beteikenis. Op lokaol niveau is 't land georganiseerd in collectivités locales. De regio's zien de volgende:
Fysische geografie
Senegal, e middelgroet land en 't westelekste land vaan d'n Awwe Wereld, vörmp fysisch gezeen 'nen euvergaank vaan werm weusteklimaot in 't noorde nao tropisch savanneklimaot in 't zuie. 't Groetste deil vaan 't land besteit oet steppe (BWh nao Köppen); 't land huurt in weze tot de Sahel. De noordgrens vaan 't land weurt gevörmp door de Senegal-revier; door 't zuie struime de Saloum en de Casamance. Ouch de Gambia-revier heet häöre boveluip in Senegal (ietot in häören oonderluip wijergeit in Gambia). Reviere wie dees zien veur 't druug land vaan levesbelaank. 't Land is gooddeils vlaak; allein in 't zuidooste kump 't niveau bove de 500 meter oet (oetluipers vaan de berg in Guinee).
Kameroen
Historie
Op 1 jannewarie 1960 weurt Frans Kameroen oonaofhenkelek vaan Fraankriek. Op 1 oktober 1961 weure de veurmaolege Britse Zuieleke Kameroene debij geveug.
Bestuurleke indeiling
Kameroen besteit oet 10 regio's, die same oet 58 departeminte bestoon.
Senegal
Cultuur en demografie
De cultuur vaan Senegal is Wes-Afrikaons, in tegestèlling tot naoberland Mauritanië wat nog ech Noord-Afrikaons is.