Okwekuuma_(Personal_Security)
•	Kusigala nga oli mukkakkamu naye nga olaga nti ofunye okunyolwa. •	Tomukayukira •	Muzze wabbali, awatali bawuliriza balala , asobole okukubuulira obulungi ekibaddewo. •	Mwebaze okukutegeezako, omutegeeze nti teyabadde nsobi ye era omulage nti ogenda kubaako ky’okola n’okukiziiyiza okubaawo omulundi omulala. •	Bwe kiba kyetaagisa kutwala nsonga mu babuyinza, mutwale mu mbeera gy’alimu nga tomukyusizza ngoye yadde okumunaaza kyokka   laba nga abantu abateetagisa tebabuuzaabuza mwana ku kibaddewo kuba kino kyongera okumujja mu mbeera. Okwekuuma emikwano emibi •	Toyita mu ppanya(obukubo obw’ebbali) mu bifo watali bantu, naddala nga oli wekka oba oli n’abantu yadde bayizi banno b’otesiga. •	Tomala getambuzatambuza mu bisaalu, ebibira oba mu nnimiro nga oli wekka awatali bantu be wesiga yadde okuliraana ettendekero ob essomero. •	Tomala gesiga muntu wabula  oyinza okukolagana naye nga kyetaagisa kyokka n’obwegendereza. Wetegereze oba ajjumbira Katonda. Alina eddiini ku mutima. Ye abaffe asoma ddiini ki ? •	Wewale okutambula nga oli wekka oba nga oli n’abantu b’otekakasa  mu nzikiza, nga obudde bukutte •	Tolekanga nsawo yo ey’ebitabo n’ebintu byo eby’omugaso nga tewali gw’obirekedde ne bw’oba nga togenda kuweza ddakiika ng’okomyeewo. •	Totambula na sente nnyingi mu nsawo oba  waleti yo. •	Lamba buli kintu kyo .Oyinza okutuukirira poliisi okuyamba mu kino. Omwana, naddala omuwala omugunjufu, alina okwawula wakati w’ekiyitibwa omwami we’omuntu , muganzi we , n’oyo ayogereza. Omuzadde alina omwana omutiini oba omuvubuka alina okumubuulirira enjawulo eri mu mikwano egy’ebika ebisatu ebyo nga bw’amukuutirira: •	Obutapapira mukwano kubanga abasajja abamu abakulu n’abato ebiseera ebisinga baba baagala kukukozesaako bukozesa, olumala nga bakkuba ettale ate abalala batemu abayinza okuba nga balina ebizibu byabwe baagala muntu wa kusaddaaka. Ogendako otya okukyakalamu n’omuntu akyali mu kukwogereza era nga tewali na muntu wo amumanyi yadde ggwe okumumanya obulungi n’ebimukwatako, enneeyisa ye, n’engeri gye yettanira Katonda? •	Yawula wakati w’omwogerezi, muganzi w’omuntu ne mwami oba mukyala we. •	Toyisa mwogerezi (oyo akyayogereza) nga gwe  wamanya edda •	Bw’oba nga olina kye wekengedde ku muganzi wo, wuliriza emmeeme yo ky’ekugamba, tokakanyaza mutima gwo.Nedda ebeera nedda , era towaliriza. •	Fuga embeera gy’oyogerezebwamu. Ggwe oba osalawo ki eky’okukola oba wa we mubeera mu kwogereza, ne bantu ki be mubeeramu okubayamba okweyongera okumanyagana.. •	Wegendereze obutakozesebwa biragalalagala na mwenge wakati mu kumanyagana kwammwe kubanga oyo akwogereza bw’aba omukyaamu nga tonnaba kukizuula, ayinza okukutusaako obuvune. •	Bwe muba mugenze okukyakala, laba nga olina omuntu omulala gw’oli naye oba nga olina gw’otegeezezzaako muntu ki gw’ogenzeeko naye ebweru nga naye awulira, wa gye mugenze  n’ekiseera w’onoddira. Naye togendanga “out” na muntu gw’otannamanya bulungi bimukwatako na mbeera ze za buntu yadde enneeyisa ye. Okwekuuma mu Loofi Abantu bagenda mu loogi lwa nsonga za njawulo; abamu kuba kutambula safaali, abalala nga obudde bubakeereyeeko gya baba balaze ate nga tebaagala kutambula kiro ate abalala ziba nsonga za mukwano ne baganzi babwe. Omuntu yenna omugunjufu alina okwekuuma mu kifo w’ogenze okusula oba okuwummulako. Mu butuufu bangi batuukiddwako obuvune n’okufiirwa obulamu mu loogi ne wooteeri .Eky’okukola: 	Kakasa nti loogi eno oba wooteri erina obukuumi, nnyonjo, ate nga erina ekkufulu n’obukondo obusibira munda. 	Abafere batera okwokyesaamu ebisumuluzo bya loogi n’ekigendererwa eky’okuggulawo nga oli yebase, bamubbe oba okutuusa obuvune ku bulamu bwe. Yadde nga oluggi luliko omunyolo laba nga munda mulimu obukondo obulala obusibawo oyo aba ayagala okuggulawo n’ekisumuluzo ereme kusobola kukola kino. 	Ekisumuluzo kireke mu munyolo nga omaze okusibawo. Kino kijja kukuyamba okuzuukuka nga omubi (omubbi oba omutemu) akikiitana n’omunyolo okuguggula nga asindikamu ekisumuluzo ekikyo. 	Tosula na muntu gw’otekakasa mu loogi; lwaki weewa omusajja akwogereza oba omukazi gw’okyayogereza okutuuka awo. 	Bamalaaya bangi baba batemutemu era tekimulobera kukutta atwale by’olina nga ensimbi z’akulabye nazo oba z’akusuubira okuba nazo.Wewale bamalaaya nga bw’osobola .Kyokka era mu ngeri y’emu abasajja abamu abagula bamalaaya ababa batemutemu era nabo basaana kwewala. 	Laba nga woteeri oba loogi mw’osula erina ekitabo omuwandiikwa ebikwata ku bagigendamu n’okukakasa ndagamuntu zabwe. 	Wekengere gw’oyingira naye singa aba tayagala kwewandiisa oba okuwaayo ebimukwatako byonna mu kitabo oba n’akola okulimba ku mannya ge. 	Bw’oba ogula eky’okulya nga kipusi laba nga ofunirako lisiiti eyinza okuyamba abanoonyereza singa emmere eyo ebaamu obutwa. Okwekuuma ettamiiro n’ebitamiiza ebirala •	Wegendereze abakugulira omwenge ogw’okumukumu. Bano bayinza okuba abalabe bo nga ggwe olowooza nti mikwano gyo nnyo era bakwagala nnyo. •	Bw’oba omuwala oba omukyala, okunywa omwenge ennyo kikwonoona okusinga ku musajja era ne kiteeka obulamu bwo mu mikono gy’abakwaasi b’abakazi n’abatemu. •	Bw’oba nga osazeewo okunywaako, baako ne ky’olya nga tonnanywa mwenge. •	Manya ekikomo kyo nga onywa omwenge •	Tonywa buli lunaku, kyokka bw’oba nga osazeewo okunywa buli lunaku omukyaala teyandisussizza kyupa emu eya bbiya,  ate omwami teyandisussizza kyupa bbiri •	Omuzadde omugunjufu teyandikkiriza baana be batanneetuuka kukomba ku mwenge nga tebannaweza myaka 20 ate naye era kyetaagisa okubabuulira obuvune obuyinza okuva mu kwekatankira omwenge omungi naddala eri oyo atasobola kugufuga. •	Omwana mutegeeze nti ekiwoomereze kizaala enkenku era omwenge oyinza okugutandika empola okukkakkana nga oli lujuuju, tokyasobola na kukola, oluusi nga n’amaka gafudde. •	Si kya bugunjufu okunywa omwenge ate n’ovuga kuba oyinza okusaanyaawo obulamu bwo n’obw’abalala. •	Ekirala, tewemanyiiza kunyweera mu kifo kimu buli lunaku kuba abakulaba bajja kukuyita lujuuju •	Toleka mwenge ng’ogusaanukudde ate n’okomawo n’ogunywa. Bw’oba ofulumamuko sooka ogumalemu oba bw’oba oguleseewo nga musumulule oba mu jjiraasi sumulula mulala, guno togunywa. •	Sooka wekebejje ekyupa okakase nti tennaba kusumululwako. •	Kino bwe kiggwa bagisumulule nga nawe olaba; si kujikuleetera nga ewedde okusumululwa. •	Era wewale okulya emmere mu kifo kimu buli lunaku kubanga omulabe wo ayinza okuyita wano okukuteeramu kalye okawulire.