cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Infraroutastronomie
Observatiounsberäich
Den infraroude Stralungsberäich, och Wäermtstralung genannt, läit tëscht der optescher (Wellelängt < 700 nm) an dem Submillimeter-Beräich (> 300 μm) a gëtt an dräi Beräicher ënnerdeelt, dat woubäi déi genee Grenze souwuel vum Infraroutberäich wéi och d'Deelberäicher jee no Quell liicht variéieren. An der Astronomie ginn déi Beräicher weider a Wellelängtebänner ënnerdeelt, an deenen d'Atmosphär zimmlech transparent ass. Déi Bänner si mat Groussbuschtawe bezeechent no den Nimm vun den optesche Filteren, déi nëmme Stralung vun den entspriechende Wellelängte passéiere loossen: I (ëm 0,8 μm), z (ëm 0,9 μm), Y (ëm 1,0 μm), J (1,25 μm), H (1,65 μm), K (2,2 μm), L (3,45 μm), M (4,7 μm), N (10 μm) a Q (20 μm). Baussenzeg vun dëse Bänner ass Loft mat vill Waasserdamp praktesch onduerchsichteg.
Baussenzeg vun eiser Mëllechstrooss
Infraroutgalaxie stralen am Géigesaz vun der Mëllechstrooss an de meeschten anere Galaxië bis zu 99 % vun hirer ganzer Liichtkraaft am wäiten Infrarout of. Wiesselwierkunge an Zesummestéiss mat annere Galaxië droen zu hirer Existenz bäi. D'Infraroutastronomie ënnersicht Stäregenesis, Starbursts an aktiv Galaxiskären.
Observatioune bei héijer Routverrécklung
Duerch déi kosmesch Routverrécklung gëtt dat vu Galaxien am fréien Universum ausgebreet visuellt oder UV-Liicht op der Äerd am noen Infrarout observéiert. Dat ass z. B. entscheedend fir d'Ausleeung vum James Webb Space Telescope.
Geschichtlech Entwécklung an Ausbléck
D'Entwécklung vun der Infraroutastronomie geet am Moment haaptsächlech an zwou Richtunge:
Ranma ½
Produktioun
An engem Interview vun 1990 mat Amazing Heroes, huet Takahashi gesot, datt se véier Assistentinnen huet, déi sech ëm d'Hannergrënn, Tafellinnen an den Toun këmmeren, wärend si un d'Geschicht an de Layout schafft, an d'Charakteren zeechent. Si huet just Fraen als Assistentinnen. Takahashi erkläert: "Ech benotze keng Männer als Assistenten, sou kënnen d'Frae méi seriö schaffe well se sech da keng Suerge maachen iwwer Männer." Am Joer 1992 erkläert se hir Methodologie. Si fänkt mam Plange vum Kapitel owes fir an der Härfréi ofzeschléissen. Sou ka se herno en Dag auszerouen ier se seng Assistentinnen oprifft ze schaffen. D'Assistentinne brauchen normalerweis 1-2 Nuechte fir fäerdeg ze ginn a 5 Deeg fir e Kapitel.
Takahashi huet absichtlech d'Serie sou konzipéiert datt se beléift gëtt bei Fraen a Kanner. Am Joer 1993 freet en Animerica-Interviewer, ob d'Thema iwwer d'Geschlechtsverännerung gewollt war, fir d'Männerdominanz an der Gesellschaft opzeklären. Takahashi äntwert drop datt se net u gesellschaftlech Agendaen denkt an datt se fir de Konzept vu Ranma ½ "eng einfach a witzeg Iddi" wollt. Als Fra an als Kand huet se gär Mangae gelies an huet dozou gesot datt "Mënschen, déi sech an Déiere verwandelen, och Spaass maache kënnen a mäerchenhaft sinn". 2013 huet se gesot datt am Ufank vu Ranma säin Editeur him gesot huet se soll d'Geschicht méi dramatesch maachen. Si war awer der Meenung dat wier eppes wat se net maache kann. Si huet awer zouginn datt de Schluss méi dramatesch ass. Wärend den Auditioune fir d'Stëmme vum Anime huet se insistéiert datt d'männlech an d'weiblech Versioun vu Ranma vu verschidden Acteuren, mam entspriechende Geschlecht, gemaach musse ginn.
Maksutov-Teleskop
D'HRSC-Kamera vun der Marssond Mars Express huet eng SRC (Super Resolution Channel) genannt Optik vum Maksutov-Typ, déi vun Zeiss gemaach gouf. Si huet eng Apertur vun 100 mm an eng Brennwäit vun 1000 mm.
Un enger änlecher Iddi schafft zanter 1974 de Russ Juri A. Klewzow. A senger Léisung placéiert hien zwou Meniskuslënse virum Sekundärspigel resp. eng Meniskuslëns virum Mangin-Faangspigel, wat als Klevtsov-Teleskop bekannt ass.
Petr Fical
De Fical huet d'Trainercarrière 2012 ugefaangen. Zanter 2016 ass hien den Trainer vun der Lëtzebuerger Äishockeynationalekipp. ,
Bunnvitess (Astronomie)
Bunnvitess vun der idealer Keplerbunn
Fir déi béid Haaptscheet vun der Ellipsaaptscheeter vun der Ellips gëtt et awer och analytesch Léisungen:
D'Streck laanscht d'Keplerbunn, déi fir den direkte Wee-Zäit-Zesummenhank (Vitess = Wee jee Zäit v=s/t) gebraucht gëtt, huet nëmmen a Spezialfäll eng analytesch Léisung. Duerch Betruechte vu kinetescher a potentieller Energie geléngt d'Hierleedung vun der Vis-Viva-Equatioun. Si stellt eng Verbindung tëscht der Mass M vum Zentralkierper, der Gravitatiounskonstant G, der grousser Hallefachs a der Ëmlafellips, der Distanz r dem ëmlafende Proufkierper an der Vitess v vum Proufkierper hier:
Orbitalvitesse vu kënschleschen Äerdsatellitten
Bei munche Missioune gëtt och eng explizit Bunnännerung noutwendeg, woufir Systemer mat 1 bis e puer km/s Undriffskapazitéit noutwendeg sinn. Dreifwierker fir déi Aufgab gi net wéi Bunnkorrektur- a Lagreegelungssystemer zu de Sekundär-, mä wéi d'Dreifwierker den Drorakéite zu de Primärsystemer gerechent.
Bunnvitess vun der idealer Keplerbunn
Ënner Bezuch vun der Mass m dem ëmlafende Kierper gëllt:
Galakteschen Zentrum
Radio-, Infrarout- a Röntgenstralung
Zanter den 1960er Jore gouf mat der Weiderentwécklung vun der Infraroutastronomie de galakteschen Zentrum eent vun hire beléiftsten Ziler. Et gouf e Stärekoup entdeckt, deem säin Zentrum beim Sagittarius A* läit an deen no bannen hin ëmmer méi dicht gëtt. Iwwerraschenderweis si vill Stären an de bannenzegen 0,5 pc jonk, gliddeg Stären. Et ass nach net ganz verstanen, wéi si ënner deenen extreeme Bedingungen entstoe konnten oder awer wärend hirer Liewensdauer vun nëmme wéinege Millioune Joer dohi komme konnten.
Zentraalt schwaarzt Lach
Zanter 2001 sinn am Röntgen- an Infraroutberäich ëmmer nees Hellegkeetsausbréch vun typescherweis enger bis e puer Stonnen Dauer aus der onmëttelbarer Ëmgéigend vum Schwaarze Lach observéiert ginn. Hiert kuerzfristegt Flackeren huet – bei enger Distanz zum schwaarze Lach vun nëmme wéinege Schwarzschildradien – méiglecherweis Informatioun iwwer d'Raumzäit.
Mimas (Mound)
Kraterterrain
Der gréissten Deel vun der Uewerfläch ass mat Kratere besat, déi méi grouss wéi 40 km sinn, mä de Grad vun der Verkraterung ass net eenheetlech. An der Südpolregioun si keng Krater ze fannen, déi größer als 20 km sind. Offensichtlich fanden hier spätere geologische Prozesse statt, die zur Réckentwécklung vun de Krater gefouert hätten, wéi z. B. eng Opschmëlzung oder kryovulkanesch Prozesser, wat interessanterweis eng Analogie zu Enceladus bedeite kënnt.
Uewerfläch
Dat opfällegst Zeechen op senger Uewerfläch ass den 130 km groussen Krater Herschel (kuckt ënnen).
Bunnresonanzen
De Mimas huet wéinst enger Rei vu verschiddener Bunnresonanzen e groussen Afloss op seng Noperschaft. Hien ass duerch seng Schwéierkraaft dofir verantwortlech, datt déi 4.800 km breet Cassinesch Deelung, déi den A-Rank vum B-Rank trennt, wäitgoend fräi vu Rankmaterial bleift. De Mimas huet genuch Mass, fir d'Deelung eidel ze halen, obwuel bei noer Observatioun ëmmer nach kleng Deelercher do sinn, déi d'Cassinesch Deelung nëmmen op Distanz donkel an eidel virkënnt. D'Deelercher an der Huygens-Spléck bannenzeg vun der Deelung weisen eng 2:1-Bunnresonanz mam Mimas op. Si ginn ëmmer nees vum Mimas an éiweg selwechter Richtung ugezunn, wouduerch si op eng baussenzeg Bunn geroden. D'Grenz tëscht dem B- an C-Rank ass an enger 3:1-Resonanz mam Mimas.
Chasmata a Catena
D'Chasmata (Eenzel Chasma) op Mimas sinn no verbreeter Meenung vun de meeschte Wëssenschaftler duerch den Aschlag, deen de Krater Herschel geformt huet, entstanen. Si stellen d'Canyonen oder Gruefbréch duer, déi sech bis zu 150 km (Camelot Chasma a Pangea Chasma) iwwer déi verkratert Uewerfläch erstrecken an haaptsächlech an der Géigend vum Krater Herschel an op der géigeniwwerleiender Hemisphär unzetreffe sinn.
Äismound
Umbriel
Datt am Äismantel vum Umbriel en ënnerirdescher Ozean wéi um Jupitermound Europa existéiere kënnt, gëllt no leschten Ënnersich als onwarscheinlech.
Titania
D'Waasseräis-Gestengs-Méschung an déi méiglech Presenz vu Salz oder Ammoniak – déi de Gefréierpunkt vu Waasser erof loossen – weisen drop hinn, datt tëscht dem Kär an dem Äismantel vum Titania méiglecherweis en ënnerirdeschen Ozean wéi op dem Jupitermound Europa existéiere kënnt. D'Déift vum Ozean géi an dësem Fall ronn 50 km bedroen, d'Temperatur wier ongeféier ëm −83 °C (190 K). Déi aktuell bannenzeg Struktur hänkt staark vun der thermescher Geschicht vum Titania of, déi nach net genuch bekannt ass.
Ariel
D'Gréisst, d'Waasseräis-Gestengs-Mëschung an déi méiglech Presenz vu Salz oder Ammoniak – déi de Gefréierpunkt vum Waasser erofsetzen – weisen drop hinn, datt den Ariel en differenzéierte Kierper ass, mat engem Gestengskär an engem Mantel aus Waasseräis. Datt am Äismantel vum Ariel en ënnerirdeschen Ozean wéi um Jupitermound Europa existéiere kéinte, gëllt no leschten Ënnersich als onwarscheinlech.
Miranda
De Miranda ass de fënneftgréisste Mound vum Uranus. Hien huet eng mëttel Dicht vun 1,21 g/cm³. Si besteet haaptsächlech (ongeféier 80 %) aus Waasseräis, mat Deeler vu silikateschem Gestengs, a Kuelestoffverbindungen, wéi Methan, zesummegesat. De Miranda huet epuer opfälleg Zeechen, déi warscheinlech op Kryovulkanismus resp. Upwelling zeréckzeféieren sinn.
Iapetus
De Iapetus ass den drëttgréisste Saturnmound a bal ganz aus Waasseräis mat klengen Deeler un silikateschem Gestengs opgebaut. D'Uewerfläch vum Iapetus kann duerch hir Verfierwung an zwou verschidde Regiounen ënnerdeelt ginn. Déi féierend Hemisphär (Cassini Regio genannt) ass mat enger Albedo vu 0,03 bis 0,05 ganz däischter a roudelzeg gefierft. Déi follgend Hemisphär (Roncevaux Terra genannt) ass mat enger Albedo vu 0,5 sou hell wéi de Jupitermound Europa. Den Hellegkeetsënnerscheed ass esou opfälleg, datt de Cassini de Mound mam Teleskop nëmmen op enger Säit vum Saturn observéiere konnt. Huet de Mound der Äerd déi donkel Regioun zougedréit, blouf hien onsiichtbar. De Iapetus huet vun alle Kierper am Sonnesystem de gréissten Hellegkeetskontrast. Déi hell Säit ass veräist a staark verkratert. No neieste Fuerschunge soll de Iapetus a senger Jugend séier rotéiet hunn an nach net gefruer gewiescht sinn, well hie vu radioaktive Stoffer (26Aluminium an 60Eisen) mat relativ kuerzer Hallefwäertzäit opgeheizt gouf. Duerch déi séier Rotatioun bekoum hien eng ausgebeulte Form. D'Aktivitéit vun den Isotope huet ofgeholl, an de Iapetus gouf fraschteg, ir sech d'Rotatiounsdauer op den haitege Wäert agependelt hat. ,
Portal:Lëtzebuerg/All Artikele beieneen
Artikelen, déi rout sinn, goufen entweeder geläscht oder ëmbenannt.