cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benjamin Baillaud
Den Édouard Benjamin Baillaud, gebuer de 14. Februar 1848 zu Chalon-sur-Saône, a gestuerwen den 8. Juli 1934 zu Paräis, war e franséischen Astronom.
Seng akadeemesch Ausbildung krut hien an der École normale supérieure an op der Sorbonne.
Vun 1878 bis 1907 war hien Direkter vum Observatoire vun Toulouse, an duerno Direkter vum Paräisser Observatoire bis zum Joer 1926.
Hie war besonnesch mat der Fuerschung vun de Saturnmoundbunnen beschäftegt. Wärend senger Aarbecht zu Toulouse war hie mat der Opstellung vum 50 cm-Teleskop am Observatoire vum Pic du Midi de Bigorre um Pic du Midi bedeelegt. Spéider gouf hien den éischte President vun der Internationaler Astronomescher Unioun (vun 1919 bis 1922).
Éierungen
De Moundkrater Baillaud gouf no him genannt. D'50-cm-Teleskop um Pic du Midi krut och säin Numm. Haaptsächlech huet säi Jong, de Jules Baillaud, och Astronom um Pic du Midi geschafft a war vun 1937 bis 1947 Direkter vum Observatoire um Pic du Midi.
Nom Jules Baillaud gouf den Asteroid 1280 Baillauda genannt.
Canton de La Chapelle-la-Reine
De Canton de La Chapelle-la-Reine ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Fontainebleau, Departement Seine-et-Marne an der Île-de-France.
Den Haaptuert ass La Chapelle-la-Reine.
Dillendapp
En Dillendapp ass e Spillgezei a Form vun engem Kegel, dat een op der spatzer Säit ronderëm seng eegen Achs dréine léisst.
Duerch de gyroskopeschen Effet vum Dréine kritt den Dapp seng Stabilitéit. D'Spill besteet doran, en um Dréinen ze halen, datt en net ëmfält.
Den Dillendapp gëtt duerch eng Schnouer oder duerch eng Gäissel ugedréit, andeems d'Schnouer ronderëm den Dapp gewéckelt gëtt, an da lassgezu gëtt. Mat Hëllef vun der Gäissel léisst sech dem Dapp seng Vitess iwwer eng Zäitchen halen.
Et gëtt Zorten Dillendäpp, déi gläichzäiteg Musek spillen.
The Coasters
D'Grënnungsmembere waren de Bobby Nunn (Bass), Carl Gardner (Tenor) vun de Robins, an den Leon Hughes (Tenor), Billy Guy (Bariton) an den Adolph Jacobs Gittar.
1956 wollt d'Lidderschreiwer-Koppel Jerry Leiber an de Mike Stoller no e puer décke Succèsen, wéi Hound Dog vun der Big Mama Thornton, hiren eegene Plackelabel hunn. Sou si si vun RCA fortgaangen, an hunn The Robins, déi bei hinnen e Vertrag haten, matgeholl bei Atco Records, eng Filial vun Atlantic Records. Wéi Leiber/Stoller awer vu Los Angeles op New York wollte plënneren, sinn der nëmmen zwéi vun de Robins matgaangen. A sou waren den Nunn an de Gardner déi éischt Hallschent vun der neier Grupp The Coasters, sou genannt well se vun der Westküst koumen.
Am Februar 1956 hunn d'Coasters hir éischt Single erausbruecht, Down in Mexico.
Nom Along Came Jones, dem Henri Salvador säin Zorro est arrivé, a Poison Ivy war déi grouss Zäit vun de Coasters 1959 eriwwer.
Reckendall
De Reckendall ass e Lieu-dit an eng Strooss an der Gemeng Stroossen an am Quartier Rollengergronn vun der Stad Lëtzebuerg. En ass en Deel vum CR230 a verbënnt d'Rue de Rollingergrund mat der Areler Strooss  zu Stroossen.
Am ënneschten (ëstlechen) Deel leien d'Haiser op der gerueder Stroossesäit (Hausnummeren 12 - 132) um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg, all déi aner Haiser - an domat de gréissten Deel vum Reckendall - gehéieren zu der Gemeng Stroossen.
Urspronk vum Numm
Laang Zäit gouf geduecht, den Numm Reckendall hätt keng richteg Bedeitung. Mat engem Bléck op de Urkadasterplang (ëm 1820), schéngt een dem Urspronk vum Numm awer méi no ze kommen. Grafesch ass um Plang zwar weeder e Feld oder e Flouer mat sou engem Numm, ma am ieweschten Deel, beim Rackenberg, steet niewent engem Pad a Richtung Stroossen eng Notiz derbäi: « maisons isolées appelées Reckenthal ». An der Fachliteratur geet e vun der selwechter Bedeitung fir Racken aus wéi fir Recken. Béid Nimm deiten op Begrëffer hi wéi Grenzen, Reien, Häng, Terrassen um Bord vun Akere bei engem Hank, asw. Änlech Erklärunge fënnt een och am Luxemburger Wörterbuch.
Wëssenschaftlech wäit gefächert Sproochetüden deiten drop hin, datt et sech ëm en aalt Nome vun der europäescher Toponymie handelt. De Rackebierg ass deemno e „Feld-Bierg” um Bord vum Bambësch; op sengen Terrasse fänkt de Reckendall un.
Landkrees Ahrweiler
De Landkrees Ahrweiler ass e Landkrees am Norde vu Rheinland-Pfalz an Däitschland. En ass ëmgi vun de Kreesser Euskirchen, Rhein-Sieg an der Stad Bonn an Nordrhein-Westfalen, souwéi de Landkreesser Neuwied, Mayen-Koblenz an Daun.
Op 786,95 km² wunnen 130.900 Awunner.
Stied a Gemengen
Verbandsfräi Gemengen a Stied:
Verbandsgemenge mat hire Membergemengen: Sëtz vun der Verbandsgemeng *
1. Verbandsgemeng Adenau
2. Verbandsgemeng Altenahr
4. Verbandsgemeng Brohltal
(a Klameren: Awunnerzuele vum 31. Dezember 2003)
Pierre Decock
De Pierre Decock, gebuer den 19. August 1959 zu Haîne-Saint-Paul (zanter 1977 eng Sektioun vu La Louvière) an der Belsch, ass e lëtzebuergeschen Historiker, Auteur, Comic-Zeechner, Illustrateur, Moler, Informatiker a Finanzberoder.
Hie lieft a schafft zanter 1985 zu Lëtzebuerg (Bollenduerfer Bréck) an huet 2003 déi Lëtzebuerger Nationalitéit ugeholl.
Biographie
No sengem Studium an zäitgenëssescher Geschicht op der Bréisseler Universitéit (ULB), huet de Pierre Decock seng Carrière als Historiker ugefaangen. Hien huet verschidden Artikelen iwwer d'Dame blanche publizéiert, e Geheimreseau am Éischte Weltkrich, an eng Biographie vun der Gabrielle Petit, enger belscher Heldin am selwechte Krich.
Als Informatiker a Finanzberoder koum de Pierre Decock 1985 op Lëtzebuerg. Seng Fräizäit huet hie mat Liesen a Mole verbruecht. Hien huet eng Rei Publikatiounen illustréiert a Comicke gemoolt, virun allem an der Kannerzeitung Zack.
Säin éischte Roman, Toccata, ass eng Geschicht à la Da Vinci Code ronderëm eng original Bachpartitur. D'Geschicht spillt zu Lëtzebuerg an a Baden-Württemberg. Toccata gouf 2008 zu Metz mat dem Prix des lecteurs de la Grande Région ausgezeechent.
A sengem zweete Roman, De Profundis, ass de jonke lëtzebuergesche Polizist João Da Costa Rebelo engem Seriekiller op de Feeschten.
Hellege-Jousefs-Oratorium
Den Hellege-Jousefs-Oratorium ass eng réimesch-kathoulesch Basilika an der kanadescher Stad Montréal.
D'Kierch steet südwestlech vum Mont-Royal, dem Bierg, vun deem d'Stad hiren Numm hier huet, a si ass z'erreechen iwwer eng Trap mat 300 Träppleken. 1924 ass mam Bau ugefaange ginn, an eréischt 1954 war d'Gebai fäerdeg. Et faasst 10.000 Leit, dovu sinn 3.000 Sëtzplazen. Domat ass et eng vun de gréisste Kierchen iwwerhaapt an déi gréisst a Kanada. D'Architekte waren den Dalbé Viau an den Alphonse Venne.
D'Basilika huet eng Längt vun 105 Meter, ass 37 Meter breet an eng Héicht vun 129 Meter. Déi aachteckeg Kuppel huet e Bannenduerchmiesser vu 26 m an e baussenzege vun 39 m. D'Kuppelbannenhéicht ass 60m. Fir de Bau ass haaptsächlech Granit verschafft ginn, a fir d'Kuppel Koffer.
Lëscht vun de Simpsons Figuren
Dës Lëscht vun de Simpsons Figuren ass en Deel vun de Referenztabellen.
Sprangseel
E Sprangseel ass ursprénglech en einfacht Spillgezei, mat deem een am Takt op der Plaz sprange kann.
Gravitatioun
D'Gravitatioun, vum laténgesche gravitas, ass déi Kraaft, déi zwéi verschidden Objeten, déi eng Mass hunn, unzitt. Mir sinn dëser Kraaft all Dag ausgesat. Et ass d'Kraaft, déi Objeten op de Buedem zitt an eis och um Buedem hält.
Sprangseel
Vun ongeféier den 1980er Joren un huet sech d'Seelsprangen fir d'éischt an Amerika an duerno och an Europa als eege Sportdisziplin breetgemaach.
Gravitatioun
Um Spaweck
<!-- Ënner Schwéierkraaft versteet een d'Kraaft, déi op e Kierper an engem Schwéierfeld wierkt. Si mécht beispillsweis, datt Géigestänn op de Buedem falen. Si setzt sech aus der duerch d'Gravitatioun bewierkter Unzéiungskraaft an der duerch d'Rotatioun bewierkter Zentrifugalkraaft zesummen. D'Schwéierkraaft op der Äerduewerfläch nennt een Äerdunzéiung.
D'Äerdunzéiungskraaft
Déi op e Kierper wierkend Schwéierkraaft als Total-Gravitatiounswierkung vun der Äerdmass manner vun der Zentrifugalkraaft vun der Äerdrotatioun ass gläich dem Produkt aus senger Mass an dem Äerdtempo (= Faltempo). D'Schwéierkraaft ass d'Ursaach vun der Vitesse, déi e Kierper am fràie Fall iwwer der Äerduewerfläch huet an deen ausser der Schwéierkraaft kenger anerer Kraaft ausgesat ass.
Déi lokal Variatioun vun der Schwéierkraaft an domat och der Äerdvitesse entsprécht där vum Äerdschwéierfeld. Si ass haaptsächlech eng Folleg vun der Zentrifugalkraaft an der Ofplattung vun der Äerd an huet fir verschidde geographesch Breede bis zu 0,5 %. Si hänkt op der Äerduewerfläch donieft begrenzt vun der Héicht iwwer dem Mier of.
Kënschtlech Schwéierkraaft
Ënnerschiddlech zu där uewe beschriwwener natierlecher Schwéierkraaft gëtt et zanter Mëtt vum 20.Joerhonnert och eescht Iwwerleeungen, kënschtlech Schwéierkraaft – z. B. fir laangfristeg bewunnbar Raumstatiounen – z'erstellen. Dobäi gëtt bei der sougenannter Bernal-Sphär beispillsweis d'Zentrifugalkraaft gebraucht, an d'Bannefläch vun engem Zylinder gëtt als d'Uewerfläch vun der Wunnplaz definéiert. -->
Plotter
E Plotter (vun eng. plot - zeechnen) ass e Schreif- oder Zeechenapparat, deen op groussflächegen Ënnerlage ka schreiwen oder zeechnen. E Plotter kann, nom Wiessele vum Tëntesprutzschreifkapp an dem Installéiere vun engem Schneidkapp, dee bei modernen Apparaten e Laserschneidkapp ass, gebraucht gi fir aus Folien Zeechnungen, Buschtawen oder aner Vektorgraphikformen erauszeschneiden.
Virhouchzäider
E Virhouchzäider oder Virbräitjemann ass deen, dee bei enger Hochzäit d'Braut an d'Kierch féiert. Meescht ass et de Papp vun der Braut.
455 v. Chr.
6. Joerhonnert v. Chr. | 5. Joerhonnert v. Chr. | 4. Joerhonnert v. Chr. 460 v. Chr. | 459 v. Chr. | 458 v. Chr. | 457 v. Chr. | 456 v. Chr. | 455 v. Chr. | 454 v. Chr. | 453 v. Chr. | 452 v. Chr. | 451 v. Chr. | 450 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 455 v. Chr.
No Name (Lëtzebuergesch Museksgrupp)
No Name war eng lëtzebuergesch Prog-Rockgrupp, déi 1988 vun e puer Diddelenger Jonge gegrënnt gouf a bis 2011 bestanen huet.
Ier s'auserneegebrach ass, huet d'Band bestanen aus:
Ulrich Plenzdorf
Den Ulrich Richard Plenzdorf, gebuer de 26. Oktober 1934 zu Berlin a gestuerwen den 9. August 2007 war en däitsche Schrëftsteller.
Zanter 2004 war de Plenzdorf Gaaschtlecteur um Deutsche Literaturinstitut zu Leipzig.
Jesús Moncada
De Jesús Moncada Estruge, gebuer den 1. Dezember 1941 zu Mequinensa, Baix Cinca a Spuenien, a gestuerwen den 13. Juni 2005 zu Barcelona, war e spuenesche Schrëftsteller, deen op Katalounesch geschriwwen huet.
Säi Studium huet de Jesús Moncada tëscht 1953 an 1958 an enger liberaler Schoul, dem Colegio de Santo Tomás de Aquino zu Saragossa gemaach, eng Raritéit an der Zäit vun der Franco-Diktatur.
Säin éischte Roman, Carni de sirga spillt am Moncada senger Heemechtsstad Mequinenza, am Roman Torrellloba genannt, déi an de 70er Joren huet missen evakuéiert ginn. Nodeem den Ebro gestaut gouf, ass d'Stad am Waasser verschwonnen, wéi Biwels bei Bau vum Pompelspäicherwierk Veianen.
Den zweete Roman La galeria de les estàtues vun 1992 spillt sech an der imaginärer Stad Torrelloba of, enger Provënzhaaptstad, déi Saragossa noempfonnt ass.
1998 kënnt e Buch mat Erzielungen eraus, Calaveres atònites. Et geet doran ëm e jonken Affekot, deen an de 50er Joren zu Mequinensa e Poste fir Friddensriichter unhëlt.
Dem Moncada seng literaresch Wierker sinn iwwersat ginn op Däitsch, Englesch, Aragoneesesch, Dänesch, Slowakesch, Sloweenesch, Spuenesch, Franséisch, Galizesch, Hebräesch, Ungaresch, Italieenesch, Japanesch, Hollännesch, Polnesch, Portugisesch, Rumänesch, Russesch, Schweedesch a Vietnameesesch.
Musekwëssenschaft
D'Musekwëssenschaft (engl. musicology) ass d'Bezeechnung fir déi wëssenschaftlech Disziplin, déi sech virun allem ëm d'theoreetesch Beschäftegung mat der Musek dréint, d. h. d'Erfuerschung an d'Reflexioun vun allen Zorte vu Musek. D'Musekwëssenschaft gëtt am däitschsproochege Raum an d'Beräicher historesch a systematesch Musekwëssenschaft an a Musekethnologie ënnergliddert. Dës Dräideelung geet zeréck op een vun deenen éischten däitschsproochege Musekwëssenschaftler, den Éisträicher Guido Adler (1855-1941).
Deelgebidder vun der systematescher Musekwëssenschaft sinn z. B.:
Deelgebidder vun der Musekethnologie sinn ënner anerem:
Hëllefswëssenschaften:
D'Musekwëssenschaft ass eng staark interdisziplinär ausgeriichten Wëssenschaftung. Si steet mat villen aneren Disziplinnen am Zesummenhang, ënner anerem:
Himmelspol
Als Himmelspole ginn d'Ennpunkte vun der Äerdachs duerch d'Himmelskugel bezeechent. Den Himmelsnordpol ass dee Punkt no beim Polarstär (α Ursae minoris) am Stärebild Ursa Minor (respektiv Klenge Bier oder Klenge Won), ëm dee sech visuell d'Himmelssphär a senger deeglecher Beweegung dréit; den Himmelssüdpol läit vis-à-vis.
Den Himmelspol ass – op laang Zäitspann gesinn – net stabil. Dëst gëtt als Polwanderung bezeechent.
Equatoriale Koordinatesystem
Op der Himmelskugel, op där d'Astronomie d'equatorial Himmelskoordinaten, d'Rektaszensioun an d'Deklinatioun definéiert, leien d'Himmelspole genee iwwer dem geographeschen Nordpol (respektiv Südpol).
An den Himmelspole lafen d'Stonnekreesser zesummen. Och de Meridian vun enger Observatiounsplaz verleeft duerch d'Himmelspolen. Dem nërdlechen Himmelspol entsprécht eng Deklinatioun vu genee 90°, dem Südpol vu -90°.
Polwanderung
Duerch den Effet vun der Prezessioun wandert den Himmelspol am Laf vu 25.800 Joren (dem Zyklus vun der Prezessioun) ëm den Ekliptikpol (an der Mëtt vun de Biller). Dës Beweegung geschitt op engem Krees mat ongeféier 23° Polofstand, wat der " Ekliptikschréi" entsprécht. Viru ronn 5000 Joer war den Thuban (Haaptstär α Draco am Draco) de Polarstär, duerno de liichtschwaache Ketu (Dracheschwanz) oder Kappa Draconis a virun 3000 Joer de Stär Kochab am Ursa Minor. Haut ass et de Stär Alpha Ursae Minoris oder Polaris (Polarstär). No dem Joer 3000 läit den Himmelsnordpol am Stärebild Cepheus. A ronn 12.000 Joer gëtt d'Vega neie Polarstär (awer ronn 6 Grad vum richtegen Himmelsnordpol ewech) sinn.
Divers
All Stäre beweege sech op hire visuellen deegleche Bunnen (Äerdrotatioun an 23:56:04 Stonnen) op enger Kreesbunn genee a Richtung vun engem Positiounswénkel vu 90°.
Fir d'Eechung vu Photometer huet ee réngs ëm de nërdlechen Himmelspol eng Grupp vu Fixstären definéiert, d'Polsequenz. Hir visuell Magnitude gouf genee gemooss an iwwerdeckt e Beräich vun der 4. bis zur 10. Gréissteklass.
De Positiounswénkel fir Richtungsangab tëscht Duebelstäre oder vu Beweegungsrichtunge bezitt sech op déi jeeweileg Richtung vum Stär zum nërdlechen Himmelspol.
Kräitche Réiermechnetun
Kräitche Réiermechnetun (Impatiens noli-tangere) ass eng Planz aus der Gattung Impatiens, an der Famill vun de Balsaminplanzen.
Landkrees Altenkirchen (Westerwald)
De Landkrees Altenkirchen ass deen nërdlechste Landkrees am däitsche Bundesland Rheinland-Pfalz.
Verbandsgemeng Wissen
(a Klameren: Awunnerzuele vum 31. Dezember 2003)
Dominique-Joseph Hoferlin
Den Dominique-Joseph Hoferlin, gebuer am Abrëll (de 14. oder de 15.?) 1831 zu Esch-Uelzecht, an do gestuerwen den 18. August 1906, war e lëtzebuergesche Politiker.
1856 krut hien duerch Naturalisatioun déi lëtzebuergesch Nationalitéit.
Mol
D'Mol (symb: mol) ass eng Unitéit am Internationalen Eenheetesystem, déi haaptsächlech an der Physik an an der Chimie gebraucht gëtt. Bei engem Mol handelt et sech ëm déi Quantitéit vun enger Matière vun engem System, deen aus grad souvill Eenzeldeelercher (Atomer, Moleküllen, Ionen, Elektronen,...) besteet, wéi et Atomer an 12 Gramm vum Kuelestoff-Nuklid 12C gëtt.
Dominique-Joseph Hoferlin
Den Dominique-Joseph Hoferlin, vu Beruff Bauer a Cafetier, war vun 1879 bis 1906 Buergermeeschter vun Esch-Uelzecht.
Mol
Dës Zuel vun Entitéiten ass: NA = 6,0221415 × 1023 mol−1.
Dominique-Joseph Hoferlin
Zu Esch-Uelzecht am Quartier Uecht krut eng Strooss dem Politiker säin Numm: rue Dominique-Joseph Hoferlin.
Mol
Dat ass eng Zort Konstant, déi vum Amedeo Avogadro festgeluecht gouf. Dofir ass d'Zuel vun Entitéiten an engem Mol och no him Avogadro-Zuel benannt ginn.
454 v. Chr.
6. Joerhonnert v. Chr. | 5. Joerhonnert v. Chr. | 4. Joerhonnert v. Chr. 459 v. Chr. | 458 v. Chr. | 457 v. Chr. | 456 v. Chr. | 455 v. Chr. | 454 v. Chr. | 453 v. Chr. | 452 v. Chr. | 451 v. Chr. | 450 v. Chr. | 449 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 454 v. Chr.
Arrondissement Blois
Den Arrondissement Blois ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Loir-et-Cher an der Regioun Centre.
Den Haaptuert ass Blois.
Den Arrondissement setzt sech aus 14 Kantonen zesummen:
Paul Wiltgen
De Paul Wiltgen, gebuer 1982, ass e lëtzebuergesche Batteur an Jazz-Museker, deen zanter 2001 zu New York City lieft.
Hien huet um Escher Conservatoire Batterie geléiert an op der Manhattan School of Music zu New York City studéiert.
Hien trëtt ë. a. am Trio Reis Demuth Wiltgen op.
Russesch Literatur
Déi wichtegst Zäsur an der russescher Literatur léisst sech ongeféier op d'Enn vum 17. Joerhonnert Ufank vum 18. Joerhonnert datéieren.
Klaipėda
Klaipėda ass deen eenzege Mierhafe vu Litauen um Baltesche Mier. E läit am historesche Memelland ronn 120 km nordëstlech vu Kaliningrad (Königsberg) an 290 km nordwestlech vun der Haaptstad Vilnius ewech. D'Stad ass och ënner hirem historeschen Numm Memel bekannt.
Russesch Literatur
Alrussesch Literatur
Déi Literatur, déi virun där Zäit entstanen ass, bezeechent een als Alrussesch Literatur. Si huet hir Wuerzelen am byzantinesche Schrëfttum vum Mëttelalter a befaasst sech haaptsächlech mat reliéisen Theemen. Meeschtens ass se am Kiercheslawesch geschriwwen.
Klaipėda
Geschichtleches
Baltesch Stämm hunn am 13. Joerhonnert d'Buerg Klaipėda gegrënnt. Well dëst Gebitt tëscht de Lännereie vum Däitschen Uerden a vum Schwäertbridderuerde louch, goufen d'Stad an d'Buerg 1252 vum Däitschen Uerden eruewert an als Memel vum Schwertbridderuerden iwwerholl. Obwuel dës strateegesch wichteg Buerg geséchert gouf, war keen Enn vun de Konflikter ofzegesinn. Dat louch awer och dodrun, datt den Uerde versicht huet, Litauen ze christianiséieren a politesch ënner Kontroll ze kréien. Doropshi koum et zu Ugrëffer vun de Kuren, den Aukstaiten an den Zemaiten.
Russesch Literatur
Nei russesch Literatur
Duerno schwätzt ee vun der Neier russescher Literatur. Si baséiert sech op d'westeuropäescht, vum griichesch-réimesche Virbild weiderentwéckelt Schrëfttum an ass an der Sprooch vum Vollek, also op Russesch geschriwwen.
Klaipėda
Geschichtleches
1254 gouf Memel Hansestad an 1257 krut si lübescht Stadsrecht. An den Dokumenter gëtt d'Stad elo Memele castrum (Memel- oder Mimmelbuerg) bezeechent. 1328 goungen d'Stad an d'Buerg un den Däitschen Uerden, wat dozou gefouert huet datt Memel als éischt en Deel vum Uerdensstaat ginn ass, an duerno 1525 zu Preise gehéiert huet.
Russesch Literatur
Nei russesch Literatur
Zu de bedeitendste russesche Schrëftsteller vu Weltrang gehéieren den Alexander Puschkin, de Michail Lermontow, den Iwan Turgenew, de Fjodor Dostojewski, de Lew Tolstoi, den Nikolai Leskow, den Anton Tschechow, de Maxim Gorki, de Lew Gumiljow, den Iwan Bunin, de Michail Bulgakow, de Michail Scholochow, de Boris Pasternak, den Alexander Soljenizyn, den Eduard Uspenski.
Klaipėda
Geschichtleches
Duerch d'permanent Bedreeë vun den Uerden hu sech déi ostbaltesch Stämm ënner dem Fürst Gediminas 1323 zu engem éischte litauesche Räich zesummegedoen. An de follgende Jore kënnt et ëmmer erëm zu Ausernanersetzunge mat de Stied a Länner ronderëm (Litauen, Danzeg, Polen, Königsberg, Elbing) an d'Stad gouf méi wéi eng Kéier geplëmmt oder néiergebrannt (1379, 1409, 1456, 1459, 1464, 1520).
Russesch Literatur
Sowjetliteratur
D'Sowjetliteratur ass vun der nei gewonnener "Fräiheet" vum einfache Vollek, vum domat verbonnene Jubel, Kapitalismus-Kritik an natierlech Propaganda aus dem Kreml geprägt. Nëmmen e puer Schrëftsteller wéi z. B. de Michail Bulgakow, den Andrei Platonow, den Alexander Soljenizyn asw. hu sech um Doft vun der Immigratioun an u Kritik um Regime versicht. Hir Wierker si meeschtens eréischt laang no hirem Doud, als éischt och an enger zenséierter Versioun, publizéiert ginn. D'Palette geet vum klassesche, realistesche Roman bis zur Science Fiction.
Klaipėda
Geschichtleches
Zanter dem Fridde vu Melno-See (1422) wou beschloss gëtt datt Memel dem Däitschen Uerde gehéiert, kënnt d'Land emol erëm zur Rou. D'Grenz tëscht Preisen a Litaue war eng vun de wéinege Grenzen, déi iwwer laang Zäit (bis 1923) onverännert blouf. Am Joer 1475 kritt Memel d'Kulmer Stadrecht a gouf domat eng preisesch Landstad. 1525 goufen d'Awunner duerch d'Reformatioun mam Albrecht vu Brandenburg-Preussen protestantesch. Wirtschaftlech goung et fir d'Stad biergop, déi nom Drëssegjärege Krich schweedesch gëtt. Am Nërdleche Krich gouf Memel 1678 vun de Schweden néiergebrannt. Am Siwejärege Krich gouf Memel vun 1756-1762 vun de Russe besat.
Russesch Literatur
Neiste russesch Literatur
An der Russescher Literatur vun der Géigewaart gëtt et eng besonnesch Grupp vun Auteuren, déi een alleguer ënner dem net eleng op Russland limitéierten Epochebegrëff Postmodern zesummefaasse kann. Dee warscheinlech bedeitendsten, well radikaalste Schrëftsteller vun der russescher Postmodern ass de Wladimir Sorokin. Da kann een och nach d'Alina Wituchnowskaja, d'Marija Sumnina, an d'Nadeschda Grigorewa ernimmen.
Klaipėda
Geschichtleches
1871 gëtt Memel en Deel vum Däitsche Keeserräich a wärend der Besetzung vu Berlin souguer kuerzfristeg Haaptstad ënner dem Friedrich Wilhelm III. vu Preisen.
Nom Éischte Weltkrich fält Memel mam Versailler Vertrag un d'Fransousen. Allerdéngs gëtt d'Géigend 1923 vu Litauen ugegraff an d'Fransouse verzéie sech. Den 22. Mäerz 1939 gëtt Memel vum Reich ageholl bis d'Rout Arméi d'Stad 1945 erëm zeréckeruewert. Do gouf Memel dann och a Klaipėda ëmbenannt.
Bevëlkerung
Bis zum Enn vum Zweete Weltkrich hunn do vill Däitscher gewunnt, hautdesdaags ass Klaipėda de Schwéierpunkt vun der russescher Minoritéit a Litauen. Déi gréisst Bevëlkerungsgrupp sinn awer nach ëmmer d'Litauer.
Kuckeswäertes
Klaipėda huet eng schéin Alstad mat Fachwierkhaiser. D'Landmaark vun der Stad ass d'Simon Dach-Monument mam Ännchen vun Tharau op der Theaterplaz. Ausserdeem gëtt et zwee historesch Postgebaier.
György Kulin
De György Kulin, gebuer den 28. Januar 1905 zu Nagyszalonta a gestuerwen den 22. Abrëll 1989 zu Budapest, war en ungareschen Astronom.
De Kulin huet 21 Asteroiden entdeckt an hien ass Matentdecker vum Koméit C/1942 C1 (Whipple-Bernasconi-Kulin).
Deskriptiv Statistik
Deskriptiv Statistik ass deen Deel vun der Statistik, an deem Donnéeë gesammelt an interpretéiert ginn.
Tabell
D'Tabell an der Statistik hëlleft, Donnéeën iwwersiichtlech erëmzeginn. Eng Tabell besteet mindestens aus 2 Kolonnen: Eng Tabell kann awer bal onendlech erweidert ginn.
Graphiken
D'Graphiken hëllefen, Donnéeën aus enger Tabell méi einfach a méi séier ze interpretéieren.
Hëllefsmëttelen
D'Statistik benotzt allerhand Hëllefsmëttele fir eng Observatioun ze beschreiwen:
Moyenne
D'Moyenne ass d'Zomm vun de Wäerter duerch den Effektiv gedeelt:
Mediane
D'Mediane ass den zentrale Wäert vun enger Observatioun. 50 % vun den Effektive si méi kleng, 50 % méi grouss wéi dësen zentrale Wäert. Beispill:
Mode
De Mode ass déi Klass mat der héchster Zuel un Effectiv. Beispill: x1=5, x2=7, x3=11, x4=4, do ass de Mode x3
Écart-type
Den Écart-type ass d'Quadratwuerzel vun der Variance.
Variance
D'Variance ass
Kierch Saint-Pierre vu Baaschtnech
D'Plaz ronderëm d'Kierch gouf Cour Saint-Pierre genannt an zanter dem 13. Joerhonnert, huet se Piconrue geheescht. Doduerch hat de Paschtouer vu Baaschtnech laang de Spëtznumm Seigneur de Piconrue. Vum 10. Joerhonnert war se d'Kierch vun engem groussen Dekanat a gouf och deementspriechend ëmgeännert a vergréissert. 1236 gouf d'Kierch vun de Lécker a Brand gestach an zu engem groussen Deel zerstéiert. Duerno gouf se vergréissert a krut dräi Schëffer. D'Vergréisserunge sinn dropzeféieren, datt d'Baaschtnech am Ufank vum 14. Joerhonnert de Rang vun enger Stad krut. Am Laf vum 15. an am Ufank vum 16. Joerhonnert gouf se nees eng Kéier ëmgeännert, an d'Schëffer goufen am spéitgotesche Stil opgeriicht, sou wéi se haut nach do stinn, mat Ausnam vum Nordwestlech Eck, un deem Enn 19. an Ufank 20. Joerhonnert nach geschafft gouf.
1536 goufen d'Verwëllefer mat Molereien dekoréiert, an 1848 goufen d'Molereie vum F. Delwiche restauréiert, an 1954 huet den C. Leegenhoek vu Bruges nach eng Restauratioun gemaach.
D'Kierch huet e massive véiereckegen Tuerm, deen engem Buergfrid gläicht, wéi vill Kierchen aus dem Mëttelalter der hunn. En huet en Ëmfank vu 44 Meter. Den ënneschten Deel vum Tuerm ass aus dem 11. Joerhonnert, an den ieweschten aus dem 12. Den Daach huet d'Form vun enger Pyramid an ass mat Leeë gedeckt. En ass 40 Meter héich.
Dat remarkabelst Element bannen an der Kierch ass dat gemoolte Verwëllef. An deene Molereie si vill Personnagen aus dem alen an neien Testament, vu Korporatiounen a Brudderschaften aus dem Mëttelalter, Adlegen a Baueren, an e ganze Koup vu symbolesche Sujeten. Op ville Plazen ass den hellege Péiter ze gesinn, de Patréiner vun der Kierch. D'Haaptthema ass de chrëschtleche Glawen an deem seng Geschicht, déi an enger Serie Tableaue duergestallt ass, ugefaange mat der Kreatioun bis zum Ament an deem den hellege Geescht iwwer d'Apostelen erofkoum.
E besonnesche Wäert gouf op d'Duerstellung vun de Korporatiounen an de reliéise Brudderschafte geluecht, déi e groussen Deel vun de Käschte gedroen haten. Aner Donateure wéi verschidden Adleger goufen och net vergiess. En ettlecher kënnen unhand vun hire Wopen identifizéiert ginn.
Déi al Fënstere ware wärend der Ardennenoffensiv zerstéiert ginn, a goufen eréischt 1969 ersat. D'Fënstere vum Chouer kommen aus dem Atelier vum franséische Moler a Glasmécher Maurice Rocher (1918-1995). An de Schëffer sinn 11 Fënstere vum L. Londot a vum A. Romainville.
Den Haaptaltor ass dat eelst Stéck an der Kierch. E gëtt op d'11. Joerhonnert datéiert. D'Saile sinn aus der selwechter Zäit. Just eng dovun, déi aus rosae Sandsteen ass, staamt aus dem 16. Joerhonnert.
Den Dafsteen ass aus dem 12. Joerhonnert. E steet op engem massive Sockel, deen aus véier Saile besteet. De Komp selwer ass aus bloem Steen vun der Meuse an et si véier Männerkäpp drop ze gesinn. De Fer forgés Deckel ass vum Pierre Scholtus. Déi barock duebel Dier vum Dafraum gëtt engem Schüler vum Jean-Georges Scholtus zougerechent.
De Schalldeckel ass aachteckeg, an d'Haaptelement ass eng Fraefigur, déi de Glawe symboliséiert, an déi eng Tiara ophuet, als Symbol vun der militanter Kierch. An der rietser Hand hält si e Kielech mat enger Hostie driwwer, an der lénkser eng Lanz, déi s'an eent vun de siwe Mailer vun engem Monster stécht. D'Trap gëtt vun enger Statu vum Kinnek David bewaacht.
D'Liichterkränz sinn aus dem 19. Joerhonnert, mat Ausnam vun deem, deen an der Mëtt vum Zenralschëff hänkt, deen aus dem 16. Joerhonnert ass.
Beim Tuerm ass eng Grafleeung ze gesinn, déi aus dem 16. Joerhonnert ass, an déi aus dem fréieren Trinitarierklouschter kënnt, dat an der Zäit vun der franséischer Revolutioun suppriméiert gouf.
De Marienaltor kënnt aus der Abtei vu Géronsart an huet en Helleg-Häerzaltor ersat. Et ass e Wierk vum brabännesche Sculpteur Walter Pompe.
Beim Portal stoung fréier e Grafstee vum Paschtouer Laurent Honoré, dee 1783 gestuerwen ass. Dee Steen ass elo am Musée en Piconrue ze gesinn.
Lëscht vun den Dechen
.. ...
453 v. Chr.
6. Joerhonnert v. Chr. | 5. Joerhonnert v. Chr. | 4. Joerhonnert v. Chr. 458 v. Chr. | 457 v. Chr. | 456 v. Chr. | 455 v. Chr. | 454 v. Chr. | 453 v. Chr. | 452 v. Chr. | 451 v. Chr. | 450 v. Chr. | 449 v. Chr. | 448 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 453 v. Chr.
Feierbech
D'Feierbech ass eng kleng Baach am Éislek, an der Gemeng Klierf am Kanton Klierf.
Si huet hir Quellen op den Héichte bei Kaalber, tëscht dem Haardmesbierg an Dackelt op 495 m. Vun der Quell un, leeft se no Osten, bis se laanscht Kaalber ass, an dann dréint se no Südosten. Si leeft dann an enger Griecht tëscht de Schleedkecken a Buergbierg (lénks) an Asbur (riets) weider bis laanscht d'Kläranlag Tëntesmillen a vun do weider op d'Tëntesmillen wou se an d'Our leeft.
D'Feierbech ass 2.400 Meter laang.
Marie-Pierre Trauden-Thill
D'Marie-Pierre Trauden-Thill, gebuer de 7. August 1955 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Molerin an Zeechnerin.
Si schafft mat verschidden Technike wéi Acryl op Toile, Pabéier op Metall a Grattage op Pabéier.
1984 krut si de Prix d'encouragement aux jeunes artistes um Salon vum Cercle Artistique de Luxembourg.
Cremona
Cremona ass eng italieenesch Stad mat 71.533 Awunner (2004) an der Lombardei a läit op der lénkser Säit vum Po am Po-Flaachland. Cremona ass bekannt ginn duerch d'Geiebauerfamilljen Amati, Guarneri a Stradivari. De Claudio Monteverdi ass och do gebuer a gëtt do veréiert.
Geschicht
Cremona gouf am Joer 218 v. Chr. gegrënnt, als Virposte géint d'gallesch Stämm. Duerch déi 6.000 Siidler, déi am Joer 190 v. Chr. zougezunn sinn, ass dëse Virposte gestäerkt ginn an huet sech a kuerzer Zäit an Norditalien zu enger Stad mat groussen Zukunftschancen entwéckelt. Warscheinlech war et am Joer 90 v. Chr. wou Cremona d'Rechter vun engem Municipium kritt huet.
Honoré de Balzac
Den Honoré de Balzac, gebuer den 20. Mee 1799 zu Tours a gestuerwen den 18. August 1850 zu Paräis, war e franséische Schrëftsteller.
Marcel Lamboray
De Marcel Lamboray, gebuer den 3. Mäerz 1925 zu Fëlschdref, gestuerwen den 10. Januar 2008, war jorelaang Direkter vun der Bourse vu Lëtzebuerg.
De Marcel Lamboray goung zu Beetebuerg an d'Primärschoul an duerno an den Athénée. Wärend dem Zweete Weltkrich war hien Zwangsrekrutéierten.
Quellen
Michel Maquil: In memoriam Marcel Lamboray, Luxemburger Wort, 16. Februar 2008, S. 92
Arrondissement Romorantin-Lanthenay
Den Haaptuert ass Romorantin-Lanthenay.
Den Arrondissement setzt sech aus 7 Kantonen zesummen:
Vilnius
Vilnius ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad vu Litauen.
= Geschicht =
Neizäit
= Geographie =
452 v. Chr.
6. Joerhonnert v. Chr. | 5. Joerhonnert v. Chr. | 4. Joerhonnert v. Chr. 457 v. Chr. | 456 v. Chr. | 455 v. Chr. | 454 v. Chr. | 453 v. Chr. | 452 v. Chr. | 451 v. Chr. | 450 v. Chr. | 449 v. Chr. | 448 v. Chr. | 447 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 452 v. Chr.
Kent
Kent ass eng Grofschaft am Südoste vun England, déi an d'Kategorie vun de shire counties fält. Déi wichtegst Uertschafte si Canterbury, Dover, Maidstone, Ashford, Tonbridge, Sevenoaks a Royal Tunbridge Wells.
Neimillen
Neimillen ass en Numm vu Millen deen zu Lëtzebuerg heefeg virkënnt.
Meeschtens kënnt den Numm dohier, well op der Plaz wou d'Mille steet eng méi al Millen donieft stoung, an se den Numm krut fir se vun där eelerer z'ënnerscheeden.
Dacks ass och déi al Millen ewechgerappt ginn an déi nei op der selwechter Plaz opgeriicht ginn a si huet den Numm einfach kritt, well se méi nei war, ouni datt huet sollen en Ënnerscheed gemaach ginn tëscht zwou Plazen.
Da gëtt et nach Neimillen déi den Numm duerch de Besëtzer kruten, deen Neu oder Ney geheescht huet an op Lëtzebuergesch einfach "Neimillen" oder "Neis Mille" genannt goufen.
Op de Landkaarten ass op de sproochlechen Ënnerscheed net ëmmer opgepasst ginn, soudatt bal iwwerall Neimillen oder Neumühle erëmzefannen ass.
Optik
D'Optik ass dat Gebitt vun der Physik, dat sech mat allem beschäftegt, wat mat der Luucht ze dinn huet. Se beschreift zum Beispill, wéi ee Luuchtstral, deen op eng Lëns fält, erëm aus dëser Lëns erauskënnt. Se probéiert och z'erkläre, wéi Interferenzen entstinn. Dee Phenomeen mécht et méiglech aus Luucht Däischtert ze maachen.
Canton de Barlin
De Canton de Barlin ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Béthune, am Departement Pas-de-Calais an der Regioun Hauts-de-France.
Jean-Jacques Rousseau
De Jean-Jacques Rousseau, gebuer den 28. Juni 1712 zu Genf a gestuerwen den 2. Juli 1778 zu Ermenonville bei Paräis, war e franséisch-Schwäizer Schrëftsteller, Philosoph, Pedagog, Naturfuerscher a Komponist am Zäitalter vun de Lumières.
Seng politesch Texter hunn eng Rei radikal Revolutionär beaflosst, wéi z. B. de Maximilien de Robespierre, mä seng literaresch Wierker, besonnesch déi autobiographesch, maachen aus him ee "Preromantiker".
Shintō
Shintō (japanesch 神道, iwwersat: "Wee vun de Gëtter") - och Shintoismus genannt, ass eng Relioun, déi bal exklusiv a Japan praktizéiert gëtt.
Shintō ass net einfach ze beschreiwen, well en eng grouss Diversitéit vu regional verschiddene Kulten an iwwerliwwerte Glawensformen aschléisst. De Shintō ass a Japan zesumme mam Buddhismus déi gréisst Reliounsgemeinschaft. Shintō besteet aus enger Usammlung vu ville reliéise Kulten a Glawensformen, déi sech un den eenheemesche Gottheeten (Kami) orientéieren. D'Kami sinn zueleméisseg onbegrenzt a kënnen d'Form vu Mënschen, Déieren, Géigestänn oder abstrakte Wiesen hunn. Shintō gëllt dofir och als eng polytheistesch, animistesch oder och theophanistesch Relioun.
Richard vu Shrewsbury
De Richard ass de jéngere Brudder vum Prënz vu Wales a spéidere Kinnek Edward V. a kritt 1474 den Titel "Herzog vu York". Schonn am Alter vu véier Joer, de 15. Januar 1478, gëtt e mat der fënnef Joer aler Anne Mowbray, Ierwin vun den Herzoge vun Norfolk, bestuet. Domat ka säi Papp elo och iwwer déi Ierfschaft verfügen. 1481 kritt de Richard zousätzlech den Titel "Herzog vun Norfolk", woumat verschidde Leit, a méiglech Ierwe vun der Famill Mowbray, net averstane waren, besonnesch den John Howard. Am selwechte Joer stierft d'Anne Mowbray an de Richard ass scho mat 8 Joer Witmann.
Shintō
Gebaier oder Veréierungsplaze vum Shintō gi Shintō-Schräiner genannt. Un der Spëtzt vun der Schräinhierarchie steet en Ise-Schräin, wou d'Sonnegottheet Amaterasu veréiert gëtt, déi gläichzäiteg als Grënnerin vum japanesche Keeserhaus, an als Virgängerin vum Tennō, gëllt.
Richard vu Shrewsbury
Nom Doud vum Edward IV. den 9. Abrëll 1483 gëtt dem Richard säi Brudder Kinnek als Edward V. an de Richard selwer Trounfolger. Et kënnt awer séier zu Ausenanersetzungen an der Famill well de Robert Stillington, de Bëschof vu Bath and Wells behaapt huet datt den Edward IV. sech 1461 heemlech mat der Lady Eleanor Talbot, der Duechter vum Grof vu Shrewsbury, bestuet hat. Well déi 1464 zum Zäitpunkt vum Bestietnes tëscht dem Edward an der Elizabeth Woodville nach gelieft huet, huet de Conseil ënner dem Richard Plantagenet, 1. Herzog vu Gloucester decidéiert datt dat e Fall vu Bigamie wier, an dat zweet Bestietnes domat ongëlteg wier. Domat sinn och dem Edward seng Kanner als illegitim erkläert ginn, a sinn de 25. Juni 1483 aus der Trounfolleg erausgeholl ginn.
De Richard Plantagenet ass dunn als Brudder vum Edward IV. neie Kinnek ginn als Richard III.. Den Herzog vu York ass vun him Mëtt 1483 an den Tower geschéckt ginn. Wat duerno mat him a sengem Brudder geschitt ass, ass nach just Spekulatioun. Et si nach Skeletter am Tower fonnt ginn, mä et ass ni eppes bewise ginn.
Shintō
Shintō am alldeegleche Liewen
Shintō besteet aus der Léier, datt all d'Liewen op der Welt aus der Natur ofstamt an dohin och erëm zeréckgeet. Egal op Mënsch, Déier oder Planz, alles lieft nëmme fir eng bestëmmten Zäit an no där Zäit féiert alles erëm zeréck zum grousse Liewen. Déi al Kategorië vum Gudden a vum Béise gëtt et sou, ënner där Aart, am Shintoismus net. Et geet méi ëm d'Ritualer vum reng an onreng sinn, déi praktizéiert ginn.
D'buddhistesch Tempelen an d'Shintō-Schräiner sinn dacks zesummegewuess an déi iwwertéinen doduerch dacks de Shintōkult. Scho bei der Gebuert vun engem japanesche Kand ass et Brauch, datt d'Kand dem Kami vum Shintō-Schräin virgestallt gëtt. Méi spéit dann, bei der Verlobung, gëtt et shintoistesch Bräich, bei der Hochzäit awer gëtt sech vill um chrëschtlesche Modell inspiréiert. D'Begriefnes gëtt meeschtens vun engem buddhistesche Mënch gehalen.
D'Relioun Shintō
D'Reliounen, sou wéi de Shintō a Japan, de Konfuzianismus an de Buddhismus ginn als Eenheet ugesinn, déi op ee Ganzt bezu ginn. D'Japaner halen dësen Ëmstand net fir géigesätzlech, et ass fir si méi wichteg, verschidde Vuen niefteneen existéieren ze loossen.
Dat Entscheedend ass net, wéi eng Relioun d'Virmuecht kritt. Fir vill Japaner féiert dës Vue zum Gefill datt de Shintoismus an de Buddhismus éischter e Gefill duerstelle wéi eng Relioun. De Shintoismus aus Japan schéngt op den éischte Bléck bëssen duercherneen, mä mat der Zäit gëtt däitlech, datt de Shintoismus a Japan eng déifgräifend Systematik a sech huet, déi virun allem doduerch bewierkt gëtt, datt de Shintoismus a Japan als konspirativ Léier an der Analogie zum esoteresche Buddhismus verstane gi muss. Ënner dësem Bléckwénkel kënnen am Shintoismus d'Naturritualer an d'Gëtterveréierung betruecht ginn. D'Gëtter, oder och d'Gottheet, kënnen alles an näischt sinn, oder Naturgewalten, Fielsen, Planzen an Déieren.
Dat Entscheedend ass d'Muecht vun der Gottheet (Kami), net op gutt oder béis Gëtter. Et kënnt dorop un, sech mat der Gottheet gutt ze stellen an dësen Drang duerch déi entspriechend Riten a Bräich vum Shintoismus ze verkierperen.
Antonia Maury
D'Antonia Caetana De Paiva Pereira Maury, gebuer den 21. Mäerz 1866 zu Cold Spring-on-Hudson am Bundesstaat New York a gestuerwen den 8. Januar 1952 war eng US-amerikanesch Astronomin. Si war eng Niess vum Henry Draper.
D'Maury huet um Harvard College Observatoire (HCO) geschafft, wou si stellar Spektren observéiert an 1897 e Katalog vu Klassifikatioune publizéiert huet (Spectra of Bright Stars Photographed with the 11-inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial. Annals of Harvard College Observatory, vol. 28, pp. 1–128). Den Edward Charles Pickering, Direkter vum HCO zu dëser Zäit, huet dem System vun der Klassifikatioun an den Erklärung ënnerschiddlecher Linnebreeten net zougestëmmt, wourop si den HCO verlooss huet.
Den Ejnar Hertzsprung awer, huet d'Bedeitung vun hire Klassifikatiounen erkannt an huet hiert System gebraucht, fir a sengem System tëscht Risestären an Zwergstären z'ënnerscheeden.
1908 ass d'Maury nees zeréck op den HCO koum an ass nach vill Joren do bliwwen. 1933 publizéiert si déi spektroskopesch Analys vum Duebelstär Beta Lyrae (The Spectral Changes of Beta Lyrae, Annals of Harvard College Observatory, vol. 84, no. 8).
Halluzinatioun
Eng Halluzinatioun (lat. halucinari - "dreemen") ass eng Sënnestäuschung oder eng Obsessioun, wéi se dacks am Féiwer, beim Genoss vu Rauschgëften, mä och bei Kappkrankheeten opdaucht.
Bommeleeër
Mam Begrëff Bommeleeër gëtt zu Lëtzebuerg eng bis ewell onbekannt Grupp vu Persoune benannt, déi tëscht dem Abrëll 1985 an dem Abrëll 1986 mat enger Rei Sprengstoff-Uschléi virun allem op Infrastrukturariichtungen an op ëffentlech Gebaier d'Land an Otem gehalen huet.
Wann de Begrëff "Bommeleeër" sech am kollektive Verhalt festgesat huet, sou woussten d'Enquêteure zanter dem Juli 1985 datt et sech ëm eng Grupp vun op d'mannst 4 Leit handele misst. "Bommerleeërten" wier dann och dee méi richtegen Ausdrock fir d'Auteure vun dësen Uschléi.
Nodeem et jorelaang roueg ëm d'Affär war, huet d'Enquête zanter 2004 en neien Driff kritt. De 25. November 2007 huet de Procureur Robert Biever op enger Pressekonferenz matgedeelt, datt zwou Persounen, déi zur Zäit vun den Uschléi bei der Brigade mobile vun der Gendarmerie waren, beschëllegt gi wieren (wéinst versichtem Doutschlag, wéi en eng Woch méi spéit an enger Chamberkommissioun wësse gelooss huet). Déi zwéi bestreiden, eppes mat der Affär ze dinn ze hunn.
D'Affär Bommeleeër
Mat 2 Uschléi op en elektresche Mast vun der Cegedel zu Beidler, den 30. Mee an den 2. Juni 1984, ass d'Serie vun den am Ganzen 20 Uschléi ugaangen. Un deem Mast hounge Stroumleitungen, déi de Laangwellesender vun RTL mat Stroum beliwwert hunn.
Virdru gouf et eng hallef Dosen Déifställ an Abréch, ë. a. um Fuesweekend 1984 a 85, a verschiddene Steekaulen, bei deenen iwwer 400 kg Luxite (Sprengsalpéiter), Sprengkapselen an Zündere geklaut goufen. Déi koume bei den Uschléi zum Asaz.
Den 12. Abrëll 1985 gouf et eng Explosioun an engem onbewunnte Weekendhaischen zu Buerschent, déi awer net eendeiteg (zum Deel, well keng Spueren opgeholl goufen) mat der Serie a Verbindung bruecht konnt ginn.
Weider goung et da mat enger Serie vun Uschléi an de Méint duerno, déi ë. a. elektresch Pottoen, Gasleitungen, Telefonskabelen, d'Radaranlag um Fluchhafe Lëtzebuerg, mä och d'Schwämm um Kierchbierg, EU-Ariichtungen, de Sëtz vum Wort, de Büro vum Untersuchungsriichter, dee mam Dossier befaasst war, um Stater Geriicht, e Policebüro an d'Privatwunnenge vun engem Notaire a vum Gendarmeries-Colonel Wagner, dee just virdru pensionéiert gouf, als Zil haten.
Et gouf bei deenen Uschléi zum Gléck keng mënschlech Affer - op d'mannst keng direkt -, mä dacks war et just den Zoufall, dee Schlëmmeres verhënnert huet. En Ingenieur gouf awer bei der Spueresécherung un der Hand blesséiert, et gouf 5 Blesséiert an den accidentéierten Autoen, déi op der Escher Autobunn an d'Kabele vum ëmgefalenen Héichspannungsmast gerannt waren, an een Zaldot ass um Wee fir op en Asaz, fir e potentiellt Attentatszil ze bewaachen, bei engem Autosaccident déidlech verongléckt. Och de Muerd un engem "Hobbydetektiv" gouf mat der Affär a Verbindung bruecht, ouni datt awer bis ewell schlësseg Beweiser dofir virléichen.
Laang ware keng Revendicatiounen oder Bekennerschreiwe vun den Auteure bekannt. Eréischt 2004 ass duerchgesickert (an am November 2007 vum Robert Biever confirméiert ginn), datt et Léisegeldfuerderunge gouf: 250.000, respektiv 750.000 US-Dollar sollt d'Cegedel bezuelen, fir datt domat opgehale géif. Et gouf och e mësslongene Versuch, dës Suen den Erpresser ze ginn.
Eng Belounung vun 12 Milliounen aler Frangen (enger 300.000 Euro) war ausgesat gi fir deen, deen et erméiglecht, d'Auteure festzehuelen.
D'Enquête
Trotz enger zäitweis bis zu 30 Mann héijer Spezialkommissioun, déi iwwer d'Affär enquêtéiert huet, sinn d'polizeilech Ermëttlunge jorelaang zu kenge schlëssege Resultater komm, wien dohanner géif stiechen. Et gouf an all méiglech Richtungen enquêtéiert: ugefaange bei Leit, déi hir Rechnunge bei der Cegedel net bezuelt haten, iwwer Studentekreesser (well d'Attentater meeschtens de Weekend iwwer waren), an d'Awunner vu bestëmmten Uertschaften, bis hin zu méigleche Verbindungen zu der Waldbëlleger Affär, mä och zu auslänneschen Terrororganisatioune wéi d'RAF oder d'belsch Cellules Communistes Combattantes.[1]
De Fait, datt et der Police u Mëttele gefeelt huet, an och, datt bannent kuerzer Zäit noenee véier Untersuchungsriichter mam Dossier befaasst waren, hu mat dozou bäigedroen, datt bal 20 Joer der Ëffentlechtkeet keng Resultater konnte matgedeelt ginn.
Sou ass et net verwonnerlech, datt an der Press alt ëmmer nees iwwer méiglech Hannergrënn oder Verbindunge mat aneren Affäre spekuléiert gouf. Souguer de Kriminolog Armand Mergen huet z. B. 1996 an engem RTL-Interview sibyllinesch gemengt, d'Affär wier "opgekläert, mä net public". Als méiglech Matschëlleg goufen alt de Prënz Jean, Brudder vum Grand-Duc Henri, oder de fréiere Chef vun der Brigade Mobile oder "de Geheimdéngscht" an d'Gespréich bruecht.
Uganks vun den 2000er Joren ass d'Enquête, déi bis dohin ni klasséiert gi war, nees méi intensifiéiert ginn. RTL Radio an Televisioun hunn tëscht Abrëll 2005 a Februar 2006, ëmmer op den Dag genee, d'Virfäll vun 20 Joer virdrun a Spezialreportagen thematiséiert. Dobäi koumen och alt nei Detailer un d'Ëffentlechkeet, virun allem Zeien hu sech gemellt, vun deenen der e puer deklaréiert hunn, si wieren net seriö geholl ginn, oder net zeréckkontaktéiert ginn, wéi se wollten eng Ausso maachen.
En Zeien hat am November 2005 gesot, hien hätt "eng Persoun aus dem ëffentleche Liewen" e puer Stonne virun engem Attentat op d'Radaranlag um Findel, do an der Noperschaft erëmerkannt, mä wier deemools, wéi en dat bei der Sûreté gemellt huet, vun dëser ënner Drock gesat ginn, den Numm ni ëffentlech ze soen. Souguer de Premier Jean-Claude Juncker huet sech dunn ageschalt, a sech vum Mann den Numm soe gelooss, deen en dann un de Procureur weiderginn huet, fir datt deen dem Mann seng Observatiounen der zoustänneger Untersuchungsriichterin virugi sollt.
Dëse Communiqué huet fir eng Kontrovers a Justizkreesser gesuergt. Besonnesch den Affekot Gaston Vogel huet dëst eng Violatioun vum Principe de l'Egalite des citoyens devant la loi pénale genannt.
D'Pressekonferenz vum 25. November 2007: Läit d'Léisung an der Äntwert op d'Fro Cui prodest?
Nëmme Leit mat zolittem "Insiderwëssen" hätte kënnen déi ganz Attentatsserie plangen an duerchféieren. Dorop hätt och d'Profil vun den Täter higedeit (ë. a., datt se offensichtlech net un de Suen intresséiert waren, déi an den Erpresserbréiwer gefuerdert goufen). Weider Indizie hu sech aus der Fro Cui prodest - Wiem notzt et? ofleede gelooss: Well villes drop hindeit, datt et bei den Attentater drëm goung, ze demonstréieren, wéi hëllef- a muechtlos d'Uerdnungskräfte wieren, an op politeschen an ëffentlechen Drock hin de Budget fir Gendarmerie a Police an de Joren duerno massiv an d'Luucht goung, soudatt sech hir personell a materiell Situatioun verbessert huet, kéint een unhuelen, datt dat ee vun den Haaptmotiver war. "Falluntersuchungen", déi vum däitsche Bundeskriminalamt a vum FBI op Demande vun der Staatsanwaltschaft gemaach gi waren, hunn déi Theesen ënnermauert.
Weider huet de Robert Biever confirméiert, datt zwéi fréier Membere vun der Brigade mobile deen Dag virdru verhéiert an inculpéiert gi waren. Si wieren awer, well keng Gefor bestéing, datt se kéinte fortlafen, nees op fräiem Fouss. Perquisitioune bei deene Persoune wieren och scho virdru gemaach ginn.
De 5. Dezember 2007 huet de Robert Biever virun der juristescher Chamberscommissioun ausgesot, datt en eng Uklo wéinst versichtem Muerd gemaach hätt, dat wéinst der Sprengfal ("Boobie trap"), déi am Juli 1985 op Aasselscheier geluecht gi war. Ausserdeem huet e vun enger Ausspionéierung vum Ben Geiben, dem fréiere Chef vun der Brigade mobile rapportéiert, déi vun der Gendarmerie a vum Geheimdéngscht gemaach gi wier, ouni datt den Untersuchungsriichter dovu wousst.