cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georges Jacques Danton
D'Muecht an d'Popularitéit
Hie war en Deputéierte vun de Montagnards vun der Convention nationale, un der Säit vu Robespierre, Saint-Just a Marat. Hien huet versicht d'Montagne an d'Gironde nees zesummenzeféieren, mä, nodeem hien Deputéierte vun der Gironde erwëscht hat, wéi si säi Büro duerchwullt hunn, huet hien de Kapp vum Jacques-Pierre Brissot gefuerdert, a war averstanen, d'Girondins festzehuelen.
Vum 6. Abrëll bis zum 10. Juli 1793 huet hien de Comité de salut public geleet, mä hie gouf als ze moderéiert ugesinn, wat d'Hiriichtungen ugaangen ass, gouf aus dem Comité eliminéiert, an duerch de Maximilien de Robespierre ersat.
D'Indulgents an d'Enn vum Danton
Hien ass zeréck an d'Landhaus vu senger Mamm a senger Gebuertsstad, Arcis-sur-Aube gaangen,. An der Tëschenzäit huet hie sech mat der Louise Sébastienne Gély bestuet, mam Seege vum Abt vu Keravenant.
Am Hierscht 1793 huet hie sech nees op der politescher Bün gewisen, nodeem seng Frënn nom Skandal vun der Liquidatioun vun der Compagnie des Indes festgeholl gi waren, dorënner ënner anerem de Fabre d'Églantine. Hie wollt Fridde mat de koaliséierte Monarchië schléissen, an huet d'Enn vum revolutionäre Gouvernement an der Terreur gefuerdert, och wann hie selwer dru bedeelegt war, dat ganzt op d'Been ze stellen. Hien huet sech mat anere moderéierte Politiker zesumme gedo, den Indulgents, an huet eng duebel Campagne géint d'Enragés an d'Hébertiste gefouert, wou hien ufanks vum Robespierre ënnerstëtzt gouf, a géint de revolutionäre Gouvernement.
No der Hiriichtung vun den Hébertisten hunn d'Comitéën vum Salut public a vun der Sûreté générale beschloss hien a verschidde Membere vu sengem Grupp festzehuelen. Him gouf vum Revolutiounsgeriicht vum 13. bis 16. Germinal Joer II de Prozess gemaach, zesumme mat senge Frënn vum Skandal vun der Compagnie des Indes — déi hien "anscheinend net kannt huet" — an niewebäi beschëllegt, de Generol Dumouriez gedeckt ze hunn. Hien huet haart op seng Onschold higewisen:
Hie gouf vum Revolutiounsgeriicht zum Doud verurteelt, an zesumme mam Camille Desmoulins, de 16. Germinal Joer II duerch d'Guillotine higeriicht.
Zolwerknapp
Den Zolwerknapp ass en Hiwwel zu Zolwer an der Gemeng Suessem. En ass mat 422 m eng vun den héchste Plazen am Guttland. Geomorphologesch gesinn handelt et sech ëm en Zeiebierg, dat heescht en Hiwwel, deen op senger Kopp nach Reschter vun enger méi haarder Schicht huet an dofir eleng an der Landschaft opfält.
Geschichtleches
D'Buerg Zolwer gëtt déi éischt Kéier am Liber Aureus Epternacensis, dem gëllene Buch vun Iechternach genannt. Heibäi handelt et sech ëm eng Kopie, déi ee bis elo onbekannte Schreiwer vun enger Donatioun vu 793 gemaach huet. Rieds geet hei vun enger Villa Hagenen, déi d'Famill Garbanus dem Klouschter vun Iechternach schenkt. Dës Villa ass, sou d'Donatioun, juxta castellum nomine Zolveren, also bei enger Befestegung, déi Zolveren genannt gëtt. D'Buerg war deemools net méi wéi en hëlzenen Tuerm mat engem Rempart ronderëm. Virdru war op dëser Plaz en aalt a verloossent Réimerkastell.
1145 gouf d'Zolwer Buerg, wéi drësseg aner Buergen, vum Äerzbëschof Adalbero am Kader vu sengem Krich mam Heinrich IV. vu Lëtzebuerg zerstéiert. D'Buerg gouf kuerzdrop erëm opgebaut, dës Kéier aus Steen. Vun ale Kaarten a Beschreiwungen ass bekannt, datt du méi Gebaier do stoungen; aus dem alen Tuerm gouf en Aussiichts- a Wuechttuerm. Aus dem Rempart gouf eng fest Rankmauer mat engem Haapttuerm.
1475 huet sech de Charel de Kéngen (Charles le Téméraire, Karl der Kühne) (1433-1477), Herzog vu Burgund, ongeféier 14 Deeg op Buerg Zolwer opgehalen. Hien a säi Monni, de Louis XI., Kinnek vu Frankräich, louche sech an den Hoer, well de Charel säin Herzogtum vergréissere wollt, mä dat war en Dar am A vum Louis. Tëscht hinne koum et zu ettleche Waffestillstänn, sou och zu deem vun Zolwer. De Louis war déi Zäit wou de Charel op Buerg Zolwer war, zu Vervins (läit haut am Département Aisne, ongeféier 40 km vu Laon ewech) an huet do op Urode vum englesche Kinnek Edward IV. e Waffestillstand opgesat an ënnerschriwwen. Deen Text ass du dem Charel op Buerg Zolwer bruecht ginn, deen en do den 13. September kontersignéiert huet.
1552, am Krich tëscht dem Keeser Karl V. an dem Kinnek Henri II. vu Frankräich, gouf d'Festung Zolwer zerstéiert. Se gouf ni méi opgebaut.
Zanter 1931 ass den Zolwerknapp am Besëtz vum Staat. Bis haut goufe keng gréisser Ausgruewungen duerchgefouert, bis op déi vum bekannte Pëtz, deen 1988 renovéiert gouf. Vum Rescht vun der Buerg si bis elo keng Spuere fonnt ginn.
Zanter dem 8. Dezember 1982 sinn d'Reschter vun der Buerg op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als Monument national klasséiert.
Legend vum Alexander an dem Taran
D'Legend erzielt, datt viru méi wéi 600 Joer op der Buerg Zolwer den Alexander, dem Gespréich no e Raubritter aus dem Templeruerden, gehaust huet. Et war e raffinéierten a gefaarte Mann. Seng Päerd sollen hannevir beschloe gi sinn, fir eventuell Verfolleger an déi falsch Richtung ze féieren.
Net wäit ewech vum Zolwerknapp, zu Bieles op engem Hiwwel, huet och e Raubritter gewunnt, den Taran.
Allebéid ware se Meeschter an der Ëmgéigend an hate mateneen dee gréisste Sträit. Sou koum et eng Kéier, datt den Alexander an engem Krich géint den Taran geschloe gouf a sech a seng Buerg huet missen zeréckzéien. Obschonn hie sech verzweiwelt gewiert huet, huet e sech missen erginn. Seng Fra louch virum Taran um Buedem ze kräischen an huet gebiedelt, si an hire Mann goen ze loossen. Den Taran hat näischt dogéint, awer nëmmen ënner der Konditioun, datt se nëmme souvill mathuelen däerften, wéi en Iesel op sengem Réck droe kéint. Eréischt op där Plaz, wou den Iesel vu Middegkeet zesummegéing, däerfte si sech nidderloossen.
Dem Alexander seng Fra huet souvill wéi méiglech op de Réck vum Iesel getässelt, nodeem se hiert Gold an de Pëtz gehäit hat. Hire verwonnte Mann huet si op den Halsebockel geholl, a sou si se an déi Richtung gaangen, wou haut Déifferdeng läit. Do wou déi Déifferdanger Mille stoung a wou de Buedem suppeg war, hat den Iesel Schwieregkeeten. Aus Angscht, op dëser Plaz fir ëmmer liewen ze missen, huet dem Alexander seng Fra den Iesel gegäisselt an en dozou bruecht, nach e puer Meter méi wäit op en Hiwwel ze klammen. Op dëser Plaz hu se sech en neit Schlass gebaut. Nach haut steet e Schlass do an nach haut leien d'Schätz vum Alexander am Pëtz um Zolwerknapp.
Eng Kéier huet den Nidderkuerer Paschtouer 7 Männer fonnt, déi kéng genuch waren, fir an de Pëtz ze klammen an d'Schätz erauszehuelen. Hien huet en e Klackeseel ginn, un deem se sech an de Pëtz erofloosse sollten an huet en agetriichtert nëmmen net mateneen ze schwätzen, wa se do ënnen ukomm wieren. D'Männer hunn d'Seel un e staarken Aascht ugestréckt, dee se queesch iwwer de Pëtz geluecht hunn, hunn nach e Wutz un d'Seel gehaangen an et an de Pëtz fale gelooss. Du si si, een nom aneren, um Seel erofgeklommen. Nodeem sech hir Aen un d'Däischtert am Bierg gewinnt haten, gesouche s'eng Këscht ganz no bei sech an e puer Schrëtt méi wäit eng zweet. Voller Freed hu si sech géigesäiteg begléckwënscht. Hätten se nëmmen un d'Wierder vum Paschtouer geduecht! Well wie souz abeemol op der éischter Këscht, am schwaarze Gezai? Den Däiwel! Ee Moment konnten se sech net réieren. Mä du si si hellwech op d'Seel gesprongen a, wat gëss de, wat hues de, erausgeklotert a fortgelaf. Wat mam Seel geschitt ass, weess keen.
Den Zolwerknapp an der Literatur
Am Band 12 vun der Buchrei Lëtzebuerger Bibliothéik iwwer den Antoine Meyer, virgestallt a kommentéiert vum Roger Muller, steet dat hei:
''Bleibt noch die Frage zu erörtern, wie der Autor auf den eigenartigen Titel seines Versbändchens gekommen ist: E' Schrek ob de' Lezeburger Parnassus.... Dieser Buchtitel, den er bei seinem zweiten Versbändchen fast wörtlich wiederholte, hat seinem Autor vielfach nur Spott eingetragen: "... Nur ein Professor konnte sich zu dem Namen verirren!" kommentiert beispielsweise Nik Welter diese Entscheidung, weil er der Meinung ist, das Produkt rechtfertige in keiner Weise die Referenz auf den Sitz der Musen.''
Canton de Saint-Mihiel
De Canton de Saint-Mihiel ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Commercy, an der Meuse an der Regioun Grand Est.
Floss
E gëtt duerch Quellen an Nidderschléi gefiddert an entsteet aus dem Zesummefloss vu Baachen oder anere Flëss. Am Allgemenge gëtt eng Baach zum Floss, wa Schëffer kënnen drop fueren, och wann et nëmme klenger sinn. A Länner, déi Flossuerdnungszuele benotzen, gëtt eng Baach zum Floss wa se d'Uerdnungszuel 4 kritt.
Vill Flëss ginn als Transportwee, also als Waasserstrooss benotzt, oder fir Drénkwaasser ze gewannen.
Wa Flëss vill Waasser féieren oder vill Gefäll hunn, kënne se benotzt gi fir Stroum ze maachen.
Well d'Fësch e wichtegt natierlecht Produkt sinn, hunn d'Fëscher d'Flëss a Regiounen, sougenannt Floss- oder Fëschregiounen agedeelt.
Zu Lëtzebuerg gëtt et keng offiziell Andeelung vu Baachen a Flëss. Just am Fëschereigesetz gëtt en Ënnerscheed gemaach tëscht schëff- a flossbare Gewässer, de Grenzgewässer an dem Rescht. .
Stroum
E Waasserlaf, deen an e Mier oder an en Ozean leeft, ass e Stroum. Wann en nëmme wéineg oder keng Nieweflëss huet, ass et e Küstefloss oder Küstestroum.
Féngeg
Féngeg (lokal: Féngig ) ass eng Uertschaft an der Gemeng Käerjeng. Bis Enn 2011 huet se zu der fréierer Gemeng Kënzeg gehéiert, déi mat der Gemeng Nidderkäerjeng zur Gemeng Käerjeng fusionéiert huet.
Hydrogeographesches
Féngeg läit um Waasserscheed vum Rhäin- a vum Meusebaseng. Déi Linn läit an der Uertschaft selwer praktesch de ganzen Zäit um CR101, bis an den Ausgank vum Duerf an Direktioun Héiweng. Bei de leschten Haiser geet se da vun der Strooss fort no Südosten, hanne laanscht déi zwee lescht Haiser, erop op d'Kopp bei de klenge Muer Märchen, wou se dann op Héiweng an der Gemeng Garnech eriwwer zitt.
D'Märchen ass e klenge Muer op der Gemengegrenz mat enger Waasserfläch vu ronn 20 Ar. Ronderëm zitt sech e klenge Bësch, an dat Ganzt ass ongeféier 2 ha grouss.
D'Baachen déi zu Féngeg hir Quellen hu lafen all weider an d'Musel a gehéieren domat zum Anzuchsgebitt vum Rhäin. Et sinn dëst: d'Falterbaach, d'Këschel an d'Wëlleschbaach.
Eng vun deenen dräi soll wann et dem Recueil de statistiques par commune 2003 nogeet, d'Quell vun der Äisch sinn.
Entente des syndicats d'initiative et de tourisme de la Moyenne-Sure et de l'Our
Den ESIMSO ass en Tourismusverband mat Sëtz zu Veianen. Den Akronym ESIMSO steht fir "Entente des syndicats d'initiative et de tourisme de la Moyenne-Sure et de l'Our".
Naturschutzgebitt Pëttenerbësch
Tëscht Pëtten a Biissen läit um Rouscht laanscht d'Nordstreck e Bëschgebitt, dat en Deel vum Pëttenerbësch ass an zanter dem 9. Juni 2006 ënner Naturschutz steet an zu engem Naturbësch klasséiert gouf.
Am Naturschutzgebitt Pëetenerbësch läit och de geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg, deen do vun enger Maark ausgewise gëtt.
Kierch Schrondweiler
D'Kierch zu Schrondweiler ass eng kathoulesch Kierch déi zur Par Mëllerdall Saint-Michel, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Noumer gehéiert.
De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Wendelin deem säi Fest den 20. Oktober gefeiert gëtt.
D'Kierch steet op der Kräizung vun der Haaptstrooss (Rue Principale), dem CR115, mat der Schoulstrooss (Rue de l'École), dem CR119.
Zur fréierer Par Noumer hunn ausser der Filialkierch vu Schrondweiler och nach d'Parkierch vun Noumer an d'Kapell vun Uewerglabech gehéiert.
Wëssenswäertes
Dee follgende laténgesche Saz gouf mat agemauert: Anno a Nativitate millesimo nongentesimo decimo quinto, die octava Augusti, in festo s. Cyriaci martyris, quum praeessent in ecclesia.
Et goufen 2 Klacke vun der Klackegéisserei Mabilon vu Saarburg an Däitschland an den Tuerm gehaangen.
Françoise Groben
D'Françoise Groben, gebuer de 4. Dezember 1965 an der Stad Lëtzebuerg a gestuerwen den 28. Mee 2011, war eng lëtzebuergesch Cellistin.
D'Françoise Groben huet am Stater Conservatoire ugefaangen Cello beim Georges Mallach ze studéieren, an duerno op der Musikhochschule Köln an der Meeschterklass beim Boris Pergamenschikow d'Etuden ofgeschloss. Am Joer 1990 huet si den zweete Präis vum prestigiéisen Tchaikovski-Concours vu Moskau kritt.
Zanter 1998 war si Cellistin am Zehetmair Quartet, dee vum Thomas Zehetmair gegrënnt ginn ass an op der ganzer Welt optrëtt.
D'Françoise Groben huet, mat der finanzieller Ënnerstëtzung vun der Generalbank, op engem Matteo-Goffriller-Cello vu 1695 gespillt. D'Bank huet d'Instrument am Dezember 2012 dem Orchestre philharmonique du Luxembourg iwwerginn, wou et den Numm Le Luxembourgeois krut.
D'Françoise Groben war d'Duechter vum Joseph Groben.
855 v. Chr.
10. Joerhonnert v. Chr. | 9. Joerhonnert v. Chr. | 8. Joerhonnert v. Chr.
860 v. Chr. | 859 v. Chr. | 858 v. Chr. | 857 v. Chr. | 856 v. Chr. | 855 v. Chr. | 854 v. Chr. | 853 v. Chr. | 852 v. Chr. | 851 v. Chr. | 850 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 855 v. Chr.
Roland Meyer
De Roland (Rol) Meyer, gebuer den 9. Februar 1963 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Auteur, Museker a Regisseur.
Hie schreift Bicher, Lauschterspiller, Zeitungsartikelen, Theater- a Kabaretstexter fir Kanner an Erwuessener.
Hien huet 2008 d'Theaterschoul gegrënnt, e Projet vum Educatiounsministère, déi bis 2018 bestanen huet, a bis dohinner hat hien d'Kannertheater- an Zirkusequipe "Den Holzwuerm" geleet. Zanter 2018 schafft hien als Schoulmeeschter fir Kanner mat spezielle Besoinen.
Hien ass och als Museker bei de Bluesbands The Winklepickers an The Horse Blinders aktiv, als Kabarettist beim Kabaret Sténkdéier, bei de Melusinnen a bei der Lëtzebuerger Revue an als Regisseur bei Kabarets- an Theaterproduktiounen.
De Roland Meyer ass bestuet a Papp vun zwéi Jongen.
Wierker
De Roland Meyer schreift nieft Texter fir de Kabaret Sténkdéier och Jugendbicher a Lëtzebuerger an däitscher Sprooch. En Deel vu senge Wierker nennt e "Kannertheater-Romaner", well en Theaterstécker, dramatesch Zeenen a Lidder a seng Prosatexter abënnt. Dëst ass de Fall bei senger Romantrilogie Eng Foto vum (Klëppel)Krich, Dem Kinnek säi Gaart an Iwwer der Leeder. Virun allem Den décken dommen Dudu ass ganz beléift an de Schoulen.
2011 ass säin éischt Buch fir Erwuessener erauskomm: Muedebëtzeg, dat 2012 mam Lëtzebuerger Buchpräis fir Literatur ausgezeechent gouf.
2015 krut hien de Servais-Präis fir säi Roman Roughmix.
2017 krut hien de Lëtzebuerger Buchpräis an der Kategorie Kanner- a Jugendbuch fir Tel Mo.
Wenn immer alles so einfach wäre ass säin éischte Roman fir Erwuessener an däitscher Sprooch, deen 2018 erauskoum.
Johann Sebastian Bach
De Johann Sebastian Bach, gebuer den zu Eisenach, a gestuerwen den 28. Juli 1750 zu Leipzig, war en däitsche Barock-Komponist, an een zu senger Zäit berüümten Organist an Cembalist. Hie war dee jéngste vum Johann Ambrosius Bach a senger Fra Elisabeth hiren aacht Kanner. De Bach gëllt och nach hautdesdaags als ee vun de gréisste Komponiste vun der Welt deen déi méi spéit Musek staark beaflosst huet an deem seng Wierker op der ganzer Welt vertruede sinn.
Bedeitung
Zu senge Liefzäiten hunn dem Bach seng Kompositioune keng grouss Beuechtung fonnt, am Verglach mat sengen Zäitgenosse Georg Friedrich Händel oder Georg Philipp Telemann. Europawäit war de Bach zu Liefzäite virun allem als Uergel- an Cembalovirtuos bekannt, souwéi als Meeschter vun der Improvisatioun. Hien hat och en exzellente Ruff als Uergelexpert. Donieft huet de Bach, wéi vill vun den deemolege Museker och d'Violin beherrscht an huet Opféierunge vu senge Wierker heefeg vun der Braatsch aus geleet.
Dem Bach seng haiteg Berüümtheet huet hir Wuerzelen zum engen an der Tatsaach, datt seng Wierker (zesumme mat deene vum Heinrich Schütz an den Operen an Oratorie vum Georg Friedrich Händel) déi eenzeg Barockkompositioune waren, déi um Ufank vum 20. Joerhonnert a groussem Ëmfang iwwerliwwert waren, an zum aneren huet seng konsequent Uwendung vum Kontrapunkt, verbonne mat der Affektwierkung vu senger Melodik an der Harmonik, op méi spéit Komponisten eng grouss Wierkung ausgeübt. Zanter dem 19. Joerhonnert schätze kierchlech Kreesser dem Bach seng geeschtlech Musek virum allem wéinst hirer staarker Reliéisheet.
Déi wäit Verbreedung a Receptioun vum Bach senge Wierker huet hiren Ufank fonnt, wéi d'Matthäuspassion vum Felix Mendelssohn Bartholdy am Joer 1829 nees nei opgefouert gouf, a säi ganzt Wierk vun 1851 bis 1899, bei deem ënner anerem de Johannes Brahms matgewierkt huet, erausbruecht gouf. Souwuel de Mendelssohn wéi och de Brahms hu Pianoswierker vum Bach ëffentlech virgedroen. Dem Philipp Spitta seng Biographie an zwéi Bänn (1873-1879) huet de Concertspublic, deen eréischt am 19. Joerhonnert sou richteg entstanen ass, fir d'éischt a groussem Ëmfang mam Bach sengem Liewen a senge Wierker bekannt gemaach. Am Laf vum 19. an 20. Joerhonnert gouf de Bach fir Pianisten a Pianosschüler nees dat, wat e scho fir de Ludwig van Beethoven an de Robert Schumann war: e musikalescht Liewenselixier. D'Fleg vum Bach senger Kierchemusek gouf virun allem vu sengen Nofollger am Amt vum Thomaskantor zu Leipzig virubruecht. Am 20. Joerhonnert hu sech déi grouss Symphonieorchesteren an hir berüümt Dirigenten ëmmer méi sengem Instrumentalwierk ugeholl.
Kandheet zu Eisenach
De Johann Sebastian Bach war dat jéngst vun aacht Kanner vum Stadpäiffer an Hafftrompettist Johann Ambrosius Bach a senger Fra Elisabeth Bach, gebuere Lämmerhirt.
Bei der Gebuert vum Bach gouf a senger Gebuertsuertschaft Eisenach nach mam Julianesche Kalenner gerechent. Dofir gëtt säi Gebuertsdatum an der Reegel mam ërtlech gëltegen Datum, dem 21. Mäerz 1685, uginn, säin Doudesdatum dogéint nom Gregorianesche Kalenner, deen zu Leipzig gëlteg war. Wann een dem Bach säi Gebuertsdatum mat aneren Date vun där Zäit vergläiche wëll, muss ee berécksiichtegen, datt hien nom Gregorianesche Kalenner, deen an anere Gebidder schonn am Gerauch war, eréischt den 31. Mäerz 1685 op d'Welt koum.
De Bach gouf op engem Méinden, den 23. Mäerz, an der Georgenkirche gedeeft. Seng fréi Kandheet huet hien zu Eisenach verbruecht, wou hien duerch de Cousin vu sengem Papp, den Organist vun der Eisenacher Georgenkirche Johann Christoph Bach, fir d'éischt Kéier a Kontakt mat Kierchen- an Uergelmusek koum. Am Alter vun aacht Joer ass hien op d'Latäinschoul vum Eisenacher Dominikanerklouschter gaangen.
Seng Mamm ass den 3. Mee 1694 gestuerwen. De 27. November 1694 huet säi Papp sech mat der Witfra Barbara Margaretha Bartholomäi, gebuere Keul, bestuet, mä ass awer e puer Méint drop, den 20. Februar 1695, gestuerwen. De Johann Sebastian ass mat sengem Brudder Johann Jacob bei säin eelere Brudder Johann Christoph Bach (1671-1721) op Ohrdruf geplënnert.
Beim Brudder zu Ohrdruf
Zu Ohrdruf huet de Johann Sebastian de Lycée bis zu der Prima gemaach, a krut domat eng besser Schoulausbildung wéi seng Virfahren opweises haten. An der Secunda ware säi Cousin Johann Ernst Bach a säi liewenslaange Frënd de Georg Erdmann seng Matschüler.
Säi Brudder de Johann Christoph, dee 14 Joer méi al an zu Ohrdruf Organist war, huet seng weider Erzéiung a musikalesch Ausbildung iwwerholl. Vun him huet de Bach d'Spillen op Tastenintrumenter geléiert. Zu sengem Liewensënnerhalt huet seng Tätegkeet als Chouersänger bäigedroen.
Den 19. Januar 1700 huet de Georg Erdmann Ohrdruf verlooss an ass op Lüneburg gereest. Kuerz drop, de 15. Mäerz, ass de Johann Sebastian him nogaangen.
Mettechouersänger zu Lüneburg
De Bach an den Erdmann goufen zu Lüneburg Fräischüler vum Michaelis-Klouschter. Si hunn als Diskantisten am Mettechouer gesongen. De Georg Böhm war zu där Zäit Organist an der Johanniskierch. Säin Afloss um Bach seng fréi Uergelwierker a Klavéiersuitë léisst sech stilkritesch unhuelen, awer net beleeën. Och, datt de Bach wéi ugeholl zu Celle Musek am franséische Stil konnt kenneléieren, ass net bewisen. Beluecht ass allerdéngs seng Fousswanderung op Hamburg bei de bekannten Organist Johann Adam Reincken, bei deem hie sech am Uergelspill weidergebilt huet.
Tëscht Ouschteren 1702, wéi de Bach seng Schoulzäit zu Lüneburg ofgeschloss hat, a 1703 loosse sech dem Bach seng Spueren net méi genee verfollegen. Aus engem spéidere Bréif ergëtt sech, datt hie sech am Juli fir d'vakant Organisteplaz zu Sangerhausen opgestallt hat a beim Rot och de bevirzuchte Kandidat war, mä datt den Herzog vu Sachsen-Weissenfels sech iwwer dëse Votum ewechgesat huet.
Lakai a Violonist zu Weimar
Spéitstens zanter dem Mäerz 1703 war de Bach als Lakai a Violonist an der Privatkapell vum Matregent Johann Ernst vu Sachsen-Weimar ugestallt. Bei enger Uergelprouf de 17. Mäerz 1703 huet de Bach Kontakter zum Rot vun Arnstadt geknëppt.
Eng Stad mat Bach-Traditioun
Den 9. August 1703 krut de Bach ouni e weidert Proufspill seng Bestallung als Organist vun der Neuen Kirche zu Arnstadt. Hei hate scho Membere vun der Bachfamill als Museker geschafft. Dem Johann Sebasian säi Grousspapp, de Christoph Bach (1613-1661), war Haff- a Stadmusikus a säi Brudder, den Heinrich Bach (1615-1692), war Organist vun der Liebfrauenkirche an der Oberkirche. Den Heinrich Bach war de Grousspapp vum J. S. Bach senger éischter Fra, der Maria Barbara Bach. Zu Arnstadt huet och d'Witfra vu sengem Monni, dem Johann Christoph Bach (1645-1695), mat hirem Jong, dem Johann Ernst Bach (1683-1739), gewunnt. De Johann Ernst huet de Bach wärend senger Rees op Lübeck vertrueden, a krut dem Bach säin Amt nodeem dësen op Mühlhause gezu war. Fir eng ongewéinlech déck Pai vu 50 Gulden an 30 Gulde fir Kascht a Logis war de Bach an der Neuen Kirche offiziell nëmme fir d'Uergelspill, an net fir d'Figuralmusek zoustänneg. Zu engem Zäitpunkt, deen net genee ze bestëmmen ass, gouf hien awer zu der Zesummenaarbecht mam Chouer vum Lycée verflicht.
Éischt iwwerliwwert Uergel- a Pianowierker
Am Oktober 1705 krut de Bach fir eng Rees op Lübeck bei den Dietrich Buxtehude Congé vu véier Wochen, deen hien allerdéngs op dräi Méint verlängert huet. Obschonn hie fir e Vertrieder gesuergt hat, gouf hien den 21. Februar 1706 dowéinst a wéinst "Nachlässigkeit im Dienst" vum Konsistorium vun der Gemeng gerügt.
Venus (Planéit)
D'Venus (planetaresch Symbol: ) ass den Nopeschplanéit vun eiser Äerd a vun der Sonn aus gesinn, nom Merkur den zweete Planéit an eisem Sonnesystem. D'Venus huet, genee wéi de Merkur, kee Mound. Si ëmkreest d'Sonn op enger Distanz vun 0,7 Astronomeschen Eenheeten an ass nëmmen e bëssche méi kleng wéi eis Äerd. Genee sou sinn d'Mëtteldicht an d'Gravitatioun op der Venus bal d'selwecht wéi dé vun der Äerd. Dofir gëtt d'Venus gär als Schwësterplanéit vun der Äerd bezeechent.
Johann Sebastian Bach
Éischt iwwerliwwert Uergel- a Pianowierker
Dës Rees bei de Buxtehude huet dem Bach wäertvoll musikalesch Andréck verschaf. Dem Buxtehude seng Owendmuseken, Uergel- a Pianowierker souwéi säin onvergläichlecht Uergelspill hunn de jonken Organist a Komponist waakreg gemaach. Déi éischt Uergel- a Pianosstécker vum Bach, déi nach erhale sinn, loossen den Afloss vum Buxtehude erkennen. Dozou gehéiere Choralvirspiller wéi zum Beispill "Wie schön leuchtet der Morgenstern" (BWV 739) a Präludien, Toccaten, Partiten a Phantasien.
Venus (Planéit)
D'Venus huet eng duerchschnëttlech Distanz vun 108 Millioune Kilometer zu eiser Sonn an ass mat engem Duerchmiesser vun zirka 12.100 Kilometer den drëttklengste Planéit am Sonnesystem. Si zielt zu de véier Äerdänleche Planéiten, déi och terrestresch oder Gestengsplanéite genannt ginn. D'Venus ass dee Planéit, deen op senger Ëmlafbunn der Äerdbunn mat engem minimalen Ofstand vun 38 Millioune Kilometer am nooste kënnt.
Johann Sebastian Bach
Éischt iwwerliwwert Uergel- a Pianowierker
Dem Bach säi "Capriccio sopra la lontananza del fratello dilettissimo", wat hie fir säi Brudder Johann Jacob Bach, dee sech als Feldmuseker an der schweedescher Arméi verdéngt hat, komponéiert hat, gëtt op d'Joer 1706 datéiert.
An alle Biographie geet driwwer riets, datt de Bach e puermol a Konflikt mam Arnstädter Konsistorium gerode war. Dëst huet säi Verhale géintiwwer vun de Chouermembere betraff, säi Vertrieder wärend sengem Congé, a seng Manéier, op der Uergel ze spillen. Hie gouf e puermol drop higewisen, bei der Begleedung vun der Chorale am Gottesdéngscht Tëschespiller, Verzirungen a Modulatiounen z'ënnerloossen. Zitat: Halthen Ihm vor daß er bißher in dem Choral viele wunderliche variationes gemachet, viele frembde Thone mit eingemischet, daß die Gemeinde darüber confundiret worden. D'Choralbeaarbechtung zu "Herr Jesu Christ, dich zu uns wend" (BWV 726) mat hiren iwwerraschenden Ausweichungen, hirer Chromatik déi immens schaarf op den deemolegen Uergele geklongen huet, an den Tëschespiller, mécht d'Verwirrung vun der Gemeng verständlech.
Eng aner Kéier gouf sech beklot, datt hien eng "frembde Jungfer" (seng Kusin vum zweete Grad, d'Maria Barbara Bach) op d'Chouerempore matgeholl hätt. Dësen enke Verhältnesser huet de Bach gehofft zu Mühlhausen z'entgoen.
Venus (Planéit)
D'Venusuewerfläch ass zimmlech liewensfeindlech. Den héijen Atmosphärendrock erreecht 90 Bar. D'Temperature leien, änlech wéi beim Merkur, bei 470 °C. De ville Kuelendioxid an der Atmosphär suergt fir e kräftegen Zäreneffekt, deen d'Temperaturen esouwäit erop dreift.
Johann Sebastian Bach
Bestietnes
Nodeem de Bach de 24. Abrëll 1707 zu Mühlhausen virgespillt hat, huet hien do an der Kierch Divi Blasii den 1. Juli säin Déngscht als Organist ugetrueden. Hie krut eng Pai vu 85 Gulden, dobäi koumen Naturalien a Ressourcen aus den Niewekierchen. Wéi schonn zu Arnstadt fält op, datt hie méi en héije Loun wéi seng Virgänger an Nofollger krut. Déi Verhältnesser hunn et him erlaabt, eng Famill ze grënnen. De 17. Oktober 1707 huet hie sech zu Dornheim bei Arnstadt mat der Maria Barbara Bach bestuet.
Venus (Planéit)
Iwwer d'"Geologie" vun der Venus gëtt nach hefteg gestridden. Verschidden Astronome mengen Unzeeche fir aktive Vulkanismus fonnt ze hunn.
Johann Sebastian Bach
Quodlibet: e musikalesche Spass vun der Bachfamill
Méifach gëtt vun Treffe vun der grousser Bach-Famill erzielt. Bei sou Treffen, beispillsweis bei Hochzäitsfeieren, gouf zesumme gesongen a musizéiert, dacks méistëmmeg an improviséiert. Am sougenannte Quodlibet (BWV 524) huet de Bach warscheinlech 1707, spéitstens 1708 sou een Duerchernee vu Lidder opgezeechent, bei deem net nëmme Feeler a Kaf geholl goufen, mä wou sech och gär provozéiert an ameséiert gouf. Den Titel Quodlibet ass net original. Et ass nëmmen e Fragment dovun erhalen, a weist en Text voller Uspillungen op. Net alles ass sou verständlech wéi "Große Hochzeit, große Freuden, Große Degen, große Scheiden". Méiglecherweis gouf dëse Quodlibet beim Bach senger Hochzäit mat der Maria Barbara virgedroen.
Venus (Planéit)
Op de Kartéierunge fënnt ee grouss Basengen, déi eisen Ozeane gläichen, awer ouni Waasser. Weider fënnt ee grouss verspreet Bierger a Verwerfungen, wéi se typesch fir ierdesch Plackentektonik sinn. Et ass ee sech allerdéngs eens, datt déi plackentektonesch Aktivitéiten op der Venus scho virun 500-1000 Millioune Joer waren.
Johann Sebastian Bach
Rotswiesselkantaten a Proufspill zu Weimar
Op Optrag zum Rotswiessel vum 4. Februar 1708 huet de Bach déi festlech Kantat Gott ist mein König (BWV 71) komponéiert, déi als eenzeg aus där Zäit als Drock erhalen ass. Kuerz drop konnt hien eng deier Erweiderung a Reparatur vun der Uergel duerchsetzen.
Venus (Planéit)
Nom Äerdmound ass si den hellsten natierlechen Objet an der Schummerecht an um Nuetsstärenhimmel. Well d'Venus als ee vun den ënneschte Planéite mueres oder owes am beschten ze gesinn ass an ni géint Hallefnuecht, gëtt si och Mueresstär an Owesstär genannt. Si ass och um Daghimmel ze gesinn, deels mat klengen Teleskopen, deels och mat bloussem A.
Johann Sebastian Bach
Rotswiesselkantaten a Proufspill zu Weimar
Am Juni 1708 ass de Bach am Zesummenhang mam Ofschloss vun de Renovéierungsaarbechte vun der Uergel op Weimar gereest, an huet virum Herzog Wilhelm Ernst virgespillt. Deen huet him d'Plaz als Hafforganist a Kammermuseker mat enger Pai vun 150 Gulde plus Naturalien ugebueden. Ausserdeem hat e grousse Brand zu Mühlhausen zu enger Verdeierung vun de Liewenskäschte gefouert. D'Aussiicht op eng wesentlech besser finanziell Situatioun war wuel de Grond, datt de Bach schonn de 25. Juni 1708 – knapps e Joer no sengem Amtsuntrëtt – zu Mühlhause gekënnegt huet. Säin Nofollger gouf de Johann Friedrich Bach. De Bach ass awer weiderhi mat der Stad Mühlhausen verbonne bliwwen. Jeeweils fir de Februar 1709 a 1710 krut hien Opträg fir Rotswiesselkantanten, déi och op Käschte vum Rot gedréckt goufen, awer verschwonne sinn.
Venus (Planéit)
D'astronomescht Symbol vum Planéit Venus ass eng stiliséiert Representatioun vum Handspigel vun der réimescher Gëttin vun der Léift Venus: ♀.
Ëmlafbunn
Déi grouss Bunnhallefachs vun der Venus huet 108.208.930 km; dat ass den Ofstand tëscht hirem Schwéierpunkt an dem kollektive Schwéierpunkt mat der Sonn, dee wéinst der an dësem Verhältnes klenger Venusmass bal mat dem Sonnenzentrum zesummefält. Déi Distanz entsprécht ongeféier 72,3 % vum mëttleren Äerdbunnradius, also 0,723 Astronomeschen Eenheeten (AE). De sonnenooste Punkt vun der Ëmlafbunn, dem Perihel, läit bei 0,718 AE an hire sonnewäiteste Punkt, dem Aphel, bei 0,728 AE. Doraus resultéiert eng mëttel Bunndistanz vu ronn 41 Mio. Kilometer (Minimum 38,3 Mio. km), soudatt d'Venus an d'Äerd déi zoueneen nächst Nopeschplanéiten am Sonnesystem sinn. D'Venus läit liicht baussenzeg vun der habitabler Zon, an ass fir d'Existenz vu flëssegem Waasser ze vill no bei der Sonn. De Bunnplang vun der Venus ass 3,39471° géint d'Ekliptik vun der Äerd gebéit. D'sideresch Ëmlafperiod – d'Dauer vun engem Venusjoer – mécht 224,701 Deeg aus.
D'Ëmlafbunn vun der Venus huet ënner alle Planéitebunnen déi mannst Exzentrizitéit. D'Exzentrizitéit ass nëmmen 0,0068; dat heescht, datt d'Ofwäichung vun der Planéitebunn no bei enger idealer Kreesbunn ass. D'Venus huet also déi kreesfërmegst Bunn un alle Planéiten. Nach manner Ofwäichunge vun enger Kreesform hunn am Sonnesystem nëmmen d'Ëmlafbunne vu munneche Mounden. Dofir ass d'Schréi vun der Venusbunn géint de Bunneplang vun der Äerd mat ongeféier 3,4° no der Bunnschréi vum Merkur (7,0°) mat am gréissten.
Johann Sebastian Bach
Fräi a liturgesch gebonnen Uergelwierker
E groussen Deel vum Bach sengem Uergelwierk ass zu Weimar entstanen, dorënner seng Passacaglia a verschidden Toccaten, Präludien a Fugen. Hei huet hie säin Orgel-Büchlein ugefaangen, wat als Sammlung vun 164 Choralvirspiller ugeluecht war, vun deenen hien awer nëmme 44 fäerdeg geschriwwen huet. Nieft sengem Déngscht an der Wilhelmsbuerg vum Herzog Wilhelm Ernst stoung Bach och sengem Neveu, dem Ernst August immens no, deen am Roude Schlass gewunnt huet, an zanter 1709 Matregent gi war. Säi Brudder Johann Ernst war e Schüler vum Johann Gottfried Walther. Vun him stame Virlage fir dem Bach seng Piano- an Uergeltranskriptioune BWV 592, 595, 982, 984 an 987.
Venus (Planéit)
Rotatioun
D'Rotatioun vun der Venus ass am Géigesaz zu der Ëmlafbeweegung vun de Planéiten an de meeschte Mounden an eisem Sonnesystem réckleefeg. Dat heescht, datt d'Venus vun hirem Nordpol aus gesinn am Auerzäresënn rotéiert. Der Definitioun vun der IAU no ass den Nordpol vun engem Planéit dee Pol, deen op der selwechter Säit vun der Ekliptik läit wéi den Nordpol vun der Äerd. Sou geet op der Venus d'Sonn am Westen op an am Osten ënner. D'Schréi vun der Rotatiounsachs gëtt dofir meeschtens net mat 2,64° mä mat 177,36° uginn, sou, wéi wann d'Achs bei ufanks progradem Dréisënn op d'Kopp gekippt gi wier. Ënner de Planéiten am Sonnesystem huet ausser der Venus nëmmen nach den Uranus e retrograde Rotatiounssënn; ënner de bekannten Zwergplanéiten ass dat nëmme beim Pluto de Fall. Duerch déi kleng Schréi vum Venusequator géint de Bunneplang gëtt et um Planéit keng Joreszäiten.
Johann Sebastian Bach
Éischt iwwerliwwert weltlech Kantanten
Den 21. an 22. Februar 1713 war de Bach zu Weißenfels wéinst de Feierlechkeeten zum Gebuertsdag vum Herzog Christian vu Sachsen-Weißenfels. Méiglecherweis goufen do d'Jagdkantat BWV 208 opgefouert, dem Bach seng fréist bekannt weltlech Kantat. Kierchekantate sinn aus der fréierer Weimarer Zäit nëmme wéineg iwwerliwwert.
Venus (Planéit)
Rotatioun
Déi réckleefeg Eegendréiung vun der Venus ass och aussergewéinlech lues: Eng sideresch Rotatiounsperiod (dat heescht, relativ zu de Fixstären) dauert 243,019 Deeg, an domat souguer 8 % méi laang wéi d'Ëmlafperiod. Duerch de réckleefegen Dréisënn dauert déi op d'Sonn bezunne Rotatiounsperiod – also e Venusdag – awer "nëmmen" 116,751 Äerddeeg; am rechtleefege Fall géif d'Verhältnes tëscht der Rotatiouns- an der Ëmlafvitesse bal eng gebonne Rotatioun bedeiten, wéi am fäerdege Beispill vun eisem Äerdmound, deen doduerch der Äerd ëmmer déi selwecht Säit zoudréit.
Johann Sebastian Bach
Concertsmeeschter zu Weimar
Den 2. Mäerz 1714 gouf de Bach zu Weimar zum Concertsmeeschter ernannt. Obschonn hien an der Hierarchie nach ëmmer ënner dem Kapell- an dem Vizekapellmeeschter stoung, krut hie mat 250 Gulden eng wiesentlech méi déck Pai wéi déi aner zwéin.
Venus (Planéit)
Bunnstéierungen a Resonanzen
Zesumme mat der Bunnperiod vun der Äerd vun 365,256 Deeg ergëtt sech als Zäitraum tëscht den zwéi gréisste Rendez-vousen déi hannerenee kommen eng Period vu 583,924 Deeg respektiv 1,599 Joer, déi och als géigesäiteg Bunnstéierungsperiod opgefaasst ka ginn. Vun der Äerd aus gesinn ass dat déi synodesch Ëmlafperiod vun der Venus. D'Ëmlafzäite vu Venus an Äerd sinn zoueneen an der Kommensurabilitéit 8:13 (genee 8:13,004); dat heescht, si stinn an engem Verhältnes, dat op enger kollektiver Mooss berout a sech deementspriechend bal exakt duerch kleng ganz Zuelen ausdrécke léisst. Aus der Differenz vun de béiden Zuelen (13 - 8 = 5) kann een an deem Fall vun engem iwwereneestëmmenden Dréisënn ofliesen, datt sech den noosten Ofstand am Idealfall vu genee kreesfërmege Bunnen op jee fënnef verschidde Bunnpunkten exakt gläichméisseg verdeele géifen. Déi raimlech Reiefolleg vun de Bunnpunkten no jee engem Ganzen an dräi Fënneftel vun engem Sonnenëmlaf ergëtt mat geduechte Verbindungslinnen de Venus-Pentagramm. Eventuell ass déi Eegenaart och mat e Grond fir déi kleng Exzentrizitéit vun der Venusbunn. Kommensurabilitéite féieren duerch de Resonanzeffet zu staarke Bunnstéierungen, déi ëmsou extreemer sinn, wat méi genee d'Verhältnes vun den Zuelen erreecht gëtt a wat d'Differenz tëscht hinne méi kleng ass. Dat bekanntst Beispill ass den Afloss vum Jupiter op d'Verdeelung vun den Asteroiden, deen duerch sou Resonanzeffeter bannenzeg der Haaptasteroidenceinture zu Kommensurabilitéitsplazen (Kirkwoodplazen) souwéi och -heefunge féiert. Änlech Auswierkungen hunn och d'Ëmlafbeweegungen ënner de Mounde vum Saturn op d'Struktur vu sengem Ranksystem. All Nopeschplanéiten a regulär Mounde beweege sech a kommensurablen Ëmlafverhältnesser an ënnersträichen domat déi gewësse Reegelméissegkeet vun de Bunnofstänn am Sonnesystem (kuckt och: Titius-Bode-Rei).
De mëttlere Bunnenofstand zu dem Merkur, dem klengste Planéit a bannenzegen Noper vun der Venus, ass ronn 50,3 Mio. km (0,336 Astronomesch Eenheeten). Dat ass nëmmen eppes manner wéi deem seng grouss Bunnenhallefachs (0,387 Astronomesch Eenheeten). Déi mëttel Bunnstéierungsperiod tëscht der Venus an dem Merkur ass 144,565 Deeg. Hir Ëmlafzäiten hunn dat kommensurabelt Verhältnes 5:2 (genee 5:1,957). Am Idealfall géife sech déi noosten Noperschaften also op jee dräi Bunnpunkte gläichméisseg verdeelen, mä d'Ëmlafbunn vum Merkur ass bal sou exzentresch wéi déi vum Zwergplanéit Pluto.
Johann Sebastian Bach
Nei Aufgaben
Schliisslech huet sech de Bach no enger neier Plaz ëmgekuckt, an huet dës um Haff vum Fürst Leopold vun Anhalt-Köthen fonnt, deem seng Schwëster den Ernst August de 24. Januar 1716 bestuet hat. De Grond fir dëse Schratt kann nëmme gemuttmoosst ginn. Den 1. Dezember 1716 war den éischte Kapellmeeschter Johann Samuel Drese gestuerwen. Eng Nofollegreegelung war net getraff ginn, mä säi Jong de Johann Wilhelm hat eng gewësse Virrangstellung, well hien als Vizekapellmeeschter schonn iwwer eng länger Zäit a sengem Papp seng Geschäfter hat. Domat wier fir de Bach den Opstig zum Kapellmeeschter laangfristeg blockéiert gewiescht.
De Bach huet de 5. August 1717 de Vertrag fir seng nei Plaz zu Köthen ënnerschriwwen, ouni virdru seng Entloossung zu Weimar gefrot ze hunn. Wéi en dat nohuele wollt, krut hie seng Demissioun net, mä gouf de 6. November wéinst senger "Halßstarrige Bezeügung" an der Landrichterstube festgeholl. Den 2. Dezember gouf hien aus der Haft an aus dem Déngschtverhältnes entlooss.
Venus (Planéit)
Bunnstéierungen a Resonanzen
Wärend aacht Ëmlafperiode vun der Äerd respektiv dräizéng Ëmlafperiode vun der Venus mat fënnef Konjunktiounsperioden zoueneen, rotéiert d'Venus, bal op den Dag genee, zwielefmol relativ zu de Stären, zwanzegmol relativ zu der Äerd a fënnefanzwanzegmol relativ zu der Sonn. Et gëtt ugeholl, datt et sech am Ganzen ëm e Resonanz-Phenomeen handelt.
Johann Sebastian Bach
Nei Aufgaben
An den Hierscht 1717 gëtt eng Episod datéiert, déi 1739 fir d'éischt Kéier ernimmt gëtt. De Bach ass op den Haff op Dresden gereest, wou et zu engem Wettsträit mam berüümten Uergelvirtuos Louis Marchand komme sollt. Mä sou wäit ass et net komm, well de Marchand deen Dag scho moies fréi nees fortgereest war, anscheinend well hie kee Verglach wollt hunn. Dës Episod ass en typescht Beispill dofir, datt scho kuerz nom Doud vum Bach glorifizéierend Anekdote gefleegt goufen, déi dacks duerch ongenee Erënnerunge vu Schüler oder senge Jongen ausgeléist goufen. De Bach selwer hat, dem Carl Philipp Emanuel Bach no, wéineg fir mëndlecht oder schrëftlecht Weidergi vu sou Anekdoten iwwereg.
Venus (Planéit)
Opbau
Mat hirer Gréisst an hirem allgemengen Opbau gläicht d'Venus eiser Äerd besonnesch. Sou huet si mat 12.103,6 Kilometer bal de selwechten Duerchmiesser wéi d'Aerd an huet och eng bal gläich grouss mëttel Dicht. Dacks ginn déi béid als "Planéiteschwësteren" oder och als "Zwillinge" bezeechent. - Sou staark si sech an der Mass an an der cheemescher Zesummesetzung ähnelen, sou ënnerscheede si sech awer bei den Uewerflächen a bei den Atmosphären.
Johann Sebastian Bach
Bezéiungen zum Johann Georg Pisendel
Méi wichteg wéi en Zesummentreffe mam Marchand, deem seng Wierker hie geschat huet, ware fir de Bach seng Bezéiungen zum Dresdner Musekdirekter Johann Georg Pisendel (1687-1755). Stilkritesch Vergläicher vun de Solowierker fir Violin vum Bach a vum Pisendel leeën no, datt de Pisendel de Bach zu der Kompositioun vun de 6 Sonaten a Partiten ugereegt huet. Schonn 1709 haten déi zwee eng Zäitchen zesummen zu Weimar verbruecht an zanterhier Kompositiounen ausgetosch. Duerch de Pisendel konnten dem Bach dem Vivaldi seng Kompositioune vermëttelt gi sinn. De Pisendel war nämlech de 27. September 1717 aus Italien zeréckkomm, wou hie kuerzzäiteg e Schüler vum Vivaldi war. En Zesummentreffen an e kënschtlereschen Austausch sinn also unzehuelen.
Venus (Planéit)
Atmosphär
D'Atmosphär vun der Venus besteet haaptsächlech aus Kuelendioxid. De Stéckstoff mécht 3,5 % aus, de Schwiefeldioxid (150 ppm), Argon (70 ppm) a Waasser (20 ppm) kommen a Spuere vir. Déi absolut Unheefung vu Stéckstoff entsprécht opgrond vun der grousser ganzer Mass vun der Atmosphär ongeféier dem Fënneffachen an der Äerdatmosphär. D'Mass vun der Venusatmosphär ass ronn dat 90-facht vum Äerdloftmantel a bewierkt um mëttlere Buedemniveau en Drock vun 92 bar. Dat kënnt dem Drock an 910 m Mieresdéift gläich. D'Dicht vun der Atmosphär ass op der Uewerfläch am Mëttel ongeféier 50-mol sou héich wéi op der Äerd.
D'Haaptmass vun der Atmosphär mat ronn 90 Prozent reecht vun der Uewerfläch bis an eng Héicht vun 28 Kilometer. D'Mass vun dësem Gasozean ass ongeféier een Drëttel vun der Mass vum ierdesche Weltmier. Dëser dichter Donschtschicht wäit ënner de Wollekendecken si méiglecherweis och déi vu verschiddene Sonden registréiert elektromagnéitesch Impulsen zouzeschreiwen, déi fir heefeg Blëtzentluedunge spriechen. Bannent de Wolleken hätte vu Wiederen opliichtend Blëtzer bei Nuecht opfale missen, awer op der Nuechtsäit vun der Venus konnte keng Liichterscheinungen observéiert ginn. Iwwer de Wolleke reeche baussenzeg Donschtschichte bis an eng Héicht vu ronn 90 Kilometer. Ronn 10 km méi héich ent d'Troposphär. An der driwwerleiender, ongeféier 40 km décker, Mesosphär erreecht d'Temperatur Déifstwäerter vu ronn −100 °C. An der Thermosphär, klëmmt d'Temperatur wéinst der Absorptioun vun der Sonnestralung. Minusgrade sinn am Ganzen nëmmen um Grond vun der Thermosphär bis erof an déi iewescht Wolleken. D'Exosphär als baussenzeg Atmosphäreschicht streckt sech an enger Héicht vu ronn 220 bis 250 Kilometer. D'Atmosphär vun der Venus ass vu bausse vëlleg onduerchsiichteg. Dat läit awer net sou vill un der Mass respektiv der héijer Dicht vun der Gasëmmantelung, mä haaptsächlech un enger stänneg zouener Wollekendecken. Dës ass mat hirer ënneschter Säit an enger Héicht vu ronn 50 km an ass ronn 20 km déck. Hiren Haaptbestanddeel sinn zu ronn 75 Massprozent Drëpsen aus Schwiefelsaier. Donieft gëtt et och chlor- a phosphorhalteg Aerosolen. An der ënneschter vun am Ganzen dräi Wollekeschichte gëtt et méiglecherweis och Zousäz vun elementarem Schwiefel. Gréisser Drëpse vun der Schwiefelsaier reenen of, awer n¨wmme bis onwäit vun der ënneschter Säit vun der Wollekendecken, wou si opgrond vun den héijen Temperature verdämpen a sech uschléissend a Schwiefeldioxid, Waasserdamp a Sauerstoff zersetzen. Nodeem dës Gase bis an déi iewescht Wollekeberäicher opsteigen, reagéieren a kondenséiere si do nees zu Schwiefelsaier. De Schwiefel gouf am Ufank duerch Vulkane a Form vu Schwiefeldioxid ausgestouss.
Déi sphäresch Albedo vun der cremegieler a meeschtens strukturfräier Wollekenuewerfläch ass 0,75; dat heescht, si street 75 % d'Liicht vun der Sonn praktesch parallel zeréck. D'Äerd reflektéiert dogéint am Mëttel nëmmen 30,6 % zeréck. Déi vun der Venus net reflektéiert Stralung gëtt zu ronn zwee Drëttel vun der Wollekendecken absorbéiert. Dës Energie dreift déi iewescht equatorial Wollekeschichten zu enger Vitess vu ronn 100 m/s respektiv 360 km/h, mat där si sech ëmmer a Rotatiounsrichtung vun der Venus an nëmme véier Deeg eemol ëm de Planéit beweegen. D'Héichatmosphär rotéiert sou ronn 60-mol sou séier wéi d'Venus selwer. Dëst Ausgesinn gëtt "Superrotatioun" genannt. De Grond dofir, firwat d'Auswierkungen grad sou an net anescht oflafen, ass – op d'mannst am Fall vun der Venus – nach net befriddegend gekläert. De Phenomeen vun der Venusatmosphär ginn am Ament mat der Raumsond Venus Express detailléiert erfuerscht. Déi eenzeg aner Beispiller fir so eng séier Atmosphärenzirkulatioun sinn am Sonnesystem d'Stralstréim an der héijerer Atmosphär vun der Äerd an d'Wollekenuewergrenz vum Saturnmound Titan, deem seng Stéckstoff-Atmosphär um Buedem ëmmerhin den annerhalleffachen Drock vun der ierdescher Loftëmmantelung huet. Eng Superrotatioun gëtt et also nëmme bei den dräi feste Weltkierper vum Sonnesystem, déi eng dicht Atmosphär hunn.
Am Oktober 2011 hat d'ESA bekannt ginn, datt d'Raumsond Venus Express an enger Héicht vu ronn 100 Kilometer iwwer der Venus-Uewerfläch eng relativ dënn Ozonschicht entdeckt hat.
Wieder
Bal déi ganz Gas ëmmantelung vun der Venus formt grouss Konvektiouns- respektiv Hadley-Zellen. Déi an der am intensivste bestraalten Equatorzon opklammende Gasmasse stréimen an d'Polargebidder a falen do a méi déif Lagen, an deene si zum Equator zeréckfléissen. Déi am ultravioletten Liicht siichtbare Strukture vun der Wollekendecken hunn dofir d'Form vun engem a Richtung vun der Rotatioun leienden Y. Déi éischt vum Venus Express geliwwerte Fotoen hate gewisen – besonnesch däitlich am infraroudem– ee sech dementspriechend iwwer de gréissten Deel vun der observéierter Südhemisphär ausbreedend Wollekenwierbele mat Zentrum iwwer dem Pol. Méi genee Observatioune vum Südwierbel hate säin Zentrum als Duebelwierbel sichtbar gemaach. Biller vun der Sond vum September 2010 weisen amplaz vum mysteriösen Duebelwierbel en eenzelen eegenaartege Strudel.
A Buedemhéicht goufe bis elo nëmme kleng Wandvitessen vun 0,5 bis 2 m/s gemooss. Duerch déi héich Gasdicht entsprécht dat op der Äerd ëmmerhin der Wandstäerkt 4, dat heescht, et kënnt enger schwaacher Bris gläich, déi Stëbs beweege kann. Vun deem op d'Venus afalende Sonneliicht erreechen nëmme zwéi Prozent d'Uewerfläch an erginn eng Beliichtungsstäerkt vu ronn 5000 Lux. D'Siichtwäit do ass wéi op engem dréiwen Nomëttag ronn dräi Kilometer.
Déi net vun de Wolleke reflektéiert oder absorbéiert Stralung gëtt haaptsächlech vun der ënneschter, dichter Atmosphär absorbéiert an an thermesch Stralung vum Infraroutberäich ëmgewandelt. An dësem Wellelängteberäich ass d'Absorptiounsverméige vum Kuelendioxid ganz grouss an d'Wäermestralung gëtt sou gutt wéi vollstänneg vun der ënneschter Atmosphäreschicht opgeholl. De staarken Zäreneffekt ass haaptsächlech duerch d'Mass vu Kuelendioxid bedéngt, awer och déi wéineg Spuere vu Waasserdamp a Schwiefeldioxid hunn dorun e wiesentlechen Undeel. Hie suergt um Buedem fir eng mëttel Temperatur vu 464 °C. Dat läit ganz wäit iwwer der ouni Zäreneffekt berecheneter Gläichgewiichtstemperatur vun −41 °C (232 K) an och wäit iwwer de Schmëlztemperature vun Zënn (232 °C) a Bläi (327 °C) – an iwwertrëfft souguer d'Héchsttemperatur um Merkur (427 °C). D'Erwiermung vun der Uewerfläch ass doduerch sou gläichméisseg, datt d'Temperaturënnerscheeder trotz der lueser Rotatioun vun der Venus souwuel tëscht der Dag- an der Nuechtsäit wéi och tëscht der Equatorregioun an de Polgebidder ganz kleng sinn. E Minimum vu ronn 440 °C gëtt a Buedemgéigend ni ënnerschridden. Ausgeholl sinn nëmmen héich Biergregiounen, sou sinn um héchste Punkt 380 °C an en Drock vu 45000 hPa. D'Maxima ass op den déifste Plazen 493 °C an 119000 hPa. Ouni d'Wollekendecke mat hiren héijen Reflexiounsverméige wier et op der Venus nach méi waarm.
Spekulatioun iwwer Liewen an der Atmosphär
Et gëtt eng Spekulatioun, datt et an der Venusatmosphär Liewe kéint ginn. Dat kéint ënner anerem d'Feele vu bestëmmte Gasen erklären. Doriwwer eraus hat Pioneer-Venus-Andauchkapsel an de Wolleken Partikelen a Bakteriegréisst fonnt.