cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Éisträich
Keesertum Éisträich (1804–1867) an Éisträich-Ungarn (1867–1918)
An der Schluecht vu Solferino 1859 goung d'Virherrschaft an Italien, an an der Schluecht vu Königgrätz 1866 d'Virherrschaft am Däitsche Bond verluer. De Keeser huet d'Bannepolitik missen déifgräifend reforméieren a seng (neo-)absolutistesch Regierungsweis opginn. Trotz senger zéier Resistenz gouf et eng Ëmwandlung an eng konstitutionell Monarchie. Dee mat Ungarn erreechten Ausgläich vun 1867 huet aus der éisträichescher Monarchie, d'éisträichesch-ungaresch Duebelmonarchie gemaach. Déi Preferenz fir d'Ungarn géintiwwer den anere Vëlker vun der Monarchie huet d'Nationalitéitskonflikter nëmme weider ugedriwwen, an hunn d'Räich sou wäit bruecht, datt een et bal net méi regéiere konnt. Ausgeléist vum Attentat u Sarajevo koum et 1914 zum Éischte Weltkrich an 1918 zum Enn vun der „keeserlech-kinneklecher Monarchie”.
I. Republik (1918–1938) an Drëtt Räich (1938–1945)
Éisträich-Ungarn gouf opgeléist. Op dem Gebitt vun der Duebelmonarchie wou gréisstendeels Mënsche mat däitscher Mammesprooch gewunnt hunn, ass d'Republik „Däitschéisträich” entstanen, woubäi verschidde Gebidder, an deenen och eng grouss Bevëlkerungszuel däitsch geschwat huet, ofgetrennt goufen (z. B.: Egerland, Südmähren, Südtiroul). Am Traité vu Saint-Germain gouf de Staatsnumm „Däitschéisträich” an dee vu ville gewënschten Zesummeschloss mat der Däitscher Republik ënnersot. Den 21. Oktober 1919 gouf den Numm op „Republik Österreich“ geännert an 1920 gouf eng nei éisträichesch Constitutioun ausgeschafft. An de follgende Joren hunn déi schlecht Wirtschaftslag a politesch Ausernanersetzungen Éisträich ëmmer méi déif an d'Kris gefouert.
Nodeem de Bundeskanzler Engelbert Dollfuss 1933 den Nationalrot opgeléist hat, gouf an Éisträich eng austrofaschistesch Diktatur a Form vun engem autoritäre Ständestaat etabléiert. Am Februar 1934 hunn d'Ausernanersetzungen tëscht der Partei un der Muecht, de Chrëschtlechsozialen (Vaterländische Front), an de Sozialdemokraten am Éisträichesche Biergerkrich hire gewaltsamen Héichpunkt erreecht. E puer Méint méi spéit koum et zum Juliputsch duerch Unhänger vun der an Éisträich zanter 1933 verbuedener NSDAP. Verschiddene Putschisten ass et gelongen an d'Bundeskanzleramt ze kommen, wou den Dollfuss sou schwéier blesséiert gouf, datt e kuerz duerno gestuerwen ass. De Putschversuch ass allerdéngs net gelongen. Neie Bundeskanzler gouf de Kurt Schuschnigg.
1938 koum et zum Uschloss un d'Däitscht Räich an domat zu der Zäit vun der nationalsozialistescher Herrschaft an Éisträich. Éisträich ass am Ufank als Land bestoe bliwwen, gouf awer vum Mee 1939 un a siwe Reichsgauer an ee Verwaltungsbezierk (Vorarlberg) opgedeelt. Éisträich gouf als „Ostmark” a kuerz duerno als „Alpen- und Donaugaue” bezeechent. De gebiertegen Éisträicher Adolf Hitler huet no berufflechem Echec a senger Heemecht seng politesch Carrière an Däitschland weidergefouert, an huet all Hiweiser op eng Eegestännegkeet vun Éisträich verschwanne gedoen. 1939 brécht den Zweete Weltkrich aus, an dat féiert zum Ënnergang vum Drëtte Räich.
II. Republik (zanter 1945)
Nom Enn vum Krich 1945, der Néierlag vum Groussdäitsche Räich, gouf Éisträich als onofhängege Staat nees hiergestallt. Schonn de 27. Abrëll ass eng provisoresch Staatsregierung mam Karl Renner als Staatskanzler zesummekomm, an huet d'Republik nees ausgeruff. Nom Doud vum Renner gouf den Theodor Körner als Kandidat vun der SPÖ de 27. Mee 1951 zum Bundespresident gewielt. Dat war déi éischt Vollekswal vun engem Staatschef an der éisträichescher Geschicht.
Bis 1955 war dat neit Éisträich, genee wéi d'Nokrichsdäitschland a Besatzungszonen opgedeelt. Mat der Ënnerzeechnung vum Staatsvertrag de 15. Mee 1955 duerch d'Bundesregierung a Vertrieder vun de Gewënner mam Bekenntnis respektiv der Verflichtung zur Neutralitéit a keen neien Uschloss unzestriewen, krut d'Republik hir voll Souveränitéit.
Tennis Club Colmar-Berg
Den Tennis Club Colmar-Berg ass en Tennisclub vu Colmer-Bierg, an der Mëtt vum Land.
Éisträich
II. Republik (zanter 1945)
Bis de 25. Oktober 1955 hunn och déi lescht alliéiert Truppen d'Land verlooss. E puer Deeg drop gouf d'„Éisträichesch Neutralitéit” am Nationalrot a Form vun engem Verfaassungsgesetz festgeschriwwen. Zanter 1965 ass de 26. Oktober, als Erënnerung un de Beschloss vun der Neutralitéit, éisträicheschen Nationalfeierdag.
Tennis Club Colmar-Berg
De Veräi gouf 1981 gegrënnt an hat 2013 150 Memberen, wouvun der 70 lizenséiert waren.
Éisträich
II. Republik (zanter 1945)
1960 war d'Republik Matgrënner vun der EFTA, déi e Wirtschaftszesummenhalt ugestrieft huet. Duerch d'Neutralitéit konnte souwuel mat de westleche Länner wéi och mam deemolegen Ostblock gutt kulturell a wirtschaftlech Relatioune geknëppt ginn, wat dem Land an der Zäit vum "Wiederaufbau" gehollef huet. Nom Enn vum Kale Krich 1991 gouf d'strikt Neutralitéit zwar e bësse méi labber gesinn, mä d'ugemoossen Interpretatioun vun der Neutralitéit an der verännerter Weltuerdnung ass zanterhier en ëmstriddent bannepolitescht Theema. 1995 ass Éisträich der EU bäigetrueden. 1999 gouf d'Wärung, den Schilling als Buchgeld ofgeschaaft an Éisträich huet den 1. Januar 2002, zesumme mat aneren EU-Staaten, den Euro agefouert.
Eisebunnsstreck Commentry - Gannat
D'Eisebunnsstreck Commentry - Gannat gouf tëscht 1865 an 1871 an der Auvergne gebaut. Si féiert vu Commentry am Südweste vum Departement Allier op Gannat am Südosten. Bis op e puer Kilometer op der Héicht vu Lapeyrouse, (63), leeft se ganzen Zäit am Allier.
Brécken op der Streck
De Chefingenieur war de Wilhelm Nördling an de Baumeeschter war d'Eisebunnsgesellschaft vum Paris-Orléans. D'Streck huet eng Totallängt vun 52,614 km. Et gëtt 6 Tunnellen op der Streck mat enger Totallängt vun 1.133 m, an déi 7 Brécke moossen zesummen an der Längt 1.379 m.
Éisträich
Geographie
Haaptartikel: Geographie vun Éisträich.
Helmut Kohl
Den Helmut Josef Michael Kohl, gebuer den 3. Abrëll 1930 zu Ludwigshafen an och do de 16. Juni 2017 gestuerwen, war en däitschen CDU-Politiker.
Éisträich
Geographie
Éisträich erstreckt sech an westëstlecher Richtung iwwer maximal 573 km, an nordsüdlecher Richtung iwwer 294 km.
Camille Kerger
De Camille Kerger, gebuer den 9. Februar 1957 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Komponist, Posaunist, Sänger (Tenor) an Dirigent.
Éisträich
Landschaft
Ongeféier 60 Prozent vum Land bestinn aus Bierger a gehéieren zu den Ostalpen (virun allem d'Tirouler Zentralalpen, Hohe Tauern an Niedere Tauern, Nërdlech Kalkalpen, Südlech Kalkalpen a Wienerwald). An Uewer- an Nidderéisträich läit - schonn nërdlech vun der Donau - d'Béimesch Mass, al Rumpfbierger, déi och an Tschechien an a Bayern weiderginn, an op der Ostgrenz an d'Kleng Karpaten.
Camille Kerger
Seng Kompositiounen am Eenzelen
De Camille Kerger huet Wierker fir verschidde Besetzunge geschriwwen, dorënner 13 Kompositioune fir Orchester, dräi Kammeroperen, puer Theaterstécker mat Musek a Kanneroperen (kuckt d'Eenzelheeten).
Éisträich
Landschaft
Vun der Gesamtfläch vun Éisträich (83.871,1 km²) entfält ongeféier e Véierel op Déif- an Hiwwellänner. Nëmmen 32 % leie méi déif wéi 500 m. 43 % vun der Landfläch bestinn aus Bësch.
Déi fënnef Grousslandschafte vun Éisträich:
déifste Punkt: Hedwighof (Gemeng Apetlon - Burgenland) 114 m
Déi zéng héchst Bierger vun Éisträich sinn:
Séien
De gréisste Séi ass den Neusiedler Séi am Burgenland, dee mat ongeféier 77 % vu senger ganzer Fläch vun 315 km² an Éisträich läit, gefollegt vum Atterséi mat 46 km² an dem Traunséi mat 24 km² an Ueweréisträich. Och de grousse Bodensee mat senge 536 km² am Dräilännereck mat Däitschland (Freistaat Bayern a Land Baden-Württemberg) an der Schwäiz läit zu engem klengen Deel op éisträicheschem Staatsgebitt. Allerdéngs sinn d'Staatsgrenzen am Bodensee net genee bestëmmt.
Fir de Summertourismus an Éisträich hunn d'Séien nieft de Bierger déi gréisst Bedeitung, besonnesch d'Kärntner Séien an déi vum Salzkammergut. Déi bekanntst vun dëse Séie sinn de Wörtherséi, de Millstätter Séi, den Ossiacher Séi an de Weissenséi. Weider bekannt Séie sinn de Moundséi an de Wolfgangséi op der Grenz vu Salzburg mat Ueweréisträich.
Kuckt och: Lëscht vun de Séien an Éisträich
Flëss
De gréissten Deel vun Éisträich, 80.566 km², gëtt iwwer d'Donau an d'Schwaarze Mier entwässert, nëmme kleng Gebidder iwwer de Rhäin (2.366 km²) oder d'Elbe (918 km²) an d'Nordséi. Grouss Nieweflëss vun der Donau si (vu Weste no Osten): D'Mur entwässert de Salzburger Lungau, d'Steiermark a leeft a Kroatien an d'Drau, déi Kärnten an Osttiroul entwässert. D'Drau leeft a Kroatien an d'Donau.
Klima
D'éisträichescht Klima ass gekennzeechent vun der Wiesselwierkung vum ozeanesche Klima mam kontinentalen, respektiv Pannonesche Klima. Duerch d'Eegenheete vun dëse Klimatyppen ass den Oste vun Éisträich duerch kal Wanteren a waarm Summere gepräägt an et fält ganzjäreg nëmme méisseg Néierschlag. De Weste vum Land ënnerläit an der Reegel manner strenge Gesetzer, de Wanter ass meeschtens méi mëll an de Summer éischter waarm. Hei leien och d'Géigende mam héchsten Néierschlag. Duerch d'geographesch Lag kënnt et och nach zu enger weiderer Klimazon, d'Alpint Klima, wat an de Bierger de Wanter méi streng wéi am Osten dee méi déif läit, ausfale léisst. Eng aner Charakteristik sinn déi geleeëntlech Nord- a Südaflëss, déi engersäits polar Keelt, anerersäits Saharastëbs mat sech brénge kënnen.
Ganz allgemeng gëtt Éisträich dem mëtteleuropäeschen Iwwergangsklima zougerechent, mat Rücksicht op d'Alpen am Zentrum an am Westen an d'Pannonescht Déifland am Osten.
Temperaturen
Wann e stabilt Héich aus dem Oste wierkt (Idealfall „Omega-Héich“ an der Form vum leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet) kann ee mat laangem Sonneschäi rechnen, an enger Hëtzt déi bis zu 2 Wochen dauert. Am Wanter bewierkt dëst Héich Sonn a Keelt (bis -20 °C). D'Sonn schéngt ongeféier 10 bis 20 Prozent méi laang wéi zum Beispill an Norddäitschland.
D'Hëtztperiod geet vu Mëtt Oktober bis Mëtt Abrëll a verursaacht en héijen Energieverbrauch.
Néierschlag
Well d'ozeanescht Klima vu Westen no Oste méi schwaach gëtt, hëlt och den Néierschlag an der selwechter Richtung of. Sou sinn zu Wien d'Néierschléi nëmmen nach hallef sou héich wéi zu Salzburg, an an den ëstlechen a südëstlechen Deeler vum Land mécht sech d'pannonescht Kontinentalklima bemierkbar, wat deelweis am südleche Séiegebitt mediterran beaflosst gëtt.
Ganzjäreg zeechne sech d'Gebidder laanscht den Alpenkamm duerch héich Néierschléi aus, well bei Déifdrocklage fiicht Loftstréim aus dem Norden oder Süden opgestaut an als Néierschlag ofgebaut ginn. Dëst bewierkt am Wanter grouss Schnéimassen an de Bierger an Däller, souwéi an den Nord- respektiv Südstaugebidder, am Summer awer kënne grouss Masse vu Reen Muren an Iwwerschwemmunge bewierken. Den héchsten Néierschlag fënnt een am Alpenvorland souwéi am Tirouler Ënnerland, an der Ausserfern an dem Bregenzer Bësch. Do fale bis zu 3.000 mm Reen oder Schnéi pro Joer (Duerchschnëtt 900 mm).
Am Fréijoer an am Hierscht ass vu Schnéi bis zu grousser Wäermt alles méiglech. Well d'Dagestemperaturen am Juli an am August net seele bis oder iwwer 30 °C klammen an d'Loftfiichtegkeet meeschtens relativ héich ass, kënnt et dacks zu der Bildung vu Quellwolleken an duerch den Alpestau zu Donnerwiederen.
An de leschte Jore war Éisträich, sou wéi seng Nopeschlänner, heefeg Affer vu Wiederkapriolen, déi vu villen Experten op eng Klimaerwiermung zeréckgefouert ginn (d'Duerchschnëttstemperature gi permanent no uewe verbessert). Duerch hefteg Reefäll gouf et méi wéi eng Kéier schlëmm Iwwerschwemmungen a Vermurungen, déi och Doudesaffer gefuerdert hunn. Geleeëntlech koum et zu orkanaartege Stierm a gewaltege Schnéifäll, déi dozou gefouert hunn, datt vill Uertschafte vun der Baussewelt ofgeschnidde gi sinn, an d'Zuel vun de Lawinen zougeholl huet.
Bundeslänner
Déi néng éisträichesch Bundeslänner sinn a 84 Bezierker an a 15 Statutarstied opgedeelt. D'Bezierker sinn a Gemengen agedeelt.
Stied
Dat mat Ofstand gréisst Siidlungsgebitt an Éisträich ass d'Metropolregioun Wien mat enger Awunnerzuel vun 2.853.903 (Stand 1. Januar 2019). Domat konzentréiert sech e Véierel vun der Bevëlkerung vum Land an der Haaptstadregioun. An Éisträich hu ronn 200 Gemengen d'Stadrecht. E grousse Problem, virun allem a wirtschaftlech schwaache Géigenden ass d'Auswanderung vun der ländlecher Bevëlkerung an d'Stied.
Canton de Nanteuil-le-Haudouin
De Canton de Nanteuil-le-Haudouin ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Senlis, am Departement Oise an der Regioun Hauts-de-France.
Éisträich
Stied
Fir eng Oplëschtung vun alle Stied, sou wéi de grousse Stadregiounen, kuckt: Lëscht vun de Stied an Éisträich
Bevëlkerungsentwécklung
Déi éischt Vollekszielung, déi den haitege Critèren entsprécht, gouf an de Joren 1869/1870 an Éisträich-Ungarn duerchgefouert. Zanter mam Zielen ugefaange gouf, ass d'Awunnerzuel um Gebitt vum haitegen Éisträich bis virum Éischte Weltkrich (leschten Zielung virum Krich 1913) an d'Luucht gaangen. Bis zum Zesummebroch vun Éisträich-Ungarn war de staarke Wuesstem an der Bevëlkerung um Gebitt vum haitegen Éisträich zu engem groussen Deel op Zouwanderungen an de Krounlänner zeréckzeféieren, déi sech an de Groussstied, a virun allem zu Wien, néiergelooss hunn. Bei der éischter Zielung nom Krich war d'Bevëlkerung ëm 347.000 zeréckgaangen. Mä schonn 1920 war d'Zuel nees ëm 35.000 Persounen an d'Luucht gaangen, an huet dat bis 1935 bäibehalen. Tëscht 1934 an 1935 war den Zouwuess nëmmen nach 1.000 Persounen, an tëscht 1935 an 1936 ass d'Zuel fir d'éischt Kéier zanter dem Éischte Weltkrich nees erofgaangen, nämlech ëm ronn 3.000 Persounen. D'Bevëlkerungszuel ass bis 1939 weider erofgaangen, déi lescht Zielung virum Zweete Weltkrich huet 6.653.000 Persoune gezielt. Dëst ass e Réckgank vun 108.000 Mënschen am Verglach zum héchste Stand vu 6.761.000 am Joer 1935. Wéi 1946 déi éischt Awunnerzuelen nom Enn vum Krich op der Grondlag vun de Liewensmëttelkaarten ermëttelt goufen, konnt eng Awunnerzuel vu ronn 7.000.000 notéiert ginn, wat en neien Héichpunkt ausgemaach huet - trotz de grousse Verloschter am Krich.
Bis 1953 ass d'Awunnerzuel weider erofgaangen, ëm ronn 672.000 op 6.928.000 Persounen. Mä et goung nees biergop, an en neien Héchststand gouf am Joer 1974 erreecht, wéi 7.599.000 Persounen an Éisträich gelieft hunn. An de follgende sechs Joer ass d'Bevëlkerung - mat Ausnam vum Joer 1976 - nees liicht zeréckgaangen, an 1980 gi 7.549.000 Persoune gezielt. Um Ufank vun den 80er Joren hu sech Zouwuess a Réckgang ofgewiesselt, bis 1987 d'Bevëlkerung nees wierklech an d'Luucht gaangen ass. Zanter den 90er Joren ass d'Awunnerzuel weider eropgaangen, an um Enn vum Joer 2004 goufen 8.175.000 Awunner gezielt.
Liewenserwaardung
Déi duerchschnëttlech Liewenserwaardung an Éisträich steet zur Zäit (2005) bei de Fraen 82,1 Joer a bei de Männer 76,4 Joer (am Verglach 1971: 75,7 Fraen an 73,3 Männer). D'Kannerstierflechkeet steet bei 0,45 %.
Sprooch
Däitsch ass d'Amts- a Mammesprooch vun ongeféier 98 % vun der éisträichescher Bevëlkerung. Et gëtt zwar keng éisträichesch Héichsprooch, mä déi éisträichesch Variant vum Houdäitsche weist dach verschidden Ofwäichunge vun de Varianten, déi an aneren däitschsproochege Länner benotzt ginn. Dës sinn am Éisträichesche Wierderbuch zesummegefaasst a stinn iwwer dem Duden als amtlecht Reegelwierk. Déi däitsch Sprooch gëtt villfach a Form vun engem vun de villen uewerdäitschen Dialekter geschwat, déi zu de Mondartfamille vum Donieft gi slawesch an aner Sprooche vun autochthone Mannerheete geschwat. Déi al burgenlandkroatesch, sloweenesch an ungaresch Deeler vun der Bevëlkerung an Éisträich hunn en Usproch op Schoulunterrecht an der Mammesprooch an op den Amtsweeër. Burgenlandkroatesch a Sloweenesch sinn zousätzlech Amtssproochen an de Verwaltungs- a Geriichtsbezierker vun der Steiermark, vum Burgenland a Kärnten mat kroatescher oder sloweenescher, respektiv gemëschter Bevëlkerung. An de Gemengen Oberpullendorf, Oberwart, Rotenturm an Unterwart ass Ungaresch nieft Däitsch eng gläichberechtegt Amtssprooch. Och déi al Roma-Bevëlkerung huet hir eege Sprooch.
Ausserdeem liewen 35.000 Jéinen an Éisträich, wouvun awer nëmmen nach 3.500 ëmmer op der Rull sinn. Si goufen an den 1960er Joren am Burgenland, am Mühlviertel, am Waldviertel, um Hausruck, an den Doudege Bierger, an de Seetaler Alpen a Fischbacher Alpen ugesidelt.
Kultur
Éisträich ass international als grouss Kulturnatioun bekannt a bréngt seng grouss Traditioun an alle kulturelle Beräicher virun allem mat der Liewensweis vu sengen Awunner, der Architektur de Kuckeswäerte Plazen a sengem zum Ausdrock. Stéchwierder wéi Wiener Kaffeehauskultur a Kabarettszen si fir Éisträich genee sou typesch wéi de beléifte Wantersport, de Flair vu senge Stied a Begrëffer wéi Heuriger oder Festspiller. Vill Bauwierker an Éisträich zielen zum UNESCO Weltkulturierwen. Am Joer 2003 war Graz Kulturhaaptstad vun Europa. Fir d'Verbreedung vun der éisträichescher Kultur am Ausland ass d'Éisträichescht Kulturforum zoustänneg.
Perséinlechkeeten
D'Länner vum fréieren Habsburgerräich hunn eng Rei Kënschtler aus alle kulturelle Beräicher ervirbruecht, virun allem an der Musek. Zu de berüümtste Komponiste vun hirer Zäit zielen ënner anerem de Wolfgang Amadeus Mozart, de Joseph Haydn, de Franz Schubert, den Anton Bruckner an de Johann Strauss, deen als ee Grënner vum Wiener Walzer gëllt. Dëser Traditioun sinn am Rayon vun der klassescher Musek och vill berüümten Dirigente wéi Erich Kleiber, Herbert von Karajan, Karl Böhm oder Nikolaus Harnoncourt nogaangen.
Zu de bekanntsten (al-)éisträichesche Schrëftsteller ziele Franz Grillparzer, Joseph Roth, Johann Nestroy, Robert Musil, Karl Kraus, Friedrich Torberg, Felix Mitterer, Thomas Bernhard a Peter Handke, wéi och d'Bertha von Suttner déi 1905 de Friddensnobelpräis krut, an d'Elfriede Jelinek (Literaturnobelpräis 2004). Zu de bekanntste Schrëftsteller vun den éisträichesche Volleksgruppen zielen Janko Ferk, Gustav Janus a Florjan Lipus, dee vum Peter Handke op Däitsch iwwersat gouf.
An de Sparte Film an Theater sinn ënner anerem Max Reinhardt, Karl Farkas, Curd Jürgens, Maximilian Schell, Romy Schneider, Senta Berger, Oskar Werner, O. W. Fischer, Otto Schenk, Klaus Maria Brandauer, Martin Kusej berüümt. Bekannt Filmregisseure ware respektiv sinn ë. a. Erich von Stroheim, Billy Wilder, Fritz Lang, Josef von Sternberg, Otto Preminger, Robert Dornhelm, Michael Haneke, Ulrich Seidl, Hans Weingartner.
Film an Theater
D'éisträichescht Filmwiesen zielt ëm 1900 zu de weltwäit aktiivsten. Éisträichesch Stommfilmer goufe weltwäit exportéiert. D'Bedeitung vun der Filmindustrie, déi am Wuesstem war, huet allerdéngs nom Éischte Weltkrich ofgeholl, a koum zu engem absolutten Déifpunkt am Zweete Weltkrich. Duerno gouf haaptsächlech fir den éisträicheschen an däitschsproochege Maart produzéiert. An de spéiden 1960er Jore koumen eng sëlleg Heimatfilmer op de Maart, wou Schauspiller wéi Peter Alexander, Gunther Philipp, Marika Rökk oder Hans Moser am ganze Land beléift waren. E wesentleche Regisseur, deem seng Carrière iwwer 50 Joer gedauert huet, war de Franz Antel.
An den 1980er-Jore sinn eng Partie Kultserie wéi Ein echter Wiener geht nicht unter oder Kottan ermittelt entstanen. Och Televisiounsshowe waren deemools beléift a Moderatore wéi Heinz Conrads waren Liblinge vun der Natioun. An den 1980er Jore gouf och de Karl Moik mat senger Sendung Musikantenstadl am ganzen däitschsproochege Raum bekannt.
An de leschte Joren huet sech ëmmer méi eng Zort Neien Éisträichesche Film entwéckelt. Meeschtens sinn et jonk a knapps bekannt Regisseuren a Schauspiller, déi kreativ Filmer mat dacks sozial- oder gesellschaftskriteschen Inhalt dréinen. International gëtt dëst ëmmer méi bekannt, a sou muncher konnt schonn e Filmpräis mat heem huelen. Verhale kann een op dësem Gebitt Michael Haneke (Die Klavierspielerin, Caché), Ulrich Seidl (Hundstage), Barbara Albert (Nordrand), Michael Glawogger (Slumming), Jessica Hausner (Hotel), Wolfgang Murnberger (Silentium), Paul Rosdy, Stefan Ruzowitzky (Anatomie) oder Hans Weingartner (Die fetten Jahre sind vorbei).
De Stefan Ruzowitzky huet 2008 mat sengem Film Die Fälscher den Oscar fir de beschte friemsproochege Film gewonnen. Dat war och den éischten a bis elo eenzegen Auslandsoscar, deen an Éisträich gaangen ass.
E besonnesche kulturelle Stellewäert huet an Éisträich d'Kabarett-Zeen. Bekannt Kabarettiste sinn ënner anerem Lukas Resetarits, Josef Hader, Alfred Dorfer, Roland Düringer an Alf Poier.
Literatur
Haaptartikel: Éisträichesch Literatur
Musek
Éisträich ass virun allem fir seng grouss Komponiste vun de leschte Joerhonnerte bekannt. Besonnesch d'18. an d'19. Joerhonnert waren a musikalescher Hisiicht eng Epoch déi gepräägt huet, wéi sech ënner de Komponisten déi hei gewierkt hunn (Beethoven, Mozart, Schubert, Joseph Haydn uvm.) d'Stilrichtung vun der Wiener Klassik entwéckelt huet. Wien war deemools eng Haaptstad vun der Musek - besonnesch duerch den Haff vun de Regenten an der Dynastie vun den Habsburger. Wien deemools an der Musek en Numm hat, huet zu Wien Concerte ginn. Wärend d'Musek vun der Wiener Klassik meeschtens als Ënnerhalung an am Optrag vum Adel gespillt gouf, huet sech d'Musek am 19. Joerhonnert och fir d'Biergertum opgemaach. Do goufen d'Wierker vun der Strauss-Dynastie - wéi Johann Strauss' Radetzkymarsch oder d'Tritsch Tratsch Polka vu sengem Jong, déi gär op Baler wéi dem Wiener Opernball gespillt ginn - populär an hunn och haut nach nieft der Wiener Klassik eng wichteg Plaz. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hunn och déi grouss Sinfoniker Anton Bruckner a Johannes Brahms zu Wien gewierkt. Ëm d'Joerhonnertwenn gouf d'éisträichescht Musekliewe vu Komponiste wéi Gustav Mahler (Dirigent vun der Wiener Haffoper 1897-1907), Alexander von Zemlinsky, Franz Schmidt a Joseph Marx markéiert. E bedeitenden Afloss op d'Musek vun der Moderne hunn d'Komponiste vun der Neier Wiener Schoul gehat, virun allem Arnold Schönberg, Anton Webern an Alban Berg.
Éisträichesch Iesskultur
Haaptartikel: Éisträichesch Kichen, Wiener Kichen
Éisträich ass bekannt fir seng grouss Auswiel un traditionelle Platen a Mielspeisen. Zu de bekanntste Plate gehéiert de berüümte Wiener Schnitzel, d'Tirouler Speckkniddelen, den Tafelspitz, d'Kärntner Kasnudeln an all Zorte vu Kniddelen. Zu de berüümteste Séissegkeeten zielt virun allem d'Mozartkugel, d'Sachertorte, d'Linzertorte, Salzburger Nockerln a verschidde Strudelvariatiounen.
Wolga
D'Wolga (op Russesch: Волга, op Kasachesch: Edil), ass e Floss am Weste vu Russland. Se ass, mat enger Längt vun 3560 km, dee längste Floss an Europa. Virun hirer Kanalisatioun war si souguer 3690 Kilometer laang.
An der Antiquitéit war d'Wolga ënner dem Numm Rha bekannt. Turk-Vëlker nennen se Idel (Tataresch: İdel, Идел), op Mordwinesch heescht se Raw, Рав oder Rawa, Рава.
D'Wolga entspréngt um Waldai-Plateau, 225 Meter iwwer dem Mier. Se leeft duerch oder laanscht d'Stied Twer, Rybinsk, Jaroslawl, Nijni Nowgorod, Kasan, Uljanowsk, Samara, Saratow, Wolgograd an Astrachan. Un hirem Enn bilt se d'Wolgadelta a leeft an d'Kaspescht Mier.
Am 20. Joerhonnert goufen aacht Staudämm un der Wolga gebaut, déi mat sech bréngen, datt se op laange Strecken éischter enger Rëtsch vu Séie gläicht. De gréissten dovun ass dee bei Samara, aus dem Joer 1957.
Wichteg Nieweflëss sinn d'Kama, d'Oka an d'Wetluga. Iwwer Kanäl ass d'Wolga mam Baltesche Mier, dem Wäissen an dem Schwaarze Mier verbonnen.
León (Spuenien)
León ass d'Haaptstad vun der Provënz León a läit am Nordweste vu Spuenien an der autonomer Gemeinschaft Kastilien-León.
Quatre Jours de Dunkerque
D'Quatre Jours de Dunkerque - Tour du Nord-pas-de-Calais (huet och eng Zäit laang Cinq Jours de Dunkerque geheescht) ass eng Etappecourse mam Vëlo déi a Frankräich gefuer gëtt.
Burgos
Burgos ass d'Haaptstad vun der Provënz Burgos a läit am Norde vu Spuenien an der autonomer Gemeinschaft Kastilien-León.
Alpa of Switzerland
Alpa of Switzerland ass eng Schwäizer Firma, déi e modulare System vu Fotoapparate fabrizéiert, den "ALPA 12". Bis 1990 war d'Fabréck zum gréissten Deel a Familljebesëtz.
1996 hunn Capaul & Weber an enger, wéi si dat nennen vente aux enchères privée de Markennumm ALPA fir de weltwäite Maart kaaft.
Uetersen
Uetersen ass eng däitsch Stad, déi am Krees Pinneberg / Schleswig-Holstein läit, 30 km vun Hamburg ewech.
Uetersen gouf 1234 vum Ritter Heinrich II von Barmstede gegrënnt.
D' Stad ass duerch säi Rosarium och als Rousestad bekannt.
Bei der Vollekszielung am Joer 2006 (Stand 31. Dezember 2006) hunn do 17.865 Leit gewunnt.
Uetersen läit op enger Héicht vun 1–18 m.
Dschibuti
Dschibuti (ar:جيبوتي, fr: Djibouti) ass e Staat an Ostafrika. Dschibuti grenzt am Westen un Ethiopien, am Norden un Eritrea an am Süden u Somalia, un de Golf vun Aden an un d'Rout Mier.
De Jemen läit nëmmen a puer Kilometer dovun op der aner Säit vum Roude Mier.
Beersheba
D'Stad Beersheba oder och Beerscheba (Hebräesch: באר שבע Be′er Schéwa, iwwersat "Siwebueren") läit am Süde vun Israel; si ass eng vun de gréisste Stied am Land. Well den Numm aus dem Hebräeschen iwwerdro gouf, gëtt säin Numm op verschidde Manéiere geschriwwen, z. B.: Beerscheva, Beer Sheva a Be'erscheba.
Jean-Marie Le Pen
De Jean-Marie Le Pen, gebuer den 20. Juni 1928, zu La Trinité-sur-Mer am Departement Morbihan ass e franséische rietsextreme Politiker.
Hie war 1972 ee vun de Grënner vum Front national a bis 2011 39 Joer laang hire President. 2011 huet seng jéngst Duechter Marine Le Pen d'Parteipresidentschaft iwwerholl.
De Jean-Marie Le Pen war fënnefmol Kandidat bei de franséische Presidentschaftswalen. 2002 huet hien et an den zweeten Tour gepackt mä géint de Jaques Chirac verluer.
Am Mee 2015 gouf de Jean-Marie Le Pen aus senger eegener Partei ausgeschloss, well hien nees eng Kéier d'Gaskummere vun den Nazien als "Detail an der Geschicht vum Zweete Weltkrich" bezeechent huet.
Zisterzienserinnenabtei Lichtenthal
D'Klouschter Lichtenthal zu Baden-Baden ass eng Zisterzienserinnen-Abtei.
Si läit um Enn vun der Lichtentaler Allee an ass am 13. Joerhonnert entstanen.
Anthrazit
Den Anthrazit (gr.:blénkeg Kuel), ass déi Kuelenzort mat deem héchste Brennwäert.
Beim Entstoe vum Anthrazit gi Planzen ënner Drock, an ouni datt Loft drukënnt, ëmgewandelt. Am Laf vun der Zäit hëlt de Kuelstoffgehalt zou. Beim Anthrazit kann de Kuelestoffgehalt iwwer 90 % leien. Doduerch kënnt et bei der Verbrennung zu relativ wéineg Réckstänn.
Um Spaweck
Carbone
Le Bity
Le Bity ass den Numm vun enger Skulptur vum franséische Kënschtler Olivier Blanckart aus Pappmaché, Pechpabeier an anere Materialien, déi 1998 an der Ausstellung Gare de l'Est am Casino Luxembourg ausgestallt gouf.
Si stellt eng Zort Kentaur duer, woubäi de Kierper dee vun engem Hirsch ass, deen am Gaang ass, z'urinéieren, an de Kapp an d'Broscht den deemolege franséische President Jacques Chirac duerstellen, sou, wéi en op den offizielle Fotoen (vun der Bettina Rheims) ze gesi war. Um Kapp ass e véierennegt Gewei ze gesinn, am Hannergrond ass eng Kuliss vun der Fassad vum Palais de l'Elysée.
D'franséisch Ambassade hat deemools gefrot, dat Wierk aus der Ausstellung ewechzehuelen, mä d'Kulturministesch Erna Hennicot-Schoepges huet d'Ausdrocksfräiheet vum Artist verdeedegt.
Bity ass den Numm vum Chirac sengem Schlass an der Gemeng Sarran (Departement Corrèze). Den Titel spillt natierlech och mam Wuert bite, ëmgankssproochlech fir Penis.
Frank Zappa
Geschicht
Den Zappa huet uganks vun den 1960er Joren ugefaangen, Musek ze spillen. An där Zäit huet hien dacks mam Captain Beefheart zesumme gespillt. Seng éischt professionell Opname waren d'Soundtracke vun de B-Filmer The World's Greatest Sinner a Run Home Slow. An der Mëtt vun den 1960er Jore gouf hien de Gittarist vun der Grupp The Soul Giants. Geschwënn duerno gouf hien de "Chef" an huet d'Band an "The Mothers" ëmbenannt. D'Mothers kruten e Kontrakt bei Verve Records, an hu sech missen an The Mothers of Invention ëmbenennen, well Mother eng Slang-Ofkierzung vu motherfucker war (an am Sënn vu "gutt Museker" gebraucht gouf). 1966 koum den éischten Album vun der Band, Freak Out!, eraus.
Nieft der Rockmusek war den Zappa ëmmer och um Komponéiere vun zäitgenëssescher klassescher Musek intresséiert. Seng Plack Lumpy Gravy vun 1967 war eng éischt Verëffentlechung an déi Richtung. An den 1970er Joren huet hie sech an der éischter Hallschent méi a Richtung Jazz, duerno a Richtung Rock orientéiert, mä Orchestral Favorites (1979) a seng zwou Placke mam London Symphony Orchestra (Vol. 1 (1983) en Vol. 2 (1987)) waren däitlech modern-klassesch Wierker. 1984 koum The Perfect Stranger eraus, wourop de Pierre Boulez mat sengem Ensemble InterContemporain Kompositioune vum Frank Zappa dirigéiert huet.
Virbiller vum Zappa waren den Edgar Varèse, de Karlheinz Stockhausen, Igor Strawinsky an den Anton Webern. Säi musikalesche Stil zeechent sech aus duerch onreegelméisseg a séier Tempi-wiessel, parodistesch Zitater vu Stiler oder Melodien, déi agebaut goufen, oder méi generell doduerch, datt seng Musek a keen eendeitege Stil aklasséiert ka ginn.
Wann en net op Tournée war, huet den Zappa deeglaang a sengem Studio verbruecht, wou en u sengen Opname geschafft a gefeilt huet. Hien huet reegelméisseg nei Konzepter oder Erfindungen an- an ëmgesat: Sou war hien, nom Bob Dylan (Blonde on blonde) deen Zweeten iwwerhaapt, deen eng Duebel-LP erausbruecht huet. Hien huet, ausser deenen zwee éischten, all seng Albume selwer produzéiert, an hat ëmmer dat Modernst vun Opnam-Maschinnen dat et gouf.
D'Texter vu senge Stécker hunn dacks kritesch zu politeschen oder gesellschaftlechen Theeme Stellung geholl, zum groussen Deel op eng ironesch bis sarkastesch Anerweis. Hien huet a sengen Texter géint de Krich a géint fundamentalistesch reliéis Priedeger geäussert, och allgemeng géint Klengkaréiertheet, Dommheet a (Moude)beweegungen, (Hippien, Discomusek,...) deenen d'Leit onkritesch nolafen. Aner Texter hu skuril bis surreal Welte geschaf, déi op glungenen (och alt emol sexuellen) Erliefnesser déi him oder engem Member aus senger Band geschitt sinn, baséieren. Verschidden Albumen (200 Motels, Joe's Garage 1, 2-3; Thing Fish) waren als Musical geduecht.
1985 huet de Frank Zappa um Kongress-Hearing geschwat, dee vum PMRC (Parents' Music Resource Center) organiséiert gouf, wou ë. a. d'Tipper Gore, d'Fra vum Al Gore, aktiv war. D'PMRC huet der Musekindustrie virgeworf, si géif d'amerikanesch Jugend mat "Sex, Gewalt, a Verheerlechung vun Drogen a Gewalt" verdierwen. Den Zappa huet sech bei deem Hearing fir d'musikalesch Fräiheet agesat a probéiert, dem PMRC seng Argumenter ad absurdum ze féieren an ze widderleeën. Op sengem Album FZ meets the Mothers of Prevention vun 1985 huet hien déi Episod musikalesch "verschafft".
1992 huet hien ugekënnegt, e wéilt Kandidat fir d'Presidentschaft vun den USA ginn ("Kuckt de Reagan: Kéint ech et schlëmmer maachen??" sot en an engem Interview). Geschwënn duerno huet en awer seng Kandidatur zeréckgezunn an ass duerno kaum nach opgetrueden an huet sech op d'Komponéieren, d'Ophuele vu Stécker mam Synclavier an d'Editéiere vu Live-Concertsmatschnëtter konzentréiert. En hat nämlech Prostatakriibs diagnostizéiert kritt, un deem en dann och Enn 1993 gestuerwen ass. Déi lescht CD, déi zu senge Liefzäiten erauskoum, war The Yellow Shark (1993) déi vum däitschen Ensemble Modern agespillt a vum Zappa dirigéiert gi war.
Den Zappa war zanter 1967 mat der Gail Zappa bestuet, déi eng Zort Comptabel a Managerin vun him war. Zesummen hate se 4 Kanner:
D'Jongen Dweezil an Ahmet si selwer Museker. Den Dweezil publiziéiert hautdesdaags dem Papp seng Wierker, déi bis ewell net verëffentlecht goufen a geet mat der Band Zappa plays Zappa op Tournée, wou e mat jonke Museker an och där, déi scho mam Frank Zappa zesumme gespillt hunn (Napoleon Murphy Brock, Steve Vai an Terry Bozzio), Wierker vum Frank Zappa opféiert.
Orion (Mythologie)
Den Orion war an der griichescher Mythologie e grousse Jeeër aus Böotien. Bei der Juegd gouf hie vu senge Juegdhënn Sirius a Procyon begleet, déi och am Himmel a sengem Stärebild stinn. Wou en hierkënnt ass voller Widderspréch: heiansdo ass hien de Jong vum Poseidon an der Gorgon Euryale, heiansdo huet e gläich dräi Pappen, nämlech de Poseidon, den Zeus an een Drëtten (Hermes oder Ares). Allen dräi sollen hire Som an engem Sak aus der Haut vun engem Stéier gemëscht hunn. Vum Zeus huet en dohier seng Begeeschterung fir erotesch Aventuren, a vum Poseidon d'Fäegkeet iwwer d'Waasser ze goen.
Frank Zappa
Geschicht
De Frank Zappa ass am Kader vu sengen Europa-Tournéeën zweemol zu Lëtzebuerg opgetrueden: de 15. Juni 1982 an der Déifferdenger Sportshal an de 27. September 1984 an der Victor-Hugo-Hal um Stater Lampertsbierg.
Discographie
Posthum
Bicher
Vum Zappa: Iwwer den Zappa:
Orion (Mythologie)
Mythos
Eng aner Geschicht erzielt vum Orion als iwweräifrege Jeeër, deen all wëll Déiere vum Äerdkrees ëmbrénge wollt. D'Gaia (d'Äerd selwer) oder d'Artemis hunn doropshin e Skorioun ervirbruecht, deen den Orion ëmbruecht huet. Den Heeler Asklepios huet ëmsoss versicht, hien ze retten. De Skorpioun an den Orion ginn als Stäerebiller an den Himmel versat, wou si sech ëmmer nach joen, dem Orion säi Stäerebild ass an de Wanterméint ze gesinn, de Skorpioun zu der Summerzäit, mä déi zwéin quasi ni zum selwechten Zäitpunkt. Och den Asklepios gëtt als Stäerebild Schlaangendréier an den Himmel versat. Fir aner Variante vu sengem Doud, kuckt och den Artikel zu der Artemis.
Prisong Tegel
D'Justizvollzugsanstalt Tegel zu Berlin-Tegel läit am Berliner Bezierk Reinickendorf an ass de gréissten an ee vun den eelste Prisongen an Däitschland. Zanter 1898 sëtzen an deem Prisong verurteelt erwuesse Männer, déi do hir Strofen ofsëtzen.
Am September 2006 gouf et am Prisong Tegel offiziell Plaz fir 1571 Prisonéier; hie war allerdéngs zu där Zäit mat 1705 Häftlinge beluecht, déi vun 838 Giichtercher betreit a bewaacht goufen. Ronn 32 Prozent vun de Prisonéier waren Auslänner. Et waren Häftlingen, déi zu kuerze Prisongsstrofen an och där, déi bis zu liewenslänglech verurteelt waren.
Serbien
D'Republik Serbien (serbesch: Република Србија / Republika Srbija) oder einfach Serbien ass e Staat a Südosteuropa. Serbien läit am Zentrum vun der Balkanhallefinsel a grenzt am Norden un Ungarn, am Osten u Rumänien a Bulgarien, am Süden un Nordmazedonien an Albanien, am Südwesten u Montenegro an am Westen u Bosnien an Herzegowina a Kroatien. Am Süde läit de Kosovo, deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien. D'Haaptstad vu Serbien ass Belgrad.
Canton de Bras-Panon
De Canton de Bras-Panon ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Benoît, am Departement La Réunion.
Den Haaptuert ass Bras-Panon.
Trent (Floss)
Den Trent ass mat enger Längt vun 297 Kilometer den drëttlängste Floss a Groussbritannien.
En huet seng Quell op enger Héicht vun 275 Meter bei Biddulph Moor an der Grofschaft Staffordshire.
Den Trent leeft no Norden duerch d'Midlands, a leeft op der Héicht vun den Uertschaften Blacktoft an Alborough mat dem Ouse zesummen, fir den Humber ze bilden den an engem groussen Estuaire dem Mouth of Humber bei Grimbsby an d'Nordséi leeft.
1804
Europa
Département des Forêts
Europäescht Amt fir Zesummenaarbecht
D'Europäescht Amt fir Zesummenaarbecht (EuropeAid) ass eng Administratioun vun der Europäeschen Unioun, déi mat der Verwaltung vun der EU-Aussenhëllef befaasst ass.
EuropeAid gouf 2001 opgrond vun enger Decisioun vun der Europäescher Kommissioun gegrënnt. D'EU-Aussenhëllef ass en Instrumentarium fir d'international Roll vun der EU ze stäerken. Dozou gehéiert ënner anerem den „Europäeschen Entwécklungsfong fir d'AKP-Staaten“. Ronn 150 Länner, Regiounen an Organisatioune kréien iwwer d'EU-Aussenhëllef eng Ënnerstëtzung. Dorënner sinn och ënner aneren d'Länner vum Westbalkan oder fréier Sowjetrepubliken.
D'Europäescht Amt fir Zesummenaarbecht iwwerhëlt de Management vu Projeten, deenen hir Ziler vun der Europäescher Kommissioun beschloss ginn. Dofir si vun EuropeAid déi noutwenneg Instrumenter a Mechanisme fir Verwaltung, Iwwerrwaachung, Ënnerstëtzung a Kontroll op d'Bee gesat ginn.
Struktur
D'Hëllef gëtt iwwer 3 Weeër verdeelt:
11,3 % vun all Entwécklungshëllef op der Welt gi vun EuropeAid verdeelt. 2007 waren dat 6,7 Milliarden Euro. Domat ass EuropeAid dee weltwäit drëttgréissten Donnateur vun Entwécklungshëllef. (Zielt een d'Entwécklungshëllef vun den EU-Memberstaaten dobäi, kënnt een op 60 % vun der weltwäiter Entwécklungshëllef fir d'Europäesch Unioun - zum Verglach: D'USA ginn 21 %).
Norma-Galaxiëkoup
Den Norma-Galaxiëkoup (och Abell 3627) ass ee grousse Galaxiëkoup am Stärebild Norma an der Géigend vum Zentrum vum Groussen Attrakter. Hie kann net gutt observéiert ginn, well hien a Richtung Kant vun eiser Mëllechstrooss läit a sou duerch interstellare Stëbs verdeckt gëtt. Seng Mass gëtt op 1015 Sonnemasse gerechent.
Am Galaxiëkoup gouf duerch d'Chandra Röntgenteleskop d'Galaxis ESO 137-001 entdeckt, déi op den Zentrum vum Abell 3627 zourast an een 200.000 Liichtjoer laange Gasschwäif hanner sech zitt, an deem eng grouss Zuel vun neie Stären entstinn. (Stand September 2007)
Aphel
Als Aphel oder Apsis (griichesch „Knupp oder Bou“, Plural Apsiden) bezeechent een déi zwéin Haaptscheeter op der (bal) elliptescher Ëmlafbunn vun engem Himmelskierper. D'Apoapsis ass dobäi de Punkt mat der gréisster Distanz zum Haaptkierper an de Perihel oder Periapsis dee mat der mannster Distanz. Well d'Ellips genee zwéin Haaptscheeter huet, gëtt de Begrëff meeschtens am Plural gebraucht.
Vu wou kommen d'Begrëffer an d'Wierder hir ?
Apsis ass dat griichescht Wuert fir „Knupp, Bou“ a leet sech vum Begrëff Apsis an der Architektur of, apo- a peri- sinn déi griichesch Virsilbe fir „wäit“ an „no“.
Fir d'Haaptkierper Sonn, Äerd, Äerdmound a Stären hunn d'Apsiden eegen Nimm, déi vun den entspriechende griicheschen ofgeleet sinn:
De Perizentrum an den Apozentrum (lat. centrum „Achspunkt“) bezeechnen dobäi speziell Punkten an engem Méikierper-System a bezéie sech op de Baryzentrum.
D'Verbindungslinn vun de béiden Apsiden ass d'Apsidelinn.
Exzentrizitéit an Apsisdistanz
Den Zesummenhang tëscht numerescher Exzentrizitéit an den Apsisdistanzen ass
Sonn: Perihel an Aphel
De Perihel ass de sonnennoosten, den Aphel de sonnewäitste Punkt vun enger Planéitebunn. D'Äerd huet hire Perihel-Duerchgank ëm den 3. Januar (2.–4. Jan.) bei 147,099 Mio. km an hiren Aphel-Duerchgank ëm de 5. Juli (3.–6. Juli) bei 152,096 Mio. km.
Distanz vun de Planéiten an Zwergplanéiten zu der Sonn an astronomeschen Eenheeten a Kilometer: Planéite si wäiss, Zwergplanéite si gro hannerluecht.
Norma (Stärebild)
D'Wénkelmooss, laténgesch Norma ass e Stärebild um südleche Stärenhimmel.
Beschreiwung
D'Norma steet südlech vum Stärebild Scorpius. D'Stärebild Norma ass keen opfällegt Bild, kee vu senge Stären ass méi hell wéi déi 4. Gréissteklass.
Duerch d'Norma zitt d'Band vun der Mëllechstrooss, dofir fënnt ee vill niwweleg Objeten, wéi oppe Stärekéip, Kugelstärekéip an Niwwel.
A Richtung Norma, bal net ze gesinn duerch eis Mëllechstrooss, ass e Galaxiëkoup. Hie gëtt Norma-Galaxiëkoup (Abell 3627) genannt an ass eng riseg Usammlung vu Galaxien op enger Distanz vu ronn 200 Millioune Liichtjoer. An him läit den Zentrum vum sougenannte Groussen Attrakter, op deen "eise" Galaxiëkoup, de Virgo-Koup sech zoubeweegt.
D'Stärebild Norma läit sou wäit südlech, datt et net vun eis aus gesi ka ginn.
Geschicht
D'Stärebild gouf am Joer 1752 vum franséischen Astronom Nicolas-Louis de Lacaille ënner dem Numm „Norma et Regula“ agefouert. Et soll ee Wénkelmiesser an e Lineal duerstellen, déi vu Séifuerer fir d'Positiounsbestëmmung benotzt goufen.
Duebelstären
Den γ1 an den γ2 Normae gesi mat bloussem A gekuckt, aus wéi Duebelstären. Tatsächlech awer handelt et sech ëm Stären, déi net duerch d'Gravitatioun unenee gebonne sinn, mä nëmme vun der Äerd aus gesinn, an enger Richtung leien, Den γ2 liicht giel an ass een Ënnerris op enger Distanz vun 128 Liichtjoer, den γ1 ass e bloe Risestär op enger Distanz vu 1437 Liichtjoer.
Den ε Normae ass en Duebelstäresystem op enger Distanz vu 400 Liichtjoer. Déi zwou, 4,54 a 6,68m hell Komponente leien op engem Ofstand vun 22,8 Bousekonnen auserneen. Dee liichtschwaache Stär huet e Begleeder, deem säin Ofstand sou kleng ass, datt hien nëmme mat Spektroskopie nogewise ka ginn. Den ι Normae ass 140 Liichtjoer vun eis ewech an ass en enken Duebelstär, deem seng Komponente sech an 26,9 Joer ëmkreesen.
Verännerlech Stären
Den R an T Normae si verännerlech Stäre vum Typ Mira, deem seng Hellegkeet sech iwwer e laangen Zäitraum staark wiesselt.
Den S Normae ass ee pulsatiounsverännerleche Stär vum Typ Cepheiden. Hie läit am Oppene Stärekoup NGC 6087.
NGC-Objeten
Den NGC 6067 ass een Oppene Stärekoup op enger Distanz vu 6000 Lichtjoer. Hien huet ongeféier 100 Stäre mat der 10. Gréissteklass.
3500 Liichtjoer vun eis ewech läit deen hellste Stärekoup am Norma, et ass den NGC 6087. Hien huet ongeféier 40 Stäre mat de Gréissteklasse vu 7. bis 11.
D'Galaxië vum Norma-Galaxiëkoup si wéinst hirer Distanz vun 200 Millioune Liichtjoer kaum mat engem klengen Teleskop ze gesinn.
Maulesmillen
D'Maulesmillen (lokal: Maulusmillen ) ass e Lieu-dit an der Gemeng Wëntger, deen aus engem fréiere Café, engem Camping, enger fréierer Millen an enger fréierer CFL-Halt besteet. Een Haus, déi eigentlech Millen déi nërdlech vun der Wolz läit, gehéiert zu der Gemeng Wäiswampech.
Ausser datt d'Uertschaft an zwou Gemenge läit gehéiert se an der Gemeng Wëntger zu zwou verschiddene Kadastersektiounen, an zwar zu de Sektioune Saassel a Boxer.
Virun der Gemengefusioun vum 1. Januar 1977 huet d'Uertschaft zu der fréierer Gemeng Aasselbuer gehéiert.
Geographie
D'Maulesmille läit am Wolzdall um Zesummelaf vun der Wemperbaach op der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen am Dräieck Rossmillen, Saassel a Klierf. Se läit och op der Kräizung vum CR373 mam CR335.
Theater Baden-Baden
Den Theater Baden-Baden op der Goetheplaz ass de Stadtheater vun der Stad Baden-Baden.
Extra fir d'Aweiung, den 9. August 1862, hat de Komponist Hector Berlioz d'Oper an zwéin Akten Béatrice et Bénédict geschriwwen, no dem Shakespeare sengem Stéck Much Ado About Nothing.
Šot'a Rust'aveli
De Šot'a Rust'aveli, am Däitschen och Schota Rustaweli, am Englesche Shota Rustaveli, gebuer ëm 1172 zu Rustawi, der drëttgréisster Stad a Georgien, a gestuerwen ëm 1216 zu Jerusalem, war e georgeschen Auteur, deen de georgeschen National-Epos Vep'his Tqaosani geschriwwen huet.
Pafendall
De Pafendall ass ee vun de 24 offizielle Quartiere vun der Stad Lëtzebuerg.
Geographie
De Pafendall läit an der Ënnerstad, am Uelzechtdall, tëscht de Quartieren Eech a Weimeschkierch am Norden a Clausen am Süden. Ëstlech dervu läit de Kierchbierg a westlech de Stadgronn, d'Uewerstad an de Lampertsbierg. De Quartier Pafendall besteet aus dem Pafendall selwer an aus dem Sichenhaff am Norden.
Op all Säit vun der Uelzecht steet eng gutt erhale Paart vun der Vaubans-Festung: lénks d'Eecher Paart (Porte d'Eich) a riets d'Sichepaart (Porte des Bons-Malades). Béid Paarte sinn iwwer de Béinche matenee verbonnen. Aner Repère sinn d'Rout Bréck, den neie Panorama-Lift, den Arrêt Pafendall-Kierchbierg mam Funiculaire, de Siège vum Sang a Klang an den Oekozenter.
Baden-Baden
Baden-Baden ass eng däitsch Stad am Weste vu Baden-Württemberg. Si ass déi klengst vun am Ganzen 9 kreesfräie Stied an deem Bundesland. D'Stad ass eng bekannt Kuruertschaft.
Geographie
Baden-Baden läit am nërdleche Schwarzwald no bei der franséischer Grenz am Dall vun der Oos.
Pafendall
Geographie
De Pafendall huet eng Fläch vun 37,52 ha a läit op enger Héicht tëscht 238,9 an 293,0 m.
Geschicht
Schonn zu Réimerzäiten war am Pafendall eng Bréck iwwer d'Uelzecht, iwwer déi d'Strooss vu Reims op Arel a weider op Tréier gefouert huet. Iwwerreschter vun der Réimerbréck si bei Niddregwaasser an der Uelzecht no bei der haiteger Bréck (rue du Pont) vis-à-vis vun der Pafendaller Kierch ze gesinn.
Den 30. Mee 1976 owes gouf et am Pafendall eng schwéier Explosioun an e grousst Feier. D'Ursaach war Bensinn, deen zu Zéisseng vum Chauffer vun enger Transportfirma iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf, an där d'Gase méi spéit duerch Fonke vun engem Killaggregat explodéiert sinn. Den Ausgangspunkt vun der Explosioun war Beim Béinchen, an deen Deel vum Pafendall war komplett an e Koup gefall. Et goufen dräi Doudeger a 17 Schwéierblesséiert dovun 2 Pompjeeën. 45 Leit déi keen Daach méi iwwer dem Kapp haten, goufen an der Jugendherberg opgeholl. Eng Plack an der rue du Pont erënnert un d'Accident.
D'Pafendaller Kierch
Nodeem d'Pafendaller Kierch hir Dieren1847 opgemaach hat, goufen de Pafendall an de Sichenhaff vun der Par Sankt Méchel lassgeléist an als eege Par etabléiert.
D'Kierch ass no dem Zweete Weltkrich bekannt ginn, well den deemolege Paschtouer Jean-Pierre Ries a säi Koschter Hary Wiesen mat Hëllef vun der Thérèse Strauss ënner Liewensgefor sechs Lëtzebuerger Zwangsrekrutéiert am Kierchtuerm verstoppt haten, Lëtzebuerger, déi net an enger preisescher Uniform kämpfe wollten. Et waren dat de Vic Fischbach, de René Schiltz (Brudder vum Aloyse Schiltz), de Gaston Kerger, den Nicolas Schaefers, den Emile Schaefers an de Lucien Kraus.
Awunner
Op den hunn am Pafendall  Leit gewunnt, wouvun  % Lëtzebuerger waren, géintiwwer  % Auslänner.
Fliederchersdag
Den drëtte Sonndeg no Ouschtere gëtt um Sichenhaff de Fliederchersdag gefeiert. Den Interesseveräi vum Pafendall-Sichenhaff, deen d'Feier organiséiert, verdeelt deen Dag virdrun, um Samschdeg, no enger Mass an der Kapell um Kierfecht, Eeërfliedercher un d'Leit.
Canton de La Plaine-des-Palmistes
De Canton de La Plaine-des-Palmistes ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Benoît, am Departement La Réunion.
Den Haaptuert ass La Plaine-des-Palmistes.
Canton de Saint-André-1
De Canton de Saint-André-1 ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Benoît, am Departement La Réunion.
Den Haaptuert ass Saint-André.
Caisse de décès mutualiste
D'Caisse de décès mutualiste (gekierzt CDM, deels och CDML) ass eng staatlech unerkannt Stierfkeess (Société de secours mutuels) zu Lëtzebuerg, déi un d'Fédération des sociétés de secours mutuels affiliéiert ass. Se gouf den 3. Abrëll 1898 gegrënnt.