cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vereenegt Staate vun Amerika
Aktuell Regierung
Déi nächst Wale wäerten de 5. November 2024 sinn. Dobäi gëtt een Drëttel vum Senat (34 Sëtz) an all 435 Sëtz vum Representantenhaus erneiert. Och déi nächst Presidentschaftswal wäert deen Dag sinn.
Kolonisatioun vun de Britten (1585-1775)
No dem Siwejärege Krich huet Groussbritannien eng englesch Dominanz um Nordamerikanesche Kontinent erschaf mat den Dräizéng Kolonien, der Louisiane ëstlech vum Mississippi a Kanada. Mä d'Awunner an den Dräizéng Kolonien sinn net frou mat de Steieren souwéi mat der feelender Representatioun am Parlament zu London.
Amerikanesch Onofhängegkeet (1775-1783)
Den 19. Abrëll 1775 ass den Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich ausgebrach. Mat der Hëllef vu Frankräich, Holland a Spuenien konnten déi brittesch Arméie geschloe ginn an eng onofhängeg Federatioun gouf de 4. Juli 1776 deklaréiert. An der Stad Philadelphia koumen ënner anerem den George Washington, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson an den James Madison bei ville Geleeënheeten zesumme fir d'Zukunft vun der neier Natioun ze bestëmmen. Déi Personnagë ginn an Amerika dacks als the Founding Fathers bezeechent. Do gouf ënner anerem bestëmmt, datt déi Federatioun eng Republik a kee Kinnekräich gëtt.
D'Enn vum Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich war den 3. September 1783 mam Fridde vu Paräis (1783).
Den George Washington gouf an der éischter Presidentschaftswal vun Amerika (1788-1789) zum éischte President vun de Vereenegte Staate vun Amerika gewielt.
Bannenzeg Reformen
An der Period nom Enn vum Onofhängegkeetskrich bis an en éischten Deel vum 19. Joerhonnert huet déi jonk Natioun op verschidden Aart a Weis missen hir nei Prinzippien a Gesetzer entweeder ëmsetzen oder och änneren. Dofir haten d'Auteure vun der Constitutioun Amendments virgesinn, Ännerunge fir an der Zukunft d'Constitutioun un di aktuell Lag am Land unzepassen. Och Decisioune vum Ieweschte Geriicht hu vill dozou bäigedroe fir d'Zukunft vun den USA ze bestëmmen. E puer vun den Ereegnesser an där Zäit sinn:
Ouagadougou
Ouagadougou ass d'Haaptstad vun der Republik Burkina Faso (viraals Obervolta) a Westafrika. Ouagadougou ass mat zirka 1,5 Milliounen Awunner déi gréisst Stad am Land an dat wirtschaftlecht an administratiivt Zentrum. Et ass Regierungssëtz vum nominell muechtlose Mogho Naaba, dem Keeser vun de Mossi.
Vereenegt Staate vun Amerika
Bannenzeg Reformen
Den neie politesche System gëtt och mat der Wal vum John Adams ausgetest, den zweete President vun den USA, deen an der Wal vun 1800 géint säi Vizepresident Thomas Jefferson verléiert. Doropshi gouf et fir déi éischt Kéier eng friddlech Transitioun tëschent 2 géigneresche Parteien, eng Traditioun déi, zesumme mat der Entscheedung vum President Washington keng drëtt Kéier fir d'Presidentschaftswalen unzetrieden, als fundamentalen Deel vun der jonker Demokratie ugesi gëtt.
Krich vun 1812 (1812-1815)
Nodeems 1800 di pro-franséisch Demokratesch-Republikanesch Partei d'Presidentschaft gewonnen huet, ass déi diplomatesch Relatioun tëscht de jonken USA an dem Vereenegte Kinnekräich ëmmer méi komplizéiert ginn. Zanter 1792 hunn d'Britten a ville Koalitioune géint d'Napoleonescht Frankräich gekämpft an hunn eng Amerikanesch Interventioun gefaart. Et koum zu Konflikter tëscht den 3 Länner ëm den Handel, an England gouf beschëllegt, Amerikaner op Séi z'entféiere fir an de Krich ze schécken. D'Indianer hu sech och, mat Ënnerstëtzung vun de Britten, géint d'Siidler gewiert, déi vun der Ostküst an de Weste gezu sinn.
D'Amerikaner haten och hir eege Grënn fir an de Krich ze zéien. D'Ënnerstëtzer vun enger aggressiver Expansioun, och genannt "Warhawks", wollte Kolonie wéi Kanada vun der "brittescher Tyrannei" befreien. Anerer wollten de Stolz vun engem "zweeten" Onofhängegkeetskrich fir sech selwer gewannen.
Am Juni, huet den neie brittesche Premierminister Robert Jenkinson Handelsrestriktioune géint d'USA opgeléist an engem Versuch e Konflikt ze vermeiden, mä wéinst ze lueser Kommunikatioun wossten d'Britten net datt d'USA hinne viru 5 Deeg, den 18. Juni 1812, de Krich erkläert haten.
Déi meescht Schluechte waren op der kanadescher Grenz, nodeems eng amerikanesch Offensive keen Erfolleg bruecht huet. Deen ass limitéiert wéinst enger staarker brittescher Defense, ënnerstëtzt vun der kanadescher Populatioun souwéi vun den Indianer aus der Regioun. 1814, no dem Napoleon Bonaparte sengem éischten Exil op Elba, konnten d'Englänner sech vollkommen op Nordamerika konzentréieren, wou si d'Ostküst mat hirer Flott blockéiert hunn. Bei enger Expeditioun huet eng Arméi d'Haaptstad Washington besat an d'Wäisst Haus genee sou wéi d'Kapitol niddergebrannt. Eng Fortifikatioun am Maryland, de Fort McHenry, gouf vun der Flott bombardéiert, mä huet d'Attack iwwerstanen. Dat Evenement gëllt als Inspiratioun fir d'Amerikanesch Nationalhymn "the Star-Spangled-Banner".
Well keng Säit wierklech als Gewënner dostoung, gouf am Dezember 1814 den Traité vu Ghent ënnerschriwwen, deen d'Länner op d'territorial Situatioun vu virum Krich zeréckbréngt.
Genee wéi och beim Start war d'Noriicht iwwert de Schluss vum Krich ze lues an am Januar 1815 ass eng brittesch Arméi bei New Orleans gelant. De Generol a spéidere President, Andrew Jackson, war responsabel fir d'Verdeedegung, déi och als eng vun den erfollegräichste Schluechte fir d'Amerikaner vum Krich ugesi gëtt.
Eisebunn
D'Eisebunn ass e schinnegebonnenen Transportsystem dee sech aus der Infrastruktur (haaptsächlech d'Gleiser an d'Weichen) an den Zich, déi vu Lokomotive gezu ginn oder als Automotricë fueren, zesummesetzt.
Visuell Magnitude
Miessung a Geschicht
D'Magnitude- respektiv Hellegkeets-Skala ass logarithmesch, well nom Weber-Fechner-Gesetz bal all Sënnesgefill vum Mënsch, an och vun de meeschten Déieren, proportionell zum Logarithmus vum Charme ass. En Hellegkeetsënnerscheed vun 1 : 100 entsprécht heibäi engem Ënnerscheed vu fënnef Gréissteklassen.
Eisebunn
Als Eisebunn gëtt gemenkerhand och d'Gesellschaft, déi de Betrib bedreift, verstanen. D'Personal vun der Eisebunn gëtt "Eisebunner" genannt.
Visuell Magnitude
Miessung a Geschicht
Physikalesch ass d'Hellegkeetsskala duerch d'Energie vum Liicht dat afält definéiert (Bolometresch Hellegkeet). Wann m d'Magnituden an s déi gemoosse Stralungsstréim vun zwéi Stäre sinn, gëllt fir hiren Hellegkeetsënnerscheed
Eisebunn
Grondsätzlech Charakteristiken
D'Eisebunn ënnerscheet sech vun aneren Transportmëttel duerch follgend Punkten:
Technik
All dës Charakteristiken erfuerderen e spezielle Betribssystem. Fir d'éischt mol e strikte Sécherheets- a Signalisatiounssystem an dann nach e méiglechst prezise Fuerplang. Doduerch ass et méiglech fir d'Energiekäschten anzegrenzen an en héije Sécherheetsniveau ze garantéieren.
Allgemeng
Déi éischt Schinnebunne ware sekundär Industriebunnen, meeschtens Bunnen déi en Uschloss vu Carrièren a Minièren u Flëss an der Noperschaft gebilt hunn. Eréischt de Bau vu leeschtungsfäegen a betriibssécheren Damplokomotiven hunn der Eisebunn eng Dominanz am Verkéierssystem vum 19. Joerhonnert erméiglecht, well et domat méiglech gouf grouss Laaschten mat Vitessen ze transportéieren déi an der Postkutschenzäit net méiglech waren. D'Industrialiséierung an de Bau vun Eisebunnen hu sech géigesäiteg beaflosst a gefërdert, sou datt an der allgemenger Opfaassung d'Eisebunn zesumme mat den Damplokomotiven entstanen ass, deemno am Ufank vum 19. Joerhonnert wat dermat ugefaangen huet wéi 1803 de Richard Trevethick déi éischt Damplokomotiv entwéckelt hat, an 1825 an England tëscht Stockton an Darlington déi éischt Eisebunnsstreck opgemaach gouf, a schliisslech well dem George Stephenson seng Rocket och ëm déi Zäit als déi éischt sougenannt modern Lokomotiv sech am Lokomotivbau konnt duerchsetzen a sou den zukünftege Lokokomotivbau markéiert huet. Sou gouf Eisebunn 1825 an England "gebuer" an zwar am Zesummenhank mat der industrieller Revolutioun. Déi éischt Streck um europäesche Festland ass a Frankräich tëscht Saint-Étienne an Andrézieu 1827 a Betrib gaangen.
Visuell Magnitude
Miessung a Geschicht
Als Referenz vun där u sech relativer Skala déngt de Stär Vega, deem seng Hellegkeet mat der Magnitude null festgesat ass. Ausserdeem sinn all seng photometresch Faarwen och mat Null definéiert.
Eisebunn
Allgemeng
Déi éischt Systemer déi als Virleefer vun der Eisebunn kënne betruecht ginn, gouf et am Mëttelalter an de Minièren, wou d'Weenercher scho geleet goufen, fir datt se net all Ament sollten an d'Säitewänn knuppen. Se si sou op Brieder gefuer, déi op der Säit mat Dunne begrenzt waren, änlech wéi d'Metroen dat haut op Bëtong maachen. Déi éischt Waggonsrieder déi schonn op enger Zort Metallschinn gerullt sinn, gouf et an England. Se waren aus Goss an haten zwéi Spuerkränz.
Sou ass tëscht dem Mëttelalter an der Renaissance an de Minièren, am Ufank op hëlze Schinnen, mat primitive Weichen an Dréischeiwen en Transportsytem entstane bei deem d'Buggien entweeder eenzel oder gruppéiert vu Mënschen oder Déiere gedréckt a gezunn goufen. Verschidde fréier Enzyklopedië wéi d'Cosmographie universelle vu 1550 vum Sébastien Münster déi d'Minieresnetz am Lebertal beschriwwen huet, oder och De re metallica vum Agricola vu 1556 dee Weenercher beschreift déi op hëlze Schinne fueren, sinn Zeien dovun.
Visuell Magnitude
Visuell Magnitude vun e puer Himmelskierper
D'visuell Magnitude vun der Sonn, eisem Mound an de Planéiten ëm eis Sonn ännert wéinst hiren ënner anerem grousse variabelen Distanzen zur Äerd. D'Äerd an d'Planéiten hunn elliptesch Ëmlafbunnen ëm d'Sonn. De Mound leeft och ëm d'Äerd op enger elliptescher Ëmlafbunn. Nach méi staark gëtt d'Magnitude vum Mound vu senge Phase beaflosst.
Eisebunn
17. an 18. Joerhonnert
Mat der grouuser Aktivitéit déi bei der englescher industrieller Revolutioun entstanen ass, goufe Massentransportmëttele gebraucht besonnesch fir den Transport vu Kuele wat grouss eng Finanz- an Energiequell war. Besonnesch wichteg waren Transportverbindunge vun de grousse Stied am Banneland mat den Hafestied. Dofir hunn d'Bauingenieuren versicht fir sou séier wéi méiglech, do wou de Kanalbau wéinst topographesche Schwieregkeeten ze komplizéiert oder ze deier war, déi wéi si soten Dréche Kanäl ze bauen. Et goufen eng sëllege kuerz Strecke gebaut, déi Häfe mat Stied am Banneland, déi net ze wäit ewech waren, verbonnen hunn. Verschiddener waren un Nopeschstrecken ugeschloss, besonnesch a Wales wou Industrialiséierung scho méi wäit fortgeschratt war a wou de Kuelentransport oder dee vun anere schwéiere Gidder huet musse gemaach ginn. Am Ufank war d'Technik einfach, stenge Placke mat enger breeder Rill, hëlze Schinnen, déi geschwë mat Eisebänner beschloe goufen, duerno gosse Schinne vun de verschiddenste Formen (platt, mat engem Bord (L-Form) an T-Form etc), stenge Bléck wou déi kuerz Schinnestécker droplouchen, duerno hëlze Schwellen déi dacks einfach nëmmen op eng riichtgezunne Pist geluecht goufen. Sou huet England am 17. Joerhonnert intensiv un engem Eisebunnsnetz geschafft dat de Virleefer vun de groussen Eisebunne vum Joerhonnert duerno war. 1604 hat den Huntingdon Beaumont e sougenannte Wagonway gebaut fir Material aus enger Grouf bei Newcastle ze transportéieren. Päerd hunn déi eidel Buggie biergop gezunn, a wa se geluet waren, si se praktesch vum selwen de Bierg erof gelaf. D'Streck hat bis zu 600 Buggie lafen, wat fir déi Zäit en enorme Fuerpark war.
Visuell Magnitude
Aner Objeten
Nieft de klasseschen Himmelsobjete gëtt et och e puer weider Objeten, déi nëmme kuerzzäiteg opfälleg virkommen an oder nëmmen op verschiddene Plazen op der Äerd kënne gesi ginn. Si kënne souguer d'Hellegkeet vun der Venus iwwertreffen.
Eisebunn
17. an 18. Joerhonnert
Den 21. Mee 1801 krut de Surrey Iron Railway déi éischt Eisebunnskonzessioun op der Welt.
Visuell Magnitude
Bedeitung
Mat bloussem A kann ee bei guddem Wieder Stäre bis zu der sechster Gréissteklass erkennen. Mat der Spektiv bis bal zur néngter Gréissteklass. Déi gréisst terrestresch Teleskope kënne mat empfindlechen CCD-Sensoren nach Objete mat enger Magnitude vu 25 bis 30 opzeechnen.
D'Instrumentekapazitéit vum Hubble-Weltraumteleskop geet bis zu de Stäre vun der 31. Gréissteklass, wat enger klenger Käerz um Mound entsprécht.
Eisebunn
17. an 18. Joerhonnert
Déi gréisst Entwécklung huet d'Eisebunn an de Joren 1848 bis 1914 erlieft, haaptsächlech an Europa an an Nordamerika. Nom Éischte Weltkrich huet se Konkurrenz vun den Autoen an de Camione kritt. Nom Zweete Weltkrich koum nach d'Konkurrenz vun de Fligeren dobäi.
D'Pëtrolskris vun 1973 huet der Eisebunn en neien Opschwonk bruecht. ICE (InterCityExpress) an TGV (Train à Grande Vitesse) goufen entwéckelt an op d'Schinne gesat.
Zu Shanghaï (China) ass eng 43 km laang "Magnéitschwiefbunn" a Betrib geholl ginn.
Krichsschëff
E Krichsschëff ass e Schëff dat fir Krichszwecker, mat Waffen an anerem militäresche Material sou gutt fir den Ugrëff, wéi zu senger Verdeedegung ekipéiert ass.
Länner a Muechten, déi um Mier gefuer sinn, hu fréi domat ugefaangen, fir den Handel oder fir de Krich um Waasser ënnerschiddlech Modeller vu Schëffer ze gebrauchen.
Am Ufank vun der méi rezenter Geschicht, hu fir d'éischt mat Waffen ekipéiert Seegelschëffer déi geruddert Krichsschëffer ersat. Vun der Mëtt vum 19. Joerhonnert un goufe se vu Schëffer ersat, déi vu Maschinnen ugedriwwe ginn.
Jean-Paul II. (Poopst)
De Jean-Paul II. (lat.: Ioannes Paulus PP. II), biergerlech Karol Józef Wojtyła, gebuer den 18. Mee 1920 zu Wadowice, Polen, a gestuerwen den 2. Abrëll 2005 am Vatikan, war den 264. Poopst an der Geschicht vun der Réimesch-kathoulescher Kierch. Säi Pontifikat huet de 16. Oktober 1978 ugefaangen an huet nohalteg souwuel d'Endphas vum Kale Krich wéi och d'Zäit duerno geprägt. Hie war nom Pius IX. deen Nofollger vum Péitrus, deen am zweetlängsten an der Geschicht amtéiert huet. Den 28. Juni 2005 huet de Séilegspriechungsprozess ugefaangen. Den 1. Mee 2011 huet säi Successeur, de Benedikt XVI. hie séileg gesprach, an de 27. Abrëll 2014 huet deem säi Successeur Franciscus e fir helleg erkläert.
Kandheet a Jonktem
De Karol Wojtyla gouf zu Wadowice, enger klenger Stad bei Kraków, als Jong vun engem fréiere k.u.k. Offizéier gebuer, deen awer dee Moment als Schneider seng Sue verdéngt huet. Seng Mamm, d'Emilia Kaczorowska, ass gestuerwe wéi de Karol néng Joer al war. Am Alter vun 12 Joer huet hien dunn och nach säin eelere Brudder Edmund verluer, deen de 5. Dezember 1932 als jonke Medezinner zu Bielitz (Bielsko-Biala) u Scharlach gestuerwen ass. De spéidere Poopst hat seng Schwëster ni kenne geléiert, si war scho viru senger Gebuert gestuerwen.
Vun 1930 u war hien am Lycée an huet och vun 1934 un Theater gespillt. De Karol war Massendénger an als éiergäizege Schüler bekannt. Hien huet seng Schoul mat Beschtnotten ofgeschloss. Am Summer 1938 ass hie mat sengem Papp op Kraków geplënnert an huet sech do fir e Philosophie- a Literaturstudium op der Jagiellonen-Universitéit ageschriwwen. Dräi Joer méi spéit, am Joer 1941, ass dunn och säi Papp gestuerwen.
Op der Uni huet hie sech der Experimentaler Theatergrupp „Studio 39“ ëm den Tadeusz Kudliński ugeschloss, an där hie bis 1943, zum Schluss virun allem am Ënnergrond, gewierkt huet. No dem Ausbroch vum Zweete Weltkrich ass d'Universitéit vun den däitschen Okkupanten zougemaach ginn. 183 Proffe si verhaft ginn, a verschiddener sinn an de Konzentratiounslagere gestuerwen. De Wojtyla huet säi Studium an enger Ënnergronduniversitéit weidergefouert. 1942 ass hien du gezwonge ginn an engem Steebroch an 1944 an enger Chimiesfabréck ze schaffen. Hie konnt sou seng Deportatioun an Däitschland verhënneren.
Wadowice a Kraków si Plazen déi virum Zweete Weltkrich ganz staark vun der jiddescher Kultur beaflosst waren. Dëse Fait huet dem Karol säi positiivt Verhältnes zum Juddentum staark beaflosst. Seng Intresse ware breet gefächert: hien huet sech am rhapsodeschen Theater engagéiert an ass am Oktober 1942 an de geheime Seminär vu Kraków agetrueden. Vun do un, bis datt de Krich eriwwer war, hat hien e Refuge an der Residenz vum Äerzbëschof Adam Stefan Saphieha.
Paschtouer a Professer
Den 1. November 1946 ass de Karol Wojtyla vum Adam Stefan Saphieha, dee mëttlerweil zum Kardinol avancéiert war, heemlech zum Priister geweit ginn. Hie promovéiert an den nächsten zwee Joer, op Uweisung vum neie Kardinol, zu Roum am Angelicum iwwer Theologie an d'Mystik vum hellege Jang vum Kräiz. Den 3. Juli 1947 huet hien eng Lizenz an der Theologie an de Juni 1984 en Doktorat an der Philosophie gemaach.
Duerno war hie Kaploun zu Niegowic bei Gdów a spéider war hien dunn an der Krakauer Studentekierch täteg, wou hie ganz séier fir seng Priedegte bekannt gouf. Seng onkomplizéiert Aart a Weis hunn hien zu engem beléiften Uspriechpartner vu Studente gemaach. De Woityla promovéiert bis 1949 och an der Theologie.
Braunlauf (Burg-Reuland)
Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 huet Braunlauf zu der fréierer Gemeng Thommen gehéiert.
Jean-Paul II. (Poopst)
Paschtouer a Professer
Vun 1953 un huet de Karol als Professer zu Krakau Coursen an der Moraltheologie gehalen. 1954 huet hie Philosophie a Sozialethik op der kathoulescher Universitéit vu Lublin studéiert, wou hie säi Proffenexame gemaach a gepackt huet.
Braunlauf (Burg-Reuland)
D'Uertschaft läit am Dall vun der Baach ma selwechten Numm.
Jean-Paul II. (Poopst)
Bëschof a Kardinol
Den 28. September 1958 gouf hie Weibëschof vu Krakau. De Wojtyla huet aktiv um Zweete Vatikanesche Konzil deelgeholl. Säin Haaptargument war d'Reliounsfräiheet, déi am Dokument Digniatis Humanae beschwuer gouf an eng zäitgeméiss Verkënnegung vun der Léier, déi am Konzilpabeier Gaudium et Spes gefuerdert gouf.
Zum Kardinol erhuewe gouf hien de 26. Juni 1967 mat der Titelkierch "San Cesare in Palatio".
Wéinst de kierchleche Beméiungen ëm déi däitsch-polnesch Verstännegung huet de Karol 1974 d'Bundesrepublik Däitschland besicht an huet zesumme mam Kardinol Döpfner den 19. September eng Mass am Karmeliterinneklouschter „Hellegt Blutt“ am fréiere KZ Dachau zelebréiert. Als Poopst huet hien du spéider 48 vun deene Paschtéier, déi do inhaftéiert waren, séileg gesprach. Am September 1975 huet hie mam Bëschof Joachim Meisner, dee spéider ënner dem Jean Paul II. och Kardinol gouf, eng Pilgermass zu Erfurt gehalen. Ee leschten Däitschlandbesuch huet hien zusumme mam Primas vu Polen, dem Kardinol Wyszyński, 1978 gemaach.
D'Ufanksjoere vum Pontifikat
Mat dëse Wieder gouf bekannt gemaach, woumat kee gerechent hat: ''„Annuntio vobis gaudium magnum: habemus Papam. Eminentissimum ac reverendissimum dominum, Dominum Karol Józef, Sanctae Romanae Ecclesiae cardinalem Wojtyla, qui sibi nomen imposuit Ioannes Paulus PP. II.“''.
D'Attentater vun 1981 an 1982
Den 13. Mee 1981 huet den tierkesche rietsextreme Mehmet Ali Ağca op der Péitersplaz op de Jean-Paul II. geschoss.
D'Marieveréierung vum Jean Paul II. war besonnesch grouss. Well den Dag vum Attentat op den Dag vun der éischter Marienerscheinung vu Fátima gefall ass, huet de Jean Paul II. d'Maria, d'Gottesmamm, fir seng Rettung responsabel gemaach an en huet hir mat enger Pilgerrees a Portugal Merci gesot. Hien hat d'Projektil vergolden an an eng gëlle Kroun abaue gelooss, déi en der Madonna vu Fátima geschenkt huet. D'Mariestatu dréit bis haut dës Kroun mat der Kugel um Kapp.
D'Hannermänner vum Attentat goufe laang Zäit beim sowjetesche Geheimdéngscht KGB vermutt. Et ass allerdéngs net bestätegt ginn, well den Attentäter selwer bis Mäerz 2006 näischt iwwer d'Hannergrënn vum Attentat gesot huet. Mëttlerweil behaapt hien, Ënnerstëtzung aus dem Vatikan selwer kritt gehat ze hunn. 2006 huet déi italieenesch Recherchekomissioun offiziell confirméiert datt d'Attentat am Optrag vum Leonid Breschnew gemaach gouf, a Kooperatioun mat dem bulgareschen a russesche Geheimdéngscht an der Stasi.
Den 12. Mee 1982 huet een ultrakonservativen Unhänger vum Beschof Marcel Lefebvre, den Abbé Jean Fernandez, op enger Pilgerrees a Portugal e weidert Attentat op de Poopst verübe wëllen. Seng Läifwiechter hunn de bewaffente Mann awer dorun hënnere kënnen. De Paschtouer, dee schéisse wollt, huet seng Dot mat der „Rettung“ vun der réimesch kathoulescher Kierch begrënnt virun de Beschlëss vum Zweete Vatikanesche Konzil.
De weidere Verlaf vum Pontifikat
Den 28. Mee bis den 2. Juni 1982 huet de Jean-Paul II. als éischte Poopst zanter 450 Joer, also zanter der Trennung vun der Anglikanescher Kierch Groussbritannie besicht. Hie war op Besuch bei der Kinnigin Elisabeth II. a war an der Kathedral vu Canterbury bäi engem ökumeenesche Gottesdéngscht dobäi. 1982 war hien an der Schwäiz, 1983 déi éischt Kéier an Éisträich.
Wéi d'UNO 1985 Joer vun der Jugend hat, huet de Jean-Paul II. Grënnung vum Weltjugenddaag bekannt ginn. Den éischte Weltjugendaag war 1986 zu Roum, vun do un ass hien a reegelméissegen Ofstänn a verschiddene Länner.
De 27. Oktober koum et dunn zu Assisi zu dem vum Jean-Paul II. agefouerte Gebiet vun de Weltrelioune fir de Fridden.
Kuerz nom Fall vun der Berliner Mauer – den 1. Dezember 1989 gouf de Michail Gorbatschow vum Poopst empfaangen, et war déi eenzeg Kéier datt ee KpdSU-Generalsekretär vun engem Poopst empfaange gouf.
Den 31. Oktober 1992 huet déi Peepstlech Akademie vun de Wëssenschaften hire Rapport iwwer de Fall Galileo Galilei un de Poopst weiderginn, hien hat Peepstlech Akademie mat dësem Bericht beoptraagt.
1994 huet den US-Magazin TIME de Jean-Paul II. zum Mann vum Joer gewielt.
De 15. Januar 1995 huet de Poopst zu Manila de gréisste Gottesdéngscht an der Geschicht vun der RKK viru 4 Millioune Leit zelebréiert. Et war zousätzlech déi gréisst historesch noweisbar Versammlung vun der Mënschheet. Den 21. Januar ass hien ob Kuba gepilgert.
De Poopst ass an den 1990er och e puermol operéiert ginn, sou ass him 1992 ee guttaartegen Tumor aus dem Déckdaarm eraus geholl ginn. Nodeem hien am Buedzëmmer gefall war huet hie sech d'Hëft gebrach an huet missen ee kënschtlecht Hëftgelenk agesat kréien.
Mat dem Opmaache vun der „Helleger Paart“ de 25. Dezember 1999 huet hien d'Feierlechkeete fir d'hellegt Joer 2000 ugefaangen. Den 12. Mäerz 2000 huet de Poopst ee „Mea culpa“ ausgesprach fir der Kierch hir Verfeelunge wéi Glawenskricher, Juddeverfollgung an Inquisitioun. Aacht Deeg méi spéit ass hien an Israel, Jordanien an an déi palestinensesch Gebidder gereest. Hien huet den Holocaust-Memorial Yas Vashem an Israel besicht an hien huet bei der Klagemauer gebiet.
No den Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA an dem Krich am Afghanistan huet de Poopst zu engem zweete Weltgebietsdag opgeruff.
Am Joer 2003 ass hie fir de Friddensnobelpräis nominéiert ginn, de 24. Mäerz 2004 huet hien den ausseruerdentleche Karlspräis vun der Stadt Oochen fir säin Asaz fir Fridden, Fräiheet an Demokratie kritt. Am Juni 2004 huet hien d'Fräiheetsmedaille vum George W. Bush kritt, déi héchst zivil Auszeechnung an den USA.
Krankheet an Doud
Déi lescht Jore vu sengem Pontifikat ware vu senger Krankheet markéiert, déi am Laf vun der Zäit ëmmer méi schlëmm gouf. Bei sengen ëffentlechen Optrëtter sinn ëmmer seng Schwieregkeete beim Schwätzen, säin Zidderen a seng Lähmungserscheinungen opgefall, all déi Syndromer si vu senger Parkinson-Krankheet ausgaangen. Hien huet massiv ënner de Follge vum Attentat gelidden, an och un enger Arthritis am Knéi als Folleg vu senger Hëftoperatioun.
Obwuel hien am Ufank vum Pontifikat mat enger gudder Gesondheet ee grousse Virdeel vis-à-vis vun anere Peepst hat, sou ass d'Bild vun engem matgehollene, kranke Poopst dach an de Käpp vun de Leit agebrannt. Säin allgemengen Zoustand huet och ëmmer méi zu Spekulatioune gefouert iwwer e méigleche Récktrëtt, mat dem Saz „Ech leeë mäi Pontifikat a Gottes Hänn“ ass hien deene Gerüchter vun de Kritiker geschéckt ausgewach. Ee Récktrëtt wier eppes Besonnesches an der Geschicht vun der RKK gewiescht. Aussoen, datt hie sech ee Récktrëtt awer duerch de Kapp goe gelooss huet, huet een awer a verschiddene Passage vu sengem Testament fonnt.
Den 13. Mäerz 2005 ass hien zeréck an de Vatikan bruecht ginn, huet awer net konnten aktiv un den Ouschterfeierlechkeeten deelhuelen. Hien ass just Ouschtersonndeg stomm op der Fënster vu sengem Aarbechtszëmmer gewise ginn, an huet de Seegen „Urbi et Orbi“ gespent. Den 30. Mäerz huet hie sech op een neist zum gewinnte Mëttwochstermin an der Fënster weise gelooss, dat war säi leschten ëffentlechen Optrëtt.
Dem offizielle Bericht vum Amtsblat Acta Apostolicae Sedis noo, huet de Jean Paul II. den 2. Abrëll 2005, um 15:30 op polnesch seng leescht Wieder gesot: „Loosst an d'Haus vum Papp goen“ Véier Stonne méi spéit ass hien an de Koma gefall. Um 21:37 ass de Jean Paul II., de Karol Wojtyla am Alter vun 84. Joer a senge Privatraim gestuerwen. Een neie Spidolsobenthalt, an intensiv medezinesch Behandlung huet de Poopst ofgeleent. Säi Stierwen ass vun ausféierleche Live-Berichterstattunge vun internationalen Medie begleet ginn.
Sexmoral
De Jean-Paul II. huet un den alen, an der Enzyklia Casti counbii vum Pius XI. geschafene Richtlinne festgehalen, no deenen d'Empfängnesverhidden de Katholicken net erlaabt ass. Hien huet un den traditionelle Sex-Richtlinne festgehalen, déi soen, Sex géif souwuel der Fortplanzung déngen, wéi och der Erfëllung vum Partner mat Freed, wann awer elo eng vun deenen zwou Optiounen net erfëllt war (also express verhitt gouf) war et „feelgeleete Sex“. Scho viru senger Aarbechtszäit als Poopst huet hien un der Enzyklika Humanae Vitae matgeschafft, déi d'Pëll als Verhiddungsmëttel ofleent.
An der Enzyklika Evanglium Vitae huet de Jean Paul II. och aner Agrëffer an d'Natur, wéi zum Beispiel Sterilisatioun ofgeleent. Am Evangelim Vitae huet de Poopst och d'Meenung vertratt, datt Kondomer och zur Virbeugung vu Geschlechtskrankheeten (z. B. AIDS) net erlaabt sinn. Amplaz huet hie gemengt, Enthaltsamkeet wier déi richteg Léisung. Hien huet sech doduerch staarker Kritik vun den Hëllefsorganisatiounen an der UNO missen aussetzen. Kritiker hunn der RKK Schold un der Immunschwächekrankheet ginn. Pro-Kierchler, hu sech gewiert, an domat argumentéiert datt ee Brochdeel vun de Länner wou HIV/AIDS staark ausgebrach waren iwwerhaapt kathoulesch wieren, si hunn d'Schold op de Manktem un Opklärung an Hygiène gedréckt.
Am Bezuch op Homosexualitéit, huet de Poopst Lesben a Schwuler zur Keuschheet opgeruff. Vu Politiker huet hie gefuerdert, gläichgeschlechtlech Partnerschaften net z'erlaben, weeder a Form vun enger Hochzäit, nach vun enger agedroener Partnerschaft (wéi se hei zu Lëtzebuerg erlaabt ass (PACS)).
Schwangerschaftsofbroch
A den 1990er Joren, huet de Poopst sech dogéint ausgeschwat d'Ofdreiwungsgesetz méi labber ze maachen. Ofdreiwung, sou de Jean Paul II. ass Muerd.
Andeems hie sech op säi Jurisdiktionsprimat beruff huet, huet hien déi däitsch Bëscheef gezwongen ze verbidden datt kierchlech Berodungsplazen Berodunsattester ausstellen, déi een an Däitschland muss opweises hunn fir bis zum drëtte Mound kënne stroffräi ofzedreiwen.
Sozialethik
Nieft senger Kritik vum Kommunismus a Sozialismus war de Jean Paul II. och ee schaarfe Kritiker vum neoliberale Kapitalismus. Hien huet sech fir d'Rechter vun den Aarmen a vun deene Leit déi schaffen agesat, an huet Mënscherechtsverletzung wéi Ausbeutung virgeworf, an den Enzyklike Laborem Exercens(1981) a Sollicitudo Rei Socialis (1987). D'Enzyklika Centensimus Annus vun 1991, verëffentlecht fir den 100ste Joresdag vun der éischter peepstlecher Sozialenzyklia Rerum Novarum, akzeptéiert déi sozial Maartwirtschaft mat grousser Däitlechkeet anescht wéi a fréieren Dokumenter. Am Kompendium vun der Sozialléier vun der Kierch, den de Vatikan 2004 erausbruecht huet (eng däitsch Iwwersetzung ass 2006 erauskomm), gi Grondsätz vun der kathoulescher Sozialléier a kuerzer Form zesummegefaasst. Sozialuerdnung awer just verschidden Aspekter vun enger „Ziviller Léift“, sou de Jean Paul II. un eng Formuléierung vum Poopst Paul VI. Vun 1975 uknäppend, soll der Jugend als Programm un d'Häerz geluecht ginn.
Kierchepolitik
D'Amtszäit vum Jean Paul II. war geprägt vu staarke representativen Aspekter vum Poopstamt. Dat huet sech am Ufank virun allem duerch déi vill Auslandsreese vum Poopst an déi vill Pastoralbesich bemierkbar gemaach. Séier war hien net méi den däitschen „heiliger Vater“, mä gouf do „eiliger Vater“ genannt. 1980, 1987 an 1996 war hien an Däitschland, 1983, 1988 an 1998 an Éisträich, a véiermol an der Schwäiz (1982, 1984, 1985 an 2004).
Visite zu Lëtzebuerg
De Jean-Paul II huet als éischten a bis elo eenzege Poopst och Lëtzebuerg besicht, als Deel vu senger 26. Auslandsrees duerch d'Benelux-Länner. Seng Visite huet 32 Stonne gedauert a war op 11 Etappe verdeelt, déi wichtegst dovu waren eng Mass de 15. Mee 1985 virum Portal II vun Arbed-Belval virun Dausende vu Leit, de 16. Mee eng Mass um Glacis viru 60.000 Leit an eng Visite zu Iechternach. Bei dëser Visite huet hie perséinlech de Bëschof Jean Hengen kuerz virum Fortfléien zum éischten Äerzbëschof vu Lëtzebuerg ernannt.
Interreliéisen Dialog
De Jean Paul II. huet sech méi staark wéi seng Virgänger fir den interreliéisen Dialog agesat, besonnesch mam Juddentum, dem seng Vertrieder hien als „eeler Geschwëster vun de Chrëschten“ bezeechent huet, an dem Islam. Sichtbaren Ausdrock hunn dës Beméiungen an deenen zwee Weltgebietstreffe vun der Relioun 1986 an 2002 zu Assisi fonnt. Och an dee vun him an d'Liewe geruffene Weltjugenddaag betount de Jean Paul II. den Dialog zwëscht de Kulturen an de Reliounen. Den 13. Abrëll 1986 huet hien als éischte Poopst zu Roum eng Synagog betratt, an de 6. Mee 2001 zu Damaskus als éischte Poopst eng Moschee (Umayyaden-Moschee).
Gilles Grangier
De Gilles Grangier, gebuer de 5. Mee 1911 zu Paräis, a gestuerwen de 27. Abrëll 1996 zu Suresnes (Hauts-de-Seine), war e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
Jean-Paul II. (Poopst)
Interreliéisen Dialog
De 16. Mäerz 1998 huet de Vatikan am Dokument Nodenken iwwer Shoa Matschold vun de Chrëschten um Holocaust beklot. D'peepstlech mea culpa den 12. Mäerz 2000 ass als historeschen Akt bezeechent ginn. De Jean Paul II. hat kiechrlech Feeltrëtt am Glawenskrich, der Juddeverfollgung an der Inquisitioun gestohn. Ob senger Pilgerrees op Israel, Jordanien an anaalästinensergebidder huet dedeoopst un der „Klagemauer“ gebiet, dem bebedeitesteiddeschen Hellegtum, an huet Holocaust-Gedenkstätte Yad Vashem besicht. Scho méi fréi, den 30. Dezember 1993, konnt Jerusalem de Grondlagevertrag vum Vatikan mat Israel iwwer Ophuele vun diplomatesche Bezéiungen ënnerschéiwen.
Fir seng Beméiunge gouf de Jean Paul II. mat dem "Award of Tolerance and Contribution to Dialogue" vun der rumänescher Kommissioun vun der UNESCO ausgezeechent.
Ökomene
Ee besonnescht Uleies vum Poopst war d'Ökomene.
Bei sengem éischten Däitschlandbesuch 1980 gouf eng kathoulesch-lutheresch Kommissioun agesat, där hir Aarbecht 1999 een Héichpunkter an dem Ennerschreiwe vun enger réimesch-kathoulescher – lutherescher gemeinsam Rechtfäerdegungsléier fonnt huet. De Jean-Paul II, war den éischte Poopst den eng lutheresch Kierch besicht huet. Hien huet awer och festgestallt, datt wéinst ënnerscheedlechen Opfaassunge vun Eucharistie respektiv vun der Owesmoolzecht eng Interkommunioun zur Zäit net méiglech maachen. Hien huet dowéinst an der Ecclesia den Eucharistia déi de 17. Abrëll 2003 verëffentlecht gouf, d'Deelhuele vu kathoulesche Priister an enger protestantescher Owesmoolzechtfeier verbueden. D'Verbuet huet bei verschiddene Paschtéier a bei Gruppéierunge vun der kathoulescher Kierch zu hefteger Kritik gefouert. D'Vertrieder vun den anere Konfessiounen hunn Aussoen, déi mat dem Schreiwes verbonne waren, bedauert. De Jean Paul II, ass domat op der Linn vu senge Virgänger bliwwen.
Och déi vun der Kongregatioun vun der Glawensgemeinschaft verfaassten, a vum Jean Paul II. bestätegen Erklärung Dominus Jesus, an der der protestantescher Kierch de Rang als gläichberechtegt Partner vun der kathoulescher Kierch ofgeschwat gouf, huet zumools an eisem Nopeschland Däitschland wou Konfessioune bont gemëscht sinn, zu staarken Diskussioune gefouert. Vun der evangeelescher Kierch gouf awer festgehalen, datt d'Erklärung Dominus Jesus inhaltlech keng nei Positioun duerstellt. Am Dominus Jesus gouf erkläert, datt sech déi kathoulesch Kierch an engem anere, sakramentaleschem Senn als Kierch versteet wéi aner evangeelesch Kierchen et machen.
Am Bezuch op déi orthodoxe Kierch ass et zwar zu Unäherunge komm, d'Beméiunge vum Poopst op Moskau ze reesen, fir do déi wichtegst Vertrieder vun der Orthodoxie - de russesche Patriarch Alexej II. - ze treffen, ass schlussendlech un dem sengem Widderstand gescheitert. Den Alexej huet der RKK massiv Missiounstätegkeeten an den orthodoxe Glawensregioune virgeworf.
Kierchlech Ugeleeënheeten
De Jean Paul II. war a bannekierchleche Froe konservativ. Kritiker hunn him virgeworf, datt hien Theologen, Paschtéier, Uerdensleit a Bescheef déi him géint de Strech gaange sinn „inquisitoresch“ verfollegen, sou zum Beispiel Tissa Balasuriya (Sri Lanka), Leonardo Boff (Brasilien), György Bulányi (Ungarn), Edward Scjoööebeeckx (Belsch), de Beschof Jacques Gaillot (1995 Beschof vun Evreux ofgesat an zum Titulärbëschof vum Bistum Partenia ernannt (Bistum Partenia existéiert haut net méi)) an den Äerzbëschof Raymond Hunthausen (USA; 1991 a Pensioun versat). Den zanter 1973 undauernde Versuch vun de kongoleesesche Bescheef fir d'Inkulturatioun vun eenhemeschen Elementer an der Liturgie stoung hien dogéint oppe géintiwwer a promulgéiert 1988 den Zairesche Masseritus.
Helleg- a Séilegspriechungen
De Jean Paul II, huet a senger Amtszäit 1338 Séileg- an 82 Hellegspriechunge gemaach. D'Zuel vun deene Leit déi all seng Virgänger an de leschte 400 Joer helleggesprach hunn, ass iwwer den Daum, nëmmen hallef sou héich. Als eng vun deene wéinege bestuete Fraen, huet hien déi italieenesch Kannerdoktesch Gianna Beretta Molla helleggesprach, si huet als Virbild vun den Ofdreiwungsgéigner gegollt. Och d'Séileg- an Hellegspriechung vum ëmstriddenen Opus-Dei-Grënner Josemaria Escrivá huet och bannent der Kierch fir staark Kritik gesuergt. Wéi säit dem Poopst Paul VI. gewinnt, huet de Jean-Paul II. och dem Séilegspriechung viergestaan, säin Nofollger de Benoît XVI. huet déi Aufgab dem Prefekt vun der Kongregatioun fir Séileg- an Hellegspriechung iwwerlooss.
Bëschoofsernennung
Ëmstridde Bëschofsernennungen duerch de Jean Paul II, hunn ëmmer erëm zu Konflikter gefouert. Do wieren dann zum Beispiel d'Ernennung vum Wolfgang Haas zu Chur a spéider am Liechtenstein, d'Ernennung vum Kurt Krenn zu St. Pölten an déi vum Hans Hermann Gröer, den 1995 wéinst sexuellem Mëssbrauch vu Kanner zeréckgetratt ass. Wéi 1988 géint de Widderstand vum Doumkapitel, de Joachim Meisner als neien Äerzbëschof vu Köln geweit gouf, hunn 160 kathoulesch Héichschoullehrer ëffentlech géint de „réimeschen Zentralismus“ protestéiert.
Fraen
Och ënner dem Jean Paul II. gouf d'Reegelung behalen, a Fraen duerfte weeder Bëschof nach Paschtouer oder Diakon ginn. Kritiker gesinn den Auschloss vun de Fraen a Weiämter net duerch Bibel gerechtfäerdegt a fuerderen och an der Kierch Gläichberechtegung vu Mann a Fra. D'Kierch berifft sech awer op déi ganz Traditioun a fënnt datt déi Traditioun net einfach kann ofgebrach ginn.
De Poopst huet d'Ausso vun der Kierch bekräftegt an huet am Dokument „Ordinatio Sacerdotalis“ erkläert: „ Datt also all Zweiwel bezüglech der bedeitender Ugeleeënheet, déi gëttlech Verfassung vun der Kierch selwer betrëfft, bestätegt ass, erklären ech heimat Kraaft menges Amts, d'Bridder ze stäerken, (vgl. Lk 22,32) datt d'Kierch keng Vollmacht huet de Fraen d'Priisterwei ze spenden, an datt all Gleeweg vun der Kierch sech entgülteg un dës Entscheedung ze halen hunn.“ An dëser hefteger Ausso ass och kloer e Verbuet vun der Diskussioun vum Theema vun Theologen erkannt ginn.
Ëmschwonk a Polen
Dem Jean Paul II. gëtt groussen Afloss op d'Demokratiséierung vu Polen zougeschriwwen. Am staark kathoulesch markéierte Polen mat 90 % réimesch kathoulescher Bevëlkerung (dovun zirka 70 % déi praktizéieren) huet seng Meenung een héicht moralescht Gewiicht gehat. Sou huet hie mat sengem Afloss déi antikommunistesch Oppositiounsgewerkschaft Solidarność gestäerkt.
De Lech Walesa huet op de Feierlechkeete fir d'25-järegt Jubiläum vun der Solidarność gesot, dem Jean Paul II. seng Opfuerderung, all Angscht ze vergiessen, hätt Land waakreg gemaach.
Eng wichteg Bedeitung hat och de Besuch vum Poopst a Polen. Hien ass 1979 a Pole gewiescht an e Véirel vun der Bevëlkerung huet de Poopst deemools gesinn. Et war bal eppes wéi eng politesch Demonstratioun. Bei der zweeter Rees 1983 (Krichsrecht huet bestanen), huet de Poopst de Lech Walesa, de Chef vun der verbuedener Gewerkschaft, getraff an d'Staatsspëtzt dozou opgeruff, d'Sozialreforme séier ëmzesetzen. Bei sengem drëtte Besuch 1987 huet hien dem Lech Walesa a senger Famill d'Kommioun ginn. Vum Staats- a Parteichef, dem Wojciech Jaruzelski, huet hie bei sengem Besuch d'Anhale vun de Mënscherechter gefuerdert an de Verbuet vun der Solidarnosc kritiséiert. Iwwer dem Jean Paul II. seng Bezéiunge sollen CIA-Gelder iwwer de Vatikan u Solidarnosc gefloss sinn.
D'Stad Berlin huet dem Poopst als Merci fir säi Bäitrag fir de Fall vum Eisene Rideau ee Stéck vun der Berliner Mauer geschenkt. Dëst Stéck Mauer ass haut an de Vatikanesche Gäert ausgestallt. De Michail Gorbatschow huet a senge Memoire geschriwwen, déi Saachen déi an Osteuropa geschitt sinn, wieren ouni de Jean Paul II. net méiglech gewiescht.
Mettel- a Südamerika
Fir Kritik huet de Poopstbesuch am Chile gesuergt, do war de Jean Paul II. mam Generol Augusto Pinochet zesummekomm, dee fir Zéngdausende vu Mënscherechtsverletzungen a sengem Land verantwortlech war.
De Poopst hat deemools wéineg Verständness fir d'Uleiesse vun der Mëttel- a Südamerikanescher Befreiungstheologie. Ee vun de Vertrieder, den Oscar Romero, ass enttäuscht vu senger Audienz erëm komm, an huet kommentéiert: „De Poopst versteet mech net“. Hien huet dës Befreiungstheologie net nëmme wéinst senger Erfarung aus dem kommunistesche Polen ofgeleent, mä och theologesch Bedenke géint déi op „Diesseits“ reduzéiert Form vu Befreiung, besonnesch géint gewaltsam Duerchsetze vun de Klassekämpf geäussert.
Am Grenzkonflikt tëscht Chile an Argentinien um Beagle-Kanal 1978 huet de Jean Paul II. mat Erfolleg vermëttelt.
Canton de Saint-Germain-les-Belles
Den Haaptuert ass Saint-Germain-les-Belles.
Jean-Paul II. (Poopst)
Engagement géint Krich
De Jean Paul II. huet sech ëmmer géint de Krich agesat, an huet dobäi ee grousst Engagement gewisen. Am Joer 1999 huet hie sech géint de Kosovo-Krich ausgeschwat. Géint den drëtte Golfkrich huet hie sech och ausgeschwat, an huet seng Oflehnung hefteg geäussert, sou huet hie beispillsweis d'Irak-Politik vun den USA bei der Audienz vum George W. Bush am Juni 2004 kritiséiert.
Godfried Danneels
De Godfried Danneels, gebuer de 4. Juni 1933 zu Kanegem an der belscher Provënz Westflandern a gestuerwen de 14. Mäerz 2019 zu Mechelen, war bis Januar 2010 Äerzbëschof vum Äerzbistum vu Malines-Bréissel a Primas vun der Belsch.
Als Dokter an der Theologie huet hien am Seminaire vu Bruges Stonne ginn, ier hien 1977 Bëschof vun Antwerpen gouf. 1983 gouf hie Kardinol.
Canton d'Herbault
De Canton d'Herbault ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Blois, am Departement Loir-et-Cher an der Regioun Centre.
Plastic Bertrand
Plastic Bertrand ass de Kënschtlernumm vum belschen New-Wave-Museker Roger Jouret, deen de 24. Februar 1958 zu Bréissel gebuer gouf.
De Jouret huet seng musikalesch Carrière ugefaangen als Batteur vun der belscher Punkband Hubble Bubble, déi 1974 hiren eenzegen Album Hubble Bubble bei Barclay erausbruecht huet. De Succès huet sech a Grenze gehalen. Mä zesumme mat sengem Produzent a sengem Lidderschreiwer Lou Deprijck huet en 1977 den New-Wave-Klassiker Ça plane pour moi opgeholl, deen net eleng an Europa e volle Succès gouf.
1987 ass de Plastic Bertrand beim Grand Prix Eurovision zu Bréissel mat dem Lidd "Amour, Amour" fir Lëtzebuerg gestart, mat deem hien zweetleschte gouf. Doropshi war et eng Zäit méi roueg, mä 2002 huet hie sech mam Album Ultraterrestre zeréckgemellt.
Kantonen am Departement Bas-Rhin
Lëscht vun de Kantonen am Departement Bas-Rhin:
Lucien Blau
De Lucien Blau, gebuer den 11. August 1953 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Historiker an Enseignant am Secondaire.
1984 huet hien op der Universitéit zu Metz seng Maîtrise iwwer d'Theema Resistenz zu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich gemaach an och do 1996 en Doktorat iwwer d'Theema Histoire de l'extrême-droite au Grand-Duché de Luxembourg au XXe siècle ofgeluecht.
Hie war Grënnungsmember vun Déi Gréng a gouf op hirer Lëscht 1997 an den Diddelenger Gemengerot gewielt (bis 2002); 2004 ass en aus der Partei ausgetrueden.
Canton de Saint-Léonard-de-Noblat
De Canton de Saint-Léonard-de-Noblat ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Limoges, an der Haute-Vienne an der Regioun Nei-Aquitaine.
Den Haaptuert ass Saint-Léonard-de-Noblat.
Molerei
D'Molerei zielt nieft der Architektur, der Skulptur, der Graphik an der Zeechnung zu de klassesche Gattunge vun der Bildender Konscht. Molerei ass d'Opdroe vu Faarf mat engem Pinsel, enger Spachtel oder anerem Geschier op enger Fläch.
Virgeschicht
Déi eelst Zeie vun der Molerei sinn d'Hielemolereie mat Déierenduerstellungen aus der leschter Äiszäit respektiv dem Jongpaläolithikum.
Molerei an Zeechnung, mä och Relief a Plastik sinn als kënschtleresch Ausdrocksformen aus der Zäit vu viru 35.000 bis 10.000 Joer bekannt. Europäesch Hielemolereie si virun allem aus Spuenien a Frankräich bekannt. D'Wandbiller an der Hiel vu Lascaux a Südfrankräich goufen 1940 entdeckt. D'Déieremotiver, Auerochsen, Hirschen a Päerd, sinn op eng beandrockend Manéier duergestallt a gehéieren zu den eelste bekannte Molereie vun der Mënschheet. Och aus Afrika, Asien an Australien si fréi Fielsmolereie bekannt. Am Noen Oste gëtt et scho fir den Neolithikum vill Zeie vu Molerei. Dozou ass virun allem d'Opkomme vu bemoolter Keramik an d'Wandmolerei zu nennen. Vill Reschter vu Wandmolereie gëtt et zu Çatalhëyük, an der haiteger Tierkei, a si vun ëm 6.000 v. Chr.
Altertum
Méi spéit begéint eis d'Molerei am Orient (vun 10.000 v. Chr. un) an an Egypten (vun 3.000 v. Chr. un) als Wandmolerei, an der Minoescher Konscht op Kreta (2000 v. Chr.) als Freskemolerei.
D'Molerei vun den alen Egypter ass virun allem vu Wandmolereien aus Grafkapellen, vun Doudelueden, a vun der Bemolung vu Doudebicher bekannt. Dës Beispiller stame bal all aus Griewer, déi an der Wüst gebaut goufen, an dofir dacks ganz gutt erhale sinn. Bekannt sinn och Wandmolereien aus den Haiser vu Liewegen, déi awer meeschtens schlecht erhale sinn. D'egyptesch Molerei huet d'Perspektiv nach net kannt. D'Figure stinn op Standlinnen niefteneen a weisen dat Wichtegst. De Kapp gëtt vu Profil, d'Aen an d'Broscht gi vu vir gewisen.
Eng éischt Bléi hat d'Molerei an Egypten am Mëttelteste Räich (zirka 2000- 1700 v. Chr.). Aus där Zäit stame vill Griewer a Mëttelegypten, déi räich dekoréiert waren. Et fënnt ee virun allem Duerstellunge vum Grafhär, senger Famill, vun Atelieren an der Liewensmëttelproduktioun, déi Saache produzéiert hunn, déi den Doudegen och an der Éiwegkeet net sollt vermëssen. Absënns vill Beispiller vu sou Molereie kommen aus Griewer zu Theben an datéieren aus dem Neie Räich (zirka 1550-1070 v. Chr.), wobäi een dacks ongeféier 1350 v. Chr. och verstäerkt Biller vun Doudegen an der Ënnerwelt zesumme mat der Gëtterwelt fënnt. Vun der Drëtter Tëschenzäit un (zirka 1070-700 v. Chr.) ass d'Molerei virun allem op Doudelueden an Doudebicher erhalen.
Bei de Kulturen a Virderasie war d'Molerei, a wuel absënns d'Wandmolerei sécherlech och eng Kéier wäit verbreet,mä et ass relativ wéineg erhale bliwwen. Aus dem Palais vu Mari gëtt et e puer Beispiller, aus de Palaise vun den Hethiter gëtt et vill Fragmenten, déi et awer kaum erméiglechen, sech e Bild ze maache vun deem wat fréier do gemoolt war. Vun den Assyrer si schliisslech weider Beispiller, virun allem vu Wandmolereien, bekannt.
Am 3. Joerhonnert no Christus huet de griichesche Schrëftsteller Philostratos d'Molerei eng Erfindung vun de Gëtter genannt (Eikones 1). Dës an aner Aussoe vun anticken Auteure weisen, datt d'Molerei schonn an der Antike en absënns héije Prestige hat. Méi héich souguer wéi d'Skulptur, well d'Molerei d'Realitéit besser nomaache konnt an och méi e breeden Erzielspektrum hat. Haut kann een dat kaum nach novollzéien, well kaum nach eppes vun der anticker Molerei erhale blouf. De Grond dofir ass, datt als Support fir d'Molerei meeschtens Holz geholl gouf, ausserdeem Steen, Toun a Stuck. Elfebeen, Glas an Toile ass kaum benotzt ginn.
An der anticker Literatur ass de Plinius eng Haaptquell fir déi verschidden Technike vun der anticker Molerei, besonnesch säi Wierk Naturalis historia 35, an och dem Vitruv säin De architectura 7,7-14.
Moltechniken
Fir op Holz ze molen, gouf d'Enkaustik oder d'Temperatechnik gebraucht. Bei der Enkaustik war waarme Wuess e Mëttel fir ze bannen. Déi warem oder ofgekillten Emulsioun gouf duerno mam Pinsel oder engem Metallgeschier opgedroen. Déi Technik ass zwar opwänneg, allerdéngs erreecht een doduerch eng méi laang Haltbarkeet a méi en héije Glanz vun de Faarwen.
Bei der Temperatechnik dogéint ginn d'Faarfpigmenter mat enger waasserléislecher Matière, z. B. mat Eeër, Ueleg oder Fett gemëscht. Well Holz sech ganz liicht zesetzt resp. sech nëmmen ënner bestëmmte Konditioune konservéiert, gëtt et bal keng archeologesch Zeie vun där Technik. D'Temperatechnik gëtt och bei Steng gebraucht. Modern Experimenter hu gewisen, datt een op enger glater Marberfläch de Pinsel ganz liicht féiere kann, an doduerch e gutt Resultat beim Molen huet. Op raue Fläche vun anere Stengzorten, wéi Poros oder Kaleksteen, musse fir d'éischt eng oder och alt méi Loe Stuck- oder Kräidgrondéierung drop geschmiert ginn, fir d'Molfläch glat ze kréien.