cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Houseker
Den Houseker ass eng Seeërchersfigur, deen als Gesell vum Kleeschen um Virowend vum 6. Dezember optrëtt. Seng Aufgab ass et dem Brauch no, de Kanner Angscht ze maachen an se ze bestrofen, wa se sech net geschéckt hunn.
RTL Radio Lëtzebuerg
Direktioun
Content Director & Deputy CEO :
Houseker
Den Numm
Zu Lëtzebuerg kennt een den Houseker ënner verschiddene Nimm. Am ieweschten Éislek gëtt (oder gouf) e Ruppert, Schwaarzen, Pelzebock oder Hans Muff genannt. Dem Alain Atten no geet den Numm "Houseker" op d'Zäit vum Klëppelkrich zeréck, an zwar op d'Leit vun der Klëppelarméi, déi hiren Haaptquartéier zu Housen haten. "Houseker" wier deemno "ee vun Housen", e Klëppelmann.
RTL Radio Lëtzebuerg
Direktioun
Directeur de l'information : Directeur Audio :
Houseker
Den Numm
Nom Nico Thewes kennt den Numm Houseker, am Miseler Dialekt "Husiker", etymologesch vum mëttelhoudäitsche Wuert die hosecke oder die husicke, dat ee mat Mantel iwwersetze kann. Am Géigesaz vum Kleeschen, huet den Houseker keng Mitra un, mä nëmmen e Mantel. Ob am Mëttelhoudäitschen d'Wierder "hosecker" oder "husicker" och an anere Géigende bekannt waren, léisst sech haut net méi soen.
RTL Radio Lëtzebuerg
Emissiounen
De Wochen- a Weekendprogramm (säit September 2022):
Houseker
Den Numm
Den Edmond de la Fontaine nennt nach aner Nimm: An der Stad Lëtzebuerg gouf dem Kleesche säi Gesell fréier Kibo genannt, an um Land, zum Beispill am Éislek, housécher Bock. Zu Iechternach gouf vum Husiger oder Husiger Man geschwat. Zu Veianen gouf/gëtt e Pelzebock genannt, grad wéi an der Géigend ëm Saarburg.
RTL Radio Lëtzebuerg
Emissiounen
Méindes bis freides:
Houseker
Wéi den Houseker duergestallt gëtt
Dem Hellege Niklos säi Gesell gëtt virun allem mat geschwäerztem Gesiicht a laange schwaarzen Hoer duergestallt, an huet dacks e brongen oder schwaarze Rack un. A sengem Grapp huet en eng Ketten, mat där en de Kleeschen a sech ukënnegt. Wärend de Kleeschen d'Kanner mat Orangen, Nëss a Cadeaue beloune soll, ass dem Houseker seng Roll, d'Kanner ze bestrofen, wa se net brav waren. Dofir verdeelt e Rudden, déi a Peffer a Salz oder an Esseg gezappt goufen. Iwwer d'Schëller huet en e Sak hänken, an deen d'Kanner gestach ginn, wa se sech guer net geschéckt hunn.
Fréier hat den Houseker och nach eng Hechel iwwer de Réck gestréckt. Doriwwer schreift den Dicks a sengem Luxemburger Sitten und Bräuche dat heiten:
RTL Radio Lëtzebuerg
Emissiounen
Samschdes
Houseker
Den Houseker an anere Länner
An anere Länner trëtt de Kleeschen och mat engem Gesell op. Hei ënnerscheede sech déi donkel Gesellen awer dacks, net nëmmen duerch hiren Numm:
RTL Radio Lëtzebuerg
Emissiounen
Sonndes
Sœur Sourire
Si gouf duerch d'Lidd Dominique bekannt, mat deem si 1963 Nummer 1 an den Charts war.
RTL Radio Lëtzebuerg
Emissiounen
Noriichte ginn all hallef Stonn gesent. Vun 19.00 Auer un ass Nonstop-Musek ugesot (ausser besonnesch Evenementer oder Sport Live-Schaltungen).
Sœur Sourire
1959 ass d'Jeanine, wéi si doheem genannt gouf, no engem ofgebrachene Konschtstudium, an d'Klouschter Fichermont agetrueden, an huet do den Numm Soeur Luc Gabriel ugeholl.
Bei hire Lidder hat d'Klouschter den Daum op de Recetten, an no ville Streidereien ass si 1966 aus dem Uerden ausgetratt. Dommerweis hat si domat och hiren Image als d'Nonn déi séngt, verluer, a Philips huet de Kontrakt gekënnegt.
1965 gouf ee Film iwwer si gedréint: The Singing Nun, mat der Debbie Reynolds als Haaptactrice. Si selwer huet dee Film als wéineg realistesch fonnt.
No hirer Musekscarrière huet si mat hirer Liewensgefährtin Annie Pécher eng Schoul fir autistesch Kanner opgemaach.
An den 1980er Joren ass si dunn dommerweis och nach d'Affer vum Belsche Steieramt ginn, dat hir en ettlech Millioune u Steieren aus dem Verkaf vun den Disquë gefrot huet. Well si awer selwer kee Su dovun an d'Täsch gestach hat, well d'Klouschter alles agesäckelt, si awer leider kee Beleg dofir hat, krut si du grouss finanziell Problemer.
Een zweeten Ulaf, 1982 nach eng Kéier an d'Museksgeschäft ze kommen, huet och net geklappt.
Den 29. Mäerz 1985 huet si sech zesumme mat hirer Frëndin zu Wavre d'Liewe geholl. Déi zwou goufen och zesummen, sou wéi si dat nach gewënscht haten, an engem Graf bäigesat.
Tony Rollman
Den Tony Rollman, gebuer 1899 a gestuerwen 1986, war e Stolspezialist. Hien ass an där Qualitéit Generaldirekter vun der Maartdivisioun bei der Héijer Autoritéit vun der CECA ginn, eng Funktioun déi hie bis 1967, dat heescht bis zur Fusioun vun der Héijer Autoritéit mat der Europäescher Kommissioun, hat.
Säi Liewen
Den Tony Rollman hat eng féierend Positioun bei der Arbed an ass als Stolspezialist an den 1930er Joren no Japan geschéckt ginn. Nom Zweete Weltkrich ass hie vu Lëtzebuerg aus an déi International Ruhrautoritéit, déi mat den Zukunftsproblemer vun der däitscher Groussindustrie befaasst war, delegéiert ginn. Hie war do bis den Albert Wehrer, zesumme mam Jean Monnet, hien op Lëtzebuerg zeréckgeruff huet, fir d'Generaldirektioun Stol vum Schumanplang opzebauen an ze dirigéieren. Den Tony Rollman war e Self made man an e bescheidene Mënsch. Hien huet geglänzt duerch seng Doten an net duerch seng Wierder. Seng Stäerkt war seng Kompetenz, awer och seng Facultéit, fir komplizéiert Problemer einfach duerzestellen. Hien zielt zu de grousse Lëtzebuerger Europäer vun der alleréischter Stonn.
Nelly Stein
D'Nelly Stein, gebuer den 13. November 1937 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 13. August 2005 an der Schwäiz, war eng lëtzebuergesch CSV-Politikerin. Vu Beruff war si Léierin an duerno Lycéesprofessesch.
Vum 1. Januar 1994 bis den 31. Dezember 2002 war d'Nelly Stein Buergermeeschtesch vun der Gemeng Schëffleng. Do war si virdrun 12 Joer laang am Gemengerot.
Zanter 1989 war si Deputéierte fir de Süden.
Fir un si z'erënnere gouf d'Grondschoul an der Rue de la Gare zu Schëffleng École Nelly Stein gedeeft.
Fonsy Grethen
De Fonsy Grethen, gebuer den 20. September 1960 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Billardspiller. Hie war Weltmeeschter a verschiddene Billarddisziplinnen an de Joren 1987, 1992, 1993 an 2001.
Hei wat d'Société Kozoom Multimedia um Internet iwwer hie schreift: "Avec 4 titres de champion du monde et 13 titres de champion d'Europe, Fonsy Grethen figure parmi les plus grands joueurs de l'Histoire. Depuis près de 20 ans, il domine la scène internationale aux jeux de série. Suprématie que seul le belge Frédéric Caudron a réussi à lui contester. Depuis quelques années, sa présence dans les grands rendez-vous internationaux se fait plus rare en raison d'une vie professionnelle et familiale très chargée", (Kuckt um Spaweck)
De Fonsy Grethen huet och 1986 den Trophée Fair Play Prosper Link gewonnen.
21. Oktober
Den '''21. Oktober''' ass den 294. Dag (295. am Schaltjoer) vum Joer am Gregorianesche Kalenner.
Canton de Cuq-Toulza
De Canton de Cuq-Toulza ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castres, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Carola Höhn
D'Carola Höhn, gebuer als Karoline Minna Höhn den 30. Januar 1910 zu Wesermünde (haut: Bremerhaven) a gestuerwen den 8. November 2005 zu Grünwald (Landkrees München), war eng däitsch Schauspillerin.
Biz
Bizen (oder och Buzen) si verschidden Zorte vu Behälteren, sief et aus Metall, Toun oder engem anere Material, déi et a verschiddene Forme gëtt.
Lemuren
D'Lemure sinn eng Famill aus der Uerdnung vun de Primaten. Si ëmfaasst ronn 20 Aarten. Fréier goufen d'Kazemakien an d'Wiselmakien dozou gezielt. Haut stelle si hire eege Famill duer.
Biz
Sou ënnerscheet een:
Axel Merckx
Den Axel Merckx, gebuer den 8. August 1972 zu Uccle an der Belsch, ass e fréiere belsche Vëlossportler. 2007 huet hien opgehale mat Course fueren.
Hien ass de Jong vum fënnefmolegen Tour-de-France-Gewënner Eddy Merckx.
Lemuren
Systematik
D'Lemure loosse sech a 6 Gattungen an an iwwer 20 Aarten andeelen:
Axel Merckx
2005
Superb solo for Merckx
Michel Sinner
De Michel Sinner, gebuer de 5. November 1826 zu Ettelbréck, an och do gestuerwen den 11. Juni 1882, war e lëtzebuergesche Moler, deem säin Haaptinteressi beim Schafe vu Portraiten a Karikature louch.
Igeler Sail
Gebaut gouf d'Igeler Sail an der éischter Hallschent vum 3. Joerhonnert vun der Famill vun de Secundinier, déi zu Augusta Treverorum (haut Tréier) mat Duch gehandelt hunn. Nieft hirer primärer Funktioun, un déi Doudeg vun där Famill z'erënneren huet se sou och nach Reklamm fir där hir Duchentreprise gemaach.
Michel Sinner
Säi Liewen
De Michel Sinner huet de franséischen Auteur Victor Hugo perséinlech getraff an him eng Rei Portraite presentéiert, déi a Fro kéime fir d'Illustratioun vum Roman "Les Misérables" ze maachen. Zu sou enger Zesummenaarbecht sollt et awer net kommen: De Victor Hugo a seng Editeuren hate sech schonn op aner Kënschtler festgeluecht.
Igeler Sail
D'Monument, dat ursprénglech faarweg war, ass 23 m héich a follgendermoosse vun ënnen no uewen opgebaut: Basis mat Träppleker, Sockel, Haaptdeel, Fris, Attika, dräieckege Giewel. D'Sail gëtt ofgeschloss mat enger Representatioun vum Ganymed, dee vum Jupiter sengem Aadler entfouert gëtt.
Michel Sinner
Kollektiounen
D'Gemeng Ettelbréck huet en ettlech Tableaue vum Michel Sinner an hirem Besëtz, och dee vum Cosette (Les Misérables), deen hie fir de Victor Hugo gemoolt hat.
Igeler Sail
Den Text vum Haaptbild erzielt iwwer d'Liewe vun de Verstuerwene vun der Famill vun de Secundinier. D'Bild weist, wéi den zweete Bouf vum Securus him a sengem Brudder Aventinus Äddi seet. Dodriwwer waren a Medaillonen aner Familljememberen ze gesinn. Op den anere Säite vum Haaptdeel sinn, wéi och am dräieckege Giewel, Zeenen aus der griichescher Mythologie duergestallt: Den Herkules, deen an den Himmel eropfiert (Norden), de Perseus an d'Andromeda (Westen), den Achilles (Osten), an anerer.
D'Frise vun der Igeler Sail weisen Zeenen aus de Secundinier hirem Stot. Déi am beschten erhalen (Ostsäit) weist, wéi Dénger an der Kichen d'Iesse preparéieren. Op der Südsäit gesäit een d'Famill beim Iessen. Lénks schëdden zwéin Dénger d'Gedrénks eraus, riets gëtt gespullt. Op der Westsäit gesäit ee, wéi Landpiechter hir Puecht ofliwweren: Huesen, Fësch, e Lämmchen, en Hunn a Friichten.
Op der Attika ass op der Südsäit duergestallt, wéi d'Piechter Suen ofliwweren. Op der Ostsäit ass ze gesinn, wéi d'Duch ofgeliwwert, registréiert a kontrolléiert gëtt.
Verschidde Relieffer weisen, wéi Wueren transportéiert ginn: E Won mat 4 Rieder, dee vu Päerd gezu gëtt, ass mat grousse Ballen Duch vollgetässelt (Westen), eng Fris weist, wéi Pakpäerd hir Wueren iwwer d'Bierger droen, an op 2 Relieffer si Päerd ze gesinn, déi Noochen e Floss erop zéien (Norden, Westen).
D'Igeler Sail gëtt dacks als Meilestee bezeechent, well dorop och d'Distanz bis op Tréier uginn ass: L IIII (4 Leugen, wat 8,8 km entsprécht).
Obwuel d'Igeler Sail e Grafpeiler ass, goufe keng Reschter vu Begriefnesser do fonnt. Hiert Erhale verdankt d'Sail enger Falschinterpretatioun: Am Mëttelalter hunn d'Leit gemengt, d'Haaptbild op der Südsäit géif d'Bestietnes vum Constantinus Chlorus mat der helleger Helena (der Flavia Iulia Helena Augusta, der Duechter vum Konstantin de Groussen) weisen. Domat stoung s'ënner dem Schutz vun der kathoulescher Kierch.
Am Landesmuseum vun Tréier steet eng Kopie vun der Sail, déi sou bemoolt ass, wéi d'Original et eng Kéier war.
Yolanda vu Veianen
Vun der Yolanda vu Veianen ass historesch net all ze vill bekannt: Si koum am Joer 1231 als eng vun deenen zwou Duechtere vum Grof Heinrech I. vu Veianen a senger Fra, der Gräfin Margarethe de Courtenay op d'Welt. No ville Streidereie mat hiren Eltere krut d'Yolanda d'Erlabnes, an d'Klouschter ze goen, an 1248 gouf si an d'Dominkanerinneklouschter Mariendall am Äischdall bei Miersch opgeholl.
1258 gouf si zur Priorin gewielt an huet vun do un d'Klouschter zur Bléi bruecht, si huet d'Gebaier erweidert, huet eng Bibliothéik ariichte gelooss an huet Reliquie vu groussem Wäert gesammelt. Si ass de 17. Dezember 1283 gestuerwen a gouf an der Klouschterkierch vum Mariendall begruewen. Wéi 1783 Märjendaller Klouschter opgeléist gouf, an d'Gebaier verfall sinn ier se tëscht 1830 an 1840 an en Domaine fir d'Famill Neyen ëmgebaut goufen, koum d'Hirschuel vun der Yolanda 1882 an de Besëtz vum Auguste Neyen. E Joer méi spéit war s'am Besëtz vun der Virginie Letellier, gebueren Neyen (Niess vum Auguste), a Fra vum Auguste Letellier, ee vun de Bauhäre vun der Aler Bréck. Spéider war s'am Besëtz vun de Franziskanerinnen an der Stad. Am Februar 1932 war s'erëm am Märjendall wou déi Wäiss Pateren sech 1890 niddergelooss haten. Wéi déi 1974 d'Klouschter verlooss hunn, gouf d'Reliquie op Veianen bruecht. Do läit d'Hirschuel an der Trinitarierkierch zu Veianen, de Rescht vun hire Reliquien ass verschollen. Zu Lëtzebuerg gëtt d'Yolanda als Séileg veréiert.
Vita Venerabilis Yolandae
Den Dominikanerpater Hermann vu Veldenz huet ufanks vum 14. Joerhonnert hiert Liewen erzielt. Warscheinlech huet hien d'Yolanda nach perséinlech kannt, an huet hir Geschicht (literaresch verschéinert) als Vita Venerabilis Yolandae opgeschriwwen.
Dës ass haut ënner dem Numm Codex Mariendalensis bekannt.
Der Yolanda hir Elteren, d'Grofe vu Veianen, hu mat hirer Duechter allerdéngs eng aner wëlles: si soll, wéi et sech fir e Meedche vun hirem Stand gehéiert, mat engem Adelege bestuet ginn, duerch deen d'Muecht vun der Veiner Dynastie verstäerkt soll ginn. Den Auserwielten heescht Walram vu Monschau.
D'Yolanda wiert sech energesch géint dëse Plang. Si wëllt onbedéngt an d'Märjendaller Klouschter antrieden, dat ufanks vum Joerhonnert vu Stroossbuerger Dominikanerinnen am Äischdall, ënner der Aansebuerg, gegrënnt gouf. Et war virun allem der Yolanda hir Mamm, d'Margarethe de Courteny, d'Duechter vum Keeser vu Konstantinopel, déi net bereet war, hir Duechter a sou en aarmt Klouschter goen ze loossen, well den Uerde vum Hl. Dominikus war en Heeschenuerden. Si setzt elo alles dorun, fir d'Yolanda vun deem Wonsch ofzebréngen. Si versicht et am Gudden, si schléit d'Meedchen a späert et am Tuerm an. Um Heemwee vun engem Besuch bei der Gräfin Ermesinde zu Lëtzebuerg mécht d'Margarethe mat der Yolanda en Ëmwee iwwer de Mariendall fir hir d'Aarmut vum Klouschter ze weisen.
D'Yolanda profitéiert vun der Geleeënheet, entwutscht hirer Mamm a verstoppt sech am Klouschter. D'Margarethe kritt hir Duechter nëmme mat Gewalt nees do eraus. Zu Veiane ginn d'Streidereie weider, Mamm an Duechter gi souguer handgräiflech. Mä zu gudder Lescht kann d'Yolanda sech duerchsetzen. Dem Hermann vu Veldenz säin Epos hält domat op, datt der Yolanda hir Elteren hir d'Erlabnes gi fir an de Mariendall an d'Klouschter ze goen.
Victoria (Seychellen)
Victoria ass d'Haaptstad vun de Seychellen an ass mat 24.702 Awunner (Stand: 1997) déi gréisst Stad vum Land.
Katta
D'Kattae sinn eng Primatenaart aus der Famill vun de Lemuren.
Si liewen an dréchene Bëscher a Madagaskar.
Kattae verbrénge vill Zäit um Buedem am Géigesaz zu deenen anere Lemurenaarten. Si hunn e lange geréngelte Schwanz deen tëscht 56 an 63 cm laang ass. Hire Kierper ass tëscht 39 a 46 cm laang a si weien tëscht 2,5 an 3,5 kg.
Brigade Piron-Bréck
D'Brigade Piron-Bréck ass déi klengst Bréck an Europa déi den Numm vun enger Alliéierten-Unitéit aus dem Zweete Weltkrich dréit. Si steet an Holland an der Provënz Limburg an der klenger Stiedchen Thorn.
Se krut hiren Numm als Undenken un d'Brigade Piron, déi déi Wäiss Stad, de 25. September 1944, vun den däitsche Besatzungstruppe befreit huet.
Gdańsk
Gdańsk (op Houdäitsch: Danzig, op Kaschubesch: Gduńsk; heiansdo lëtz. Danzeg), ass eng polnesch Hafestad um Baltesche Mier (Danzeger Bucht). Mat 465.000 Awunner ass Gdańsk déi sechsgréisst Stad a Polen an Haaptstad vun der Woiwodschaft Pomorskie (Pommern) a vu Kaschubien. Zesumme mat Gdynia a Sopot ass Gdańsk Deel vun der Trójmiasto (Dräierstad), enger Agglomeratioun vun 1,4 Milliounen Awunner.
Geschicht
D'dokumentéiert Geschicht vun Gdańsk geet zeréck op den hellegen Adalbert vu Prag (Sw. Wojciech), deen am Joer 997 d'Awunner vu „Gyddannyzc“ gedeeft huet. D'Archeologie weist eng éischt slawesch Siidlung am 10. Joerhonnert op. De Piast Mieszko I. huet op dëser Plaz dem éischte polnesche Staat en Zougang zur Ostsee verschaaft.
No enger kuerzer dänescher Herrschaft am Ufank vum 14. Joerhonnert ass d'Stad ënner d'Herrschaft vu Brandenburg geroden, ir et vun den Deutschritter no engem brutale Massaker iwwerholl ginn ass. 1340 hunn si eng Festung fir hir Komturei gebaut. 1358 ass Gdańsk Member vun der däitsche Hanse ginn, an huet Handel mat Bruges, Nowgorod, Sevilla a Lissabon gedriwwen. D'Stad an d'Géigend ronderëm si besonnesch duerch d'Immigratioun vun däitsche Siidler gewuess.
No der Néierlag vun den Däitschritter an der Schluecht vu Grunwald (1410) ass d'Stad ënner d'Lehnshoheit vum Kinnek vu Pole gefall, huet awer weiderhin trotz konfliktuelle Situatiounen am 16. Joerhonnert eng grouss Autonomie genoss. Ëmmerhin hat d'Stad d'Recht, de polnesche Kinnek am Sejm matzewielen.
D'Bevëlkerung war gemëscht: däitsch, polnesch, a kleng Minoritéiten (Judden, Schotten, Hollänner…). Déi Däitsch sinn an der Reformatioun Lutheraner ginn.
Bei der zweeter Deelung vu Polen 1793 ass Gdańsk un d'Kinnekräich Preise gefall. Ënner dem Napoleon gouf et eng fräi Stad (Republik), ier et dunn nees 1815 d'Haaptstad vum Regierungsbezierk Danzig an der Provënz Westpreise ginn ass. Domat blouf Gdańsk eng wichteg däitsch Hafestad bis zum Schluss vum 1. Weltkrich.
1918 huet déi 2. Republik Pole gehofft, och Gdańsk erëmzekréien. Mä déi Zäit hu 95 % Däitscher do gewunnt. Dofir huet den US-President Wilson dofir gesuergt, datt „Danzig“ am Versailler Vertrag eng Fräi Stad ënner der Verwaltung vum Vëlkerbond sollt ginn, wärend Polen zu Gdynia en Zougang zur Ostsee an op der Westerplatte eng Militärbasis krut. Danzeg hat en eegent Parlament, eng eege Regierung (Senat) an eng eege Wärung.
Vun 1933 un huet Nazi-Däitschland d'Stad zeréckgefuerdert a säi Statut als Virwand fir den Ugrëff op Polen 1939 geholl. Déi éischt Attack war dunn d'Bombardement vun der Westerplatte duerch d'Krichsschëff Schleswig-Holstein. Gdańsk ass annektéiert ginn; 1500 Polen aus der Stad goufe verhaft a vill vun hinne goufen am KZ Stutthof oder am Bësch vu Piaśnica ermuert. Bal d'Hallschent vun de Judde vu Gdańsk ware scho virum Krich ausgewandert. Déi aner si bal all an der Shoah ëmkomm.
1944 sinn déi meescht Däitsch virum Umarsch vun der Rouder Arméi fortgelaf. Am Januar 1945 koumen e puer Honnertdausend däitsch Flüchtlingen aus Ostpreisen op Gdańsk, fir sech vun do aus mat Schëffer an Däitschland a Sécherheet ze bréngen. En Rei Schëffer, dorënner d'Wilhelm Gustloff, si vun de Sowjets versenkt ginn. Zéngdausende sinn ëmkomm. D'Stad selwer ass bombardéiert ginn, a vill Frae sinn Affer vu Vergewaltegunge ginn.
Op de Konferenze vu Jalta a vu Potsdam gouf decidéiert, Gdańsk definitiv u Polen unzeglidderen. Déi iwwerliewend däitsch Bevëlkerung ass verdriwwen, a mat Polen aus den Ostgebidder ersat ginn.
An den 1950er an 1960er Joren ass d'Alstad erëm opgebaut ginn, allerdéngs net wéi se war, mä am hollänneschen an italieenesche Baustil. An der Volleksrepublik huet Gdańsk sech zu enger grousser Industrie- an Hafestad entwéckelt.
1970 koum et zu Protester géint de Regime, bei deenen e puer Dosen Demonstranten erschoss gi sinn. Deen Opstand huet ëmmerhin zur Demissioun vum Parteisekretär Władysław Gomułka geféiert.
Utopolis (Mechelen)
Utopolis Mechelen ass e Multiplex-Kino an der belscher Stad Mechelen, deen zum Utopia Group gehéiert.
Gdańsk
Geschicht
1980 ass an de Werfte vu Gdańsk d'Solidarność-Beweegung ënner dem Lech Wałęsa ugaangen. Am September 1981 huet d'Sowjetunioun e groussen amphibesche Militärmanöver zu Gdańsk duerchgezunn.
Utopolis (Mechelen)
En huet 11 Säll, mat am Ganzen 2260 Sëtzplazen. E gouf am Dezember 1993 vun der Cinecity Group als Cinecity Mechelen opgemaach. Nodeem d'Cinecity Group 1999 mam Utopia Group fusionéiert huet, gouf en 2003 bannena frësch gemaach. No der Reouverture krut e säin haitegen Numm.
Gdańsk
Geschicht
1989 huet Gdańsk staark derzou bäigedroen, de kommunistesche Regime ze stierzen. 1990 ass de Lech Wałęsa als President vun der Drëtter Republik gewielt ginn.
2014 ass den Europäesche Solidarność-Zentrum zu Gdańsk ageweit ginn.
Haut ass d'Hafestad eng vun de meescht besichtegte Stied a Polen.
Sascha Georges
De Sascha Georges, gebuer 1975, ass e lëtzebuergeschen Noriichte-Speaker.
Lësch
D'Lëschen och Lëtschen oder Riet (Phragmites australis) si Séissgrieser déi op der ganzer Welt a suppege Géigenden an op flaachen Uwännere vu Weieren a Séien ze fanne sinn.
Sascha Georges
Hie gouf schonn an den 1990er Joren zu Lëtzebuerg als Sänger vun der Metal-Band Pagan Lorn bekannt, wou hien als Frontman mat extravaganten Optrëtter fir Opmierksamkeet gesuergt huet.
Lësch
Et gëtt dräi Ënneraarten déi och all an Europa ze fanne sinn:
Sascha Georges
Nodeem d'Grupp Enn vun den 1990er Joren opgeléist gouf, huet de Sascha Georges als éischt bei RTL Radio Lëtzebuerg als Radio-Moderator geschafft, an ass duerno bei RTL Télé Lëtzebuerg gewiesselt, wou hien elo reegelméisseg d'Noriichte presentéiert.
Am Film D'Symmetrie vum Päiperlek huet hien eng kleng Cameo-Roll als Noriichtespeaker.
Canton de Dourgne
De Canton de Dourgne ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castres, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Canton de Coulanges-la-Vineuse
De Canton de Coulanges-la-Vineuse ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Auxerre, am Departement Yonne an der Bourgogne-Franche-Comté.
Kinshasa
Kinshasa ass d'Haaptstad vun der Demokratescher Republik Kongo. D'Stad geet op e Posten ënner der belscher Kolonialherrschaft zeréck, deen 1881 ënner dem Numm Léopoldville op Initiativ vum Henry Morton Stanley op där Plaz um Ufer vum Floss Kongo ugeluecht gouf, vu wou aus de Floss flossopwäerts schëffbar war.
Plasser & Theurer
Plasser & Theurer ass en éisträichesche Produzent fir Gleisbaumaschinnen mat dem Haaptsëtz zu Wien. D'Entreprise huet d'Haaptwierk zu Linz a beschäftegt weltwäit am Ganzen iwwer 3.000 Leit.
D'Entreprise ass 1953 gegrënnt ginn.
Wat se bauen
Zum Produktiounsprogramm gehéieren:
Polarfuuss
De Polarfuuss oder Äisfuuss, "Alopex lagopus", gehéiert zu der Famill vun den Hënn.
Ausgesinn
De Polarfuuss huet e kuerze Fank, stuppeg Oueren, kuerz Been an e kuerze Schwanz. Nëmme seng Nues ass ouni Pelz.
Säi Friessen
Den Äisfuuss frësst virun allem Lemmengen, awer och Kriibsen, Fësch, Uebst a Vullen.
Canton de Frontignan
De Canton de Frontignan ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montpellier, am Hérault, an der Regioun Occitanie.
Utopolis (Turnhout)
Utopolis Turnhout ass e Multiplex-Kino an der belscher Stad Turnhout, deen zum Kinepolis Group gehéiert. Virdrun, ier dëse vu Kinepolis iwwerholl gouf, huet en zum Utopia Group gehéiert.
En huet 8 Säll, mat am Ganzen 1800 Sëtzplazen an huet am Dezember 2003 seng Dieren opgemaach.
Kettenuewen
Cattenom (lb.: Kettenuewen) ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Moselle, un der Musel, ongeféier 8 km nërdlech vun der Stad Diddenuewen.
Tëscht 1871 an 1918 huet d'Uerschaft Kattenhofen geheescht. Aus der Geschicht ass se nach ënner follgenden Nimm bekannt: 1182 Cathenem; 1214 Kettenem; 1329 Kettenhem; 1432 Katenem; 1481 Kettenheim; 16. Jh. Catnum; 1544 Ketenhem, Kettenoffen; 1568–1570 Kettenoven; 1668 Katenom; 1685 Catnom; 1686 Kethenoven.
Kettenuewen ass besonnesch bekannt wéinst sengem Atomkraaftwierk mat véier Reaktere vun 1.300 MW, déi tëscht 1986 an 1991 a Betrib goungen.
Lëtzebuergesch Biergerinitiativen hate sech eng Rei Jore virdrun erfollegräich géint eng Atomzentral zu Remerschen am eegene Land gewiert, mä wéi de franséische Staat de Bau vu sou enger Zentral quasi virun der Hausdier vun der lëtzebuergescher Bevëlkerung annoncéiert huet, ware schlussendlech all d'Protester ëmsoss.
Kettenuewen huet viraals zum Herzogtum Lëtzebuerg gehéiert an ass 1659 duerch den Traité vun de Pyrenäen u Frankräich gaangen. Mä nach haut gëtt vun der eelerer a vereenzelt och nach vun der jonker Bevëlkerung e muselfränkeschem Dialekt geschwat (de Platt), deen dem Lëtzebuergesche ganz no kënnt.
Albert Einstein-Medail
D'Albert-Einstein-Medail gëtt vun der Schwäizer Albert-Einstein-Gesellschaft, déi och dat fréiert Wunnhaus vum Einstein als Museum an der Kramgaass zu Bern bedreift, fir besonnesch wëssenschaftlech Fuerschungen, Wierker oder Aarbechten am Zesummenhang mat dem Albert Einstein iwwerreecht.
Canton de Graulhet
De Canton de Graulhet ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castres, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Futurama
Futurama ass eng Science-Fiction-Trickfilmserie vum Matt Groening an dem David X. Cohen, déi och schonn zesummen déi grad sou vum Matt Groening produzéiert Serie The Simpsons geschaf hunn. Futurama ass vum 28. Mäerz 1999 bis den 10. August 2003 um US-amerikanesche Fernseesender Fox Network gelaf an ass elo nach a Widderhuelungen an Iwwersetzungen a ville Länner weltwäit ze gesinn.
Futurama gëtt et och als Comic, dee beim Matt Groening sengem Verlag Bongo Comics erauskënnt.
Canton de Coulanges-sur-Yonne
De Canton de Coulanges-sur-Yonne ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Auxerre, am Departement Yonne an der Bourgogne-Franche-Comté.
Schluecht vu Stalingrad
D'Schluecht vu Stalingrad war eng vun de gréisste Schluechte vum Zweete Weltkrich a gëtt als psychologesche Moment ugekuckt, an deem de Krich gedréint huet. Et war och d'Enn vum Virdrénge vun der däitscher Wehrmacht an der Sowjetunioun. Si ass an der Regioun vum haitege Wolgograd, deemools Stalingrad, un der Wolga ausgedroe ginn.
Futurama
Mat Futurama huet de Matt Groening seng laangjäreg perséinlich Leidenschaft fir Science-Fiction opgeschafft a se gläichzäiteg op eng witzeg an ironesch Aart a Weis persifléiert.
D'Geschicht fänkt domat un datt d'Haaptfigur Fry zum Joreswiessel 1999/2000 duerch en ongeschéckten Zoufall "agefruer" an eréischt dausend Joer méi spéit op Silvester 2999 erëm entdeet gëtt. D'Serie beschreift dem Fry säin Alldag a seng Aventurën.
Paul Reuter (Jurist)
De Paul Reuter, gebuer den 12. Februar 1911 zu Metz, gestuerwen den 30. Abrëll 1990, war Droits-Professer op der Universitéit vun Aix-en-Provence an duerno op der Universitéit vu Paräis. Hie war vu Lëtzebuerger Ofstamung a war entscheedent un der Ausschaffung vum Traité iwwer d'CECA bedeelegt.
Säi Liewen a seng Carrière
Säi Grousspapp, den Nicolas Reuter, war 1854 zu Luerenzweiler gebuer. Säin eelste Jong, de Paul Reuter, Papp vum Professer Paul Jean Marie Reuter, war Affekot. Well de Professer Paul Jean Marie Reuter 1911 zu Metz op d'Welt komm ass, hat hien déi däitsch Nationalitéit an huet, wéi de Robert Schuman, d'politesch Problemer vun den Awunner am louthrengesche Grenzgebitt gutt kannt. Als Weesekand vu Papp a Mamm huet hie sech viru 1940 vill zu Lëtzebuerg bei sengem Monni a senger Tatta, der Famill Albert Calmes-Reuter opgehalen, wéi de Christian Calmes, Fils vum Albert Calmes, eis et an enger Etüd vun der Spuerkeess iwwer de Schumanplang erzielt.
De Paul Jean Marie Reuter huet de Lycée Saint-Clément zu Metz besicht an duerno Jura op der Universitéit Nanzeg studéiert. Do gouf hien och Professer. Agezunn am Zweete Weltkrich vum däitschen Okkupant, gouf hien am Krich blesséiert an ass du op Metz transportéiert ginn, wou hie fortgelaf ass. Hien huet sech der Resistenz ugeschloss a gouf sukzessiv Professer zu Poitiers an op der Universitéit vun Aix-en-Provence. No der Liberatioun gouf hie Kabinettchef vum Minister Paul-Henri Teitgen. Duerch seng grouss Frëndschaft mam Hubert Beuve-Méry konnt de Paul Jean Marie Reuter sech och un der Kreatioun vun der franséischer Zeitung Le Monde bedeelegen. 1951 huet hie seng Plaz zu Aix-en-Provence opginn a gouf Professer un der Rechts- a Wirtschaftsfakultéit zu Paräis.
Mëllerdall
''Dësen Artikel befaasst sech mat Uertschaft Mëllerdall. Fir d'Regioun Mëllerdall, kuckt wgl. Kleng Lëtzebuerger Schwäiz.''
Paul Reuter (Jurist)
Säin Treffe mam Jean Monnet
A senge Mémoiren huet de Jean Monnet de Bäitrag vum Professer Paul Reuter bäi der Ausschaffung vum CECA-Traité mat Nodrock ënnerstrach. De Paul Reuter, deen deemools mat dem Problem vun der franséischer Antitrust-Législatioun beschäftegt war, hat den 12. Abrëll 1950 seng éischt Entrevue mam Jean Monnet. An de Mémoire vum Jean Monnet an och an de Schrëfte vum Christian Calmes figuréiert en detalléierte Bericht iwwer dës Entrevue, déi du zur Zesummenaarbecht gefouert huet. De Jean Monnet hätt och gär de Professer Reuter a sengem Mataarbechterstaf gesinn, ma de Paul Reuter huet aus ongeklärte Grënn net zougesot.
Mëllerdall
De Mëllerdall ass e Lieu-dit an der Gemeng Waldbëlleg a besteet aus engem Grapp Hotellen a Campingen. Dacks gëtt de Begrëff Mëllerdall als Pars-pro-toto fir déi ganz Géigend gebraucht.
Geographie
De Mëllerdall läit op enger Héicht vun 213 m südëstlech vu Waldbëlleg an der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz.
Am Mëllerdall kräize sech den CR121 (vu Jonglënster op de Grondhaff) an den CR356 (vun Dikrech a Richtung vun der Konsdrëffer Millen).
De Lieu-dit läit op der Schwaarzer Iernz déi do an der Zäit d'Heringermillen an d'Rauschemillen ugedriwwen huet.
Canis
D'Gattung Canis gehéiert zur Famill vun den Hënn (Canidae) mat am Ganzen 8 Aarten.
All Déieren aus der Gattung Canis si Jeeër mat laange Been oder Louderfrësser. Si ënnerscheede sech awer vum Kierperbau a vum Sozialbehuelen hir.
Déi verschidden Aarte sinn:
De Canis dirus ass eng ausgestuerwen Aart.
1990
D'Joer 1990 huet op engem Méindeg ugefaangen. Et war kee Schaltjoer.
Utopolis (Lommel)
De Multiplex-Kino Utopolis zu Lommel an der Belsch gehéiert zum d Kinepolis Group. Virdrun, ier dëse vu Kinepolis iwwerholl gouf, huet en zum lëtzebuergeschen Utopia Group gehéiert.
Den Utopolis zu Lommel huet 706 Plazen, déi op fënnef Säll verdeelt sinn. D'Säll sinn all klimatiséiert.
Parking
Den Utopolis huet e gratis Parking.
Um Spaweck
Websäit vum Utopolis Lommel
22. Oktober
Den '''22. Oktober''' ass den 295. Dag (296. am Schaltjoer) vum Joer am Gregorianesche Kalenner.
Belval-Héichiewen
Tëscht 1965 an 1979 goufen d'Héichiewen op Arbed-Belval duerch méi moderner a méi grousser ersat. Déi nei waren d'Héichiewen A, B an C. Si hu gläichzäiteg déi vun Terres Rouges ersat, déi manner rentabel waren, an zougemaach goufen.
Dat war awer net fir laang, well dee gréissten, den Héichuewen C, gouf 1996 un d'Volleksrepublik China verkaaft, an ënner der Opsiicht vu chineeseschen Ingenieuren demontéiert, a Këschte verpaakt an a China bruecht.
De Betrib vum Héichuewe B, deem leschten Héichuewen, deen zu Lëtzebuerg aktiv war, gouf den 28. August 1997 gestoppt.
Déi lescht Héichiewen A a B mat hirem Ëmgeréits stinn zanter 2001 am Inventaire supplémentaire vun der Lëscht vun de klasséierte Monumenter.
Canton de Ganges
De Canton de Ganges ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lodève, am Hérault, an der Regioun Occitanie.
Belval-Héichiewen
Den 29. Juni 2010 huet d'Chamber e Gesetz gestëmmt, dat et der Regierung erlaabt, fir 27 Milliounen Euro déi zwéin Héichiewen um Belval z'entraschten an ze sanéieren. Den Héichuewen A gouf komplett sanéiert, iwwerdeems de B aus Käschtegrënn just als Silhouette stoe bliwwen ass. D'Iddi, donieft e Centre national de la culture industrielle ze bauen, gouf, och aus Käschtegrënn, an deem Gesetz net berücksichtegt.
De 4. Juli 2014 gouf de renovéierte Site ageweit. Et kann een ewell den Héichuewen A besichen, wou ee bis an d'Hallschecht eropklamme kann.
Canton de Ganges
Gemengen am Kanton
{{{Navigatioun Kantonen am Departement Hérault}}
Meewäin
Meewäin ass e Roman op Lëtzebuergesch vum lëtzebuergeschen Auteur Josy Braun, deen am Abrëll 2007 bei den Éditions Phi vun Esch erauskoum.
Ëm wat geet et am Roman?
De Roman spillt tëscht Oktober 2004 a Mee 2005 am fiktive Museldirfche "Fréileng", dat "hanner de Miseler Koppe läit", an deem et nieft de Wënzer nach e puer Bauere gëtt.
Um Bresseschhaff liewen dräi Generatiounen ënner engem Daach. De Papp, d'Mamm an de Bop wësse scho laang, datt vun de Kanner keent drun denkt, fir mam Haff weider ze fueren. Am Duerf ass en Amerikaner opgedaucht, deen op de Spuere vu senge Virfueren ass. Dee mécht sech awer net beléift, well do nach eng Beichtstull-Affär ass, déi eng 30 Joer ënner dem Teppech gehale gouf.
Mä et ass net eleng d'Vergaangenheet, déi d'Gefiller an d'Stëmmung am Duerf un d'Schäime bréngt. De Jong vum Bresseschhaff stellt seng nei capverdianesch Frëndin vir an zielt senger Famill, datt déi an Ëmstänn ass.
Soss
De Roman geheit e Bléck op de kulturellen Ëmbroch, deen, wéi et schéngt, net ze bremsen ass. Et ass och e kritesche Bléck an de Réckspigel, op eng Zäit vu klerikalem Muechtmëssbrauch, an där munneche Som gestreet gouf, deen eréischt an der nächster oder iwwernächster Generatioun seng Friichten dréit.
Wien
''An dësem Artikel geet et ëm d'Stad Wien. Fir aner Bedeitunge vum Numm Wien, kuckt wgl. Wien (Homonymie).''
Wien ass d'Haaptstad vun der Republik Éisträich a gläichzäiteg e Bundesland. Si huet 1.867.582 Awunner (2017), am Groussraum Wien liewen eng 2 Millioune Mënschen. ges D'Symboler vu Wien sinn d'Riserad an de Stephansdoum.
Wien ass de Sëtz vu verschiddenen internationalen Organisatiounen, wéi der OPEC (Organisatioun vun deene Länner, déi Pëtrol exportéieren), der OSZE, der IAEA (International Atomenergie Agence) souwéi drëtt UNO-Stad (UNOV), nieft New York, Genf an Nairobi. D'Bannestad vu Wien gouf am Dezember 2001 op Demande vun der Republik Éisträich op d'Lëscht vun de Weltkulturierwen opgeholl, an zielt zu den allgemenge Weltstied.
Lag
D'Entwécklung zu enger vun de bedeitendste Stied a Mëtteleuropa verdankt Wien ënner anerem senger gënschteger geographescher Lag. D'Stad läit tëscht den nordëstlechen Ausleefer vun den Alpen, an dem nordwestlechen Deel vum Wiener Becken. D'historesch Stad ass haaptsächlech südlech vun der Donau entstanen, haut geet d'Stad iwwer béid Ufer. Wien läit un enger Kräizung vun ale Verkéiersstroossen a West-Ost an an Nord-Süd-Richtung (Bernsteenstrooss). Et war liicht fir do iwwer d'Donau ze kommen, well de Stroum sech am Wiener Becken op eng grouss Fläch verdeele konnt.
Nom Fall vum Eisene Rideau sinn d'Verkéiers- a Wirtschaftsbezéiungen zu den ëstlechen Nopere vun Éisträich nees gewuess. Wien läit zum Beispill nëmme 60 Kilometer vun der slowakescher Haaptstad Bratislava ewech.
Landschaft
Vum Wiener Stadgebitt ass nëmmen e klengen Deel bebaut. Ongeféiert d'Hallschent vu Wien ass Gréngfläch, grouss Deeler gi landwirtschaftlech benotzt. Wien läit op enger Héicht iwwer dem Mier vun 151 m an der Lobau bis zu 542 m, um Hermannskogel. Am Nordwesten, souwéi am Westen a Südweste vu Wien reecht de Wienerwald mat sengen Héichten (Leopoldsberg, Kahlenberg) a Bëscher bis an d'Stadgebitt eran. Aus dem Wienerwald fléissen ausserdeem eng Partie kleng Flëss an d'Stad, de bekanntsten ass d'Wien.
Ënnerdeelung
Wien besteet aus 23 politesche Gemengebezierker, déi allgemeng mat engem Numero bezeechent ginn (z. B.: "17. Bezierk")
D'historesch Alstad, den "1. Bezierk", war bis 1850 identesch mam Stadgebitt.
Klima
D'Wiener Klima ass en Iwwerganksklima mat ozeaneschen Aflëss aus dem Westen a kontinentalen Aflëss aus dem Osten. Dat mierkt een am Joresvergläich duerch Miessresultater déi staark variéieren. Wien huet nëmme wéineg Reen, ronn 600 mm Nidderschlag am Joer. D'Wänter sinn am Verglach mam Rescht vun Éisträich relativ mëll. D'Lofttemperatur am Stadzentrum läit an der Moyenne bei 11,5 °C, ronderëm d'Stad bei 9,5 °C.
Geschicht
1529 gouf Wien fir d'éischt Kéier vun den Tierken erfolleglos belagert. D'Stad, déi duerch d'mëttelalterlech Mauere geschützt war, konnt den Ugrëffer nëmme mat Méi duerhalen, bis schliisslech Seuchen an d'Angscht vun engem fréie Wanter d'Tierken zum Réckzuch gezwongen hunn. 1683 koum et zu der Zweeter Tierkebelagerung, bei där sech d'tierkesch Arméi zeréckgezunn huet, wéi de Kinnek vu Polen Jan Sobieski mat sengen Truppen op Wien koum.
Nodeem d'Tierken definitiv fort waren, goufe grouss Bauprojeten an d'Liewe geruff. Ganz Wien gouf am Stil vum Barock nei opgebaut. Dat ass virun allem mat den Nimm vun den Architekte Johann Bernhard Fischer von Erlach a Johann Lukas von Hildebrandt verbonnen. Virum allem an de Virstied gouf vill gebaut, den Adel huet ugefaangen, dat ganzt Ëmland mat Gaardepalaisen z'iwwerzéien. Am bekanntste sinn de Liechtenstein, Schönborn a Schwarzenberg, a virun allem d'Schlass Belvedere, de Gaardepalais vum Prënz Eugène. 1704 kruten d'Virstied hiert eegent Befestegungssystem, de Linnewall.
Ënner dem Keeser Joseph II. gouf d'Stadverwaltung 1783 moderniséiert: et goufen eege Beamte fir d'Stad agefouert, d'Magistraten. Zu der selwechter Zäit goufen och d'Kierfechter an der Stad eliminéiert.
An de Koalitiounskricher gouf Wien direkt zweemol vum Napoléon sengen Truppen ageholl. Nodeem den Napoleon an de Befreiungskricher definitiv geschloe war, war zu Wien vum 18. September 1814 bis zum 9. Juni 1815 de Wiener Kongress, deen d'politesch Kaart vun Europa nei gezeechent huet.
An der éischter Hallschent vum 19. Joerhonnert Joerhonnert koum et zu enger intensiver Industrialiséierung, 1837 koum den Uschloss un d'Eisebunnsnetz.
D'Franséisch Februarrevolutioun 1848 huet sech och op Wien ausgewierkt. Den 13. Mäerz ass fir d'éischt d'Mäerzrevolutioun ausgebrach, déi de Metternich schliisslech zum Réckzuch gezwongen huet, de 6. Oktober koum et dann zu der Wiener Oktoberrevolutioun.
Den Éischte Weltkrich huet zwar net zu enger onmëttelbarer Gefor fir Wien gefouert, mä duerch d'wirtschaftlech Blockad vun der Entente koum et zu enger Versuergungskris, Liewensmëttel a Kleeder ware besonnesch rar.
Nom Zweete Weltkrich gouf Wien, genee wéi Berlin, a véier Secteuren agedeelt, a vun den Alliéierte verwalt.
Nom Krich koum et, wéi iwwerall a Westeuropa zu engem Wirtschaftsopschwonk, net zulescht duerch d'Hëllef vum Marshallplang.
Goldschakal
De Goldschakal ass eng Aart aus der Famill vun den Hënn.
Wien
Geschicht
Bei de Wale fir de Gemengerot vun 2001 kruten d'Sozialdemokraten d'absolut Majoritéit, déi si 2005 verdeedege konnten. Nodeem d'Liberaalt Forum aus der Gemeng eraus war, sinn nëmmen nach véier Parteien am Gemengerot vertrueden.
Goldschakal
En huet e goldbronge Pelz a gëtt ganz aartspezifesch Téin vu sech, mat deenen e sech bannent dem Ruddel verstännegt.
Wien
Kultur
Virum allen d'Musek huet Wien weltwäit bekannt gemaach. Et gëtt net vill aner Stied, wou sou vill bekannte Komponiste gewierkt hunn. De Wiener Walzer, d'Wiener Sängerknaben, musikalesch grouss Organisatiounen, wéi den Neujahrskonzert oder de Wiener Opernball si weltwäit bekannt. Wien ass och bekannt wéinst senger Kichen a senger Kaffeehauskultur.
Theater & Oper
Konscht a Kultur kënnen zu Wien an de Beräicher Theater, Oper oder och Bildend Konscht op eng laang Traditioun zeréckkucken.
Nieft dem Burgtheater, deen zesumme mat senger Zweetbün, dem Akademietheater, als eent vun de wichtegste Schauspillhaiser vun der Welt gëllt, bidden och nach de Vollekstheater Konschtgenoss. Donieft gëtt et nach eng grouss Partie vu klenge Bünen, déi sech dacks dem Kabarett an der Klengkonscht verschriwwen hunn.
Concerte mat klassescher Musek gi virun allem am Wiener Museksveräin, mat dem bekannte gëllene Sall, an am Wiener Konzerthaus gespillt.
Den Theater un der Wien huet an de leschte Jore mat Musical-Première vu sech schwätze gedo. Am erfollegräichste war de Musical Elisabeth, deen duerno op der ganzer Welt a verschiddene Sproochen opgefouert gouf. Mam Haus der Musik huet Wien zanter 2000 och e Klangmusée fir Kanner an Erwuessener. De Marionettentheater Schlass Schönbrunn flegt d'Spill mat wäertvolle Marionetten, an Operen an Theaterstécker fir Erwuessener a Kanner.
Muséeën
An der Hofburg sinn de Sissi-Musée, d'Appartementer vun de Keeseren, d'Haffsëlwer- an Tafelkammer ze besichtegen, direkt vis-à-vis vun der Haffbuerg fënnt een de Konschthistoreschen an den Naturhistoresche Musée.
An der direkter Noperschaft steet de Museumsquartier, e Muséeskomplex deen an den 1990er Jore gebaut gouf. Do fënnt een de Musée fir modern Konscht - Stiftung Ludwig, de Leopold-Musée, deen haaptsächlech Wierker vum Wiener Secessiounsismus, der Wiener Moderne an dem éisträicheschen Expressionismus weist. De Palais Liechtenstein weist déi weltwäit gréisst privat Konschtsammlungen.
Net vergiessen däerf een d'Bezierksmuséeen, déi en Abléck an d'Geschicht vum jeeweilege Bezierk ginn.
Architektur
Zu Wien fënnt ee Bauwierker aus alle Stilepoche vun der Architektur, vun der romanescher Ruprechtskierch iwwer de gotesche Stephansdoum, déi barock Karelskierch, d'héichbarock Jesuittekierch a Baute vum Klassizismus bis zur Moderne. De Jugendstil huet och seng Spueren zu Wien hannerlooss: D'Secession, an d'Kierch um Steenhaff vum Otto Wagner zielen zu de bekanntste Baute vun dëser Epoch.
Eng vun de beléiftesten Touristenattraktiounen ass d'Hundertwasserhaus vum Friedensreich Hundertwasser, wat als Géigemodell zu der moderner Architektur geduecht ass.
Eng Partie vu Staddeeler goufe säit den 90er Joren nei erchloss. Ëmfangräich Bauteprojeten ronderëm d'Donau City (nërdlech vun der Donau) an um Wienerberg (am Süde vu Wien) goufen ëmgesat. Den 202 m héije Millennium Tower um Handelskai ass zanter 1999 dat héchst Gebai zu Wien.
Iesskultur
D'traditionell Wiener Kichen ass vu fréien Aflëss vun de verschiddene Kulture vun der Monarchie geprägt. Sou kënnt de Gulasch mat senge Wiener Varianten aus Ungarn. Aus Béime komme virun allem d'Mielspeisen, verschidde Strudel, Golatschn a Palatschinkn (Paangecher). Beléift ass och de Wiener Schnitzl, deen eigentlech aus Mailand kënnt. Zu de Feinheeten op er Kaart zielt den Tafelspitz (gekacht Rëndfleesch) mat Kren (Mierriedech).
Zum Stadbild vu Wien gehéieren och déi sougenannt Wiaschtlständ wou een nieft Wiener och Burenwurst, Eitrige a Lebatschettn ze schmaache kritt.
De gréisste Maart mat feste Stänn ass de Naschmaart, wou een Uebst, Geméis, Gewierzer, Fësch, Fleesch a villes méi aus aller Welt kafe kann.
Wien ass weltwäit déi eenzeg Metropol mat eegenem Wäinubaugebitt. Dëse Wäin gëtt a klenge Lokaler (Heuriger) erausgeschott. De Wäin gëtt dacks als Gespritzter gedronk.
Verschiddenes an Organisatiounen
Tëscht der Michaeler- an der Jousefsplaz läit d'Spuenesch Haffreidschoul.
Tourismus
Duerch eng sëllege Prunkbauten aus der réimesch-däitscher an der éisträichesch-ungarescher Keeserzäit, ville kulturellen Offeren an net zulescht och wéinst dem Ruff als Musekhaaptstad, dee Wien duerch d'Schafe vu berüümte klassesche Museker wéi Beethoven oder Mozart krut, ass d'Stad weltwäit bekannt an e beléift Touristenziel. Mam Fiaker kann een duerch den 1. Bezierk, deen zu de Weltkulturierwen zielt, fueren, am Zentrum dovu steet de Stephansdoum. Net wäit dovun ewech fënnt een d'Staatsoper, d'Kärntnerstrooss, an déi prunkvoll Ringstrooss.
Vill Touriste kommen am Dezember, wann zu Wien de Chrëschtmaart opgeet.
Jumelage
Wien ass mat follgende Stied jumeléiert:
Ausserdeem besti Partnerschaften tëscht eenzele Wiener Bezierker a follgende japanesche Stied/Bezierker:
D'Jousefsstad (Wien 8) bild zesumme mat de Bezierker Józsefváros zu Budapest an Timişoara de Bond vun de Jousefsstied.
Ausserdeem besti follgend Partnerschaften tëscht Bezierker vu Wien a chineesesche Bundeslänner (Provënzen), Stied a Bezierker.
Ukrain
D'Ukrain (uk: Україна) ass eng Republik an Osteuropa, déi tëscht Moldawien, Rumänien, Ungarn, der Slowakei, Polen, Wäissrussland a Russland läit. Am Süde gëtt se vum Schwaarze Mier begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun Europa. D'Land ass zanter 1991, nom Kollaps vun der Sowjetunioun, en onofhängege Staat.
Toponymie a Geschicht
Ukrain staamt vum Alostslaweschen ukraina, wat Grenzland bedeit.
Den Numm Ukrain ass fréistens am spéide 16. Joerhonnert opkomm, wéi den Iwan IV. vu Moskowien, genannt "de Schrecklechen", sech nom Ofzuch vun der mongolescher Gëllener Hord, den Titel "Tsar" (Cäsar) ginn huet a sech ongenéiert zum Nofollger vun de Groussfürste vu Kiew erkläert huet. Doduerch huet en eng fiktiv Filiatioun mat der Kiewer Rus hiergestallt an, driwwer eraus, och mat der méi prestigiéiser byzantinesch-orthodoxer Kultur. Dobäi huet den Iwan IV. awer och den Numm "Russland" iwwerholl, an dat grousst steppenaartegt Flaachland tëscht dem Fürstentum Moskowien an dem Schwaarze Mier, wou verstreet Communautéite vu Kosacke gelieft hunn, gouf dunn als "Grenzgebitt" vu Russland betruecht.
(...)
Braquet
De Braquet oder Iwwersetzung ass beim Vëlo de Rapport tëscht der Zännzuel vum Zännrad, dat um Pedalier montéiert ass, a Plateau genannt gëtt, an dem Zännrad dat op der Nuef vum hënneschte Rad montéiert ass a Pignon genannt gëtt.
Ukrain
Politik
D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum 24. August 1991 eng souverän, demokratesch Republik mat presidentiellem Regierungssystem.
Braquet
Op Vëloen déi een oder zwéi Changementen hunn, kann de Vëlosfuerer de Braquet veränneren, andeems en d'Kette vun engem Zännrad op dat anert wiesselt.
Ukrain
Politik
Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks grad wéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente Presidentschaftswale geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zugonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft.
Braquet
Obschonn de Braquet ënner de Form 52x11 geschriwwe gëtt, ass säi Produkt awer d'Resultat vun der Divisioun vun 52 duerch 11.
Ukrain
Politik
De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht Werchowna Rada ("ieweschte Rot") an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer).
Rezent Entwécklungen
D'Evenementer ëm d'Presidentschaftswale vun 2004 huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne grad wéi no baussen, déif zerspléckt ass.
Braquet
Bei Nuewechangemente muss een dat Iwwersetzungsverhältnes mat bei der Berechnung a Betruecht zéien.
Gaborone
Gaborone (fréier Gaberones) ass d'Haaptstad vum südafrikanesche Staat Botswana an huet 208.411 Awunner (Stand: 1. Januar 2005).
Ukrain
Rezent Entwécklungen
Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den 3. Dezember d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de 26. Dezember op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99 % vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de 4. Februar 2005 ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch Julija Tymoschenko bestätegt ginn.
Braquet
Transmisia rilatumo