cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jay Schiltz
Liewen a Karriär
Nodeem hien 1978 säi Secondaire am Athénée de Luxembourg mam Premièresdiplom ofgeschloss hat, goung hie fir d'éischt bei d'Eisebunn schaffen an duerno bei d'Gemengenadministratioun vu Stengefort.
Hien huet duerno eng Karriär als Journalist ugefaangen andeems hien an der Redaktioun vum Radiosender RTL geschafft huet a méi spéit beim Televisiounssender RTL.
Vum 1. Januar 2002 bis Ufank Dezember 2013 war hie Chefredakter beim Radio 100,7. Hien ass du vun deem Posten zeréckgetruede fir sech nees méi op seng Aarbecht als Journalist ze konzentréieren an och, fir net an Interessekonflikter ze geroden, well seng Fra, d'Francine Closener Staatssekretärin an der Regierung Bettel-Schneider gouf. Säin Nofollger als Chefredakter gouf dunn de Jean-Claude Franck.
De Jay Schiltz huet zanter 1991 Theaterstécker an zanter 2000 Cabaretsprogrammer geschriwwen.
Vu Januar 2003 bis Mee 2006 huet hie Bäiträg fir Kulturissmo, d'Kulturbeilag vum Tageblatt geschriwwen.
Zanter 1996 huet hie Schülerreese mat Visitte vum KZ Auschwitz-Birkenau a Polen begleet. Déi Reese goufen den Ustouss fir d'Buch Aschengänger - Erzählung einer langen Reise ze schreiwen, dat 2003 erauskoum.
Hie war de Jong vum Auteur Roger Schiltz (1930-2005).
Ekliptik
D'Ekliptik ass d'Projektioun vun der visueller Sonnebunn am Verlaf vun engem Joer op d'Himmelskugel. D'Ekliptik ass e Grousskrees um Himmel, dat heescht si definéiert e Plang, an deem de Mëttelpunkt vun der Äerd wéi och de Mëttelpunkt vun der Sonn läit. Dëse Plang ass domat de Bunnplang vun der Äerd ëm d'Sonn a gëtt och Ekliptikplang genannt.
„Sonn“ an „Äerd“ bezéie sech dobäi op de mëttlere Kierper vun der Himmelsmechanik, net op déi tatsächlech Himmelskierper.
Ekliptikinklinatioun
D'Rotatiounsachs vun der Äerd steet net vertikal op dësem Plang, mä mécht mat hir e Wénkel vu ronn 66,56 Grad. Doduerch schléisst den Ekliptikalplang mat dem Plang vum Äerd- respektiv Himmelsequator zur Zäit e Wénkel vun 23,44° un, déi Ekliptikschréit oder och Äerdschréit genannt gëtt. D'Schréit vun der Ekliptik ass eng vun deenen zéng wichtegste Basisgréisste fir d'Definitioun vu Koordinatesystemer a vu Berechnungen an der Astronomie an an der Geodesie. Si gëtt meeschtens mat ε bezeechent.
Well d'Äerd vun der Kugelgestalt ofwäicht, bewierken d'Gezäitekräfte vu Mound a Sonn en Dréimoment, deen d'Äerdachs opzeriichte versicht. Doduerch beschreift d'Äerdachs wéi en Dapp eng Prezessioun op engem Kegelmantel mat Ëffnungswénkel 2ε. Den "Äerdkreesel" ass awer wéinst der grousser Äerdmass vu knapps 6•1024 kg (6 Mio.Mrd.Mrd. Kilogramm) sou stabil, datt d'Äerdachs fir een Ëmlaf 25.780 Joer brauch, also e Platonescht Joer.
Awer och de Wénkel vun der Ekliptikschréit ännert sech laangperiodesch duerch Gravitatiounsaflëss vu Kierper am Sonnesystem openeen. Dofir variéiert ε wärend 40.000 Joer tëscht 21°55' an 24°18'. Dësen Effekt dréit – nieft zwou anere Periode vu bal der selwechter Längt - zum Entstoe vun Äiszäite bäi:
Tabell vun der Ekliptikinklinatioun
Et gesäit ee schonn aus dëse 6 vu 40 Joerdausenden, datt sech d'Ännerung all 500 Joer ëm -2,9' bis -3,9' vergréissert, well déi offalend Sinuswell nach bis an dat 5. Joerdausend méi géi gëtt (Moyenne ε = 23°06' ëm d'Joer 4300).
Ekliptikpol
Well d'Äerd vun enger Kugelform ofwäicht, bewierken d'Gezäitekräfte vum Äerdmound a vun der Sonn en Dréimoment, dee probéiert d'Äerdachs, déi schréi steet, opzeriichten. D'Äerdachs, déi op d'Himmelspole weist, beschreift doduerch wéi e Kreesel dee schif leeft eng Prezessioun op engem Kegelmantel mat Ëffnungswénkel 2ε ëm d'Ekliptikpolen erëm. Dës Ekliptikpole sinn op prezise Stärekaarten agezeechent; den nërdlechen Ekliptikpol steet am Stärebild Draco (Draach), definitiounsgeméiss op Rektaszensioun 18 h (mat enger Deklinatioun vun 90° minus ε, am Ament ronn 66° 34'), de südlechen Ekliptikpol steet am Stärebild Dorado (Schwäertfësch) op 6 h.
Den „Äerdkreesel“ ass wéinst der grousser Äerdmass vu knapps 6•1024 kg (6 Mio. Mrd. Mrd. Kilogramm) zimmlech lues, an d'Äerdachs braucht fir en Ëmlaf ongeféier 25.700–25.800 Joer (e Platonescht Joer). Den haitege sougenannte Polarstär hëlt seng Roll also nëmme kuerzfristeg an.
Marco Pütz
De Marco Pütz, gebuer de 16. Mäerz 1958 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Saxophonist a Komponist.
Liewen
Hien huet säi Studium am Conservatoire vun Esch a vu Lëtzebuerg gemaach. Duerno huet hie sech um Conservatoire Royal de Bruxelles perfektionéiert, wou hie säin Ofschloss (Diplôme Supérieur) "avec grande distinction" am Fach Saxophon an "avec la plus grande distinction" an der Kammermusek krut. Um Conservatoire Royal de Liège huet hien e "Premier prix d'harmonie " an e " Premier Prix de direction d'orchestre" kritt.
De Marco Pütz huet iwwer 100 Wierker komponéiert, dovu ronn 55 fir Harmoniesorchester an 10 fir Sinfonieorchester. D'Majoritéit vu senge Wierker gi bei Bronsheim Music an De Haske (Holland) publizéiert. Aner Editeure sinn: Maecenas (GB), Edition-Tonger (D), Hal Leonard (USA), H.Lemoine a Sempre Più (F). Seng Wierker si bis haut op ronn 70 CDen enregistréiert ginn. Zanter 2004 huet de Marco Pütz och verschidde Wierker fir Sinfonie- a Sträichorchester geschriwwen, déi bei der Schwäizer Edition Kunzelmann éditéiert goufen an och weltwäit vun der Edition Peters ugebuede ginn.
International Unerkennung krut de Marco vun 1995 un, wéi hien den éischte Präis vum Concours "International Clarinet Association Composition Contest" an den USA mat sengem Quatuor pour clarinettes gewonnen huet.
Am Juni 2017 krut hien d'Plaquette d'Honneur vun der Union Grand-Duc Adolphe fir seng Verdéngschter ëm d'Blosmusek iwwerreecht.
Am Oktober 2017 krut hien zu Arnhem (NL) den ' 2017 BUMA International Brass Award ' fir seng Kompositiounen am Allgemengen, a méi speziell fir säi Bäitrag zur Blosorchesterliteratur iwwerreecht.
Seng Kompositioune ginn uechtert d'Welt opgefouert, an et fënnt ee s'an de Programmhefter vu sou grousse Festivaller wéi: Festival International d'Echternach (L), Rencontres d'Ensembles de Violoncelles de Beauvais (F), Les Quatuors à St. Roch (Paris), Festival Radenci (Slov.), WASBE-Konferenzen (Jönköping, Singapur, Killarney, Utrecht, Prag an Cincinnati), RSAMD/Glasgow, 'World Music Contest' zu Kerkrade (NL, 2001 - 2022), CBDNA-Konferenz (Greensboro, USA/2013),EuropArt (Bréissel, 2016, 2017, 2018), asw.
Vun 1986 (zanter 1980 als Chargé de cours) bis 2018 war de Marco Pütz Professer fir Saxophon, Kammermusek an Instrumentatioun um Stater Conservatoire.
Hien huet vun 1979 u vill Concerten als Saxophon-Solist (Recitallen, Duo mat Perkussioun oder Solist mat Orchester) ginn, dorënner 6 Concerten a Russland. 1988 huet hien den éischte klasseschen CD (Saxophon Arias) zu Lëtzebuerg erausbruecht.
Vun 1981 bis 2006 war hie Saxophoniste-renfort beim Orchestre philharmonique du Luxembourg an huet, an där Zäit, déi meescht vun de bekannte Saxophon-Soli am Orchester gespillt an och e groussen Deel dovun enregistréiert.
De Marco Pütz ass Grënnungsmember vum Quatuor de Saxophones de Luxembourg (1982-2006), mat deem hie Concerten am Land an am Ausland gespillt huet. En huet och mat deem Ensembel 1998 eng CD enregistréiert.
Instrument & Piano
(* = Pedagogesch Stécker)
Léon Metzler (Politiker)
De Léon Metzler, gebuer als Maria Nicolas Leo Metzler den 8. Mäerz 1877 zu Esch-Uelzecht a gestuerwen den 20. Mäerz 1954 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Politiker a Jurist.
Nom Secondaire goung hien op Heidelberg, Berlin a Paräis Droit studéieren a gouf Affekot an der Stad.
Vun 1902 bis 1918 war hie sozialdemokrateschen Deputéierten an der Chamber.
1918 gouf hien Direkter vum Contentieux op der ARBED. 1922 koum hien an de Verwaltungsrot vun der SAMOD (Société Anonyme pour la construction de maisons ouvrières à Dudelange).
No him genannt
Als Undenken un de Léon Metzler gouf zu Bouneweg eng Strooss (Rue Léon Metzler) no him genannt.
Goldene Bremm
D'Goldene Bremm (fr: La Brême d'Or) ass e Lieu-dit am däitsch -franséische Grenzgebitt, tëscht dem Saarland an dem Museldepartement. Iwwer d'Goldene Bremm féiert déi däitsch Autobunn A6 déi op der Grenz Uschloss un déi franséisch A320 huet, an d'Bundestrooss B41 déi vu Saarbrécken bis op d'Grenz féiert.
Am Franséisch-Preisesche Krich vun 1870-1871 an am Zweete Weltkrich gouf do haart gekämpft, an et gouf do och e Gestapolager, d'Lager Neue Bremm. Dorun erënnert haut e Memorial, d'Gedenkstätte Gestapo-Lager Neue Bremm.
.kn
.kn ass den Nationalen Top-Level-Domän vun Saint Kitts an Nevis
Canton du Creusot-Ouest
De Canton du Creusot-Ouest ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Autun, am Departement Saône-et-Loire an der Bourgogne-Franche-Comté.
.kp
.kp ass den Nationalen Top-Level-Domän vun Nordkorea.
Nordkorea huet 2004 eng éischt Demande gemaach, fir .kp als National Top-Level-Domän ze kréien, mä d'ICANN huet refuséiert, well d'Land net genuch Informatioune ginn huet. No engem weidere gescheiterte Versuch 2006 an der Visitt vun enger ICANN-Delegatioun an Nordkorea ass déi Demande dunn accordéiert ginn a .kp ass de 24. September 2007 geschaf ginn.
Lëtzebuerger Filmpräis
De Lëtzebuerger Filmpräis ass eng Auszeechnung fir déi bescht Lëtzebuerger Kontributiounen a Saache Film. En existéiert zënter 2003. Dëse Filmpräis gëtt am Prinzip all zwee Joer vum Filmfong a vun der Filmakademie verginn.
2012 bis 2016 gouf d'Verdeelung vum Präis zäitgläich mam Discovery Zone-Filmfestival organiséiert, deen 2014 a Luxembourg City Film Festival ëmgedeeft gouf.
Hannergrond
Tëscht 1997 an 2006 gouf zu Lëtzebuerg de Filmfestival Cinénygma organiséiert, deen op Fantasyfilmer spezialiséiert war. Schonn hei goufe Filmpräisser verdeelt, déi awer net speziell fir Lëtzebuerger Produktioune waren.
De Lëtzebuerger Filmpräis gouf 2003 an d'Liewe geruff fir déi bescht Kontributiounen an der nationaler Filmindustrie ze belounen, mee och fir Qualitéitswierker ze valoriséieren, d'Filmkreatioun ze encouragéieren, d'Filmindustrie zu Lëtzebuerg ze fërderen an dem Publikum seng Opmierksamkeet vum op déi lokal Produktiounen ze zéien.
Dowéinst spillt de Staat och eng Roll bei der Organisatioun vum Filmpräis. Déi éischt Editioun gouf gemeinsam vum Filmfong, dee vum Kommunikatiounsministère ofhängt, a vum Kulturministère organiséiert.
D'Auszeechnung gëtt am Prinzip all 2 Joer verdeelt, well déi national Filmproduktioun ze kleng ass fir de Filmpräis all Joer ze organiséieren. D'Zeremonie vum Lëtzebuerger Filmpräis gouf 2021 fir d'éischt op rtl.lu live gestreamt, och wa scho bei der éischter Editioun 2003 thematiséiert gi war, e live op der Tëlee z'iwwerdroen.
Zënter 2014, der 6. Editioun, gëtt et keng Jury méi. Si gouf duerch e Vott vun de Membere vun der neier Filmakademie ersat, esou wéi dat de Fall bei ville groussen auslännesche Filmpräisser de Fall ass, wéi zum Beispill beim Oscar, dem franséische César oder dem Däitsche Filmpräis.
Auswielprozedur
D'Gewënner an de verschidde Kategorië gi vun de Membere vun der Filmakademie gewielt.
Fir als Eenzelpersoun eligibel ze sinn, muss een entweeder d'lëtzebuergesch Nationalitéit hunn oder Resident sinn, op der Lëscht vum Filmfong stoen oder e "bewisene kulturelle Lien mat Lëtzebuerg" hunn. An enger Kategorie mussen et mindestens dräi Nominéierung ginn, fir datt de Präis ka verdeelt ginn.
Zënter der 7. Editioun treffen d'Organisateuren eng Virauswiel, an net méi all Persoun oder Film, déi eligibel sinn, ginn och nominéiert. Zënter 2021 ginn an all Kategorie maximal fënnef Filmer oder Persounen nominéiert.
Géint d'Bezuele vun enger Frais d'inscription gëtt all Film consideréiert, soulaang en am Kino oder der Tëlee gelaf ass, op DVD eraus komm ass, oder op engem unerkannte Filmfestival gewise gouf. Am Kader vun der COVID-19-Pandemie zu Lëtzebuerg war et fir de Filmpräis 2021 och ausnamsweis méiglech, Wierker anzereechen déi just online ze gesi waren. D'Käschte, fir eng Kandidatur anzereechen, louchen 2021 bei 500 Euro fir e Longmetrage (d.h. all Film mat enger Dauer vu méi wéi 50 Minutten) an 100 Euro fir Kuerzfilmer.
Präisstatu
D'Statu, déi d'Laureaten iwwerreecht kréien, gouf 2003 vun der Sculptrice Patricia Lippert entworf. Si stellt, deemno aus wéi enger Perspektiv ee se kuckt, d'Profil vun engem mënschleche Gesiicht duer.
Och de Logo vum Lëtzebuerger Filmpräis ass eng Zeechnung vun der Statu.
Editiounen
Kuckt dozou déi eenzel Joergäng:
Tony Krier
Den Antoine (Tony) Krier, gebuer den 21. Juli 1906 zu Hamm a gestuerwen den 22. September 1994 um Houwald, war e lëtzebuergesche Fotograf a Journalist.
Wéi d'Héich Autoritéit vun der CECA sech 1952 zu Lëtzebuerg néiergelooss huet, war hie mam Théo Mey ee vun den aktiivste fräiberuffleche Fotografen. Seng Biller vun där Zäit sinn an alle grousse Fotothéiken erhale bliwwen.
Seng ronn 400.000 Fotoe sinn an der Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg archivéiert.
Karl Marx
De Karl Marx, gebuer de 5. Mee 1818 zu Tréier, a gestuerwen de 14. Mäerz 1883 zu London, war en däitsche Philosoph, Historiker, Ekonomist, Journalist a Protagonist vun der internationaler Aarbechterbeweegung.
Dem Karl Marx seng Eltere koumen aus bekannte jiddesche Famillje mat engem grousse preiseschen Nationalhoufert.
1835 huet de Karl Marx zu Bonn Droit studéiert an ass 1836 op Berlin gaangen, wou hie Geschicht a Philosophie studéiert huet.
Hien huet sech kritesch mat de Schrëfte vum Georg Wilhelm Friedrich Hegel ausernanergesat, an huet sech scho mat knapps 20 Joer am Krees vun enger Grupp vu sougenannte Lénkshegelianer engagéiert, déi sech am Dokterklub zesummegedoen haten.
1842 gouf hie Chefredakter vun der Kölner Rheinischen Zeitung, déi duerch hien eng liberal-oppositionell Orientatioun krut, an déi 1843 wéinst engem polemeschen Artikel géint en neit Gesetz huet missen zoumaachen.
1843 huet hie seng Jugendléift Jenny von Westphalen bestuet an hien ass op Paräis geplënnert. Do huet hie seng éischt sozialistesch Schrëfte verfaasst an de Friedrich Engels kennegeléiert. Dëse sollt him e gudde Frënd, Mataarbechter an Ënnerstëtzer a finanzieller Nout ginn.
Zu London huet de Karl Marx, nieft Honnerte vun Ofhandlungen an Zeitungsartikelen, 1864 déi Éischt International' matgegrënnt an 1867 den éischte Band vum "Kapital" geschriwwen.
Veräiner an Organismen
De Begrëff Veräin (Réckbildung aus vereenen) bezeechent eng Organisatioun, an där sech Persounen zu enger bestëmmter gemeinsamer, duerch Statute festgeluechter Aktivitéit, zum Austausch iwwer oder zum Ausliewe vu bestëmmte gemeinsamen Interessien, oder änlechem zesummegeschloss hunn.
An Däitschland kënne sou Gruppéierunge sech als eingetragener Verein (agedroene Veräin) registréiere loossen, fir als juristesch Persoun optrieden ze kënnen. Zu Lëtzebuerg hu mer keng speziell legal Form fir Veräiner, si mussen op d'Form vun enger Association sans but lucratif zeréckgräifen, fir eng juristesch Persoun ze ginn.
Wann e Veräin sech net registréiere léisst, dann ass en eng reng Association de fait, wat ënner anerem bedeit, datt en als Veräin net viru Geriicht goe kann, an datt déi eenzel Membere fir hir Doten am Kader vun hirem Veräin selwer responsabel sinn an op d'Geriicht geholl kënne ginn.
.kr
.kr ass den Nationalen Top-Level-Domän vun Südkorea.
Mark Benecke
De Mark Benecke, gebuer de 26. August 1970 zu Rosenheim a Bayern, ass en däitsche Kriminalbiolog. Hien ass Spezialist fir forensesch Entomologie.
De Mark Benecke zu Lëtzebuerg
D'Société des naturalistes luxembourgeois an den Naturmusée haten de Mark Benecke fir e Virdrag invitéiert, deen am Kader vun der Bzzzzzz...Fliegen-Ausstellung gehale gouf. De 26. Februar 2007 huet de Benecke säi Virtrag Die Rolle der Fliege in der Kriminologie - auf Spurensuche mit dem bekanntsten Kriminalbiologen der Welt virun engem Publikum gehalen, dat komplett begeeschtert war vum Honnerte makabren, witzegen Eenzelheeten, déi et an engem Maschinnegewierstakkato vu Mueden, Läichegeroch, erzielt krut. "Wir laufen ja aus, wenn wir Leichen sind".
.kw
.kw ass den Nationalen Top-Level-Domän vum Kuwait.
Liichtjoer
D'Liichtjoer ass d'Distanz, déi eng elektromagnetesch Well wéi d'Liicht an engem tropesche Joer am Vakuum zeréckleet. Dat si ronn 9,5 Billiounen (9,5 · 1012) Kilometer.
D'Liichtjoer ass am Internationalen Eenheetesystem zanter 1978 net méi zoulässeg. Trotzdeem gëllt et an der Astronomie als onverzichtbar a gëtt och weiderhi gebraucht.
Eenheetenzeechen: Lj, ly Dat normaalt Formelzeechen: d (Ofstand vun der Äerd) oder l (als Gréisst vum Objet)
Analog zum Liichtjoer existéieren d'Eenheete Liichtsekonn Ls (zirka 300.000 km), Liichtminutt Lm (zirka 18 Millioune km) an d'Liichtstonn Lh (zirka 1,1 Milliarde km).
Vun der IAU exakt festgeluecht sinn:
Demno ass e Liichtjoer (1 Lj):
.ky
.ky ass den Nationalen Top-Level-Domän vun den Kaiman-Inselen.
Canton de Lucenay-l'Évêque
De Canton de Lucenay-l'Évêque ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Autun, am Departement Saône-et-Loire an der Bourgogne-Franche-Comté.
Sergei Michailowitsch Prokudin-Gorski
De Sergei Michailowitsch Prokudin-Gorski, (russ.: (Сергей Михайлович Прокудин-Горский), gebuer den 31. August 1863 zu Murom am Oblast Wladimir a Russland, a gestuerwen de 27. September 1944 zu Paräis) war en aussergewéinlech wichtege Pionéier vun der Faarffotografie.
No senge Chimie-Studien zu Sankt Péitersbuerg, Berlin a Paräis, huet hien ugefaange mat der Méiglechkeet, faarweg Biller ze produzéieren unhand vu schwaarz-wäiss Opnamen. 1905 hat hie säi System sou wäit perfektionéiert, datt en decidéiert war, dat ganz Zareräich op gliese Filmplacken ze dokumentéieren. Den Zar Nikololai II. vu Russland huet hien doran ënnerstëtzt an dem Prokudin-Gorski e Laissez-passer verschaaft, deen et méiglech gemaach huet, fir gespaarte Bezierker ze besichen; vum Transportminstär krut de Fotograf en Eisebunnswaggon mat Donkelkummer zur Verfügung gestallt.
Den neie Procedé fir Faarfopnamen, déi net konnte gedréckt, mä nëmme projezéiert ginn, huet doraus bestanen, dräi monochrom Filmplacken kuerz hannereneen ze beliichten, an zwar déi eng duerch e Routfilter, déi zweet duerch e Blofilter an déi drëtt duerch e Gréngfilter. Bei der Projektioun duerch ugepasste Filtere war dann e faarwegt Bild ze gesinn.
Tëscht 1909 an 1912 an am Joer 1915 war de Prokudin-Gorski ënnerwee, fir Kléischter, Fabrécken an den Alldag vun de Leit op senge Glasplacken ze veréiwegen. Doraus ass eng eenzegaarteg Sammlung vun 2.607 Fotoen entstanen, déi d'Library of Congress 1948 vun den Ierwe vum Prokudin-Gorski kaaft huet.
1918, direkt no der Russescher Revolutioun huet hie Russland de Réck gedréit, an ass fir d'éischt an Norwegen an duerno England geplënnert, ier e sech zu Paräis néiergelooss huet, wou en 1944 gestuerwen ass.
Um Spaweck
Dat komplett Wierk vum Prokudin-Gorski op der Websäit vun der Library of Congress
Senteurs
Senteurs ass e Kuerzfilm vun der Lëtzebuerger Regisseurin Laura Schroeder.
Ëm wat geet et am Film?
D'Emma ass bestuet a Mamm vun engem Meedche vu 6 Joer. D'Monotonie vun hirem Alldeegleche gëtt duerch eng intensiv Bezéiung duercherneegehäit...
Wat sot d'Press?
''Évitant le piège d'un premier film qui consiste à vouloir en faire trop d'un coup, Senteurs est une réalisation maîtrisée et homogène qui reste fidèle à son propre style de narration. Si un éclairage plus osé aurait pu contribuer à une ambiance plus dense et que la fin très ouverte reste discutable, ce court-métrage nous met au parfum d'une réalisatrice talentueuse qui sait porter la psychologie de ses personnages à l'écran.'' Fränk Grotz, d'Lëtzebuerger Land, 18. Abrëll 2008
Albert Malet
Den Albert Malet *1912 zu Bosc-le-Hard - †1986 ass ee franséische Moler aus der sougenannter École de Rouen.
2005 war zu Rouen eng rétrospektiv Ausstellung iwwer hien.
Léon Weirich
De Léon Weirich, gebuer den 20. Mäerz 1878 zu Weiler zum Tuer a gestuerwen den 31. Januar 1942 zu Dachau, war e lëtzebuergesche Biergaarbechter, Gewerkschaftler a Politiker.
De Léon Weirich ass vu Weiler op Esch-Uelzecht komm, fir do an de Minièren ze schaffen.
Hien huet sech fréi an der Gewerkschaftsbeweegung engagéiert. 1921 bis 1928 war hie President vum Gewerkschaftsverband. 1926 gouf e President vun der nei geschaafter Aarbechterkummer.
1928 gouf en als Deputéierte fir de Süden an d'Chamber gewielt, an huet d'Presidence vun der Aarbechterkummer dem B. Barbel iwwerlooss.
Luxemburg, USA
Luxemburg, USA ass en Documentaire vum Lëtzebuerger Regisseur Christophe Wagner.
25. Juli
De '''25. Juli''' ass den 206. Dag vum Joer (207. am Schaltjoer) am Gregorianesche Kalenner.
Margarethe von Trotta
D'Margarethe von Trotta ass eng däitsch Schauspillerin. Si schreift och d'Dréibicher vun de Filmer déi si als Regisseur dréint. Si ass den 21. Februar 1942 zu Berlin gebuer als Duechter vum Moler Alfred Roloff.
Luxemburg, USA
En hat de 26. Oktober 2007 Première am Utopolis um Kierchbierg an am Centre Culturel Jacques Franck zu Saint-Gilles (Bréissel), am Kader vun Europalia.
Léon Weirich
De Léon Weirich war bestuet a Papp vu 4 Kanner.
Margarethe von Trotta
Vun 1971 bis 1991 war si mam Regisseur Volker Schlöndorff bestuet.
Literatur
Thilo Wydra: Margarethe von Trotta - Filmen, um zu überleben. Henschel, Berlin 2000. 288 Seiten. ISBN 3-89487-359-0
Tony Rominger
Den Tony Rominger, gebuer de 27. Mäerz 1961 zu Vejle an Dänemark ass e Schwäizer Vëlossportler. Als Profi fiert hien 1987 fir d'éischt an der Schwäizer Ekipp Cilo-Aufina an zum Schluss vu senger Carrière am Joer 1997 ass hien an der franséischer Ekipp Cofidis.
Biographie
Den Tony Rominger huet 115 Courssen oder Etappe gewonnen dovun 3 Mol d'Vuelta 1992, 1993 an 1994, an eng Kéier de Giro 1995.
Théo Mey
Den Théo Mey, gebuer den 18. Abrëll 1912 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 25. August 1964 zu Eech (Stad Lëtzebuerg) no engem Autosaccident, war e lëtzebuergesche Bankemployé a Fotograf.
Tony Rominger
Biographie
1994 fiert hien zweemol eng Beschtzäit am Stonnerekord.
Théo Mey
Hien huet seng Fotoen a lëtzebuergeschen an auslänneschen Zeitungen an Zäitschrëfte publizéiert. Wéi d'Héich Autoritéit vun der CECA sech 1952 zu Lëtzebuerg néiergelooss huet, war hie mam Tony Krier ee vun den aktiivste fräiberuffleche Fotografen, een deen all wichtegt Ereegnes fotograféiert huet, an deem seng Fotoen an de Fotothéiken erhale bliwwe sinn.
Luxemburg, USA
Kritik
Josée Hansen, d'Lëtzebuerger Land: "Portrait d'un grand pays un peu perdu, il regorge de moments délicieux type Strip-Tease, qui mettent à nu, avec beaucoup de tendresse, les caractéristiques et les paradoxes des Américains d'aujour­d'hui. Seul petit bémol : Christophe Wagner a voulu en faire trop et se perd parfois dans les histoires parallèles [...]"
Tony Rominger
Biographie
Am UCI-Klassement ass e vu Juni 1994 bis September 1995 N° 1.
Luxemburg, USA
Soss
4.428 Leit hunn de Film am Kino gesinn. En ass ass am November 2008 op DVD erauskomm.
De Film gouf am Kader vun der Europäesch Kulturhaaptstad 2007 (Lëtzebuerg a Groussregioun) produzéiert. Finanzéiert gouf e gréisstendeels derch d'Asbl, déi fir dat Evenement gegrënnt gouf. De Lëtzebuerger Filmfong war net um Projet vum Film bedeelegt, wat deemools zu Kontroverse gefouert huet.
Théo Mey
Hie war och e Motorsportler a Liichtathlet an huet Handball gespillt.
Larry Sanger
De Lawrence Mark Sanger (* 16. Juli 1968 zu Bellevue, Washington) ass e Matgrënner vun der Wikipedia.
De Sanger huet säi Jonktem zu Anchorage an Alaska verbruecht. Seng Studien hunn der Philosophie gegollt, wouran en 1991 säi Bachelor um Reed College an 2000 säin Dokter op der Ohio State University gemaach huet.
Wéi den Jimbo Wales am Mäerz 2000 den oppenen Enzyklopedieprojet Nupedia an d'Liewe geruff huet, huet en de Larry Sanger als Chefredakter agestallt. Bezuelt gouf e vum Wales senger Internetfirma Bomis.
Vu datt d'Nupedia wéinst sengem opwännege Peer-Review Bewertungssystem, mat deem en héije Qualitéitsstandard vun den Artikele geséchert sollt ginn, ni richteg Fortgank krut, huet de Sanger dem Wales am Januar 2001 virgeschloen, e Parallelprojet opzebauen, deen um Wikiprinzip sollt baséieren: d'Wikipedia war gebuer. De Sanger gouf bei dësem neie Projet eng Zort inoffizielle Cheforganistor, deen der Wikipedia den Numm ginn huet a vill vu senge Richtlinnen ausgeschafft huet.
Wéi Bomis am Februar 2002 op eemol opgehalen huet, dem Sanger säi Salaire ze bezuelen, do huet hien nach e knappse Mount éierenamtlech weidergeschafft an duerno ganz bei Nupedia an der Wikipedia opgehalen. A sengem Demissiounsbréif vum 1. Mäerz 2002 huet en erkläert, e wéilt léiwer guer näischt maache wéi eppes just hallef, schliisslech hätt e wéinst senger Sich no enger neier Aarbecht a sengen aneren Obligatiounen e massiven Zäitproblem kritt. An engem Artikel vum Dezember 2004 fir d'Websäit Kuro5hin, wou en ë. a. d'Iddi lancéiert datt d'Meenung vu Fachleit op der Wikipedia méi héich gewiicht sollt gi wéi déi vu Laien, huet en awer duerchsickere gelooss, datt säin definitiven Depart och mat "enger gewësser vergëftener sozialer oder politescher Atmosphär am Projet" ze dinn hat.
D'Nupedia huet ouni seng Féirung praktesch guer kee Progrès méi gemaach an ass d'Joer drop ganz zougemaach ginn. Mä d'Wikipedia huet wéinst dem Zoustrom vun Dausende fräiwëllege Mataarbechter weider expandéiere kënnen an ass zu enger vun de gréisste Wëssensdatebanken am Internet ginn.
Zanter Januar 2004 ass de Sanger Juniorprofesser op der Ohio State University, wou e Philosophiescoursen hält.
Canton de Mesvres
De Canton de Mesvres ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Autun, am Departement Saône-et-Loire an der Bourgogne-Franche-Comté.
Carcassonne
Carcassonne (okzitanesch: Carcassona) ass eng Stad a Südfrankräich an d'Prefecture vum Departement Aude.
Carcassonne läit zirka 70 km nordwestlech vu Perpignan un enger aler Handelsstrooss tëscht dem Mëttelmier an dem Atlantik an huet 47.068 Awunner. Duerch d'Stad fléissen d'Flëss Aude a Fresquel an de Canal du Midi.
D'Stad ass duerch d'Cité de Carcassonne bekannt, enger mëttelalterlecher Festung déi op engem Hiwwel vun der Alstad läit.
Geschicht
An der Antiquitéit housch Carcassonne Carcas(s)o a louch am Gebitt vun den Tektosagen, enger Volleksgrupp vun de Kelten.
Am 1. Joerhonnert v. Chr., ënner der Herrschaft vun de Réimer haten d'Awunner dat laténgescht Biergerrecht an de Caesar huet an der Colonia Iulia Carcaso eng Waffeplaz baue gelooss.
Am Joer 462 ass d'Kolonie un de westgotesche Kinnek Thierry II. gefall. D'Westgote blouwen am Besëtz vun der Stad bis se 725 vun de Sarazenen eruewert gouf. D'arabesch Herrschaft war awer net vu laanger Dauer, well 759 de Pippin de Jonken, Kinnek vun de Franken, Septimanien ageholl an et mam Frankeräich zesumme geschloen huet.
D'Stad gouf duerno de Sëtz vu Grofen; den éischten dee mam Numm ernimmt ass, war de Bello deen uganks vum 9. Joerhonnert regéiert huet. Nom Doud vum Grof Roger 1067 koum Carcassonne ënner d'Opsiicht vun de Kinneke vun Aragón, ass am Fong awer weiderhi selbstänneg vun de Vizegrofen aus dem Haus Tranceval regéiert ginn.
Am 13. Joerhonnert hat an der Festung déi zentral Verwaltung vun der Inquisitioun a Süd-Frankräich hire Sëtz; Carcassonne war och ee vun den Haaptstëtzpunkte vun de Katharer. Nodeems d'Stad 1209 am Kader vum Albigenserkräizzuch ugegraff a belagert gouf, huet se no ronn 2 Woche kapituléiert; 1247 huet de leschte Vizegrof vu Carcassonne, de Raimund II. Trencavel zu Gonschte vum Louis IX. op seng Uspréch op d'Stad verzicht a Carcassonne ass du fir zerguttst un déi franséisch Kroun gefall.
Vun 1247 un ass dunn um lénkse Bord vun der Aude d'Ënnerstad entstanen. 1355, an den éischte Jore vum Honnertjärege Krich gouf d'Ënnerstad vun den Englänner eruewert an niddergebrannt. 1591 koum Carcassonne an d'Hänn vun der kathoulescher Liga déi eréischt 1596 den Henri IV. als franséische Kinnek unerkannt huet.
D'Ënnerstad huet sech am Laf vun der Zäit ëmmer weider entwéckelt an och nach haut wunnt do d'Majoritéit vun de Leit. D'Festung um Hiwwel ass deemgéintiwwer am Laf vun de Joerhonnerten ëmmer méi verfall a se gouf eréischt am Joer 1835 vum Architekt Eugène Viollet-le-Duc restauréiert. Op de 14 ha, op deenen am Mëttelalter 3-4.000 Mënsche gewunnt hunn, liewen haut nach just 229 Awunner fir zeguttst.
Baud
E Baud (Ofkierzung: Bd) ass eng Eenheet, mat där an der Noriichtentechnik, d'Vitess vun den iwwerdroene Signaler (iwwer e Modem oder am engem Netzwierk), gemooss gëtt. 1 Baud = 1 bit an der Sekonn. De Begrëff Baud ass vum Numm vum JME Baudot, dem Erfinder vum Baudot Telegraph Code, ofgeleet ginn.
Carcassonne
Geschicht
D'Cité de Carcassonne zielt haut zu deenen am beschten erhalene Festungsstied vun Europa. D'Alstad mat der gutt erhalener duebeler Stadmauer gouf 1997 vun der UNESCO zum Weltkulturierwen erkläert an ass haut en aussergewéinlechen Touristenzentrum.
Baud
Dohier kënnt och den Ausdrock Baud-rate (Ofkierzung: bps = bits pro Sekonn). Dat ass den Taux, mat deem d'Iwwerdrovitess vu Signaler tëscht Computeren oder iwwer e Modem gekennzeechent gëtt.
Klassesch Modemmen iwwerdroe mat enger Vitess, däi tëscht 2.400 an iwwer 50.000 bps läit. En 9,6k Modem iwwerdréit z. B. mat enger Vitess vun ongeféier 9.600 bits an der Sekonn (bps).
Linne vun der STIB
Déi bréisseler Verkéiersgesellschaft STIB bedreift zu Bréissel 74 Linnen déi duerch déi 19 Gemengen an der Regioun Bréissel fueren a an zum Deel och bis a Gemengen a Flandern, just baussent Bréissel.
Vun dëse 74 Linne gëtt et 4 Metroslinnen (39 km), 20 Tramslinnen (128,3 km) a 50 Buslinnen (348,8 km).
Lëscht vun de Linnen
Stand:Summerhoraire 2009
Foussball-Weltmeeschterschaft 2006/Qualifikatioun
Bei der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2006 an Däitschland hunn 200 Ekippe matgespillt, woubäi sech der 32 zum Schluss fir d'WM qualifizéiert hunn. Déi Phas war tëscht dem Summer 2004 an dem Hiescht 2005.
D'Qualifikatioune si vun de jeeweilege Kontinenter organiséiert ginn.
Däitschland war dat eenzegt Land, als Gaaschtland, wat sech net huet misse qualifizéieren.
Déi 200 Ekippen déi sech ugemellt haten, waren:
Europa
Europa/UEFA huet bei der Weltmeeschterschaft dräizéng Startplazen ze gutt plus Däitschland als Gaaschtland. De Gewënner vun den aacht Qualifikatiounsgruppen an déi zwéi bescht vun de Gruppenzweeten hu sech fir d'WM qualifizéiert. Vun deene sechs déi vun de Gruppenzweeten iwwereg bleiwe ginn der nach dräi duerch Play-off-Spiller qualifizéiert.
Grupp 1
Holland huet sech direkt qualifizéiert, Tschechien koum an d'Relegatioun.
Grupp 2
D'Ukrain huet sech direkt qualifizéiert, d'Tierkei koum an d'Relegatioun.
Grupp 3
Portugal huet sech direkt qualifizéiert, d'Slowakei koum an d'Relegatioun.
Südamerika
Südamerika/CONMEBOL huet véier direkt Startplazen. Zéng Ekippe spille géinteneen, déi bescht véier si fir d'WM qualifizéiert. Déi fënneft Ekipp muss an zwee Ausscheedungsspiller géint de Gewënner aus Ozeanien/OFC untrieden an huet sou nach eng Kéier d'Chance sech fir d'Ennronn ze qualifizéieren.
Nord- a Mëttelamerika
Nordamerika-Mëttelamerika-Karibik/CONCACAF huet dräi direkt Startplazen. An dräi Qualifikatiounsronne mussen d'Ekippe sech duerchsetzen. Aus der éischter Ronn qualifizéiere sech zwielef Ekippe fir déi zweet Ronn. Duerno gëtt a Véierer-Gruppe weidergespillt. Déi éischt aus all Grupp kommen an déi drëtt Ronn. Déi sechs Ekippe spille géinteneen, wobäi déi dräi Bescht sech fir d'Ennronn qualifizéieren. Déi véiertbescht Ekipp huet nach d'Méiglechkeet sech bei engem Play-Off-Spill géint de Fënneften aus Asien/AFC ze qualifizéiern.
Afrika
Afrika/CAF huet fënnef direkt Startplaze bei der WM. 30 Ekippe sinn a fënnef Gruppen agedeelt ginn, wou all Kéier déi éischt sech fir d'WM qualifizéiert hunn.
Asien
Asien/AFC huet mat 32 Ekippen, déi an aacht Gruppen agedeelt goufen, gespillt. D'Gewënner vun dëse Gruppe sinn op zwou Gruppen ogedeelt ginn. Déi éischt an zweet vun all Grupp hate sech qualifizéiert. Déi zwéi Gruppendrëtt hunn ënner sech ausgemaach wie géint de Véierten aus der Nord- a Mëttelamerika-Qualifikatioun konnt spillen a sech sou nach konnt qualifizéieren.
Olne
D'Gemeng setzt sech aus 4 Uertschaften zesummen: Olne, Hansez, Saint-Hadelin a Gelivaux.
Olne dat op eng dausendjähreg Geschicht zeréckkucke kann, huet fréier zur Grofschaft Dalhem gehéiert. Vu 1794 un ass an der Tëschenzäit am Süden een Deel vu Vaux, am Norde Riessonsart, an déi kleng Seigneurerie vum Mont Saint-Hadelin, déi zum Fürstentum Stavelot-Malmedy gehéiert huet, derbäikomm.
Ardennenoffensiv
D'Ardennenoffensiv war eng Schluecht am Zweete Weltkrich, déi sech virun allem an de Lëtzebuerger a belschen Ardennen ofgespillt huet. D'Offensiv, déi vum 16. Dezember 1944 bis de 27. Januar 1945 gedauert huet, gëtt op Englesch Battle of the Bulge genannt, wéinst der "Bëlz", déi an der Front entstane war. Den Hitler hat hir de Codenumm "Herbstnebel" ginn. Heiansdo gouf se och "Rundstedt-Offensiv" genannt. Dat koum dohier well se deelweis um von Rundstedt a Manstein hirem Plang vun 1940 fir de Westfeldzuch (Fall Gelb) baséiert huet, a well de von Rundstedt déi Zäit den ieweschte Kommando am Westen hat. De von Rundstedt selwer grad wéi e puer aner héich däitsch Offizéier mat ë. a. dem Luftwaffegenerol Kreipe waren net ganz waarm fir dee Plang. Dem von Rundstedt senger Aschätzung no hätt d'Wehrmacht schonn eng fatzeg Chance wa se d'Meuse iwwerhaapt géif erreechen, vun Antwerpen guer ze schwätzen. , E Plang vum von Rundstedt a vum Model, Kleine Lösung genannt, deen e Virstouss an eng Stabilisatioun vun der Front laanscht d'Meuse virgesinn hat, an deen de Jodl dem Hitler den 3. November 1944 presentéiert hat, gouf vun deem hefteg zeréckgewisen, mat dem Argument datt nëmmen déi grouss Léisung a Fro kéim fir dem Drëtte Räich en definitive Succès ze garantéieren.
Olne
Olne ass Member vun der Associatioun vun de schéinsten Dierfer a Wallounien.
D'Nopeschgemenge sinn:
Ardennenoffensiv
Si war ee leschte Versuch vun der Wehrmacht, d'alliéiert Front am Westen opzebriechen an ze splécken, fir den Hafe vun Antwerpen zeréck z'erueweren a war am Ufank vum Hitler op de 25. November 1944 festgeluecht ginn. Dat eenzegt wat de Model an de von Rundstedt konnten erreechen, war datt deen Datum e puermol verluecht gouf. Sou huet d'Ardennenoffensiv de 16. Dezember 1944 ugefaangen an huet bis de 27. Januar 1945 gedauert. Den Hitler selwer dee soss ni fir Wanterfeldzich war, wéinst dem schappegen Ekipement vun der Wehrmacht bei schlechte Wiederkonditiounen, hat déi Period festgehalen, well bei schlechte Wiederkonditiounen déi alliéiert Fligerverbänn, déi d'Iwwerhand haten, a sou Konditiounen d'Buedemtruppen net konnten ënnerstëtzen.
Fir d'Virbereedunge vun der Offensiv virun den Alliéierten ze verstoppen hat de von Rundstedt en Täuschungsmanöver gemaach, deen e Wacht am Rhein gedeeft hat.
Olne
Flëss a Baachen
Am Süde vun der Gemeng um Fouss vum Plateau de Herve mécht d'Vesdre d'Grenz mat der Gemeng Trooz. Duerch Gemeng lafen dräi riets Niwebaache vun der Vesdre:
Technesch Infrastrukturen
Um Territoire vun der Gemeng steet riets laanscht de Wee a Richtung Forêt, d'Station de Radioguidage OLNO.
Ardennenoffensiv
Situatioun vun den Alliéierten
No der Landung vun den Alliéierten an der Normandie waren déi zimmlech séier duerch d'Belsch a Frankräich weiderkomm a bis de 15. September huet et geschéngt wéi wa se kuerz virun enger definitiver Victoire stéingen. Mulhouse war den 20. November vun der 1. franséischer Arméi befreit ginn, Belfort war fräi, zu Stroossbuerg stoung zanter dem 23. November dem Leclerc seng 2. Panzerdivisioun, Metz war fräi an Oochen war an den Hänn vun den Alliéierte grad sou wéi de ënneschte Laf vun der Schelde. Doriwwer eraus hate se 150.000 Gefaange gemaach.
Wéi d'USA hir Buedemtruppen zur Verfügung gestallt huet, hat de Generol Marshall e bësselchen ze knapps gerechent, a sou koum et, datt net genuch Divisiounen op der Plaz waren, well keen hat domat gerechent, datt de Feind eng massiv Frontlinn op enger Längt vun 800 km kéint opstellen. Mat nëmme 60 alliéierten Divisioune war an deem Ament kee grousse Succès z'erwaarden. D'Eruewerung vun Antwerpen hat ee Mount kascht, an den Asaz vun zwou supplementairen amerikaneschen Divisiounen. D'Truppen déi onreegelméisseg verdeelt waren hu misse reorganiséiert ginn. Fir de Patton z'entlaaschten huet den Eisenhower déi 9. amerikanesch Arméi op d'Bee gestallt ënner dem Kommando vum Generolleitnant Simpson, mam Optrag Brest ze besetzen. Wéi Brest gefall war, huet déi 9. Arméi sech op Front an Direktioun Ardennen deplacéiert, a gouf den 23. Oktober lénks vun der 1. US-Arméi opgestallt, fir ze hëllefen de Westwall z'erueweren, koum ënner den ieweschte Kommando vum Bradley, an huet dunn d'Liaisoun mam der 21. englesch-kanadescher Arméisgrupp gemaach.
Souguer wann den Eisenhower déi 30 amerikanesch Divisiounen, déi nach zur Verfügung stoungen, hätt kënnen un d'Front bréngen, wier net vill gedéngt gewiescht, well d'Logistik scho Problemer hat, an déi 60 déi schonn do waren, méi schlecht wéi recht zerwéiere konnt.
D'Situatioun vun den Däitschen
De 6. September wéi den Hitler dem von Rundstedt nees de Kommando iwwer d'Truppen déi op der Westfront stounge, ginn hat, huet et do net besser ausgesinn. Vun 68 Divisiounen (54 Infantriedivisiounen a 14 Panzerdivisiounen) waren nëmmen 13 Infantriedivisiounen an 3 Panzerdivisioune + 2 Panzerbrigade voll asazbereet. 12 Infantriedivisiounen an 2 Panzerdivisiounen + 2 Brigade konnten nach eenegermoosse funktionéieren, 7 Infantriedivisoune ware praktesch inexistent, 14 Stéck a 7 Panzerdivisioune waren um Enn vum Rouleau, an 9 Infantries- an 2 Panzerdivisioune waren am Gaang reorganiséiert ze ginn.
No Inventaire stoung dem von Rundstedt en Effektiv vun 30 kompletten Infantriesdivisiounen a 5 Panzerdivisiounen zur Verfügung. Déi 11 Divisiounen déi am Gaang ware frësch opgebaut ze ginn sollte sech spéider uschléissen. Dem von Rundstedt goufen dunn dräi weider Panzerbrigade mat all Kéier engem Batailloun vun 68 Pantheren zougesprach. E krut ausserdeem 10 Artilleriesbrigaden, e puer Rakéitewerferbrigaden an 10 Batailloune vu Panzerjeeër, vun deenen der en ettlech mam neie Jagdpanther ekipéiert waren. De 7. September 1944 huet de von Rundstedt dem Ieweschte Kommando matgedeelt datt en op d'mannst sechs Woche bräicht, fir sech frësch z'organiséieren. En hat effektiv 65 Deeg Zäit éier de Bradley seng Arméie konnt splécke fir se an Direktioun Saar a Roer ze schécken.
Vun der Schelde bis an de Süde vun Tréier stoungen d'Truppe vun der Arméisgrupp B deenen hire Chef de Generol Model war. Zu där Arméisgrupp hu follgend Unitéite gehéiert:
Südlech vun Tréier bis op d'Schwäizer Grenz stoung d'Arméisgrupp G mat un der Spëtz de Generaloberst Blaskowitz, deen den 22. September duerch de Generol Balck ersat gouf. Zu där Arméisgrupp hu follgend Unitéite gehéiert:
Den Hitler deem den Alliéierten hir Logistikproblemer opgefall war, wollt déi Situatioun ausnotzen an huet dem O.B.W. un d'Häerz geluecht déi 5. Panzerarméi aus der Regioun Nanzeg-Neufchâteau ofzezéien, an an der Géigend vu Reims ze probéieren déi 3. amerikanesch Arméi vun hirem Ravitaillement ofzeschneiden. Déi Operatioun war an d'Box gaangen, an hat als Folleg datt de Blaskowitz de Kommando entzunn krut.
Den Ugrëff
Den éischten Deel vum Ugrëff huet éischter no enger Verdeedegungsmoosnam ausgesinn. De 16. Dezember um hallwerfënnef moies goufen d'Staudämm an der Eifel all opgemaach, fir Iwwerschwemmungen an de virgeréckten amerikanesche Positiounen ze provozéieren. Gläichzäiteg hu sech Infantrietruppe vun der 5. Panzerarméi an der Schnéiäifel infiltréiert. Vun hallwer sechs un gouf du schwéieren Artilleriesbeschoss, deen dräivéirel Stonne gedauert huet. Dräi Arméie mat 240.000 Zaldoten (21 Divisiounen) hunn d'Ardennenoffensiv a Richtung Hafe vun Antwerpen gestart, mam Zil déi amerikanesch Truppe vun hirem Noschub ofzeschneiden a gläichzäiteg e Käil tëscht si an déi englesch Truppen ze dreiwen. Se hunn tëscht Monschau an Iechternach op enger Front vun 135 km ugegraff. Bedeelegt waren:
Zwar hunn déi 83.000 Amerikaner, déi hinne géintiwwer stoungen, sech stur gewiert, mä si konnten net verhënneren, datt déi däitsch Iwwermuecht d'Éislek an déi belsch Ardennen am éischten Ulaf besat huet. Eng vun de wichtege Krichereien den éischten Dag waren d'Kämpf an der Géigend vu Sankt Vith.
Awer nom éischten Ulaf, war och bei der Wehrmacht d'Loft eraus. Dem Otto Skorzeny seng Operatioune Greif a Stösser ware kee groussen Erfolleg, an d'Panzerdivisioune si wéinst Dreifstoffmangel net weiderkomm. Amplaz 5 Tankreserven, déi hinnen erlaabt hätten 260 Kilometer ze fueren, stoungen der nëmmen zwou zur Verfügung. . Doriwwer eraus waren d'Panzerdivisiounen ausser dem Sepp Dietrich senge véier SS-Divisioune mat am Ganze 554 Pantheren a 86 Kinnekstigeren, alleguer nëmmen zu zwéin Drëttel operationell. Den Dreifstoffmangel gouf nach verstäerkt duerch en iwwerméissege Verbrauch wéinst dem extreem kale Wieder, dat mat sech bruecht huet datt d'Motoren och wann de Panzer net gefuer ass, hu missen Dag an Nuecht dréinen, fir net anzefréieren. Schlechten opgeweechten Terrain hunn d'Weiderkommen erschwéiert. Déi 12 Pz.D SS, déi un der Spëtz vum Kampf stoung, war komplett vum Ravitaillement ofgeschnidde ginn. Vun den 3.000 Jeeër a Juegdbomberen déi eng Loftënnerstëtzung hätte solle garantéieren, waren der just 325 prett fir ze starten, well den Hitler refuséiert hat, Loftwaffeverbänn déi däitsch Stied sollte verdeedegen, op d'Front ze verleeën.
Bei der Attack hat d'Wehrmacht am Ufank d'Panzerverbänn an der Reserve gehalen. D'Infantriesdivisioune vun der 6. Panzerarméi hu fir d'éischt attackéiert, a si séier op de Widderstand vun der 2. an der 99. amerikanescher Infantriedivisioun vum 5. Arméicorps ënner dem Kommando vum Generol Leonard T. Gerow gestouss. Déi 2. Divisioun déi vill Kampferfahrung hat, hat d'Situatioun séier am Grëff, wärend déi 99. Problemer hat fir sech ze verdeedegen. Schliisslech konnt de 5. Arméicorps d'Héichte bei Elsenborn trotzdeem halen. Op der aner Säit hat de Sepp Dietrich kee Problem fir duerch de Losheimer Gruef ze kommen, dee schlecht vun der 14. Kavalleriesgrupp verdeedegt gouf. Den 18. Dezember war doriwwer eraus déi Kavalleriesgrupp bei Poteau an en Hannerhalt vun der "Kampfgruppe Hansen" gerot. Sou konnt den Dietrich an Direktioun Stavelot lénks laanscht déi 106. amerikanesch Infantriesdivisioun marschéieren. D'Positioune vun der 106. Divisioun goufen nach de selwechten Dag vun der 5. däitscher Panzerarméi duerchbrach, déi ausserdeem déi 28. Infantriedivisioun bis op Klierf zeréckgedréckt huet. Déi 7. däitsch Arméi konnt allerdéngs hiren Ojektiv, bis op Lëtzebuerg virzestoussen, net erreechen a gouf bei Iechternach vun der 4. amerikanescher Infantriesdivisioun gestoppt.
Op der lénkser Flank vum Dietrich hat de Manteuffel méi Erfolleg mat senge Manöveren, a konnt ouni grouss Problemer Wolz a Klierf besetzen, wat em de Wee op Baaschtnech opgemaach huet. De Model an de von Rundstedt, hunn du virgeschloen den 2. Pz.K.-SS der 5.Arméi zu Verfügung ze stellen, fir séier weiderzekommen, amplaz sech weider op verluerene Positiounen z'investéieren. Den Hitler deem et schwéier gefall ass fir den Echec vun der Waffen SS z'akzeptéiere war do dergéint. E wollt och kee Parteikorps ënner dem Kommando vun engem traditionelle Wehrmachtsoffizéier hunn.
Déi alliéiert Reaktioun
Den Eisenhower deen näischt vun de Problemer vum Feind wousst, an deem just bekannt war datt déi 101. Parasdivisioun am Gaang war zu Baaschtnech agekesselt ze ginn, wollt sou séier wéi méiglech reagéieren huet fir den 19. Dezember moies eng Konferenz an enger Kasär zu Verdun ugesat bei där d'Kommandante vun der 3. Arméi, an den Arméisgruppen Zentrum a Süd dobäi waren. D'Haaptdecisioun vun där Reunioun war, datt den 3.an 12. Arméicorps mat 6 Divisioune vum Patton vun der Saarfront ofgezu goufen, an op d'Front Iechternach-Dikrech-Baaschtnech verluecht goufen. Den 8. Arméicorps gouf der 3. US-Arméi zougedeelt. Deen Uerder huet eng 133.000 Gefierer a Beweegung gesat a war an 120 Stonnen ausgefouert. D'Logistiktruppe vun der 3. Arméi hunn eng 62.000 Tonne Ravitaillement deplacéiert, en ettlech Dausend Kaarte vun den neie Secteure gouf un d'Zaldote verdeelt, an ënner miserabele Konditioune mat Schnéi a Glatäis gouf 35 Kilometer nei Telefonsleitunge verluecht. De Generol Bedell Smith huet dem Bradley matgedeelt datt e seng 1. an 3. Arméi misst dem Monty iwwerloossen, dat haaptsächlech well hie selwer um P.C. zu Lëtzebuerg huet misse bleiwen, a fir datt sou de Kontakt mam P.C. vun der 1.Arméi, deen zu Spa an duerno am Fort de Chaudfontaine bei Léck installéiert war, net ze verléieren.
Ongeféier déi selwecht Zäit war déi 101. Parasdivisioun zu Baaschtnech ukomm, wou se sech mat Elementer vun der 9. an 10. Panzerdivisioun déi am Gaang waren d'Verdeedegung vun der Stad z'organiséieren, vereenegt huet. Zwéin Deeg duerno goufen déi Truppe vun der däitscher 47. Pz.K. an d'Zaang geholl, an déi 26. V.G.D. sollt opraumen. Dat huet awer net sou richteg geklappt, well d'Amerikaner effikass vun der Bevëlkerung ënner der Leedung vum deemolege Buergermeeschter Jacquemin ënnerstëtzt goufen, a sech daper gewiert hunn. Wéi aachtavéierzeg Stonne méi spéit de Generol Heinz Kokott am Numm vum Generol Lüttwitz de McAuliffe opgefuerdert huet ze kapituléieren, krut e vun deem just d'Äntwert: Nuts. Déi Äntwert à la Cambronne, koum awer net vun ongeféier, well vu Süde ware schonn d'Kanoune vum John Millikin sengem 3. Arméicorps ze héieren, déi eng Konterattack annoncéiert hunn. Am Norde vu Baaschtnech hat d'Interventioun vun der 30. Infantriedivisioun ënner dem Generol Leland S. Hobbs, déi déi Däitsch dem Roosevelt seng SS gedeeft haten, dem Hodges gehollef den Dall vun der Amblève komplett ze spären. Trotzdeem hat eng Aktioun vum Dietrich et fäerdeg bruecht, datt den Hasbrouck huet misse Sankt-Vith opginn. Duerch d'Engagement vum 18. Arméicorps deen am Fong nach just aus der 82. US-Loftlandedivisioun bestanen huet, an dem 7. Arméiscorps ënner dem Generol John L. Collins mat der 3. Panzerdivisiounmat an der 75.,83. a 84. Infantriedivisioun an där den Henry Kissinger war, war et méiglech eng nei Frontlinn Manhay-Grandménil-Hotton-Marche ze forméieren. An der sougenannter Poche vu Verdenne koum et zu heftege Kämpf.