cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blagny
D'Gemeng huet ëm 1822 wéi vill Gemengen an der Ëmgéigend en industriellen Opschwonk erlieft. Déi éischt Anlag war eng Walkmillen déi de Stofffabrikant Friquet an der fréierer Mille vu Blagny ageriicht hat. 1824 huet en ee Walzwierk dat hydraulesch gedriwwe gouf a Betrib geholl. Seng Installatiounen hu sech permanent vergréissert an 1859 goung en zweet Walzwierk a Betrib, an 1874 en drëtt. Um Enn vum 19. Joerhonnert huet d'Schmelz der Firma Saglio & Cie gehéiert, fir 1908 an de Besëtz vun der Société des Forges de Blagny-Carignan ze kommen. 1921 hu fënnef Walzwierker héichwäerteg Blecher a véier anerer Standartblecher gewalzt. 1928 wiesselt de Besëtzer nees eng Kéier an den neie Patron gëtt d'Société des Hauts fourneaux de Chiers et Longwy. 1960 gouf d'Kuer no Süden an en neit Bett getässelt, fir eng Vergréisserung vun den Anlagen z'erméiglechen. Gläichzäiteg goufen déi al hydraulesch Installatiounen ewechgerappt. Dat Ganzt wat an der Tëschenzäit an den Hänn vun der Usinor war gouf 1979 zougemaach. Vun den éischte Gebaier ass näischt méi ze gesinn. Déi déi elo nach do stinn, sinn aus den 1930er Joren. De Schaarschtech vun der Dampanlag gouf 2008 ewechgerappt.
Ardeuil-et-Montfauxelles
Ardeuil-et-Montfauxelles ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.
Loy
Loy ass, am italieenesch- a däitschsproochege Raum a ronderëm, e geleefege Familljennumm.
Ënner de Leit mat deem Familljennumm sinn:
La Pérouse (Moundkrater)
De La Pérouse ass en Aschlagkrater no beim ëstleche Rand vun der viischter Moundsäit. Hie läit nordwestlech vum Krater Ansgarius an ëstlech vum Krater Kapteyn. Wéinst senger Lag erschéngt de Krater vun der Äerd aus gesinn verkierzt. Vum Orbit aus erkennt ee seng Form bal kreesfërmeg.
De Rand vum La Pérouse ass vun nofollgenden Aschléi sou gutt wéi net beréiert an zeechent sech däitlech of. Hien huet e klengen Ausleefer a ganz kleng Béi am süd-südëstlechen an am süd-südwestleche Beräich. Déi bannenzeg Wänn sinn zum gréissten Deel an Terrasse gegliddert. Aus dem Kraterbuedem hieft sech eppes nordëstlech vum Mëttelpunkt en Zentralbierg, dee liicht no Südosten hi verlängert ass. Südëstlech vun där Formatioun ass de Kraterbuedem vun engem klengen Aschlag gezeechent.
De Krater gëtt heiansdo och als La Peyrouse bezeechent.
Funiculaire Pafendall-Kierchbierg
D'Seelbunn Pafendall-Kierchbierg besteet aus zwou sougenannte Standseelbunnen, déi zanter dem 10. Dezember 2017 de Pafendall mam Kierchbierg verbannen, an déi vun der CFL gebaut goufen a bedriwwe ginn.
D'Streck leeft lénks nieft der Rouder Bréck a Richtung Kierchbierg gekuckt, an huet als Haaptzweck, d'Gare Pafendall-Kierchbierg an den Uelzechtdall mat der Tramshalt Rout Bréck - Pafendall vum Stater Tram uewen um Plateau ze verbannen, a sou de Kierchbierg mam ëffentlechen Transport méi einfach zougänglech ze maachen.
D'Kabinne vun der Seelbunn fueren an 63 Sekonnen erop- oder erof a stinn dann 105 Sekonnen. Well et zwou Seelbunne mat 4 Kabinne sinn, fiert ronn all Minutt eng Kabinn fort. An där Zäit, wou se steet, kënne maximal 168 Leit (normal: 140) an d'Kabinn respektiv aus der Kabinn klammen. Deemno kënne pro Kabinn bis zu 3.600 Persounen d'Stonn transportéiert ginn.
Carme (Mound)
De Carme (och Jupiter XI) ass ee vun de baussenzege Mounde vum Planéit Jupiter.
Entdeckung
De Mound gouf no der Carme, enger Frëndin vum Zeus aus der griichescher Mythologie genannt. Säin offiziellen Numm krut hien am Joer 1975, virdru gouf hien einfach als Jupitermuond XI bezeechent.
Physikalesch Donnéeën
De Carme huet e mëttleren Duerchmiesser vu ronn 46 km. Seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. Hien ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestengs opgebaut. De Carme huet eng donkel Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04. Seng visuell Magnitude ass 17,6m.
Funiculaire Pafendall-Kierchbierg
Well op der Streck vun der Seelbunn Beem hu missen ewechgeholl ginn, goufen Ufank 2016 op engem Terrain zu Bierchem eng 2200 jonk Routbuchen als Kompensatiounsmoossnam geplanzt. D'Zuel vun de geplanzte Beem gouf no engem Punktesystem festgeluecht. D'CFL bleift sechs Joer zoustänneg fir den Ënnerhalt vum jonke Bësch.
Mëtt Mäerz 2017 goufen d'Kabinne vun der Schwäizer Firma Garaventa geliwwert.
Den 10. Dezember 2017 gouf de Funiculaire, zesumme mat der Linn 1 vum neie Stater Tram an der Gare Kierchbierg-Pafendall, a Betrib geholl.
Passagéier
Dat éischt Joer, wéi de Funiculaire a Betrib war, sinn eppes Klengs iwwer 1,5 Millioun Passagéier dermat transportéiert ginn.
No 5 Joer Betrib huet den Transportministère d'Gesamtzuel vun de Passagéier op 7,5 Millioune chiffréiert, wat enger Moyenne vu 4.100 Leit den Dag entsprécht. Wiertes léich d'Passagéierzuel an der Dagesmoyenne bei enger 7.000.
Remies
Remies ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
Kinsch
De Familljennumm Kinsch droen eng Partie Leit, dorënner:
Marcel Coppin
De Marcel Coppin, gebuer de 27. Abrëll 1928 zu Paräis a gestuerwen de 17. September 2008 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
Dompierre-sur-Veyle
Dompierre-sur-Veyle  ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Dompierre-sur-Veyle läit an der natierlecher Géigend vun der Dombes an am Dall vun der Veyle an hirem Niewefloss dem Bief de Pommier och Bief Lentet genannt.
Fréier huet d'Gemeng Dompierre-sur-Chalamont geheescht.
Barbey-Seroux
Barbey-Seroux ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.
D'Gemeng gehéiert zu den 198 Gemengen déi de Parc naturel régional des Ballons des Vosges bilden.
Marcelle Dauphin
D'Marcelle Dauphin, gebuer de 7. September 1893 am Rollengergronn a gestuerwen de 4. Mee 1976 zu Péiteng, war déi éischt lëtzebuergesch Zänndoktesch.
Hire lëtzebuergeschen Zänndokteschdiplom krut d'Marcelle Dauphin den 12. Oktober 1922. Ufanks 1923 huet si eng Praxis zu Wolz, wou hire Brudder Baukondukter war, opgemaach. Duerno huet si sech an der Stad niddergelooss, wou si vum 1. Juli 1926 u praktizéiert huet; eng Zäit laang huet si awer sonndes a méindes och nach zu Wolz geschafft. 1953 ass si op Péiteng geplënnert.
Zu Esch-Uelzecht gouf, fir u si z'erënneren, eng nei Strooss am Quartier Nonnewisen no hir genannt.
Chavagnac (Dordogne)
Chavagnac ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Dordogne an der Regioun Nei-Aquitaine.
Pérouges
Pérouges ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Chavagnac (Dordogne)
Zanter dem Regruppement vum 1. Januar 2017 mat der Gemeng Grèzes gehéiert s'als delegéiert Gemeng zu der neier Gemeng Coteaux Périgourdins
Carme-Grupp
D'Carme-Grupp ass eng Grupp vu Mounde vum Planéit Jupiter, déi sech op änleche Bunne beweegen.
Pierre Boulez
De Pierre Boulez, gebuer de 26. Mäerz 1925 zu Montbrison, am Departement Loire, a gestuerwen de 5. Januar 2016 zu Baden-Baden, war e franséische Komponist, Dirigent a Musektheoretiker.
Carme-Grupp
Déi grouss Hallefachse vun hire Bunne verlafen dobäi tëscht 22,9 an 24,1 Millioune km an hunn (mat enger Ausnam) Exzentrizitéiten tëscht 0,21 an 0,27 souwéi [[Inklinatioun (Astronomie)|Bunnschréien]] tëscht 164,9° a 165,5° géint de lokale Laplace-Plang, dee graff mam Bunnplang vum Jupiter zesummefält, op. D'Mounde beweege sech retrograd ëm de Planéit, dat heescht géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter.
Pérouges
Se ass bekannt fir hire mëttelalterlechen Duerfkär mat senge Reschter vun der Befestegung.
Pierre Boulez
De Pierre Boulez war zënter den 1950er Joren nieft dem Karlheinz Stockhausen an dem Luigi Nono ee vun den Haaptrepresentante vun der musikalescher Avantgarde, speziell vun der serieller Musek. Hien huet a senge Kompositioune Rationalitéit a Logik mat de poeteschen Traditioune vun der franséischer Musek, absënns vum Impressionismus, kombinéiert.
Hien huet um Paräisser Conservatoire beim Olivier Messiaen an dono bei der Andrée Vaurabourg, dem Arthur Honegger senger Fra, a beim René Leibowitz studéiert. 1946–1956 war hie musikaleschen Direkter vum Théâtre Marigny. 1955–1967 war hien Dozent zu Darmstadt an Dirigent vum Kammerensemble vun do.
Carme-Grupp
Déi 17 Membere vun der Grupp sinn (vum Jupiter aus gesinn):
Pierre Boulez
1954 gouf hie Gaaschtdiriegent vum Südwestfunk-Orchester zu Baden-Baden. 1966 gouf hien Dirigent vun de Bayreuther Festspiele. Hie war weiderhin vun 1967–1972 Gaaschtdirigent vum Cleveland Orchestra, 1971–1975 Dirigent vum BBC Symphony Orchestra an 1971–1977, als Nofollger vum Leonard Bernstein, vum New York Philharmonic Orchestra.
Zu Paräis huet hien am Centre Beaubourg d'Institut de Recherche et de Coordination Acoustique-Musique (IRCAM) gegrënnt, deem säin Direkter en 1976–1992 war.
Vun den 1990er Joren un huet de Boulez mat enger Rëtsch aneren Ensembelen zesummegeschafft, fir CDen opzehuelen, notamment mat de Berliner an de Wiener Philharmoniker. 2004 huet hien nach eng Kéier de Parsifal zu Beyreuth dirigéiert.
Gielercher (Auswiel)
Nieft enger Hellewull anerer Präisser an Auszeechnunge krut hien am Ganze 26 Grammyen a gouf ë. a. zum Commandeur vum Ordre des Arts et des Lettres ernannt a mam Bundesverdienstkreuz ausgezeechent.
Carme-Grupp
D'International Astronomesch Unioun (IAU) gëtt fir retrograd Mounde vum Jupiter Nimm mat der Endung e.
Iota Horologii b
Den Iota Horologii b ass en Exoplanéit, deen de gielen Zwerg Iota Horologii an 302,8 Deeg ëmkreest. Wéinst senger héijer Mass gëtt ugeholl, datt et e Gasplanéit ass.
Entdeckung
Wéi déi meescht vun allen Exoplanéite gouf och dëse Planéit mat der Radialvitessmethod vum Martin Kürster et al. am Joer 1999 entdeckt.
Ëmlaf a Mass
De Planéit kreest op enger Distanz vun zirka 0,93 Astronomeschen Eenheeten ëm säi Stär an huet eng Mass vun zirka 661,2 Äerdmasse respektiv 2,08 Jupitermassen.
Œting
Œting ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Moselle an der Regioun Grand Est.
François Heisbourg
De François Heisbourg, gebuer de 24. Juni 1949 zu London, ass e franséisch-lëtzebuergesche Politolog Diplomat an Auteur.
Hien ass de Jong vum lëtzebuergeschen Diplomat Georges Heisbourg (1918–2008). Bis zum Alter vun néng Joer huet hien zu Lëtzebuerg gelieft, hat awer déi franséisch Nationalitéit vu senger Mamm.
2016 huet hien déi lëtzebuergesch Nationalitéit ugeholl.
Jäger
Jäger (Bech) ass e Lieu-dit an der Gemeng Bech
Maurice Biraud
De Maurice Biraud, gebuer den 3. Mäerz 1922 zu Paräis a gestuerwen de 24. Dezember 1982 zu Boulogne-Billancourt, war e franséische Radiosspeaker a Schauspiller.
Jäger
Jäger ass de Familljennumm vun ë. a. follgende Persounen:
La Ferté-sur-Chiers
La Ferté-sur-Chiers ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Kuer. Bei der Uertschaft gëtt et e Fort vun der Maginot-Linn. Well et tëscht den Uertschafte Villy a La Ferté louch krut et den Numm Fort de Villy-La Ferté. Wéinst der Noperschaft vum Fort a well et am Duerf en ettlech befestegt Haiser gouf, déi als Observatiounsposte gedéngt hunn, krut d'Duerf es bei der Eruewerung vum Fort den 18. an 19. Mee 1940 och e bësselche laanscht d'Rëpper.
Ein Besuch in der Champagnerfabrik Mercier
Ein Besuch in der Champagnerfabrik Mercier ass e schwaarz-wäisse Stommfilm aus dem Joer 1907, deen de Peter a Wendel Marzen fir de Champagner-Produzent Mercier gedréint hunn. E gëllt als ee vun den éischte Lëtzebuerger Industriefilmer.
La Ferté-sur-Chiers
Zu Ferté gouf et fréier zwou Duchfabricken, där enger hir Gabaier stinn haut eidel an an deene vun der Fabrick Chaillot ass en Institut fir behënnert Leit.
La Ferté ass un d'Eisebunnsnetz ugeschloss iwwer d'Eisebunnsstreck Lille-Diddenuewen
Ein Besuch in der Champagnerfabrik Mercier
Ëm wat geet et am Film?
Am Fim ze gesinn sinn ë. a. d'Aarbechter (dorënner Kanner) déi de Schampes a Fläschen offëllen, a wéi d'Fläschen am Keller gedréint ginn, a méi spéit agepaakt gi fir den Transport. Ze gesinn ass weiderhin d'Kuerffabrick am Weidendall bei Koplescht, wou d'Kierf fir den Transport gemaach goufen. Weider gesäit een eng Klappjuegd, a wéi no Feierowend d'Aarbechter, d'Bürosleit an zulescht d'Direktioun d'Fabrick verloossen.
Soss
De Film ass ee vun den éischten Industriefilmer, déi zu Lëtzebuerg gedréint goufen. E gouf 1961 erëmfonnt, wéi d'Spuerkeess d'Gebaier vun der Fabrick, déi zougemaach gi war, opkaaft hat. De Film gouf 1963 vum Philippe Schneider restauréiert a mat Commentairen an e puer Zeene vun dunn ënner dem Titel Regards sur le passé erausbruecht.
1999 gouf de Film frësch vum CNA restauréiert a mat enger Musek vum Alain Pierre sonoriséiert.
La Silla-Observatoire
De La-Silla-Observatoire um 2.400 m héije Bierg La Silla war den éischten Observatoire vum ESO am Chile, zu deem an der Tëschenzäit e weideren Observatoire um Cerro Paranal derbäikoum.
Scho virun der offizieller Grënnung vun der ESO 1964 war d'Sich no enger villverspriechender Standplaz fir een astronomeschen Observatoire op der Südhallefkugel vun der Äerd ugelaf. No enger Sich a Südafrika hat sech awer séier d'Interessi op eng Standplaz no bei der Küst vum nërdleche Chile fonnt. D'Entscheedung ass op de Bierg Cinchado ongeféier 160 km nërdlech vu La Serena gefall, deen no senger Form och La Silla (spuen. de Suedel) genannt gëtt. D'Plaz vum ESO-Observatoire hat hir Ouverture am Joer 1969.
Op La Silla gëtt et vill Teleskopen déi zum Deel vum ESO selwer, zum Deel awer och vun aneren Instituter an Universitéite bedriwwe goufen a ginn. Vill kleng Teleskope sinn an der Tëschenzäit ausser Betrib, La Silla spillt awer och am Kader vum Very Large Telescope vum Paranal-Observatoire vun der ESO eng wichteg Roll.
Tut
Eng Tut ka sinn:
Josep Maria Forn
De Josep Maria Forn, gebuer als Josep Maria Forn i Costa de 4. Abrëll 1928 zu Barcelona an och do gestuerwen den 3. Oktober 2021, war e spuenesche Filmregisseur, Dréibuchauterur, Filmproduzent a Schauspiller.
Ernzen (Irrel)
Ernzen ass eng Uertsgemeng an der Verbandsgemeng Südeifel, am Äifelkrees Béibreg-Prüm a Rheinland-Pfalz. Se läit op der Südsäit vum Ferschweiler Plateau.
Geschicht
1570 gouf eng Kapell an der Uertschaft als eng Filial vun Iechternach ernimmt. Se gouf 1613 restauréiert an 1808 nei opgebaut, andeems en Altor aus der Liboriuskapell, déi verfall war, do opgeriicht gouf. Ernzen war mat Ferschweiler, Prümzurlay a mat dem Laeisenhof eng vun de véier Meiereie vun der Propstei Iechternach, zu där och nach e puer Häff a Mille gehéiert hunn.
Aure
Aure ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.
Pouilly-sur-Serre
Pouilly-sur-Serre ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
Ebert
Ebert ass, am däitschsproochege Raum a ronderëm, e geleefege Familljennumm.
Ënner de Leit mat deem Familljennumm sinn:
Nicolas Kollwelter
Den Nicolas Kollwelter, gebuer de 5. September 1918 zu Weimeschkierch a gestuerwen de 14. November 1992 zu Hamm, war e lëtzebuergesche Politiker (CSV).
Nom Doud vum Nicolas Rollinger ass hien op Grond vun de Resultater vun de Chamberwale vum 30. Mee 1954 an d'Chamber nogeréckelt a blouf Deputéierte bis Enn 1958 wéi d'Chamber fir d'Chamberwale vum 1. Februar 1959 opgeléist gouf. Hie gouf nees bei de Chamberwale vum 7. Juni 1964 a vum 15. Dezember 1968 als Deputéierte gewielt.
Hie war vun 1961 bis 1981 Member vum Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg.
Hien ass de Papp vum René a Serge Kollwelter.
CR140
Den CR140 ass e Chemin repris am Kanton Gréiwemaacher. Et ass eng Verbindungsstrooss zu Gréiwemaacher a geet vun der N1 bis op d'N10. Se besteet aus der rue Kummert an der rue Schaffmillen.
Den CR140 ass ronn 550 m laang.
Gould (Moundkrater)
De Gould ass e Rescht vun engem Aschlagkrater am Südweste vun der viischter Äerdmoundsäit an der Mëtt vum Mare Nubium, nordëstlech vum Krater Bullialdus an nordëstlech vum Nicollet.
De Krater ass vun de basaltesche Lave vum Mare gréisstendeels opgefëllt, sou datt nëmmen nach e Rescht vum westleche Kraterrand siichtbar ass, vum iwwrege Kraterrandverlaf sinn nëmmen nach Spueren z'erkennen.
Vum südëstleche Rand aus leeft eng Kette vu méi klenge Krateren a südwestlecher Richtung bis zum Niewekrater Gould B.
Niewekrateren
De Krater gouf 1935 vun der IAU offiziell nom US-amerikaneschen Astronom Benjamin Apthorp Gould genannt.
Marcel Lévesque
De Marcel Lévesque, gebuer als Joseph Marcel Lévesque de 6. Dezember 1877 zu Paräis an och do gestuerwen de 16. Februar 1962 war e franséische Schauspiller.
Härenhaus Manternach
D'Härenhaus zu Manternach ass e Barock-Gebai, dat bis 1992 d'Paschtoueschhaus war an, no enger Renovéierung, zanter 1997 d'Märei vun der Gemeng Manternach ass.
Geschicht
D'Gebai ass aus dem Joer 1758 a war d'Paschtoueschhaus vun der Par, gläichzäiteg och eng Zort Raschtplaz vun den Äbt vun der Abtei Sankt Maximin zu Tréier, um halwe Wee vun hirer Rees aus dem oder an hire Refuge an der Stad Lëtzebuerg. Manternach huet deemools, bis zu der Franséischer Revolutioun der Abtei Sant Maximin gehéiert. Direkt niewendru stoung d'Zéintscheier.
1997 ass d'Gemengeverwaltung vun hirem fréiere Gebai an der Iechternacherstrooss (wou haut d'Veräinshaus dran ass) an dat fréiert Härenhaus geplënnert. 2021 gouf den Daachstull ausgebaut, fir do zousätzlech Büroen anzeriichten, déi néideg gi waren.
Den 2. Mäerz 2018 ass d'Gebai, zesumme mat der Kierch, dem Kierfecht an enger Lourdes-Grott, als nationaalt Monument klasséiert ginn.
Schleisen um Canal du Midi
An dëser Lëscht sinn d'Schleise vum Canal du Midi vu Westen no Osten, d. h. vun Toulouse op Sète opgezielt. D'Schleise vun 1 bis 18 gi biergop an déi vun 19 bis 86 gi biergof. Schleisen déi direkt hannernee stinn ginn als eng gezielt awer Zuel vun de Schleisekummeren ass uginn.
Eberhard
Eberhard ass, am däitschsproochege Raum a ronderëm, e geleefege Familljennumm, dee vum selwechte Virnumm hierkënnt.
Ënner de Leit mat deem Familljennumm sinn:
André Conrardy
Den André Conrardy, gebuer den 13. Februar 1928 zu Réiden op der Atert a gestuerwen a gestuerwen den 10. Juni 1990 zu Gréiwemaacher, war e lëtzebuergesche Kanut an Olypionik.
Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.
Gérardmer
Gérardmer ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.
D'Gemeng gehéiert zu den 198 Gemengen déi de Parc naturel régional des Ballons des Vosges bilden.
NGC 5857
Den NGC 5857 ass eng Spiralgalaxis, am Stärebild Bootes. D'Galaxis gouf 1788 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 48 cm-Teleskop entdeckt.
Katrin C. Martin
Si huet vum Enn vun den 1920er Jore bis 1938 als Journalistin a Südamerika geschafft, virun allem an Argentinien. Nees zu Lëtzebuerg huet si vun 1944 bis 1946 fir d'Tageblatt, dunn als fräischaffend Journalistin, ënner anerem fir Les Cahiers luxembourgeois geschafft. Vun 1948 u war si Chefredaktesch vun der Revue, an zanter 1952 Direktesch vun der Dageszeitung La Meuse. 1955 ass si op Florenz wunne gaangen.
Si huet och ënner dem Pseudonym Kacéem publizéiert, en Numm deen op hiren Initiale KCM baséiert. Si huet hir Bäiträg och mat Dino, D. a KCM ënnerschriwwen.
D'Katrin C. Martin war Member vun der SELF.
Dragqueen
Vill Dragqueene si schwul, mä dat ass net bei allen de Fall. Fir déi meescht Dragqueene sinn hir Optrëtter, ënner anerem als Sängerin, Dänzerin oder a Cabareten, eng Aart vu Konscht.
Autry
Autry ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Aisne.
Nousseviller-Saint-Nabor
Nousseviller-Saint-Nabor ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Moselle an der Regioun Grand Est.
Die seltsame Gräfin
Die seltsame Gräfin ass en däitsche Film vum Josef von Báky no engem Kriminalroman vum Edgar Wallace aus dem Joer 1961.
Ëm wat geet et am Film?
D'Margaret Reedle soll als Sekretärin bei der Lady Leonora Moron ufänken, awer du kritt si Morddrohungen...
Jäger (Bech)
De Jäger ass e lëtzebuergesche Lieu-dit an der Gemeng Bech.
Geographie
De Jäger läit op enger Héicht vun 358 m. um CR132, ongeféier op hallwem Wee tëscht Bech an dem Méchelshaff.
Atlas (Mound)
Entdeckung a Benennung
Den Dag drop gouf d'Entdeckung vun der Internationaler Astronomescher Unioun (IAU) publizéiert; de Mound krut ufanks déi virleefeg Bezeechnung S/1980 S 28. Déi héich Nummeréierung hat aus der Meenung resultéiert, datt de Saturn bis dohin 28 Mounden hat, wat sech spéider als Iwwerdreiwung erausgestallt huet. Well vill vun de "nei entdeckte" Mounde scho bekannt waren, hat sech d'Zuel op 17 reduzéiert wouduerch den Atlas de 17. entdeckten a confirméierte Saturnmound war. Well déi bal gläichzäiteg oder kuerz virdrun entdeckt méi niddreg nummeréiert Mounde Prometheus a Pandora sech weider vum Saturn distanzéiert erwisen, krut den Atlas déi réimesch Nummer XV.
Tëscht 1980 an 2004 konnt de Mound net méi opfonnt ginn. Eréischt am Juni 2004 gouf hien op Fotoe vun der Raumsond Cassini "zeréckentdeckt“.
Den Numm Atlas (griichesch) gouf och fir d'Atlasbierger benotzt, fir den Stär Atlas, d'Atlas-Drorakéit, den Atlas-Halswirbel, souwéi fir den Atlanteschen Ozean. Den Numm steet awer net fir den Atlas als Kaartewierk oder fir d'soenëmgarnt Insel Atlantis.
Ëmlafbunn
Den Atlas kreest prograder ëm de Staturn. Seng Ëmlafbunn ass bal kreesronn mat enger mëttleren Distanz vun 137.670 km (zirka 2,284 Saturnradien) zum Saturnzentrum, also 77.402 km iwwer senger Wollekenuewergrenz. D'Bunnexzentrizitéit ass 0,0012, d'Bunn steet 0,003° schréi zum Equator vum Saturn. Se läit deemno bal genee um Equatorplang vum Planéit. Wéinst der niddreger Exzentrizitéit variéiert d'Distanz zum Saturn ëm nëmme ronn 30 km.
D'Ëmlafbunn vum nächste bannenzege Mound Daphnis ass an der Moyenne 1.165 km vum Atlas-Orbit ewech, d'Distanz vun der Bunn vum nächstbaussenzege Mound Prometheus ass an der Moyenne 1.710 km.
Den Atlas kreest a 14 Stonnen, 26 Minutten a 26,4 Sekonnen ëm de Saturn. Dat entsprécht ongeféier der Ëmlafzäit vum Uranusmound Cupid. Den Atlas brauch fir een Ëmlaf ronn 11 Minutte méi laang wéi de bannenzegem Noper Daphnis. De Mound leeft an der 2.605 km breeder nom Édouard Albert Roche benannter Roche-Deelung ëm de Planéit, déi den A-Rank vum F-Rank trennt an ass dobäi nëmmen 895 km vun der Baussekant vum A-Rank ewech. Et gouf laang ugeholl, datt den Atlas als Schéifermound mat senger Gravitatioun op de bannenzegen A-Rank wierkt. An an der Tëschenzäit ass bekannt, datt d'A-Rank-Baussekant an enger 7:6-Bunnresonanz mat de méi grousse méi wäit distanzéierte Mounden Epimetheus a Janus ass.
Am Joer 2004 gouf e liichtschwaachen dënne Saturnrank entdeckt ("Ringlet"), dee laanscht der Bunn vum Atlas steet an de provisoreschen Numm R/2004 S 1 krut.
Den Atlas kreest op enger kritescher Distanz, der sougenannter Roche-Grenz, ëm de Saturn. E méi grousse Mound géif an deem Beräich méiglecherweis zersprangen. Seng kleng Gréisst verhënnert dat warscheinlech.
Rotatioun
D'Rotatiounszäit ass déi selwecht wéi d'Ëmlafzäit an den Atlas huet domat (wéi den Äerdmound) eng synchron Rotatioun. Seng Rotatiounsachs steet bal genee vertikal zu sengem Bunneplang.
Gréisst
Den Atlas huet an der Moyenne en Duerchmiesser vun 30,6 km. Op der Foto vun der Cassini-Huygens-Sond erschéngt den Atlas als en onreegelméisseg geformte längelzegen Objet mat de Moosse vu 46 × 38 × 19 km, woubäi d'Längsachs op de Saturn ausgeriicht ass.
Héichopléisend Biller, déi am Juni 2005 vun der Raumsond Cassini opgeholl goufen, weisen, datt den Atlas net ronn, mä um Equator vill méi breet ass, wéi op senge Polen. Hie gesäit doduerch aus wéi en UFO. Et gëtt ugeholl, datt déi besonnesch Form dobäi entstoung, wëll den Atlas a senger Equatorregioun Material vum dënne Rank R/2004 S 1 opgesammelt huet. Tatsächlech ass d'Gréisst vum equatoriale "Bauch" mat der erwarter Gréisst vun der Roche-Grenz vum Atlas vergläichbar.
Déi ganz Fläch vum Atlas ass geschat 3.700 km² grouss.
Bannenzegen Opbau
Déi mëttels Dicht vum Atlas ass mat 0,44 g/cm³ vill méi kleng wéi déi vun der Äerd a esouguer méi niddreg wéi d'Dicht vum Saturn; si ass sou niddreg, datt den Atlas op Waasser schwamme kéint. Dat weist drop hin, datt de Mound haaptsächlech aus Waasseräis zesummegesat ass.
Datt den Atlas de Saturn bannenzeg vun der Roche-Grenz ëmkreest, weist drop hin, datt hien entweeder eng ganz fest bannenzeg Struktur huet, oder datt hien zu de sougenannte Rubble Piles gehéiert, déi duerch déi vergläichsweis schwaach Gravitatioun am Kär Huelraim hunn. Wéinst der extreem niddreger mëttelser Dicht ass déi lescht Hypothees méi warscheinlech.
Uewerfläch
D'Uewerfläch vum Mound huet bal keng Aschlagkrateren, wat op e relativ jonken Alter hindeit. Den Atlas huet eng relativ héich Albedo vun zirka 0,4, seng hell Uewerfläch reflektéiert 40 % vum agestralte Sonneliicht. Op senger Uewerfläch ass d'Schwéieracceleratioun 0,0017 m/s², dat entsprécht ongeféier 0,2 ‰ där ierdescher. D'Uewerflächentemperatur vum Atlas gëtt an der Moyenne op ongeféier −192 °C (81 K) geschat.
Willy Falkero
De Willy Falkero, gebuer de 17. Juli 1923, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.
Atlas (Mound)
Fuerschung
Wéinst der klenger Gréisst a visueller Magnitude vun 18,1m (déi 1:20900000 vum Zentralplanéit ass) souwéi der kuerzer Distanz zum Saturn an der Tatsaach, datt hie vun deem iwwerstraalt gëtt, ass den Atlas mat äerdgebonnenen Teleskopen net ze gesinn. Dofir ass et net erstaunlech, datt e wärend 24 Joer net ze gesi war.
Willy Falkero
Hien huet den 23. Mäerz 1952 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Atlas (Mound)
Fuerschung
De Mound gouf zanterhir vun dräi Raumsonden ugeflunn: Laanschtflich vu Voyager 1 den 12. November 1980 a Voyager 2 de 25. August 1981 souwéi vum Saturn-Orbiter Cassini, deen zanter Juli 2004 ëm de Saturn kreest. Déi orbital Parametere vum Atlas sinn duerch d'Sond Cassini an der Tëschenzäit zimmlech genee bekannt.
NGC 3147
Den NGC 3147 ass eng Spiralgalaxis vum Typ Sbc a läit am Stärebild Draco. D'Galaxis huet e Wénkelduerchmiesser vu 4,3' × 3,7' an eng visuell Magnitude vun 10,6 mag. Si gouf den 3. Abrëll 1785 vum Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.
Rudolf
Rudolf ass, am däitschsproochege Raum a ronderëm, e geleefege Virnumm.
Ënner de Leit mat deem Virnumm sinn:
Bouconville
Bouconville ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.
Saint-Éloi (Ain)
Saint-Éloi ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Observatoire Lund
D'Gebai vum Observatoire ass an engem fréiere Waassertuerm. Zanter 2006 gëtt en als Basis fir de gréissten Teleskop a Schweden gebraucht, e Spigelteleskop (CAT) aus dem La-Silla-Observatoire mat enger 1,4-m-Apertur. Duerch déi héich Positioun um Waassertuerm gëtt e verbessert Seeing erreecht, well keng buedemno Turbulenze stéieren.
Bréck vu Cubzac (1836)
D'Bréck vu Cubzac war eng Hänkbréck déi tëscht 1835 an 1869 op där Plaz stoung wou haut d'Bréck vun der Departmentale 1010 tëscht Cubzac a Saint-Vincent-de-Paul steet.
Observatoire Lund
Kuckt och
Alen Observatoire vu Lund
Bréck vu Cubzac (1836)
D'Fëllementer vun de gosse Piliere waren am Stee gebaut, grad sou wéi d'Opfaartsrampen op den zwou Säite vun der Dordogne déi haut nach déi selwecht sinn, an aus 28 respektiv 29 Béi bestanen hunn.
Gerbépal
Gerbépal ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.
Bréck vu Cubzac (1836)
Well beim Bau Feeler ënnerlaf waren, d'Fëllementer vu Pilieren hate sech ëm ee Meter gelooss, gouf d'Konstruktioun ni definitiv ofgeholl. Se war nëmmen ënner bestëmmte Konditioune fir de Verkéier op, an déi zoulässeg Laaschte ware staark reduzéiert ginn.
Gerbépal
D'Gemeng gehéiert zu den 198 Gemengen déi de Parc naturel régional des Ballons des Vosges bilden.
Bréck vu Cubzac (1836)
Bei engem Stuerm 1869 war d'Bréck sou schwéier beschiedegt ginn datt se huet missen ofgerappt ginn. D'Sockele vun de Piliere goufen duerno renforcéiert fir beim Bau vun der haiteger Bréck weider kënne gebraucht ze ginn.
Geschicht
D'Decisioun fir eng Bréck zu Cubzac ze baue goung op zwou Decisioune vum Napoléon zeréck, an zwar eng vum 30. Januar 1812 an eng vum 3. Februar 1813. D'Bréck sollt fir 1820 fäerdeg sinn, mä duerch déi politesch Evenementer vun där Zäit goufen dem Napoléon seng Decisiounen op d'Äis geluecht. D'Iddi fir eng Bréck ze baue koum dunn 1818 nees op, awer déi Kéier hat d'Bréck vu Libourne d'Prioritéit, fir d'Entwécklung an de Provënze vu Bordeaux ze favoriséieren. Well de Passage iwwer d'Dordogne bei Cubzac awer ëmmer méi sollicitéiert gouf, koum 1833 e Projet vun enger stenge Bréck mat engem beweegleche Feld an d'Gespréich.
Schliisslech krut d'Entreprise De Verges & De la Vingtrie, déi nieft de Bridder Seguin déi Zäit eng vun den aktivste Gesellschaften am Bréckebau war, den Optrag fir eng Hänkbréck ze bauen.
Als Kuriositéit ass d'Fär z'ernimmen, déi virum Bréckebau de Passage iwwer d'Dordogne op där Plaz assuréiert huet. Et war e sougenannte Bac à manège, dee vun 1822 bis 1839 am Déngscht war. Déi Fär huet aus zwee Schëffer bestanen déi mateneen duerch eng Plattform vun 80 × 40 Fouss verbonne waren, an op där e Karussell ageriicht war, dat vun zwielef Päerd beweegt gouf. Iwwer e Gedriff gouf e Schauterad, dat tëscht den zwee Schëffer ubruecht war, ugedriwwen. Duerch dee Mecanissem war et méiglech gi fir eng Passage op 20 bis 30 Minutten ze reduzéieren. Et ass awer alt bei staarke Stréimunge virkomm, datt d'Pont mol 2 km flossop oder flossof op der anerer Säit ukoum.
René Müller
De René Müller, gebuer de 7. November 1924 a gestuerwen de 7. September 1979, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.
Lugny (Aisne)
Lugny ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
René Müller
Hien huet den 22. Mee 1952 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Druillat
Druillat ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Druillat läit tëscht der Dombes an dem Revermont am Dall vum Suran an der Leschère.
Joachim
Joachim ass, am däitschsproochege Raum a ronderëm, e geleefege Virnumm.
Ënner de Leit mat deem Virnumm sinn:
Alexander Rüdell
Den Alexander Rüdell, gebuer de 6. September 1852 zu Tréier a gestuerwen de 14. Dezember 1920 zu Berlin, war en däitschen Architekt an Héichbau-Ingenieur, virun allem vu Garen.
De Rüdell huet zu Berlin a Wien studéiert. 1864 huet hie säi Baumeister-Exame gemaach.
1911 gouf en ausseruerdentlechen, 1919 uerdentleche Member vun der Akademie des Bauwesens. 1919 krut hie vun der "Technische Hochschule Braunschweig" den Titel Dr. Ing. honoris causa fir seng Verdéngschter ëm Eisenbunnsgare-Gebaier ze wierdegen.
Garen, déi no senge Pläng gebaut goufen, sinn ë. a. déi vu Wuppertal-Vohwinkel, Wuppertal-Barmen, Stralsund, Köln-Deutz, Dortmund, Görlitz, Homburg, Wiesbaden, Krefeld, Marburg, Koblenz, Essen a Worms, an och méi klenger laanscht d'Musel, wéi déi vu Boulay, Cochem, Traben-Trabach oder Ürzig.
Bei anere Gare-Gebaier, wéi deene vu Metz, Hamburg, Darmstadt oder Leipzig, huet hie matgeschafft, oder Avisen ofginn.
Des Weidere war de Rüdell mam Bau vun Administratiounsgebaier fir d'Eisebunn chargéiert, wéi deene vu Breslau, Bromberg. Kassel, Danzeg, Essen, Frankfurt am Main, Halle, Köln, Münster, Posen an deem vum Eisenbahnzentralamt zu Berlin.
Op der Fassad vun der Stater Gare ass de Rüdell 1913 vum Sculpteur Arthur Lewin-Funcke (1866-1937) veréiwegt ginn.
Betta St. John
Si krut hir éischt Roll am Kino am Alter vun 10 Joer am Film Destry Rides Again vum George Marshall.
Hanns Schwarz
Den Hanns Schwarz, gebuer als Ignatz Schwarz den 11. Februar 1888 zu Wien a gestuerwen de 27. Oktober 1945 zu Hollywood a Kalifornien, war en éisträichesche Filmregisseur.
De Schwarz huet e puer Filmer gedréint déi e grousse Succès hate sou: Melodie des Herzens (1929), Liebling der Götter (1930), a Bomben auf Monte Carlo (1931).
Uljanowsk
Uljanowsk (op Russesch: Ульяновск, op Tataresch: Сембер/Sember, op Tschuwaschesch: Чӗмпӗр, op Ersjanesch: Ульянонь ош) ass eng Universitéitsstad am Oblast Uljanowsk am Wolga-Federatiounskrees a Russland. Si läit eng 875 km vu Moskau, op der Wolga, dem längste Floss vun Europa.
Et ass d'Haaptstad vun hirer Regioun an huet 621.514 Awunner (Stand 2016). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 317 km².
Uljanowsk gouf am Joer 1648 vum russesche Bojar Bogdan Matwejewitsch Chitrowo a vum Diakon Grigori Kunakow als Sinbirsk (Синбирск) gegrënnt. Am Joer 1780 gouf d'Stad op Simbirsk (Симбирск) ëmbenannt, fir awer schonn 1924, nom Lenin (gebuer Uljanow) sengem Doud, nees eng Kéier den Numm ze changéieren, an zwar an Uljanowsk.
Grèzes (Dordogne)
Grèzes ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Dordogne an der Regioun Nei-Aquitaine.
Partei vun der nationaler Solidaritéit
D'Partei vun der nationaler Solidaritéit war eng lëtzebuergesch politesch Partei, déi 1968 vum Jean Reisdoerfer gegrënnt gi war.
Dës geschouch aus Protest dogéint, datt fir d'virgezunne Chamberwale vum 15. Dezember 1968 de Mouvement indépendant populaire, wouvun de Reisdoerfer Deputéierte war, mat der Demokratescher Partei (DP) fusionéiert huet. , De Jean Reisdoerfer war géint déi Fusioun.
Bei de Wale krut d'Partei vun der nationaler Solidaritéit awer just 0.4% vun de Stëmmen a kee Sëtz, , wourop hi se opgeléist gouf.
Grèzes (Dordogne)
Zu der Gemeng gehéieren ausser der Uertschaft Grèzes nach follgend Häff a Lieux-diten:
Brécy-Brières
Brécy-Brières ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Aisne.
Lemé
Lemé ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
Col cuore in gola
Col cuore in gola ass e franséisch-italieenesche Film vum Tinto Brass aus dem Joer 1967 nom Roman Il sepolcro di carta vum Sergio Donati.
Jacques Dumesnil
De Jacques Dumesnil, gebuer als Marie Émile Eugène André Joly den 9. November 1903 zu Paräis a gestuerwen den 8. Mee 1998 zu Bron, war e franséische Schauspiller.
Dem Jacques Dumesnil säin éischte Beruff war Ingenieur-Mecanicien duerno gouf hie Schauspiller. Hie war an iwwer 70 Kinos- an TV-Filmer ze gesinn, dernieft war hien awer och ganz aktiv am Theater als Schauspiller an als Regisseur.
Corcieux
Corcieux ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.
D'Gemeng gehéiert zu den 198 Gemengen déi de Parc naturel régional des Ballons des Vosges bilden.
De Papagei um Käschtebam
De Papagei um Käschtebam: Zeenen aus der Nokrichszäit  ass e Roman op Lëtzebuergesch vum Roger Manderscheid, deen 1991 bei den Éditions Phi erauskoum.
Morsbach (Moselle)
Morsbach ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Moselle an der Regioun Grand Est.
De Papagei um Käschtebam
Ëm wat geet et am Roman?
Erzielt ginn d'Erliefnesser vum Christian "Chrëscht" Knapp, engem Jugendleche vun Izeg, wärend senger Lycéeszäit, wou en an de Stater Kolléisch goung. E fänkt u bei der Befreiung duerch d'Amerikaner, a wéi hir Presenz d'Liewen am Duerf duercherneebréngt an hält op, wéi de Chrëscht fir d'éischt am Liewen d'Mier gesäit an dovun iwwerwältegt ass. Een zentraalt Evenement fir den Haaptpersonnage ass den Doud vu senger Mamm. D'Beschreiwung vun der Stëmmung a vum Léierpersonnal am Kolléisch, uganks vun den 1950er Joren, hëlt och eng wichteg Plaz an.
Soss
Beim Papagei um Käschtebam handelt et sech ëm den zweeten Deel vum Manderscheid senger Roman-Trilogie, déi mat Schacko Klak (1988) ugefaangen hat a mat Feier a Flam (1995) virugoung. Wéi déi aner zwéin och, handlet et sech ëm e staark autobiographesche Roman.
1992 krut de Roger Manderscheid fir dëse Roman de Servais-Präis.
1999 koum am Gollenstein Verlag eng Iwwersetzung op Däitsch eraus, ''Der Papagei auf dem Kastanienbaum. Szenen aus der Nachkriegszeit'', vum Georges Hausemer an Zesummenaarbecht mam Auteur.
Journans
Journans ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
NGC 141
Den NGC 141 ass eng Spiralgalaxis vum Hubble-Typ SBab? Pec am Stärebild Pisces. Si ass ongeféier 525 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 110.000 Liichtjoer. .
Den Objet gouf den 29. August 1864 vum däitschen Astronom Albert Marth entdeckt.
Das Rätsel der roten Orchidee
Das Rätsel der roten Orchidee ass en däitsche Film vum Helmut Ashley no engem Kriminalroman vum Edgar Wallace aus dem Joer 1962.
Ëm wat geet et am Film?
D'Lilian Ranger (Marisa Mell) déi als Sekrtärin beim Här Tanner schafft, informéiert d'Police dat hire Chef erpresst gëtt...
Kuckt och
Edgar Wallace Filmer
Joe Biden
Den Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr., gebuer den 20. November 1942 zu Scranton, a Pennsylvania, ass en US-amerikanesche Politiker (Demokratesch Partei) an zanter dem 20. Januar 2021 de 46. President vun de Vereenegte Staaten.
Hie war vun 1973 bis 2009 Member vum Senat fir de Staat Delaware. Vun 2009 bis 2017 war hien, ënner dem President Barack Obama, de 47. US-Vizepresident.
Neapel
Neapel (ital:Napoli, am Dialekt vu Kampanien: Nàpule) ass eng italieenesch Groussstad am Süde vun Italien. Neapel ass d'Haaptstad vun der Provënz Neapel an d'Haaptstad vun der Regioun Kampanien. D'Stad selwer huet 989.111 Awunner (2013), am Groussraum wunnen awer ëm déi 3.000.000 Leit.
Landifay-et-Bertaignemont
Landifay-et-Bertaignemont ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
Elysium (Gradsecteur)
De Gradsecteur Elysium gehéiert zu den 30 Gradfelder vum Mars déi vum USGS festgeluecht goufen. D'Nummer ass MC-15, d'Gradfeld ëmfaasst d'Gebitt vun 180° bis 225° westlech Längt a vun 0° bis 30° südlech Breet.
Den Numm kënnt vun enger Albedoformatioun um Mars, d'Géigend gouf nom Elysium aus der griichescher Mythologie, genannt.
Poznań
Poznań (IPA: [ˈpɔznaj̃], op däitsch Posen) ass mat ronn 540 000 Awunner déi fënneftgréisst Stad vu Polen, Haaptstad vun der Woiwodschaft Grousspolen an eelsten Äerzbistum vu Polen, sou wéi och eng bedeitend Universitéits- an Handelsstad.
Geographie
Poznań ass d'Haptstad vun der Woiwodschaft Grousspolen (Wielkopolska) a läit 160 Kilometer ëstlech vun der däitscher Grenz. Et profitéiert vu senger strategescher Lag tëschent Berlin a Warschau.
Hydrographie
Poznań läit op der Warta an hiren Nieweflëss (Bogdanka, Cybina, Glowna, Gluszynka, Kopla, der Rozany an der Junikowski-Baach). An der Stad gëtt et puer Séien a vill Weieren, déi entweeder natierlech oder kënschtlech sinn. Poznań huet iwwregens grouss Grondwaasserreserven, an domat e wichtege Reservoir vun Drénkwaasser.
Natur
15,8 % vu Poznań si Bëscher. Nërdlech vun der Stad läit en Naturreservat, d'Morasko Meteorit Naturreserv, wou viru 5000 Joer den Eisemeteorit Morasko ageschloe war an e puer Krateren entstane sinn. Haut ass et dank der eenzegaarteger Biodiversitéit, en Naturmonument. 15 Kilometer südlech vu Poznan ass den Nationalpark vu Grousspolen (Wielkopolski Park Narodowy).
Geschicht
Poznań war schonn 968, zwee Joer no der Daf vum Mieszko I. e polnesche Bëschofssëtz. An der Kathedral, déi op der Kathedralinsel an der Warta gebaut gouf, goufen déi éischt Herrscher vu Polen bäigesat. D'Stad war ënner dem Bolesław Chrobry eng Festung. Am 12. an 13. Joerhonnert ass Poznań eng Handelsstad ginn. 1253 hunn däitsch Siidler ënner dem polnesche Kinnek Przemysł I. d'Mageburger Stadrecht ageféiert. De Przemysł II huet am Kinneksschlass vu Poznań residéiert.
An der Renaissance ass d'Lubrański-Akademie gegrënnt ginn. Den Tessiner Architekt Gianbattista Quadro huet an der Mëtt vum 16. Joerhonnert d'Stadhaus op der Maartplaz gebaut. 1571 hunn d'Jesuitten hire Kolléisch opgemaach. Déizäit hat Poznań ronn 30 000 Awunner. Nom Néiergang am 17. Joerhonnert wéinst Kricher huet d'Stad en neien Opschwong am 18. Joerhonnert erlieft. Mat der zweeter Deelung vu Polen 1793 ass Poznań vun de Preise besat an an d'Provënz Südpreisen integréiert ginn. Vun 1807 bis 1815, ënner dem Napoleon I., war et en Deel vum Herzogtum Warschau. Um Wiener Kongress ass d'Groussherzogtum Posen nees u Preisen ugeschloss ginn. Nom Opstand vun 1830 krut et dee Sonnerstatut ewechgeholl a war just nach d'Haaptstad vun der Provënz Posen. Déi polnesch Sprooch gouf zu Gonschte vun enger aktiver Germaniséierung verdrängt. Trotzdeem blouwen déi polnesch Raczyński-Bibliothéik (1829) an d'Gesellschaft vun de Frënn vun de Wëssenschaften, wichteg Zentre vun der polnescher Kultur. Zur Zäit vum däitsche Keeserräich ass d'Stad nei urbaniséiert ginn: 1904 ass de Kaiser-Friedrich-Museum (haut Nationalmusée) entstanen, sou wéi och d'Kinneklech Akademie (haut Collegium Minus vun der Adam Mickiewicz-Universitéit), d'Residenzschlass an d'Oper.
Nom Enn vum Éischte Weltkrich ass déi däitsch Bevëlkerung zum gréissten Deel am grousspolneschen Opstand an duerch de Versailler Vertrag verdriwwe ginn. An der Tëschekrichszäit huet Poznań sech industrialiséiert an huet sech mat senge grousse Foiren zu engem internationalen Handelszentrum entwéckelt.
Am Zweete Weltkrich ass Poznań, ënner dem Gauleiter Arthur Greiser, d'Haaptstad vum Warthegau ginn. Bei Massenexekutiounen, besonnesch vu Polen aus der gesellschaftlecher Elitt, sinn ongeféier 20 000 Polen ermuert ginn. 100.000 Mënsche gouwe verdriwwen oder a Konzentratiounslager gestach. Ronderëm Poznań gouf et véier Konzentratiounslager (Krzesiny, Smochowice, Dębiec, Źabikowo), an e Krichsgefaangelager. Zu Źabikowo waren och eng Partie Lëtzebuerger internéiert. D'Nazien hu sech dru ginn, Posen ze germaniséieren. Iwwer d'Hallschent vun de polneschen Awunner sinn an d'Generalgouvernement ëmgesidelt ginn. Schonn 1939/40 goufen Deutschbalten aus de vun der Sowjetunioun annektéierte baltesche Staaten ëmgesidelt an heim ins Reich geféiert; vill koumen der op Poznań. 1941 gouf eng däitsch Reichsuniversitéit gegrënnt, woubäi déi polnesch Universitéit am Ënnergrond weider funktionéiert huet. De 4. Oktober 1943 huet den Heinrich Himmler d'Gauleiter zu Posen zesummegeruff fir Vernichtungsaktioune virzebereeden. Den 29. Mee 1944 goufe Fabrécken zu Poznań bombardéiert. Den 23. Februar 1945 gouf d'Stad vun der Rouder Arméi eruewert. Déi däitsch Bevëlkerung (28 %) ass komplett verdriwwe ginn.
Nom Krich gouf d'Stad erëm opgebaut, besonnesch d'Maartplaz mam Stadhaus, déi haut d'Haapttouristenattraktioun ass.
Zur Zäit vun der Volleksrepublik ass 1956 en Opstand géint d'sowjetesch Dominatioun an de kommunistesche Regimm vun der polnescher Volleksarméi bluddeg néiergeschloe ginn.
An der Drëtter Republik huet Poznań sech zu enger dynamescher Déngschtleeschtungs- an Handelsstad entwéckelt.
Kultur
Musik, Danz an Theater stinn am Mëttelpunkt vum kulturelle Liewen zu Poznań. Den Theater, Polski Teatr Tańca, huet international Unerkennung. Och de bekannte Jongechouer gouf do gegrënnt.
Bildung
Poznań huet mat senge 25 Héichschoulen an Universitéiten e bedeitend wëssenschaftlecht Potenzial. D'Stad zielt am Ganzen 11.6500 Studenten a gëtt dacks fir d'Offer déi d'Stad ze bidden huet, ausgezeechent. Déi gréisst Universitéit ass d'Adam Mickiewicz University (AMU), déi ënner den dräi Beschten aus dem Land gëllt. Wéinst der Entwécklung vun R&D Institutiounen, an dem héich qualifizéierte Personal an der IT-Branche, ass Poznan besonnesch intressant ginn. D'Poznan University of Technology huet international Partneren, an eng Huawei ICT Academy fir déi modernst Technologien.
Sport
Zu Poznań gëtt et zwéi Foussballveräiner, de Warta Poznań an dee méi bekannte Lech Poznań, dee schonn dacks Landesmeeschter an der Ekstraklasa gouf. Bei deem Veräin huet ënner anerem de Robert Lewandowski gespillt.
Kuckeswäertes
E virun allem bei Pole beléifte Staddeel ass d'Ostrów Tumski, eng Insel op där d'Kathedral vu Poznań steet. D'Alstad vu Poznań gouf, wéi vill aner polnesch Stied am Zweete Weltkrich zerstéiert, ma erëm identesch opgebaut.
Am Stadhaus vu Poznań ass e Musée iwwer d'Geschicht vun der Stad. D'Gebai ass 1555 am Stil vun der Renaissance gebaut ginn. D'Auer mat de Geesse ass eppes Besonnesches. All Dag an der Mëttesstonn schloen sech d'Béck am Takt vun der Auerzäit d'Käpp mat den Haren an.
Eng lokal Spezialitéit sinn d'Rogale świętomarcińskie, eng Aart gefëllt Croissanten, déi et just zu Poznań gëtt.
Weider Attraktioune sinn:
Max de Vaucorbeil
De Max de Vaucorbeil, gebuer als Max-Adolphe-Théodore-Auguste Romberg den 22. November 1901 zu Bréissel a gestuerwen den 2. Abrëll 1982 zu Paräis, war e franséisch-belsche Filmregisseur.
Pierre Mendès France
De Pierre Mendès France, gebuer den 11. Januar 1907 zu Paräis an och do, den 18. Oktober 1982, gestuerwen, war e franséische Politiker.
Vum 19. Juni 1954 bis de 5. Februar 1955 war hie Ministerpresident vun der Véierter Republik.
Hie war studéierte Jurist a Politolog a gouf 1928, mat 21 Joer, de jéngsten Affekot a Frankräich. Véier Joer drop gouf hien als jéngsten Deputéierten an d'Nationalversammlung gewielt. 1936 gouf e Staatssekretär am Finanzministère ënnert der Front populaire-Regierung vum Léon Blum.
Hie war fir d'Zesummenaarbecht mat anere Staaten an Europa, war awer géint déi geplangt Europäesch Verdeedegungsgemeinschaft déi 1954 och vun enger Majoritéit vu franséische Parlamentarier verworf gouf.
Seng Regierung gouf am Februar 1955 duerch e Mësstrauensvote gestierzt. Vun 1956 bis 1957 war hien am Guy Mollet senger Regierung Minister ouni Portefeuille, ass dunn awer wéinst enger Kontrovers iwwer Algerien zeréckgetrueden.
1958 huet hie sech géint den De Gaulle a säi Projet vun enger Fënnefter Republik gewiert, deem en eng "Presidialdiktatur" virgeworf huet, mä hat kee Succès domat. 1959 gouf en aus senger Partei, dem Parti Radical Socialiste ausgeschloss.
Am September 1959 gouf hie Member vum Parti socialiste autonome, dee sech 1960 mat der Union de la gauche socialiste zesummegedoen huet fir de Parti socialiste unifié ze grënnen. Hie gouf nees an d'Assemblée nationale fir déi Partei gewielt.
Challerange
Challerange ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Aisne.
Sauer (Rhäin)
Den Delta vun der Sauer (fr: le delta de la Sauer) ass 1997 als "réserve naturelle" klasséiert ginn, mat 486,37 ha déi zweetgréisst aus dem Elsass. Wat d'Vegetatioun ubelaangt, sou falen do besonnesch déi schéi Kappweiden op, déi mat déi gréisst "saulaie blanche" (Silberweiden-Auewald, Salicetum albae) aus dem Elsass bilden. Den Delta huet eng räich Amphibiefauna, mat ë. a. der Pelobates fuscus (fr: Pélobate brun, de: Knoblauchkröte), an eng interessant Avifauna.
Lionel Messi
De Lionel Andrés "Leo" Messi Cuccittini, gebuer de 24. Juni 1987 zu Rosario, ass en argentinesch-spuenesche (Sic!) Foussballspiller op der Stiermer-Positioun.
Zanter 2023 spillt hien fir Inter Miami an Amerika,. Zanter 2005 spillt de Messi och an der argentinescher Foussballnationalekipp,. Hien huet als ee vun dee gréissten oder esouguer de gréisste Foussballspiller vum 21. Joerhonnert gegollt, ,.