cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geschicht vu Polen
Mëttelalter
De Mieszko dee mat der Dubrawka der chrëschtlecher Duechter vum béimesche Kinnek Boleslav bestuet war, huet sech ëm 966 nom réimesch-kathoulesche Ritus vum Bëschof Adalbert zu Gnesen deefe gelooss. Domat stoung hien op Aanhéicht mat allen anere chrëschtlechen Herrscher an Europa. Iwwer seng zweet Fra Oda vun der Nordmark war hien dem sächseschen Adel gläichgestallt, an hat gutt Bezéiungen zum däitsche Kinnek a Keeser Otto I.
Den Territoire huet no den Eruewerunge vum Mieszko I. a sengem Jong Bolesław dem Daperen dem haitege Pole staark geglach. Ëm 997 hat Polen en enkt politesch-militärescht Bëndnis mam Hellege Réimesche Räich. Wärend dem Staatsakt zu Gnesen am Joer 1000 gouf dëse Pakt vum Boleslav I. a vum Keeser Otto III. bestätegt. Deen ass bei där Geleeënheet op d'Graf vum hellegen Adalbert, deen 997 vu Pruzzen erschlo gi war, gepilgert. Deemools sinn déi éischt Diözesen entstanen: Gnesen, Posen, Krakau, Kolberg a Breslau. Spéitstens mat der Kréinung vum Bolesław am Joer 1025 gouf Polen e Kinnekräich. Wärend der Herrschaft vum Piast Kasimir I. (Każimierz I) gouf d'Haaptstad 1040 vu Gnesen op Krakau (Kraków) verluecht. Polen ass duerch Rivalitéiten an der Nofolleg 1138 a sechs onofhängeg Herzogtümer zerfall: Klengpolen, Grousspolen, Pommern, Pommerellen, Schlesien a Masowien. D'Héichmëttelalter war vu feudaler Territorialzersplitterung gepräägt. 1079 gouf de Bëschof Stanislaus vu Krakau vum Bolesław II. higeriicht. Spéider ass säi Kierper zum Symbol vun der polnescher Eenheet ginn. Wéi och soss an Europa sinn em 1200 Stied a Stadrechter, meeschtens nom Magdebuerger Recht, entstan. 1225 huet den Herzog Konrad vu Masowien den Deutschritteruerden, deen d'Hellegt Land huet misse verloossen, a Polen zu Hëllef geruff, fir di heednesch Pruzzen am Gebitt vum haitege Litauen ze besigen an zum Chrëschtentum ze bekéieren. Si haten och d'Ënnerstëtzung vum Poopst, vum Keeser a vu schleseschen a polneschen Adlegen. D'Deutschritter (Krzyżacy) hunn sech no an no als Ordensstaat un der Ostsee, vun Danzig (Gdańsk) bis Riga, ausgebreet, a sech zu engem geféierleche Rival vum Kinnekräich Polen entwëckelt. Zentrum war d'Marienburg (Malbork), vu wou aus si di däitsch Ostsiidlung (Baueren, Handwierker, Händler…) encouragéiert a gesteiert hunn.
Am 13. Joerhonnert sinn d'Mongolen a Polen agefall, hu Sandomir (Sandomierz) a Krakau (Kraków) verwüst, an an der Schluecht vu Liegnitz (Legnica) de schleseschen Herzog Heinrich II geschloen, ir se sech dunn erëm lues no Osten zeréckgezunn hunn. Ufank vum 14. Joerhonnert gouf Polen ënner dem Règne vum Władysław I. Łokietek erëm vereenegt, mat der Ausnam vum däitschen Uerdensstaat a vu Schlesien, wat de Kinnek vu Béimen, de Lëtzebuerger Jang de Blannen eruewert huet.
De Kasimir de Groussen (Kazimierz III Wielki), ass mat sengem Papp senge Beméiunge fir d'Eenheet virugefuer an huet Reformen duerchgefouert, déi Polen zu enger mächteger Positioun a Mëtteleuropa verhollef hunn. Am Fridde vun Namslau 1348 huet de béimesche Kinnek, de Lëtzebuerger Karl IV. op all Usproch op de polneschen Troun verzicht. Krakau ass nei opgebaut ginn, dank dem „wäisse Gold“ vun der Salzminn vu Wieliczka : d'Renaissance-Schlass vum Wawel, d'Universitéit (1364), wichteg Kierchen, de Maart mat der Duchhal (Sukiennice), de jiddesche Quartier Kazimierz um lénkse Weichseluwänner, asw. 1386 koum et zum d'Bestietnes tëscht der Kinnigin Hedwig (Jadwiga), der Duechter vum Kinnek vun Ungarn a Polen (nom Doud vum kannerlose Kasimir III) Louis vun Anjou (Ludwik Węgierski), mam Groussfürst Jogaila vu Litauen. Als Władysław II Jagiełło grënnt deen d'Dynastie vun de Jagellonen.
1410 kënnt et zur grousser Entscheedungsschluecht tëscht dem Jagiełło an dem Deutschritteruerde bei Grunwald/Tannenberg. Trotz dem polnesche Sig huet et bis 1466 gedauert bis Polen am 2. Fridde vun Thorn (Toruń) den Uerde vassaliséiert, a Pommern (Pomorze), d'Ermland (Warmia) an Danzeg annektéiert huet.
Renaissance an Neizäit
Duerch seng Verbindung mat Litauen an d'Néierlag vun den Deutschritter ass Polen am 15. an am 16. Joerhonnert, dat als „Gëllent Zäitalter“ an d'Geschicht agaangen ass, zu enger europäescher Groussmuecht opgestigen. Mat iwwer enger Millioun Quadratkilometer « vu Mier zu Mier » huet dest multiethnescht Kinnekräich sech vun der Ostsee bis bal un d'Schwaarzt Mier erstreckt. Kiew war bis 1648 eng polnesch-litauesch Provënzhaaptstad.
Zënter dem 15. Jh. ass den Afloss vum polneschen a litaueschen Adel ëmmer méi grouss ginn. 1493 ass den éischte Sejm (Reichstag) zesumme komm, deen aus Vertrieder vun de Landtagen (Sejmiki), Beroder vum Kinnek, de Bëscheef an der Stadverwaltung vu Krakau vertruede waren. Kinneksbeamten an d'Bëscheef hunn de Senat gebilt. 1505 huet den Adel (szlachta) d'Constitutioun nihil novi duerchgesat: Keen neit Gesetz huet däerfen ouni d'Averständnes vum Adel (deen 8 % vun der Bevëlkerung duergestallt huet) erlooss ginn. Wéi de leschte Kinnek aus der Dynastie vun de Jagellone Sigismund II. August (Zygmunt II August) 1574 gestuerwen ass, hunn déi Adlég eng elektiv Adelsrepublik (Rzeczpospolita szlachecka) geschaf. De Kinnek gouf zum primus inter pares, deen allerdéngs seng Ministere selwer konnt ernennen. De Chef vun der Arméi (Hetman) gouf vum Sejm gewielt. D'Republik vun den Zwou Natioune war also am Zäitalter vum Absolutismus eng atypesch Walmonarchie, wou net nëmmen den Adel dominéiert huet, ma wou souguer aner Groussmuechten Afloss gewanne konnten. 1573 ass den Henri de Valois (Henryk Walezy) zum Kinnek gewielt ginn, ir en nom Doud vu sengem Brudder stënterlech Kinnek vu Frankräich ginn ass (Henri III). Du koumen den Transsylwanier Stefan Batory an d'Schweede Sigismund III Vasa (Zygmunt III Waza), ënner deem d'Haaptstad 1596 op Warschau verluecht ginn ass, de Ladislas IV. Vasa (Władysław IV Waza), de Jean II. Casimir (Jan II Kazimierz) op den Troun.
D'17. Joerhonnert war vu Kricher mat gréissere Gebittsverloschter, Epidemien an uerger politescher Onsécherheet gezeechent.
Zwar huet de Kinnek Jan III Sobieski Polen zu groussem Prestige verhollef, wéi e 1683 entscheedend zur Néierlag vun den Tierke viru Wien bäigedroen huet.
Mä duerch d'Kris vum Export, bedéngt duerch d'Konkurrenz vun de westeuropäesche Kolonialmuechten, an den Opstig vu Russland, Brandenburg/Preisen an Eisträich, hunn d'Land an d'Enkt gedriwwen, an ëmmer méi zum Puffer an zum Spillball vun dësen dräi Nopere gemaach.
Si hunn all Reform oder Stäerkung vum polneschen Zentralstaat versicht ze verhënneren, duerch Korruptioun an Amëschung. Sou huet de Péiter de Grousse vu Russland dozou bäigedroen, datt de Kurfürst vu Sachsen zum polnesche Kinnek gewielt gouf (August II. 1697-1733). Dësen ass an d'Kricher géint de schweedesche Kinnek Karl XII eragezu ginn. Och den August III. de Staarke vu Sachsen ass mat russescher Hëllef op den Troun komm, nodeems de polnesche Kinnek Stanislaus I. Leszczyński gestierzt gi war. Dësen ass krut duerch de Mariage vu senger Duechter Maria Leszczyńska mam Kinnek vu Frankräich Louis XV Exil an der Lorraine. Besonnesch d'Place Stanislas zu Nancy erënnert un hien.
Constitutioun vum 3. Mee 1791 an Deelunge vu Polen
De Friedrich II. vu Preisen, dee gestäerkt aus dem siwejärege Krich (1756-1763) ervirgoung, wollt sech no Osten ausbreeden. Och d'Zarin Katharina II. an d'Maria Theresia vun Eisträich waren intresséiert, e Stéck vum polneschen Territoire ze annektéieren.
Enner dem leschte Kinnek Stanisław II August Poniatowski (1764-1795), engem opgekläerten Diplomat, deen no de Sachsekinneken de Russen an de Preisen hire Kandidat war, ass Polen an dräi Etappen tëscht den Nopeschräicher opgedeelt ginn.
Wéi dëse Kinnek net capabel war, sech mat senge Reformen duerchzesetzen an de Russen ze vill noginn huet, koum et 1768 zu engem hoffnungslosen Opstand vu polneschen Adelege souwuel géint de Kinnek wéi och géint d'Russen. Domat war de Virwand ginn fir déi éischt Deelung.
1772 hu Russland, Preisen an Eisträich grouss Gebidder vum polneschen Territoire annektéiert (ongeféier 200 000 Quadratkilometer mat enger Bevëlkerung vu 4,5 Milliounen).
Doropshin hu sech am Sejm Reformkräften zesummegedoe fir Polen am Sënn vun den neie politeschen Iddie vun der Opklärung ze moderniséieren a liewensfäeg ze maachen. Esou ass den 3. Mee 1791, no véierjäreger Aarbecht am Sejm, eng liberal Verfassung vum elo konstitutionelle Monarch Stanisław August proklaméiert ginn. De liberum veto am Sejm ass quasi opgehuewen an duerch de Majoritéitsprinzip ersat ginn, d'Gewaltentrennung ass definéiert ginn, d'Bierger kruten nei Fräiheeten, d'reliéis Toleranz ass bestätegt ginn, d'Bauere goufe vu feudale Contrainte befreit, den Troun sollt ierwlech an der Dynastie vu Sachse ginn, asw. D'Constitutioun vum 3. Mee ass di éischt liberal Verfassung an Europa, an di zweet weltwäit no den USA (1787). Den 3. Mee ass haut en nationale Feierdag. Dëse Succès huet awer mat sech bruecht, datt Russland zesumme mat konservative polneschen Adeiege Krich geféiert huet. Fir d'Zarin Katharina II. war d'Verfassung eng „franséisch Pescht un der Weichsel“. Preisen huet Polen am Stach gelooss, an et koum am Januar 1793 zur zweeter Deelung vu Polen. Nach en Deel vun der Ukrain a Wäissrussland an en Deel vu Litaue goufe russesch, Danzeg (Gdańsk), Thorn (Toruń), en Deel vu Grousspolen a vu Masowie sinn u Preise gefall.
Doropshin leet den Tadeusz Kościuszko, dee schonn am amerikaneschen Onofhängegkeetskrich gekämpft hat, en Opstand géint d'Russen, nodeems en de Kinnek op d'Säit gedréckt hat. Zu Racławice huet en, am Mäerz 1794, ënner anerem mat der Ënnerstëtzung vu bewaffente Baueren, eng Schluecht gewonn, ma schonn am Oktober gouf e geschloen a vun de Russe gefaange geholl.
1795 ass et zur drëtter Deelung komm. Eisträich huet erëm matgemaach, an huet Klengpolen mat Krakau annektéiert.
Domat ass Pole vun der politescher Landkaart verschwonnen. De Kinnek huet am November 1795 ofgedankt.
Friemherrschaft an national Affirmatioun (1795-1918)
D'Polen, vun deenen der vill am Ausland gelieft hunn, hunn d'Hoffnung net opginn, erëm eemol onofhängeg ze ginn an als Natioun an engem eegene Staat zesummen ze liewen. 1797 hunn sech an Italien ënner dem Jan Henryk Dąbrowski di Polnesch Legioune gebilt. Dem Dąbrowski säi Marsch ass nach haut d'Nationalhymn.
Eng éischt Chance hunn se am Napoleon gesinn, deen no sengem Sig géint d'Russen am Fridde vun Tilsit (1807) en Herzogtum Warschau als Vasallestaat vu Frankräich geschaf huet. Herzog gouf de Kinnek vu Sachsen Friedrich-August I., dee sech no der preisescher Néierlag vu Jena op d'Säit vum Napoleon geschloen hat.
Wéinst der Néierlag vun der polnesch-franséischer Allianz am Russlandfeldzug vun 1812 souwéi an der Völkerschlacht bei Leipzig am Joer 1813, koum et um Wiener Kongress zu enger neier Opdeelung vu Polen. Grousspolen ass als Provënz Posen erëm u Preisen ofgetratt ginn. Éisträich huet dat nees erëmkritt wat him aus der éischter Deelung vu Polen zougefall war. Krakau gouf zu enger autonomer Republik erhuewen. Iwwreg blouf „Kongresspolen“, e Kinnekräich a Personalunioun mam russeschen Zar, wat just just formal onofhängeg war. Vill Pole waren hin an hier gerappt tëscht der resignéierter Loyalitéit zum jeeweilegen Herrscher, mat der Hoffnung, di eege Kultur a Rechter unerkannt ze kréien, an dem Wëllen, sech noutfalls mat Gewalt vun der Friemherrschaft ze befreien. Nom gelongene griicheschen an dem belschen Onofhängegkeetskampf koum et am November 1830 zu engem verzweiwelten Opstand géint d'Russen, deen awer net vu Frankräich an England ënnerstëtzt gouf. D'Oppressioun ass am russeschen an am preiseschen Deel doropshin ëmmer méi grouss ginn. Honnertdausende vu sinn a Sibirien ëmgesidelt ginn. D'Bezeechnung « Polen » gouf souguer verbueden an d'Land gouf duerch d'russesch Muecht a Weichselland ëmgedeeft. Zéng Dausende vun Zaldoten, a vill Politiker, Kënschtler a Schrëftsteller sinn ausgewandert. Des Emigranten hu sech am Exil organiséiert a Verbünt fir hir Cause gesicht. Berüümt Perséinlechkeeten waren de Frédéric Chopin, an di grouss patriotesch Dichter wéi de Romantiker Adam Mickiewicz, de Cyprian Norwid an de Juliusz Słowacki. An där Zäit konnte polnesch Truppe sech just nach am Ausland profiléieren. 1848 hu beispillsweis 3000 fräiwëlleg polnesch Zaldote fir d'Fräiheet vun Ungarn gekämpft. Wéi d'Italiener mat Erfolleg ugefaangen haten, sech ze vereenegen, an d'Éisträicher aus der Lombardei verdriwwen haten, huet et a Polen och erëm rumouert. Hei huet d'kathoulesch Kierch eng wichteg Roll fir den nationalen Zesummenhalt gespillt. Si war aktiv un der Revolt vum Januar 1863 bedeelegt. Ma och déi gouf brutal néiergeschloen, an et gouf méi wéi jee russifizéiert, respektiv germaniséiert. Well an de Schoulen d'polnesch Sprooch verbuede gouf, ass dësen Unterrecht op ville Plazen heemlech ofgehale ginn. No dësem Echec hu besonnesch Intellektueller de Wee vun heldenhaften Opstänn opginn, an hunn éischter op Bildung, Kultur a Wëssenschaft gesat. Déi spéider Nobelpräisträgerin Maria Skłodowska-Curie huet hir wëssenschaftlech Ausbildung zu Warschau am Ënnergrond kritt. Di polnesch Stied hunn sech wirtschaftlech eropgeschafft. Et war d'Zäit vun der sougenannter „organéscher Arbecht“.
Et sinn em d'Joerhonnertwenn och vill polnesch Fachaarbechter an de Westen, besonnesch a Frankräich, an d'Belsch, an Däitschland an op Lëtzebuerg an d'Kueleminnen oder an d'Siderurgie schaffe gaangen. Iwwerall hunn si hir Sprooch a kulturell Identitéit relativ laang kultivéiert. Géint Enn vum 19. Joerhonnert si politesch Parteien zum Deel an der Clandestinitéit entstanen. Zum Beispill huet de Sozialist Józef Piłsudzki un der russescher Revolutioun vun 1905 deelgeholl. Di polnesch Kulturzeen war an der Belle Epoque apaart kreativ. 1905 huet de Sienkiewic fir säi Roman Quo Vadis de Literatur-Nobelpräis kritt. Kënschtler wéi de Jan Matejko an de Jacek Malczewski hu grouss patriotesch Tableaue gemoolt. Am éischte Weltkrich si vun den dräi Keeserräicher polnesch Zaldote rekrutéiert ginn, wat mat sech bruecht huet, datt se sech oft feindlech hu misse géintiwwer stoen. 450 000 Pole si gefall, an 900 000 si verletzt ginn. Ma zu gudder Lescht war den éischte Weltkrich fir Polen d'Chance, op de Ruine vun den dräi Okkupatiounsmuechte seng Onofhängegkeet zeréckz'erueweren.
Zweete Weltkrich 1939-1945
Alles an allem: Polen ass dat Land, dat am Zweete Weltkrich de gréisste Prozentsaz (20 %) vu senger Bevëlkerung verluer huet. Nom Krich huet Polen drop gehalen, zerstéiert Stied, besonnesch den Zentrum vu Warschau, erëm identesch opzebauen.
Volleksrepublik, Sozialismus an d'Gewerkschaftsbeweegung Solidarność 1945–1989
Di polnesch Autoritéiten hate gehofft, datt hiert Land vun de Westmuechte géif befreit ginn. Ma no senger Victoire zu Stalingrad war de Stalin fest entschloss Ost- a Mëtteleuropa ënner seng Herrschaft, an natierlech d'Gebidder, déi Polen am Vertrag vu Riga annektéiert hat, zeréckzekréien, respektiv ze behalen (cf. Hitler-Stalin-Pakt). D'Westalliéiert hunn des Strategie nolens volens duerchgoe gelooss. Obwuel d'Heemechtsarméi tatkräfteg un der Befreiung vun de Preise bedeelegt war, huet d'Rout Arméi hir Cheffen deportéiert an/oder higeriicht. De Stalin huet di polnesch Kommunisten ënnerstëtzt (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, PKWN, oder Kommitee vu Lublin), déi awer net vill Support an der Bevëlkerung haten. Nom Ofkommes vu Jalta am Februar 1945 hunn d'Westmuechten di nei Realitéit akzeptéiert, an hunn d'Exilregierung net méi unerkannt. D'Wale vun 1947 waren zugonschte vun der Kommunistescher Partei gefälscht. Polen ass eng Volleksrepublik an e Satellitestaat vun der UdSSR ginn. D'Grenze vum fréiere Pole goufen op de Konferenzen vu Jalta a Potsdam no Weste geréckelt: Am Osten, wou d'Curzonlinn als nei Grenz geholl gouf, huet Polen den ethnesch gemëschten Drëttel vu sengem Territoire ("Kresy") un d'Sowjetunioun missen oftrieden, an déi do usiessech polnesch Awunner (2,5 Millioune Mënschen) goufe verdriwwen. Am Westen sinn déi däitsch Gebidder ëstlech vun der Oder an der Lausitzer Neiße („Oder-Neiße-Linie“), d.h. Nidderschlesien an Hannerpommern u Pole gefall. Doriwwer eraus huet Polen de südlechen Deel vun Ostpreise kritt, an huet, vun de Russen encouragéiert, déi westlech vun der Oder geleeë Stad Stettin besat an och a säin Territoire incorporéiert (Szczecin). Dat huet bedeit, datt déi däitsch Bevëlkerung des Gebidder huet misse verloossen. Dësen „Heimatvertriebenen“ hir Wunnenge sinn zum groussen Deel vun de verdriwwene Polen aus dem Osten a Besëtz geholl ginn. - Déi nei Grenze goufen am Potsdamer Ofkommes festgeschriwwen. Si sinn 1950 vun der DDR unerkannt ginn; d'Bundesrepublik huet se eréischt mam Willy Brandt senger Ostpolitik 1970 a schliisslech offiziell mat der Wiedervereenegung 1990 unerkannt. Als Volleksrepublik war Pole weiderhin en autonome Staat, a war Member vun der UNO. Mä si koum, zesumme mat anere mëttel- an osteuropäesche Staaten ënner den direkten Afloss vun der UdSSR, déi besonnesch d'Aussepolitik, ma och de politeschen a wirtschaftleche System bestëmmt huet. Pole war e.a. Member vum Kominform, vum COMECON a vum Warschauer Pakt.
Den 13. Dezember 1981 huet de Generol Wojciech Jaruzelski, warscheinlech op Drock vu Moskau, d'Krichsrecht dekretéiert: Solidarność gouf verbueden, ma huet am Ënnergrond an de Joren duerno weider funktionéiert. An den achtzeger Joren huet Polen eng schwéier Approvisionnementskris matgemaach. Et huet déi Zäit Convoiën mat Proviant an Hëllefsgidder aus dem Westen akzeptéiert. Dank dem sowjetesche President Michail Gorbatschow senger neier Aussepolitik, déi d'Brejnev-Doktrin fale gelooss huet, konnt Solidarność den Drock op de Regimm erhéijen. Am Juni 1989 koum et zu bal fräie Walen. D'Kommuniste goufe massiv ofgewielt. Nach virum Fall vun der Berliner Mauer gouf de kathoulesche Publizist Tadeusz Mazowiecki den éischten netkommunistesche Ministerpresident vu Polen no 1945. Den 31. Dezember 1989 ass di Drëtt Republik offiziell ausgeruff ginn.
Drëtt Republik (1990-)
1990 huet Däitschland d'Westgrenz vu Polen definitiv unerkannt an huet duerno frëndschaftlech Bezéiungen opgebaut, och wann et heiansdo Spannunge mat den Heimatvertriebene gouf, déi eventuell Usproch op hir 1945 verluere Proprietéiten erhuewen hunn, oder wa Pole Reparatiounsfuerderungen an d'Diskussioun bruecht huet. Och d'Sowjetunioun, an zënter 1992 Russland hunn op Normaliséierung gesat. E wichtege Geste war d'Visitt vum Boris Jelzin, an d'Iwwerreechung vun de Katyndokumenter am Joer 1992.
1997 ass eng nei Verfassung duerch Referendum ugeholl ginn. Polen huet sech trotz sëllege Regierungsëmbildungen zu enger stabeler Demokratie mat enger relativ staarker Wirtschaft entwéckelt. Vill Leit hunn nawell d'Chance genotzt, fir an de Weste schaffen ze goen. Ëmmerhin ass d'Aarbechtslosegkeet no der Privatiséierung vu grousse Staatsbetriber duerch de Balcerowicz-Plang staark ropp gaangen. De Regimmwiessel hat och eng Hyperinflatioun mat sech bruecht, duerch déi Erspuernesser massiv geschrumpft sinn. 1999 ass Polen an d'NATO opgeholl ginn. D'Relatioune mat den USA, wou iwwregens vill Polen oder Leit vu polnescher Ofstamung wunnen, sinn an der Reegel frëndschaftlech. Am Juni 2003 hunn 73 % vun de Polen fir eng Memberschaft an der EU gestëmmt. Den 1. Mee 2004 ass Polen zesumme mat 9 anere Staaten an d'Europäesch Unioun opgeholl ginn. Allerdéngs ass d'Land der Eurozon net bäigetrueden. Aussepolitesch hu sech d'Relatiounen zu Russland vum President Putin ofgekillt. Mat den USA huet Polen eng grouss Solidaritéit nom Attentat vum 11. September 2001 gewisen. Et huet 2003 mat 2300 am Irak engagéiert Zaldoten zur „coalition oft he willing“ vum President George W. Bush gehéiert.
An der Tëschenzäit ass den 10. Abrëll 2010 de President Lech Kaczyński a seng Fra Maria mat enger héichkaräteger Delegatioun bei Smolensk tragesch em d'Liewe komm, wéi se sollten de Massaker vu Katyń commemoréieren. De Bronisław Komorowski (PO) ass kuerz duerno géint de Jarosław Kaczyński zum neie President gewielt ginn. D'Parlamentswale vum 25. Oktober 2015 hunn dem PiS eng absolut Majoritéit am Sejm abruecht. Am August 2015 hat den Andrzej Duda vum PiS d'Presidentschaftswale géint de Komorowski gewonnen. De Jarosław Kaczyński ass zwar net Premierminister ginn, hie gëllt awer duerch seng Funktioun als Parteipresident als de staarke Mann vun der Regierung ënner de Premierministere Beata Szydło (2015-2017) a Mateusz Morawiecki (zënter Dezember 2017). D'Bezéiungen zur Europäescher Unioun hunn sech däitlech verschlechtert. D'EU werft der PiS-Regierung e.a. Verletzung vun der Rechtsstaatlechkeet vir, an huet mat politeschen a juristesche Konsequenze gedreet. D'Regierung hirersäits vertrëtt d'Konzept vun enger Unioun vu souveräne Staaten.
Nicolas Quiring
Den Nicolas Quiring, gebuer den 18. Dezember 1889 zu Diddeleng a gestuerwen den 1. Dezember 1981 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Politiker.
Bei de Chamberwale vum 9. Juni 1934 gouf hien als Ersatzmann am Walbezierk Süde gewielt. Nom Doud vum Eugène Reichling am Dezember 1939, gouf den Nicolas Quiring den 11. Januar 1940 als Deputéierte vereedegt.
Vassieux-en-Vercors
Vassieux-en-Vercors ass eng franséisch Gemeng am Departement Drôme an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Isla Blanquilla
La Blanquilla (Spuenesch: Isla La Blanquilla) ass eng onbewunnt Insel am Karibesche Mier, ongeféier 300 km nordëstlech vun Caracas a ronn 90 km nërdlech vun der Isla Margarita. D'Insel gehéiert geographesch zu den Inselen ënner dem Wand an administrativ zu de federalen Dependancë vu Venezuela.
La Blanquilla huet eng Küstelängt vu ronn 55 km an eng Landfläch vun 64,53 km².
Communica(u)tion
Communica(u)tion ass e Soloprojet vum Eric Rosenfeld, och bekannt als Sänger a Gittarist vu Versus You an Adoptees, bei deem hien eege Kompositioune séngt a sech dobäi mat enger akustescher Gittar begleet.
D'Lidder reflektéieren engersäits Depressiounen a Panikattacken, an allgemeng Problemer am alldeegleche Liewen. Ausser perséinlechen Erfarunge baséiere s'op Andréck vu Konschtwierker a Bicher. Och exzessiven Alkoholismus gëtt thematiséiert. Aner Texter beliichten déi méi schéi Säite vum Liewen, wéi d'Léift, seng Kolleegen an d'Op-Tour-Goen. An zwee Lidder bréngt de Rosenfeld seng Virléift fir Horrorfilmer zum Ausdrock.
Seng Musek ass inspiréiert vu Gruppe wéi Jawbreaker oder Jets to Brazil, an och vun der Musek aus der Chicagoer Pop-Punk-Zeen.
De Releaseconcert vum Album This Monkey Is An Artist war am Escher Kinosch, wou wärend dem Concert dem Sam Raimi säi Film The Evil Dead gelaf ass.
Den 29. September 2014 huet den Eric op der Facebook-Säit vu Communica(u)tion bekannt ginn datt hien den 3. Oktober am Exit07 zu Hollerech seng lescht Solo-Show spillen géif. Duerno gëtt hie vun sengem Frënd Charel Stoltz bei Optrëtter ënnerstëtzt, sou datt Communica(u)tion vun lo un een Duo ass.
Déi éischt Single vum neien Album heescht "Make No Sound" a gouf méindes den 10. November 2014 via Soundcloud verëffentlecht, de Museksvideo fir d'Single ass mëttwochs duerno erauskomm.
Den neien an domat véierten Album mam Titel Unfixed ass den 12. Dezember 2014 erauskomm. Den Album gouf gréisstendeels am Kellerstudio vum Eric an der Stad opgeholl, weider Opname goufen am Holtz Sound Studio zu Tënten gemaach, wou den Album vum Charel Stoltz och gemëscht gouf. De Mastering huet de Gavin Murphy zu Göteborg, Schweden iwwerholl. Release-Party vum Album war de selwechten Dag an der Kulturfabrik zu Esch-Uelzecht, mat dobäi waren och Ska-Gruppen P.O. Box vun Nanzeg a Los Dueños aus der Stad.
Zesumme mam Batteur Ben Clement, spillt den Eric Rosenfeld am Projet vun 2017, The Cutting Word, lyresch Texter a Gedichtform.
Isla La Tortuga
La Tortuga (Spuenesch Isla La Tortuga) ass eng Insel déi nëmmen heiansdo vu Fëscher bewunnt ass. Se läit am Karibesche Mier, ongeféier 170 km nordëstlech vu Caracas a 75 km südwestlech vun der Isla Margarita.
Catalog of Nearby Habitable Systems
De Catalog of Nearby Habitable Systems (HabCat) ass en astronomesche Katalog mat Stäresystemer, déi theoreetesch Planéiten an der jeeweileger habitabeler Zon kéinten hunn. D'Lëscht gouf vun de Wëssenschaftlerinnen Jill Tarter a Margaret Turnbull ënner dem Patronat vum Projet Phoenix (engem Deel vum SETI) zesummegesat.
Isla La Tortuga
Zu La Tortuga gehéieren nach dräi kleng onbewunnt Inselen (Cayo Herradura an déi zwou Los Tortuguillos). D'Insele gehéiere geographesch zu den Inselen ënner dem Wand an administrativ zu de federalen Dependancë vu Venezuela.
Catalog of Nearby Habitable Systems
De Katalog baséiert um Hipparcos-Katalog, deen am Ganzen 118.218 Stären oplëscht. Duerch d'Auszortéieren op Basis vu ville Stäreneegeschaften a -sytemer stinn an där Lëscht aktuell 17.129 HabStars.
Biver (Familljennumm)
Biver ass e Familljennumm, deen entweeder, jee nodeem, op eng 10 Uertschaften zeréckgoe kann, dorënner Biwer, Béiweng oder Biewer bei Tréier, oder awer op mhd.-mfrk. biver (Biber) - deemno een, deen där Déiere fänkt - zeréckgefouert ka ginn.
André Hartmann
Den André Hartmann, gebuer den 9. August 1954 zu Iechternach, ass e fréiere lëtzebuergesche Sportprofesser, Dëschtennisspiller a Politiker, deen zu Iechternach wunnt.
Roslawl
Roslawl (op Russesch: Рославль, op Polnesch: Rosław, op Wäissrussesch: Рослаў oder Раслаўль) ass eng Stad am Oblast Smolensk am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng zirka 113 km südëstlech vu Smolensk.
Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Roslawl. Si huet Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 43 km².
Roslawl gouf zirka 1137 gegrënnt a gouf am Joer 1150 fir d'alleréischt ernimmt.
André Hartmann
De Sportprofesser
Den André Hartmann huet vun 1977 bis 1982 op der Universitéit vu Saarbrécken Sport studéiert a säi Studium ofgeschloss mat dem “Staatsexamen für das Höhere Lehramt” mat de Fächer “Leibeserziehung” a Franséisch.
No sengem Stage am Atheneum an am LTAML an der Redaktioun vu sengem Travail de candidature krut hien am Oktober 1986 eng Nominatioun als Sportprofesser am LTAML. Vum Schouljoer 2000/2001 u bis zu senger Pensioun am Oktober 2017 huet hien am LCE enseignéiert.
Den Dëschtennisspiller
Um sportleche Plang huet den André Hartmann sech als Dëschtennisspiller (DT Echternach) ervirgedoen. Hie war e puermol Champion vu Lëtzebuerg (Individuel: z. B. Seniors A: 1980, 1983; Double: z. B. Seniors A: 1972, 1979, 1988). Hien huet sechsmol un enger Weltmeeschterschaft deelgeholl: 1973 Sarajewo, 1977 Birmingham, 1979 Pjongjang, 1981 Novi Sad, 1983 Tokyo, 1985 Göteborg.
Sechsmol war den André Hartmann bei Europameeschterschaften derbäi: 1974 Novi Sad, 1976 Prag, 1978 Duisburg, 1980 Bern, 1982 Budapest, 1984 Moskau. Bei der Weltmeeschterschaft vun 1979 zu Pjongjang an Nordkorea huet hien den “tournoi de consolation” gewonnen. Am Ganzen huet den A. Hartmann siwwenzéng Joer laang an der Nationalekipp gespillt, dovun der dräizéng (vun 1972-1985) bei de Senioren.
Rémy Vancottem
De Rémy Victor Vancottem, gebuer de 25. Juli 1943 zu Tubize an der Provënz Wallounesche Brabant, ass e belsche kathoulesche Geeschtlechen.
Hie war vum 31. Mee 2010 bis de 5. Juni 2019 den 30. Bëschof vun Namouer
André Hartmann
De Politiker
Den André Hartmann war laang Zäit President vun der DP-Sektioun Iechternach-Rouspert, Member vum Regionalkommitee Osten a vum Comité directeur vun der DP.
Rémy Vancottem
Seng Devise war "Et votre joie sera parfaite".
Nationalstrooss 35
D'Nationalstrooss 35 oder N35, ass eng lëtzebuergesch Nationalstrooss am Kanton Lëtzebuerg an der Gemeng Bartreng.
Biver (Familljennumm)
1881 gouf et zu Lëtzebuerg 293 Leit mat deem Numm, 1930 waren et der 395 an 1981 der 372.
André Hartmann
De Politiker
Hie war Member vum Iechternacher Gemengerot vum Januar 1994 bis an de Mäerz 2018. Vun 2005 bis 2011 war hien éischte Schäffe vun der Stad Iechternach.
Vun 2005 bis 2007 war den André Hartmann President vum LEADER-Grupp Mëllerdall a vun 2007 bis 2011 President vum Office régional du tourisme Mullerthal – Petite Suisse luxembourgeoise.
Den André Hartmann ass de Papp vum Carole Hartmann.
Biver (Familljennumm)
Leit mat deem Numm sinn oder waren:
Soss
Biwer a Biver sinn d'Nimm vun Dupond et Dupont an der lëtzebuergescher Iwwersetzung vum Tintin sengen Aventuren.
Robert Dupont
De Robert Dupont, gebuer de 6. August 1906 a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.
Tëscht dem 17. Februar 1929 am 10. Abrëll 1932 huet de Robert Dupont 10-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Nationalstrooss 35
Se huet hiren Ufank op der um Rond-point 450 m. ëstlech vun der Gréiwelsser Barrière a féiert nordëstlech laanscht Bartreng fir, nodeem se iwwer d'Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Klengbetten ass, op den CR181 an d'N34 ze stoussen.
D'N35 ass ronn 2 km laang.
Derek Walcott
De Sir Derek Walcott KCSL, OCC, OBE, TC, gebuer den 23. Januar 1930 zu Ckinastries, op Saint Lucia, a gestuerwen de 17. Mäerz 2017 zu Denier Islet, och op Saint Lucia, war e lucianesch-britteschen Dichter a Schrëftsteller. 1992 krut de Walcott den Nobelpräis fir Literatur an 2011 den T. S. Eliot-Präis fir säi Gedichtsband White Egrets. 2004 gouf hien ausserdeem fir säi Liewenswierk mam Anisfield-Wolf Book Award ausgezeechent.
Liewen a Wierk
De Walcott huet a senger Aarbecht karibesch an afrikanesch Wuerzele verbonnen an huet awer op d'Traditioun vun den angloamerikaneschen Dichter opgebaut. Seng Theateraarbecht war ausserdeem staark vum Bertolt Brecht beaflosst. Säi bekanntst Wierk ass de Versepos Omeros (1990), eng Homer-Adaptatioun aus der kultureller Perspektiv vun der Karibik.
Richard Tritarelli
De Richard Tritarelli ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.
Derek Walcott
Liewen a Wierk
Seng Beschäftegung mat der karibescher Geschicht a Kultur wärend an no der Kolonialzäit spigelt sech an der Sammlung In a Green Night: Poems 1948-1960 (1962) erëm, déi en internationalen Interessi ervirgeruff huet. De Walcott huet am Joer 2000 Tiepolo's Hound publizéiert an 2004 The Prodigal. Fir d'White Egrets krut hien 2011 den T. S. Eliot-Präis, déi héchst Auszeechnung fir Lyriker an England an an Irland.
Richard Tritarelli
1977 war den Tritarelli fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet zweemol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 2 Goler geschoss.
Derek Walcott
Liewen a Wierk
1993 krut de Walcott d'Trinity Cross, deemools déi héchst Auszeechnung op Trinidad. Vun 2009 u war hie Gaaschtprofesser op der Universitéit vun Alberta.
De Walcott war en enke Frënd vum nigerianesche Schrëftsteller Ben Okri.
La fiamma che non si spegne
La fiamma che non si spegne ass en italieenesche Film vum Vittorio Cottafavi aus dem Joer 1949 no dem Roman Itala gens vum Franco Navarra Vigiani.
Nationalstrooss 31A
D'Nationalstrooss 31A oder N31A war bis Enn 2021 eng lëtzebuergesch Nationalstrooss um Gebitt vun der Gemeng Esch-Uelzecht.
Se hat eng Längt vun 210 m an huet zu Esch Am Quartier d'Verbindung tëscht der an der  gemaach.
La fiamma che non si spegne
Ëm wat geet et am Film?
En Drama aus dem Zweete Weltkrich.
Michail Iwanowitsch Bespalow
De Michail Iwanowitsch Bespalow (op Russesch: Михаил Иванович Беспалов), gebuer den 20. Oktober 1964 zu Dnipropetrowsk (haut Dnipro an der Ukrain) als Mychajlo Bespalow (uk: Михайло Беспалов), ass e russeschen Theater- a Filmschauspiller a Produzent.
Hien huet seng Carrière als Theaterschauspiller am Joer 1992 an als Filmschauspiller 2002 ugefaangen. Hien ass zanter 1992 Member vum Moskauer Operettentheater. 2007 krut de Schauspiller den Titel Éierekënschtler vu Russland.
Hie gouf gréisstendeels mat Rollen an Operetten an a Musicalen, ënner anerem mat enger Haaptroll am Musical Brak po-italjanski (ltz: "Bestietnes am italieenesche Stil") bekannt,. Seng notabel Filmrolle waren a Wsjo wkljutscheno (2011), Wsjo wkljutscheno 2 (2013) an a SOS, Ded Moros (2015), ,.
2009 war de Bespalow och de Moderateur vun der russesch-ukrainescher Tëleesshow Swesda pokera.
Schluecht vun Điện Biên Phủ
D'Schluecht vun Điện Biên Phủ (franséisch: Bataille de Diên Biên Phu) war eng militäresch Konfrontatioun an den Héichpunkt vun Indochinakrich, déi vum 20. November 1953 (respektiv, méi konkret, vum 13. Mäerz 1954) bis de 7. Mee 1954 gedauert huet. An hir stounge sech, am Tonkin, de Corps expéditionnaire d'Extrème-Orient vun der Union française an de kommunistesche Viet Minh géintiwwer.
Oflaf
D'Fransousen hunn d'Operatioun domat ugefaangen, hir Zaldoten zu Điện Biên Phủ, déif an den Hiwwele vum Nordweste vum Vietnam ze positionéieren, an duerno z'ënnerstëtzen. Den Zweck vun der Operatioun war et, d'Versuergungslinne vum Viet Minh an d'Nopeschland Laos, dat e franséischen Alliéierte war, ofzeschneiden an de Viet Minh an eng grouss Konfrontatioun ze zéie fir en esou ze deziméieren. De Plang huet virgesinn, d'franséisch Positioun aus der Loft ze ravitailléieren, well een dovun ausgoung, datt de Viet Minh keng Fligerofwier hätt. Deen huet déi awer guer net gebraucht: de Viet Minh huet nämlech, ënner dem Generol Võ Nguyên Giáp, d'Fransousen ëmzéngelt a belagert. Si hu grouss Qantitéite vu schwéierer Artillerie erbäigeschleeft (inklusiv Anti-Fliger-Waffen) an hunn et fäerdegbruecht, dës grouss Waffen duerch schwieregen Terrain op déi hënnescht Häng vun de Bierger eropzetransportéieren. De Viet Minh huet dunn Tunnelen duerch de Bierg gegruewen an d'Kanoune a Kasematten, mat Vue op dat franséischt Lager, positionéiert.
Am Mäerz 1954 huet de Viet Minh mat engem massiven Artilleriesbombardement lassgeluecht. D'Fransousen, ënner dem Kommando vum Colonel (spéider Generol) de Castries, hate keng Méiglechkeet, mat hirem Konter-Batterie-Feier dat z'ënnerbannen, well déi sech ëmmer nees an hir Tunnellen, resp. hannert de Bierg zeréckzéie konnten. Et koum dunn zu engem zéie Kampf um Buedem, deen un d'Kämpf an den Tranchéeë vum Éischte Weltkrich erënnert huet.
Ufanks konnten d'Fransousen dem Viet Minh seng Stuermugrëffer op hir Positiounen ofwieren, iwwerdeems s'aus der d'Loft ravitailléiert goufen, mä dunn huet de Viet Minh Stéck fir Stéck Schlësselpositiounen ageholl, déi de Fransousen hire Perimeter esou verklengert hunn, datt Liwwerungen aus der Loft, op déi se hir Hoffnunge gesat haten, ëmmer méi schwéier an dunn onméiglech goufen.
No enger Belagerung vun zwéi Méint huet de Viet Minh d'Garnisoun frontal ugegraff an iwwerrannt, an déi meescht vun de franséische Kräften hu sech erginn. E puer vun hinne sinn an de Laos geflücht. Déi franséisch Regierung zu Paräis huet dunn demissionéiert, an den neie Premier Minister, de lénksen Zentrumspolitiker Pierre Mendès France, huet de franséische Réckzuch aus Indochina ënnerstëtzt.
Ausbléck
D'Schluecht vun Điện Biên Phủ war entscheedend; de Krich ass kuerz duerno op en Enn gaangen, an d'Genfer Accorde goufen am Juli 1954 ënnerschriwwen. Frankräich huet zougestëmmt, fir seng Truppen aus all senge Kolonien a Franséisch-Indochina zeréckzezéien, an de Vietnam gouf - op d'Mannst zäitweileg - laanscht de 17. Breetegrad opgedeelt, woubäi de Viet Minh d'Kontroll iwwer den Norde krut, deen zu der Demokratescher Republik Vietnam gouf, ënner dem Ho Chi Minh, an de südlechen deel zum Staat Vietnam gouf, nominell ënner dem Keeser Bảo Đại, woumat verhënnert gouf, datt den Ho Chi Minh d'Kontroll iwwer dat ganzt Land kréich.
Serie 15 SNCB
D'Lokomotive vun der Serie 15 sinn Elektrolocke vun der SNCB déi 1962 kaaft goufe fir mat den TEE Zich tëscht Amsterdam a Paräis ze fueren.
Si kënnen ënner der belscher, franséischer an hollännescher Catenaire fueren.
Sainte-Eulalie-en-Royans
Sainte-Eulalie-en-Royans ass eng franséisch Gemeng am Departement Drôme an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Ognuno per sé
Ognuno per sé ass en italieenesche Film vum George Holloway aus dem Joer 1965.
Ëm wat geet et am Film?
De Sam Cooper huet endlech eng Goldminn entdeckt. Hie kann d'Gold awer net eleng transportéieren duerfir engagéiert hien e puer Leit fir him ze hëllefen…
Il boia di Lilla
Il boia di Lilla ass en italieenesche Film vum Vittorio Cottafavi aus dem Joer 1952 no dem Roman Le bourreau de Lille vum Alexandre Dumas.
Rita Gam
D'Rita Gam, gebuer den 2. Abrëll 1927 zu Pittsburgh a Pennsylvania a gestuerwen den 22. Mäerz 2016 zu Los Angeles, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.
D'Rita Gam war an iwwer 50 Kinos- an TV-Filmer ze gesinn. Si huet a Filmer vu sou bekannte Regisseure wéi Douglas Sirk, Nicholas Ray, Henry Hathaway an Otto Preminger matgespillt.
Un homme est tombé dans la rue
Un homme est tombé dans la rue ass e franséische Film vum Dominique Roulet aus dem Joer 1996.
Um Spaweck
de Film op der IMdB
Christian Alverdi
De Christian Alverdi, gebuer de 5. November 1973, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.
Tëscht dem 31. Mee 1998 am 3. September 2000 huet de Christian Alverdi 9-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt huet.
Samira Efendi
D'Samira Azer gizi Efendiyeva (op Aserbaidjanesch: Samirə Azər qızı Əfəndiyeva ), och bekannt als Samira Efendi oder Efendi, gebuer de 17. Abrëll 1991 zu Baku, ass eng aserbaidjanesch Sängerin. Si huet Aserbaidjan beim Eurovision Song Contest 2021 zu Rotterdam an Holland mam Lidd Mata Hari vertrueden. Bei der Finall koum si op déi 20. Plaz mat 65 Punkten.
Nationalstrooss 7A
D'Nationalstrooss 7A oder d'N7A ass eng kuerz Nationalstrooss am Kanton Dikrech um Territoire vun der Gemeng Ettelbréck. Dës Strooss ass néideg well d' zu Ettelbréck op engem Stéck nëmmen an enger Richtung (Sens unique) befuerbar ass.
Se geet vun der (Kräizung Rue du Canal / Rue Prince Henri) aus an nordwestlecher Richtung fort, leeft parallel mat der Waark bis op d'Héicht vun der Grand Rue an dréint dann no riets a Richtung Osten a leeft iwwer d'Avenue J.F. Kennedy bis s'op der Kräizung mat der Rue de la Gare nees op d'N7 stéisst.
D'N7A ass ronn 350 m laang.
Radarastronomie
D'Radarastronomie ass eng Method fir Ënnersich vu physikaleschen Eegenschafte a bildlechen Duerstellunge vun Himmelskierper aus eisem Sonnesystem ze maachen. Bei dëser Technik gi Mikrowelle vun engem grousse Radioteleskop oder engem anere Sender, dee fäeg ass staark gebëndelt Mikrowellestralen a Richtung vun engem Objet, deen ënnersicht soll ginn, ze verschécken, an uschléissend mat engem Radioteleskop oder Verbond vu Radioteleskopen déi reflektéiert Mikrowellen, also den Echo z'ënnersichen. D'Radarastronomie ënnerscheet sech vun der normaler Radioastronomie doran, datt d'Radioastronomie eng reng passiv Observatiounsmethod vun der Stralung ass, déi vun engem Objet ukënnt, wougéint d'Radarastronomie aktiv selwer Stralung fortschéckt. An der Radarastronomie gëtt zousätzlech nach tëscht gepulster a kontinuéierlecher Mikrowellesendung ënnerscheet.
Geschicht
D'Ufäng vu radarastronomeschen Ënnersich leien am Zäitraum tëscht 1960 an 1975. An där Zäit goufen a klengem Ëmfang Observatioune mat relativ schwaache Mikrowellestrale bei den äerdänleche Planéiten an Äerdnoen Objeten (NEO) gemaach. Zanter 1975 huet sech dunn déi haiteg Radarastronomie entweckelt.
Eegenschaften
D'Stäerkt P vum Radar-Echosignal ass proportionell zu der véierter Wuerzel vum Ofstand a zum Objet:
D'Reechwäit vun dëser Technik hänkt also an héijem Mooss vu staarke Send- an empfindlechen Empfangsariichtungen of.
D'Radartechnik huet e puer Virdeeler géintiwwer anere Methode:
Duerch d'Radarastronomie kritt een Informatiounen, déi soss net ze kréie wieren. Sou hat si Tester fir d'Allgemeng Relativitéitstheorie geliwwert a konnt d'Längt vun der Astronomescher Eenheet an Distanzen zu anere Himmelskierper vum Sonnesystem méi genee bestëmmen. Radarbiller liwweren Informatiounen iwwer d'Rotatiounsvitesse, Form an Uewerflächeneegeschafte vu feste Kierper, wéi Planéiten an Asteroiden.
Planéiten
Follgend Planéite goufe mat Hëllef vun der Radarastronomie observéiert:
Asteroiden a Koméiten
D'Technik vun der Radarastronomie gëtt och bei den Ënnersich vun Asteroide gebraucht. Mat dëser Technik kann een hir Positioun, Form, Gréisst a Rotatiounseegeschafte bestëmmen. Well Radarstralen an de Buedem andrénge kann ee mat hirer Hëllef besser d'Zesummesetzung vun der Uewerfläch studéieren. Mat Hëllef vum Radarecho a senger Interferenzeegeschafte kann ee schaarf Biller um Objet kréien.
Och Koméite goufe schonn mëttels Radar ënnersicht. Well awer d'Distanz zu Koméite meeschtens zimmlech wäit ass, sinn nach net sou vill Koméite mat Radar ennersicht Ënner hinne sinn d'Koméite Hyakutake, Encke an Halley.
Oradour (Cantal)
Oradour ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Cantal an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2017 huet se mat de Gemenge Lavastrie, Neuvéglise a Sériers fusionéiert fir déi Nei Gemeng Neuvéglise-sur-Truyère ze bilden.
D'Gemeng läit op enger Héicht tëscht 620 an 1.159 Meter.
Mega-Äerd
Eng Mega-Äerd ass en extreem groussen extrasolaren terrestresche Planéit. Déi Bezeechnung riicht sech nëmmen no der Mass, a mécht keng Ausso iwwer d'Uewerflächebeschafenheet oder d'Bewunnbarkeet vum Planéit.
Déi nei Kategorie gouf néideg fir, no der Identifikatioun vum Planéit Kepler-10c, mat 17-facher Äerdmass, eng Ofgrenzung zu de méi klengen a massenaarme Superäerden ze hunn.
Saint-Vincent-la-Commanderie
Saint-Vincent-la-Commanderie ass eng franséisch Gemeng am Departement Drôme an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Wanderweeër vun der CFL
Déi 71 Wanderweeër vun der CFL hunn souwuel hiren Depart wéi och hir Arrivée op enger Gare vum nationale CFL-Reseau. Dës Wanderweeër sinn am Guide "Rail, randonnée, vélo" an dräi Sprooche beschriwwen (Franséisch, Däitsch an Englesch).
Mariétou Kouyaté
D'Mariétou Kouyaté ass eng malesch Schauspillerin a Kënschtlerin.
Am Enn vun den 1990er Joer huet si a franséischen an a maleschen Theaterproduktioune gespillt, ,. D'Mariétou Kouyaté gouf och mat Rollen an dräi bambara-sproochege Filmer, wéi Sia, le rêve du python (2001) bekannt.
Los Hermanos
Los Hermanos (Spuenesch: Islas Los Hermanos, iwwersat Insel „D'Bridder“) ass eng Grupp vu klengen Inselen am Karibesche Mier, ongeféier 175 km nërdlech vun der Küst vu Venezuela, ronn 80 km nërdlech vun der Isla Margarita an 12,4 km ëstlech vu La Blanquilla. D'Insele gehéiere geographesch zu den Inselen ënner dem Wand an administrativ zu de federalen Dependancë vu Venezuela.
Den Archipel besteet aus aacht klengen Insele mat enger Landfläch vun am Ganzen 2,14 km².
Georges Uhrig
De Georges Uhrig ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.
1976 war den Uhrig fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet véiermol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi dräi Goler geschoss.
Bloomfield (Film)
Bloomfield ass e brittesch-israeelesche Film vum de Filmregisseure Richard Harris an Uri Zohar aus dem Joer 1971.
Ëm wat geet et am Film?
E fréiere Foussballspiller ass op der Sich no engem neie Beruff...
Amateurradioastronomie
Instrumenter
Amateur-Radioastronomen bauen hir Instrumenter meeschtens selwer. Dobäi gräife se dacks op gebraucht Baudeeler aus aner Technikberäicher, wéi Sat-Parabolantennen, LNBs oder Empfänger zeréck. Schonn aus einfache Bausteng léisst sech e Radioteleskop fir d'Observatioun vun der Sonn hierstellen.
Observatiounen
Wéinst de klenge Parabolantenne vun Amateurradioastronomen, déi rar méi grouss wéi 3 Meter sinn, beschränke sech d'Méiglechkeeten op d'Observatioun vun Objeten am Sonnesystem an op Objeten an der Mëllechstrooss. En ettlechen Amateurradioastronomen hunn awer och scho Pulsaren entdeckt.
Observatioun vun der Sonn
Als Beispill ass eng Eruptioun vun der Sonn den 30. August 2002 ugefouert, déi op zwou Frequenze gläichzäitig gemooss gouf. D'Maxima vu béide Signaler haten zäitlech genee mat den Opzeechnunge vun de Sonnesatellitte GOES 8 an 10 iwwereneegestëmmt. Als Antenn gouf fir de 430--Beräich eng véierfach Yagi-Antenn mat 21 db Gewënn gebraucht a fir den 13-cm-Beräich eng Parabolantenn mat 136 cm Duerchmiesser an 25 db Gewënn. D'Antenne goufe mat enger Eegebau-Montéierung mat Schrëttmotorsteierung nogefouert. Als Empfänger goufen Amateurfunkinstrumenter gebraucht, déi entspriechend modifizéiert goufen.
Um Spaweck
Amateurradio-Astronomie The European Radio Astronomy Club
Brad Delson
De Bradford „Brad“ Phillip Delson , gebuer den 1. Dezember 1977 zu Agoura Hills a Kalifornien, ass de Gittarist vun der kalifornescher Band Linkin Park.
Ekologesche Foussofdrock
Den ekologesche Foussofdrock (op Englesch: ecological footprint) ass en Indicateur, deen et erlaabt den Impakt vum Mënsch op de weltwäiten Ekosystem ze moossen. Konkreet ass et deen Deel vu Fläch op der Äerd, deen néideg ass, fir de Liewensstil oder -standard vun engem Mënsch op laang Dauer ze garantéieren, an dat ënner den aktuelle Produktiounskonditiounen. Déi Fläch gëtt an Hektare gemooss an a sougenannt global Hektaren ëmgewandelt. Duerfir ginn ënner anerem d'Fläche consideréiert, déi ee brauch fir Kleeder, Liewensmëttel an Energie ze produzéieren, mä och fir Offall z'entsuergen.
Roudenhaff
Roudenhaff ...
Ekologesche Foussofdrock
Den Indicateur gouf an den 1990er vum Schwäizer Mathis Wackernagel a vum Kanadier William Rees entwéckelt, mat enger éischter akadeemescher Publikatioun vum Rees am Joer 1992 an dem Wackernagel senger Doktoratsthes (ënner Direktioun vum Rees) tëscht 1990 an 1994 op der Universitéit vu British-Colombia. De Wackernagel huet 2003 d'Global Footprint Network gegrënnt, e Think Tank deen a Kalifornien baséiert ass, an an der Recherche iwwer Nohalteg Entwécklung aktiv ass a Methoden elaboréiert, mat deenen Nohaltegkeet a Ressourceconsommatioun gemooss ka ginn.
Beschreiwung a Methodologie
Den ekologesche Foussofdrock vergläicht déi mënschlech Demande vun natierleche Ressourcë mat der Capacitéit vun der Biosphär, déi Ressourcen ze regeneréieren. Duerfir muss fir d'éischt d'Aërd- an d'Mieresfläch gemooss ginn, déi néideg ass fir déi Ressourcen ze produzéieren, déi vun engem Individuum oder enger Gesellschaft verbraucht ginn, a fir säin/hiren Offall z'absorbéieren. Déi Mesure beschränkt sech awer op déi biologesch produktiv Flächen (Felder, Bëscher, Waasserflächen déi fir d'Fëscherei benotzt ginn), wëll déi Flächen, déi net produktiv exploitéiert ginn (zum Beispill bebaut Flächen, Wüsten, héich Bierger) als neutral ugesi ginn.