cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canton d'Imphy
De Canton d'Imphy ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Nevers, am Departement Nièvre an der Bourgogne-Franche-Comté.
Gare Mamer-Lycée
D'Gare Mamer-Lycée ass eng Gare op der CFL-Linn 5 tëscht de Gare Bartreng Stroossen a Mamer vun der Lëtzebuerger Eisebunn.
D'Linn 5 féiert vu Lëtzebuerg bis op Klengbetten a weider op d'belsch Grenz, wou se iwwer d'Infrabel-Linn 162 Uschloss un dat belscht Netz a Richtung Arel huet.
D'Gare Mamer-Lycée ass haaptsächlech geduecht fir d'Schüler vum Campus Tossebierg, d. h. vum Lycée Josy-Barthel a vun der Europaschoul II.
Se huet en ënnerierdesche Passage fir op de Quai vis-à-vis ze kommen an op all Säit e Lift fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Op all Quai si Leetlinnen ugeluecht fir Leit, déi net gutt gesinn.
Och wann d'Streck ënner 3000 Volt elektrifizéiert ass, goufen an der Gare Poteauen opgestallt déi och mat 25.000 Volt kënne funktionéieren.
Well et eng Lycées-Gare ass gëtt se, zanter Dezember 2010, nëmmen ënner der Woch vu 7 Auer moies bis 5 Auer mëttes ugefuer.
Jeanpaul Goergen
De  Jeanpaul Goergen gebuer den 13. Abrëll 1951 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Politolog a Filmkritiker, deen zu Berlin lieft.
Canton d'Argenton-les-Vallées
De Canton d'Argenton-les-Vallées ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Bressuire, am Departement Deux-Sèvres an der Regioun Nei-Aquitaine.
Jean-Baptiste Colbert
De Jean-Baptiste Colbert, gebuer den 29. August 1619 zu Reims a gestuerwen 6. September 1683, war e franséische Staatsmann a Finanzminister vum Louis XIV.
Canton de Vitry-le-François-Est
De Canton de Vitry-le-François-Est ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Vitry-le-François, am Departement Marne an der Regioun Grand Est.
28. Juli
Den '''28. Juli''' ass den 209. Dag vum Joer (210. am Schaltjoer) am Gregorianesche Kalenner.
Canton de Réalmont
De Canton de Réalmont ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albi, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Salef
Salef ass eng medezinesch Preparatioun, bei där d'Wierkstoffer an enger fetteger Crème verschafft sinn, fir sou eng lokal Applikatioun op d'Haut oder op eng Schläimhaut z'erméiglechen.
Calvados
Calvados ass:
Frédéric Fonteyne
De Frédéric Fonteyne, gebuer den 9. Januar 1968 zu Uccle an der Haaptstadregioun Bréissel, ass e belsche Filmregisseur, Dréibuchauteur, Schauspiller a Produzent.
Karriär
Hien huet Regie am Institut des arts de diffusion zu Louvain-la-Neuve studéiert. Am Ufank vu senger Tätegkeet als Regisseur huet de Frédéric Fonteyne eng rei Kuerzfilmer gedréint, déi op ville Filmfestivalle gewise goufen: Bon anniversaire Sergent Bob (1988), Les Vloems (1989), La modestie (1991) a Bob le déplorable (1993). Zënter där Zäit kollaboréiert hie mam Schrëftsteller an Dramaturg Philippe Blasband, dee vill vun den Dréibicher vum Fonteyne senge Filmer geschriwwen huet. De Fonteyne trëtt och als Schauspiller an dem Blasband senge Filmer Un honnête commerçant (2004) a La couleur des mots (2005) op.
1992 ass hien nieft der Lëtzebuergerin Geneviève Mersch ee vu siwe Regisseuren, déi zesummen um belsche Sketchfilm Les sept péchés capitaux schaffen.
A sengem éischte Laangspillfilm, der belsch-franséisch-lëtzebuergescher Koproduktioun Max & Bobo (1998), spillen de Jan Hammenecker an den Alfredo Pea mat. E krut de Grousse Präis um Internationale Filmfestival Mannheim-Heidelberg an de Grousse Präis um Festival vun Dijon.
Säin zweete Laangspillfilm, Une liaison pornographique, mam Sergi López an Nathalie Baye, leeft 1999 um renomméierte Filmfestival vu Venedeg. Fir hir Roll gouf d'Nathalie Baye do als bescht Schauspillerin ausgezeechent. Um Filmfestival vun der nordnorwegescher Stad Tromsø krut de Film am Joer 2000 de Publikumspräis.
Mat sengem drëtte Film La femme de Gilles (2004) bréngt hien der Madeleine Bourdouxhe hire Roman mam selwechten Numm op d'Leinwand. D'Haaptrolle spillen d'Emmanuelle Devos, de Clovis Cornillac an d'Laura Smet. En ass, genee wéi säin nächste Film Tango libre (2012), mam François Damiens, Sergi López an Anne Paulicevich, eng Lëtzebuerger Koproduktioun a gëtt erëm zu Venedeg gewisen. Tango Libre gewënnt beim belsche Filmpräis Magritte du cinéma 2012 an der Kategorie "Meilleur scénario original ou adaptation" a "Meilleurs décors".
Säi fënnefte Laangspillfilm Filles de joie (2020) behandelt d'Thema vun der Prostitutioun. En ass an dräi Kategorië fir de Magritte nominéiert (beschte Film, bescht Dréibuch a bescht Kostümer), gewënnt awer a kenger.
Rumänien
Rumänien (rumänesch: România) ass eng Republik am südëstlechen Europa, am Nordoste vun der Balkanhallefinsel. Rumänien grenzt am Norden un d'Ukrain, am Osten u Moldawien, am Südosten un d'Schwaarzt Mier, am Süden u Bulgarien, am Südwesten u Serbien an am Westen un Ungarn. D'Donau mécht am Süden eng natierlech Grenz mat Bulgarien a Serbien.
D'Haaptstad an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass Bukarest. Sibiu (dt. Hermannstadt), a Siwebiergen, wou zanter dem Mëttelalter och eng däitschsproocheg Minoritéit mat deelweis lëtzebuergesche Wuerzele lieft, war 2007 zesumme mat der Groussregioun Lëtzebuerg Kulturhaaptstad vun Europa.
Neufchâteau
Neufchâteau heeschen 2 Gemengen an eng Uertschaft:
Rumänien
Am Dezember 2022 sollten d‘Länner Kroatien, Bulgarien an Rumänien dem Schengen-Raum bäidrieden. Vun den drei Länner gouf nëmmen Kroatien aktzeptéiert, Bulgarien an Rumänien goufen vun Éissträich an Holland ofgewisen.
Andorra la Vella
Andorra la Vella ass d'Haaptstad a mat ongeféier 25.000 Awunner déi eenzeg Stad vum Fürstentum Andorra. D'Gemeng ass bal genee am Zentrum vum Fürstentum, souwuel geographesch betruecht wéi och vum Verkéiersnetz hier. Andorra la Vella ass déi héchstgeleeën Haaptstad vun Europa a läit an den ëstleche Pyrenäen.
Edward Emerson Barnard
Den Edward Emerson Barnard, gebuer de 16. Dezember 1857 zu Nashville am Tennessee, an och do gestuerwen de 6. Februar 1923, war en US-amerikaneschen Astronom.
Hie gouf als Jong vu Reuben an Elizabeth Jane (Haywood) Barnard gebuer. Säi Papp ass nach viru senger Gebuert gestuerwen an de Barnard ass an aarme Verhältnesser opgewuess. Am Alter vun néng Joer huet hien an engem Fotostudio ausgehollef. De Barnard war Autodidakt an am Joer 1876 huet hie sech e Lënsenteleskop kaaft. Fënnef Joer méi spéit entdeckt hie säin éischte Koméit. An den nächste Jore war de Barnard als Koméitejeeër sou erfollegräich, datt hie vun de Primmen, déi e Sponsor fir (US-amerikanesch) Koméitenentdeckungen ausgesat hat, en Haus fir sech a seng jonk Fra finanzéiere konnt. Gläichzäiteg krut hien e Stipendium fir eng Léier op der Vanderbilt University, déi hie mat 30 Joer ofgeschloss huet. Doropshi gouf hien 1888 Mataarbechter am nei gebaute Lick-Observatoire.
Am Joer 1892 observéiert de Barnard eng Nova a registréiert dobäi als Éischten eng Gaswollek déi sech ausbreet. Hien huet doraus ofgeleet, datt et sech ëm eng Explosioun vun engem Stär gehandelt huet. Am selwechte Joer entdeckt hien de 5. Jupitermound (Amalthea) - déi éischt Entdeckung vun engem Jupitermound zanter dem Galileo Galilei am Joer 1609, a gläichzäiteg déi lescht deraarteg Entdeckung mat Hëllef vu visueller Observatioun. Kuerz drop huet hien éischt astrofotografesch Versich ugefaangen.
Am Joer 1895 gouf hie Professer vun der Astronomie op der Universitéit vu Chicago. Aus perséinleche Grënn wiesselt hien 1897 zum Yerkes-Observatoire ënner dem George Ellery Hale iwwer. Do waren awer d'atmosphäresch Bedingungen net sou gënschteg. Am Joer 1904 versicht hien d'Mëttelen ze kréien, fir op dem Mount Wilson (wou den Hale e Sonnenobservatoire plangt) Fotoe vun der Mëllechstrooss ze maachen. Am Januar 1905 war et sou wäit: mat engem Astrograph mat 10-Zoll-Optik vum John Brashear geléngen him déi éischt Fotoen. Bis zum Spéitsummer mécht hie 480 Fotoe vu beschter Qualitéit. Si goufen d'Basis fir seng Entdeckung (déi hie sech mat dem Max Wolf gedeelt huet), datt bestëmmt donkel Gebidder an der Mëllechstrooss net Lächer am Stäreschleier waren, mä am Géigendeel reng verdeelt, awer gewalteg Stëpsmassen, déi d'Liicht vun de Stären déi dohanner leien, blockéieren. Doropshi stellt hien e Katalog op, mat sou Donkelwolleken, de Barnard-Katalog. De bekanntsten Donkelniwwel ass de Päerdskappniwwel.
Nom Barnard sinn ausserdeem benannt:
Seef
Seefe sinn Natrium- oder Kalium-Salzer vu Fettsaieren, déi hautdesdaags haaptsächlech fir d'Kierperfleeg gebraucht ginn.
Als allgemengt Botzmëttel, wéi Wäschmëttel fir Textilien, hunn d'Seefen hir Bedeitung verluer, well se a Kombinatioun mat Magnesium a Kalzium, Kallekseef bilden, déi sech net méi gutt opléist.
Canton de Vitry-le-François-Ouest
De Canton de Vitry-le-François-Ouest ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Vitry-le-François, am Departement Marne an der Regioun Grand Est.
803 v. Chr.
10. Joerhonnert v. Chr. | 9. Joerhonnert v. Chr. | 8. Joerhonnert v. Chr.
808 v. Chr. | 807 v. Chr. | 806 v. Chr. | 805 v. Chr. | 804 v. Chr. | 803 v. Chr. | 802 v. Chr. | 801 v. Chr. | 800 v. Chr. | 799 v. Chr. | 798 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 803 v. Chr.
Eldoradio
Eldoradio ass e private lëtzebuergesche Radiossender mat Sëtz um Kierchbierg.
E gouf 1991, gläich no der Liberaliséierung vun der Radiodiffusioun, gegrënnt. D'„Mark“ Eldoradio gehéiert der „Luxradio“, enger S.à r.l., un där bis 2019 d'CLT-UFA an Editpress bedeelegt waren. Enn 2019 huet d'CLT-UFA d'Parte vun Editpress komplett iwwerholl.
Eldoradio ass haut déi zweetmeescht gelauschtert Radiostatioun zu Lëtzebuerg an déi am meescht gelauschtert bei de Leit ënner 35 Joer. Si spillt e moderne musikalesche Programm (Rock-Pop), hiren Zilpublikum läit tëscht 15 an 35 Joer (CHR Radioformat = Contemporary Hitradio). Vill vun de jonke Moderatore fënnt ee spéider bei anere Radioen erëm, sief dat RTL (Gérard Floener, Dan Vinkowsky, Marie Gales, Coryse Ludowicy....) oder och fréier beim DNR (Mike Welter). D'Radiocharts bei Eldoradio heeschen Chartbreaker.
Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no hunn tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Dag 122.200 Leit iwwer 12 Joer Eldoradio gelauschtert.
Ninglinspo
Déi kleng Baach déi knapps eng Längt vu 7 km huet, ass eng vun de remarkabelste Baachen an der Belsch. D'Baach déi de Character vun enger Biergbaach huet entspréngt op enger Héicht vu 510 Meter praktesch um Waasserscheed tëscht dem Baseng vun der Ourthe an der Amblève, fir südlech vun Aywaille op enger Héicht vun 140 Meter bei der klenger Uertschaft Sedoz an d'Amblève ze lafen.
Se huet hir Quell am Bois de la Porallée um Flouer vu Bronromme net wäit ewech vum Haff mat dem selwechten Numm. Se leeft vun do aus no Nordwesten bis se op der Héicht vun der klenger Uertschaft Vert Buisson no ronn 2400 Meter no Westen dréint fir um Hé Jaminet no dem Zesummefloss mat dem Ruisseau des Blanches Pierres an hire géien Deel ze kommen.
Vun do aus geet et dann duerch schmuel Griechte ganz schëtzeg biergaf. Se verléiert op 3.300 Meter, 260 Meter un Héicht wat engem Gefäll vun 8 Meter op honnert Meter Streck entsprécht. Well se awer op deem Deel och méi flaach Partien huet, gläicht se dat duerch Cascaden aus. Et sinn dat op 2500 Meter bis zum Zesummefloss mat dem Ruisseau de la Chaudière siwe Stéck, an zwar de Bain de la Loutre, Bain des Naïades, Bouillon de la Chaudière, Bain d'Hermès, Bain du Cerf, Bain de Diane, Bain de Vénus.
En Trëppelpaad deen dolaanscht geet, féiert de Spazéiergänger laanscht géi Hänk, iwwer d'Baach an duerch d'Baach duerch eng Landschaft déi mat groussen a klenge Fielsbléck duerchsat ass.
Canton de Valderiès
De Canton de Valderiès ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albi, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Ernest Arendt (Affekot)
Den Ernest Arendt gebuer de 6. August 1916 zu Rodange, a gestuerwen den 12. Februar 2003 zu Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Affekot, Auteur a Chargé de cours op der Universitéit vun Nanzeg an e Pionéier vun der Aviatioun.
Carrière
Den Ernest Arendt war Member vun der Section des sciences morales et politiques vum Institut grand-ducal.
Hie war mat der Margot Ferres bestuet an hat zwee Kanner, d'Elisabeth an de Jean-Jacques. Hie selwer war eent vun dräi Kanner vum Max Arendt an der Marthe Wurth. Iwwer seng Groussmamm Jeanne-Marie, genannt "Annette" Collart, ass hien ee Nokomme vun der Schmelzhären-Dynastie Collart.
Hie war de Brudder vum Banquier Georges Arendt, genannt "Bonzo".
Direkt nom Zweete Weltkrich war den Ernest Arendt ee vun den eelef Lëtzebuerger déi op Initiativ vum Escher Fred Welter an d'Schwäiz gounge fir e Piloteschäin ze maachen. Duerno war e Kommiteesmember vun der Union des Pilotes Luxembourgeois wou e sech ëm d'Verdeele vun de Subside fir Piloteschüler bekëmmert huet.
Andromeda
De Begrëff Andromeda bezeechent:
Bicher
TV/Theater
Gruppen
Verschiddenes
Canton de Cerizay
De Canton de Cerizay ass eng franséisch administrativ Andeelung an den Arrondissementer Bressuire a Parthenay, am Departement Deux-Sèvres an der Regioun Nei-Aquitaine.
Andromeda
AndroMDA ass een Open Source MDA Generator.
Giele Ris
E Giele Ris ass e masseräiche Stär mat Spektralklassen F a G.
Mat 5000–7500 K ass hir Uewerflächentemperatur vergläichbar mat där vun eiser Sonn. Giel Rise sinn ëmmer am mëttleren ieweschte Beräich vum Hertzsprung-Russell-Diagramm.
Canton de Guérigny
De Canton de Guérigny ass eng franséisch administrativ Andeelung an den Arrondissementer Château-Chinon an Nevers, am Departement Nièvre an der Bourgogne-Franche-Comté.
Giele Ris
Giel Rise verbrauchen hire Kärbrennstoff an zéng bis honnert Millioune Joer. Duerno blose si sech zu Rouden Iwwerrisen op an enden an engem Typ II-Supernova.
Beispiller
Am Allgemenge si Giel Rise relativ rar.
Giro d'Italia 1958
Déi 41. Editioun vum Giro d'Italia gouf 1958 vum 18. Mee bis den 8. Juni gefuer, mat Depart an Arrivée zu Mailand.
Den Italieener Ercole Baldini konnt d'Course fir sech entscheeden.
Chişinău
Chişinău, op Rumänesch: Chișinău [], ass d'Haaptstad vu Moldawien.
Canton de Doulevant-le-Château
De Canton de Doulevant-le-Château ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Dizier, am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.
Sonnefleck
E Sonnefleck ass eng donkel Plaz op der siichtbarer Uewerfläch vun der Sonn (Photosphär). Déi Plaz ass méi kal a straalt dofir manner siichtbaart Liicht aus wéi de Rescht vun der Uewerfläch. E Sonnefleck trëtt meeschtens net eleng op. Hir Zuel a Gréisst ass déi einfach Mooss fir d'Sonnenaktivitéit. Aner Daten erlaben d'Fuerschung vun der solarer Astrophysik.
Eegenschaften
D'Sonneflecke weisen am visuelle Liicht déi aktiivst Regiounen op der Sonn. Bei enger héijer Zuel vu Sonneflecke besteet eng grouss Chance, datt sech zwou nopesch, awer géigeleefeg gepolte Magnéitfeldlinnen nei verbannen, (Rekonnexioun), an déi Energie déi fräi gëtt, an de Weltraum geschleidert gëtt. Eng visuell Variant sinn d'Flares. Wann et zu engem Stralenausbroch a Richtung Äerd kënnt, da kann dat grouss Stéierungen am Äerdmagnéitfeld bréngen a souguer de Betrib vu Satellitten oder elektreschen Anlagen op der Äerd stéieren. An der Natur kënnen Dauwen d'Orientéierung verléieren. Eng Niewenerschäinung si Polarliichter bis an déi geméissegt Zonen.
A Jore mat enger klenger Fleckenzuel verklengert sech och d'Sonnestralung ëm ronn 0,1 %. D'Joren tëscht 1645 an 1715, dat sougenannte Maunderminimum, wéi keng Sonneflecke gesi goufen, fale mat der Klenger Äiszäit zesummen, an där et laang Wanteren a kill Summeren op der Äerd goufen.
Mat der Schwankung vun der Sonnenaktivitéit verännert sech och d'Ionosphär vun der Äerd. Dat huet Auswierkungen op d'Funkverbindungen am Kuerzwelleberäich. (Kuckt och: Amateurfunk)
Sonneflecken triede meeschtens a Gruppen op, fänken awer als Eenzelflecken un. Duerch d'Sonneflecke kann een d'Rotatioun vun der Sonn feststellen, well se sech op der Uewerfläch matbeweegen. Um Equator rotéiert d'Sonn mat 25,03 Deeg (synodesch 27,9 Deeg) ongeféier 20 % méi séier wéi an der Géigend vun de Polen.
Wéi entsti Sonneflecken?
Net ëmmer kënnt et zu grousse Fleckegruppen. Heiansdo formt sech nëmmen een eenzele Fleck, deen no e puer Deeg nees verschwënnt, oder et formt sech eng bipolar Grupp aus zwéi Flecken.
Fleckegruppe sinn ëmmer parallel zum Sonnenequator ausgeriicht.
Kuckt och: Evershed-Effekt
Breeteneffekt an 22-järegen Zyklus
D'Heefegkeet vun de Sonneflecke variéiert an engem Zyklus vu ronn 11 Joer. Am Minimum sinn dacks méintlaang keng Flecken ze gesinn, am Sonnefleckemaximum awer Honnerten. Wärend dësem Zyklus veränneren d'Fleckegebidder hir heliographesch Breet an déi magnéitesch Polaritéit, soudatt si tatsächlech engem Zyklus vun 22 Joer follegen (Hale-Zyklus nom Astronom George Ellery Hale).
Am Ufank vun engem Sonnefleckenzyklus forme sech déi éischt Flecken op ongeféier 30°–40° heliographescher Breet nërdlech a südlech vum Sonnenequator. Am Laf vun den nächste Jore verréckele sech d'Gebuertsgebidder ëmmer méi a Richtung Equator. No der Hallschent vum Zyklus ass d'Sonnenaktivitéit am héchsten an d'Sonneflecken entstinn op ongeféier 15° Breet. D'Zuel a flächeméisseg Ausdeenung ass elo am gréissten. Um Enn vum Zyklus forme sech vereenzelt Flecken op enger Breet vun ±5° an den Zyklus ass fäerdeg. Gläichzäiteg forme sech awer an de méi héije Breeten déi éischt Flecke vum nächsten Zyklus.
Dréit een d'Verdeelung op de Breetegraden an d'Ausdeenung vun de Flecken an een Diagramm iwwer d'Zäit an (Spörer Gesetz), sou entsteet dat sougenannte Päiperléksdiagramm – dat engem Päiperlék mat oppene Flilléke gläicht.
Wéi schonn uewen ernimmt, hunn déi béid Flecke vun enger bipolarer Grupp eng ënnerschiddlech magnéitesch Ausriichtung, geneesou wéi déi virauslafend Flecken op der Nordhallefkugel eng entgéintgesate magnéitesch Ausriichtung zu deene vun der Südhallefkugel hunn. Wärend engem Sonnefleckenzyklus ännert sech awer d'Polaritéit vun de virauslafende Flecken net. Dës wiesselen eréischt mat dem nächste Sonnefleckenzyklus, soudatt ee vollstännege Zyklus 22 Joer dauert (Hale-Zyklus).
Sonnefakel
Sonnefakelen, och Facula (lat facula = kleng Fakel) genannt, sinn Objete mat héijer Hellegkeet an Temperatur op der Sonn. Si sinn typescherweis an der Géigend vu Sonneflecken a breede sech flächeg an a laange Liichtlinnen aus. Naturgeméiss kann ee si besonnesch gutt un de Randzone vun der Sonnescheif observéieren. D'Liewesdauer läit an der Moyenne bei ronn 15 Deeg; si ass domat méi laang wéi déi vun de Flecken.
Entdeckungsgeschicht
Verschidde Sonneflecke si sou grouss, datt ee si mat bloussem A (OPGEPASST: Gefor vun Netzhautverbrennung an Erblannung!) z. B. bei Sonnenënnergang ka gesinn. Déi eelst opgezeechent Observatioun vu Sonneflecke staamt aus China aus dem Joer 28 v. Chr. ; Observatioune vum Anaxagoras (ëm 467 v. Chr.) an dem Theophrast (4. Joerhonnert v. Chr.) kann een net eendeiteg zouschreiwen.
Eng Observatioun vum John of Worcester aus dem Joer 1128 ass onbeuecht bliwwen, well sech dat deemolegt Weltbild nëmmen eng 'makellos' Sonn virstelle konnt. Eventuell Flecken hunn dofir Objeten tëscht Äerd a Sonn misste sinn, wéi z. B. onentdeckt Planéiten, Mounden oder Wolleken.
A verschiddenen Epoche gouf et awer och Virstellungen, wou d'Astronomen an de Sonneflecken donkel Lächer, Schlaken, déi schwammen oder awer kill Plaze gesinn hunn.
Nodeem den Teleskop erfonnt gouf, huet déi systematesch Observatioun vun de Sonneflecken ugefaangen. Déi eelst privat Opzeechnung aus dëser Zäit staamt vum 8. Dezember 1610 vum Thomas Harriot; am Mäerz 1611 publizéiert de Johannes Fabricius een Artikel iwwer d'Sonneflecken.
Laangzäitobservatioune goufen onofhängeg dovu vum Galileo Galilei an dem Christoph Scheiner duerchgefouert. De Galilei huet am Joer 1613 a senger lettere solari iwwer seng Observatiounen, déi bis an d'Joer 1610 zeréckgi geschriwwen. De Christoph Scheiner huet gemengt, datt d'Flecke vun engem laanschzéiende Planéit (Vulcanus) verursaacht ginn. De Galilei dogéint huet schonn fréizäiteg déi haiteg Meenung vertrueden, datt d'Flecke Strukture vun der Sonnenuewerfläch sinn. Dëst huet him, nieft sengem Antriede fir dat heliozentrescht Weltbild, eng éischt Inquisitiounsprozedur am Joer 1615 abruecht.
D'Observatioun vu Sonneflecke gouf duerno wéinst dem Maunderminimum (1645–1715) nees sporadesch: wärend dëse 70 Joer hat d'Sonn eng Phas vu klenger Sonnefleckenaktivitéit. Zu där Zäit goufen och déi hell Gebidder vun de Sonnefakelen entdeckt.
Comics-online
Comics-online.lu ass eng Comic-Online-Adress mat internationalem Aspekt zu Lëtzebuerg.
Sonnefleck
Entdeckungsgeschicht
De Samuel Heinrich Schwabe huet aus de Laangzäitobservatiounen an der éischter Hallschent vum 19. Joerhonnert den Zyklus vun 10–12 Joer (kuckt uewen) berechent. Dat ass och d'Meenung an de Léierbicher.
Comics-online
Do gi lëtzebuergesch an auslännesch Comic-Zeechner(innen)(Amateuren) mat kurze Portraiten (Foto, Geburtsdatum, Nationalitéit, Kontaktadressen) an haaptsächlech hire Wierker virgestallt. Comics-online ass e Privatprojet vum Fern Weirich, dee vun him eleng gefouert gëtt an de 16. Juli 2008 an d'Internet koum.
Sonnefleck
Entdeckungsgeschicht
Den Christian Horrobow war Direkter um Observatoire vu Kopenhagen an och Observator vu Sonneflecken. Déi kierzt observéiert Period huet 9 Joer, déi längst 14 Joer gedauert.
Comics-online
Comic-online présentéiert sech wéi eng Vitrin oder e Zeechner-Katalog an deenen de Lieser sech séier erëmfënnt a sech iwwer déi eenzel Zeechner(innen), hiren Zeechestil, hir Projeten an hir Publiktiounen informéiere kann. Op där Säit fënnt een Zeechner vu Lëtzebuerg, aus der Belsch, aus Frankräich, aus Däitschland, aus der Schwäiz, aus Kanada, vun den Antillen a vun der Côte d'Ivoire. An der Rubrik "Webcomics" kann e ganz BDe liesen an um Bord vun der HP kënnen d'Covere vun den Auteuren an Auszich aus hire Bicher opgeruff ginn. Den Zweck vu Comics-online ass d'Promotioun vu jonken (an net méi sou ganz jonken) Zeechner(innen), fir iwwer dee Wee méi e grousst internationaalt Publikum z'erreechen an evtl. och dem engen oder aneren Editeur opzefalen.
De Katalog gëtt lafend erweidert an huet scho méi wéi 30 Zeechner opweises.
Nationalstrooss 56
D'Nationalstrooss 56 oder N56 ass eng Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg.
Vun Hollerech aus a Richtung Gare leeft s'am Sens-unique bis op d'Merkelsplaz. De Verkéier, dee vun der Gare kënnt gëtt no riets ofgeleet, op d'N56A.
Sonnefleck
Entdeckungsgeschicht
Duerch Stereo-Satellit-Fotoe vun der NASA erhofft sech d'Fuerschung nei Erfarungen iwwer d'Sonnenanomalien. Déi 3-D-Informatioune sollen hëllefen, d'Physik vun der Sonn nach besser ze verstoen.
Nationalstrooss 56
D'N56 ass 1 km laang an heescht op der ganzer Längt „Hollerecher Strooss“.
Sonnefleck
Waldmeier – Klassifizéierung
Et gëtt verschidden Typpen a Gréisste vu Sonneflecken, déi jee no hirer „Liewensdauer“ engem Schema (A bis I) follegen, – vum klengen Eenzelfleck bis zu risege Schietgebidder an hir uschléissend Réckentwécklung.
Stadie vun der Entwécklung
Déi lokal Verstäerkung vum Magnéitfeld behënnert – wéi uewe geschriwwen – de Wiermttransport vun e puer Konvektiounszellen. Déi méi donkel Kärung vun dëse Granulen (ongeféier 1000 °C kill) entwéckelt sech zu engem Eenzelfleck (Typ A). Verschidden dovu verschwannen no e puer Deeg, aner entwéckele sech zu enger bipolarer Zweeërrgrupp (B). Aus hinne kënne sech gréisser Gruppen (Typ C bis D) mat Penumbra entwéckelen, déi vereenzelt d'Stadium E/F mat bis iwwer honnert Flecken erreechen. D'Réckentwécklung vun dëse bis 200.000 km grousse Fleckegruppen zu klengen Duebel- an Eenzelflecken (H, I) erfollegt e puer Wochen oder Méint.
Nationalstrooss 56
Entwécklung vun der N56
Et ass geplangt der Strooss, déi vun der Hollerecher Kierch aus bis bei de Rond-point Märel um Ufank vun der A4 leeft an haut nach keng offiziell Nummer huet, de Statut vun der Nationalstrooss ze ginn an deemno de Laf vun der N56 ëm 1.014 m. ze verlängeren.
Sonnefleck
Stadie vun der Entwécklung
No dëser Klassifikatioun vum Max Waldmeier (ëm 1940) ginn also net all kleng Flecke vum Typ A/B zu gréissere Fleckegruppen vum Typs C an héijer, mä allenfalls zu klenge Pore mat Penumbra (Stadium H oder I). Nëmme wa se sech zu de gréissten Typpen D, E respektiv F entwéckelen, kënne se bei der Réckentwécklung donkel Duebelflecke mat Hallefschiet ginn. Sou Zweeërgruppe sinn ëmmer magnéitesch ënnerschiddlech gepoolt, an op der anerer Hemisphär genee ëmgekéiert. Dat ass en Hiwäis op grouss, lues Stréimungen am Sonnekär, déi och den 11-Joer-Rhythmus ausmaachen.
Château Haut-Brion
De Château Haut-Brion ass e Graves-Wäin, an zwar deen eenzegen dee bei der Klassifikatioun vun 1855 als Premier grand cru klasséiert gouf, wat e gläichstellt mat de beschte Wäiner aus dem Médoc. Et ass ee Wäin deen dozou och nach ganz reegelméisseg an der Qualitéit ass. Souguer an de schlechte Wäijoren 1987 an 1991 huet den Haut-Brion elegant an aromesch Wäiner produzéiert. Et ass ee Wäin deen e puer Joer am Keller muss leien, fir op den Héichpunkt vum Goût ze kommen.
Sonnefleck
Grupp Typ E
Eng Sonnefleckegrupp vum Typ E ass déi zweetgréisst Entwécklungsstuf vu bipolare Fleckegruppen. Si kann nëmme bei héijer Sonnenaktivitéit – d. h. bei ville Sonneflecken – e puermol am Mount optrieden.
Château Haut-Brion
De Wéngert läit um Territoire vun der Gemeng Pessac a gehéiert dem Herzog an der Herzogin vu Mouchy, déi et als Ierwin vun der Famill Dillon krut.
Op Haut-Brion ass ëmmer un der Verbesserung vun der Wäiqualitéit geschafft ginn, haaptsächlech ënner der Direktion vum Jean-Bernard Delmas.
Sonnefleck
Grupp Typ F
Ee Sonnefleckegrupp vum Typ F ass déi flächeméisseg gréisst, awer net heefeg Entwécklungsstuf vu bipolare Fleckegruppen. Ee Beispill ass op der Foto uewen ze gesinn.
Château Haut-Brion
D'Wäiner ginn zanter kuerzem an neien Eechefässer gäre gelooss, an a méi schappege Jore gëtt kee wäisse Wäin op de Maart bruecht.
Sonnefleck
Grupp Typ F
No der Klassifikatioun vum Max Waldmeier entwéckele sech net all kleng Sonnefleckegruppe vum Typ A oder B zu gréissere Fleckegruppen vum Typs C bis E weider. Bei grouss genucher Sonnenaktivitéit – d. h. bei ville Magnéitstéierungen a Sonneflecken – entsteet den Typ F awer méi heefeg aus dem Typ E a setzt dëse viraus.
Château Haut-Brion
Den zweete Roude mat der Etikett Bahans-Haut-Brion ass ee vun de beschten zweete Wäiner aus dem Bordeaux.
Sonnefleck
Grupp Typ F
No ronn 2–10 Woche geet d'Grupp iwwer den Typ G oder H bis zum Verschwannen op en Eenzelfleck (Typ I) zuréck.
Sonneflecken-Relativzuel
D'Sonnefleckenheefegkeet gëtt duerch déi sougenannt Relativzuel (och Wolf'sche Relativzuel genannt, definéiert vum Rudolf Wolf) erfaasst. Et zielt een d'Eenzelflecken (Zuel f) an addéiert dozou dat Zéngtfach vun der Gruppenzuell (g), woubäi och Eenzelflecken (Typ A an I) als „Grupp“ gëllen. Dës einfach Moosszuel vun der Sonnenaktivitéit
bewäert sech zanter iwwer 100 Joer genee sou gutt wéi déi opwendeg Flächemiessung vun de Sonneflecken (maximal Promille vun der Sonnefläch).
Duerch déi einfach Berechnungsweis léisst sech R bis wäit an d'Vergaangenheet zeréck ofschätzen – genee naturgeméiss zanter 1610, dem Joer vun der Teleskoperfindung. D'Zentral, wou all Dag d'Moosszuele gemellt goufen, war bis Enn 1979 de Schwäizer Observatoire vun Zürich. Zanterhier ginn Date beim Observatoire royal de Belgique gesammelt. Dës Organisatioun heescht S.I.D.C. (Solar Influences Data Analyses Center). Et gëtt awer nach eng Rei vu weideren Observatiounsplazen, déi Date sammelen an ënnereneen austauschen.
An engem Minimajoer läit R am Mëttel bei 5 bis 20 (de facto 0 bis 3 kleng Flecken), zu der Zäit vum Maximum klëmmt d'Moyenne vum Mount op 60 bis 200 (duerchschnëttlech ongeféier 5 bis 10 gréisser Fleckegruppen). Well d'Visualitéit vun de Flecken mat der Gréisst vum gebrauchten Teleskop zouhëlt, gouf déi Züricher Formel fir d'Reduktioun op en „Norm-Teleskop“ entwéckelt. Doduerch kommen heiansdo komesch Relativzuelen zustan (z. B. bei engem eenzele Fleck R* = 9 amplaz visuell R = 11), – wat awer dem Wäert vun der Moosszuel keen Ofbroch deet.
10,7 cm Radio Flux Index
→ Haaptartikel: Solarer Flux
D'Fleckerelativzuel hänkt staark mat der Radiowellestralung vun der Sonn bei 10,7 cm Wellelängt zesummen. D'Stralungsstärkt gëtt als Radio Flux Index F10.7 bezeechent. D'Stralungsdicht gëtt an W/m²/ gemooss, munnechmol och an Jansky ugewisen, meeschtens awer a Solar Flux Units (sfu): 1 sfu = 104 Jy = 10−22 W/m²/
Dee solare Flux eegent sech fir d'Miessung vun der Sonnenaktivitéit besser wéi d'Sonnefleckerelativzuel, well dës vun der subjektiver, manueller Zielung vun de Sonneflecken ofhänkt. Hie kann an d'Sonnefleckerelativzuel an ëmgekéiert ëmgerechent ginn.
Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren
Dës Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren ass en Deel vun de Referenztabellen
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Alternativ Demokratesch Reformpartei (ADR) ass den Numm vun enger fräiheetlech-wäertkonservativer Lëtzebuerger politescher Partei. An der Legislaturperiod 2018-2023 ass si mat dräi (bis Juni 2023: véier) Deputéierten an der Chamber vertrueden.
Archeologie
D'Archeologie ënnersicht déi materiell Kultur (verschidden Objeten, Miwwelen, Nekropolen, Monumenter, mä awer och Schanken a planzlech Iwwerreschter wéi Kären a Pollen) a versicht d'Relatiounen tëscht dësen eenzelen Elementer ze verstoen. Den Archeolog versicht d'Ëmwelt, d'Techniken, d'Ekonomie an d'Gesellschaft ze rekonstituéieren.
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Op europäeschem Niveau ass d'ADR Member an der Partei vun den Europäesche Konservativen a Reformisten.
Archeologie
D'Archeologie ass eng Quell vun der Geschicht an den Archeolog ass een Typ vun Historiker, dee sech haaptsächlech un de Saachen intresséiert, déi am Buedem vergruewe sinn. Hien ass en Historiker vun der materieller Kultur a vum Alldag.
Canton de Dornes
De Canton de Dornes ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Nevers, am Departement Nièvre an der Bourgogne-Franche-Comté.
Archeologie
Geschichtleches
Den Interessi un ale Kulturen ass näischt Neies, schonn d'Réimer hu sech dofir begeeschtert. Si hunn d'Pyramide besicht.
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Geschicht
D'ADR gouf den 12. Mee 1987 als Aktiounskomitee 5/6 Pensioun fir jiddwereen gegrënnt. Schonn 1989 gouf se an Aktiounskomitee 5/6 ëmbenannt. Si war eng Een-Theemepartei, déi mat enger eenzeger Fuerderung – gläichhéich Pensiounen an alle Secteuren – bei de Chamberwale vum 18. Juni 1989 ugetrueden ass a mat 4 Deputéiert an d'Parlament gewielt gouf.
Archeologie
Geschichtleches
An der Renaissance koum et zu enger grousser Begeeschterung fir d'Antiquitéit an déi, déi sech et leeschte konnten, sinn an Italien an d'Vakanz gefuer, am léifsten op Roum. Bei dëse Reese goufen natierlech och Objete gesammelt, fir doheem ze weisen, an et ass virkomm datt dofir och alt gegruewe gouf. Bei dëse Sammler fanne mer ënner anerem d'Medici-Famill vu Florenz.
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Geschicht
Bei de Chamberwale vum 13. Juni 2004 huet d'ADR 2 Sëtz am Verglach zu virdru verluer. Och bei de Gemengerotswale vum 9. Oktober 2005 huet se manner Sëtz kritt wéi virdrun.
2006 huet si den Numm erëm gewiesselt an den aktuellen Numm ugeholl.
Archeologie
Geschichtleches
Am 19. an 20. Joerhonnert ginn ëmmer méi Ausgruewungen ugefaangen, an zu de wichtegsten zielen do wuel d'Decouverte vum homereschen Troja duerch den Heinrich Schliemann (1870) an d'Graf vum Tutanchamun (1922).
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Geschicht
Bei de Chamberwale vum 7. Juni 2009 huet d'ADR 1 weidere Sëtz verluer a war ewell mat 4 Deputéiert an der Chamber vertrueden. Am Dezember 2012 hu souwuel de Jacques-Yves Henckes wéi och de Jean Colombera der Partei de Réck gedréint, fir Deputéiert ouni Partei ze ginn, soudatt just nach 2 ADR-Deputéiert iwwreg blouwen.
Archeologie
Prospektiounen
Prospektioune sinn eigentlech keng Ausgruewungen an deem Sënn, mä éischter eng Etüd vun der Landschaft. Si ginn normalerweis viru programméierten Ausgruewunge gemaach, fir ze kucken op sech de ganzen Opwand iwwerhaapt lount. Bei sou Prospektioune schafft eng pluridisziplinar Ekipp zesummen a sicht systematesch no interessante Plazen.
Dobäi gëtt et verschidden Typpe vu Prospektiounen:
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Geschicht
Bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 krut d'ADR 3 Mandater. Gewielt goufen de Gast Gibéryen, de Fernand Kartheiser an de Roy Reding. Bei deene vum 14. Oktober 2018 goufen déi dräi erëmgewielt, e véierte Sëtz goung un de Jeff Engelen. Enn Juni 2023 huet d'Partei decidéiert, de Roy Reding net méi fir d'Chamberwale vum 8. Oktober opzesetzen, wouropshin dësen aus der ADR ausgetrueden ass.
Archeologie
Preventiv Ausgruewungen
Preventiv Ausgruewunge sinn zäitlech limitéiert an trieden ëmmer dann op, wann duerch geplangt Bauaarbechten archeologesch Sitten a Gefor kommen. Eng ganz Partie Ausgruewunge goufen zum Beispill op der Streck vum TGV a Frankräich gemaach, éier den Zuch iwwer alles rullt.
Libellen
Libellen (Odonata) sinn eng Uerdnung an der Klass vun den Insekten (Insecta). Weltwäit si ronn 4700 Aarte vu Libelle bekannt.
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Geschicht
Um Parteikongress vum 19. Mäerz 2022 gouf de Fred Keup mat 86 Jo- géint 4 Neestëmmen als neie Parteipresident gewielt
Archeologie
Programméiert Ausgruewungen
Programméiert Ausgruewunge sinn zäitlech onbegrenzt a gi vun enger bestëmmter Problematik aus. Bei sou Ausgruewunge weess ee genee no wat ee siche wëllt an et besteet keen Zäitdrock. Normalerweis ginn sou Ausgruewungen am Summer gemaach, an et gëtt fir ee Mount am Joer gegruewen. Doduerch dauert et natierlech laang bis een zu engem Resultat kënnt.
Alternativ Demokratesch Reformpartei
Geschicht
D'Jugendsektioun vun der ADR nennt sech ADRenalin, déi jonk ADR.
Libellen
Libellen zu Lëtzebuerg
2006 konnten enger Studie vum Roland Proess no, 62 Libellenaarten zu Lëtzebuerg nogewise ginn.
Archeologie
Noutfall-Ausgruewungen
An dësem Fall steet de Bagger schonn um Terrain. Dat kann zum Beispill beim Bau vun engem Haus geschéien. Beim Ausgruewe vum Fëllement stéisst een op eemol op eng al Réimervilla. An dësem Fall gi ganz séier d'Archeologen op den Terrain geruff an déi probéieren a kierzter Zäit dat wichtegst vum Site erauszehuelen, fir datt d'Aarbechte kënne weidergoen.
Technike beim Ausgruewen
Den Archeolog sicht net den Objet selwer mä wat deen Objet him verrode kann. Dowéinst ass et extreem wichteg den Objet net aus sengem Ëmfeld erauszehuele bis d'Etüd vum Kontext, an deem den Objet fonnt gouf, ofgeschloss ass.
Libellen
Nimm
"Waasserjoffer" a "Spéngelschësser" sinn déi (nieft Libell) gängest lëtzebuergesch Bezeechnungen fir dës Insektenuerdnung. Variante vu "Waasserjoffer" si Joffer, Waasserfra, -frächen, -mamm, -nënnchen, -popp, oder -pippelchen. Dem Luxemburger Wörterbuch no géifen s'esou differenzéiert: "déi eng [d.h d'Spéngelschësser] si méi kleng, ganz dënn, bal wéi eng Spéngel mat engem décke gliese Kapp, a si hun eng Faarf, wéi wa s'aus Stol wieren — déi aner [d'Waasserjofferen] si vill méi grouss a méi déck, mat engem frääschleche Kapp, mat gréngelzege Flillécken a mat engem gielzeg grénge Bauch."
Archeologie
Quadrillage vum Terrain
De Quadrillage vum Terrain gëtt an dräi Achsen (horizontal: x & y - Déift: z) gemaach, meeschtens mat Ficellen.
Hautdesdaags gëtt et natierlech och d'Méiglechkeet einfach eng digital Foto vum Terrain ze maachen, an um Computer e Plang ze zeechnen.
Stratigraphesch Method
Bei der stratigraphescher Method ënnersicht een déi verschidde Schichten am Buedem. Déi déifst Schichte sinn dobäi normalerweis déi eelst, a mat dëser Method kann een eng Rei Phase feststellen: Phase wou den Terrain bebaut war, Phase wou d'Gebaier zerstéiert goufen asw.
Relativ Chronologie
Heiansdo kënnt et vir datt een zum Beispill an engem merowengesche Graf Mënzen oder Vase fënnt, déi e gutt Stéck méi al sinn. Dat kënnt vir wann zur Merowengerzäit elo zum Beispill een op der selwechter Plaz begruewe ginn ass, op där et schonn e Graf gouf, an duerch d'Ëmgruewe vum Buedem hu sech déi zwou Schichte vermëscht. Dat mécht d'Datéiere natierlech méi schwiereg a verlaangt e groussen Effort fir eng ongeféier Zäitperiod festzesetzen. Datéiert gëtt hei andeems d'Objete matenee verglach ginn.
Absolut Datatioun
Verschidden Objete kann ee bal op den Dag genee datéieren. Dëst ass zum Beispill bei Mënzen de Fall, op deenen een dacks den Herrscher vun där Zäit drop fënnt. Eenzegen Hoken ass hei natierlech datt d'Mënzen iwwer länger Zäit am Ëmlaf waren. Nimm fënnt een awer och op aneren Objeten, zum Beispill op Vasen oder och Kilometersteng. An natierlech gëtt et och historesch Fakten, déi engem nëmmen e klenge Spillraum oploosse vu wéini bis wéini dësen Objet benotzt gouf.
Rafael del Riego
De Rafael del Riego y Flórez, gebuer den 9. Abrëll 1784 oder de 24. November 1785 (jee no Quell) a gestuerwen de 7. November 1823 war e spuenesche Generol a liberale Politiker.
Gebuer zu Santa María de Tuñas an Asturien schléisst den del Riego 1807 d'Universitéit zu Toledo of. Hie plënnert op Madrid wou hien an d'Arméi geet. 1808 gouf hien am Spuenesche Krich vun de Fransouse gefaangen, an an den El Escorial agespaart, wou hien awer fortlafe konnt.
Hien hëlt un der Schluecht vun Espinosa de los Monteros deel, wou hien alt erëm gefaange gëtt, mä gëtt awer nees fräigelooss. Hie reest duerch England an d'däitsch Staaten a geet eréischt 1814 nees a Spuenien zeréck wou hie Lieutenant-Colonel an der Arméi gëtt.
Wärend den 10 absolutistesche Jore schléisst hie sech de Fräimaurer a Liberale bei enger Verschwörung géint de Ferdinand VII. un. 1819 schéckt de Kinnek zéng Bataillounen a Südamerika fir d'Opstänn néierzeschloen, an den del Riego ass un der Spëtzt vum Asturesche Batailloun. Mä nodeem hien zu Cádiz ukënnt, start hien den 20. Januar 1820 eng Meuterei a verlaangt datt d'Konstitutioun vun 1812 nees agefouert gëtt. Dëse Konflikt geet als Spuenesche Biergerkrich an d'Geschicht an. Dem del Riego seng Truppe marschéieren duerch Andalusien an der Hoffnung en anti-royalisteschen Opstand erauszefuederen, mä d'Bevëlkerung zitt net mat. En Opstand a Galicien huet do méi Erfolleg, an am Mäerz 1820 ass de Kinnek gezwongen, d'Fuederungen z'akzeptéieren.
Den del Riego gëtt zum Feldmarschall ernannt a Kapitän-Generol vu Galicien. Den 8. Januar 1821 ënnersteet him Aragon an hien zitt weider op Saragossa. Am Juni bestit hie sech mat der Maria Teresa del Riego y Bustillos. De 4. September 1821 gëtt hien no engem mëssgléckte republikanesche Putsch beschëllegt, Republikaner ze sinn, an agespaart. Well hien awer sou beléift ass, gëtt hien no Demonstratiounen erëm fräigelooss an 1822 an d'Cortes Generales gewielt.
Am Dezember 1822 um Kongress vu Verona gouf beschloss datt e republikanescht Spuenien eng Gefor fir Europa duerstelle géif, a Frankräich soll nees eng absolut Monarchie aféieren. De 7. Abrëll 1823 marschéieren d'Fransousen a Spuenien an. Den del Riego leet d'drëtt Arméi an ufanks schéngt och alles gutt ze lafen. Mä hie gëtt bedrunn an de 15. September festgeholl. Hie gëtt de 7. November 1823 higeriicht.
D'Himno de Riego gouf zu sengen Éieren geschriwwen.
801 v. Chr.
10. Joerhonnert v. Chr. | 9. Joerhonnert v. Chr. | 8. Joerhonnert v. Chr.
806 v. Chr. | 805 v. Chr. | 804 v. Chr. | 803 v. Chr. | 802 v. Chr. | 801 v. Chr. | 800 v. Chr. | 799 v. Chr. | 798 v. Chr. | 797 v. Chr. | 796 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 801 v. Chr.
Friedrich Nietzsche
De Friedrich (Wilhelm) Nietzsche, gebuer de 15. Oktober 1844 zu Röcken bei Leipzig a gestuerwen de 25. August 1900 zu Weimar, war en däitsche Philosoph a klassesche Philolog.
Säi Liewen
Fir dem Nietzsche säi relativ kuerzt Liewen an och säi Wierk z'ëmräissen, muss e wëssen, dat hien aus enger Famill koum, wou d'Pappen an d'Grousspappe schonn an der fënnefter Generatioun lutheresch Paschtéier waren an datt déi meescht vun hinnen och nach mat Paschtoueschmeedercher bestuet waren. Dem Nietzsche säi Papp, de Carl Ludwig Nietzsche, war sengem Papp 1842 als Paschtouer zu Röcken, wou d'Franziska Nietzsche-Oeler hire Bouf krut, nogeretscht. Seng Kandheet huet de jonke Nietzsche an enger Groussfamill verbruecht, wou och d'Bomi an de Bopi gewunnt hunn. Hie gouf an enger Ëmwelt grouss, déi vu Frëmmegkeet, Kierchegesank, Uergelsmusek, Klackelauden an dem äifrege Liese vun däitscher Literatur erfëllt war. Seng Leit ware begeeschtert Unhänger vum preisesche Regime, wat och de Grond war, datt säi Papp den Éischtgebuerene nom preisesche Kinnek, dem Friedrich Wilhelm IV., genannt huet, deen zoufällegerweis och nach de 15. Oktober Gebuertsdag hat. Des Begeeschterung huet sech och op de jonke Nietzsche iwwerdroen. Spéider huet hie säin zweete Virnumm awer ofgeluecht.
1846 koum seng Schwëster Elisabeth op d'Welt an 1848 säi Brudder, deen awer scho mat 2 Joer 1850 gestuerwen ass. Sengem Papp säin Doud am Joer 1849 – hien ass un enger Gehierkrankheet gestuerwen - hat de fënnefjärege Bouf staark markéiert. Hien huet dodran e geheimnisvollt Evenement gesinn, dat sech spéider un him selwer widderhuele géif. "Mein Vater starb mit sechsunddreissig Jahren: er war zart, liebenswürdig und morbid, wie ein nur zum Vorübergehn bestimmtes Wesen, - eher eine gütige Erinnerung an das Leben, als das Lebe selbst. Im gleichen Jahre, wo sein Leben abwärts gieng, gieng auch das meine abwärts: im sechsunddreissigste Lebensjahre kam ich auf den niedrigsten Punkt meiner Vitalität, - ich lebte noch, doch ohne drei Schritt weit vor mich zu sehn".. Am Summer 1888 huet de Nietzsche scho fest mat sengem Doud gerechent.
Studien
De Nietzsche war physesch kee ganz stabille Kärel a schonn deemools si bei him déi éischt Symptomer vun enger net genee definéierbarer Krankheet opgedaucht, déi säin deemolege Schouldokter, am Hibléck um Nietzsche säi Papp, als méiglecherweis ierflech bezeechent huet. De Nietzsche hat dacks staarke Kappwéi, huet keen hellt Liicht verdroen a war och scho mat Moreizunge geplot. Den Dokter huet och en opfaalend stierke Bléck festgestallt, deen en awer deelweis um Nietzsche seng Kuurzsiichtegkeet zeréckgefouert huet.
1864 mécht hie säin Abitur mat Auszeechnung a geet gläich op Bonn, wou hien op der Universitéit nach d'Wantersemester besicht a klassesch Philologie an Theologie studéiert. Wéi hien nom éischte Semester senger Mamm seet, dat hien am léifste géif den Theologiestudium ofbriechen, koum et zu engem schwéiere Konflikt, mä seng Entscheedung stoung fest. Fir dat nächst Wantersemester 1865/66 goung hien op Leipzig, wou hien ënner anerem beim Friedrich Wilhelm Ritschl léiert an am Januar 1866 seng éischt Semesteraarbecht ofliwwert. Säin Dozent war därmoosse begeeschtert a voller Luew, datt hien den Nietzsche definitiv fir eng Universitéitslaafbunn motivéiere konnt. An den nächste Semestere liwwert hien nach aner philologesch Aarbechten of. Fir seng Ofhandlung iwwer de Philosophiehistoriker Diogenes Laertius gëtt hie mat engem Präis ausgezeechent a scho fréi a Fachkreesser bekannt. Trotz sengem Succès war hie sech senger Bestemmung fir d'Philologie nach net sécher. Hien hat nach Iddie fir eng philosophesch Dissertatioun am Zesummenhank mam Kant a war sech och nach net am Kloren, op hien net awer sollt an d'Fach vun der Chimie wiesselen. Säin Interessi fir d'griichesch Philologie war och nach waakreg, mä et sollt alles anescht kommen.
Tëschenduerch war hien zu Leipzig scho mat Hëllef vun engem Frënd dem Richard Wagner, den deemools inkognito an der Stad war, virgestallt ginn. An engem Bréif u säi Frend Erwin Rohde. erzielt den Nietzsche in extenso an op eng erfrëschend Aart a Weis, wéi et zu där Entrevue mam Wagner koum a wéi hie mat him iwwer den Schopenhauer geschwat huet "… hatte ich ein längeres Gespräch mit ihm über Schopenhauer: ach, und Du begreifst es, welcher Genuß es für mich war, ihn mit ganz unbeschreiblicher Wärme von ihm reden zu hören, was er ihm verdanke, wie er der einzige Philosoph sei, der das Wesen der Musik erkannt habe …"
1869 deelt de Ritschl him mat, dat hien – den Nietzsche – och ouni Promotioun an Habilitatioun d'Aussiicht hätt, als Professer fir klassesch Philologie op d'Universitéit zu Basel beruff ze ginn. Säin Dozent hat zu Basel säi ganzen Afloss agesat an de jonke Nietzsche mat groussem Luef recommandéiert. D'Baseler Fakultéit an och d'kantonaalt Erzéiungsamt sinn dem Ritschl senger Recommandatioun gefollegt an den 13. Februar 1869 gëtt den Nietzsche, deen deemools just 24 Joer hat, vun de Studente zum ausseruerdentleche Professer ernannt. Nach ier hie säin éischten Optrëtt als Professer hat, huet hie spontan de Wagner besicht, deen zu Tripschen bei Luzern gewunnt huet, eng knapps Zuchstonn vu Basel ewech. Bei dem symboleschen Untrëttsbesuch sollt et net bleiwen.
Den 28. Mee hält hie seng éischt Virliesung iwwer den „Homer und die Klassische Philologie“.
Hie war e strenge Kritiker vun der chrëschtlecher Moral, dem Utilitarismus, dem däitschen Idealismus, der däitscher Romantik an der Moderne am Allgemengen. Säi wuel bekanntst Zitat ass "Gott ass dout" ("Gott ist tot").
Wat d'selwecht ass, kënnt erëm
D'Iddi ass datt alles wat geschitt schonn eng Kéier geschitt ass, an an dësem éiwegen Zyklus ëmmer wäert erëmkommen. Sou soll ee säi Liewe sou liewen, datt een et ëmmer erëm géif d'selwecht wëllen erliewen.
278 v. Chr.
4. Joerhonnert v. Chr. | 3. Joerhonnert v. Chr. | 2. Joerhonnert v. Chr. 283 v. Chr. | 282 v. Chr. | 281 v. Chr. | 280 v. Chr. | 279 v. Chr. | 278 v. Chr. | 277 v. Chr. | 276 v. Chr. | 275 v. Chr. | 274 v. Chr. | 273 v. Chr.
Friedrich Nietzsche
Den Iwwermënsch
Fir den Iwwermënsch ass de Mënsch vun haut, sou eppes wéi fir de Mënsch d'Afen. Den Iwwermënsch, wéi den Nietzsche e beschreift, ass ee weiderentwéckelte Mënsch, een deen allem "jenseitegem" ofgesoot huet, also een dee nëmmi un déi momentan Wäert- a Moralvirstellunge gebonnen ass. Demno ass den Iwwermënsch och den Iwwerwanner vum Nihilismus. De Nietzsche seet iwwer den Iwwermënsch, datt hien de "Schaffende Mënsch" ass, also een dee sech seng Wäerter selwer nei erschaaft. Hie representéiert och ee gesteigert Mooss un Liewenskraaft. Den Iwwermënsch beim Nietzsche ass net ee vun enger bestëmmter "Rass" oder ethnescher Grupp, wéi dat z. B. vun den Nazien interpretéiert gouf, mä och net eng Aart nei Spezies, éischter een deen dem Nietzsche seng Idealvirstellung vun engem Mënsch trëfft. Ze soen, den Iwwermënsch misst Member vun enger bestëmmter reliéiser Glawensrichtung sinn, ass paradox, well den Iwwermënsch net un sou Glawensrichtunge gebonnen ass. Kengesfalls ass den Iwwermënsch méi schéin, staark oder intelligent, etc.
Rendolepsis
Rendolepsis ass e Lëtzebuerger Film vum Marc Barnig aus dem Joer 2003.