cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanal Charleroi-Bréissel
Historesch Reschter
Historesch Reschter vun de Virgänger vum haitegen 1.350 to-Kanal sinn déi zwéi längst Kanaltunnellen déi an der Belsch gebaut goufen, an zwar um éischte 70 Tonne-Kanal den Tunnel vun der Bête-Refaite mat 1.268 Meter, an um méi spéiden 300 Tonne-Kanal den Tunnel vu Godarville mat 1.050 Meter.
Vu Ronquières un, kann ee flossop de ganzen alen Deel, mat de 16 Schleisen déi net méi gebraucht ginn, kucke goen. Den ënneschten Deel dovu gëtt als Parkplaz fir Hausbooter benotzt. Déi zwou ënnescht Schleise funktionéieren nach an déi uewendriwwer sinn all zougetippt an hu just en Iwwerlaf.
1010 v. Chr.
12. Joerhonnert v. Chr. | 11. Joerhonnert v. Chr. | 10. Joerhonnert v. Chr.
1015 v. Chr. | 1014 v. Chr. | 1013 v. Chr. | 1012 v. Chr. | 1011 v. Chr. | 1010 v. Chr. | 1009 v. Chr. | 1008 v. Chr. | 1007 v. Chr. | 1006 v. Chr. | 1005 v. Chr.
Dës Säit befaasst sech mam Joer 1010 v. Chr.
Marion Michael
D'Marion Michael, gebuer als Marion Ilonka Michaela Delonge de 17. Oktober 1940 zu Königsberg a gestuerwen den 13. Oktober 2007 zu Gartz, war eng däitsch Schauspillerin.
Reis-Demuth-Wiltgen
Reis-Demuth-Wiltgen ass e lëtzebuergeschen Jazz-Trio vum Michel Reis (Piano), dem Marc Demuth (Bass) an dem Paul Wiltgen (Batterie).
Si hunn en 1998 gegrënnt, wéi se nach am Lycée waren, a si reegelméisseg zu Lëtzebuerg opgetrueden. Well si duerno allen dräi a verschidde Länner studéiere gaange sinn, hu si eng Zäit laang gepaust an 2011 nees op en Neits zesummefonnt.
2013 hu si hiren no sech benannten éischten Album verëffentlecht, dee gutt bei de Kritiker ukomm ass. Duerno si si op vill Jazz-Festivaller an Europa an an Asie gaangen. Am selwechte Joer krute si de Music:LX-Präis als Exportkënschtler vum Joer an der Kategorie "Jazz".
2016 hu si hiren zweeten Album Places in Between verëffentlecht. E gouf zu New York City opgeholl.
Der Grupp hire véierten Album Sly, deen am Mee 2019 opgeholl gouf, ass am Febuar 2021 um italieenesche Plackelabel Cam Jazz erauskomm, wéi den Alum virdrun och. Den Albumcover mat engem Fuuss an den Titel ("sly" kann een als "schlau" iwwersetzen) sinn eng Referenz op dem Michel Rodange seng Fabel vum Renert an eng Hommage um Trio säi Heemechtsland. , ,
The Apartment
The Apartment ass en US-amerikanesche Film vum Billy Wilder aus dem Joer 1960.
Ëm wat geet et am Film?
De Baxter schafft enger grousser Assurance. Fir méi séier en Avancement ze kréien iwwerléisst hie säin Appartement senge Cheffe wann déi et emol fir en heemleche Rendez-vous brauchen. Dat geet awer net ouni Schwieregkeeten…
(699) Hela
Den (699) Hela ass en Asteroid vun der Haaptceinture. Den Objet gouf de 5. Juni 1910 vum däitschen Astronom Joseph Helffrich zu Heidelberg entdeckt.
Den Asteroid gouf warscheinlech no der nordescher Gëttin Hel genannt.
Mel Winkler
De Mel Winkler, gebuer den 23. Oktober 1941 a gestuerwen den 11. Juni 2020, war en US-amerikanesche Schauspiller.
Tim Hensgen
Den Tim Hensgen gebuer de 7. Mee 1978 an der Stad ass e lëtzebuergeschen Historiker, Journalist, Schauspiller a Filmregisseur.
(39) Laetitia
Den (39) Laetitia ass en Asteroid vun der Haaptceinture.
Gli ultimi giorni di Pompei (Film 1959)
Gli ultimi giorni di Pompei ass en italieenesch-spuenesch-däitsche Film vum Mario Bonnard a Sergio Leone aus dem Joer 1959 nom Roman The Last Days of Pompeii vum Edward George Bulwer-Lytton.
(39) Laetitia
Den Objet gouf den 8. Februar 1856 vum Jean Chacornac entdeckt.
Tim Hensgen
2005 huet hien ugefangen als Journalist bei RTL Télé Lëtzebuerg an de Sportsemissiounen ze schaffen.
Gli ultimi giorni di Pompei (Film 1959)
Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt kuerz virum Ausbroch vum Vesuv deen d'Stad Pompeji am Joer 79 n. Chr. zerstéiert huet. De Glaucus huet d'Arméi verlooss a freet sech drop seng Famill erëm ze gesinn.Wéi hien doheem ukënnt, gesäit hien dat hiert Haus zerstéiert ass an datt säi Pap ermuert gouf. Hie versicht d'Mäerder vu sengem Papp ze fannen…
(39) Laetitia
Den Asteroid Laetitia huet e mëttleren Duerchmiesser vun zirka 150 km a gehéiert zu de gréisseren Asteroide vun der Haaptceinture. Seng Albedo ass ronn 0,29, an huet eng relativ hell Uewerfläch.
Tim Hensgen
Hien ass de Fils vum Roland Hensgen an de Brudder vum Tom Hensgen.
Gary Basaraba
Hien huet a Filmer vu bedeitende Regisseure wéi Louis Malle, Karel Reisz a Martin Scorsese matgespillt.
Mijanou Bardot
D'Mijanou Bardot, gebuer als Marie-Jeanne Bardot de 5. Mee 1938 zu Paräis ass eng franséisch Schauspillerin.
Si ass d'Sëschter vun der Schauspillerin Brigitte Bardot.
Sans mobile apparent
Sans mobile apparent ass e franséische Film vum Philippe Labro aus dem Joer 1971 nom Roman Ten Plus One vum Ed McBain.
Ëm wat geet et am Film?
Zu Nice ginn a kuerzer Zäit véier Leit ouni iergendeng Ursaach ermuert. Den Inspekter Stéphane Carella soll déi Fäll opklären…
(2045) Peking
Den (2045) Peking ass en Asteroid vun der Haaptceinture. Hie gouf den 8. Oktober 1964 um Purple-Mountain-Observatoire zu Nanjing entdeckt.
Den Numm vum Asteroid ass vun der chineesescher Haaptstad Peking ofgeleet.
Kirk Douglas
De Kirk Douglas, gebuer als Issur Danielowitsch Demsky den 9. Dezember 1916 zu Amsterdam (New York), a gestuerwen de 5. Februar 2020 zu Beverley Hills, a Kalifornien, war en US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur, Filmproduzent an Auteur.
Hie war de Papp vum Schauspiller Michael Douglas.
Am Joer 1946 war de Kirk Douglas am Film The Strange Love of Martha Ivers vum Lewis Milestone fir d'éischt am Kino ze gesinn. Groussen Erfolleg hat hien an der Roll vun engem skrupellose Journalist am Film Ace in the Hole (1951), vum Billy Wilder. Eng vun den Haaptrollen nieft dem James Mason a Peter Lorre krut hien 1954 an der spektakulärer Jules Verne-Verfilmung 20,000 Leagues Under the Sea. vum Richard Fleischer. Den Antikrichsfilm Paths of Glory (1957) vum Stanley Kubrick deen am Éischte Weltkrich spillt gouf a Frankräich eréischt am Joer 1975 fir d'éischt gewise well d'Anciens Combattants géint de Film Stuerm gelaf sinn.
Duerno koumen 2 Western vum John Sturges Gunfight at the O.K. Corral (1957) a Last Train from Gun Hill (1958) beim Publikum gutt un. Groussen Erfolleg hat dunn och de geschichtlechen Abenteuerfilm The Vikings (1958) vum Richard Fleischer deen zum Deel an der Bretagne um Fort-La-Latte gedréint gouf.
Säi gréissten Erfolleg hat de Kirk Douglas mat sengem selwer produzéierte Film Spartacus (1960) ënner der Regie vum Stanley Kubrick an deem hien d'Haaptroll nieft dem Laurence Olivier, Jean Simmons, Charles Laughton a Peter Ustinov gespillt huet.
Naschtkëscht
Eng Naschtkëscht ass déi klassesch Form vun enger vu Mënsche gebauter Hëllef fir z'äschten.
Opbau an Zweck
Naschtkëschten hunn en Huelraum, dee vu verschiddenen Déierenaarte fir d'Zille vun de Jongdéieren oder fir d'Iwwernuechte benotzt ka ginn. Se hëllefe virun allem beim Aarteschutz an eegne sech besonnesch fir Vullen déi normalerweis a klengen Hielen oder Nische bréien, oder fir Mamendéiere wéi Fliedermais, Siweschléifer oder Gaardeschléifer an Insekten.
Scho virun e puer Joerzéngten huet d'Konstruktioun vun den Naschtkëschte ganz ënnerschiddlech ausgesinn, jee nodeems wéi eng Déierenaart sollt ugesidelt ginn a wéi e Baumaterial benotzt gouf.
Et ass wichteg datt d'Naschtkëschte virum Zougrëff vun aneren Déiere geschützt sinn.
Op onbeopsiichtegte Plazen (Bëscher, Parken, Kierfechter, ...) sollen d'Naschtkëschten wa méiglech op enger Héicht vun op d'mannst véier Meter opgehaange ginn.
Monte Pulito (Faetano)
Se läit am Südweste vu Faetano an ass eng vun de véier Uertschaften an der Gemeng.
Foussball-Europameeschterschaft 2012
Déi 14. UEFA Foussball-Europameeschterschaft 2012 gouf vum 8. Juni bis den 1. Juli 2012 a Polen an an der Ukrain gespillt. Et si 16 Nationalekippe géinteneen ugetrueden, fir d'éischt a Gruppen- an duerno an Ausscheedungsspiller, am Ganzen an 31 Matcher.
Gewonnen huet an der Finall déi spuenesch Nationalekipp, déi déi italieenesch mat 4:0 geklappt huet.
Schidsriichter
Den 20. Dezember 2011 goufen déi Offiziell vun der Foussball-Europameeschterschaft 2012 vun der UEFA ernannt ginn. Dëst sinn zwielef Schidsriichterekippe vun am Ganzen 12 Arbitter, 24 Assistenten, 12 Ersatzassistenten a 24 Golarbitter. Dobäi kommen nach 8 Véiert Offizeller, déi am Fall bei enger Verletzung vun engem Schidsriichter respektiv Assistent deejenegen ersetzen.
Déi zwielef Arbittere leeden 31 Spiller. Et sinn:
Qualifikatioun
Nom offizielle Reglement vun der UEFA ass d'EM an d'Qualifikatioun an an d'Ennronn opgedeelt. Fir d'Ennronn konnte sech, ausser der Ukrain a Polen, déi als Gaaschtlänner automatesch an d'Ennronn komm sinn, nach véierzéng aner Länner qualifizéieren.
Auslousung vun der Endronn
D'Gruppe goufen den 2. Dezember 2011 zu Kiew ausgeloust. Déi qualifizéiert Ekippe goufen a véier Dëppen agedeelt:
Aus dësem Tirage sinn dës Gruppen entstanen:
Monte Pulito
Monte Pulito ass:
Alkalimetall
D'Alkalimetaller sinn eng Grupp vun de cheemeschen Elementer. Sechs Elementer sinn Alkalimetaller: Lithium, Natrium, Kalium, Rubidium, Cäsium a Francium. Obwuel de Waasserstoff an éischter Positioun an der selwechter Haaptgrupp steet, ass et keen Alkalimetall.
Am Periodesystem vun den Elementer si se lénks. Riets vun den Alkimetaller sinn d'Äerdalkalimetaller. D'Alkalimetaller si staark reaktiv Metaller, déi scho mat Waasser a Sauerstoff reagéieren an dofir ënner enger Schutzflëssegkeet oder ënner Loftofschloss musse gelagert ginn.
Traité vu Frankfurt
Den Traité vu Frankfurt war e Friddenstraité, deen den 10. Mee 1871 zu Frankfurt am Main tëscht der Franséischer Republik an dem Däitsche Räich ënnerschriwwe gouf an dee formell den Däitsch-Franséische Krich vun 1870/71 op en Enn bruecht huet.
E gouf de 16. an den 18. Mee ratifizéiert, an huet de Viraccord, deen de 26. Februar zu Versailles ënnerschriwwe gi war, bestätegt an ergänzt.
Harald Braun
Den Harald Braun gebuer de 26. Abrëll 1901 zu Berlin a gestuerwen de 24. September 1960 zu Xanten war en däitsche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur.
Traité vu Frankfurt
Déi wichtegst Konsequenz war, datt den Elsass an Deeler vu Loutrengen als Reichsland Elsass-Loutrengen en Deel vum Däitsche Räich goufen.
La Malmaison
La Malmaison ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
NGC 3274
Den NGC 3274 ass eng Galaxis am Stärebild Leo.
Thomas Fritsch
Den Thomas Fritsch, gebuer de 16. Januar 1944 zu Dresden a gestuerwen den 21. Abrëll 2021, war en däitsche Schauspiller a Schlagersänger.
Hien ass de Jong vum Schauspiller Willy Fritsch.
NGC 3274
D'Galaxis gouf am Joer 1785 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7 Zoll-Teleskop entdeckt.
Neijoerschdag
Neijoer oder Neijoerschdag ass den éischten Dag vum Kalennerjoer. A bal alle Kulturen, mä mat ganz ënnerschiddlechen Zäitrechnungen an domat och Kalenneren, ass mat dem Neijoer och e Neijoerschfest verbonnen, dat domat och zu verschiddenen Zäite gefeiert gëtt:
Neijoer am westleche Kulturraum
Am westleche Kulturraum ass den 1. Januar als Termäin fir de Joresufank zanter dem Mëttelalter wäit verbreet. Onofhängeg dovu gouf a gëtt et a jee no Regioun verschidden Neijoerschtermäiner.
Ze beuechte si follgend, virun allem am kierchleche Beräich gebraucht Varianten:
Am Joer 153 v. Chr. hunn d'Réimer no hirem Kalenner de Joresufank vum 1. Mäerz op den 1. Januar, op den Dag vum Amtsuntrëtt vun de Konsule verluecht. Si hunn d'Joren och no den Amtszäite vun de Konsule genannt. Domat hunn och d'Zuelméint (September, de siwenten, Oktober, den aachten, November, den néngten, Dezember, den zéngten) hir entspriechend Positioune verluer.
Bis zum Festleeë vum Neijoerschdag am Joer 1691 duerch de Poopst Innozenz XII. op den 1. Januar huet a wäiten Deeler vun Europa de 6. Januar als Joresufank gezielt.
Allgemeng
Haut gehéieren a ville Länner Freedefeier a Knupperten zu Silvester a Joreswiessel, sou wéi Gléck- a Gesondheetswënsch am neie Joer.
Sou wënscht ee sech zum Beispill dacks „e gudde Rutsch“ an dat neit Joer. Dëst huet warscheinlech awer näischt mat „rutschen“ ze dinn, mä et kënnt op dat hebräesch „rosch“ 'Kapp, Ufank' zeréckgoen; dat jiddescht Neijoerschfest heescht op Hebräesch Rosch ha-Schanah (ראש השנה).
Grouss Kultur- a Sinfonieorchestere spillen am neie Joer dacks en Neijoerschconcert.
Lëtzebuerg
Wéi iwwerall op der Welt ass et och zu Lëtzebuerg Usus, datt sech Frënn a Bekannte fir Neijoerschdag Gléck, Gesondheet an och soss alles Guddes wënschen. Bei dëser Geleeënheet kréien d'Kanner traditionell vun de Grousselteren an/oder dem Pätter an der Giedel en neit Jäerchen: e klenge Cadeau a Form vu Séissegkeeten oder Suen. Gewéinlech kritt och d'Personal vu verschiddene Beruffsstänn (de Bréifdréier, d'Zeitungsfra / -mann an d' "Männer vun de Kiwwelen") an den éischten Deeg vum Januar en Drénkgeld. Dës Traditioun verschwënnt awer lues a lues.
HC Bierchem
Den HC Bierchem ass e lëtzebuergeschen Handballveräin vu Bierchem.
Geschicht
E gouf 1962 als HC Beiweng-Berchem  gegrënnt.
Arville
De Begrëff Arville bezeechent:
L'armée des ombres
L'armée des ombres ass e franséische Film vum Jean-Pierre Melville aus dem Joer 1969 no engem Roman vum Joseph Kessel.
Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt dramatesch Evenementer an der franséischer Resistenz am Zweete Weltkrich.
Islännesch Foussballnationalekipp
D'Islännesch Foussballnationalekipp (op Islännesch: Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu) ass eng Selektioun vun de beschten islännesche Foussballspiller, déi vun der Islännescher Foussball-Associatioun (KSÍ) erausgesicht ginn. Si representéiert Island op internationalem Niveau, zum Beispill bei de Qualifikatioune fir d'Europameeschterschaft (UEFA) an d'Weltmeeschterschaft (FIFA).
An der FIFA-Weltranglëscht läit d'islännesch Nationalekipp op der Plaz 22 (Stand: 17. Juni 2018).
Butterflies
Butterflies ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Max Jacoby aus dem Joer 2005, no enger Kuerzgeschicht vum Ian McEwan.
Ëm wat geet et am Film?
De Patrick, en einsame Mann mat engem monotone Liewen, muss bei d'Police goen, well hien déi lescht Persoun war, déi e klengt Meedchen aus sengem Quartier lieweg gesinn huet. Hat ass an engem Kanal erdronk. Well hien net schwamme kann, konnt hien hat net retten, an d'Hëllefsdéngschter, déi hie geruff huet, koumen ze spéit. Dat hält hien awer net dovun of, sech schëlleg ze fillen, besonnesch wann hien erausfënnt, datt d'Meedchen d'Duechter vun enger fréierer Klassekamerodin ass.
Produktioun
De Kuerzfilm gouf op Englesch mat haaptsächlech brittesche Schauspiller gedréint. Dat huet zu Problemer mam Finanzement vum Filmfong gefouert. Den eenzege Lëtzebuerger Schauspiller ass de Jules Werner an enger vu sengen éischte Filmrollen.
Claude Goretta
De Claude Goretta, gebuer den 23. Juni 1929 zu Genf an och do gestuerwen den 20. Februar 2019, war e Schwäizer Filmregisseur an Dréibuchauteur.
Zu de wichtege Filmer vum Claude Goretta zielen L'invitation (1973), La dentellière (1977) mat der Isabelle Huppert an der Haaptroll a Si le soleil ne revenait pas (1987) mam Charles Vanel a Philippe Léotard.
Arques
De Begrëff Arques bezeechent:
Gao-Guenie (Meteorit)
Bei dem Meteorit vu Gao-Guenie handelt et sech ëm e Steemeteorit, deen de 5. Mäerz 1960 ongeféier 60 km nërdlech vun der Stad Léo (Burkina Faso) erofgefall war.
De Meteorit war beim Antrëtt an d'Äerdatmosphär duerch d'Reiwungshëtzt zerplatzt an a ville Brochdeeler op d'Äerd gefall. D'Struktur vum Meteorit weist drophin, datt hien an dräi Phasen zerplatzt war. D'Brochstécker vun der éischter Fragmentéierung hu sech mat héijer Vitess weiderbeweegt, goufen nees opgehëtzt a sinn nees nei zerplatzt. Dee Virgank hat sech mat den entstanene Brochstécker nees widderholl.
De Meteorit staamt aus der Haaptasteroidenceinture a gehéiert zu der Klass vun den eiseräichen H5-Chondritten. Hien huet nieft Néckel-Eisen d'Mineraler Olivin a Bronzit. H5-Chondritte ware wärend hirer Genesis Temperature vun iwwer 950 °C ausgesat. Dobäi gouf den Opbau vun de Mineraler verännert, si hu sech ëmkristalliséiert an hu méi grouss Kristalle gebilt.
Cheemesch Zesummesetzung: 20 % Néckel-Eisen; 78 % Silikate; 1,5 % Waasser; 0,2 % Kuelestoff.
Retour à la vie (Film 1949)
Retour à la vie ass e franséischen Episodefilm vum André Cayatte, Georges Lampin, Jean Dréville an Henri-Georges Clouzot aus dem Joer 1949.
Lëtzebuerger Musekspräisser
D'Lëtzebuerger Musekspräisser sinn eng Rëtsch Präisser am Beräich vun der Musek, déi zanter 2022 op Initiativ vum Lëtzebuerger Kulturministère all dräi Joer vergi ginn.
Retour à la vie (Film 1949)
1: Le retour de Tante Emma
D'Emma kënnt nom Krich aus dem Konzentratiounslager Dachau zeréck...
Lëtzebuerger Musekspräisser
Virgänger
Schonn 2007 gouf an 2018 gouf mat den Elie Music Awards, respektiv de Luxembourg Music Awards, zwee national Musekspräisser an d'Liewe geruff, mee vu béiden Evenementer gouf et nëmmen eng eenzeg Editioun.
Donieft goufen tëscht 2012 an 2019 och al Joer déi erfollegräichste lëtzebuergesch Kënschter am Ausland mam Export Artists of the Year Award ausgezeechent, a fir déi d'Museksvideoe gouf et vun 2013 bis 2017 d'Video Clip Awards.
De Lancement vun de Lëtzebuerger Musekspräisser ass Deel vun engem neien Effort vum Kulturministère, fir Lëtzebuerger Kënschtler Unerkennung ze ginn. Si alignéiere sech mat enger Rei anere Kulturpräisser, déi de Ministère an d'Liewe geruff huet, mat de Lëtzebuerger Theaterpräisser (2021) an dem Lëtzebuerger Konschtpräis (2022).
Retour à la vie (Film 1949)
3: Le retour de Jean
De Jean kënnt aus engem Nazi-Prisong zeréck a begéint a senger klenger Familljepensioun engem Mann vun der Gestapo…
Lëtzebuerger Musekspräisser
Organisatioun
Bei de Lëtzebuerger Musekspräisser handelt et sech ëm 5 verschidde Präisser a follgende Beräicher:
Retour à la vie (Film 1949)
4: Le retour de René
Wéi de René heemkënnt huet seng Fra hir Wunneng verlooss an et wunnt eng aner Fra do...
Lëtzebuerger Musekspräisser
Organisatioun
Bis op den Nationale Musekspräis gi prinzipiell Leeschtungen aus de vergaangenen dräi Joer priméiert. Eligibel si Lëtzebuerger, Leit déi zu Lëtzebuerg wunnen oder déi e besonnesche Bezuch zum Land hunn. Fir déi éischt Editioun hunn eng 40 Leit aus dem Museksmilieu hir Virschléi agereecht, aus deenen eng Shortlist zesummegestallt gouf, a wouraus dann déi 5 Laureaten ausgesicht goufen.
2022
D'Präiszeremonie vun der éischter Editioun war den 21. Dezember 2022 an der Rockhal a gouf vum Sascha Ley an dem Mike Tock moderéiert. Donieft sinn och d'Band Francis of Delirium, de Sven Hoscheidt vu United Instruments of Lucilin an de Gilles Grethen Quartet opgetrueden.
D'Gewënner kruten eng Präisskulptur, déi vun der Kënschtlerin Laurie Lamborelle entworf gouf.
Monseigneur (Film)
Monseigneur ass e franséische Film vum Roger Richebé aus dem Joer 1949 no engem Roman vum Jean Martet
Kierfecht vu Gréiwemaacher
De  (och nach Maacher Kierfecht, offiziell Cimetière de Grevenmacher) läit um Eck vun der Rue Kummert an der Rue Pietert, ënnerzeg vun der Kräizkapell.
NGC 4469
Den NGC 4469 ass eng Spiralgalaxis am Stärebild Virgo. D'Galaxis gouf am Joer 1784 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7 Zoll-Spigelteleskops entdeckt.
Artigues
De Begrëff Artigues bezeechent:
Cuiry-lès-Chaudardes
Cuiry-lès-Chaudardes ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
Rudolf Jugert
De Rudolf Jugert, gebuer als Rudolf Gustav Wilhelm Jugert den 30. September 1907 zu Hannover a gestuerwen de 14. Abrëll 1979 zu München, war en däitsche Filmregisseur.
Musée des arts décoratifs
De Musée des arts décoratifs bezeechent:
Music:LX
music:LX war eng lëtzebuergesch Associatioun ouni Gewënnzweck déi d'Zil hat, Musek aus Lëtzebuerg am Ausland z'ënnerstëtzen a bekannt ze maachen. Si gouf den 30. Juli 2009 gegrënnt ginn. Si ass 2021 zesumme mat Reading Luxembourg an der Asbl Kultur lx opgaangen.
Opbau an Aufgab
music:LX hat véier Haaptaufgabeberäicher:
De President vum Verwaltungsrot war de Bob Krieps (Kulturministère), Vizepresident de John Rech (Sänger bei Dream Catcher), Sekretär den Olivier Toth (Manager vun der Rockhal) an Tresorier de Gast Waltzing.
Den Direkter war de Patrice Hourbette, de virdrun Verantwortleche fir den Exportbureau fir franséisch Musek zu London war.
D'Associatioun gouf vum Lëtzebuerger Kulturministère finanzéiert, 2011 zum Beispill krut si 100.000 Euro.
Zu de Kënschtler, déi vu music:LX ënnerstëtzt goufe gehéieren ënner anerem Inborn, Seed to Tree, Hal Flavin, Mutiny on the Bounty.
Export Artists of the Year Award
D'Associatioun huet tëscht 2012 an 2019 de Präis Export Artists of the Year u Kënschtler a Gruppen, déi sech am beschten am d'Ausland "verkaaft" hunn:
2018
2018 goufen déi dräi Music:LX-Präisser am Kader vun enger méi grousser Zeremonie an der Rockhal annoncéiert, der éischter Editioun vun de Luxembourg Music Awards.
Starfly
Starfly ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vun der Beryl Koltz aus dem Joer 2005.
Ëm wat geet et am Film?
Nodeem e jorelaang am Weltraum ënnerwee war, kënnt den Astronaut Bobby Baxter nees op d'Äerd zeréck. Do huet en et net einfach, sech nees anzeliewen...
Gielercher
Starfly gouf 2006 um Festival International du Court-Métrage vu Clermont-Ferrand mam Prix Canal+ ausgezeechent.
Zesumme mat Butterflies vum Max Jacoby krut en 2007 de Lëtzebuerger Filmpräis fir de beschte Kuerzfilm.
Suzanne Cotter
D'Suzanne Cotter, gebuer den 20. Abrëll 1961 zu Melbourne, Australien, ass eng australesch Konschthistorikerin a Kuratorin.
Liewen a Wierk
No hirem Studienofschloss op der Queensland University of Technology huet Suzanne Cotter Konschtgeschicht op der Universitéit vu Melbourne studéiert a vun 1991 bis 1994 Museologie op der École du Louvre zu Paräis. Duerno, vun 1994 bis 1995, huet si weider Konschtgeschicht op dem Courtauld Institute of Art zu London studéiert a méi spéit nach Kulturmanagement op der City University London.
Manèges
Manèges ass e franséische Film vum Yves Allégret aus dem Joer 1950.
Suzanne Cotter
Liewen a Wierk
2013 bis 2017 war d'Suzanne Cotter Direktesch vum Museu de Arte Contemporânea de Serralves zu Porto. Si war Member vun der Selektiouns-Komissioun fir d'documenta 14 am Joer 2017.
D'Suzanne Cotter, déi schonn zanter 2016 Member vum Comité scientifique vum MUDAM ass, gouf de 6. Oktober 2017 als nei Direktesch vum MUDAM nominéiert, nodeems den Enrico Lunghi Enn 2016 vun deem Posten demissionéiert hat. Si huet hir nei Funktioun op den 1. Januar 2018 ugeholl. Am Juli 2021 huet si ugekënnegt, hir Funktioun Enn vum Joer opzeginn, fir vun 2022 un Direktesch vum Musée fir zäitgenëssesch Konscht zu Sydney ze ginn.
Päiperleken
Päiperleken (Lepidoptera) sinn eng Uerdnung vun Insekten, déi aus 46 Iwwerfamillen, ronn 130 Famillen a ronn 160.000 beschriwwenen Aarte bestinn (Stand: 2011). No de Kiewerleken (Coleoptera) ass et déi Insektenuerdnung mat deene meeschten Aarten.
Ausser an der Antarktik gëtt et Päiperleken op alle Kontinenter. A Mëtteleuropa gëtt et eng 4.000 Aarten, a ganz Europa sinn et der iwwer 10.600.
"Päiperlek" ass den Numm vun der erwuessener Form vum Déier. Am Larvenzoustand gi se "Raup" genannt.
Sproochleches
Et gouf a gëtt zum Deel nach eng Abberzuel Varianten a lokal Bezeechnunge fir de Päiperlek: Pappeljong (Rodange), Päipel (Méischtref, Colmer, Schous asw.), Päipeler (Grousssbous), Päipelchen (Habscht), Päipeldéier (Gréiwemaacher, Trënteng), Päipelhong, Päipelpapel, Päipampel (Esch-Uelz., Bartreng, Holzem, Garnech, Lampech), Päipompel, Päipléng (Ga), Päiperlek, Päiperlénk, -léng, Paiperlek (Lëtz.-Stad), Paipernell (Dikrech), Päperell, Päiplek (Habscht), Päipléng, Päiplénk (Klierf), Päpampel (Dippech), Päipëmpel, Päinapel, Peenapel (Käerch), Pädéier, Päpeldéier (Stroossen), Päipameel (Rëmleng), Pëmpernell, Pëmpeipel, Pëpperell, Päpperell, Pimpampel (Bartreng, Mamer, Diddeleng), Pimplam (Ëlwen), Pippel (Norde vum Eislek), Pipper, Pléipeplap, Bläipeplap, Pléiper (-plap) (Veianen), Plimplomp, Plimplam, Prebleng (Ëlwen), Pripel (Boxer), Féipeler (Groussbus), Fléif(l)ank, Flingflang, Flëntermaus, Flëtter (Rammerech), Flippflapp (Pëtschent), Flippert (Kauneref), Flibbor, Flippflapp — Mëllerdittchen (Wuermer), Mëllerdippchen (Bilsdref), Mëllerek (Äischen), Mëllerchen (Biekerech), Millermoaler (Iechternach, Wolz), Millerdéck (Wanseler), Millerdapp (Bondorf), Millrendapp, Milleflippert, Miller (Siwenaler), Millack (Aasselbuer), Milor (Esch-Sauer, Gréiwels, Buerschent)
Bedroung
Paiperleke gehéieren zu den Insekten, déi an de leschte Joerzéngte staark réckgängeg sinn an domat op prominenter Plaz an de Roude Lëschte vertruede sinn. Den Insektesammler Pierre Croisé aus dem Stadgronn huet schonn 1915 drop higewiesen, wéi rar d'"Bläulinge" (Lycaenidae) gi waren, wéinst dem d'Verschwanne vu Biotopen, besonnesch duerch Opforstung vu Wisendällte mat Nolebeem: "... dahin das schimmernde und das eitel funkelnde Völkchen der Lycaeniden!". Lescht Populatioune vun Lycaena helle konnten an den 1990er Joren ënnersicht ginn.
Willy Dondelinger
De Willy Dondelinger, gebuer den 11. Dezember 1928 zu Iechternach a gestuerwen den 8. Oktober 2001 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Politiker (LSAP).
Hie gouf bei de Chamberwale vum 26. Mee 1974 als Deputéierten an d'Chamber gewielt, an hien ass bei de Chamberwale vum 10. Juni 1979 a bei de Chamberwale vum 17. Juni 1984 zeréckgewielt ginn. Hien huet säi Mandat als Deputéierte bis 1989 behal.
Hie war vum 4. Juli 1974 bis de 16. Juli 1979 als Vertrieder vun der Chamber lëtzebuergeschen Deputéierten am Europaparlament.
Civil Disobedience
Am Juli 1846, huet den Thoreau refuséiert dem amerikanesche Staat Steieren ze bezuelen, well hien dem Staat reprochéiert huet d'Sklaverei z'ënnerstëtzen, a well d'USA e Krich géint Mexiko gefouert huet. Hie gouf dofir an de Prisong gestach, wou hien allerdéngs nëmmen eng Nuecht war, well Bekannter vum him d'Kautioun bezuelt haten, wat hie ganz rose gemaach huet.
Zesumme mat dem Discours de la servitude volontaire vum Étienne de La Boétie ass Civil disobedience a Virleeferwierk iwwer den ziwillen Ongehorsam.
Den Originaltitel vum Essai war Resistance to Civil Governement, dee gouf awer vu sengen Editeur bei enger zweeter Editioun vun 1866 nom Thoreau sengem Doud geännert.
Kierch Welfreng
D'Kierch vu Welfreng ass eng kathoulesch Kierch déi zur Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Duelem gehéiert.
Mauregny-en-Haye
Mauregny-en-Haye ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
Kierch Welfreng
De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Wendelin deem säi Fest den 20. Oktober gefeiert gëtt, den Zweetpatréiner ass den hellege Markus.
D'Kierch steet am Zentrum vun der Uertschaft do wou de Munnerëffer Wee an de Réimecher Wee iwwergeet. Op der Ostsäit ass d'Schoul un d'Kierch ugebaut.
Den 29. Mäerz 2019 gouf d'Kierch als nationaalt Monument klasséiert.
Zu der Par Duelem gehéieren ausser der Filialkierch vu Welfreng och nach d'Parkierch vun Duelem an d'Filialkierch vu Fëlschdref.
All 1. an 3. Freiden am Mount gëtt eng Wiertesmass zu Welfreng gehalen, all Sonnden eng eucharistesch Ubiedung an op den Héichfester eng Houmass
Geschichtleches
Welfreng ass vun Ufank un eng Filial vun der Par Duelem gewiescht. 1926 huet dunn d'Gemeng entscheet déi baufälleg Kapell net ze renovéieren, mä eng nei Kapell opriichten ze loossen. Den Architekt Jean-Pierre Knepper huet d'Pläng fir déi nei Kierch gemaach, déi al Kapell ass 1928 ofgerappt ginn. De Grondstee fir déi nei Kierch ass dunn den 8. Juli 1928 geluecht ginn, den 21. Abrëll 1930 ass d'Kierch feierlech ageweit ginn.
Bis 1958 sinn d'Filialkierche vu Welfreng a Fëlschdref nieft dem Paschtouer vun Duelem och vun engem Kaploun betreit ginn, deen zu Duelem gewunnt huet. De leschte Kaploun vu Welfreng war den Albert Thilges vu Käerch. D'Kapell zu Welfreng gouf 2003 bausse renovéiert an nei ugestrach, anengems ass och d'Plaz ronderëm d'Kierch nei amenagéiert ginn. 2010 gouf den Daach vum Kierchtuerm nei gedeckt an den Hunn nei vergëllt.
Am Joer 2016 ass d'Kierch och banne renovéiert ginn. Dobäi krut d'Kierch en neien Ustrach, nei elektresch Anlagen an en neien Holzbuedem, an d'Rëss am Plaffong si gefléckt ginn. D'Fënsteren aus dem Joer 1929 goufe vum Atelier M.Bauer vu Munneref duebel verglaast. An der Kierch gouf och e Weekräiz aus dem Atelier Nicolas Greef-Greisch vun Altwis opgestallt, dat fréier beim Haff Boss laanscht d'Strooss stoung.
Bannenariichtung
An der Kierch sti verschidde Statuen: eng Häerz-Jesu Statu, eng Häerz-Maria Statu, eng Statu vum hellegen Donatus, vum hellege Markus, vum hellege Jousef, vum hellege Wendelin an eng vun der Tréischterin am Leed. Den Héichaltor gouf 1709 vum Nic Greeff-Roesdorf vun Altwis gemaach, e gouf am Joer 2000 vum Atelier Juan Morales vu Réimech renovéiert, deen och en neien Ambo an en Zelebratiounsaltor fir d'Kierch gemaach huet.
Differenzéierung (Planetologie)
An der Geologie an allgemeng an der Planetologie ass eng Differenzéierung d'Bildung vu verschiddene Materialien aus engem ufanks homogeene Material duerch Gemëschtrennung. Viraussetzunge sinn d'Bildung vu verschiddene Phasen, (kuckt: Phasendiagramm), vun deenen op d'mannst eng e Fluid muss sinn, an e Beweegungsundriff, meeschtens opgrond vun Dichtënnerscheeder am Schwéierfeld. Déi beweeglech Phas ka wässreg sinn, z. B. eng hydrothermal Léisung, geschmolte Gestengs (Magma) oder flëssegt Metall.
Kierch Welfreng
Bannenariichtung
D'Fënstere vun der Kierch goufen 1929 an der Glaserei F.A. Linster zu Munneref gemaach a si vun de Welfrenger Famillje gestëft ginn.
Differenzéierung (Planetologie)
Déi magmatesch Differentiatioun hat z. B. zu der Genesis vun der liichter kontinentaler Kuuscht gefouert, déi am Géigesaz zu der ozeanescher Kuuscht stänneg um Äerdmantel schwëmmt.
Kierch Welfreng
Bannenariichtung
D'elektresch Uergel vun der Firma Ahlborn ass 1978 vum Paschtouer Edmond Urth geseent ginn.
Differenzéierung (Planetologie)
Am Verlaf vun der Genesis vu Planéite gëtt et en ettlech Prozesser, déi zum Ofschmëlze féieren, wouduerch sech déi schwéier, metallesch Phas am Zentrum sammelt. Am Fall vum Sonnesystem sinn déi verschidde Bedéngunge wärend der Differenzéierung an déi vergaangen Zäit de Methode vun der radiometrescher Datéierung zougänglech.
Kierch Welfreng
Klacken
Am Tuerm vun der Kierch hänken zwou Klacken:
Virun der Kierch
Op der Südsäit vun der Kierch sti Statue vum hellege Wendelin an der helleger Theresa. E Weekräiz vu 1735 staamt aus dem Atelier Greef vun Altwis. Dat "Missiounskraiz" gouf vum Auguste Reuter opstelle gelooss a stoung fréier direkt widder der Mauer vun der aler Kapell, déi 1928 ofgerappt gouf. Dobai ass d'Kräiz zesummegebrach, et gouf awer reparéiert an virun der neier Kierch opgestallt.
Avanti! (Film 1972)
{{Infobox Film nei |Originalsprooch= Englesch Italieenesch
Logan Browning
D'Logan Laurice Browning, gebuer den 9. Juni 1989 zu Atlanta am Bundesstaat Georgia, ass eng US-amerikanesch Filmschauspillerin an Dänzerin. Si huet hir Carrière 2004 ugefaangen.
Avanti! (Film 1972)
Avanti! ass en US-amerikanesch-italieenesche Film vum Billy Wilder aus dem Joer 1972 no engem Theaterstéck vum Samuel A. Taylor.
Ëm wat geet et am Film?
De Wendell Armbruster Jr. flitt an Italien fir säi Papp, en décken Industriellen, dee bei engem Autosaccident gestuerwen ass, sou séier wéi méiglech zeréck an d'USA ze huelen. Hie fällt aus alle Wolleken, wéi e gewuer gëtt, datt de Papp do scho jorelaang eng Frëndin hat, déi en an der Summervakanz heemlech getraff huet. D'Rappatriéiere erweist sech, wéinst dem ënnerschiddleche Liewensstil an Italien, als net sou einfach wéi geduecht. Da léiert hien och nach der Frëndin hiert Meedche Pamela kennen, dat aus dem selwechte Grond do ass...
Logan Browning
D'Browning gouf mat hirer Roll als Jelena Howard an der Televisiounsserie Hit the Floor (2013-16) bekannt.
Fir hir Roll als Sasha am Film Bratz gouf si 2007 fir e Razzie Award als schlëmmst Schauspillerin nominéiert.
Aarau
Aarau asst eng politesch Gemeng an d'Haaptstad vum Kanton Aargau a läit am Norde vun der Schwäiz. Aarau huet 20.130 Awunner (Dezember 2013) a läit op enger Héicht vun 381 Meter.
D'Stad Aarau läit un der Aare. Si gouf am Ufank vum 7. Joerhonnert gegrënnt und gëtt haut als de kulturellen a wirtschaftlechen Zentrum vum Kanton betruecht.
William Somerset Maugham
De William Somerset Maugham [], gebuer de 25. Januar 1874 zu Paräis a gestuerwen de 16. Dezember 1965 zu Saint-Jean-Cap-Ferrat bei Nice, och bekannt als W. Somerset Maugham, war en engleschen Erzieler an Dramatiker. Hien ass mat ee vun den am meeschte geliesenen Auteure vum 20. Joerhonnert. Scho viru sengem Doud hat hien iwwer 10 Millioune Bicher verkaaft.
De William Somerset Maugham hat schonn 1897 mat senger éischter Publikatioun Liza of Lambeth e grousse Succès. Op eng naturalistesch Aart a Weis huet hien doranner seng Erfarungen als Dokter an der Ausbildung an engem aarme Quartier vu London verschafft, wat beim Biergertum net gutt ukomm ass.
Dono huet en Theaterstécker geschriwwen, wourënner The Circle, Our Betters an The Constant Wife. An enger spéiderer Phas huet hie Prosa geschriwwen, dorënner eng ganz Rëtsch Romaner a Kuerzgeschichten.
Seng Aktivitéiten als Geheimagent am Eischte Weltkrich huet en an der Erzielung Ashenden: Or, the British Agent (1928) verschafft, déi hirersäits en Afloss op aner Auteure wéi de Graham Greene, den Eric Ambler, de Ian Fleming an den John le Carré hat.
Säi Roman Of Human Bondage, eng Zort autobiographesch Geschicht, gëtt dacks als säi bescht Wierk ugesinn.
Helga Sommerfeld
D'Helga Sommerfeld, gebuer de 5. Mäerz 1941 zu Dresden a gestuerwen den 28. September 1991 zu Berlin, war eng däitsch Schauspillerin.
Websäit
Eng Websäit (eng. website), och nach Internetsäit, Internetsite oder einfach Site genannt, ass en Dokument um Internet.
Websäite ginn op engem Webserver gespäichtert. De Benotzer kann eng Websäit iwwer e Webbrowser zum Beispill um Computer oder um Smartphone opmaachen.
All ëffentlech zougänglech Websäite bilden zesummen de World Wide Web. Et gëtt och privat Websäiten, déi nëmmen iwwer e privat Netzwierk zougänglech sinn, zum Beispill eng intern Websäit fir d'Employéë vun enger Entreprise.
Zu den international bekannte Websäite gehéiere www.wikipedia.org oder www.google.com.
Opbau
Zu all Internetsite gehéiert en URL. D'Domain-URL (www.websait.lu) gëtt Homepage oder Startsäit genannt. Et ass d'Haaptsäit, déi meescht eng Iwwersiicht bitt iwwer dat, wat um Site gebuede gëtt. Vun der Homepage kënnt de Benotzer iwwer Hyperlinken op aner Säiten um selwechte Site, oder op aner Internetsitten. Eng aner Säit um selwechte Site (www.websait.de/ennersait) gëtt Ënnersäit, Landingpage oder Zilsäit genannt.
Websäite besti meeschtens aus strukturéiertem Text, an dee Biller an aner Multimediaelementer agebonne sinn. Den Text gëtt an de Programméiersproochen HTML oder XHTML geschriwwen.
Zweck
Et gëtt eng grouss Diversitéit vun ënnerschiddleche Websäiten. E Blog ass eng Aart online Tagebuch oder Journal. E Wiki ass e Site op deem jiddereen den Text kann änneren. Eng Internet-Sichmaschinn wéi Google oder DuckDuckGo hëlleft dem Benotzer Informatiounen um Internet ze fannen. E soziaalt Netzwierk wéi Facebook, Twitter oder Instagram erlaben et de Benotzer mateneen z'interagéieren. Iwwer Videoportaler wéi YouTube kann ee Video kucken. Donieft gëtt et och Internetsiten, déi op online Computerspiller spezialiséiert sinn, op Noriichten an Neiegkeeten, op Informatiounsaustausch, an nach vill aner Zorte Websäiten.
Tour de Luxembourg 1993
Déi '''53. Editioun vum Tour de Luxembourg''' gouf vum 10. bis den 13. Juni 1993 gefuer.
Ferdinand
Ferdinand ass, am däitsch- a franséischsproochege Raum, e geleefege Virnumm. Ënner de Leit mat deem Virnumm sinn:
Viktor Orbán
De Viktor Orbán [ ˈviktor ˈorbaːn ] (an Ungarn traditionell Orbán Viktor geschriwwen), gebuer den 31. Mee 1963 zu Székesfehérvár, ass en ungaresche Politiker vun der rietskonservativer Partei Fidesz an zanter dem 29. Mee 2010 Premierminister vun Ungarn (Regierung Orban II).
Den Orbán ass Jurist a war 1988 ee vun de Matgrënner vum Bond vun de Jonken Demokraten (Fiatal Demokraták Szövetsége, Fidesz). E gouf bekannt wéi en an enger Ried, am Kader vun der Ëmbettung vum Imre Nagy senge stierflechen Iwwerreschter, dozou opgeruff huet datt d'Truppe vun der Rouder Arméi aus Ungarn ofgezu sollte ginn.
Belphégor, le fantôme du Louvre
Belphégor, le fantôme du Louvre ass e franséische Film vum Jean-Paul Salomé aus dem Joer 2001 no engem Roman vum Arthur Bernède.
Viktor Orbán
1993 gouf e Parteichef vun der Fidesz, ass 2000 dunn zeréckgetrueden an nees 2003 Parteichef ginn. Zanter 1990 ass hien Deputéierten am nationale Parlament a war tëscht 1990 an 1993 Fraktiounspresident vu senger Partei.
Belphégor, le fantôme du Louvre
Ëm wat geet et am Film?
De Verlac sicht nom Geheimnis vun engem Gespenst dat sech Nuets am Joer 2000 am Louvre erëmdreiwt…
Viktor Orbán
Ënner senger Féierung huet sech d'Fidesz vun enger liberaler zu enger konservativer Partei changéiert. 1998 huet en d'Wale gewonnen an d'Fidesz huet mat der konservativer Partei vun de Klengbaueren (FKgP) an dem Ungareschen Demokratesche Forum (MDF) eng Koalitiounsregierung op d'Been gestallt. 2002 huet en d'Wale géint d'Sozialisten, mat hirem Parteipresident Péter Medgyessy, verluer. Och 2006 huet e knapps géint de sozialistesche Ministerpresident Ferenc Gyurcsány verluer.
Bei de Parlamentswale vum Abrëll 2010 huet d'Fidesz mat 67 % vun de Stëmmen héich géint d'Sozialiste gewonnen. Den Orban gouf doropshin den 29. Mee zum Premierminister ernannt.
Den Orbán ass bestuet a Papp vu fënnef Kanner.
Capanne
Capanne ass:
Athis
De Begrëff Athis bezeechent:
Rolf Thiele
De Rolf Thiele gebuer de 7. Mäerz 1918 zu Budweis, Béimen a gestuerwen den 9. Oktober 1994 zu Frankfurt am Main, war en däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
De Rolf Thiele huet zu Berlin, Prag Philosphie an zu Göttingen Soziologie studéiert. Mam Hans Abich huet hien am Joer 1946 eng Filmproduktionsfirma gegrënnt.
Routine
Routine ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vun der Saesa Kiyokawa. E koum de 25. Dezember 2009 als Virfilm vu Soul Kitchen zu Lëtzebuerg eraus.
Gielercher
Routine krut 2009 de Lëtzebuerger Filmpräis fir de beschte Kuerzfilm.
Meurival
Meurival ass eng Gemeng am franséischen Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.
Liichtspektrum
De Liichtspektrum oder och Faarfspektrum ass
De Wellelängteberäich vum Liichtspektrum reecht vun ongeféier 380 bis 780 nm, engem Frequenzberäich vun zirka 3,8 • 1014 bis 7,9 • 1014 Hz entspriechend. Ugrenzend un dee fir de Mënsch visuelle Liichtspektrum ass am elektromagnéitesche Spektrum den UV-Beräich bei méi kuerzen, an den IR-Beräich bei méi laange Wellelängten, déi deelweis vun anere Liewewiese gesi kënne ginn (kuckt och Spektralfaarwen).
De siichtbare Liichtspektrum ass d'Unheefung vun alle vum A ënnerscheedbaren, monochromatesche Spektralfaarwen. Ouni optesch Hëllefsmëttel (wéi z. B. engem Prisma) sinn déi Faarfkomponente vun engem Spektrum am Zesummenhank beispillsweis an engem Reebou oder an der Spigelung vu geeegentem wäisse Liicht op enger CD-Uewerfläch observéierbar.
Géigestänn ginn hire Liichtspektrum als eng Kombinatioun vu villen ënnerschiddlech staarken Eenzelfaarwen of, déi am A vum Obsevateur zu enger Mëschfaarf konsolidéiert gëtt.
Université de N'Djamena
D'Universitéit N'Djamena (fr.: Université de N'Djamena) ass eng Universitéit zu N'Djamena, der Haaptstad vum Tschad. Si gouf 1971 als Université du Tchad gegrënnt an huet zënter 1994 hiren aktuellen Numm. Hir Devise ass "Noctem flammis funalia vincunt".
D'Universitéit huet ëm déi 8.000 Studenten. D'Course ginn op Franséisch an op Arabesch gehalen.
Theodor von Cederstolpe
Den Theodor von Cederstolpe, gebuer de 5. Juni 1811 am deemolege Krees Niederbarnim a gestuerwen den 9. August 1878 zu Charlottenbrunn, war Kapitän a Kartograph vum preiseschen 39. Infantrieregiment, dat an der Bundesfestung Lëtzebuerg d'Garnisoun gestallt huet, ,.
Dem Theodor von Cederstolpe seng Famill kënnt aus Schweden.
Wärend senger Zäit zu Lëtzebuerg huet hie sech a senger Fräizäit mat der Lëtzebuerger Geschicht an de Bräich beschäftegt, an eng Abberzuel Gedichter geschriwwen, absënns iwwer d'Seeërcher an d'Legende vum Land oder geschichtlech Ereegnesser déi hie poetesch verschafft huet.
1850 huet hien eng Kaart iwwer d'Festungsanlage publizéiert, déi haut zu Marburg versuergt gëtt.
Janus (Mound)
De Janus (oder Saturn X) ass den néngtgréisste vun den 62 bekannte Mounde vum Planéit Saturn. De koorbitale Mound deelt sech säin Orbit mam Epimetheus, mat deem hien all véier Joer d'Ëmlafbunn tauscht.
Entdeckung an Numm
De Janus gouf de 15. Dezember 1966 vum Astronom Audouin Dollfus entdeckt. Et ass allerdéngs net kloer, ob hien de Janus oder den Epimetheus gesinn huet. D'Entdeckung gëtt dem Dollfus zougesprach, obwuel kuerz virdrun, den 29. Oktober 1966, de Jean Texereau den Objet fotografesch festgehalen hat, ouni allerdéngs seng Bedeitung z'erkennen.
Den Objet hat allerdéngs ongewéinlech Bunneegenschaften. Am Oktober 1978 hunn de Stephen M. Larson an de John W. Fountain erausfonnt, datt sech d'Observatiounen am beschten mat der Existenz vun zwéin eenzele Kierper erkläre léisst, déi sech déi selwecht Ëmlafbunn deelen. Trotzdeem war et net einfach, d'Bunne vun de béide Mounden aus den Observatiounsdaten opzeschlësselen.
De Janus gouf vun der Raumsond Pioneer 11 registréiert, wéi se den 1. September 1979 laanscht de Saturn geflu ass. Dräi Detekteren hunn als Bewäis energetesch Partikele vu sengem Schiet opgeholl. De Janus gouf dann eendäiteg den 1. Mäerz 1980 vun der Sond Voyager 1 identifizéiert.
Obwuel den Numm Janus schonn 1966 virgeschloen an zanterhir fir de Mound benotzt gouf, gouf déi offiziell Benennung vun der I.A.U. eréischt den 30. September 1983 nogeholl. Bis dohin hat hien déi virleefeg Bezeechnung S/1966 S 2 (→ ënnen). De Janus ass den 10. entdeckte Mound vum Saturn.
Genannt gouf de Mound nom Janus, dem zweegesiichtege Gott aus der Réimescher Mythologie. Säin Numm gehéiert zu der selwechter Wuertfamill wéi ianua, der laténgescher Bezeechnung fir Dier a janus fir jiddwer ongespaarte gekrëmmten Duerchgank.
No den Nummkonventioune vun der IAU ginn fir Uewerflächestrukturen op Janus Nimm mat Verbindung zum mytheschen Zwillingspuer Castor a Pollux benotzt.
Ëmlafbunn
D'Ëmlafbunn vum nächstbannenzege Mound Pandora ass an der Moyenne 9.690 respektiv 9.740 km vun den Orbits vun Epimetheus a Janus ewech, d'Distanz vun der Bunn vum nächstbaussenzege Mound Aegaeon ass an der Moyenne ronn 16.000 km.
De Janus leeft ëm de Saturn a 16 Stonne, 40 Minutte an 18,7 Sekonnen. Dat entsprécht eppes méi wéi der Ëmlafzäit vum Jupitermound Thebe a läit tëscht de Uranusmounden Perdita a Puck. D'Ëmlafzäite vum Janus an Epimetheus ënnerscheede sech nëmmen ëm 28,1 Sekonnen. De Janus an den Epimetheus brauche fir een Ëmlaf ongeféier 1 Stonn a 34 bis 35 Minutten méi laang wéi de bannenzege Noper Pandora.
Bunnverhale vu Janus an Epimetheus
De Janus ass koorbital mam Mound Epimetheus, dat heescht, déi béid Mounde lafen op bal de selwechte Bunnen ëm de Saturn. Hir mëttel Ofstänn vum Planéit ënnerscheede sech nëmmen ëm 50 km, wat manner ass wéi d'Duerchmiesser vu béide Mounde. Ongeféier all véier Joer kënnt et zu engem enke Rendezvousvun de béide Mounde, déi sech dann duerch hir Schwéierkraaft géigesäiteg beaflossen. No de Gesetzer vum Kepler gëtt dee bannenzege Mound, deem seng Ëmlafbunn am Ganzen 28,1 Sekonne (deeglech 1/4 Grad) méi séier ass, dobäi acceleréiert an op eng méi héich Ëmlafbunn wandert, wouduerch hien nees ofgebremst gëtt. Dee baussenzege gëtt ofgebremst, wandert op eng méi niddreg Ëmlafbunn a gëtt doduerch acceleréiert. Op déi Aart a Weis tauschen de Janus an den Epimetheus wärend deem ongeféier 100 Deeg dauernde Prozess hir Ëmlafbunne, iwwerhuele sech dobäi awer net a komme sech och ni méi no wéi 15.000 km. Well de Janus véiermol méi Mass wéi den Epimetheus huet, huet hien ëmmer ronn 20 % vun der ganzer Bunnännerung ze droen. Déi orbital Bezéiung vu béide Mounde kann am Kader vum Dräikierperproblem verstane ginn, dobäi weisen an dësem Fall déi zwee Mounde eng änlech Gréisst op; den drëtte Kierper ass de Saturn. Dëst Verhalen vu béide Mounde ass eenzegaarteg am Sonnesystem.
Déi koorbital Begleeder beschreiwe vum mat der Beweegung vum gréissere Kierper ëm den Zentralstär matbeweegten Bezuchssystem ausgesinn eng sougenannt Huffeisenëmlafbunn, no där si laanscht der Ëmlafbunn e grousse Bou, deen si periodesch vir an zeréck pendelen. Vum rouende Bezuchssystem (Inertialsystem) aus gekuckt beschreiwe si awer weider "normal" Ëmlafbunnen.
Géigewäerteg ass de Janus de bannenzege Mound vun de Béide. Déi lescht Bunnwiessel waren den 21. Januar 2006 (dee vun der Raumsond Cassini gutt dokumentéiert gouf), am Januar 2010 an am Januar 2014, dee nächste ass viraussiichtlech am Januar 2018.
Janus/Epimetheus-Rank
Am Joer 2006 gouf en diffuse Stëbsrank entdeckt, deen am Géigeliicht visuell gemaach konnt ginn a sech laanscht d'Ëmlafbunne vum Epimetheus a Janus ëm de Saturn zéien. Dee bis elo sou genannte Janus/Epimetheus-Rank huet eng Breet vun ongeféier 5.000 km a gläicht vun der Intensitéit hier de Réng vum Jupiter. De Rank gëtt duerch Aschléi vu Mikrometeoritten op déi béid Mounde gespeist, änlech wéi dat beim Enceladus de Fall ass.
Rotatioun
D'Rotatiounszäit ass d'selwecht wéi Ëmlafzäit an de Janus weist domat, wéi eisen Äerdmound, eng synchron Rotatioun op, déi sech soumat och banne 16 Stonnen, 40 Minutten a 18,7 Sekonne vollzitt. Seng Rotatiounsachs steet genee senkrecht op senger Bunnfläch. Seng Dréiachs steet 0,015° schréi géint d'Ëmlafbunn.
Gréisst
De Janus huet e mëttleren Duerchmiesser vun 178,8 km. Op de Fotoe vun der Cassini- an de Voyager-Sonden erschéngt de Janus als en onreegelméisseg geformt, längelzegen Objet mat de Moosse 193 × 173 × 137 km, woubäi d'Längsachs op de Saturn ausgeriicht ass. D'Gréisst gëtt och mat 179,2 ± 8,0 (195 × 194 × 152) km uginn;
Vun der Gréisst hier ass de Janus am beschten mam Jupitermound Himalia, den Uranusmounden Puck an Sycorax oder den Neptunmounden Despina an Galatea ze vergläichen.
Déi ganz Fläch vum Janus ass ronn 100.400 km² grouss, dat ass ze vergläiche mat der Gréisst wéi Island.
Bannenzegen Opbau
D'Dicht vum Janus ass mat 0,64 g/cm³ vill méi kleng wéi déi vun eiser Äerd an ass e bëssi méi niddreg wéi d'Dicht vum Saturn; si ass esou niddreg, datt de Janus um Waasser schwamme géif. Dat weist drop hin, datt de Mound haaptsächlech aus Waasseräis zesummegesat ass.