cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Daniel Duval
Vun 1978 bis 1981 war hie mat der Schauspillerin Anna Karina bestuet.
Jeannot Trampert
De Jeannot Trampert huet Physik a Mathematik op der Universitéit zu Stroossbuerg studéiert, wou hien 1990 säin Doktorat gemaach huet.
2004 gouf hie Professer op der Universitéit zu Utrecht. Zanter 2009 ass hie Fuerschungsdirekter vum Departement Sciences de la Terre vun där Universitéit. Seng Spezialitéit ass d'Erfuerschung vun der Ausbreedung vun de seismesche Wellen, aus där een op d'mineralesch Zesummesetzung an d'Konvektiounsstréimungen am Äerdmantel zeréckschléisse kann.
FlyLux Airlines
D'FlyLux Airlines S.A. ass eng lëtzebuergesch Fluchgesellschaft déi den 31. Mäerz 2022 vun ë. a. zwéi fréiere Pilote gegrënnt gouf.
D'Entreprise wëll sech an der Locatioun vun Airbus-Fligere fir Mëttelstreckeflich etabléieren a setzt op ëmweltfrëndlech Maschinnen.
Schneider
Schneider ass:
1880 hunn zu Lëtzebuerg 736 Leit esou geheescht, 1930 waren et der 905 an 1981 hirer 991.
Leit mat deem Numm sinn oder waren ë. a.:
Œuf-en-Ternois
Œuf-en-Ternois ass eng franséisch Gemeng am Departement Pas-de-Calais an der Regioun Hauts-de-France.
Canton de Metz-1
De Canton de Metz-1 ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Metz am Museldepartement an der Regioun Grand Est.
Den Haaptuert ass Metz.
Mam Dekret vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton gegrënnt.
Forces belges libres
D'Forces belges libres waren an der Zäit vun Zweete Weltkrich déi Membere vun der belscher Arméi, déi, nodeem d'Belsch kapituléiert hat a vum Drëtte Räich besat war, mam Kampf géint d'Muechte vun der Achs weidergefuer sinn.
D'Forces belges libres hunn op en ettlech Plaze matgekämpft, sou a Groussbritannien, an Afrika an am Nordweste vun Europa.
Golinhac
Golinhac ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Aveyron, an der Regioun Occitanie.
D'Uertschaft läit um Jakobswee, an zwar de Wee dee vu Le Puy-en-Velay fortgeet, an dee Via Podiensis heescht.
Beweegung fir d'Ofschafe vun der Fräizäitjuegd
De Veräi Beweegung fir d'Ofschafe vun der Fräizäitjuegd a.s.b.l., kuerz BOF, huet zanter senger Grënnung am Joer 2006 bis zu senger Opléisung am Joer 2008 Géigner vun der Fräizäitjuegd zu Lëtzebuerg regruppéiert.
Bei senger Grënnung krut de Veräi de follgenden Numm: Juegdgéigner-Komitee A.s.b.l., kuerz JG.-K. A.s.b.l. Knapps dräi Wochen no der Grënnung gouf den Numm vum Veräin op Beweegung fir d'Ofschafe vun der Fräizäitjuegd geännert.
Rue Charlemagne (Stad Lëtzebuerg)
D'Rue Charlemagne ass eng Strooss an der Stad Lëtzebuerg um Belair.
Si geet vun der Place de Gand a westlecher Richtung fort, fir (provisoresch) an enger Sakgaass opzehalen, woubäi se d'Rue Jean-Schoetter an d'Rue des Aubépines kräizt.
D'Strooss gouf nom fränkesche Kinnek a westréimesche Keeser Karel dem Grousse genannt.
NGC 1385
Den NGC 1385 ass eng Balkespiralgalaxis am Stärebild Fornax. D'Galaxis gouf am Joer 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
Gabriella Giorgelli
D'Gabriella Giorgelli, gebuer den 29. Juli 1941 zu Carrara, ass eng italieenesch Schauspillerin.
Si war an iwwer 70 Kinos- an TV-Filmer ze gesinn.
Pierre Massimi
De Pierre Massimi, gebuer de 27. Juli 1935 zu Calenzana op Korsika a gestuerwen den 11. Oktober 2013 zu Bastia war e franséische Schauspiller.
Juniville
Juniville ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est.
BB 9200 (SNCF)
D'BB 9200 sinn eng Serie vu Lokomotive vun der SNCF déi Enn vun den 1950er Jore kaaft goufe fir op de groussen Achse vum Gläichstroumreseau a Richtung Südfrankräich agesat ze ginn. Si waren als Kompromëss geduecht, well se bei méiglechst niddregem Gewiicht déi nämmlecht Leeschtung bruecht hu wéi déi al Midi-Lokomotiven.
Fënnef Maschinne goufen an den 1967er fir Vitess bis 200 km/h ausgebaut. Et waren dat d'9278, 9281, 9282 an 9288, déi mam Capitole tëscht Paräis an Toulouse gefuer sinn. Déi Asätz waren awer schonn 1969 eriwwer wéi d'SNCF d'CC 6500 kaaft huet, déi bei méi grousser Leeschtung och besser mat deenen 200 km/h eens gi sinn.
Si solle bis 2012 all ausser Déngscht gestallt ginn.
Si gehéieren zu de Jacquemin Lokomotiven.
Éischt Prager Defenestratioun
Dobäi hu se zéng Persounen aus der Fënster gehäit: de Buergermeeschter, zwéi Conseilleren, dem Riichter säi Representant, fënnef eeler Leit an e Kniecht. Déi 10 goufen, wéi s'op der Strooss louchen, erschloen. E weidere Conseiller ass an der Folterkummer gestuerwen.
Radikal Reformateure mam Priedeger Jan Želivský un der Spëtzt haten den Opstand virbereet.
De Kinnek Wenzel IV. aus dem Haus Lëtzebuerg huet sech doriwwer sou opgereegt, datt en e Schlag krut, an de 16. August 1419 un de Follgen dovu gestuerwen ass.
Virum Stadhaus steet haut e Bronzemonument, dat 1960 vun der Jaroslava Lukešová geschaf gouf, an dat un de Jan Želivsky erënnert.
Benjamin Apthorp Gould
De Benjamin Apthorp Gould, gebuer de 27. September 1824 zu Boston a gestuerwen de 26. November 1896 zu Cambridge am Massachusetts, war en US-amerikaneschen Astronom, dee laang Zäit och an Argentinie geschafft huet.
No sengem Studienofschloss op der Harvard Universitéit am Joer 1844 huet hien 1848 op der Universitéit Göttingen promovéiert.
De Gould huet 1849 déi renomméiert Fachzäitschrëft Astronomical Journal gegrënnt.
1866 huet hien déi éischt Längtebestëmmung tëscht Amerika an Europa mat Hëllef vun engem transatlantesche Kabel gemaach.
Vun 1856 bis 1859 war hien Direkter vum Dudley Observatory zu Albany a vun 1852 bis 1867 war en Direkter vum Longitude Department vum U.S. Coast Survey.
1868 gouf hien den éischten Direkter vum argentineschen National-Observatoire (haut, Observatorio Astronómico de Córdoba). An Argentinien huet hien de südleche Stärenhimmel mat nei entwéckelte photometresche Methoden, ausféierlech kartéiert. D'Resultat waren e puer Stärekatalogen, ënner anerem 1879 säin Uranometria Argentina. Hien ass bis 1885 an Argentinie bliwwen, an ass duerno zeréck op Cambridge gaangen.
Rue du Fort-Bourbon
D'Rue du Fort Bourbon ass eng Strooss am Garer Quartier vun der Stad Lëtzebuerg. Se leeft vun der Aler Avenue a Richtung Weste bis bei d'Paräisser Plaz.
Geschicht
Den Numm vun der Strooss geet zeréck op de Fort Bourbon, e Verdeedegungswierk vun der Diddenuewener Front an der Festung Lëtzebuerg. Den Numm vum Fort - dee 1685 gebaut an an de Joren 1870 - 1880 geschleeft gouf - geet sengersäits op dat franséischt Haus Bourbon zeréck.
Ënner der däitscher Besatzung (1940 - 1944) huet d'Strooss „Wigerichstraße” geheescht.
Christian Thielen
De Christian Thielen, gebuer de 25. Dezember 1978 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Leefer. ,, Hien ass fréiere Member vum Sportclub CS Luxembourg (CSL).
Hien huet seng Carrière als Sportler 1990 ugefaangen. 7-mol (an de Joren 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007 an 2009) huet hie Lëtzebuerg bei de Spiller vun de klenge Länner vertrueden, an och war 2001 lëtzebuergesche Landesmeeschter op den 800 Meter.
Kräizwee (Ollem)
De Kräizwee ass e Lieu-dit zu Ollem an der Gemeng Kielen. Op där Plaz kräizt den CR103 sech mam CR109.
Den CR109 kënnt vum Rond-point am ëstlechen Agank vu Capellen laanscht d'Cité Huesekneppchen a geet nom Kräizwee weider a Richtung Gëtzen.
Op engem Eck vum Kräizwee steet en Hotel-Restaurant, op zwéin aner Ecke sti Wunnhaiser, de véierten Eck ass net bebaut.
Schlass vu Fenffe
D'Schlass vu Fenffe ass e Schlass zu Fenffe an der Gemeng Houyet an der Provënz Namouer. De Bau wéi en aktuell do steet, geet op d'Enn vum 16. Joerhonnert zeréck a gläicht engem Schlass mat Bauerenhaff ( château-ferme).
Geschicht
Zesumme mat der klenger Uertschaft Hérock war Fenffe eng Herrschaft, an d'Schlass war de Sëtz dovun. 1317 huet d'Famill Fenffe do gewunnt ier et an der Mëtt vum 14. Joerhonnert duerch Bestietnes an d'Hänn vun der Famill de Waha iwwergaangen ass. Den 3. Februar 1580 huet d'Lambertine de Croÿ, Gräfin vu Berlaymont an Damm vu Hierges d'Schlass kaaft ier s'et un de Charles de Poitiers vu Léck vermaacht huet.
Proprietären duerno waren de Jacques vu Rouvroy (26. Juni 1643), de François-Joseph, Gouverneur vun der Grofschaft Namour (18. Joerhonnert) an den Dokter Théodore Delvaux vu Rochefort (12. Juni 1784). 1891 hunn deem seng Nofollger d'Schlass dem Kinnek Leopold II vun der Belsch verkaaft, deen et dunn 1903 - zesumme mat aneren Immobilien - der Donation royale iwwerlooss huet.
Et huet kee sech méi ëm d'Schlass gekëmmert an et ass ëmmer méi verfall, ier et 1966 dra gebrannt huet. No zerguttste Restauratiounsaarbechten an de Joren 1967 an 1968 gouf d'Schlass den zweete Wunnsëtz vun de Prënze vu Léck, dem Prënz Albert an der Prinzessin Paola.
Wéi den Albert II 1993 Kinnek gouf, ass d'kinneklech Koppel op Ciergnon geplënnert an huet Fenffe senge Kanner iwwerlooss.
Well den Entretien ze deier war, stoung d'Schlass eng Zäit an der Locatioun.
BB 22200 (SNCF)
D'BB 22200 sinn eng Serie vun Elektrolocke vun der SNCF. Si goufe Mëtt vun de 1970er Joren als 2-Systemlokomotiv entwéckelt wéi d'BB 25200 un hir Grenze gestouss sinn.
D'Nummer vun der Serie 22200 ergëtt sech, wann ee 15000 (fir d'BB 15000) a 7200 (fir d'BB 7200) zesummenzielt.
Georgette Ciselet
D'Georgette Ciselet, gebuer zu Antwerpen den 21. August 1900, a gestuerwen den 31. August 1983 zu Braine L'Alleud, war eng belsch Feministin, Affekotin a Politikerin.
No engem Universitéitsstudium zu Bréissel gouf si 1923 als Affekotin vereedegt. Si huet sech duerno a verschiddene Feministenorganisatiounen engagéiert, mat deene si besonnesch déi rechtlech Mannerjäregkeet vun der Fra bekämpft huet.
Den 1. Februar 1928 huet si mat der Marcelle Renson an der Louise De Craene-Van Duuren de Groupement Belge de la Porte Ouverte gegrënnt, deem säin Haaptuleies d'Gläichberechtegung vu Mann a Fra war.
1929 huet si sech mam Affekot a Schrëftsteller Henry Wagener bestuet, deen ënner dem Pseudonym Henry Soumagne geschriwwen huet.
An den drësseger Jore war si Matredaktesch vun der Revue Égalité. Si huet en ettlech Wierker op de Pabeier bruecht, dorënner La femme, ses droits et ses revendications.
Vun 1935 un war se mat der Maria Baers, der Isabelle Blum an der Jeanne Vandervelde Member an der Kommissioun fir Fraenaarbecht. E vun den Haaptsuccèse vun där Kommissioun war, datt vum Mee 1936 un d'Fraenaarbecht an de Kuelegrouwen, an an an de Steebréch verbuede gouf.
Ostreville
Ostreville ass eng franséisch Gemeng am Departement Pas-de-Calais an der Regioun Hauts-de-France.
Georgette Ciselet
1946 gouf si duerch Kooptioun Senatrice a souz bis 1961 am belsche Senat. Do huet si et fäerdeg bruecht datt verschidde Gesetzer fir Gläichberechtegung vun der Fra gestëmmt goufen, wéi z. B. Datt Frae konnte Magistrat oder Notaire ginn. E puermol huet si d'Belsch bei de Vereenten Natioune vertrueden.
1963 gouf si als Nofollgerin vum Maurice Vauthier, déi éischt Fra déi an de belsche Staatsrot genannt gouf, a si gouf Commandeur vum Ordre de Léopold.
The Sacred Riana
The Sacred Riana, A.K.A. Riana Antoinette, gebuer Marie Antoinette Riana Graharani den 13. Juli 1992 zu Jakarta, ass eng indoneesesch Zauberkënschtlerin an Illusionistin. Si ass eng sougenannt "bizarr Zauberkënschtlerin" a se gouf mat hiren Optrëtter mat hirer Popp Riani bekannt, bei deene si mat engem grujelege Maquillage a mat koppege Beweegungen optrëtt.
2017 huet The Sacred Riana d'Talentshow Asia's Got Talent zu Singapur gewonnen,. 2018 war si och bei der 13. Staffel vun der America's Got Talent vertrueden.
Carl-Heinz Schroth
De Carl-Heinz Schroth, gebuer den 29. Juni 1902 zu Innsbruck a gestuerwen den 19. Juli 1989 zu München, war en éisträichesch-däitsche Schauspiller a Filmregisseur.
De Schroth huet 1922 seng Theatercarrière ugefangen. Seng éischt gréisser Roll beim Film als Schauspiller krut hien 1931 an der Filmoperett Der Kongreß tanzt vum Erik Charell mat der Lilian Harvey an dem Willy Fritsch an den Haaptrollen.
De Schroth ass als Schauspiller besonnesch duerch d'TV-Serien Alle Hunde lieben Theobald (1969) an Jakob und Adele (vun 1982 bis 1989).
46P/Wirtanen
De 46P/Wirtanen ass e kuerzperiodesche Koméit mat enger Ëmlafzäit vu 5,4 Joer ëm eis Sonn. Hie war am Ufank d'Zil vun der Raumsond Rosetta vun der ESA. Hie gehéiert zu de Koméite vun der Jupiterfamill, déi sech all duerch en Aphel vu 5 bis 6 AE auszeechnen. Säin Duerchmiesser gëtt op ronn 1,2 km geschat.
Entdeckung
De 46P/Wirtanen gouf op enger Foto vum 17. Januar 1948 vum US-amerikaneschen Astronom C. A. Wirtanen entdeckt. D'Fotoplack war de 15. Januar opgeholl ginn. Et hat iwwer ee Joer gedauert, bis den Objet als kuerzperiodesche Koméit identifizéiert gouf.
Henry W. Butner
Den Henry Wolfe Butner, gebuer de 6. Abrëll 1875 zu Shoals am Surry County, North Carolina, a gestuerwen den 13. Mäerz 1937 am Walter Reed Army Hospital zu Washington, war e Generol von der U.S. Army.
De Camp Butner, aus deem déi haiteg Uertschaft Butner ervirgaangen ass, krut säin Numm.
No him gouf och e Schëff fir Truppentranport genannt, d'USS General H. W. Butner
Ménil-Lépinois
Ménil-Lépinois ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Grand Est.
Canton de Metz-2
De Canton de Metz-2 ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Metz am Museldepartement an der Regioun Grand Est.
Raves
Raves ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.
Geographie
D'Gemeng läit am Dall vun der Morte engem Niewefloss vun der Fave.
Verkéier
D'Gemeng ass un d'franséischt Eisebunnsnetz mat der Gare vu Raves - Ban-de-Laveline op der Streck Stroossbuerg - Saint-Dié ugeschloss.
De Strosseverkéier leeft iwwer d'Nationale 59 an d'Departementsstrooss D 459. Op der Kräizung vun deenen zwou Stroossen huet d'Nationale 159 hiren Uschloss mat där een duerch den Tunnel vu Saint-Marie-aux-Mines op Sélestat kënnt ouni mussen den Ëmwee iwwer de de Col Sainte-Marie ze maachen.
Canton de Metz-2
Mam Dekret vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton gegrënnt.
Estaing (Aveyron)
Estaing ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Aveyron, an der Regioun Occitanie.
D'Uertschaft läit um Uwänner vum Lot do wou d'Coussane draleeft an um Jakobswee, an zwar de Wee dee vu Le Puy-en-Velay fortgeet an dee Via Podiensis heescht.
Rubjerg Knude Fyr
De Rubjerg Knude Fyr ass e Liichttuerm tëscht Lønstrup a Løkken (Gemeng Hjørring), op der Nordmierküst an Nordjylland (Dänemark).
E gouf 1900 gebaut. Vun den 1910er Joren un huet sech tëscht dem Liichttuerm an dem Mier duerch de Wand eng Dün forméiert. Dës Dün beweegt sech a Richtung Nordost an ass ewell komplett laanscht de Liichtttuerm gezunn. Vun Niewegebaier, déi emol do stoungen, si just nach Zillen do.
Well den Tuerm selwer riskéiert huet, déi géi Küst erofzefalen, wollt déi dänesch Naturschutzadministratioun en ëm 2018 ofrappe loossen. Wéinst Protester gouf dann awer decidéiert, den Tuerm eng 70 Meter an d'Hannerland ze versetzen. D'dänesch Regierung huet dofir 5 Millioune Kroune labber gemaach. Dëst geschouch den 22. Oktober 2019 an enger spektakulärer Aktioun. ,
Birjuljowo
Birjuljowo bezeechent:
Albert Rodange
Den Albert (Jean-Albert) Rodange, gebuer de 25. Mäerz 1858 an der Fiels, gestuerwen den 22. Oktober 1927 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Ingenieur.
Den Albert Rodange huet eng Virreiderroll an den Diskussiounen iwwer de Bau vun der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Iechternach gespillt. Hien huet och déi éischt Pläng fir d'Adolphe-Bréck (Nei Bréck) an der Stad Lëtzebuerg gemaach. Zesumme mam franséischen Ingenieur Paul Séjourné sinn d'Pläng herno ëmgesat ginn.
Den Albert Rodange war de Jong vum Michel Rodange.
Rue Wurth-Paquet (Stad Lëtzebuerg)
D'Rue Wurth-Paquet ass eng Strooss an der Stad Lëtzebuerg um Belair.
Si geet vun der Place de France an nord-westlecher Richtung fort, fir an der Rue Charlemagne opzehalen.
D'Strooss gouf nom lëtzebuergeschen Historiker François-Xavier Wurth-Paquet genannt.
Henry P. McCain
Den Henry Pinckney McCain, gebuer den 23. Januar 1861 am Carroll County, Mississippi, a gestuerwen de 25. Juli 1941 zu Washington, D.C., war e Major General vun der US-Army.
De Camp McCain ass no him benannt ginn.
Crollon
Crollon ass eng franséisch Gemeng am Departement Manche an der Regioun Normandie.
Pörtschach am Wörther See
Pörtschach am Wörther See (Poreče op Sloweenesch) ass eng éisträichesch Uertschaft a Gemeng vu ronn 2.500 Awunner am Distrikt Klagenfurt-Land, a Kärnten, um Uwänner vum Wörthersee.
Kapell Lëtzebuerg-Sichenhaff
D'Kapell vum Sichenhaff  ass eng kathoulesch Kapell déi zur Par Lëtzebuerg Notre-Dame, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Lëtzebuerg gehéiert.
Radio LNW
Gesent gëtt grondsätzlech 24 Stonnen am Dag, dovu ginn e puer Stonnen duerch Schüler aus dem Lycée du Nord live, oder am viraus opgeholle, Sendungen animéiert. Baussent deene Stonne suergt en automatesche System fir Ofwiesslung. Als eenzege Radio am Land bitt Radio LNW den Nolauschterer d'Méiglechkeet quasi zu all Moment Musekswënsch gespillt ze kréien, wa grad keng Live Sendung leeft, dann iwwerhëlt den automateschen Animateur d'Programmatioun vun de Musekswënsch.
Kapell Lëtzebuerg-Sichenhaff
De Patréiner vun der Kapell ass den hellege Péitrus vu Verona (Saint-Pierre Martyr, och Péitrus vu Mailand genannt), deem säi Fest den 29. Abrëll gefeiert gëtt.
Schëld C, 3e
D'Schëld C,3e ass e Verkéiersverbuetsschëld dat ugëtt, datt et verbueden ass eranzefuere fir Chauffere vu motoriséierte Gefierer déi fir de Giddertransport bestëmmt sinn. D'Opschrëft vun engem Tonnage an der Silhouette vum Gefier oder op engem Zousazschëld heescht, datt de Verbuet nëmme gëllt wann dat maximal zougeloossent Gesamtgewiicht vum Gefier oder vun den unenee gehaangene Gefierer méi héich ass wéi dëse Wäert.
Originaltext aus dem Code de la route
''3. Interdiction d'accès à une certaine catégorie de véhicules ou d'usagers - Le signal C,3e indique que l'accès est interdit aux conducteurs de véhicules automoteurs destinés au transport de choses. L'inscription d'un chiffre de tonnage sur la silhouette du véhicule ou sur un panneau additionnel signifie que l'interdiction ne s'applique que si le poids total maximum autorisé du véhicule, ou de l'ensemble des véhicules couplés, dépasse ce chiffre .''
IC 298
Den IC 298 (och bekannt als Arp 147) ass eng Galaxiëkoppel am Stärebild Cetus an ass ongeféier ronn 400 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. En Deel vum IC 298 ass eng vun de rare Rankgalaxien, déi duerch den Zesummestouss vun zwou Galaxien entstanen ass.
Radio LNW
De Radio LNW war mat auslännesche Schoulradiossenderen um Comenius Projet vun der Europäescher Union aktiv.
Kapell Lëtzebuerg-Sichenhaff
D'Kapell steet um Kierfecht vum Sichenhaff, deen op der Kräizung vum Val des Bons Malades mat der rue St. Matthieu, dem CR218, ass.
Zur fréierer Par Lëtzebuerg-Pafendall gehéiert ausser der Kapell vum Sichenhaff och nach d'Parkierch vum Pafendall.
Geschicht
D'Kapell war fréier en Deel vun der Leproserie, déi op där Plaz, baussent der Festung, vun ufanks dem 13. Joerhonnert bis zirka 1770 bestanen huet. Am 15. Joerhonnert ass d'Kapell vergréissert ginn. Am Joer 1683 gouf se duerch d'Bombardéierunge vun den Truppe vum Louis XIV. staark beschiedegt, awer nees opgebaut. Am 18. Joerhonnert krut se d'Ausgesinn wéi et haut nach ass. 1982 gouf se komplett renovéiert.
De Mobiliar vun der Kapell gouf vum Kënschtler Nicolas Anseaux am Régence-Stil gemaach.
Haut gëtt d'Kapell als Morgue vum Kierfecht benotzt.
Klacken
Déi al Klack vu 1752 aus der Kapell hat e Rass a gëtt haut am Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg versuergt.
IC 298
Entdeckung
D'Galaxiëkoppel IC 298 gouf den 29. Dezember 1893 vum franséischen Astronom Stéphane Javelle entdeckt.
Kapell Lëtzebuerg-Sichenhaff
Klacken
De 15. Mäerz 2014 goufe vum Doumhär Henri Hamus an der Parkierch vum Pafendall zwou nei Klacke fir d'Kapell vum Sichenhaff ageweit. D'Klacke goufen an der Klackegéisserei Mark vu Brockscheid gegoss.
Déi gréisser Klack, déi 55 kg weit, ass dem hellege Fiakrius geweit an déi kleng Klack vu 40 kg ass dem hellege Rochus geweit. Den 10. Mee 2014, op Fliederchersdag, hunn déi nei Klacken déi éischt Kéier an der Kapell gelaut.
Pernes (Pas-de-Calais)
Pernes ass eng franséisch Gemeng am Departement Pas-de-Calais an der Regioun Hauts-de-France.
Metronym
E Metronym (vu gr. μήτηρ mētēr) oder latiniséiert Matronym (vu mater) ass e Bestanddeel vun enger Persoun hirem perséinlechen Numm, dee Bezuch hëlt op de Virnumm vun där Persoun hirer Mamm, Groussmann oder enger anerer weiblecher Uranin. Metronymer änneren domat logescherweis vu Generatioun zu Generatioun. Et ass de weiblechen Äquivalent vum Patronym.
Heinrich Böll
Den Heinrich Theodor Böll, gebuer den 21. Dezember 1917 zu Köln a gestuerwen de 16. Juli 1985 zu Kreuzau-Langenbroich, war en däitsche Schrëftsteller.
Metronym
E gutt Beispill ass am Arabeschen den Numm vu Jesus, Isa ibn Maryam, wat Jesus Jong vum Maria heescht. De Koran gëtt nämlech beim Jesus kee Papp un.
Gängeg Familljenimm zu Lëtzebuerg, déi op e Metronym zeréckginn, sinn z. B. Margue oder Grethen (allebéid > Margréit).
Heinrich Böll
Hie gëllt als ee vun de bedeitendsten Auteure vun der Nokrichszäit an der jonker Bundesrepublik. A senge Romaner, Kuerzgeschichten, Lauschterspiller an a senge ville politeschen Essayen huet hie sech kritesch mat der westdäitscher Politik a Gesellschaft auserneegesat.
1951 gouf hie Member vun der Gruppe 47. Zu senge bekanntste Romaner an Erzielunge gehéieren Wo warst du, Adam? (1951), Und sagte kein einziges Wort (1953), Haus ohne Hüter (1954), Billard um halbzehn (1959), Ansichten eines Clowns (1963), Ende einer Dienstfahrt (1966), Gruppenbild mit Dame (1971) an Die verlorene Ehre der Katharina Blum (1974).
Vun 1970 bis 1972 war hie President vum däitschen, vun 1971 bis 1974 och President vum internationale PEN-Club.
Doriwwer eraus war de Böll Iwwersetzer vu literaresche Wierker aus dem Engleschen an d'Däitscht.
Originaleditiounen
Posthum:
Canton de Metz-3
De Canton de Metz-3 ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Metz am Museldepartement an der Regioun Grand Est.
Den Haaptuert ass Metz.
Greaves (Moundkrater)
De Krater krut 1976 vun der IAU offiziell den Numm vum britteschen Astronom William Greaves.
Porte des Lilas (Film)
Porte des Lilas ass e franséisch-italieenesche Film vum René Clair aus dem Joer 1957 nom Roman La grande ceinture vum René Fallet.
Ëm wat geet et am Film?
De Juju lieft am Quartier Porte des Lilas zu Paräis. Den Artiste, e Sänger ass dem Juju säi beschte Frënd. Si treffe sech beim Artiste doheem oder beim Alphonse am Café. De Pierre Barbier e Verbriecher op der Flucht bréngt Onrou an de Quartier…
Camponotus werthi
Camponotus werthi ass eng Insektenaart aus der Gattung Camponotus an der Famill vun de Seechomessen (Formicidae),.
Neuflize
Neuflize ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Grand Est.
Camponotus werthi
D'Aart ass op der Haaptinsel vum subantarktesche Kerguelen-Archipel (Franséisch Süd- an Antarktisgebidder) endeemesch. D'Camponotus werthi ass déi eenzeg Seechomessenaart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt.
D'Insekt ass ronn 5 mm laang. De Kierper ass schwaarz mat rare Buuschten. D'Antenne sinn donkelbrong. D'Bee si brongelzeg, de Kapp an den Abdomen si glat a blénkeg.
Se gouf 1908 vum Schwäizer Dokter a Biolog Auguste-Henri Forel beschriwwen.
Stéphane Javelle
De Stéphane Javelle, gebuer de 16. November 1864 zu Lyon a gestuerwen den 3. August 1917 war e franséischen Astronom.
De Javelle hat vun 1888 un am Observatoire vun Nice als Assistent vum Henri Joseph Perrotin geschafft. Hien hat 1364 Objete vum Index-Katalog entdeckt.
The Artist
The Artist ass e franséisch-US-amerikanesch-belsche schwaarzwäisse Stommfilm vum Michel Hazanavicius, deen och d'Dréibuch geschriwwen huet. En ass den 12. Oktober 2011 a Frankräich an de Kinoen ugelaf.
Wourëms geet et am Film?
De Film, deen um Enn vun den 1920er Joren zu Hollywood spillt, erzielt den Niddergang vun engem Stommfilmstar, dem George Valentine (Jean Dujardin), wéi den Tounfilm bis agefouert gouf, a parallel dozou den Opstig vun enger Dänzerin, der Peppy Miller (Bérénice Bejo), zu engem Hollywoodstar, a wéi sech hir 2 Weeër kräizen...
Iwwer de Film
De Film ass en Hommage un d'Stommfilm-Ära zu Hollywood, souwuel vun der Geschicht hier, wéi och vun der Form: De Film ass selwer a Schwaarzwäiss, am Stommfilmformat 1.25: 1 gedréint, an et gëtt sou gutt e wéi keen natierlechen Toun, just Musek, déi de Film ënnermoolt, a geleeëntlech en Tëschentitel.
De Film ass meeschtens e gellege Succès bei der Kritik, an huet eng jett Präisser an Auszeechnunge kritt: Interpretatiounspräis um Festival vu Cannes 2011, ë. a. 3 Golden Globes (bescht Comédie, beschte Schauspiller, bescht Musek), 7 BAFTA-Awards (wourënner Beschte Film, bescht männlech Haaptroll, bescht Kamera, bescht Dréibuch) 6 Césaren (dorënner beschte Film, bescht Regie a bescht Schauspillerin) a 5 Oscaren (dorënner dee fir de beschte Film an déi bescht männlech Haaptroll).
Danjon-Skala
D'Danjon-Skala ass eng fënnefstufeg Skala fir d'Klassifizéierung vun der Faarf an der Hellegkeet vu Mounddäischterten, déi nieft de geometreschen Eegenschafte vun der Däischtert och vun den aktuelle Bedingungen an der Äerdatmosphär ofhänken. Der Skala leie keng physikalesch Moosswäerter zugronn mä den entspriechende Wäert gëtt vum Observateur geschat. D'Skala gouf vum André-Louis Danjon virgeschloen an ass haut no him benannt. De Wäert vun der Dajon-Skala gëtt mat dem Buschtaf L markéiert.
D'Skala
D'Skala ass sou definéiert:
Bestëmmung vum Wäert
D'Bestëmmung vum L-Wäert erfollegt am beschten an der Hallschent vun der Däischtert mat bloussem A. Den ermëttelte Wäert ass subjektiv a verschidden Observateure kënnen zu ënnerschiddleche Resultater kommen. Ausserdeem kann d'Hellegkeet vu verschiddene Beräicher variéieren an ënnerschiddlech Wäerter vun L hunn, well d'Hellegkeet ofhängeg vun der Distanz vun der Schietachs ass.
Aflëss op de Wäert vun L
Vill Faktore kënnen d'Ausgesinn vum Äerdmound wärend enger Däischtert beaflossen. Wichteg ass, wéi zentral den Äerdschiet de Mound trëfft. Awer och déi aktuell Bedingungen an der Atmosphär vun der Äerd si vu Bedeitung. Op Plazen, op deene keen direkt Sonneliicht d'Mounduewerfläch erreecht, kënnt e bëssi Liicht, dat an der Äerdatmosphär gebrach gëtt, bis op de Mound a gëtt him e roudelzege Schäin.
Den Deel vum Liicht, deen duerch d'Briechung um Mound ukënnt, beaflosst d'Hellegkeet wärend der totaler Däischtert. Déi hänkt vu verschiddene Faktoren of. Vulkanesch Eruptioune sinn ee vun den aflossräichsten Effeten. Vulkanausbréch, déi vill Äschen an d'Äerdatmosphär ofginn, hunn e puer Joer als Folleg, datt donkelrout Däischterten entstinn. Den Afloss vum Mount Pinatubo-Ausbroch war weltwäit extreem ze gesinn a sou gouf d'Mounddäischtert vum 9. Dezember 1992 mat dem Wäert L = 0 op der Danjon-Skala bewäert.
Verrières (Sébrazac)
Verrières ass eng kleng franséisch Uertschaft an der Gemeng Sébrazac am Departement Aveyron, an der Regioun Occitanie.
D'Uertschaft läit um Uwänner vum Lot deen do och Nordgrenz mat der Gemeng Estaing bilt.
Se läit och um Jakobswee, an zwar de Wee dee vu Le Puy-en-Velay fortgeet an dee Via Podiensis heescht.
Rue du Fort-Elisabeth
D'Rue du Fort Elisabeth  ass eng Strooss am Garer Quartier vun der Stad Lëtzebuerg. Se leeft vun der Place Jean-Heinisch a Richtung Süden, laanscht d'Haiser vun der Paräisser Plaz bis bei d'Rue Jean Origer.
Geschicht
Den Numm vun der Strooss geet zeréck op de Fort Elisabeth deen ongeféier do stoung wou déi haiteg Strooss ass. De Fort war e baussenzegt Festungswierk vun der Diddenuewener Front a gouf 1731 gebaut, 1836 moderniséiert an tëscht 1871 an 1872 geschleeft. A Richtung Nordwesten hin - do wou haut d'Spuerkeessgebai steet - gouf de Fort vun der Lunette „Klein Elisabeth“ flankéiert.
Den Numm vum Fort geet zeréck op d'Äerzherzogin Maria Elisabeth vun Éisträich (1680-1741), der eelster Schwëster vum Karel VI.. Si war vum 1. September 1725 bis zu hirem Doud, den 29. August 1741, Generalstatthalterin vun den Éisträicheschen Nidderlanden zu deenen deemools och Lëtzebuerg gehéiert huet.
Slata Ohnewytsch
D'Slata Ohnewytsch (Злата Огневич), gebuer den 12. Januar 1986 zu Murmansk a Russland als Inna Leonidowna Bordjug (ru: Инна Леонидовна Бордюг, uk: Інна Леонідівна Бордюг/Inna Leonidiwna Bordjuh), ass eng ukrainesch Popsängerin.
Wéi si 5 Joer al war, gouf hire Papp, e Militärchirurg, op Sudak op der Krim versat. Si huet do hir Kandheet verbruecht an ugefaange Musek ze studéieren. Um Kiewer Musekinstitut R. M. Glière gouf s'als professionell Sängerin ausgebilt. Fir hir Carrière unzefänke gouf se du vum Produzent Michail Nekrasow ënnerstëtzt.
Bei der 1. Halleffinall vum Eurovision Song Contest 2013 de 14. Mee koum s'op déi drëtt Plaz an hat sech domat fir d'Finall qualifizéiert. Bei der Finall den 18. Mee ass se mat 214 Punkten nees op déi drëtt Plaz komm, hanner dem Farid Mammadov (Aserbaidjan) mat 234 Punkten an dem Emmelie de Forest (Dänemark) mat 281 Punkten.
Si ass bei der ukrainescher Parlamentswal am Oktober 2014 op der Lëscht vun der Radikaler Partei vum Oleh Ljaschko ugetratt a gouf an d'Werchowna Rada gewielt, ee Joer méi spéit huet se hiert Mandat nees ofginn.
Romain Mancinelli
De Romain Mancinelli, gebuer den 19. Juni 1959, ass e lëtzebuergeschen Offizéier. Hie war vun Enn 2014 bis den 29. September 2017 Chef d'État Major vun der Lëtzebuerger Arméi.
Den 29. September 2017 gouf de Generol Alain Duschène säin Nofollger.
De Romain Mancinelli ass bestuet a Papp vun zwou Duechteren.
== Gielercher ==
Schëld C, 3f
D'Schëld C,3f ass e Verkéiersverbuetsschëld dat ugëtt, datt et verbueden ass eran ze fuere fir Chauffere vu motoriséierte Gefierer un déi en Unhänger ugehaangen ass, wann et keng Semi-remorque oder en Unhänger mat enger Achs ass. D'Opschrëft vun engem Tonnage an der Silhouette vum Unhänger oder op engem Zousazschëld heescht, datt de Verbuet nëmme gëllt wann dat maximal zougeloossent Gesamtgewiicht vum Unhänger méi héich ass wéi dëse Wäert.
Akihito
De Keeser Akihito (jap. 明仁), gebuer den 23. Dezember 1933 zu Tokio, war vum 7. Januar 1989 bis den 30. Mäerz 2019 um japanesche Chrysanthementhroun a war den 12. November 1990 offiziell zum 125. Tennō vu Japan proklaméiert ginn.
Kabeltram
En ënnerscheet sech vun de klasseschen Trammen, doduerch datt e keen eegenen Undriff huet. E Standmotor dreift e Kabel un, deen ënner der Strooss läit, an un deem d'Gefier sech ukrämpt fir matweidergezunn ze ginn. E gläicht deemno vun der Konzeptioun hier enger Standseelbunn mam Ënnerscheed datt d'Strecken op an of kënne goen an datt d'Gefier net ëmmer um Kabel hänkt dee sech konstant weiderbeweegt. Fir mat weidergezunn ze ginn, krämpt d'Kabinn sech mat Hëllef vun enger grousser Pëtzzaang un de Kabel a bei der nächster Halt léisst se de Kabel lass fir dann ze bremsen a stallzehalen.
Akihito
Hien ass dat véiert Kand an eelste Jong vum Keeser Hirohito (1901–1989) an der Keeserin Kōjun (1903–2000). 1952 gouf hien offiziell zum Krounprënz ernannt. Den Akihito ass den éischte japanesche Keeser, dee studéiert huet. Nieft Ekonomie a Politikwëssenschaft huet hie sech mat Mieresbiologie, méi genee mat Ichthyologie. befaasst. 1967 huet hien eng international unerkannt Publikatioun iwwer Grundelen erausbruecht, vun deenen eng Aart (Exyrias akihito) 2005 no him genannt gouf.
Hien ass zënter dem 10. Abrëll 1959 mat der Keeserin Michiko (geb. Shoda Michiko), enger net-adleger Dame, bestuet.
Kabeltram
Dat bekanntst Beispill vu Kabeltrammen déi nach funktionéieren, sinn d'Kabeltramme vu San Francisco a Kalifornien, déi zanter 1873 a Betrib sinn.
Akihito
Kanner
D'Kesserkoppel huet drâi Kanner:
A Japan gëtt de Keeser aus Respekt net mat sengem Numm genannt. Hie gëtt als Tennō Heika (天皇陛下, "Seng Majestéit, den himmlesche Souverain") oder Kinjō Heika (今上陛下, "Seng aktuell Majestéit") oder einfach Tennō genannt.
Sonnesensor
Sonnesensore gi speziell Liichtsensore genannt, déi d'Richtung vun der Sonn oder d'Stäerkt oder d'Dauer vun der Sonnestralung erfaassen an drop reagéiere kënnen.
Haustechnik
A modernen Hae niser kënne jeo Sonnenastralung d'Rolllueden oder déi baussenzeg Jalousien automatesch sou gesteiert ginn, datt keng direkt Sonn an d'Banneraim schéngt. Besonnesch bei Passivhaiser besteet soss am Summer d'Gefor vun enger Iwwerhëtzung.
Autoen
Am heefegste fënnt ee Sonnesensoren an den Autoen. Do kann d'Leeschtung vun der Klimaanlag jee no der Positioun an der Intensitéit vun der Sonn fir d'Passagéier individuell virgesteiert ginn. Normalerweis besteet sou ee Sonnesensor aus op d'mannst zwéi liichtempfindleche Sensoren (LDR, Photodiode), déi an ënnerschiddlech Richtunge ausgeriicht sinn – oder iwwer eng Optik a verschiddene Richtungen empfindlech sinn. D'Differenz vun de béiden Ausgangssignaler ergëtt d'Deviatioun vum Sonnestand aus der Mëttellinn vun de Sensoren, d'Moyenne vun de Signaler ass eng Mooss fir d'Intensitéit vun der Sonn. De Sensor ass meeschtens an der Mëtt vum Armaturebriet agebaut.
Asaz an der Raumfaart
An der Raumfaart gi Sonnesensoren dacks eenzel oder zu méi (z. B. sechs Stéck bei Mariner 1 an 2 a 16 beim Mars Reconnaissance Orbiter) als Lagsensore fir d'Lagreegelung vu Satellitten respektiv hire Solarzellenausleeër gebraucht. Si bestëmmen dobäi d'Lag vun engem Satellit relativ zu der Sonn. Dëst ass grondsätzlech nëmme méiglech, wann d'Sonn am Siichtfeld (oder field of view op Englesch) vum Sensor steet. Hiren Asaz ass also nëmmen ageschränkt, wann d'Satellittebunn ze no un engem Planéit läit. An deem Fall musse Moossname geholl ginn, fir Stéierungen duerch d'Reflexioun vu Sonneliicht duerch de Planéit ze ënnerdrécken.
Et ënnerscheet een tëscht digitalen an analoge Sonnesensoren.
Analog Sonnesensore gi meeschtens fir dat grafft Regléieren (z. B. kuerz nom Start) oder als Backupsystem vum Satellit benotzt. Si hunn eng einfach Struktur, a kënnen Donnéeë séier sammelen. Mat 45 bis 180° hu si och e groussen Erfaassungsberäich. Een Nodeel kann dogéint, jee no Funktiounsprinzip, e Manktem u Genauegkeet sinn. Beim Satellit GOCE sinn dat zum Beispill 10°. Meeschtens ginn als Moosssystem einfach Instrumenter benotzt, déi d'Wäermtofstralung moossen (z. B. op Basis vun temperaturofhängege Widderstänn). Och Fotosensore kënnen dofir benotzt ginn. Si sinn un allen dräi Säiten (Raumrichtungen) vum Satellit ubruecht a bestëmmen nëmme d'Richtung, aus där déi gréisste Liichtastraalung kënnt. Dat geschitt, andeems d'Wäerter vun deene verschiddene Sensore matenee verglach ginn.
Donieft gëtt et awer och nach Sensoren, déi méi komplizéiert sinn. Si schaffe mat jee zwéi Fotoelementer pro Sensor a Moossen d'Differenz tëscht de béide Fotoelementer, fir d'Richtung ze bestëmmen. Déi Richtungsbestëmmung gëtt duerch e mechanesch-opteschen Opbau erméiglecht. Dat kann zum Beispill eng rechtwénkleg Opstellung vun de Fotoelementer sinn. D'Fotoelementer kënnen awer och niewentenee opgestallt ginn, mat enger senkrechter Trennmauer oder engem aneren Element, dat Schiet mécht.
Digital Sonnesensore baséieren am Prinzip op digitalen Optische Positiounssensoren oder Billerkennungssystemer. Déi Billerkennungssystemer erkennen d'Sonn mat Hëllef vun Zeile- oder Matrixsensore (CCD- oder CMOS-Kamera-Sensoren). Dat erlaabt eng wiesentlech méi genee Bestëmmung vun der Positioun. Beim Satellit GOCE sinn dat zum Beispill 0,02° bei engem Erfaassungsberäich vun 128°.
Bei Zeilesensoren a bei ettlechen analoge Sonnesensore ginn dacks och sougenannt Schlitzsensore agesat. Bei hinne fält d'Sonneliicht duerch e schmuele Schlitz op de Sensor, dee senkrecht zum Schlitz ausgeriicht ass. Den Erfaassungsberäich ass hei ofhängeg vun der Längt vum Schlitz. Bei den Zeilesensore kommen dobäi meeschtens méi Zeile zum Asaz, bei deenen d'Opléisung vun de Fotosensore a Richtung vum Schlitz ëmmer méi grouss gëtt (Binär- oder Graycode). Well d'Zeilesensore nëmmen eng Achs bestëmmen, mussen der dovun op d'mannst zwou disponibel sinn, oder et kënnt e V-fërmege Schlitz mat enger spezieller Auswäertsoftware zum Asaz.
De Nodeel vun alle Sonnesensore ass, datt nëmmen eng zweedimensional Bestëmmung vun der Lag vun de Satellitte méiglech ass. Déi drëtt Raumrichtung (Wénkel zu der Äerd) muss duerch zousätzlech Sensore (z. B. Äerdsensoren, Horizontsensore oder Magnéitfeldsensoren) ermëttelt ginn. Hir Virdeeler sinn déi héich Zouverlässegkeet an hiert klengt Gewiicht (<0,5 kg) souwéi hir Dimensiounen.
Weider Asazgebidder
An der Meteorologie gi mat Sonnesensore op der Basis vu Fotoelementer d'Dauer an d'Intensitéit vum Sonneschäin bestëmmt.
Une histoire d'amour (Film 2013)
Une histoire d'amour ass eng franséisch-belsch-lëtzebuergesch Koproduktioun an deen éischte Spillfilm vun der franséischer Regisseurin a Schauspillerin Hélène Fillières. E koum den 9. Januar 2013 a Frankräich an eng Woch drop zu Lëtzebuerg an d'Kinoen.
Äerdradius
Den Äerdradius ass de Radius vun der Äerdkugel. Et ass eng astronomesch Moosseenheet an och eng fundamental Gréisst fir vill Wëssensgebidder – besonnesch fir d'Geowëssenschaften a fir d'Technik. En huet an der Moyenne 6371,0 Kilometer. Den Äerdduerchmiesser ass dat Duebelt vum Äerdradius, an der Moyenne ronn 12.742 Kilometer.
Jee no Gebrauchszweck gi verschidde, genee Äerdradie benotzt, déi net op enger Kugelform, mä op där vun engem Rotatiounsellipsoid oder aneren Approximatioune berouen.
Une histoire d'amour (Film 2013)
Ëm wat geet et am Film?
E Banquier an eng Fra ginn eng Affär an. Suen a Sadomaso sinn och am Spill...
Äerdradius
Dacks benotzt Wäerter
Well d'Äerd respektiv de Mierespigel (Geoid) keng exakt Kugelform huet, mä op de Polen ëm ongeféier 21 km (0,335 Prozent) ofgeplatt ass, muss fir déi genee Bezeechnung vun hirem Radius de Begrëff „Äerdkugel“ méi no definéiert ginn. Am meeschte gi follgend Wäerter benotzt:
Une histoire d'amour (Film 2013)
Soss
Déi meescht Zeenen am Film, deen néirens konkreet spillt, goufen zu Lëtzebuerg gedréint. Bei de Baussenopnamen huet ë. a. de Kierchbierg an d'Gare Léck-Guillemins als Kuliss gedingt.
Äerdradius
Vun der Antiquitéit bis zum Kolumbus
De Gedanken, datt d'Äerd kugelfërmeg soll sinn, war schonn ëm 600 v. Chr. an der ionescher Naturphilosophie opgedaucht. Den Thales vu Milet, den Anaximander an am 4. Joerhonnert v. Chr. hat den Aristoteles dräi astronomesch Beweiser fir dës Realitéit virgeluecht.
Fleeschfrësser
Fleeschfrësser (och Karnivoren; vum lat. carnis ‚Fleesch‘ a vorare ‚friessen‘, oder Zoophagen, vum gr. ζῷον zoon „Liewewiesen“ a φαγεῖν phagein „friessen“) ginn Déieren, bestëmmt Planzen a Pilze genannt, déi sech haaptsächlech oder vu soss näischt wéi  Tissuë vun Déieren  ernieren.
Äerdradius
Vun der Antiquitéit bis zum Kolumbus
Déi éischt Bestëmmung vum Äerdëmfang ass vum Eratosthenes (ëm 240 v. Chr.) iwwerliwwert. Hie gëllt als Erfinder vun der Gradmiessungs-Method an hat d'Wénkelhéichte vum Sonnenhéchststand an Egypten tëscht Alexandria a Syene, dem häitegen Assuan, verglach, déi sech ëm 1/50 vum Vollkrees ënnerscheeden. Heiraus hat sech als Äerdëmfang dat 50-facht vun der Distanz Alexandria bis Assuan, no häitegen Eenheeten also 835 km mol 50 ass gläich 41.750 km erginn. Aus dem Ëmfang kann de Radius rechneresch ofgeleet ginn. Den Eratosthenes hat a Stadie gerechent; fir d'Genauegkeet vu senger Äerdradiusbestëmmung spillt déi benotzt Längteneenheet keng Roll. Hie koum op en Äerdradius vun zirka 6.645 km an domat op e Wäert, dee 4,2 Prozent iwwer dem Wäert vun haut läit.
Fleeschfrësser
Zu de Fleeschfrësser gehéieren Déierenaarte vu bal all Déierestamm. Bei de Mamendéieren  zielen dozou z. B. Aarte vun den Uerdnunge Raubdéieren (Carnivora) a Zantwalen,  ausserdem där aus der Uerdnung Dasyuromorphia, eenzelene Vullenaarten wéi  Gräifvigel oder Fëschaarten wéi vill Haien. Ënner de Glidderféisser ass Karnivorie ganz verbreet. Déi meescht Spannendéieren (Arachnida), virun allem Wiefspannen (Araneae) a Skorpiounen (Scorpiones) erniere sech bal nëmme vun aneren Arthropoden. Milben (Acari) a Wiewerkniechten (Opiliones) sinn do dergéint nëmmen deelweis karnivor. Och ënner den Insekten gëtt et eng jett karnivor Gruppe, z. B. Raubwanzen (Reduviidae), d'Majoritéit vun de Lafkiewerlekaarten (Carabidae), an d'Hautflügler (Hymenoptera). Ënner deene leschtgenannte si vill Parasitoiden ze fannen.
Fleeschfrësser (Carnivore) sollten net mat der Uerdnung Raubdéieren (Carnivora) verwiesselt ginn. Carnivora sinn net onbedént all Karnivoren an d'Karnivoren net zwangsleefeg Carnivora, well et och Fleeschfrësser gëtt, déi net zu der Uerdnung vun de Raubdéiere gezielt ginn, wéi och Raubdéieren, wéi vill Bieren, déi méi Planzen- wéi Déierekascht friessen, an dofir Omnivore sinn.
Äerdradius
Vun der Antiquitéit bis zum Kolumbus
Am fréie Mëttelalter haten d'Araber d'Längt vun engem Grad op 56 2/3 arabesch Meile festgeluecht. Well déi mat zirka 2.000 m gläichzesetzen ass, ergëtt sech de Radius vum Äerdkierper R = 6.500 km, deen 2 Prozent vum Wäert vun haut ofwäicht. De Mathematiker Al-Biruni hat am Joer 1023 mat enger neier Moossmethod, déi hien erfonnt hat, fir de Radius vun der Äerdkugel op 6339,6 km erausfonnt.
Am 15. Joerhonnert waren déi Wäerter an Europa sécherlech bekannt, mä d'arabesch Wäerter goufen deelweis deene vun der ëm 25 Prozent méi kuerzer italieenescher Meil zougewisen. Op där Basis a bei gläichzäiteger Iwwerschätzung vun der Längt vun Asien koum de Kolumbus zum falsche Schluss, datt een op engem Westkurs no wéinege Wochen an Ostasie komme misst.
Äerdmiessung an der Neizäit
Déi richteg Gréisst vun der Äerd war eréischt um Enn vun der Entdeckerzäit op e puer Prozent genee bekannt. Hir onreegelméisseg Kugelform hu franséisch Wëssenschaftler vum 17. Joerhonnert duerch Gradmiessungen iwwer e puer honnert Kilometer bestëmmt, wat awer nach onsécher war an deelweis souguer zu engem verlängerte Polradius gefouert hat. Deemgéigeniwwer hat den Isaac Newton berechent, datt d'Äerdrotatioun wéinst der Zentrifugalkraaft eng Ofplattung vun der Äerd verursaache misst.
D'Klärung vun dëser Fro war duerch d'Äerdmiessung vun der franséischer Akademie mat hiren zwou Expeditiounen a Lappland an an de Peru (1736 bis 1741) erfollegt. Si hu gläichzäiteg bei der Meterdefinition gedéngt.
Ëm 1965 hat d'Satellittegeodesie eng enorm Genauegkeetsverbesserung bis op 20 Meter, a stéisst elo schonn an den Zentimeterberäich vir. Nei entwéckelt Gradiometrie-Satellitte wéi GRACE (2004) an GOCE zile souguer op d'Ännerunge vun der Äerdfigur, déi am Beräich vun e puer Millimeter pro Joer ugeholl ginn.
Physikalesch Aflëss
Den Äerdradius a seng Variatioun ass net nëmmen eng fundamental Gréisst bei geometreschen Aufgabestellungen, mä och an der Physik an a verschiddene Geowëssenschaften. Do trëtt en z. B. als Ofstand vum Äerdzentrum oder vun der Äerdachs op (R•cos (Breet)), als Krëmmungsradius a Beweegungen oder bei Miessstralen, als gaußesch Krëmmungsmooss (1/R²) oder an der Wierkung vu Gradiente vu verschiddene Kräften.
D'Moyenne vun der Schwéierkraaft op der Äerduewerfläch hänkt geneesou mam Radius an der Äerdmass zesumme wéi d'Dicht an der Moyenne vum Äerdkierper. Hire Wäert vu 5,52 g/cm³ gëtt der Geophysik – am Verglach mat normale Gestengsdichten vun 2,5–2,8 g/cm³ – e kloren Hiwäis, datt d'Dicht vum Äerdkär vill méi héich muss sinn. Zanter iwwer 100 Joer gëtt de bannenzege Schuelenopbau vun der Äerd ënner anerem mat der Gravimetrie, souwéi mat mathemateschen a seismesche Modeller erfuerscht.
Fazit
D'Äerdfigur ass haut scho bis op e puer Zentimeter genee bekannt, obschonn hiren Héichteverlaf ëm 10 bis 15 km no béide Säite variéiert:
Dacks ass onbekannt, datt wéinst der Äerdofplattung net nëmmen den Äerdradius variéiert, mä och e „Breeteproblem“ besteet: déi geographesch an déi geozentresch Breeten ënnerscheede sech ëm bis zu 0,19° oder 22 Kilometer. Wéinst weidere lokalen Ënnerscheeder vun der Äerdform zu enger Kugel gouf dofir fir d'Landvermiessung d'Äerduewerfläch mat lokalen optimal passende Referenzellipsoiden approximéiert, vun deene weltwäit iwwer honnert verschiddener am Gebrauch sinn. D'Donnéeë vu geographesche Uertskoordinate bezéie sech ëmmer op e bestëmmte Bezuchssystem (Geodeteschen Datum).
Dat bedeit, datt een ënner eise Féiss verlängert geduechte Senkel bis zu 20 km laanscht den Äerdmëttelpunkt geet. Fachgebidder wéi d'Äerdmiessung, d'Geophysik an d'Satellittegeodesie musse sech all Dag mat den domat zesummenhänkende Realitéiten auserneesetzen.
Äerdëmfank
Gëtt fir eng Äerdfigur schätzungsweis eng Kugelform ugeholl, kann den Ëmfank vun der Äerd U mat der Ëmfanksberechnung fir e Krees zimmlech aus dem Äerdradius r berechent ginn:. Dat gëtt bei engem Äerdradius vu 6.378 km en Äerdëmfank vu ronn 40074 km.
Wéinst der Äerdofplattung ass den Ëmfank um Equator mat zirka 40074 km am gréissten. Den Ofstand vun de Pole vum Equator ass ongeféier 10002 km, dat entsprécht engem Äerdëmfank laanscht e Längtekrees vu ronn 40008 km. Dëse Wäert läit opfälleg no bei dem ronne Wäert vu 40.000 km. D'Ursaach ass, datt no enger fréien Definitioun d'Moosseenheet Meter als 10-milliounsten Deel vun engem Äerdquadrant festgeluecht sollt ginn.
D'Längt vun de Breetekreesser ass am Géigesaz zu der Längt vun de Längtekreesser net ëmmer déi selwecht an hëlt vum Equator zu de Polen hin of. Hir Längt léisst sech bei Vernoléissegung vun der Äerdofplattung zimmlech genee berechne mat, woubäi x déi geographesch Breet bedeit.
Estampon
Den Estampon ass e franséische Floss an den Departementer Gers a Landes. Et ass e rietsen Niewefloss vun der Douze a gehéiert zum Baseng vum Adour.
Den Estampon ass 52,1 Kilometer laang an huet seng Quell um Territoire vun der Gemeng Parleboscq, op enger Héicht vun 157 Meter. Am ieweschten Deel ass e kanaliséiert bis op eng Héicht vun 144 Meter, an der Gemeng Herré (Grand canal du Marais).
E leeft op senger ganzer Längt praktesch de ganzen Zäit an nord-westlecher Richtung a leeft zu Roquefort an d'Douze.
Gemengen, Kantonen an Departmenter duerch déi e leeft
Am Departement Gers leeft en duerch eng Gemeng an ee Kanton an zwar Cazaubon am Canton de Cazaubon.
Am Departement Landes leeft en duerch d'Kantone Gabarret a Roquefort, an duerch eelef Gemengen, dat sief vun uewen no ënnen: Parleboscq, Gabarret, Créon-d'Armagnac, Herré, Losse, Estigarde, Vielle-Soubiran, Saint-Gor, Retjons, Arue a Roquefort.
Nieweflëss
Dem Sandre no huet den Estampon 20 Nieweflëss:
De Géoportail gëtt nach follgend Nieweflëss un:
Une histoire d'amour
Une histoire d'amour ass den Titel vu méi Fimer: