cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kommunikatiounssatellit
Geschicht
Wéi allerdéngs spéider erkannt gouf, datt nëmme mam Gebrauch vun aktive Satellitten eng effektiv Informatiounsiwwerdroung méiglech ass, huet misse weider an déi Technologie investéiert ginn. Den 10. Juli 1962 gouf schliisslech den éischten Televisiounssatellit, mam Numm Telstar an de Weltraum geschéckt. Den Telstar huet schonn deemools eng TV-Iwwerdroung tëscht Japan, den USA an Europa erméiglecht.
De 14. Februar 1963 gouf de Syncom 1 als éischten Noriichtesatellit an eng geostationär Ëmlafbunn geschéckt. Well de Syncom 1 net richteg funktionéiert hat, gouf en de 26. Juli 1963 mam Syncom 2 ersat. Et war den éischte sougenannte Synchronsatellit fir den terrestresche Telekommunikatiounsverkéier.
Fëschbech (Irbich)
D'Fëschbech ass eng Baach am Éislek an de Gemengen Hengescht a Klierf. Et ass e lénksen Niewefloss vun der Irbich.
Kommunikatiounssatellit
Geschicht
Den éischte kommerzielle geostationäre Noriichtesatellit war den Intelsat I, och „Early Bird“ genannt. Hie war de 6. Abrëll 1965 vum Cape Kennedy an de Weltraum gestart.
Fëschbech (Irbich)
Si entspréngt op enger Héicht vu 492 um Flouer Grëndel bei Fëschbech a leeft no ronn annerhallwem Kilometer op der Fëschfuert an d'Irbich.
Canton de Lavaur Cocagne
De Canton de Lavaur Cocagne ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castres, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Kommunikatiounssatellit
Geschicht
Europa hat eréischt Mëtt vun den 1970er Jore mam Start vun Noriichtesatellitten ugefaangen. Déi béid éischt hu Symphonie 1 a Symphonie 2 geheescht a goufen den 19. Dezember 1974 respektiv de 27. August 1975 gestart. Si waren an Zesummenaarbecht vu Frankräich mat Däitschland entstanen.
Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach
Dëst ass d'Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach vu 1797 un.
La Chapelle-Rambaud
La Chapelle-Rambaud ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Canton du Pastel
De Canton du Pastel ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castres, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Canton de la Montagne noire
De Canton de la Montagne noire ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castres, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Pers-Jussy
Pers-Jussy ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Nangy
Nangy ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Werner Pochath
De Werner Pochath gebuer als Werner Pochlatko den 29. September 1939 zu Wien a gestuerwen den 18. Abrëll 1993 zu Kempfenhausen war en éisträichesche Schauspiller.
Peter Fonda
De Peter Henry Fonda, gebuer den 23. Februar 1940 zu New York City a gestuerwen de 16. August 2019 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
Hien huet seng Schauspillerkarriäre 1960 beim Theater ugefaangen. Bekannt gouf e fir de Roadmovie Easy Rider, bei deem en d'Dréibuch geschriwwen huet an och, an der Roll vum Captain America (Wyatt), matgespillt huet, dee mat senge Kolleegen op hiren Chopperen iwwer d'Route 66 fiert.
Hie war de Jong vum Henry Fonda, de Brudder vun der Jane Fonda an de Papp vun der Bridget Fonda, déi och all als Schauspiller bekannt goufen.
Grand Prix de Denain 2019
Déi '''61. Editioun vum Grand Prix de Denain''' gouf de 24. Mäerz 2019 gefuer. Se stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2019 an der Kategorie 1.HC. Et war déi 2. Kompetitioun fir d'Coupe de France 2019.
Lëscht vu Waasserfäll
D'Lëscht vun de Waasserfäll enthält eng Auswiel vu Waasserfäll op der Äerd.
Maria Moes
D'Maria Catherine Moes, mam Uerdensnumm Mary Alfred Moes, gebuer als Catherine Moes den 28. Oktober 1828 an der Maachergaass zu Réimech a gestuerwen den 18. Dezember 1899 zu St. Paul, Minnesota (USA) war eng lëtzebuergesch Nonn déi staark un der Grënnung vun zwéi Franziskaneruerde bedeelegt war. Dat waren zu Joliet, Illinois, d' Sisters of St. Francis of Mary Immaculate an zu Rochester, Minnesota, d'Sisters of Saint Francis. Si war och d'Grënnerin vum St. Mary's Hospital vu Rochester, enger Klinick déi méi spéit en Deel vun der Mayo Clinic gouf.
Hiert Liewen
D'Maria Moes war dat jéngst vu siwe Kanner vum Gerard Moes, engem Houfschmadd, a senger Fra Anne Marie Botzem. No enger Priedegt vum Bëschof John Henni vu Milwaukee ass si mat hirer Schwëster Catherine an Amerika ausgewandert. De Bëschof hat dovu geschwat, datt an Amerika Enseignante gebraucht géifen, absënns bei den amerikaneschen Urawunner. Béid Schwëstere waren an der Musek an an der Konscht héich gebilt. Nieft dem Lëtzebuergeschen hu si nach Franséisch, Däitsch an Englesch geschwat an hate Mathematik an Architektur studéiert.
Vun 1852 bis 1863 hu si bei de Schoulschwëstere vun Notre-Dame zu Milwaukee am Wisconsin gelieft an duerno bei de Schwëstere vum Hellege Kräiz zu South Bend, Indiana. Do hunn déi zwou Schwësteren hir Uerdensnimm Schwëster Mary Alfred (Maria Catherine) a Schwëster Barbara (Catherine) ugeholl. Si hunn allebéid d'Nonne vum Hellege Kräiz verlooss a goufen den 1. Juni 1863 am Drëtten Uerde vum Hellege Franziskus opgeholl.
Illinois
Op Invitatioun vum Paschtouer vun Joliet, Illinois, si se dohi geplënnert an hunn do ugefaange Schoul ze halen.
Den 31. Juli 1864 huet de Blëtz an d'Kierch vum Jang den Deefer geschloen, woubäi eng jonk Fra ëm d'Liewe koum. Doropshin huet de Witmann gefrot fir datt d'Schwëstere seng Kanner sollten zillen. Dës onerwaart Aarbecht huet sech geschwënn expandéiert, an d'Schwësteren hunn ugefaange sech ëm Weesekanner ze këmmeren. Se hunn och Internatsschüler a Kandidate fir d'Gemeinschaft opgeholl. D'Schwësteren hu séier missen e méi grousst Haus kafen an hunn doropshin d'St. Francis Meederchersschoul opgemaach.
Nodeems d'Schwëster Mary Alfred am Summer 1865 vum Franziskanerpater Pamfilo da Magliano gefrot gi war fir an d'St. Bonaventura Klouschter an den Allegany County, New York ze kommen, gouf si Generaloberin vun der neier Kongregatioun Sisters of St. Francis of Mary Immaculate.
Minnesota
D'Oberin Mary Alfred huet geplangt fir d'Schoul nach méi ze vergréisseren, wat awer dem zoustännege Bëschof Foley en Dar am A war an hien huet si kuerzerhand duerch d'Schwëster Alberta als Oberin ersat. D'Mary Alfred gouf dunn op Rochester versat fir do d'Muttergottes vu Lourdes Schoul ze grënnen. Kuerz nodeems déi Schoul opgoung, huet de Bëschof Foley d'Mary Alfred aus der Kongregatioun ausgeschloss. Vun all den Nonnen aus der Kongregatioun hunn der 92 decidéiert zu Joliet ze bleiwen, 25 sinn der mat der Mary Alfred an de Minnesota gaangen, wou se e puer Schoulen an de Schwësteruerde vum Hellege Franziskus vu Lourdes gegrënnt hunn.
Den 21. August 1883 huet en Tornado d'Stad Rochester zerstéiert an d'Schwëster Mary Alfred huet erkannt, datt eng Klinick an der Stad misst opgoen. Si huet dem Dokter William Worrall Mayo proposéiert, datt d'Nonnen eng Klinick geréiere géifen, wann hie mat sengen zwéi Bouwen als Dokter do schaffe géifen. D'St. Mary's Hospital gouf den 30. September 1889 opgemaach an ass haut en Deel vun der weltwäit bekannter Mayo Clinic.
Reignier-Ésery
Reignier-Ésery ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Arturs Krišjānis Kariņš
Den Arturs Krišjānis Kariņš, gebuer den 13. Dezember 1964 zu Wilmington, am Delaware, ass e lettesche Politiker (Vienotība). Hien ass zanter dem 23. Januar 2019 Ministerpresident vu Lettland.
De Krišjānis Kariņš huet 1988 e Bachelor a Sproochwëssenschaften op der University of Pennsylvania gemaach, an ass do 1996 promovéiert. Vun 1994 bis 2002 war hien den Direkter vun enger Entreprise.
2002 huet hien d'Partei Jaunais laiks gegrënnt, fir déi en dat Joer fir d'éischt an de Saeima, dat lettescht Parlament, gewielt gouf. 2004 bis 2006 war hie lettesche Wirtschaftsminister.
Hien ass zanter 2003 Member vum Comité vu Jaunais laiks, a war tëscht 2007 an 2008 hire President. Ausserdeem war hien, wann en net Minister oder Europadeputéierte war, Fraktiounspresident vun där Parei am lettesche Parlament.
2009 bis 2014 war hien Deputéierten am Europäesche Parlament, wou seng Partei Jaunais laiks (zanter 2011 mat aneren zu Vienotība fusionéiert) Member vun der EVP-Fraktioun ass.
Den 23. Januar 2019 gouf hien, no laange Koalitiounsverhandlungen an der Folleg vun de Parlamentswale vum 6. Oktober 2018, als Ministerpresident vun enger Regierung aus fënnef konservativen a liberale Parteien, vum Parlament konfirméiert.
Villy-le-Bouveret
Villy-le-Bouveret ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Grand Prix La Marseillaise 2019
Déi '''40. Editioun vum Grand Prix La Marseillaise''' gouf den 3. Februar 2019 gefuer.
D'Course gouf vum Fransous Anthony Turgis gewonnen.
Alban (Tarn)
Alban (op Okzitanesch: Albanh) ass eng franséisch Gemeng am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Geographie
Den Assou huet seng Quell um Teritoire vun der Gemeng.
Houte-Si-Plou (Neupré)
Houte-si-Plou op Wallounesch Xhoutsiplou ass e klengt belscht Duerf am Condroz an der Gemeng Neupré an der Provënz Léck. Et läit um hallwe Wee laanscht d'Strooss déi vu Plainevaux op Esneux féiert.
Duerch d'Uertschaft leeft de Ruisseau du Fond Martin, deen zu Esneux an d'Ourthe leeft.
Dat klengt Nascht huet der symbolescher Université de Houte-Si-Plou den Numm ginn.
Andrei Iwanowitsch Borissenko
Den Andrei Iwanowitsch Borissenko, gebuer de 17. Abrëll 1964 zu Leningrad, Russland, ass e russesche Kosmonaut.
Ausbildung
No erfollegräiche Physik- a Mathematikschoulléiergäng zu Leningrad 1981, krut de Borissenko am Joer 1987 am Leningrader Mechaneschen Institut säin Ofschloss a Fluch- a Steierungsdynamik. Vun 1987 bis 1989 schafft hien als zivillen Ingenieur bei der Sowjetescher Marinn.
Beruffsliewen
Uschléissend wiesselt hie bei d'NPO Energija. Bis 1999 schafft hie bei der Analysgrupp fir d'Bordsystemer vun der Mir am Fluchleetzenter zu Koroljow. Duerno war hie Schichtfluchdirekter, am Ufank fir d'Mir a spéider am ISS-Programm. Hie war am Mäerz 2001 beim geplangten a kontrolléierte Mir-Ofstuerz mat bedeelegt.
Den 29. Mee 2003 gouf hien als Kandidat vun der Kosmonautesektioun beim Energija-Konzern ausgewielt. Seng Kosmonautegrondausbildung huet hien am Juni 2005 mat Auszeechnung ofgeschloss.
De Borissenko ass Bordingenieur op der Expeditioun 27 an ass och fir weider Expeditioune mat der ISS virgesinn. De 4. Abrëll 2011 (Lokalzäit: 5. Abrëll) ass hien zesumme mam Alexander Samokutajew a mam Ronald Garan am Raumschëff Sojus TMA-21 op d'ISS gestart.
Privates
Den Andrei Borissenko ass bestuet an huet zwee Kanner. Zu sengen Hobbye gehéiere Fëschen, Badminton an Autoreesen.
Saint-Blaise (Haute-Savoie)
Saint-Blaise ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Donatus-Monument zu Mäerkels
Et gouf 1934 opgeriicht a steet laanscht den CR331 dee vu Mäerkels op Alschent féiert, an der Gemeng Kiischpelt am Éislek. D'Plaz wou et steet krut den Numm Beim Donatus.
Den hellegen Donatus ass de Patréiner dee géint Blëtz, Knëppelsteng a Stuerm, virun allem op der Gewan, schützt. Am Éislek, a besonnesch um Kiischpelt huet d'Veréierung vum hellegen Donatus eng laang Traditioun.
Monument
Et besteet aus engem 7 Meter breede Sockel a Form vun engem Altor op deem véier matenee verbonne Piliere stinn, mat, op der Spëtzt, engem 2 Meter héije Kräiz aus Bronze. Dat ganzt Monument ass mat Schifersteng gebaut.
Op der viischter Säit, zur Strooss hin, ass en 3 Meter héije Mosaik mam Bild vum hellegen Donatus. Lénks dovu steet: ST DONATUS. D'Pläng vum Monument a vum Mosaik sinn d'Wierk vum Joseph Sünnen (1894-1969).
Op der Récksäit vum Monument ass eng Plack mat engem laténgeschen Text a Form vun engem Chronogramm:
De Chronogramm ergëtt 1934, d'Joer an deem d'Monument gebaut gouf.
D'Monument gouf de 26. August 1934 ageweit. Et steet an enger parkänlecher Anlag, op där och en Onofhängegkeetsmonument vun 1989 ze gesinn ass.
Historique
D'Initiativ fir de Bau vum Monument geet op den deemolege Paschtouer Krier vu Mäerkels zeréck. De Kënschtler Jos Sünnen hat him d'Pläng fir en Donatus-Monument gewisen, dat ursprénglech an der Muselgéigend, tëscht Réimech a Bech-Maacher, sollt gebaut ginn. Den hellegen Donatus gëtt als Beschützer vun de Wéngerte géint Donnerwieder veréiert.
De Paschtouer Krier huet sech awer fir de Bau vum Monument zu Mäerkels entscheet, dat och well d'Veréierung vum hellegen Donatus am Éislek, a besonnesch och um Kiischpelt, eng laang Traditioun huet. Dobäi kënnt, datt Mäerkels bis 1806 zur Par Pëntsch gehéiert huet, an där de Paschtouer Nikolaus Strevel eng Communautéit vu Bridder vum Donatus gegrënnt hat (et war dat déi éischt Donatus-Communautéit zu Lëtzebuerg).
De Mosaik, deen aus ronn 25.000 faarwege Steng besteet, gouf vun der Firma Rich. Gasser vun Düsseldorf realiséiert. D'Mosaiksteng koume jee zu engem Drëttel aus Italien an aus Däitschland, déi aner si Konschtsteng.
Quell
Quell fir dësen Artikel (Stand vum 2. August 2012) ass den Artikel vum J. Haan (1934).
Abt
Dat franséischt Wuert Abbé gëtt awer och nach am Allgemenge gebraucht fir e Geeschtlechen ze bezeechnen.
Nationalstrooss 4
D'Nationalstrooss 4 oder N4 ass eng lëtzebuergesch Nationalstrooss, am Kanton Lëtzebuerg an am Kanton Esch-Uelzecht. Si féiert vu Lëtzebuerg op Esch-Uelzecht a vun do weider a Frankräich, wou se Uschloss un déi franséisch D16 huet. Allerdéngs ass se, zanter et d'Autobunn A4 gëtt, net méi duerchgängeg, mä et sinn Deeler dovun duerch d'Autobunn ersat ginn.
Lëtzebuerg - Leideleng
Si huet hiren Ufank an der Stad op der Bréisseler Plaz wou se vun der N2, N7 an N50 fortgeet. Vun do féiert se iwwer d'Avenue Marie-Thérèse, dann no lénks iwwer d'Route d'Esch duerch Hollerech, Gaasperech an d'Cloche d'or (wou se mat enger Bréck iwwer d'A6 geet). Zanter de Rond-point Schaarfen Eck 2019 ofgerappt gouf, stéisst d'N4 op der Héicht vum nationale Foussballstadion op de Boulevard de Kockelscheuer an den CR186. Se dréint do no riets, leeft e Stéck virun iwwer de Boulevard de Kockelscheuer a weider iwwer d'Route d'Esch Richtung Leideleng. Se féiert iwwer eng Bréck iwwer d'A4, a weider duerch d'Industriezon Grasbësch duerch Leideleng bis s'um Ausgang vun der Uertschaft op der Autobunn A4 erauskënnt.
Steebrécken
En zweet Stéck vun der N4 existéiert nach zu Steebrécken, wou se vum Agank bis zum Ausgank vun der Uertschaft féiert (Rue d'Europe), allerdéngs kann een dat Stéck nëmmen a Richtung Lëtzebuerg befueren.
Esch-Uelzecht
Vun do geet se weider iwwer d'Rue des Acacias an d'Rue d'Audun bis op d'franséisch Grenz, wou se an déi franséisch D16 iwwergeet.
Liesing (Wien)
Liesing ass den 23. Wiener Gemengebezierk.
Nationalstrooss 4
Entwécklung vun der N4
D'Strooss Lëtzebuerg - Esch - franséisch Grenz besteet zanter 1843. Se gouf deemools als „Escher Strooss“ bezeechent an huet déi belsch Grande route de deuxième classe ersat, déi vu Lëtzebuerg op Esch gelaf ass;
Mat der Ëmklasséierung vun Deeler vum staatleche Stroossereseau koum et zu enger Rei Ännerunge wat d'N4 ugeet:
=== 1958 ===
1969 an 1976
Mat der Ouverture vun eenzelen Tronçonen vun der Autobunn A4 tëscht 1969 an 1976 sinn eenzel Deeler vun der N4 deklasséiert ginn:
=== 1995 ===
2021
Mam Gesetz vum 15. Dezember 2021 iwwert d'Reklassement vum Stroossereseau ass d'Rue d'Europe zu Steebrécken an eng Gemengestrooss deklasséiert ginn.
Saint-Laurent (Haute-Savoie)
Saint-Laurent ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Arifat
Arifat ass eng franséisch Gemeng am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Geographie
D'Grenze vun der Gemeng gi gréisstendeels vum Dadou a sengen Niewebaache gebilt wouvun déi gréisst den Dadounet an de Ruisseau de Bardes sinn.
Ambialet
Ambialet ass eng franséisch Gemeng am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.
Se lait um lénksen Uwänner vum Tarn an deelweis op enger Hallefinsel déi vun engem Meander vum Tarn gebilt gëtt. Den Isthmus deen op d'Hallefinsel féiert, ass do knapps 50 breet. Wéinst dem Héichtenënnerscheed tëscht den zwéin Uwännere war et ouni groussen Opwand méiglech eng elektresch Zentral do ze bauen.
Mostar
Mostar (Kyrillesch: Мостар) ass eng Stad a Gemeng a Bosnien an Herzegowina. Se läit a Bosnien, eng 80 km vun der Haaptstad Sarajevo ewech. Mostar ass de Chef-lieu vum Kanton Herzegovina-Neretva, an der Mosleemesch-Kroatescher Federatioun. 1990 hat Mostar 130.000 Awunner, nom Bosnien-Krich waren et der just nach 60.000, uganks 2000 louch d'Zuel nees bei eppes iwwer 100.000.
Geschicht
Mostar gouf am 13. Joerhonnert gegrënnt an ass an de Joerhonnerten duerno, ënner dem Osmanesche Räich, gewuess an huet sech entwéckelt, och, well et eng strateegesch a fir den Handel wichteg Kräizung war vum Mier an d'Hannerland. Den Numm geet zeréck op Wiechter ("Mostari") déi vu Waachtierm aus d'hëlze Bréck iwwer de Floss Neretva bewaacht hunn.
1878 ass Mostar un Éisträich-Ungarn gaangen. Ënner den neien Häre gouf Mostar ënner anerem un den Eisebunnsreseau ugeschloss.
Nom Éischte Weltkrich gouf Bosnien Deel vum Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Slovenen, dat 1929 a Kinnekräich Jugoslawien'' ëmgenannt gouf.
Giulietta Masina
D'Giulietta Anna Masina, gebuer den 22. Februar 1921 zu San Giorgio di Piano an der Provënz Bologna a gestuerwen den 23. Mäerz 1994 zu Roum, war eng italieenesch Schauspillerin.
Mostar
Geschicht
Am Abrëll 1992 ass de Bosnien-Krich ausgebrach. Am Juli 1992 hunn d'Kroaten hiren eegene Staat ausgeruff mam Numm Kroatesch Republik Herceg-Bosna, Mostar gouf als seng Haaptstad deklaréiert. 1993 koum et zu Mostar zu staarke Kämpf tëscht Kroaten a Moslemen. Am November 1993 gouf d'Stari Most an e Koup bombardéiert. Am Februar 1994 koum et zu engem Waffestëllstand tëscht Kroaten a Bosniaken (Accord vu Washington). Enn 1995 gouf mam Traité vun Dayton dem Krich a Bosnien an Herzegovina en Enn gesat.
Giulietta Masina
Hir gréisste Rollen hat si an de Filmer vun hirem Mann, dem Regisseur Federico Fellini, dee se 1943 bestuet hat: a La Strada, Le notti di Cabiria (woufir se zu Cannes de Präis fir déi bescht Schauspillerin krut), Giulietta degli spiriti oder a Ginger e Fred.
Wéi se um Enn manner Schauspillrolle proposéiert krut, huet si Texter fir Televisiounsprogrammer geschririwwen.
Mostar
Geschicht
Zanterhier ass d'Stad duerch e Boulevard gedeelt an e kroatesche Quartier am Westen an e mosleemeschen am Osten. Vun de ville Serben, déi virum Krich zu Mostar gewunnt hunn, sinn der just wéineg nees erëmkomm.
Schaffbaier
Vum 17. bis an den Ufank vum 20. Joerhonnert waren d'Schaffbaier zu Iechternach aktiv. De Chantier, wou d'Booter zesummegebaut goufen, huet Schaffplaz geheescht. Et gouf där zwou: déi eng uewerhalb, do wou spéider d'Gare gebaut gouf, déi aner hanner Kack Richtung Pavillon, do wou haut eng Allee mat Lanne steet. Déi éischt, déi an den Dokumenter als Viandener oder Haller Schiffplatz bezeechent gëtt, well se no bei der sougenannter Viandener Pforte resp. Hal (déi aktuell rue de la Gare) louch, war bis zirka 1850 am Betrib, déi aner bis kuerz nom Éischte Weltkrich. Deen allerleschten Naache soll 1925 gebaut gi sinn. Zeechnunge vum Auguste van Werveke aus dem Joer 1925 op deenen e Boot, dat am Gaang ass gebaut ze ginn, ze gesinn ass, däerften dat confirméieren. Ob do d'Schaffplaz als solch nach funktionéiert huet, ass eng aner Fro.
Zu Iechternach goufe verschidden Zorte vu Booter gebaut. Jee no Gréisst waren dat:
Vun der Funktioun hir gouf et:
Iechternacher Booter a Schëffer sinn op der Sauer, der Musel an um Rhäin gefuer, a souguer bis an Holland verkaf ginn. Dat gréisst Schëff, dat jee zu Iechternach gebaut ginn ass, soll 32 Meter laang gewiescht sinn an eng Capacitéit vun 250 Tonne gehat hunn. Bekannt Schaffbaier waren d'Familljen Dell, Mannes, Prim an Olinger. Ee vun de leschte Schaffbaier, de Joseph Olinger, war bei engem Accident de 17. Januar 1910, beim Ofrappe vun der Noutbréck, déi fir d'Sanéierung vun der Iechtenacher Bréck gebaut gi war, ëm d'Liewe komm. Am Firmeregëster vun 1914 figuréiert de Peter Dell-Mergen vun Iechternach als Wiert a Schaffbauer.
De Patréiner vun de Schaffbaier war den hl. Niklos. Zesumme mat de Fëscher an de Schëffsleit ware si an der Zunft vun den Niglosbréider (Niklosbridder). Bis 1914 sinn déi Iechternacher Schaffbaier den Owend virun Niklosdag resp. op Niklosdag selwer am Cortège, wa méiglech a Begleedung vun e puer Musikanten, duerch d'Iechternacher Gaassen a Wiertschafte gezunn. Bei dësem Ëmzock gouf dat sougenannt Schaffbaierléid (Schaffbaierlidd) gesongen. Deem säin Text bestoung aus dem Refrain "Hätte mir is Bäm bezoalt, is Bäm bezoalt, is Bäm bezoalt", mat dem eventuellen Zousaz "en Daler am Sak, e Schwäi geschluecht"; eng aner Versioun war: "Hätte mir is Bäm bezoalt, hätte mir is Poacht bezoalt" , Den Isi Comes (Text) an de Max Menager (Melodie) hunn an den 1930er Joren dem Schaffbaierléid e ganz neit Kleed verpasst, dat mat dem authentesche Lidd net méi vill ze dinn huet.
Yi Xing
De Yi Xing, gebuer am Joer 683 a gestuerwen am Joer 727, war e chineeseschen Astronom, Mathematiker, Ingenieur a buddhistische Mënch an der Zäit vun der Tang-Dynastie (618–907). Säi Mënchnumm bedeit „ganz Rees“. Mat sengem weltlechen Numm huet hien Zhang Sui geheescht.
Technik
Hien hat eng waasserbedriwwen an duerch eng Onrou gereegelt Armillarsphär, där hir Deeler mat engem kollektiven Undriff automatesch a verschiddene Vitesse rotéiert hunn. Dat séierst Zännrad huet sech all Dag ëm 2928 Zänn beweegt, dat luest all fënnef Deeg ëm een Zant. Säi Meeschterwierk war eng Weiderentwécklung vun änlechen Apparaten, déi zanter dem 2. Joerhonnert a China gebaut gi waren.
Miessungen
Zu Gaocheng, wou ee vun den Observatoirë stoung, ass am 11. Joerhonnert méi e grousse gebaut ginn, an duerno am 13. Joerhonert ënner dem Kubilai Khan nees en neien, den eenzegen aus dem ale China, dat nach haut erhalen ass.
Entdeckungen
Hien hat erkannt, datt Sonnen- a Mounddäischterten net de ganze Globus betraff hunn, mä zu ënnerschiddlechen Zäiten an ënnerschiddleche Weltgéigenden hu missen optrieden.
Hien huet och d'Eegebeweegung vun de Fixstären, also d'Verännerung vu Wénkelen, an deene si vun der Äerd aus gesi ginn, entdeckt. Sou koum hien zu der Erkenntnes, datt si net op enger Kugelschuel sëtze konnten, wéi bis dohin och a China ugeholl gouf.
Marcel Simon (Auteur)
De Marcel Simon, gebuer den 12. Dezember 1907 zu Iechternach, gestuerwen den 3. Mäerz 1995 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Fonctionnaire a Schrëftsteller.
Liewen
No sengem Premièresexamen am Joer 1927 huet de Marcel Simon beim Enregistrement geschafft, duerno, bis 1958, am Transportministère. Am Abrëll 1934 gouf de Marcel Simon, dee sech fir däitsch Literatur begeeschtert huet, den éischte President vun der frësch gegrënnter Luxemburger Gesellschaft für deutsche Literatur und Kunst (spéider GEDELIT ofgekierzt), huet awer nach am selwechte Joer seng Plaz opginn, deen en awer 1935 eng kuerz Zäit laang erëm iwwerholl huet. De Marcel Simon war Mataarbechter vum Echternacher Anzeiger, der Obermosel-Zeitung, dem Tageblatt, der Revue an der Ucht, awer och vun de satireschen Zäitschrëften De Gukuk an De Peck-Villchen. Virun allem ass de Marcel Simon awer duerch seng Iechternacher Anekdote bekannt ginn.
De Marcel Simon huet och alt mat dem Pseudonym S.A. oder Simcel signéiert. Nieft der Literatur war hien och naturwëssenschaftlech intresséiert: am Februar 1934 gouf hien als neie Member an d'Société des naturalistes luxembourgeois opheholl.
De Marcel Simon war mat der Gusty Speck, enger klenger Niess vum Jos Speck, bestuet.
Saint-Sixt
Saint-Sixt ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Le Sappey
Le Sappey ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Donatus
Den Numm kënnt aus dem laténgeschen an heescht "Dee (vu Gott) Geschenkten". Dem Donatus säin Namensdag gëtt den 12. Oktober gefeiert.
YouTube
YouTube ass en Internet-Videoportal, dat de 15. Februar 2005 vun den dräi fréiere PayPal-Mataarbechter Chad Hurley, Steve Chen an Jawed Karim gegrënnt gouf. D'Benotzer kënne gratis Video-Clipe kucken an eroplueden.
Et sinn dës kleng selwergedréite Filmer, mä awer och Museksclippen a kleng Filmausschnëtter.
De 17. Mee 2010 huet YouTube vu méi wéi zwou Milliarden Opriff pro Tag geschwat. Dat wieren an den USA e Maartundeel vun engen 73 Prozent bei de Videoportalen (Stand Mäerz 2008). No Berechnunge vun der US-Entreprise Ellacoya Networks ass YouTube verantwortlech fir 10 Prozent vum gesamten Internet-Dateverkéier a fir 20 Prozent vum HTTP-Transfert.
Den 9. Oktober 2006 gouf YouTube vu Google fir ëmgerechent 1,31 Milliarden Euro (an Aktien) kaaft. De Betrib mat 67 Mataarbechter – dorënner d'Grënner Chad Hurley a Steve Chen – soll d'Geschäfter uganks nach onofhängeg weiderféieren. De Sëtz ass zu San Bruno, Kalifornien.
D'Videoe gi bei der Konvertéierung an d'Flash-Video-Format (320×240 Pixel) respektiv d'H.264-Format (352×244 Pixel) eriwwergeholl. D'Skaléierung eliminéiert eventuell Qualitéitsverloschter, déi duerch eng verloschträich Formatkonvertéierung entstoe kënnen.
Dacks gouf déi schlecht Qualitéit vun de Filmer kritiséiert. Mëttlerweil ass et awer och bei verschiddene Videoe méiglech, fir op eng méi héich Audio- a Bildqualitéit (HQ) ëmzeschalten. Ausgewielt Videoe ginn och nach am HD-Format (720p oder 1080p) ugebueden, dëst zanter Dezember 2008 respektiv November 2009.
Op Englesch bezeechent ee mat "Tube" (eigentlech: Rouer) e Fernsee, ofgeleet vun den traditionell dra gebrauchte "cathode ray tubes". Den Numm "YouTube" als Ganzt léisst sech op Lëtzebuergesch mat "Du sents" erëmginn.
Hammbier
Hammbier (Rubus idaeus) ass den Numm vun enger Fruucht an dem Trausch, op deem se wiisst. Et ass eng Planzenaart vun der Gattung Rubus aus der Ënnergattung Idaeobatus.
D'Hammbier kënnt wëll a bal ganz Europa vir, wou se meeschtens laanscht dem Bord vu Bëscher wiisst. Zanter der Antiquitéit ass se als Heelplanz bekannt, an zanter dem Mëttelalter gëtt se och a Gäert geziicht, am Ufank besonnesch a Kléischter.
Tëscht Mee an August wuesse vun den eenzele Schëtz aus Kludderen (de: "Rispen") vu wäisse Bléien All Bléi huet jee 5 Kielech- a Krounblieder an iwwer 20 Stëbs- a Fruuchtblieder. De Buedem vun der Bléi ass staark no bausse gewëlleft.
Scientrier
Scientrier ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Hammbier
D'Friichten, déi meeschtens rout sinn (et gëtt och giel a schwaarz Zuuchtformen) sinn, anescht wéi den Numm et mengen deet, botanesch gesinn keng Bieren, mä Sammelsteenfriichten, déi sech aus den eenzele Fruuchtblieder bilden. Anescht wéi d'Schwaarzbier sëtzt d'Fruucht labber um Fruuchtbuedem a ka liicht gepléckt ginn.
Hammbier hunn en héije Vitaminnegehalt a kënne réi giess ginn, zu Sirup, Kompott, Coulis oder Gebeess verkacht oder als Belag an der Pâtisserie gebraucht ginn. Och an Drëppen oder Béiere ka se bäigesat gi fir de Goût.
Apatura iris
Op Franséisch gëtt e Grand Mars changeant genannt, op Englesch Purple Emperor an op Däitsch Großer Schillerfalter
Man of the West
Man of the West ass en US-amerikanesche Film vum Anthony Mann aus dem Joer 1958 nom Roman The Border Jumpers vum Will C. Brown.
Ëm wat geet et am Film?
De Link Jones reit vu sengem klengen Duerf op Crosscut fir do den Zuch op Fort Worth ze huelen. Hie wëll do eng Léierin fir säin Duerf fannen. Hien huet eng gréisser Zomm Geld bei sech fir d'Léierin z'iwwerzeege mat a säin Duerf ze goen…
Astronomeschen Observatoire vu Roum
Den Astronomeschen Observatoire vu Roum (it:Osservatorio Astronomico di Roma) ass en astronomeschen Observatoire zu Roum an Italien. E gehéiert zum Istituto Nazionale di Astrofisica. Et hat dräi Standplazen, um Monte Mario / Koordinaten: NS=41.92247|EW=12.452477 (Osservatorio Astronomico di Roma Sede di Monte Mario), dee wou den INAF besëtzt, op Monte Porzio Catone Koordinaten: NS=41.811869|EW=12.705334 (Osservatorio Astronomico di Roma Sede di Monteporzio Catone), 30 km ëstlech vu Roum, an d'Stazione Osservativa di Campo Imperatore um Héichplateau Campo Imperatore.
The Man from Colorado
The Man from Colorado ass en US-amerikanesche Film vum Henry Levin aus dem Joer 1948 no enger Erzielung vum Borden Chase.
Ëm wat geet et am Film?
Nodeem de Colonel Owen Devereaux aus der Arméi entlooss gouf, gëtt hie Riichter an enger Stad. Als Riichter ass hie sou streng dat en Deel vun den Awunner a souguer seng eege Fra sech géint hie stellen…
Blankenberge
Blankenberge ass eng Uertschaft a Gemeng déi an der Belsch an der Provënz Westflandern, um Nordmier läit.
Geschichtleches
An der Regioun ëm Blankenberge si Reschter vu Siidlungen aus prehistorescher Zäit fonnt ginn. Duerno war d'Regioun vun de Gallier, Réimer a Franke bewunnt.
The Missouri Breaks
The Missouri Breaks ass en US-amerikanesche Film vum Arthur Penn aus dem Joer 1976.
Blankenberge
Geschichtleches
Tourismus ass ëm 1750 opkomm, wéi déi éischt Bierger aus der räicher Handelsstad Bruges zu Blankenberge Vakanz gemaach hunn.
The Missouri Breaks
Ëm wat geet et am Film?
Den Tom Logan an e puer Kolleegen hu sech op den Handel mat geklaute Päerd spezialiséiert. De Lee Claxton gëtt vun engem räiche Päerdsziichter engagéiert fir de Päerdsdéif d'Handwierk ze leeën…
Saljut 4
Saljut 4 war eng sowjetesch Raumstatioun, déi de 26. Dezember 1974 mat enger Proton-K-Rakéit an eng Äerdëmlafbunn bruecht gouf. Si ass den 2. Februar 1977 beim Neesantrëtt an d'Äerdatmosphär vergloust. Wärend hirer Betribszäit gouf si mat zwou Ekippe bemannt: fir d'éischt mam Alexei Gubarew an dem Georgi Gretschko mam Raumschëff Sojus 17, duerno mam Pjotr Klimuk an dem Witali Sewastjanow mat Sojus 18. E weidere Besuch war mam onbemannte Raumschëff Sojus 20.
Blankenberge
Transport
Blankenberge läit op der Streck vum Kusttram, an huet 5 Tramhalten op där Streck. Donieft assuréiert d'SNCB e Stonnentakt mat InterCityzich.
Saljut 4
Fuerschungsapparaten
Am Ganzen ware ronn 2 t Fuerschungsapparate u Bord, ënner anerem:
Blankenberge
Transport
Am Summer ass Blankenberge ënner der Woch den Terminus vun zwéin Zich vum InterCity J, sonndes an op Feierdeeg fiert de Lëtzebuerg-Blankenberge-Express.
Nationalstrooss 3
D'Nationalstrooss 3 oder N3, och Diddenuewener Strooss genannt, ass eng lëtzebuergesch Nationalstrooss, an de Kantone Lëtzebuerg an Esch-Uelzecht. Se féiert vum Garer Quartier an der Stad bis op Fréiseng a vun do weider a Frankräich, wou se Uschloss un déi franséisch D653 huet.
Si huet hiren Ufank an der Stad op der Metzer Plaz wou se vun der N2 fortgeet. Vun do féiert se iwwert d'Nei Avenue, dann iwwert d'Garer Plaz an d'Jean-Pierre-Büchler-Bréck iwwert d'Eisebunn op d'Diddenuewener Strooss. Do wou d'N40 fort geet, dréint se no lénks a leeft dann duerch Bouneweg, iwwert den Houwald an ënnert der Autobunn A1 erduerch bis op Hesper.
Vun do geet se virun iwwer d'Route de Thionville duerch Alzeng bis op de Schlammestee, wou se den CR132 kräizt.
Duerno geet et virun duerch d'Rue de Luxembourg bis an den Zentrum vu Fréiseng, wou se d'N13 (Dräikantonsstrooss) kräizt. No der Kräizung leeft se virun iwwert d'Rue Robert Schuman bis op d'franséisch Grenz, wou se an déi franséisch D653 iwwergeet. Kuerz virun der franséischer Grenz passéiert se nach e Rond-point wou se Uschloss un d'Autobunn A13 huet.
D'N3 ass ronn 13,0 km laang.
Si gehéiert op hirer ganzer Längt zu der Voie de la Liberté.
Cran-Gevrier
Cran-Gevrier ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2017 ass se bei der Fusioun mat de Gemenge Pringy, Meythet, Annecy-le-Vieux a Seynod an der neier Gemeng Annecy opgaangen.
Meythet
Meythet ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2017 ass se bei der Fusioun mat de Gemenge Pringy, Cran-Gevrier, Annecy-le-Vieux a Seynod an der neier Gemeng Annecy opgaangen.
Malmö
Malmö (dänesch: Malmø) ass eng Groussstad a Schweden an der historescher schweedescher Provënz Schonen (Skåne), an Haaptstad vun der haiteger Provënz Skåne souwéi Haaptuerschaft vun der Gemeng Malmö.
Malmö ass mat zirka 300.000 Awunner (2011) no Stockholm a Göteborg déi drëttgréisst Stad vum Land.
Geographie
Malmö läit am äusserste Süde vum Land. D'Distanz bis op Mailand (zirka 1.159 km) ass méi kleng wéi déi op Kiruna, déi nërdlechst Stad vu Schweden (zirka 1.392 km). No Kopenhagen, dat nëmme 27 km ewech ass, si Göteborg (zirka 214 km), Kiel (zirka 232 km), Hamburg (zirka 300 km), Oslo (zirka 498 km) a Stockholm (zirka 514 km) déi Groussstied, déi am nooste bäi sinn.
Zanter der Aweiung vun der Öresundbréck am Joer 2000 forméiert d'Metropolregioun Malmö zesumme mat Kopenhagen, dat um Öresund géintiwwer läit, ee vun den Zentre vun der Öresundregioun. D'Stad huet eng eege Plage.
Staddeeler
Zanter 1996 gëtt Malmö an déi follgend zéng Staddeeler agedeelt, déi hirersäits nees an zesummen 134 Deelgebidder opgedeelt sinn. Zum Stadgebitt (schweedesch: Tätort) vu Malmö gehéiert och dat direkt nërdlech uschléissend Arlöv, Haaptuertschaft vun der Gemeng Burlöv (538 Hektar vun der Fläch vum Stadgebitt Malmö mat 10.284 Awunner, 2010).
Campo Imperatore Near-Earth Object Survey
De Campo Imperatore Near-Earth Object Survey (CINEOS) ass e Projet, deen no äerdnoen Objete sicht.
D'Sich gëtt mat engem 60 cm-Schmidt-Teleskop am Astronomeschen Observatoire vum Campo Imperatore enger Baussestatioun vum Observatoire vun den Abruzze gemaach. D'Statioun steet um Héichplateau Campo Imperatore, no beim Corno Grande, der Spëtzt vum Biergmassiv Gran Sasso an Italien.
Seynod
Seynod ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2017 ass se bei der Fusioun mat de Gemenge Pringy, Cran-Gevrier, Annecy-le-Vieux a Meythet an der neier Gemeng Annecy opgaangen.
Cons-Sainte-Colombe
Cons-Sainte-Colombe ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2016 huet se mat Marlens fusionéiert fir dei nei Gemeng Val de Chaise ze bilden.
Marlens
Marlens ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2016 huet se mat Cons-Sainte-Colombe fusionéiert fir dei nei Gemeng Val de Chaise ze bilden.
Haller
Persoune mam Familljennumm Haller:
Coupe de France am Vëlossport 2019
Déi 28. Editioun vun der Coupe de France am Vëlossport huet den 3. Februar 2019 mam Grand Prix d'ouverture La Marseillaise ugefaangen a goung de 6. Oktober mam Tour de Vendée op en Enn. Um Programm stoungen déi selwecht Coursse wéi am Joer virdrun.
Individuell
D'Klassement gëtt duerch d'Additioun vun de Punkten opgestallt. D'Coureuren ënner 25 Joer fuere fir d'Klassement vum beschte Jonken.
Gare Acoz
D'Gare vun Acoz ass eng fréier Gare op de belsche Linnen 137 (Acoz - Mettet) an 138 (Châtelet - Morialmé) zu Acoz an der Gemeng Gerpinnes.
Coupe de France am Vëlossport 2019
Ekippeklassement
D'Ekippeklassement fir all Ekipp gëtt duerch d'Additioun vun de Plaze vun den dräi beschte Coureuren an der Ekipp zesummegerechent. D'Ekipp mat dem niddregsten Total kritt dann 12 Punkten, déi zweet kritt der néng, déi drëtt aacht an da sou weider bis déi néngt déi nach zwéi Punkte kritt. Nëmmen déi franséisch Ekippe komme fir d'Ekippeklassement a Fro.
Cholet-Pays de la Loire 2019
Déi '''41. Cholet-Pays de Loire''' gouf den 31. Mäerz 2019 gefuer. Se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2019 an der Kategorie 1.1.
Achird (Stär)
Den Achird ass de Stär η am Stärebild Cassiopeia.
Mathias Sancassiani
De Mathias Metty Sancassiani, gebuer de 5. Januar 1907 zu Esch-Uelzecht a gestuerwen den 23. Februar 1972, war e lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
Achird (Stär)
Den Achird ass en Duebelstär op enger Distanz vun der Äerd vun 19,3 Liichtjoer. Seng visuell Hellegkeet läit bei +3,5 mag a seng Spektralklass ass G0 (giel). Säi Begleeder huet eng Hellegkeet vu +7,5 mag. mat der Spektralklass K7V (orange).
Wann een d'System an eenzel Stäre wëll opléisen, brauch een en Teleskop vun op d'mannst 5 Zentimeter Objektivduerchmiesser. De Faarfkontrast tëscht de béide Komponente mécht den Achird zu engem interessanten Objet.
De Wénkelofstand an de Positiounswénkel vum Begleetstär ännert sech am Laf vun der Zäit:
Koordinate fir d'Equinoxe 2000:
Paris-Nice 2019
Déi '''77. Editioun vu Paris-Nice''' gouf vum 10. Mäerz bis de 17. Mäerz 2019 gefuer. Et war déi 6. Kompetitioun um Kalenner vun der UCI World Tour 2019.
Étoile de Bessèges 2019
Déi '''49. Editioun vun der Étoile de Bessèges''' gouf vum 7. Februar bis den 10. Februar 2019 gefuer, a stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2019 an der Kategorie 2.1.
Seythenex
Seythenex ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2016 huet se mat Faverges fusionéiert fir dei nei Gemeng Faverges-Seythenex ze bilden.
Stärenauer
Eng Stärenauer (och: Horometer oder Nokturnal ) ass ee mëttelalterlecht Instrument fir d'Ermëttlung vun den Nuetsstonnen unhand vun de Stäreplazen. Aner Bezeechnunge sinn och Horometrum (griich.: „Stonnemiesser“) oder Nocturlabium (mlat. nocturnalium: „Instrument fir d'Bestëmmung vun den Nuetsstonnen“).
D'Stärenauer gëtt op der nërdlecher Hallefkugel agesat, well de Polarstär gesi muss ginn. Als Referenzstäre gi gewéinlech d'Stäre vun de Stärebiller Ursa Major, Kochab am Ursa Minor oder Schedir am Cassiopeia gebraucht.
Déi fréiste Beschreiwung vun enger Stärenauer ass vum Ramon Llull aus dem Joer 1295. Eng ausféierlech Beschreiwung ass am Instrument Buch vum Peter Apian ze fannen. Eng weider Erwähnung vum Nocturlabiums fënnt een am Wierk vum Martín Cortés de Albacar vu 1551, Arte de Navegar.
Funktiounsweis
D'Instrument huet zwou iwwereneen leiend, dréibar Scheiwen mat engem Zär an engem Lach an der Mëtt. Op der enger Scheif mat de Méint vum Joer gëtt den Datum agestallt. Mam Lach gëtt de Polarstär uviséiert an dann den Zär op d'Stärebild vum Ursa Major (Grousse Bier) agestallt. Op der zweeter Scheif léisst sech dann d'Auerzäit ofliesen.
Faverges
Faverges ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Haute-Savoie, an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Den 1. Januar 2016 huet se mat Seythenex fusionéiert fir dei nei Gemeng Faverges-Seythenex ze bilden.
Jean Wagner (Liichtathlet)
Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin am Kugelstoussen an am Diskuswerfe vertrueden.
Maria Jacoby
D'Maria Jacoby oder Marie Jacoby, och als Mia Jacoby bekannt, gebuer de 15. Februar 1900 als Maria Anna Kasteleiner zu Eddersheim am Rhein a gestuerwen den 22. Januar 1990 zu Rocky River (Ohio), war eng däitsch, dunn duerch Bestietnes lëtzebuergesch Molerin an Olympionikin.
Si huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.
Classic Loire-Atlantique 2019
Déi '''20. Editioun vun der Classic Loire-Atlantique''' gouf den 29. Mäerz 2019 gefuer. Se stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2019 an der Kategorie 1.1. Et war och déi drëtt Kompetitioun fir Coupe de France 2019.
NGC 633
Den NGC 633 ass eng Spiralgalaxis vum Hubble-Typ SB(r)b am Stärebild Sculptor um Südleche Stärenhimmel. Si ass ronn 240 Millioune Liichtjoer vun eis ewech an huet en Duerchmiesser vun ongeféier 95.000 Liichtjoer.
Den Objet gouf den 1. September 1834 vum Astronom John Herschel entdeckt. ,
Telescopio Nazionale Galileo
Den Telescopio Nazionale Galileo (TNG) ass en astronomeschen Teleskop mat 3,58 m Spigelduerchmiesser um Roque de los Muchachos Observatoire op der Kanarescher Insel La Palma. Den Teleskop gläicht dem New Technology Telescope am Europäesche Südobservatoire op La Silla. Vun deem ass den Entworf ofgeleet ginn. Zanter 1998 gëtt mat dem TNG observéiert an e gëtt vun der Fundación Galileo Galilei - INAF, Fundación Canaria fir dat italieenescht nationaalt Institut fir Astrophysik INAF bedriwwen.
Observatiounsinstrumenter sinn (Stand 2012):
Um Spaweck
Koordinaten: NS=28.753999|EW=-17.889055
Alex Kirsch
Den Alex Kirsch, gebuer den 12. Juni 1992 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Vëlossportler. Zanter 2012 fiert hie fir d'Team Leopard Trek.
Zweemol gouf hien éischte beim Nationale Stroossechampionnat, 2008 bei den Debutants an 2012 bei den Espoiren.
Beim Zäitfueren op de Spiller vun de klenge Länner 2013 huet en d'Sëlwermedail gewonnen.
Säi Brudder Carlo ass och Vëlossportler.
Grousst Bombardement
Als Grousst Bombardement (englesch: Late Heavy Bombardment, LHB) gëtt eng Zäit wärend der Entwécklung vum Sonnesystem bezeechent, an där op déi nach jonk bannenzeg Planéiten (d'Gestengsplanéiten Merkur, Venus, Äerd, Mars) an den Äerdmound vill grouss Asteroiden an aner Reschtkierper vun der Planéiteformung gestierzt sinn.
Dës Epoch gëtt op d'Zäit vun ongeféier 4,1 bis 3,8 Milliarde Joer ugesat. Si hat groussen Afloss op d'Uewerflächegestalt vum Mound an op déi éischt Entwécklungsniveaue vum ierdesche Liewen. Vill vun den ageschloene Kierper ware Planéitesimaler mat Gréissten tëscht 1 a 50 km.
Wierkung op Mound an Äerd
Dat grousst Bombardement konnt virun allem duerch d'Altersbestëmmunge vum Moundgestengs erfuerscht ginn, dat vun den Apollo-Astronauten 1969–1972 op d'Äerd bruecht gouf. Dobäi hat sech gewisen, datt déi meescht (ongeféier 50) vun de geschmolte Steng duerch Aschléi an enger geologesch relativ kuerzer Period entstane waren. Mineralogesch Charakteritike vun dëse Moundprouwen hunn op grouss Kollisiounen ëm 500 Mio. Joer no der Genesis vum Äerd-Mound-System schléissen.
Bei neie Fuerschunge sinn allerdéngs Zweiwel iwwer d'Ofstamung vum datéierte Material entstanen. Et gëtt fir méiglech gehalen, datt speziell déi Prouwen déi Apollo 17 aus dem Mare Serenitatis matbruecht huet, tatsächlech Ejekta vum Aschlag sinn, bei deem d'Mare Imbrium entstanen ass.>!--, déi zäitlech ugrenzend Steng aus dem Mare Serenitatis a Mare Imbrium sou nëmme scheinbar wier an den Aschlag, duerch deen d'Mare Serenitatis entstoung, wiesentlech méi laang zeréck läit. Doduerch get d'Theorie vum Grousse Bombardement a Fro gestallt. -->
Um Äerdmound haten déi grouss Kierper zu der Formung vun de Moundmierer gefouert, well aus hiren Aschlagplaze Magma no uewe koum a wäitreechend flaach Basalt- a Lavadecken geformt haten. Anomalien am Schwéierfeld vum Mound si bis haut lokal Masseniwwerschëss am Kär vun eisem Trabant nozeweisen, déi sougenannt Mascons, déi wuel duerch déi schwéier Käre oder Reschter vun den ageschloenen Asteroide bedéngt sinn.
Déi mëttelgrouss Kierper vum Bombardement (1 bis 20 km) hunn déi meescht vun de Moundkrater a Rankbierger, déi bis zu 300 km Duerchmesser hunn geformt. Als Richtwäert kann ugeholl ginn, datt den Aschlagkrater 10- bis 20-mol méi grouss ass wéi den Impaktkierper selwer.
Nom Grousse Bombardement goufen d'Aschléi méi rar, well d'Planéiten aus der Ëmgéigend hir Ëmlafbunne vun de klenge Kierper „gebotzt“ haten. Dofir hunn déi Moundkrateren duerno méi kleng Duerchmiesser.
D'Verhältnesser op de Planéite Merkur a Mars waren änlech an hir Spuere sinn och bis haut ze gesinn. Op der Äerd si vun de Kratere vum Bombardement wéinst der Ëmwälzung vun der Äerdkuuscht duerch d'Plackentektonik an der Erosioun wiesentlech manner Spueren erhalen, ausserdeem op de Ozeanbieden nëmme souer, déi méi jonk wéi 300 Millioune Joer sinn, also eréischt laang no dem Bombardement entstanen.
Méiglech Ursachen
Zu den Ursache vum „Grousse Bombardement“ gëtt et verschidden Hypotheesen. Ufanks haten d'Planetologen ugeholl, datt d'Aschlagkierper duerch d'Asteroide wéi och Koméite entstane waren.
Aner Wëssenschaftler féieren déi vill virun 3900 Joermillioune opgeschmolte Moundgesteng op en eenzege groussen Opschlag zeréck, dee mat dem Südpol-Aitken-Becken zesummenhänke kënnt.
Théophile Speicher
Den Théophile Speicher och nach Tuffy Speicher genannt, gebuer den 12. August 1909 zu Hesper a gestuerwen de 6. August 1982 an der Stad Lëtzebuerg , war e lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.
Tëscht dem 1. Juni 1930 am 9. Mee 1936 huet den Théophile Speicher 18-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 6 Goler geschoss.
Roue tourangelle 2018
Déi '''17. Editioun vun der Roue tourangelle''' gouf den 1. Abrëll 2018 gefuer. Se stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2018 an der Kategorie 1.1.
Et war och déi fënneft Kompetitioun vun der Coupe de France 2018.
Istituto Nazionale di Astrofisica
Den Istituto Nazionale di Astrofisica (INAF) ass mat ronn 1200 Mataarbechter, déi wichtegst italieenesch Fuerschungsariichtung fir Astronomie an Astrophysik. Den INAF ass am Joer 2002 aus virdrun onofhängegen Observatoiren an aus Instituter vum Consiglio Nazionale delle Ricerche entstanen.
Ariichtungen
Den INAF huet 20 Fuerschungsariichtungen. Dovu sinn der 19 an Italien, eng ass en Observatoire a Spuenien:
Antonio Abetti
Den Antonio Abetti, gebuer den 19. Juni 1846 zu San Pietro di Gorizia (Görz) (deemools italieenesch, haut sloweenesch) a gestuerwen den 20. Februar 1928 zu Arcetri (Florenz) war en italieeneschen Astronom.
D'Gebuertsuertschaft vum Abetti huet bis 1814 zum Napoleoneschem Keeserräich gehéiert, war tëscht 1814 a 1919 ënner éisträichescher Verwaltung an ass duerno un Italien ugegliddert ginn.
Den Abetti war eigentlech Ingenieur, huet sech awer 1868, nom Ofschloss vu sengem Studium op der Universitéit Padua (Mathematik an Ingenieurwiesen), fir d'Astronomie intresséiert. Hien huet bis 1893 am Observatoire zu Padua geschafft, a gouf dann Direkter vum Observatoire vun Arcetri a Professer op der Universitéit vu Florenz.
Den Observatoire vun Arcetri, deen 1872 vum Giovanni Battista Donati opgeriicht gouf, gouf no deem sengem Doud deelweis opgeléist. Eng vun den éischten Aufgabe vum Abetti war dofir, d'Opstelle vun engem Teleskop, dat hien am Atelier vu Padua gebaut hat. D'Objektiv vun deem Refrakter war en zweelënsegen achromatesche System vun 28 cm Ëffnung a 5,33 m Brennwäit, deen 1839 vum Giovanni Battista Amici hiergestallt gouf.
Den Abetti huet haaptsächlech un der Bestëmmung vun den Himmelskierperpositioune geschafft. A senger Zäit zu Padua an zu Arcetri huet hie vill Observatioune vun Asteroiden, Koméiten a Stärebedeckunge gemaach. Bei enger Expeditioun op Muddapur, (haut Madhupur am Jharkhand, Bengalen), huet hien de Venusdurchgank vun 1874 mat engem Spektroskop observéiert.
Den Abetti war Member vun der Accademia Nazionale dei Lincei (Roum), der Royal Astronomical Society (London) a vu villen italieeneschen Akademien.