cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samaria
Post paene quattuor saecula in Hasmonaeorum regnum  vi  inclusi sunt a Iohanne Hyrcano, qui et templum et urbem Samariam  delevit,  atque exinde Herodi Magno subiecti qui Samariam urbem restituit novo nomine Sebaste appellatam in honorem Augusti principis, Herodis amici. Ab anno 6 pars Romanae provinciae Iudaeae erat. Nihilominus cum Iudaeis plerumque hostiliter agebant atque anno 51/52 cruentum bellum inter duos populos ortum est, a procuratore Iudaeae Ventidio Cumano et legato Syriae Gaio Ummidio severe compressum. Atque primo bello Iudaico (66-73) Samaritani Romanis favebant contra Iudaeos. Hoc mutuum odium in Evangelio secundum Lucam Iesum Christum impulit ut parabolam boni Samaritani excogitaret qua manifestum faciebat Samaritanum hominem nonnumquam meliorem esse posse quam Iudaeum sacerdotem.
Posterioribus temporibus praecipua urbs in Samaria fuit Flavia Neapolis, ab imperatore Vespasiano 72 condita (hodie in Cisiordania sita est).
Faber (discretiva)
Faber sensu latiore est artifex vel artis cuiusdam operariae magister. Sed saepe faber sine explicationibus est faber ferrarius. Alii fabri sunt:
6810 Juanclariá
6810 , olim designatione 1969 GC agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Observatorio Felix Aguilar, astronomo apud Complexum Astronomicum El Leoncito versato, repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 6810 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Lagardiolle
Lagardiolle est commune Francicum 233 incolarum (anno 2012) praefecturae Tarnis in regione Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Frentus
Frentus (alia nomina: Frento vel Fertor) (Italice: Fortore) est fluvius, qui Italiam meridianam transit mare Hadriaticum petens.
Decursus
Ex Samnitico Apennino (e Altieri Monte) flumen nascitur. Regiones tres lustrat quae Campania (provincia Beneventana), Molisia (provincia Campobassensis), Apulia (provincia Fodiana) sunt et in Occhitum lacum influit. Deinde se effundit in Hadriaticum mare in municipio Serrae Capreolae apud Pantanum lacum.
Historia
Nonnullis clades Cannensis apud Frentonem fluvium facta est, aliis Aufidum.
Sutor
Sutor (vel calcearius, calceolarius) est artifex, qui calceos suit et refecit.
Nexus externi
sub verbo.
Augustus Barbier
Henricus Augustus vulgo Henri-Auguste Barbier (natus die 29 Aprilis 1805 Lutetiae, mortuus die 13 Februarii 1882 Nicaeae scriptor satiricus atque iuris consultus Francogallicus fuit.
Vita
Opus eius magnum praetitulatur »Iambes« (1831) in quo acerrime atque mordaciter homines turpilucricupidos atque ambituum avidos descripsit in classibus superioribus rerum novarum fructus perdituris. Insuper Napoleonis apotheosim exaggeratam deplangebat atque denigrabat.
Antonius Alexander Barbier
Antonius Alexander vulgo Antoine Alexandre Barbier (natus die 11 Ianuarii 1765 Columbarii, mortuus die 5 Decembris 1825) theologus et bibliothecarius Francogallicus fuit.
Vita
Parochus ex anno 1791 La Ferté-sous-Jouarre in vico anno 1793 dimissionem petivit atque anno post membrum Commissionis de artibus atque scientiis creatus est. Ei erat ut volumina rebus novis ineuntibus undecumque extracta diversis bibliothecis Lutetiensibus distribueret.
Pro Directorio tomos colligebat et anno 1800 ipse bibliothecarius officialis nominatus est. Tamquam imperiales bibliothecas privatas collectiones Fonte Bleaudi, Compendii,  ad Sanctum Clodoaldum atque ad Museum Lupariense instituit. Restauratione politica perfecta cura de bibliotheca regia habuit usque annum 1822.
Barier velut lexicographus scripsit »Dictionnaire des ouvrages anonymes et pseudonymes« necnon »Nouvelle bibliothèque d'un homme de goût« (Lutetiae 1808-10) et »Examen critique et complément des dictionnaires historiques les plus répandus« (1820).
Systema coordinatarum caelestium
Systema coordinatarum caelestium est unum ex variis systematibus quo positús rerum caelestium—satellitum, planetarum, stellarum, galaxiarum et ceterarum—denotantur. Systema situm rei in spatio trium dimensionum indicare potest, aut tantum directionem rei in sphaera caelesti, si distantia a tellure ignoratur vel levi momento aestimatur. Aut coordinatae sphaericae aut coordinatae rectangulares (Cartesianae) adhibentur.
Valentiacum
Valentiacum (alia nomina: Valanzengum) (Italiane: Vallanzengo) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Pedemontio et in Provincia Bugellensi situm.
Ioannes Biereye
Ioannes Biereye, natus die 10 Iunii 1860 in Brücken (Helme)/Saxonia-Anhaltium, mortuus die 19 Ianuarii 1949 Erfordiae, Germanicus paedagogus historicusque fuit notissimus.
Vita
Schola elementari frequentata iit ad Gymnasium Senatorium Evangelicum Erfordiense. Postea studuit linguis classicis et historiae ad universitatem Salinarum Saxonicarum et doctor promotus est in historia antica.
Turinium
Turinium (Russice Туринск) est urbs in regione Sverdloviensi Russiae, circiter 17 milia incolarum habens. In ripis Turae fluminis stat.
Lyceum Hannibalis Calini
Lyceum Hannibalis Calini est schola superior Brixiae, lyceum doctum scientiarum, nomine herois patriae Hannibalis Calini titulata.
Ioannes Biereye
Vita
Factus est professor gymnasii in urbe Niesky (Saxoniae). Anno 1901 Biereye sese rettulit ad vicum Roßleben, qui situs haud procul a loco eius natali. Ibi in schola monasteriali magister creatus est. Mox iit ad gymnasium Erfordiense supra citatum, ubi et illemetipse olim scholasticus fuerat. Ibi historiam de urbe Erfordia a Carolo Beyer coeptam prolongavit. Anno 1908 nominatus est rector gymnasii et regens secundus Academiae Scientiarum Utilium Erfordiensis.
Lyceum Hannibalis Calini
Historia
Decretum regis hoc, inter prima lycea scientiarum italica, instituit.
Ioannes Biereye
Actiones post annum 1918
Post Primum bellum mundanum operam navabat in universitate populari instituenda et in Schola paedagogica condenda. Simul praeses Societatis historicae Erfordiensis factus est. Anno 1925 coepit regere Associationem bibliothecariam et docti eum Academiae Scientiarum Utilium praesidem fecerunt anno 1930, ut succederet Friderico Gulielmo Borussiae principi. Isto munere fungebatur usque annum 1945. Cum animam efflaret, Historia Erfordiensis adhuc infinita iacebat.
Lyceum Hannibalis Calini
Historia
Lyceum cuna optimorum discipulorum fuit: inter eos fuit, fidelis amicus Primi Levi.
Anno 1940 in via Monte Suello, loco hodierno, stabilitur.
Annis quinquagesimis XX saeculi, propter crescentem numerum membrorum, septem partes distinctae in provincia Brixiae creatae sunt, quae postea liberae factae sunt.
Temporibus recentibus schola dividitur. Hoc facto dua nova lycea Brixiae creata sunt: lyceum Nicolai Copernici et lyceum Leonardi Vincii.
Lacrouzette
Lacrouzette est commune Francicum 1'722 incolarum (anno 2012) praefecturae Tarnis in regione Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Sodalitas Esperantica Hispalensis
Sodalitas Esperantica Hispalensis (Esperantice: Sevila Esperanto-Asocio, Hispanice: Asociación Sevillana de Esperanto) res ad Esperanticum pertinentes diligenter curat Hispale in Hispania.
Historia
Quamvis iam anno 1911 eiusdem nominis unio exstitisset, annis 1970 exeuntibus Thomas Leo Caspe Cereijo asseclas Zamenhofianos rursus ad unitatem convocavit. Disseminationem notionum facilius sic effici posse censuit. Praeses olim illustris fuerat Hieronymus Córdoba Roldán, presbyter et scriptor.
Tunc sodalitas citata una cum SEJO, unio iuvenum esperantistarum patrioticorum (Sevilja Esperantista Junulara Organizo), in tota Hispania in Esperanticis promovendis libenter se praebuit. Insuper periodica ediderunt, cursus linguae ediscendae dederunt, praeconia in foris fecerunt. Confamuli cenacula et conventicula multa instituerunt atque disposuerunt. Grex alter adulescentibus dedicatus multis tironibus de Esperantico adhibendo persuadere potuit, quando novi in eius castris praesidiisque versabantur. Ibi moderatores feliciter laborem otio et otio laborem variabant.
Annis 1990 autem esperantistae zelum perdidisse videntur. Itaque anno 2004 ad congressum Andalusianum (Andaluza Kongreso de Esperanto) digne celebrandum fundatio nova fieri debuit.
Negros Occidentalis
Negros Occidentalis est provincia Philippinarum sita in Visaya Occidentale. Caput est Bacolod. Septemtrionalem occidentalis insularum Negrensis occupat. Trans fretrum est insula Guimaras est ultra haec est insula panay. In 2015, 3,059,136 incolarum habet. Plerumque incolarum stirpe ilongo sunt.
Regio Grodnensis
Regio Grodnensis (Albaruthenice Гродзенская вобласць) est regio administrativa Rutheniae Albae, anno 1938 constituta.
In parte occidentali Rutheniae Albae sita, regio Grodnensis cum Lithuania ad septentrionem, Polonia ad occidentem et regionibus Rutheniae Albae Minscensi ad orientem et Brestensi ad meridiem contermina est. Aream 25 127 chm2 et circa 1 039 milia incolarum (anno 2019) habet. Caput regionis est Grodna. Aliae urbes sunt Lida, Osmiana, Novogardia Lituanica, Slonima, Volkovisca etc. Nemenus flumen per regionem fluit, Vilia et Beresina Occidentalis accolae eius sunt.
Historiographia
Nonnulla maiora periodica historiographica
Rationes historiographicae (et saepe disciplinae academicae) maximi momenti sunt:
Rami coniuncti
Inter coniunctos scientiae ramos magni momenti sunt:
Dagalaifus
Dagalaifus (nescimus, quando natus quandove mortuus sit) paganus magister militum ac vir publicus Romanus origine Germanica saeculo quarti erat.
Cursus honorum
Dagalaifus anno 361 ab imperatore Iuliano comes domesticorum nominatus et contra Lucillianum magistrum militum seditiosum missus est, qui apud Sirmium cepit. Anno 363 Iulianum in expeditionem Persicam sequebatur, quae magnam in calamitatem Romanos duxit, praesertim cum die 26 Iunii 363 Iulianus proelio sauciatus et necatus est. Duces militum de novo imperatore deliberaverunt: Praeter Dalagaifum etiam Flavius Nevitta e factione pagana occidente atque Arintheus et Victor Christiani ex oriente. Primo Saturninius Secundus Salutius ab eis imperator electus est, sed hic propter aetatem provectam negavit. Deinde tumultuantibus paucis Iovianus electus est. Iovianus Dagalaifum magistrum militum fecit, postea Valentinianum II imperatorem in Galliam sequebatur magister militum, cuius imperio etiam faverat. Anno 366 Dagalaifus una cum Gratiano filio infante Valentiniani consul factus est. Itaque ab expeditione contra Alamannos, qui incursiones in Galliam fecerant, revocatus est, ut insignia consulatus acciperet. Nihil postea de eo audimus.
Ternencum
Ternencum (alia nomina: Ternengum) (Italiane: Ternengo) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Pedemontio et in Provincia Bugellensi situm.
Lacroisille
Lacroisille (Occitanice La Crosilha) est commune Francicum 120 incolarum (anno 2012) praefecturae Tarnis in regione Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Valerius Zolotuchin
Valerius Sergii filius Zolotuchin (Russice Валерий Сергеевич Золотухин, tr. Valerij Sergeevič Zolotuchin; natus 21 Iunii 1941 in vico Bystryj Istok territorii Altaici Russiae, tunc in URSS, mortuus 30 Martii 2013 Moscuae) erat actor theatricus et cinematographicus Sovieticus et Russicus, titulo Artificis Popularis RSFSR ornatus. Praeterea, nonnullos libros memoriarum scripsit.
Spacellificatio
In astrophysica spacellificatio (Anglice: spaghettification) est verticalis extensio et horizontalis compressio corporum usque ad formas longas et subtiles (immo similes spacellorum) prope quendam non homogeneum et validissimum. Causa spacellificationis sunt vires aestuales.
In nimissimis condicionibus – e.g. iuxta foramen nigrum – tanta est extensio et compressio, ut nullum corpus spacellificationi resistere possit. Intra circumscriptam et exiguam regionem, si massa spacellificata parva est, compressio horizontalis exacte extensionem verticalem aequat, et nulla nitida mutatio in volumine observatur, sed tantum in forma.
Anno 1988 Stephanus Hawking volatum astronautae commenticii descripsit, qui, transiens per horizontem eventuum foraminis nigri, ob gravitatem gradientem (i.e. diversa magnitudo roburis gravitationalis in diversis locis) "sicut spacelli" a capite ad pollices pedum extenditur. Hoc fiat quia virtus gravitatis exserta multo fortior sit apud fastigium corporis vicinum quam apud fastigium remotum; et si astronauta ante pedes in foramen nigrum incidat, tam fortior sit gravitas apud pedes quam apud caput, quam is ad perpendiculum extendatur. Insuper, pars dextra eius corporis ad sinistram, et pars sinistra ad dextram trahantur, et homo a lateribus comprimatur.
Lacougotte-Cadoul
Lacougotte-Cadoul est commune Francicum 166 incolarum (anno 2012) praefecturae Tarnis in regione Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Iter a Venta Icenorum Londinium
Iter a Venta Icenorum Londinium usque in Itinerario Antonini describitur (474,1-474,6 et 479,10-480,8) in itinera Britannica "a Venta Icinorum Lundinio" et "a Londinio Luguvalio ad Vallum". Milia passuum 132 enumerantur a Venta Icenorum Londinium usque.
Spacellificatio
Vocabulum "spacellificationis" longe ante anecdotum Hawking statutus est. Spacellificatio cuiusdam stellae primum anno 2018 in photographemate depicta est, cum astronomi par galaxiarum collidentium, circiter 150 miliones annos luce mensos a Tellure distantium, observarent.
Digitale
Digitale est instrumendum suendi, theca metallica, quae in indicem induitur, ne acu forte vulneretur. Ex auro et argento et aere digitalia conficiebantur, nunc ferrea vix non omnia sunt.
Digitaliarius est artifex qui digitalia facit.
Spacellificatio
Simplex exemplum
Attamen corpus rigidum distortionibus resistet, et si ea sunt quatuor partes conexae cuiusdam corporis maioris, cum hoc distorqueatur vires elasticae internae intercedent ad vires aestuales adversandas et aequilibrium mechanicum obtinendum. Nihilominus, si vires aestuales nimis magnae sunt, corpus, eis succumbens, sive plastice deformabitur sive frangetur, filamentum vel lineam fragmentorum gignens.
Exempla de viribus aestualibus debilibus et validis
Prope fontem gravitatis punctualem vel sphaericam, subita in media parte cuiusdam virgae homogeneae, ad fontem gravitatis intentae, per integrationem roboris aestualis a centro ad alterutrum fastigium reperitur. Hoc gignit
, ubi
μ
est fontis gravitatis ,
l
est virgae longitudo,
m
est virgae massa, et
r
est intervallum inter virgam et fontem gravitatis. In corporibus autem non uniformibus, vis tensilis est minor si pleraque massa prope centrum, et usque ad duplum maior si pleraque massa apud fastigia confertur. Ultro, agit quoque vis compressionis horizontalis ad centrum recta.
Si fons gravitationalis est sphaerica (ergo superficiem habet), vis tensilis inducta in corpus vicinum (dum sit parvum respectu fontis) maxima est prope superficiem sphaerae. Ea vis tantummodo ex corpore parvo et densitate media fontis gravitationalis dependet. Exempli gratia, prope fontem gravitationalem densitate media simili Telluris, virga massae 1 kg et longitudinis 1 m maximam vim tensilem tantum 0.4 µN, ob vim aestualem, patitur.
Propter ingentem densitatem, vis aestualis prope superficiem pumilionis albae multo robustior est, et haec in virgam exempli maximam vim tensilem 0.24 N inducit. Ultimo, prope stellam neutronicam vires aestuales sunt immaniter valentiores: si virga roburi tensili maximae 10 000 N resistere possit et ad perpendiculum in stellam neutronicam cadat, disrumperetur cum tum 190 km a centro stellae distet (sua liquefactione ob temperaturam omissa), multo procul ab superficie (solent stellae neutronicae radios tantum circiter 12 km habere).
In praecedenti casu stellae neutronicae corpus calore, haud vi aestuali, destruitur; at prope foramen nigrum (si nulla alia materies proxima est), cum radiatio absit, sola causa destructionis corporum est vis aestualis. Insuper, foramina nigra nullam superficiem habent quae possit casum impedire, et ergo corpora cadentes per tenua fila materiei demum extendetur.
Intra et extra horizontem eventuum
Locus ubi vires aestuales corpus destruunt vel hominem occidunt ex massa foraminis nigri dependet. Apud foramina nigra supermassiva, sicut in centro nostri galaxiae inventum, talis locus intra horizontem eventuum iacet, et quidam astronauta, nullam compressionem nec extensionem animadvertens, serenus per horizontem eventuum transire potest, licet illinc parvum temporis spatium supersit ante quam is ad singularitatem inclementer perveniat. Apud foramina nigra parva, quorum propiores sunt singularitati, astronauta viribus aestualibus nectitur longe ante quam ad horizontem eventuum occurrat. Exempli gratia, virga nostri exempli prope foramen nigrum cum 320 km a centro distet disrumperetur – procul ab eius radio Schwarzschildiano 30 km – et disrumperetur prope foramen nigrum  cum 3200 km a centro distet – intra eius radium Schwarzschildianum 30 000 km.
Captivus conscientiae
Captivus conscientiae est notio decreta a Petro Benenson ad studentos Conimbrigae in carcero defendum, deinde notio iurum humanorum Amnestiae Internationalis facta est.
Hodie captivi conscientiae sunt homines qui in custodia dantur ex sua opinione politica, gente, sexus, motu iura humana protegendi, etiam propensionis sexualis seu ceterae conscientiae causa, sed non cum violentia. Inter eos sunt Aung San Suu Cii et Liu Xiaobo emampli gratia.
C. T. R. Wilson
Carolus Thomson Rees Wilson, nomine saepissime stilizato C. T. R. Wilson (natus Edinburgi in capite Scotico die 14 Februarii 1869; ibidem mortuus die 15 Novembris 1959), fuit physicus et meteorologus Britannicus qui nubibus studuit et cameram nebulae excogtavit. Quod studium radiationis cosmicae contribuit. Anno 1927 Praemium Nobelianum physicae accepit.
Eius alma mater fuit Universitas Mancuniensis, sed tum Collegium Sidney Sussex Cantabrigiae frequentavit.
Ministri a rebus externis civitatum Africanarum hodiernarum
Hic habes indicem civitatum Africanarum cum nominibus ministrorum a rebus externis hodiernorum recentiumque.
Gulielmus Eteki Mboumoua
Gulielmus Eteki Mboumoua (Dualae natus die 20 Octobris 1933; Yaunde in urbe die 26 Octobris 2016 mortuus) fuit politicus Cameroniensis et internationalis.
E familia nobili gentis Sawa ortus est. Nuper ab alma matre Francica rediens gubernator factus est praefecturae Sanaga Maritimae anno circiter 1960, sed mox minister eruditionis nationalis iuventutisque promotus est, quo officio ab anno 1961 ad 1968 fungebatur, Paulo Biya praeside futuro a secretis merente. Insuper cancellarius factus est anno 1962 universitatis foederalis Yaundensis nuper conditae. Anno 1968 praeses fuit congressus generalis UNESCO eo anno Lutetiae acti. Secretarius generalis meruit iuxta ordinem unitatis Africanae a die 16 Iunii 1974 usque ad 21 Iulii 1978, antecessore Nzo Ekangaki. In patriam reditus minister a rebus externis fuit ab anno 1984 usque ad 1987. Praeses fuit Crucis Rubrae Cameronensis ab anno fere 2002 usque ad mortem.
Ioanna Moorehead
Ioanna (Anglice Jean) Moorehead (nata die 1 Ianuarii 1936 ) ostentatrix et actrix Americana est.
Vita
Ab anno 1949 Moorehead in pelliculis diversis (vide infra) egit. Anno 1960 ultima in pellicula visa est. Mense Octobri 1955 Playmate in periodico Playboy erat.
Venceslaus I (rex Bohemiae)
Venceslaus I (natus anno 1205; mortuus die 22 Septembris 1253) fuit dux Pilsnensis et Budissensis (1224–1228) et rex Bohemiae (1228/30–1253).
Vita
Venceslaus, filius secundus legitimus regis Ottocari I, natus est anno 1205. Die 8 Iunii 1216, rex Bohemiae iunior electus est, et die 6 Februarii 1228 diadema ei impositum est. Patre anno 1230 mortuo, regnum accepit.
Familia
Venceslaus Cunigundam (1202–1248), filiam regis Romanorum Philippi, uxorem duxit, cum illa liberos quattuor habebat:
Index formarum Latinarum nominum Islandicorum
De multiplicibus formis Latinis
Ut ex tabella apparet, sunt interdum duae vel tres formae Latinae pro unico nomine Islandico, e.g. Björn, Sveinn, Þorsteinn et alia. Cum vero Islandi, qui nunc sunt, nomina sua non iam in Latinum convertere soleant, in convertendo fortasse potius ea forma, quae plus ad formam Islandicam accedit, adhibenda erit similitudinis causa. In hoc faciendo tertia declinatio Latina perutilis est, quia non solum nominativum Islandicum non magnopere distorquet, verum etiam genetivo et praesertim dativo Islandico optime satis facit.
Confer formas horum nominum:
Haec est suasio tantum, non praeceptum. Licet etiam aliis formis uti (vide supra), id quod cum usu, qui in fontibus observari potest, bellissime congruat, praesertim cum ipsi Islandi praeteritis saeculis Latine scribentes quandam formarum varietatem amavisse videantur et tum una, tum altera forma (vel etiam declinatione) usi sint.
De patronymicis et matronymicis Latine reddendis
Patronymica et matronymica Islandica perfacile in Latinum converti possunt. Ecce modus convertendi tralaticius:
Praeterea sunt et patronymica breviora, quibus litterati Islandi saeculis 17, 18 et 19 libenter usi sunt, e.g.:
Fibula (vestis)
Fibula est quidquid rem unam adnectit vel uni cum altera colligandae inservit; de figo quasi figibula nominata esse videtur.
Vestes, sicut stolae, manta vel lavalava Samoana aliquantum fibulis colligabantur, donec butones inventae sunt. Multae fibulae ab archaeologis repertae sunt; in fibula Praenestina inscriptio Latina antiquissima legitur.
Fibularius est artifex qui fibulas facit.
Nexus externi
sub verbo
4680 Lohrmann
4680 , olim designationibus 1937 QC, 1937 TV, 1976 YM6, et 1983 VX1 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Iohanne-Ulrico Sandig, astronomo apud Observatorium Hamburgensis versato, repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 4680 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Hieronymus Córdoba Roldán
Hieronymus vulgo Jerónimo Córdoba Roldán (natus Francisco C.R. die 4 Iunii 1863 Hispale, mortuus die 11 Ianuarii 1933) fuit monachus Ordinis Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum (SChP), poeta linguae Latinae, praedicator summus et Esperantici fautor.
Vita
Matre invita ex anno 1879 studia fecit Compluti et novitiatum in Collegio Sancti Ildefonsi. Cum se Latinis rebus dedicaret, anno 1881 curam animarum in schola Getafe in oppido agere solebat: Getafe etiam prima pollicitatio voti religiosi fiebat. Tunc in Monasterio Sancti Marci Legione studebat ut perficeretur in utroque munere presbyteri et magistri; neque Latina neglecta sunt. Ordinatio sacerdotalis facta est die 3 Iulii 1887, antequam Hispalis eum sartum et tectum recepit in instituto praetitulato Colegio Calasancio Hispalense. Primo ludimagister creatus mox linguas Francogallicam et Latinam alumnos gymnasii docere potuit. In bene aspectabilem modum in ludis fibulam cum stella viridi quinque dentium Esperantica in talari veste affixam ferre solitus est. Hic usque mortem manens multa efficit in interpretationibus disciplinisque. Extra scholam in viis ambulabat ad pauperes verbis solandos et obulo iuvandos.
Praeses factus est Sodalitatis Esperanticae Hispalensis. Hispalis magistratus stratam viam in eius honorem nominari sivit: nuncupatur lingua vernacula nunc plaza Padre Jerónimo de Córdoba inter vias Escuelas Pías et Jáuregui sita.
Opera
Maximi momenti sunt eius interpretationes e Latino in Hispanicum. Mentionis digna sint opera haec Poesías a la Virgen María et Poesías a la Doctora de Ávila. Etiam in Latinum res reddidit carmen matricale Francisci Rodríguez Marín, qui Academiae Regiae Hispanicae praefuit. Insuper opus quoddam Michaelis de Cervantes convertebat cui titulus Rinconete y Cortadillo.
Opus Cursus Taurorum sive La corrida de toros edi iussit Academia Regia. Hieronymus soneta pepigit de Domino Quixoto a Manica, de Dulcinea ei suspirata et Sancho Panza eius pedisequo. Operis magni de equite illo Hispanico ultimo, qui dicitur, capitula decem in sermonem Romanorum antiquorum transtulit. Quae autem numquam prelo mandata sunt.
Carmen praetitulatum Zamenophi verba loquantur, quasi laudes Linguae internationalis, confecit: unicum suae speciei esse videtur. Quamquam non in carminibus, attamen latinistae plures valorem Esperantici idiomatis agnoscunt: "Praeterea non decet homines Latine loquentes de lingua Esperanto occasione data arroganter iudicare, cum praebeat haec lingua scite prudenterque conficta non minimam utilitatem. [...] Merita Ludovici Zamenhof parvi pendere nolumus."
Izumo-taisha
Izumo-taisha (Iaponice 出雲大社) vel nonem formale Izumo-Ooyashiro (Kana いづもおおやしろ) est templum Shintonis dedicatum pro Ōkuninushi-Ōkami (大国主大神) ac pirimae quinque dietates creationis Kotoamatsukami (別天津神), septus descens vel filius Susano'o in Izumo, urbs Praefecturae Shimane Honsuae occidentalis.
Lacaze
Lacaze (Occitanice La Casa) est commune Francicum 299 incolarum (anno 2012) praefecturae Tarnis in regione Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Izumo-taisha
Aetate Imperator XI Shuinin, quod deitas Izumo suum filium mutum curavit, aedificium sanctuarii honden magnum creatum est. Aedificium altutudine circa 96 metri aetate antique, 48 metri aetate Heian esse putatur. Hodie Aedificium circa 24 metri altitudine est. Festum magnum a die 14 Maii ad 16 Maii quotannis celebratur.
Surdivallium
Surdivallium (Italiane: Sordevolo) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Pedemontio et in Provincia Bugellensi situm.
Regio Brestensis
Regio Brestensis vel Bressiciensis (Albaruthenice Брэ́сцкая вобласць) est regio administrativa Rutheniae Albae, anno 1939 constituta.
In parte occidentali Rutheniae Albae sita, regio Brestensis cum Ucraina ad meridiem, Polonia ad occidentem et regionibus Rutheniae Albae Grodnensi ad septentrionem et regionibus Minscensi et Homelensi ad orientem contermina est. Aream 25 127 chm2 et circa 1 039 milia incolarum (anno 2019) habet. Caput regionis est Brestia. Aliae urbes et vici sunt Baranovia, Davidovia, Kamenecum, Lachoviza, Motola, Pinscum, Pokosta, Rozana etc.
Pripetius cum accolis est flumen regionis maximum. Buga Occidentalis per confinium cum Polonia fluit.
Robertus Accornero
Robertus Accornero (natus die 9 Martii 1957 Eporediae Italiae) est actor theatralis et histrio televisivus Italicus. ; ; ;
Maximilianus (sanctus)
Sanctus Maximilianus Thevestensis, anno 274 natus et die 12 Martii anno 295 mortuus, fuit sanctus martyr Christianus, Thevestae in urbe Numidiae provinciae, cum persecutio Christianorum Diocletiano imperante flagrasset, passus. Iuvenis annos viginti et unum natus, in militiam Romanam ire abnegavit, dicens se militem Christi solius esse, et a Cassio Dione proconsule capite damnatus est.
Carolus Augustinus do Rosário
Carolus Augustinus, vulgo Carlos Agostinho do Rosário (Maxixe in urbe natus die 26 Octobris 1954) est politicus Mozambici. Alumnus est universitatis Maputensis hodie appellandae atque collegii iuxta Wye in Anglia ubi agronomiae evolutionariae sustentabilique studuit. In patriam reditus gubernator Zambeziae ab anno 1987 ad 1994, mox minister ab agricultura usque ad annum 1999 meruit. Deinde legatus Mozambicensis fuit apud regimina Indianum ab anno 2002 et Indonesianum ab anno 2009 usque ad diem 17 Ianuarii 2015 quo primus minister a praeside Philippo Nyusi creatus est.
Lacaune
Lacaune (Occitanice La Cauna) est commune Francicum 2'552 incolarum (anno 2012) praefecturae Tarnis in regione Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Tavilianum
Tavilianum (Italiane: Tavigliano) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Pedemontio et in Provincia Bugellensi situm.
Fractiones
Pratetto, Vincio, Causso, Orecchia et Sella
Municipia finitima
Andurnum Bugellense, Betulleum, Callabiana, Pectinencum, Petra Caballina, Rassa, Salianum, Silvae, Velium
Alexander Gradskij
Alexander Boris filius Gradskij (Russice Александр Борисович Градский, tr. Aleksandr Borisovič Gradskij; natus Фрадкин, tr. Fradkin die 3 Novembris 1949 in urbe Kopejsk regionis Celiabinscensis, mortuus die 28 Novembris 2021 Moscuae) fuit cantor, poeta, musicus ac musicographus Sovieticus et Russicus, Praemio Publico atque titulo Artificis Popularis Foederationis Russicae anno 1999 ornatus.
4681 Ermak
4681 , olim designationibus 1969 TC2, 1977 DA11, et 1979 SV1 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  a Lyudmila Ivanovna Chernykh, astronomo apud Observatorium Astrophysicum Crimaeae versato, repertus est. . A Hermolao Timothei filio nomen cepit.
Sorghastrum nutans
Sorghastrum nutans (Anglice yellow Indiangrass ) est gramen campi Planitierum Maximarum, in America Septentrionali endemicum.
Planta est perenne gramen fasciculatum, atque una cum Andropogone gerardii, Schizachyrio scopario, et Panico virgato in campo graminis alti (Anglice tallgrass prairie) praeclarum. Id est gramen civitatis Oclahomae et Carolinae Meridianae.
Budingum
Budingum, Francogallice boudin est botuli genus in Francia aliisque terris Francophoniae factum, cuius sunt duae species principales. Boudin noir est sanguiculus, videlicet intestinum sanguine adipeque porcinis fartum. Boudin blanc (botulus albus) autem lacte et gallina aliove carne alba farcitur. Exstant et alii boudins; exempli gratia, Acadiani Ludovicianae boudin faciunt ex carne porcina et oryza.
De falsa legatione (Demosthenes)
De falsa legatione (Graece Περί τῆς Παραπρεσβείας) est longissima oratio iudicialis anno 343 a Demosthene oratore Atheniensi scripta, qua oratione collegam in legatione ad Philippum II anno 346 facta Aeschinem proditionis accusabat. Orationem qua Aeschines ei respondit habemus. Nam ambo oratores anno 346 a.C.n. in eadem legatione ad regem Philippum in Macedoniam a populo missi erant, qui de pace cum Macedonum rege agerent et paulo post postquam pax in ecclesia a populo rata erat iterum qui iusiurandum regis de eadem pace reciperent. Post reditum per Timarchum Demosthenes Aeschinem proditionis accusare voluit sed antequam agere posset Aeschines Timarchum prostitutionis arcessivit qui, indignus iudicatus ne sententiam apud populum diceret aut publice quemquam apud iudices accusaret, actionem inceptam peragere non potuit. Quarto post anno ipse Demosthenes Aeschinem publice accusavit quod cum Macedonum rege contra Athenienses fecisset atque ipse scripsiset epistulam quam rex Atheniensibus remiserat. Causa capitalis erat. Aeschines triginta suffragiis apud 501 iudices  vicit et absolutus est, adiuvante Eubulo viro tum in republica maxime pollente. Non in omnibus rebus eadem oratio apud iudices habita esse videtur atque hodie eam legimus. Ad publicationem aliquantum rescripta est.
De causa
Causa apud iudices e populo sorte ductos agebatur quibus praesidebant logistae (quos Latine 'rationarios' appellare possis), quorum officium in ceterorum magistratuum probatione constabat cum illi e munere exibant. Tum enim primum Aeschines de rebus in secunda legatione gestis rationem reddebat, quam occasionem accusandi arripuit Demosthenes. Quatuor crimina enumerabatː Cum Demosthene faciebat quod circa idem tempus Philocrates, praecipuus pacis auctor, ab Hyperide accusatus e civitate fugere maluit quam iudices adire.
Ruhakana Rugunda
Ruhakana Rugunda (in urbe Kabale natus die 7 Novembris 1947) est politicus Ugandae. Medicinae et chirurgiae studuit apud collegium Makerere et universitatem Zambiensem necnon universitatem Californiensem Berkeleiae. In patriam rediens minister a valetudine ab 1986 ad 1988 fuit, ab operibus publicus inde ad 1994, a rebus externis ad 1996, ab informatione ad 1998, minister iuxta praesidium ad 2001, minister ab aquis ad 2003, minister a rebus internis ab anno 2003 usque in 2009. Ex die 18 Septembris 2014 primus minister meret.
Rebecca (nomen)
Rebecca (Hebraice ‏רִבְקָה, Riḇqāh; Graece Ῥεβέκκα) est praenomen femininum hebraicum quod probabiliter "connectio" significat.
Beresina
In pugna ad Beresinam Napoleonis exercitus anno 1812 victus est.
Systema aquarium Beresinense saeculo XIX ineunte constructum et nunc relictum Beresinam per Ulam fluvium cum Duina Occidentali coniungebat.
Kurscha
Kurscha vel Curum (Russice Курск) urbs est in Russia, metropolis regionis Kurschensis, sedes valens culturae et industriae atque transportationis. Ad Semum flumen sita est. Circa 450 milia incolarum habet (anno 2017).
Historia
Kurscha primo in chronicis commemorata est saeculo undecimo, cum iam urbs Rutheniae magna sedesque commerciae fuit. Praeterea, ab extremo saeculo illo arx valens erat. Ducatus Kurschensis a saeculo undecimo ad saeculum tredecimum exsistebat. Anno 1238 Mongolo-Tatari urbem deleverunt, sed illa reconstructa est.
Ab anno 1362 Kurscha Magni Ducatus Lituaniae pars erat, anno 1508 ad Moscoviam adiuncta. Saeculis sedecimo–duodevicesimo urbs erat valens arx contermina Russiae, dein tamen positionem illam perdidit, et ut sedes commerciae industriaeque evolvebat. Anno 1797 gubernii Imperii Russici, et anno 1934 regionis Russicae SFSR metropolis facta est.
Milton Obote
Apollo Milton Obote (die 28 Decembris 1924 natus in Akokoro; Ioannisburgi die 10 Octobris 2005 mortuus) fuit politicus Ugandae. E familia nobili gentis Lango ortus, alumnus fuit collegii Makerere. Sodalis mox factus est congressus nationalis Ugandensis. Legatus est apud consilium legislativum coloniale ab anno 1957. Libertate nacta, primus minister a die 30 Aprilis 1962 meruit, sed die 15 Aprilis 1966, rebus novis in exercitu motis, se praeses proclamavit. Quod officium retinuit usque in diem 25 Ianuarii 1971. Eo die dum in Singapura apud congressum Consortionis Populorum morabat a milite Idi Amin usurpatore demissus est. Rursus a die 17 Decembris 1980 usque ad 27 Iulii 1985 praeses meruit. In Tanzania, deinde Zambia exsilium petivit.
Kurscha
Historia
Tempore Belli Magni Patrii Kurscha a 3 Novembris 1941 ad 8 Februarii 1943 a copiis Germanicis nazisticis occupabatur. Etiam prope urbem accidit Pugna Kurschensis (Kurskensis), quae a 5 Iulii ad 23 Augusti 1943 duravit, et una gravissimarum belli illius fuit. Anno 2007 Kursca ornata est titulo Urbis gloriae militaris.
Dioecesis Cumana
Dioecesis Cumana fuit dioecesis cuius sedes Cumae erat. Hodie Sedes Titularis Ecclesiae Catholicae Romanae est.
6814 Steffl
6814 , olim designationibus 1979 MC2 et 1982 BS14 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Alienora Francisco Helin et Schelte Ioanne Bus, astronomis apud Observatorium Siding Spring versatis, repertus est.
6811 Kashcheev
6811 , olim designationibus 1976 QP, 1950 PL, et 1991 RZ4 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  a Nicolao Stepanovich Chernykh, astronomo apud Observatorium Astrophysicum Crimaeae versato, repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 6811 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Mare Arafuranum
Mare Arafuranum, vel Mare Arafurense, vel Archipelagus Orientalis, sive Asiaticus, est tenue occidentalis Oceani Pacifici mare marginale, quod pluteum continentalem inter Australiam et Novam Guineam Indonesicam superimcumbit.
Geographia
Mare Arafuranum finitur a Freto Torresiano, per quod ad orientem versus est Mare Curalinum, Sinus Carpentariae ad australem versus, Mare Timorense ad occidentem versus, et maria Bandanum et Ceramense ad septentriones occidentemque versus.
Hoc corpus aquae est 1290 chiliometra longum et 560 chiliometra latum, atque eius area superficialis 650 000 chiliometrorum quadratorum est. Eius altitudo plerumque est a quinquaginta ad octoginta metra, altior in occidente. Eius insulae principales sunt Insulae Aruenses, Insula Crokerana, Insula Goulburniana, Insula Howardiana.
Mare Pluteum Arafuranum superincumbit, partem Plutei Sahulensis. Per ultimum maximum glaciale, cum aequora maris maxime humilius esset, Pluteus Arafuranus, Sinus Carpentariae, Fretumque Torresianum una erant magnus pons terrestris, qui Australiam et Novam Guineam conectebat, ut migratio hominum ex Asia in Australiam facilior esset. Quae terrae coniunctae continentem Sahuliam constituebant
Piscatio
Piscatio in Mari Arafurano est res magni momenti, praecipue crustaceis infraordinis Carideorum et subordinis Stenopodideorum atque aliis zonae demersalis animalibus. Inter species oeconomice graves sunt crustacea familiae Penaeidarum et pisces Lates calcarifer (barramundi), Epinephelinae, et Nemipteridae.
Lacapelle-Ségalar
Lacapelle-Ségalar (Occitanice La Capèla Segalar) est commune Francicum 94 incolarum (anno 2012) praefecturae Tarnis in regione Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Dioecesis Aversana
Dioecesis Aversana (Italiane: Diocesi di Aversa) est sedes episcopalis Italiae Ecclesiae Catholicae Romanae, in Regione ecclesiastica Campaniae sita, suffraganaea Archidioecesis Neapolitanae, cuius caput est Aversa.
Dioecesi 94 paroeciae sunt.
Episcopus
Anno 2011 dioecesis a episcopo S.E. Angelo Spinillo regitur.
Erica Eleniak
Erica (Vulgo Erika) Eleniak (nata die 29 Septembris 1969 in oppido Glendale/California) actrix televisionis et pellicularum ac playmate Americana est.
Vita
Erica Eleniak anno 1982 primo in pellicula E.T. The Extra-Terrestrial partem parvam egit. Anno 1989 playmate in periodico Playboy erat. Ab hoc tempore multis in pelliculis egit (vide infra).
Werner Bergengruen
Werner Bergengruen (natus die 16 Septembris 1892 Rigae, mortuus die 4 Septembris 1964 Aquis Aureleis) scriptor Germanus et diurnarius fuit. Adscribitur auctoribus immigrationis sic dictae internae. Participatus est tamquam artifex Renovatione catholica.
Vita
Medici filius totam vitam radices Balticas colebat. Cum gymnasium Lubecae frequentavisset, studuit lingam Theodiscam, iura, historiam, theologiam in oppidis Marburgo, Monachio, Berolino.
Miles voluntarius Primi belli mundani erat. Anno 1919 se inseruit Balticis copiis (Landwehr) ad defendendam patriam Balticam in saevientes communistas. Usque ad annum 1922 diurnarius erat Tilsae et Memelae, inde moderator scriptorum princeps apud periodica Ost-Informationen et Baltische Blätter (inter 1925-27), quae dicuntur. Istis annis fama eius esse narrator excellens augebatur. Ecce nonnullae eius fabellae: Rosen am Galgenstock (1923), Schimmelreuter hat mich gossen (1923), Der tolle Mönch (1930) vel Die Feuerprobe (1933). Notissima autem erat historia Die drei Falken (1937). Fabellis incubuit etiam postea: anno 1965 apparuit anthologia fabellarum sub titulo Die schönsten Novellen. Ex 1927 Bergengruen erat haud dependens auctor Berolini, postea Monachii et in Tiroli. Secundo bello mundano terminato invenitur Turici et postea Aquis Aureleis. Anno 1936 sese convertit ad catholicismum.
Anno 1937 nazistae excluserunt eum e Camera scriptorum (Reichsschrifttumskammer) postquam fabulam Milesiam Der Großtyrann und das Gericht praetitulatum (1935) edidit. Hic agitur de parabola de humanis deficientiis. Cyclus poeseos Der ewige Kaiser (1937) in Austria libera praelo commissus erat, in Germania socialismi nationalis secreto in foliis multiplicatis solummodo passim legebatur.
Opera Bergengruensia plurima in alia idiomata conversa multis editionibus disvulgata sunt. Lyrica eius traditionalia in religionis fundamentis fulta colligebantur in voluminibus Die heile Welt (1950), Figur und Schatten (1958) et Herbstlicher Aufbruch (1965). Autobiographica redolent duo itinerum libri qui titulantur Deutsche Reise (1923, reeditio anno 1959) et Römisches Erinnerungsbuch (1949), sed etiam opus Das Geheimnis verpflichtet (1952).
Mandiraja
Mandiraja (Indonesice : Kecamatan Mandiraja) est urbs insulae Iavae in Indonesia. Habuit anno 2010 63.679 incolarum. Urbis rus superficiem 52.61 kilometris quadratis habet.
Waiblinga
Waiblinga est urbs et commune Badense-Virtembergense 52'302 incolarum (anno 2012).
4682 Bykov
4682 , olim designationibus 1973 SO4, 1932 WK, 1973 UG4, et 1987 YG agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  a Lyudmila Ivanovna Chernykh, astronomo apud Observatorium Astrophysicum Crimaeae versato, repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 4682 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Ministri a rebus externis civitatum Australianarum et Pacificarum hodiernarum
Hic habes indicem civitatum Australianarum et Pacificarum cum nominibus ministrorum a rebus externis hodiernorum recentiumque.
Sandilianum
Sandilianum (Italiane: Sandigliano) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Pedemontio et in Provincia Bugellensi situm.
Flores
Flores est insula Indonesiae, inter insulas Timoriam,. Sumbavam et Sumbam sita. Una ex insularum Sundanarum minorum est. Mare Floresianum litora Flores borealia alluit.
Area insulae 13 540 chm2 est. Incolarum 1800 milia habet. Maumere est urbs insulae maxima.
Dioecesis Atellana
Dioecesis Atellana (Italiane: Diocesi di Atella) fuit dioecesis cuius sedes Atella erat. Hodie Sedes Titularis Ecclesiae Catholicae Romanae est.
Ernestus Gulielmus Arnoldi
Ernestus Gulielmus Arnoldi (natus die 21 Maii 1778 Gotae, mortuus ibidem die 27 Maii 1841) fuit oeconomicus Germanicus, qui pater rerum assecuratoriarum habetur.
Vita
Socius firmae patriae factus anno 1804 firmam propriam colorum faciendorum (Ernst Arnoldis Söhne) Gotae condidit. Figulorum vasorum testaceorum conventus apud Elgersburg/Circulus Ilm quoque instituit.
Attamen maioris momenti est creatio societatum cautionum, quae appellabantur lingua vernacula Gothaische Feuerversicherungsbank (1821) et Gothaische Lebensversicherungsbank (1829). Utrique instituto, quod reciprocum auxilium propagat, usque mortem praefuit.
Inde ab anno 1816 operam dabat de conficiendo politicam oeconomicam unicam in Germania. Anno 1819 parlamento tractationem transtulit, quam institorum 5051 subscripserant. Qui et obstacula oeconomica interiora minui et vectigalia in mercibus peregrinis imposita augeri debere credebant.
Societate portorii Germanica fundata res Germanicas porro emendari propugnavit. Betam vulgarem ad saccharum faciendum in Germania septentrionali plantari eius meritum est. Neque res Gothenses neglexit: iam anno 1817 scholas oeconomicas et domus corporum operariorum fieri operam dederat.
Fons
"Arnoldi, Ernst-Wilhelm", apud: Meyers Großes Konversations-Lexikon, vol 1. Lipsiae 1905, p. 804, quae res hic in interreti legi possunt
Nexus externi
🇬🇷
Sudoku
Sudoku est aenigma numerorum, ubi solutor quadratum latinum facere debet. Genus ordinarium diagramma quadratum est, novem locorum in latere. Necesse est numeros 1 ad 9 in locos mittere ut quisque numerus semel in ordine, semel in columne, semel in quadrato 3 × 3 sit.
Dicitur	Howard Garns sudoku anno fere 1979 excogitavit, nomine Number Place ('numeri mittendi' aut 'locus numerorum'). Nomen sudoku est vocabulum Iaponicum, 数独, factum ex vocabulis Sūji wa dokushin ni kagiru (数字は独身に限る), 'numeri soli esse debent' vel etiam 'numeri non sunt mariti' (dokushin est homo coniunge carens).
Regulae ordinariae
Aenigma sudoku simplex est 9 × 9 diagramma: octoginta et una cellulae in novem ordinibus, novem columnis, novem quadratis habet. In aliquis cellulis sunt numeri, ex quibus necesse est invenire ubi alii numeri mitti possunt. In ordine, in columna, et in quadrato omnes numeri 1 ad 9 semel sunt. Solutio aenigmatis est diagramma perfectum; una tantum solutio exstat.
Ecce exemplum:
Quomodo resolvere? In quadrato nono, numerus 1 non potest esse in ordine septima columna nono (o7c9), quod est iam 1 hoc in columna. Nec potest esse in o8c7 vel o8c8, quod iam est 1 in ordine. Mittimus ergo 1 numerum in o9c7 in quadrato 9. Tunc, numerus 8 debet esse in ordine 9 in quadrato 8, etiamsi nondum scimus quo in cellulo sit. Sed ex hac observatione, scimus numerum 8 esse in ordine 8 in quadrato 7, ubi non potest esse nisi in columna 2.
Talibus deductionibus ad solutionem provenimus:
Theonymum
Theonymum (Graece theos 'deus' + -onymum 'nomen') est forma nominis proprii quae ad deitatem spectat. Studium theonymorum est ramus onomasticae. Nomina deorum societatis anthropologos in investigatione originum linguarum et opinionum cuiusdam deitatis adiuvare possunt. Theonyma usitatissima in investigationibus coniunctionum linguarum Indo-Europaearum sunt.
Sudoku
Regulae ordinariae
Ut modus huius sudoku solvendi legeas, vide infra, sub titulum "ars solvendi."
Variationes
Praeter sudoku ordinarium sunt permultae species: killer ("necator"), little killer ("parvus necator"), thermometer ("thermometrum"), arrow ("sagitta"), XV, sicut scacci, miracle ("miraculum"), greater-than ("maior"), greater-than killer ("necator et regula maiorum numerorum"), samurai, kropki ("puncta"), sandwich ("pastillum fartum"), cum regionibus irregularibus, cum pluribus regionibus, et aliae. (Nomina usitata sunt Anglica, praeter illud "kropki," vocabulum Polonicum.) Sunt etiam variationes quae duas vel plures regulas coniungunt.
Licet etiam sudoku facere ubi symbola alia, non numeri, in diagramma mittuntur. Sunt sudoku litteris utentes ubi aliquae litterae in diagramma sententiam faciunt.