cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stephanus Harper
Stephanus Iosephus Harper (Toronti natus die 30 Aprilis anno 1959), alumnus universitatis Calgariensis, duo-et-vicesimus est minister primarius Canadae. Mense Ianuario 2006 in officium suum electus est cum Factione Conservativa, quam ducit, in comitiis popularibus pro camera communium praevaluit. Primus minister primarius conservativus est post duodecim annos dum factio Liberalis Canadam gubernabat.
Ex anno 2002, Harper legatus est in cameram communium pro circulo Calgariae Meridionalis-Occidentalis; prius erat legatus pro circulo Calgariae Occidentalis annis 1993-1997.
Babe (pellicula)
Babe est pellicula ab officina cinematographica Universal Studios anno 1995 confecta, cuius pars altera, Babe: Pig in the City inscripta, die 25 Novembris 1998 in lucem prolata est.
Nexus externus
Babe (filme)
Christophorus Isherwood
Christophorus Gulielmus Bradshaw Isherwood (Disley Cestriae, 26 Augusti 1904–Sanctae Monicae Californiae, 4 Ianuarii 1986) fuit scriptor Anglicus. Alumnus fuit scholae Reptonensis.
Stephanus Gradi
Stephanus Gradi (Stefano Gradi, Stjepan Gradić; natus Ragusii die 6 Martii 1613; mortuus Romae die 2 Maii 1683) fuit legatus rei publicae Ragusae et poëta Latinus.
Gordan Grlić Radman
Gordan Grlić Radman (Dumni in urbe natus die 6 Iunii 1958) est politicus Croatiae. Alumnus est universitatis Zagrabiensis. Studia administrativa Bernae in Helvetia persecutus est ibique mercator operam dedit. Recentius a ministerio rerum externarum Croatico in Helvetiam, Bulgariam, Hungariam missus est. A die 16 Octobris 2017 legatus Croatiae iuxta regimen Germanicum meruit. Die 19 Iunii 2019 minister a rebus externis factus est, primo ministro Andrea Plenković.
Benitus Jacovitti
Benitus Jacovitti (natus in Interamniae Frentanorum 19 Martii 1923 - mortuus Romae, 3 Decembris 1997) fuit auctor librorum nubeculatorum Italicus.
De vita et operibus
Benitus Jacovitti in Termoli oppido Molensis natus est. Iam a prima pueritia suum studium de arte visuali librisque nubeculatis ostentare coepit, ita ut pingeret carbone fabellas in pavimento viarum in suo vico. Etiam tum puero, cum familia migravit primum Maceratam, post Florentiam, ubi Artis Lyceum frequentavit.
Jacovitti decursum incepit anno 1939, vulgans Pippo e gli Inglesi librum nubeculatum in paginis satirici diarii Il brivido. Sua peritia artis visualis mox animadversa est a hebdomadae diario Il Vittorioso, quo ei laborem dedit per proximos annos. Ita Jacovitti laboravit cum Il Vittorioso ac domo editoria AVE usque anno 1966. Anno 1957 Jacovitti invenerat Cocco Bill suam clarissimam personam, nec tamen cum Il Vittorioso, sed in paginis diarii Il Giorno dei Ragazzi. Abhinc annum 1968 etiam cum diario Il Corriere dei Piccoli laboravit. Diarium quoque Linus libros nubeculatos eius per paucos annos divulgavit.
Postrema sua societas fuit cum diario Il Giornalino (domo editoria Sanpaolo), quo adhuc divulgat fabulas de personae eius Cocco Bill, quas a discipulo eius Luca Salvagno scribentur. Per postremos annos vitae libris nubeculatis eius atramentum dedit auctor Nedeljko Bajalica Helveticus.
Benitus Jacovitti efflavit animam Romae propter sanguinis eruptionem.
De arte et personis
Benitus Jacovitti haud dubie singularem stilum habebat : enim suae personae chartaceae mox praeclarae evaserunt quod habebant particularem speciem (cogitetur de forma nasorum et immanibus pedibus) et mores varios, interdum hilares, interdum foedos. Gravis autem est praesentia rerum variarum (exempli gratia lucanicarum, vermium, talorum aut calamorum) sparsarum passim in imaginibus, quarum iuvabant ut omnes loci vacui complerentur.
Brauron
Brauron seu Braurona (Graece ; Neograece Βραυρώνα) fuit antiquus Atticae vicus in Graecia iuxta septentrionalem ripam fluminis Erasini. Vetustam Artemidis iconem ligneam ibi venerabantur, quam Iphigenia e Tauride advexisse dicebant.
Gedu Andargachew
Gedu Andargachew seu litteris Aethiopicis ገዱ አዳርጋቸው (in provincia Wollo anno fere 1969 natus) est politicus Aethiopiae. Alumnus est collegii ministerii publici Aethiopici ubi administrationi paedagogicae studuit. Regioni Amharensi agronomus, postea praeses deputatus, denuo praeses ab anno 2013 meruit. Quod officium, quamquam ter electus, anno 2019 recusavit. Die 18 Aprilis 2019 minister a rebus externis factus est, primo ministro Abiy Ahmed Ali.
Foeniculum vulgare
Foeniculum vulgare, apud antiquos feniculum, est species aromatica et medicinalis plantarum generis Foeniculi et familiae apiacearum. Binomen a Philippo Miller anno 1768 rite constitutum est. Proprium his plantis sunt flavi flores. Folia et semina inter condimenta, bulbi inter holera adhibentur.
O Canada
O Canada (Anglice O Canada; Francogallice Ô Canada) est hymnus nationalis Canadae. Cantatur in duabus linguis publicis Canadiensibus, Francogallice Angliceque. Cantum composuit anno 1880 Calixa Lavallée vir musicus, verba Francogallice invenit Adolphus Basilis Routhier anno 1880, Anglice Robertus Stanley Weir anno 1906. Differunt aliquatenus significatione. Die 1 Iulii 1980, quae est, hic hymnus nationalis lexlege factus est.
Vitalis Falier
Vitalis Falier  fuit Dux Reipublicae Venetae a die 21 Decembris 1084 usque ad mortem.
Ioannes Barclaius
Ioannes Barclaius (natus Mussiponti 28 Ianuarii 1582, mortuus Romae 15 Augusti 1621) fuit poeta et mythistoricus neolatinus e Scotica stirpe, Argenidis auctor.
Opera
Ceterae editiones (sed non omnes) : Lugduni Batavorum, 1637 ; cum clave, versio francica a Ioanne-Baptista Drouet de Maupertuy, Antverpiae, 1711
Navarra (discretiva)
Verbum Navarra fortasse indicat:
Nafarroa (disheñvelout) Nafarroa Navarre
Christophorus Moro
Christophorus Moro fuit Reipublicae Venetae Dux a die  12 Maii 1462 usque ad mortem.
Henricus Suso
Henricus Suso  (natus Heinrich Seuse Constantiae aut in Überlingen die 21 Martii 1295 aut 1297 - mortuus est Ulmae die 25 Ianuarii 1366) fuit mysticus et theologus. Anno 1831 papa Gregorius XVI eum beatum fecit. Dies festus eius die 2 Martii celebratur.
Anulorum Erus
Anulorum Erus (Anglice The Lord of the Rings ) est fabula in sex libris Anglice ab Iohanne Ronaldo Reuel Tolkien scripta annoque 1954 ab Allen & Unwin edita. Ex tribus partibus constat: The Fellowship of the Ring (Anuli Sodalitas), The Two Towers (Turres Duae), The Return of the King (Regis Reditus). Latine redditi sunt tres libri a Ricardo Sturch.
Tolkien etiam linguas Quenyam et Sindarin, linguas alforum, excogitavit.
Petrus Jackson fabulam annis 2001, 2002, et 2003 in pelliculas convertit, cui titulus The Lord of the Rings.
Wallace Stegner
Wallace Stegner (natus in Lake Mills, Iova die 18 Februarii 1909; Sanctae Fidei fani in Novo Mexico mortuus in sinistro casu autocineti die 13 Aprilis 1993) fuit scriptor  Americanus, qui operis  Angle of Repose gratia Praemium Pulitzer Mythistoriis dicatum anno 1972 consecutus est.
Emae
Emae est insula intus in Circulo Pastoris in Sefa Provincia in Vanuatu. Emae in insula adest Maunga Lasi, summum circuli cacumen, 644 metrorum altum.
Anulorum Erus
De Anulorum Eri fabula
In anulo qui anulus unus vocatur, inscriptum est:
Haec est inscriptio Anuli, quae ex Lingua Atra Mordoris, quam Sauron finxit, in Linguam Latinam conversa significat:
Liber II
Hobbiti in Karningule advenerunt. Elrondus alfus dominus Karningulis Frodonem sanat. In concilio Elrundis Societas Anuli creatur: hobbiti Frodo Baggins, Samwise Gamgee, Meriadoc Brandybuck, et Peregrin Took, Gandalfus magus, Legolas alfus, Gimli nanus, et homines Aragorn et Boromir.
Societas Anuli it ad terras australes, et transit Montes Nebulosos per Moriam, antiqua nanorum domus. Per iter, Gandalf occidit Balrog. In Lothlóriene regnum Alfae Galadrielis, acquiescit, et deinde currit australis fluvio Anduine. Iuxta partes boreales regnorum Gondor et Rohan Societas Anuliseparatur, in Amon Hen.
Liber III
Rohan regnum humanum pugnat adversus Sarumanum Album magum. Aragorn, Legolas, et Gimli persequunt Uruk-Hai, per quos Meriadoc et Peregrinus capti sunt. Isti orces Isengardis occiduntur a Rohanis equitatu Eomere duce, sed Meriadoc et Peregrinus fugerunt in Fangornis silva, in qua Silvabarbus, vetus Ent, vocat Concilium Entium, qui incedere adversus Isengardem constituunt. Interim, Aragorn, Legolas, et Gimli Gandalvem, factum Gandalfum Album, repperiunt. Ad Edoram, Aureum Castellum Théodinis Regis Rohani, qui, postquam sanatus est a Gandalfum, ducit duram pugnam contra Uruk-Hai Sarumanis et Homines Nationis Dunnis, in Castello Helmis Gurgicis.
Liber IV
Frodo et Sam ad Mordorem eunt. Gollum ducit illos trans Paludes Mortuorum, ad Portam Nigram. Clausa, iter ad Cirith Ungolem capiunt. In Ithilien, Faramir frater Boromiris illos auxiliat, sed in Cirith Ungole latet Arachne, antiqua terror. Frodo captus est ab orcis, sed Sam Anulum servavit.
Liber V
Bellum Anuli. Sauron Gondorem invadit et Minas Tirithem obsidet.
Exercitus Gondoris et Rohanis exercitum Sauronis in Proelio Pelennoris pugnant. Denethor praefectus Gondoris fit insanus et se caedit. Théoden Rex Rohanis necatur. Éowyn Rohanis et Meriadoc Brandybuck Comitati necant Regem-Maleficum Angmaris. Exercitus Gondoris et Rohanis vincunt, et Portam Nigram impetunt, sed vires Sauronis non fines habent.
Liber VI
Aragorn Rex Arnoris et Gondoris creatur, atque Arwenem filiam Elrondis in matrimonium ducit. Eomer Rex Rohanis fit. Eowyn Faramiri nubit, et dominus dominaque Ithilienis creantur. Hobbites reveniunt in Comitatum. Duo annos post Bellum Anuli confectum, Frodo et Bilbo ad Amanem cum Elronde, Galadriele, Gandalfo eunt.
Personae
Societas Anuli:
Alii:
Laurentius Olivier
Laurentius Olivier, vulgo plenius Laurence Kerr Olivier, Baron Olivier (natus die 22 Maii 1907 in oppido Dorking Surriae; mortuus die 11 Iulii 1989 in Steyning Sussexiae), alumnus Scholae Centralis Artium Rhetoricae et Scaenicae, fuit actor et moderator cinematographicus Anglicus et Vivianae Leigh maritus.
Scipio Cobellutius
Scipio Cobellutius (Scipione Cobelluzzi; c. 1564-1626) fuit cardinalis bibliothecarius et archivarius Sanctae Romanae Ecclesiae ab anno 1618 usque ad 1626.
Ioannes Baptista Ferrandini
Ioannes Baptista Ferrandini Ferrandini (natus Venetiae circa annum 1710; Monaci mortuus die 25 Novembris 1791) fuit compositor Italicus.
Podium Bonitii
Nomina Urbis
Nomina latina Urbis sunt : Podium Bonici, Podiobonicum, Podium Bonisii, Podium Bonitii, Podium Bonizi, Podium Bonizii, Podium Bonzi, Poggium Bonitii, Pogibonsi Burgus; etiam Podium Bonitium, Poggium Bonitii, Poggium Bonitium, olim Podium Bonitii et Marturi.
Tiesj Benoot
Laetitia "Tiesj" Benoot (natus Gandavi die 11 Martii 1994) est professionalis birotarius Belgicus, qui ex anno 2014 pro Lotto–Soudal UCI WorldTeam cursu viario certat.
Benoot extra mundum birotationis est scholasticus qui oeconomiae in Universitate Gandavensi studet.
Praemium pugnacitatis in statione nona Circuitus Franciae die 14 Iulii 2019 accepit.
Magnus Maximus
Magnus Maximus (natus circiter anno 335 – obiit die 28 Augusti 388) usurpator fuit.
Imperatore Valentiniano secundo a militibus suis in Britannia Augustus appellatus est. Valentinianus, cum Maximus in Galliam venisset, abiit Thessalonicam in caput Macedoniae ad imperatorem orientalem Theodosium; qui venit in Galliam et ibi Maximum necavit.
Verner von Heidenstam
Carolus Gustavus Verner von Heidenstam (Orebrogiae natus die 6 Iulii 1859; mortuus in Övralid, provincia Ostrogothica, die 20 Maii 1940) fuit poeta Suecicus more romanticismo, individalismo et sensualismo. Anno 1916 Nobelianum Litteraturae Praemium accepit.
Universitas technologiae et scientiae Bidgostiensis
Universitas technologiae et scientiae Bidgostiensis (Polonice Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy) est universitas in Bidgostia, urbe Poloniae, sita. Nomine "Vespertina schola ingeniaria" (Wieczorowa Szkoła Inżynierska) anno 1951 condita est. Plenum nomen hodiernum ad honorem Ioannis Śniadecki et Andreae Śniadecki datum est.
Franciscus Barberinus
Franciscus Barberinus (Francesco Barberini; 1597-1679) fuit cardinalis bibliothecarius et archivarius Sanctae Romanae Ecclesiae ab anno 1626 usque ad 1633.
Osceola
Osceola (1804–10 Ianuarii 1838) fuit militaris Seminolensium in Florida dux, qui parvum bellatorum gregem, nunquam plus quam centum homines, in Bello Seminolensi Altero duxit, cum Civitates Foederatae Americae relegare eos de eorum propria patria conatae essent. Consilium saepe Micanopiae, principi Seminolensi, dedit.
Amadou Ba
Alumnus est scholae nationalis administrationis et magistraturae in urbe nativa, ubi ab anno 1992 docuit. Annis 1995-2000 lector fuit apud institutum scientiarum argentariarum in eadem urbe. Tam in provinciis quam apud regimen nationale de vectigalibus operam dedit. Minister oeconomiae et vectigalium a die 2 Septembris 2013 meruit, primo ministro Aminata Touré, praeside Macky Sall. Die 7 Aprilis 2019 sub eodem praeside minister a rebus externis promotus est, primo ministro Mohamed Dionne. Ipse die 17 Septembris 2022 primus minister factus est.
Sthenurus
Sthenurus est genus animalium exstinctorum familiae Macropodidarum, quae in Australia olim vixerunt. Ossa in loco archaeologico Cuddie Springs Novae Cambriae Australis atque alibi reperta sunt.
De nomine
Sthenurus ('cui cauda robusta est') est nomen zoologicum a Ricardo Owen anno 1873 compositum ex verbis Graecis σθένος 'vis, robur' et οὖρος 'cauda'.
Flavius Chigi
Flavius Chigi (Flavio Chigi; 1631-1693) fuit cardinalis bibliothecarius et archivarius Sanctae Romanae Ecclesiae ab anno 1659 usque ad 1681.
Regina Caeli
Regina caeli est prex, qua tempore paschali oratur. Etiam Papa die Dominica ac aliis diebus festis inter tempus Paschale meridie a fenestra aedificii apostolici loco orationis "Angelus Domini" hanc precem recitat.
Elateriformia
Elateriformia sunt infraordo coleopterorum Polyphagorum. Maximae huius infraordinis familiae sunt Buprestidae, quibus sunt circa 15 000 species descriptae, et Elateridae, quibus sunt circa 10 000 species descriptae.
Infraordo in quinque superfamiliis consistit.
Rita Levi-Montalcini
Rita Levi-Montalcini (nata familia Iudaica die 22 Aprilis 1909 Augustae Taurinorum, Romae die 30 Decembris 2012 mortua) fuit clarissima neurologa et neurobiologa.
Anno 1986 Praemium Nobelianum Medicinae una cum Stanley Cohen accepit. Levi-Montalcini est senatrix Rei Publicae Italicae et Pontificiae Academiae Scientiarum sodalis.
Die 1 Augusti 2001 senatrix ad vitam a praeside Carolo Azelio Ciampi creata est.
Levi-Montalcini secunda mulier italiana quae facta esta senatrix ad vitam, postea Camilla Ravera.
A die 5 Maii 2008 usque ad mortem Levi-Montalcini veterrimus vivens fuit qui Praemium Nobelianum accepit est.
Obiit 30 Decembris 2012.
Ioannes Buridanus
Ioannes Buridanus (natus Jean Buridan in Francia circa annum 1290/?1300; post annum 1358 mortuus), fuit philosophus et logicus, magister artium Lutetiae et Lutetiae Universitatis Rector.
C. Bertelsmann Verlag
Domus editoria seu typographeum editorium Germanicum C. Bertelsmann Verlag pertinet ad complexum editorium Bertelsmann et ibi ad gregem editorium Random House. Domus editoria a Carolo Bertelsmann condita est 1 Iulii 1835 in oppido Gütersloh, nunc usque ab anno 1972 est Monaci.
Ioannes Buridanus
Fuit Guillelmi de Ockham discipulus et nominalistarum factionis.
Ludovicus Capponi
Ludovicus Capponi (Luigi Capponi; 1583-1659) fuit cardinalis bibliothecarius et archivarius Sanctae Romanae Ecclesiae ab anno 1649 usque ad 1659.
Ioannes Hooper
Ioannes Hooper (natus circa annos 1495-1500 – obit die 9 Februarii 1555) fuit presbyter, reformator, episcopus Ecclesiae Anglicae Vigorniae Claudiocestriaeque (Anglice  Gloucester ), et, Catholica Maria Sanguinea regnante, martyr Ecclesiae Anglicae.
Hieronymus Casanate
Hieronymus Casanate (Girolamo Casanate; 1620-1700) fuit cardinalis bibliothecarius et archivarius Sanctae Romanae Ecclesiae ab anno 1693 usque ad 1700. Anno 1701 bibliothecam publicam ad Conventum S. Mariam supra Minervam instauravit.
Sikaiana
Sikaiana, olim Stewart Insulae, est parvum atollum in Insulis Salomonis circa 212 km inter septentriones et orientem ad Malaitam spectans. Longitudinem 14 chiliometrorum habet, et Te Moana, atolli lacuna, abs curalii scopulo omnino cingitur. Area harenae siccae est tantum 2 km². Nulla prope statione tuta, atollum saepe est inaccessum. Latitudo est 8° 25' 0 S; longitudo, 162° 52' 0 E.
Insula praecipua, inter septentriones et orientem sita, est Matuavi. Tres perparvae insulae in occasum solis spectans sunt Tehaolei, Matuiloto, et Matuavi. {?} Super scopulo adsunt duae insulae artificiosae, Te Palena and Hakataiʻatata.
Pro administratione, Sikaiana est regio Malaitae Provinciae in Insulis Salomonis.
Numerus civium est fere 300, qui ex Polynesia antiquitus orti sunt.
Cultura Sikaianensis est una ex disiunctis Polynesiae Occidentalis culturis, quae extra Triangulum Polynesium sitae sunt.
Collegium Franklinianum et Marshallianum
Collegium Franklinianum et Marshallianum, brevius F&M, est privatum artium liberalium collegium, quod Lancastriae in urbe Pennsylvaniae situm est. Vetustatis ordine collegium quintum et vicesimum est in mundo, septimum decimum in Civitatibus Foederatis. Hominum circa 2100 in collegio nunc student. Fere 48.5 centesimae petitorum acceptae sunt in classem 2013. Mediocris SAT proventus studentum tironum est 1311, par optimis collegiis artium liberalum in Civitatibus Foederatis. F&M anno 2009 habitum est 43° optimum collegium artium liberalum ab U.S. News & World Report ac in 2008 35° collegium in America ab Forbes. Ioannes Anderson Frye, deligatus die 1 Iulii 2002, praeses quartadecimus est. Is deserit munus 1 Augusti 2010. Sententia Collegii proprius est Lux Et Lex.
Collegium Franklinianum
Collegium Franklinianum die 6 Iunii, 1787 Lancastris Pennsylvaniae, ubi braciar fuerat, fundatum est. Nominatum est pro Beniamino Frankline qui institutioni £200 dederat. Quattuor ministrii ex ecclesiis Lutheranis, Reformatis, Theodiscis, et nonnulli Philadelphi scholam instituerunt ut collegium "asservet nostrum praesens republicanum systematem rectionis" et "citet quasdam meliorationes in artibus scientiisque quae sola possint referre quamque nationem dignitosam, magnam, et laetam" (sententiae fere Latinatae). Inter commissarios primos fuerunt quinque qui Declarationem Libertatis Americae signaverant, duo qui apud Conventionem Constitutionalem adfuerant, et septem qui legati in Bello Libertatis Americanae fuerat.
Disclipinae die 16 Iulii 1787 coeperunt, et Theodisce et Anglice, propterque hoc collegium prima schola erudiens duabus linguis factum est.
Aspera argentaria impediebant mensi Iunii 1789 collegium, aere studentium (£4 per annum) non iam pensante ampliter scholae impendia. Copia irrotulatorum usque decrescebat. Commissarii, timentes ne collegium decocat, auxiliarem academiam anno 1807 finxerunt. Sequentes triginta annos, et collegium et Academia Frankliniana vix manebant, magistris reditus suos adaugentibus ut tutores privati.
Collegium Marshallianum
Collegium Marshallanium, antea academia Ecclesiae Reformatae Germanicae, die 31 Martii 1836 in Mercersburgo, Pennsylvaniae constitutum est "pro educatione adulescentum de linguis doctis, artis, scientiis, et litteris utilibus." Initiales nomnivaerunt scholam pro Ioanni Marshalli, summo iudice Civitatum Foederatarum Americae qui proximo anno mortuus erat.
In primo anno suo, duodeviginti discipuli eruditi sunt a Fredrico Augusto Rauch et Samuelo A. Budd adiutor. Rauch, primus Collegii Marshalianii praeses, fuit scholarius theologusque Germanicus, qui librum Americanum de psychologia scripsit.
Inter inientem vicesimum saeculum, magnopere quantitas operariorum peritorum aucta et existumatio scholae meliorata est Frederico Rauch tumque Ioanni Nevin praesidentibus.
Anna Van Buren
Anna Van Buren (nata  Hannah Hoes die 8 Martii 1783 in Kinderhook, Novum Eboracum – mortua est die 5 Februarii 1819 in Albany) Martini Van Buren uxor, octavi praesidis Civitatum Foederatarum Americae, Anna tamen prima reipublicae domina numquam fuit, quia ante initium Martini van Buren mandati obiit. Nam De Buren praes ab anno 1837 usque ad annum 1841 fuit.
Collegium Franklinianum et Marshallianum
Collegium Marshallianum
Intentum horarium apud Collegium Franklinianum positum est. Studentibus ceremoniae Christianae cotidie assistendae sunt, nonnunquam ante 5 a.m., et praecepta commentanda sunt sex horas per diem. Etiam non licuit discipulis favere aliquos naturae non-approbatae.
Schola clarissima et in America et in toto mundo (attrahens studentes a regione Caribica) fiebat, sed in exeunte 1840's, Collegium Franklinianum quoque ob res argentarias vanescebat.
Consolidatio
Duo collegia, ut multo se corroborent, sumpserunt colloquim inter se de consolidatione in unum collegium. Consilium, qui Collegium Franklinianum et Marshallianum crearet, ab ambobus collegiis constatum est, et die 19 Aprilis 1850 a Pennsylvania approbatum est. Anno 1853, Collegium Marshalianum relocatum est ad Lancastrem cum Collegio Frankliniano. Iacobus Buchanan, qui anno 1856 quindecimus praeses Americae futurus erat, primus praeses novi collegii commissariorum creatus est. F&M fecit anno 1855 praecipuum aedificium suum, Recitation Hall (fere latinata 'Aula Lectionum'), factum arte Gothica Revocata (Recitation Hall nunc Old Main ['Praecipuum Vetus'] saepissime vocatur). Et Old Main et pars campi quae id saepit delata sunt ut loci historici civici ab rectione Americana.
Publica Collegii Franklinani et Marshalliani sententia est Lux et Lex. Sententia Lex et Luyx quae fuerat sententia Collegii Marshalliani. Fama est caelatorem errasse et verba convertisse in transscribendo, sed credibilius est collegium convertisse verba ut melius compararentur secundum nomen collegii (Franklin saepe conectitur cum luce; Marshall, cum lege). Signum Collegii Frankliniani et Marshalliani repraesentat facies Franklinis et Marshallis ad sinistrum spectare. Marshall, sinistra parte, est post Franklinem, dextra.
Exeunte saeculo XIX
College Days (fere "Diei Collegii"), primum diarium Collegio, anno 1873 edi coepit. The College Student (1881–1914), The F&M Weekly (1891–1915), The Student Weekly (1915–1964), et The Blue and The White (1990–1992) erant diarii editi ibidem. Ab 1964, officiale diarium Collegii F&M est The College Reporter ("Relator Collegialis"). Oriflamme, Collegii annus-liber, primum factus est in 1883.
Plus quam 100 studentes irrotulati sunt in 1887, 100° anniversarium.
Saeculo 20 et 21
Post bbella mundana primum et secundum, institutio cito adsurgebat. Anno 1946, 1200 iuvenes ibi studebant. Ergo aedificatio expansioque erat usque saeculo 20, praesertim annis 1950, 1960, 1980, et 1990.
Nihilominus, annis 1960 studentes, similies illis in multis campis civitatis, de iuribus civilibus Afro-Americanorum et Bello Vietnamiensi increpabant incendis effigiebus et aliis rebus collegii. Martinus Lutherus King Jr. orationem ibi anno 1963 ad 3300 audientes habuit. Eo tempore, aliae expostulationes etiam ortae sunt de accusationibus ad discriminationem et recusatione conscribi ab Exercitu Americano.
Anno 1969, collegium commissariorum scholam saecularem fecit et primum feminas irrotulare sivit.
Hodie, nonnulli greges ludici collegii fiunt prosperi, notissime pediludii masculini, basipilae, natationis, palaestricae, et lacrossis femineae. Grex palaestricae solus in NCAA Divisione I contendit; omnes alii in Divisione III. Grex lacrossis bis (2007 et 2009) campionatus CFA abstulit.
Bertelsmann
Bertelsmann AG societas anonyma est complexus editorius internationalis cuius sedes est in Gütersloh. Director est Hartmutus Ostrowski. Numerus operariorum fuit anno 2007 102 397. Pretium rerum anno 2007 venditarum fuit 18 578 milliones Eurones.
Coordinata geographica
Coordinata geographica sunt 51.90812°N, 8.41921°W.
Scarabaeiformia
Scarabaeiformia sunt infraordo coleopterorum polyphagorum, qui solum in una superfamilia consistit: Scarabaeoidea, circa 35 000 species comprehendens (Ratcliffe 2002).
Wissen Media Verlag
Wissen Media Verlag GmbH domus editoria Germanica, condita anno 1952, pertinet ad gregem editorium Wissen Media Group GmbH, qui grex pertinet ad gregem DirectGroup societatis anonymae Bertelsmann AG. Domus lexica, dictionaria, chronica, etiam per ttt, edit. Domus sedes est in Gütersloh. Numerus operariorum fuit ca. 70 anno 2007.
Fridericus Passy
Fridericus Passy (natus Lutetiae die 20 Maii 1822 - mortuus est die 12 Iunii 1912 in Noviliaco ad Sequanam) fuit rerum politicarum peritus, pacifista et diurnarius Francicus. Anno 1877 socius Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum factus est et anno 1901 Passy Praemium Nobelianum Pacis una cum Henrico Dunant accepit. Etiam fuit creator Unionis Interparlamentariae.
Publius Coelius Apollinaris
Publius Coelius Apollinaris (quando natus mortuusve sit, nescimus) senator Romanus patricius secundo saeculo fuit. Patria Coelii Hispania Baetica erat, pater eius Publius Coelius Balbinus Vibullius Pius anno 137 consulatum ordinarium gessit, ipse anno 169 consul ordinarius creatus est.
Laurentius Brancati
Laurentius Brancati (Lorenzo vel Giovanni Francesco Brancati di Lauria) (Lauriae 10 Aprilis 1612 - Romae 30 Novembris 1693) fuit cardinalis bibliothecarius et archivarius Sanctae Romanae Ecclesiae ab anno 1681 usque ad 1693.
Scipio Burghesius
Scipio Burghesius (Scipione Borghese Caffarelli; Romae die 1 Septembris 1577 natus; die 2 Octobris 1633 mortuus) fuit cardinalis bibliothecarius et archivarius Sanctae Romanae Ecclesiae ab anno 1609 usque ad 1618. Fuit ab anno 1610 usque ad 1612 archiepiscopus Bononiensis. Suadente avunculo papa Paulo V, Scipio Burghesius ab anno 1606 aedificare iussit suburbanam villam Borgesiam Pincianam; ibi collectiones suas picturarum statuarumque congregavit. Collectionis pars maxima in eadem villa usque hodie manet, unde nuncupatur "Pinacotheca Borgesia"; collectum autem statuarum quarundam anno 1807 Camillus Philippus Lodovicus Burghesius imperatori Napoleoni vendidit, qui Lutetiam in Museum Lupariense removit.
Bostrichiformia
Bostrichiformia sunt infraordo coleopterorum polyphagorum, qui in duabus superfamiliis consistit: Derodontoidea et Bostrichoidea, cui sunt Anobiidae, Bostrichidae, Dermestidae, et aliae familiae.
Nicolaus Cusanus
Nicolaus Cusanus (1401-1464) fuit vir doctissimus Germanus saeculi XV, et quidem theologus, qui non solum reformator ecclesiae innotuit, sed etiam multum ad philosophiam, mathematicam, astronomiam, medicinam et scientias naturales contulit. Per omnem vitam ecclesiam universalem et Romanam reformare unireque studebat, sive iuris canonici peritus in concilio Basileensi, sive legatus Constantinopolin, et postea in dioeceses Garmanas, sive episcopus in sua dioecesi Brixinensi, sive consiliarius in curia pontificia. Vita actuosa Nicolai Cusani, administratoris ecclesiae et episcopi, in pluribus centenis sermonibus expressa est, quaestiones autem cognitionis in iis scriptis, quae de ecclesiologia, oecumenismo, mathesi, philosophia et theologia tractant. Cusano mens aperta et curiosa erat. Eruditus et imbutus traditione Neoplatonica, eruditionis humanitatis et scholasticae doctrinae gnarus, maxime tamen in philosophia et theologia autodidactus. Multas postea ideas astronomicas, mathematicas, cosmologicas, praesagivit Nicolaus, cum suam rationem Neoplatonismi reddebat. Complures veteres scriptores medii aevi, sicut Theodoricus Carnotensis, Raimundus Lullus, et Albertus Magnus, apud Nicolaum valent. Praecipue tamen gravissimae radices eius intellectuales in Proclo et Dionysio Areopagita defixae sunt.
Nicolaus, quamvis vir magni ingenii esset, a posterioribus, praeter Iordanum Brunum, magni non habebatur. Sed inde a saeculo XX in scaenam philosophiae rursus introductus est.
Universitas ex Nicolao Cusano nominata Romae anno 2006 condita est.
De vita indoleque Nicolai
Nicolaus Cusae in vico vineario ad ripam Mosellae non procul ab Augusta Treverorum natus est anno 1401 ex familia opulenta. Vulgo ei Nikolaus Cryfftz (Krebs) nomen erat, sed initis studiis se ex domicilio Nicolaum Cusanum vel Nicolaum de Cusa appellare coepit. Nicolai pater Johann Cryfftz (Iohannes Cancer) erat navicularius et mercator vinarius, mater Catherina Roemer orta a Iudaeis. Habuit duas sorores, Claram et Margaritam, et fratrem Iohannem. Anno 1413 Daventriae sub tutela Ulrici de Manderscheid comitis studuit apud "Fratres vitae communis" (Brüder des gemeinsamen Lebens), quae societas ad devotionem modernam pertinebat. Facultatem litterarum Universitatis Heidelbergensis anno 1416 frequentavit. Studia sua Patavii complevit, nam anno 1423 in lege canonica gradum suscepit duo et viginti annos natus.
Sed malis ominibus officium iuris consulti suscepit, nam statim primam causam amisit. Radicitus frustratus eo officio abdicare se constituit et ordinationem clericalem accipere. Nicolaus cum tardissime ineunte anno 1425 ex Italia reversus apud Ottonem de Ziegenhain, archiepiscopum Trevirensem, ministerio functus est. Quem Otto amanuensem sibi fecit et multis praebendis paravit. Etenim multa officia clericalia ab anno 1435 suscepit, donec anno 1435 archidiconus Leodiensis factus est.
Ab anno 1431 ad 1437 fuit particeps concilii Basileensis, quod conciliarismum sive supremam auctoritatem in administranda ecclesia oecumenico concilio vindicaret, nam conciliaristae summam in administranda ecclesia auctoritatem non ad papam sed lege naturali ad totam communitatem ecclesiae pertinere debere censebant: papam non nisi servum inter servos esse nec solum opiniones totius communitatis exprimere posse. Scripturam "De concordantia catholica" ecclesiis illuc congregatis dedicavit. In qua scriptura summam auctoritatem conciliorum defendit contra Eugenii papae potestatem. Aliis quoque scriptis adgressus est adulterinas litteras mandatorias paparum, sicut anno 1433 ratione philologica Constitutum Constantini falsum esse demonstravit: Constantinum Magnum numquam imperium Romanum occidentale ecclesiae catholicae dono dedisse.
Cusanus ex ea lege conciliaristica fieri dixit, ut omnes homines — comprehensis principibus — natura aeque potentes ac liberi sint. Ideo legibus communiter statutis maiorem auctoritatem esse quam iussis principis. Etiam principem legaliter electum accommodare se debere ad vim moralem legum, quippe quae omnium civium voluntatem manifestent. Constat igitur conciliarismum primam formam democratiae fuisse.
Post Basileam Nicolaus Cusanus in Germaniam reversus papae legati officio in compluribus diaetis (Landtage) ab anno 1440 ad 1447 functus est. Anno 1448 Nicolaus V papa eum ob merita cardinalm fecit. Duobus annis post episcopus Brixinensis nominatus, opponente Sigismundo archiduce Austriae, qui novis rebus a novo episcopo excogitatis adversabatur. Proximo anno Nicolaus Cusanus in Germaniam et Nederlandiam missus est, ut abusus ecclesiae cognosceret vitamque monasterialem in priscam paupertatem, oboedientiam et castitatem restitueret.
Constantinopolis caput Byzantii anno 1453 ab Ottomanis expugnata est. Dialogus a Nicolao scriptus aeternam inter mundi religiones pacem praedicabat. Mox quidem condiciones rerum mutatae sunt. Anno 1459 Nicolaus praefectus Romae erat, cum Pius II papa Mantuae concilio principum interfuit. Tunc a Nicolao libellus "Crebratio Alcorani" editus est contra Muslimos, et consilium a concilio captum
Obiit Tudere anno 1464, sepultusque est in ecclesia titulari sua.
Philosophia Ioannem Picum Mirandulam et philosophos hodiernos Neokantianos, sicut Ernestum Cassirer, penitus movit.
Nicolaus Cusanus et scientia naturalis
Praeter ecclesiam eiusque administrationem Nicolaum magnopere in philosophia et scientiis naturalibus, praesertim in physica suae aetatis et arte medicina, detinebatur. Ingentem librorum corpus habebat. In doctrina Christiana multum valebat fideismus: sola fide, nec ratione, scientiam obtineri posse. Paradoxis iunctis cum mysteriis mediaevalibus quandam cogitandi libertatem consecutus varias excogitare potuit res, quae ex doctrinis ecclesiae expeditae erant.
Nicolaus, etsi mystae religiosi oculis mundum intueretur, partim quidem in modum physici moderni naturam scrutabatur. Deum coincidentiam oppositorum esse dixit: in mundo enim oppositas accidere res, quae quidem non se invicem tollant, sed quandam oppositorum coniunctionem forment, quae a Deo et natura determinentur.
Cusanus philosophiam naturae in notione mystica infinitatis Neoplatonicorum conlocavit. Credidit enim Deum esse infinitum. Quam perfectionem infinitam cerni posse in universo, quippe quod extra omnes formas et fines sit. Fieri non posse, ut terra medium mundi sit, nullumque universo esse punctum medianum. Hominem, terricolam, frustra sibi persuadere, se in medio mundi versari: namque eodem modo, si in sole aliave stella versaretur, sibi persuaderet. Locum et tempus non esse absoluta sed ad observatorem relata.
Inter Cusani opera excellebant De docta ignorantia, De conjecturis, et Conjectura de novissimis diebus. In hoc, quod novissime diximus, maxime perspicuae erant novae de structura systematis solaris cogitationes theoriae Copernicanae antecedentes. In metaphysica Cusanus de structura universi aliter cogitabat quam ecclesia catholica. Postea eum secuti sunt Nicolaus Copernicus et Iordanus Brunus, opinionum causa rogo crematus, qui Nicolaum "divinum" appellabet. Attamen Cusanus, dissimilis Copernico, non proposuit singula, ut 'terrà circumiri solem', et videtur propter hoc controversias fatales evitasse, fortasse summo statu ecclesiastico defensus.
Cusanus etiam quasdam sui temporis quaestiones practicas suscepit tractandas. Volebat enim calendarium, quod a solari tempore relictum erat, eodem modo redintegrare, quo postea Gregorio XIII papa anno 1582 perductum est. Praeterea ad formandam descriptionem geographicam Europae contulisse videtur, quod in Libro chronicarum anno 1493 ab Hartmanno Schedel edito apparet. In libro De quadratura circuli quaestionem quadraturae circuli cum munere veritatis quaerendae comparavit.
Cusanus auctor medicinae
Cusanus in libro de staticis experimentis (1451) tractavit quaestiones medicinae, quas sermone inter laicum et scolarem excitavit. Persuasit sibi ponderationem quam verissimam esse rationem metiendi. Itaque studium materiarum earumque amplitudine et pondere separationem extulit. Ad densitatem metiendam usus est pycnometro, vasculo vitreo, cuius pondus amplitudoque, cum vacuum et aqua plenum adpendebatur, constitui poterant.
Cusanus magnam habuit fiduciam ponderandi, nam putabat vim hominis ita aestimari, quantum pondus in aequilibrium trahere possit in trutina. Cuius ope etiam ducti spiritus copiam ponderari posse. Si perpensatio accuratissima fieri posset, trutina cognosci licerent etiam morbi ac valetudo, levitas ac gravitas, sapientia multaque alia.
Cusanus celeritatem pulsus respirationisque examinavit. Cum horologia mechanica defectu indicum minorum parum accurata essent, Cusanus clepsydra usus tempus metiebatur. Itaque decursum temporis metiens observabat, quantum minueretur aqua clepsydrae in certa actione, per parvum foramen lente defluente aqua. Cum in clepsydris quoque minus facile esset copiam aquae minuentis observare, decursum temporis metiebatur pensa copia aquae ex clepsydra defluentis. Putabat enim metiendo examinari posse discrimina celeritatis in respiratione ac pulsu arteriarum observata. Cusanus, cum aegris etiam in usu prodesse vellet, anno 1458 valetudinarium Cusae condidit, simulque ei bibliothecam suam donavit.
Theobaldus Pinot
Theobaldus Pinot (natus Thibault Pinot Mélisey in vico praefecturae Araris Superioris die 29 Maii 1990) est professionalis birotarius Francicus, qui hodie pro Groupama–FDJ UCI WorldTeam cursu viario certat.
Pinot, unus e birotariis Francicis maxima spe habitus, locum tertium in Circuitu Franciae 2014 et locum primum in classificatione rectorum iuvenum cepit. Stationes in omnibus Circuitus Grandis certaminibus vicit, inter quas tertiae in Circuitu Franciae, duae in Circuitu Hispaniae, et una in Circuitu Italiae. Circuitum Lombardiae anno 2018 vicit, quo locum tertium anno 2015 ceperat.
Adeninum
Adeninum vel Adeninium est basis nucleici acidi ("nucleobasis") et simul unum basum quinque formationis acidorum nucleicorum ADN et ARN in organismis. In metabolismo adeninum itinere pentosorum phosphatorum ex riboso phosphato generatur.
Natura adenini
Nomen IUPAC est 9H-6-amino-purinum.
Intra ADN adeninum nucleotidum deoxy-adenosinum vincula chemica duo cum thymino basi format, intra ARN autem cum uracilio.
Ragusa (discretiva)
Ragusa vel Ragusia potest:
Anna Harrison
Anna Tuthill Symmes Harrison (nata die 25 Iulii 1775 apud Morristown, Nova Caesarea – mortua est die 25 Februarii 1864 in North Bend, Ohium) Gulielmi Henrici Harrison uxor, noni praesidis Civitatum Foederatarum Americae, Anna fuit breviter nonus praeses Civitatum Foederatarum Americae anno 1841 a die 4 Martii usque ad diem 4 Aprilis, cum Gulielmus Henricus Harrison propter pneumoniam obiit, prima reipublicae domina fuit. Anna et Gulielmus avus avis praesidis Beniamin Harrison fuerunt.
Marcellus Landi
Marcellus Landi vel Landius (natus Marcello Landi Fori Livii in urbe Italiae die 5 Iulii 1961) est philosophus ac theologus Catholicus. Studiis apud scholas Ordinis Fratrum Praedicatorum Bononiae et Romae peractis, Landius Thomismum sequitur, quaestiones hodiernas "ad mentem Thomae" solvere cunctans: puta de metaphysica, de iure naturali, de politica.
In operibus suis, Landius saepe nexum inter veritatem et amorem commendat: sine amore, adfirmat ipse, nullam esse veritatem; veritatem, autem, sapidam esse solum si amorem spirat.
Partem habet in Societate Internationali quae a Sancto Thoma Aquinate nuncupatur.
Opera
Bibliographia Thomistica haec Landii opera indicat:
Quibus addenda sunt:
Quintus Pompeius Senecio Sosius Priscus
Quintus Pompeius Senecio Sosius Priscus (quando natus mortuusve sit, nescimus) senator Romanus patricius secundo saeculo fuit. Pater eius Quintus Pompeius Sosius Priscus consul ordinarius erat. Uxor Pompeii Ceionia Fabia fuit.
Ipse cursum honorum praefectus feriarum Latinarum coepit, deinde triumvir monetalis factus est, tum (anno 162) quaestor candidatus principis electus est. Deinde patrem legatus in provinciam Asiam secutus est. Anno 163/164 ipse proconsul huius provinciae factus est. Tum (anno 167) erat praetor. Anno 169 consulatum ordinarium gessit. Deinque praefectus alimentorum factus est. Praeterea pontifex erat. Quintus Pompeius Sosius Falco, consul ordinarius anni 193 filius suus fuit.
Purinum
Purinum est in chemia compositum heterocyclicum et aromaticum ex atomis nitrogenii quattuor compositum. Structura heterocyclica fusione compositis eisdem heterocyclicis anulorum pyrimidini et imidazoli. Simul est pars nucleobasium adeninii et guaninii.
Purinum est substantia parentalis gregis compositorum purinorum.
Natura guanini
Nomen IUPAC est 9H-purinum.
Myzethras
Myzethras vel Mystras (Graece ; Neograece Μυστράς) est urbs Laconiae, hodie ruinosa sed olim caput principatus Moreae et provinciae Byzantinae Peloponnesi.
Wernerus Eggerath
Wernerus (vulgo: Werner) Eggerath (natus 16 Martii 1900 Wuppertal, mortuus 16 Iunii 1977 Berolini) fuit vir publicus Germaniae et sodalis Factionis Communistae Germaniae et postea Socialisticae Unitae Factionis Germaniae.
Ludovicus Marin (discretiva)
Multi homines nomine Ludovici Marin vocantur. Inter eos sunt:
Wernerus Eggerath
Iuventus et Munus
Eggerath ultimis mensibu Belli Orbis Terrarum I ad usque 1919 miles erat. Tum anno 1920 seditioni communistae in Regione Rurana interfuit. Quae cum victa sit, in Nederlandiam fugere coactus est. Post cursum honorum finitam ab anno 1961 scriptor laboravit.
Cursus honorum
Anno 1923 revertit atque tum magistratus factionis communistae fuit. Annis 1932–1934 Moscoviae studebat, deinde in Germaniam Nazistam rediit. Anno 1935 in carcerem missus seditionisque ad carcerem quindecim annorum damnatus est. Anno 1945 liberatus Thuringiam a Unione Sovietica occupatam venit, praeses pagi Mansfelder Seekreis factus est. Post fugam Rudolphi Paul praesidis ministrorum Thuringiae 9 Octobris 1947 eius successor factus est. Hunc honorem ad usque mensem Iulium 1952 tenuit, cum omnes terrae Rei publicae Democraticae Germanicae dissolverentur. Annis insequentibus secretarius civitatis in officio praesidis ministrorum Rei publicae Democraticae Germanicae fuit, deinde annis 1954–1957 legatus in Romania. Annis 1957 - 1960 secretarius statalis rerum ecclesiasticarum erat.
Scarabaeoidea
Scarabaeoidea sunt sola infraordinis Scarabaeiformium superfamilia, cui sunt circa 35 000 species, et fere ducentae species novae in anno describuntur (Ratcliffe 2002). Eius familiae continenter retractantur, cum index infra scriptus mox obsoletus sit.
American Beetles (Arnett et Thomas 2001–2002) has familias et species indicat:
Res inexplicata volans
In CFA et coniunctionis extraterrestrialis
Cura in RIV et coniunctionis extraterrestialis, publico esse coepit in Civitatibus Foederatis et in gentium vulgatus est ut vehiculum caecolae vel extraterrestialis post secundum bellum mundum. Spectatores res fierique in caelis tuentur quam operam causas ratione nullo videri potent, praecipue discos parmasque. Post Bellum Orbis Terrarum Secundum, cura surrexit cum evolutione astronautico aeronauticoque. Collegium rectionis Civitatum Foederatarum inquerentes in 1950 nonaginta centesimae inquerentes adspectatorum concurrisse rebus astronomicis meteorolocisque vel auplanigeris vel avis vel gasis calidis certiorem fecit.
In medio 1960, scientiarum paucis parum adspectarum significari posse praesentia extraterrestrialis concludit. Mox cito valde in popule delectabat nam alium collegium CFA Aeris Exercitus hypothesis extraterrestialis firme negavit in 1968. Hodie cum extraterrestialis materia ficta vulgat.
Ragusium
Ragusium vel Ragusa  (Croatice: Dubrovnik; Italiane: Ragusa / Ragusa di Dalmazia) est Urbs Croatiae, in Dalmatia terra historica sita et caput Regionis Ragusinae-Narentinae. Incolunt urbem 42 641 (ab anno 2011). Urbani Ragusini vel Ragusei appellantur.
Historia
Ragusium olim fuit caput Reipublicae Ragusinae.
Alanus Smithee
Alanus Smithee (Anglice: Alan Smithee aut Allen Smithee aut Alan Smythee aut Adam Smithee) erat commentum nomen moderatoribus cinematographicis qui homines scire verum nomen nolunt. Moderatores cinematographici saepe hoc nomine utebantur si regimen pelliculae amiserunt. Nomen in usu erat annis 1968 et 1999.
Metaphysica (Corpus Aristotelicum)
Metaphysica est opus magnum metaphysicae ab Aristotele conceptae. Hoc opere quattuordecim librorum Aristoteles docet primae philosophiae, namque hoc nomine metaphysicam appellat, esse rerum cognoscere causas primaque principia definire. Itaque dicit omnia quae sunt variarum causarum consequentia effici necessarioque a prima origine fuisse primum movens (e.g. Metaph. 1074a), quod ipsum immotum rerum effecerit motus. Primum movens ab Aristotele etiam deus vocatur. Metaphysicis etiam complures notiones ad primam philosophiam pertinentes tractat definitque sicut naturam, materiam, formam, substantiam, potentiam, genus, universalia, etc. Praesertim in substantia definienda laborat.
De nomine metaphysicae
Nonnulla ab Aristotele scripta sunt opera, quae coniunctim Physica inscribuntur. Quae post opera est altera series posita operum, quae prima principia meditationis philosophicae tractant. Itaque Corpore Aristotelico a posterioribus philosophis collecto haec operum nomine carentium series expedite opera post physica posita indicabatur. Quae cum ita sint, comparet nominis metaphysicae causam non tam philosophicam quam administrativam primo fuisse.
Res maiores
Metaphysicam dividit in tres partes, quae divisio philosophiae occidentali tradita est:
Metaphysicae est omnium rerum causas primaque principia scrutari. Hac in causa inquirenda idem munus sibi proposuit Aristoteles ac olim Thales aliique physici Ionici; neque Pythagoricos Platonemque praetereamus.
De causis
Studiorum scientificorum vitaeque cotidianae interest, quae sint rerum causae. Quid est "causa"? Maximi momenti sane est huius rei cognitio, cui operam dat Aristoteles in Metaphysicis et Physicis. Nullus oritur intellectus nisi per causarum enodationem. Quattuor in Metaphysicis ab Aristotele enumerantur causae. Si quis sciscitatur, cur ens quoddam sit id quod est, causa transferri potest in (1) materiam (ὕλη) sive substratum (ὑποκείμενον); (2) formam (εἶδος); (3) effectum; (4) finem consequendum.
1.  Causa materialis Cur fit, ut ex semine piri progignatur pirus? Cur fit, ut arbor unius generis quodam prosperatur solo, quo alterius generis arbor absumatur. Materialibus scilicet de causis, nam naturam cuiusque rei dicit fieri ex ea qua constat materia. Cur homines alat sustentetque aqua, cur tam grave durumque sit raudus, causa materiali exponitur. Si quis, cur mutatio cuiusdam rei sit talis qualis est, sciscitatur, referendum igitur est ad materiam qua constat res mutata. Eo enim pacto finitur, quanta libertate fieri possint illae mutationes.Aristoteles nullo nomine simplici causam materialem aliaque causarum genera appellat. Causam materialem dicit id esse, ex quo nascitur aliquid, cui illud inest. Itaque ex aere nascitur statua ex aere facta (statua aerea), ex argento phiala argentea, etc. At cur fiat mutatio, sola causa materiali non intellegitur, nam constat materiam solam non esse sui mutationis causam. Marmor non facit statuam, quamquam huic inest. Causa materialis sub uno tantum aspectu ponit rem de qua agitur.
2.  Causa formalis "In seminibus est causa arborum et stirpium." Hoc dictum Ciceronis causam formalem Aristotelicam olet. In seminibus enim vis inest earum rerum, quae ex iis progignuntur. Substratum materiale idem inest in piro ac in semine piri, et piro informata ratio essentiae repraesentatur. Re vera ratio essentiae est forma, qua impetrata arbor progenita appellari licet pirus. Sculptor autem ex marmore facit statuam ad exemplar praefinitum conformatam. Et formae et exemplari vis sive potentia inest, quae aliquid futuri tamquam in praesentia repraesentat. (De quibus infra.) Admirabilitatem vere facit, quanta facilitate sollertiaque Aristoteles doctrinam formarum a Platone conceptam sibi assumpserit.