Hasta
Apud Romanos antiquos
Apud Romanos hasta differt a pilo, quo legionarii utebantur; hasta vero auxiliarii. Differt a lancea, quae peregrina est; hasta vero Romana. Porro hastarum triplex est genus: unum breviores continet, quae manu emittuntur: alterum longiores gravioresque, quas et manu retinere, et jaculari etiam possent: tertium gravissimas, quae tormentis emittebantur. <!--Ennius apud Priscian. 8. p. 817. Putsch. Missaque per pectus, dum transit, striderat hasta. Id. apud Non. p. 217. 11. Merc. Hastati spargunt hastas, fit ferreus imber. Cic. Senect. 6. 19. Eminus hastis, comminus gladiis uti. Id. 2. Fin. 30. 97. Evelli eam jussit, qua erat transfixus, hastam (Id. 5. Fam. 12. hoc idem narrans, spiculum vocat). Curt. 9. 7. 19. Hastam tenere. Stat. 2. Theb. 648. sustinere. Cic. 1. Orat. 57. 242.; et Val. Flacc. 3. 193. torquere. Sil. It. 4. 134. contorquere. Curt. 8. 2. 4. retorquere. Cic. 2. Orat. 80.; Curt. 6. 1. 14.; et Val. Flacc. 6. 5. 18. vibrare. Flor. 2. 17. 14.; et Val. Flacc. 2. 269. quatere. Virg. 12. AEn. 431. coruscare. Cic. 2. Orat. 78. 316. jactare. Virg. 10. AEn. 783.; et Tac. 4. Ann. 49. jacere. Val. Flacc. 6. 270. conjicere. Ovid. 11. Met. 8. mittere in os alicujus. Id. 8. ibid. 66. dirigere in aliquem. Curt. 7. 4. 37. dirigere in os alicujus. Virg. 10. AEn. 521. infensam hastam contendere. h. e. jacere. Tac. 2. Ann. 21. protendere, aut colligere. h. e. extendere, aut reducere, seu receptare (ut Virg. 10. AEn. 383. loquitur). Id. 2. Ann. 20. mittere e tormentis. Id. 13. ibid. 39. incutere. Id. 2. ibid. 81. ingerere. Id. 3. Hist. 17. Hasta aliquem transverberare. Id. 5. ibid. 18. fodere. Ovid. 5. Fast. 711. perforare Curt. 4. 4. 11. transfigere. Plaut. Capt. 3. 4. 20. insectari aliquem. Nepos Chabr. 1. Hastam projicere. Virg. 11. AEn. 612. adversis Tyrrhenus et acer Aconteus Connixi incurrunt hastis. Id. 12. ibid. 923. volat atri turbinis instar, Exitium dirum hasta ferens, orasque recludit Loricae et clipei extremos septemplicis orbes: Per medium stridens transit femur. Liv. 28. 45. Hastae longae. Sueton. Domit. 14. militares. Stat. 4. Theb. 6. trabalis. Ovid. 12. Met. 369. fraxinea. Quintil. 7. 9. 8. aurea. Flor. 2. 17. 14. argentea. Juvenal. 13. 82. per hastam Minervae jurare. - Hasta Macedonica, seu sarissa, contum longissimum, spiculum exiguum habebat; contra autem hasta Lucania. Grat. Cyneg. 117-120. - Alii quoque hastae usus in bello. Virg. 12. AEn. 398. ingentem nixus in hastam AEneas. Id. 9. ibid. 329. Stant longis adnixi hastis et scuta tenentes. Sic Sil. It. 15. 35. erigitur hastâ. si rizza in piè appoggiato sull' asta. Rursus Virg. 9. AEn. 465. Quin ipsa arrectis (visu mirabile) in hastis Praefigunt capita. - Similiter Cato apud Festum p. 201. 26. Müll. Majores seorsum atque diversum pretium paravere bonis atque strenuis decurionatus, optionatus, hastas donaticas aliosque honores. Tac. 4. Ann. 21. Donatusque est ab Apronio torquibus et hasta. Sueton. Claud. 28. Quem etiam Britannico triumpho inter militares viros hasta pura donavit. Plin. 7. Hist. nat. 28. 29. (102). Donatus hastis puris duodeviginti. Inscript. apud Gruter. 61. 4., quae est apud Orell. 3475. CN. OCTAVIVS TITINIVS CAPITO PRAEF. COHORTIS, TRIB. MILIT., DONAtus HASTA PVRA. hasta pura (cujus in bello nullus fuerat usus, V. Marm. Taurin. T. p. 37., quaeque a Polybio vocatur γαισὸν, h. e. telum missile ligneum, V. Lips. de milit. Rom. 1. 5. Dial. 17. T. 3. p. 366.) est sine ferro, quae dabatur ei, qui primus in praelio vicisset, ut ex Varrone docet Servius ad Virg. 6. AEn. 760. et Paul. Diac. p. 101. 16. Müll. Ideo autem pura dabatur, quia pacis erat insigne, non belli: unde mos fuit hastam ferratam aut sanguineam praeustam in eorum fines emittere, quibus bellum per Fetiales indicebatur, ut est apud Liv. 1. 32.; et Carthaginienses, inquit Paul. Diac. loc. cit., quum bellum vellent, hastam Romam miserunt. (V. Gell. 10. 27.). Addit Varro apud Servium ad Virg. 9. AEn. 53. duces quoque, quum primum hostilem agrum in troitum ierant, ominis causa prius hastam in eum agrum misisse, ut castris locum caperent. - Abjicere hastas translate est causae diffidere et de re desperare. Cic. Mur. 21. 45. de candidato. Vides ne tu illum tristem, demissum? jacet, diffidit, abjecit hastas.-->