cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Constantinus IV
Constantinus IV Pogonatus (natus 652 fuit imperator Romanus orientalis ab anno 668 ad annum 685. Fuit filius Constantis II, qui supremis annis Syracusis regnavit. Itaque Constantinus IV eo tempore Constantinopoli orientem administravit. Post mortem patris 668 imperator factus est. Militibus anno 669 flagitantibus, ut Constantinus fratres in imperium collegas accepit, duces eorum caedi et fratribus Heraclio et Tiberio nasum excidi et eos in exilium mitti iussit. Nunc multis pugnis imperium contra Arabes defendebat. Nam hi anno 672 navibus in Propontem venerunt, Cyzicum paeninsulam occupaverunt, quae L tantum milibus a capite imperii abest. Ab eo loco sequentibus annis Constantinopolim oppugnabant, sed frustra, cum Romani "igne Graeca" nuper inventa contra naves hostium utebantur. Tum denique Arabes autumno 678 domum revertebant, sed tempestatibus multas naves amiserunt. Itaque Constantinus IV anno 679 foedus cum Arabibus, quod anno 685 renovatum est, facere potuit. Etiam cum Bulgaribus post bellum infelix 680 foedus fecit, quo eis Moesia provincia data est. Anno 680 Concilium Constantinopolitanum Tertium coepit et decem mensibus de natura Christi deliberavit. 16 Septembris 681 doctrina Monotheletica condamnata est, quod cum natura humana Christi non congrueret. Constantinus IV anno 685 mortuus est.
Grézillé
Grézillé  est commune Francicum 577 incolarum (anno 2011) praefecturae Cenomannicae et Ligeris in regione Pagis Ligeris.
Bosc-Bénard-Commin
Bosc-Bénard-Commin est commune Francicum 315 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae in regione boreali Normannia Superiore.
Fusinianum
Fusinianum (seu Fusignanum, olim  Fuscinianus) (Italiane: Fusignano) est oppidum Italiae et municipium, circiter 8 400 incolarum, in Regione Aemilia-Romania ac in Provincia Ravennati situm. Incolae Fusinianenses appellantur.
Fractiones, vici et loci in municipio
Maiano Monti, Maiano Nuovo, Rossetta, San Savino, Scambio
National Hockey League
National Hockey League sive NHL (Francogallice Ligue nationale de hockey; Latine 'Foedus alsulegiae glacialis nationale') est foedus anniversarium, ubi turmae Civitatum Foederatarum et Canadae alsulegià glaciali de victoria certant.
Hoc tempore seriei insunt triginta turmae, quarum septem sunt Canadienses, viginti tres ex Civitatibus Foederatis. Turmae in bina colloquia (Anglice conference) digeruntur, in Colloquio Orientali, cui sedecim turmae, et Colloquio Occidentali, cui autem quattuordecim turmae sunt. Quae porro dividuntur in binas partes (Anglice division), ex quibus in colloquio orientali octonae, atque in colloquio occidentali septenae turmae sunt.
Foedus conditum est anno 1917, ubi tantum quinque turmae de victoria certabant. Turma prosperatissima omnium temporum est Montreal Canadiens, quae omnes viginti quattuor victorias reportavit.
Stanislaus Tillich
Munus
Stanislaus Tillich, postquam ab anno 1977 in exercitu Rei publicae Democraticae Germanicae (RDG) militavit, Arti mechanicae studebat et ab anno 1984 doctus machinarius laboravit. Annis 1987 ad 1989 minister publicus Camentiae et sodalis CDU factus est. Annis 1989 ad usque 1995 moderator societatis fuit.
Cursus honorum
Anno 1990 legatus ad parlamentum libere electum (RDG) fuit. Post parlamentum 3 Octobris 1990 dissolutum anno 1994 - 1999 legatus parlamenti Unionis Europaeae erat. Anno 1999 Curtius Biedenkopf, praeses ministrorum Saxoniae, eum administer rerum Europaearum fecit. Anno 2002 Georgius Milbradt novus praeses ministrorum successor eum administer sedis cancelarii fecit. Anno 2004 eum administrum rerum oecologicarum nominavit, anno 2007 ministrum aerarii. 24 Maii 2008 praeses CDU Saxoniae et 28 Maii praeses ministrorum Saxoniae creatus est. Una cum factione SPD Saxoniam regnare perrexit, ut Milbradt fecerat. Electione 30 Augusti 2009 similem partem suffragiorum accepit ut successor antea. Sed cum factio FDP nunc legati in senatus terram mittit, Tillich cum ea factione foedus regendi fecit et 29 Septembris 2009 iterum praeses ministrorum electus est. Anno 2014 autem FDP factio non iam legatos in senatum terrae misit atque CDU nunc iterum cum SPD regnare coepit. Die 1 Novembris 2015 Tillich praeses Consilii Foederalis Germaniae electus est. Hoc in munus Volkero Bouffier (Hassia) successit. Die 18 Octobris 2017 Tillich, postquam factio CDU in electione Dietae Foederalis victa est, se magistratum praesidis ministrorum abdicaturum nuntiavit. Successorem Michaelem Kretschmer proposuit, qui die 13 Decembris 2017 electus est.
Propositiones ad acuendos iuvenes
Propositiones ad acuendos iuvenes sunt liber mediaevalis problematum mathematicorum, Alcuino (735–804) attributus. Exemplum veterrimum chirographi fini saeculi IX adsignatum est. Aliquae editiones propositiones quinquaginta tres continent, alteri quinquaginta sex.
Inter problemata est propositio celebris de homine et capra et lupo (numerus 18): "Homo quidam debebat ultra fluvium transferre lupum, capram, et fasciculum cauli. Et non potuit aliam navem invenire, nisi quae duos tantum ex ipsis ferre valebat. Praeceptum itaque ei fuerat ut omnia haec ultra illaesa omnino transferret. Dicat, qui potest, quomodo eis illaesis transire potuit."
Et solutio: "Simili namque tenore ducerem prius capram et dimitterem foris lupum et caulum. Tum deinde venirem, lupumque transferrem: lupoque foris misso capram navi receptam ultra reducerem; capramque foris missam caulum transveherem ultra; atque iterum remigassem, capramque assumptam ultra duxissem. Sicque faciendo facta erit remigatio salubris, absque voragine lacerationis."
Hispania Romana
Pagina Hispania Romana historiam, administrationem, culturamque paeninsulae Ibericae tempore Imperii Romani describit.
Furanus
Furanus (Francogallice Furan vel Furens) est fluvius Franciae qui Bessat oritur, regionem Rhodano-Alpes adluit et post praefecturam Ligerim praeterlapsus esse ostium Andrézieux-Bouthéon invenit quo fluvium Ligerim dextra ripa incidens eum auget eoque confluit usque ad Oceanum Atlanticum.
Tributarii Furani
Furanus adfluentes praecipui :
Loci ad Furanuem
Communia tredecim quae Furanus praeterlabitur, qua sunt a monte ad vallem :
Stendhal
Maria Henricus Beyle (Francogallice Marie-Henri Beyle), falso nomine Stendhal latissime notus (natus Gratianopoli in Francia die 23 Ianuarii 1783; mortuus Lutetiae die 23 Martii 1842), fuit scriptor Francicus, cuius mythistoriae romanticae maxime notae Le rouge et le noir ('Ruber et niger', 1830) et La Chartreuse de Parme ('Tabularium Parmense', 1839) sunt. Magni aestimatur propter profundam psychologiae personarum fictionalium enodationem, atque unus et princeps ex exercitatoribus realismi in studiis litterarum universe habetur.
Vita
Adulescentiam actuose peregit: filius iuristae ab iesuita privatim eruditus est antequam scholam centralem Gratianopolitanam frequentavit. Rusticas angustias relicturus Lutetiam petivit et pro Napoleone Bonaparte pugnabat. Quamvis vitam militarem non horreret copias deseruit et anno 1802 Lutetiam recoluit. Crumina aegrotante iterum stipendia meruit; diplomaticis missionibus mandatus in Germania (e.g. Brunsvici) et Austria erat. Anno 1812, in Russia pugnabat, et auditor in consilio publico creatus est; Napoleone superato, Mediolanum iit, litteris scribendis de pictura et de itinerariis suis. Observationibus de historia artis etiam privata implectebat. Italia ei terra praelata fiebat.
Anno 1812 Austriaci, qui tunc in septentrione Italiae sedebant, eum auxilii pro Italis seditiosis accusaverunt. Lutetiam reversus circulos intellectuales visitavit, de quo in pugillaribus et in opere Armance (1827) vestigia inveniri possunt. In autobiographia etiam notiones inauditas de matrimonio, de partibus feminarum in societate, de politica, de moralitate extendit. In aestheticis quaestionibus comparativis Ioannem Racine contra Shakesperium posuit.
Rebus novis Iuliis finitis legatus ad Tergeste et Centumcellas nominatus est.
Creationes
Opera magna sunt mythistoriae Armance (1827), Le Rouge et le Noir (1831) et La Chartreuse de Parme (1839), ubi multa ingeniosa quoad personarum descriptionem, genus scribendi acutum, facetias inveniuntur. Argumentum apud Le rouge et le noir: Iulianus Sorel, puer noërus et bicors origine pagana, cursum honorem sive in exercitu sive in ecclesia petit. Sed vane felicitatem iuxta moralitatem (quam Stendhal termino technico Beylismum nominavit) quaeritat et denique de societate desperat. Et apud La Chartreuse de Parme: Fabricius del Dongo, nobilis iuvenis, in insidiis politicis Ducatus Parmensis laqueatur. Ambobus in operibus, heroes animosi acresque arrogantia necessaria commodum suum apisci temptant.
Affectatio et mores boni, qui in dubio ponuntur, a nonnullis autem critica(ba)ntur. Ecce opera altera maioris momenti: Lettres écrites de Vienne sur Haydn, etc. (1814, sub pseudonymo A. C. Bombet); Histoire de la peintureen Italie (1817); De l'amour (1822); Racine et Shakespeare (1823). Post mortem edita sunt opera haec: Nouvelles inédites (1853); Romans et nouvelles (1854); Correspondance inédite (1855); Vie de Henri Brulard (autobiographia celata, 1890: de vita eius discimus etiam apud Journal, 1888, Souvenirs d'égotisme, 1892., »Lucien Leuwen«, 1855); porro Oeuvres posthumes: Napoléon etc. (1881) et Lettres intimes (1892). Mythistoria Lamiel de viragine quadam emancipata terminari non iam potuit.
Bruno Frick
Bruno Frick (natus in Wittenbach pagi Sanctogalli die 31 Maii 1953), causidicus, est rerum politicarum peritus Helveticus factionis Factionis Popularis Christianae Democraticae (CVP/PPD) qui a die 25 Novembris 1991 cantonis Suitiae legatus apud Consilium Civitatum est.
Bosc-Bénard-Crescy
Bosc-Bénard-Crescy est commune Francicum 361 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae in regione boreali Normannia Superiore.
Luragum Marinonum
Luragum Marinonum (alia nomina: Lauriacum Marinonum) (Italiane: Lurago Marinone) est oppidum Italiae et municipium, circiter 2 460 incolarum, in Regione Langobardia et in Provincia Novocomensi situm. Incolae Luragenses appellantur.
Albanix
Albanix est persona "Albanix et Septem Nani" fabulae puerilis in Europa pervulgatae, quae praecipue a fratribus Iacobo et Guilielmo Grimm tradita est.
Historia
Quaedam regina mala, invidiosa pulcherrimae privignae cognominatae "Albanivis", a venatore petit, ut puellam interficiat eiusque pulmones iecurque sibi referat. Venator ergo adulescentulam, ut iussus erat, in nemus inducit; ibi autem eam fugere sinit et novercam fallit referens pro testimonio pulmones iecurque porcelli. Albanix errans in silva, domunculam reperit atque ibi requiescens indormiscit. Septem nani domini loci domum reversi puellam inveniunt et accipiunt. Regina eam vivere certior facta ter conatur eam interficere, ut ipsa sit pulcherrima; sed frustra. Tandem ipsa, supplicio damnata ut in fabulis quibusdam narratur, obit.
Ioannes II
Ioannes II (natus Mercurius die ignoto Romae in regione Coelimontium - obiit die 8 Maii 535), episcopus Romae Papa Ecclesiae Catholicae Romanae a die 2 Ianuarii 533 erat.
Vita
Mercurius filius Proiectii erat.
Antequam Mercurius papa factus est, presbyter ecclesiae Sancti Clementi apud Montem Coelium fuerat.
Pontificatus
Cum Mercurius papa factus est, propter nomen paganum primus fuit, qui sibi alium nomen imposuit.
Douriez
Douriez  est commune Francicum 308 incolarum (anno 2009) praefecturae Freti Calisii in provincia Septentrioni et Freto.
273 Atropos
273 , olim designatione A910 CC agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Iohanne Palisa in Observatorio Vindobonae versato repertus est.
King C. Gillette
King Camp Gillette (vulgo idem), Angelipoli natus die 5 Ianuarii 1855, mortuus 9 Iulii 1932, fuit negotiator, laminam a stamped steel renovabat ad tenuiorem, viliorem, et societatem mercatoriam The Gillette Company fundabat anno 1901 ut creator manus facti cultrorum tonsoriorum.
Coemgenus
Coemgenus est praenomen Hibernicum, Anglice Kevin, quod nomen Christiani patroni Eblanae fuit.
Gehrden
Gehrden oppidum Saxoniae Inferioris in Regione Hannovera est.
Historia
Vicus Gehrden anno 1298 primo in tabulis descripta est. Anno 1929 oppidum sublatum est. Anno 1971 multi vici parvi ad oppidum adiuncti sunt.
Abd-ul-Mejid (sultanus Ottomanicus)
Abd-ul-Mejid (natus 25 Aprilis 1823, mortuus 25 Iunii 1861) annis 1839 ad usque mortem sultanus Imperii Ottomanici erat.
Pons Aeni (discretiva)
Pons Aeni sive Aeni Pons designat locos qui sunt:
Arnatium
Arnatium (Italiane: Arnasco) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Liguria ac in Provincia Savonensi situm.
1627
Eventa
Aestate huius anni Abductio Turcica in Islandia facta est.
Icon
Īcōn (ŏnis, f.; Graece εὶκών 'imago') est sacra imago ecclesiarum orientalium, imprimis Orthodoxarum Ritus Byzantini. Quae plerumque in ligno pictae theologiae ac pietati ecclesiarum orientalium magni momenti sunt. Finis iconum est, ut reverentiam suscitent et propiorem communionem inter spectatorem et spectatum efficiant, per spectatum autem etiam cum Deo. Icones, etsi in ecclesiis Orthodoxis neque artificia neque ornamenta habentur, tamen sunt pars illustris artis Byzantinae.
La Bonneville-sur-Iton
La Bonneville-sur-Iton est commune Francicum 2'292 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae in regione boreali Normannia Superiore.
Xylophonum
Xylophonum vel xylophonium (Graece ξύλον 'lignum' + ϕωνή 'sonus') est instrumentum percussionale. Fusticulis ligneis constat, quos xylophonistae est malleolis percutere.
8661 Ratzinger
8661 , olim designationibus 1990 TA13, 1969 US, 1974 TM1, et 1992 CB1 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  a Lutz D. Schmadel et Freimut Börngen, astronomis apud Observatorium Karl Schwarzschild versatis, repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 8661 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Summatinum
Summatinum (alia nomina: Summartinum, Somatinum) (Italiane: Sommatino; Sicule: Summatinu) est oppidum Italiae et municipium, circiter 7 400 incolarum, in Regione Sicilia ac in Provincia Regionali Calatanisiadensi situm. Incolae Summatinenses appellantur.
Genneteil
Genneteil  est commune Francicum 341 incolarum (anno 2011) praefecturae Cenomannicae et Ligeris in regione Pagis Ligeris.
Sepharditae
Sepharditae (Hebraice סְפָרַד Sfarád scil. "Hispania") sunt progenies populi Iudaici e Portugallia et Hispania saeculo XV exeunte expulsi. Praecipue in paeninsula Balcanica, Turcia, Levante refugium petiverunt. Ab Aschenatibus distinguuntur praecipue liturgia, moribus, pronuntiatu Hebraico. Sunt qui Iudaeo-Hispanice loquuntur.
Susanna Agnelli
Susanna Agnelli (nata Taurini die 24 Aprilis 1922; mortua est Romae die 15 Maii 2009 ) fuit politicorum perita clara familiae officinarum magistrorum praecipue autocinetum Agnelli. Et anno 1979 socia Parlamenti Europaei electa est.
Bosc-Renoult-en-Roumois
Bosc-Renoult-en-Roumois est commune Francicum 428 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae in regione boreali Normannia Superiore.
1856 Růžena
1856 , olim designationibus 1969 TW1, 1941 FP, et 1971 DL1 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  a Lyudmila Ivanovna Chernykh in Observatorio Astrophysico Crimaeae versato repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 1856 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Gennes (Cenomannica et Liger)
Gennes  est commune Francicum 2'148 incolarum (anno 2011) praefecturae Cenomannicae et Ligeris in regione Pagis Ligeris.
Vollore-Montagne
Vollore-Montagne est commune 347 incolarum (anno 2007) Franciae praefecturae Podii Dumiatis in regione Arvernia.
Moraceae
Moraceae (nomen botanicum a Bartholomaeo du Mortier statutum) sunt familia plantarum florentium quae circa quadraginta genera et plus quam mille comprehendit species, quarum plurimae sunt longe lateque diffusae in regionibus tropicis et subtropicis, minus in climatibus temperatis. Unica intra Moraceas synapomorphia est praesentia lactiferorum et suci lactei in omnibus parenchymatum textilibus, sed generatim utiles proprietates agrestes sunt duo carpella, uno aliquantum deminuto, flores compositi inconspicui, et fructus compositi. Inter Moraceas sunt multae plantae notissimae, praecipue Artocarpus altilis, Broussonetia papyrifera, Castilla elastica, Ficus carica, Ficus benghalensis, Maclura pomifera, et nonnullae generis Mori species. Flores Moracearum saepe sunt inflorescentiae deminutae, pseudanthia appellatae.
Classificatio
Moraceae in ordine Urticalium (nunc defuncto) olim ponebantur, sed secundum recentiores investigationes geneticas in Rosalibus nunc ponuntur, in clado appellato rosidis urticaleanis, qui etiam Cannabaceas, Celtidaceas, Ulmaceas, et Urticaceas comprehendit. Plantae generis Cecropiae, quae in Moraceis, Urticaceis, vel sua familia, Cecropicaceis, varie ponebantur, ad Urticaceis nunc pertinent.
Dioecia Moracearum se ex monoecia evolvisse putatur: dioecia erat status priscus inter Moraceas, et monoecia ex eo quater evolvi videtur.
Terra Borealis
Terra Borealis (Russice Северная Земля, tr. Severnaja Zemlja) est archipelagus in Oceano Glaciali Septentrionali (Arctico). Area archipelagi est circa 37 milia chm2, quorum 47 % glacie tecta sunt.
Situs
Inter maria Karense et Lapteviorum archipelagus situs est, Nunc ad districtum municipalem Taimyricum territorii Crasnoiarensis Foederationis Russicae pertinet. Freto Vilkitzkii a paeninsula Taimyrica Terra Borealis separata est.
Insulae
Insularum minorum insula Schmidtii septentrionem versus ab insulis principalibus sita et nomine Ottonis Schmidtii exploratoris clari nominata. memoranda est.
Historia
Archipelagus, nunc ut "Terra Borealis" notus, inventus est anno 1913 ab expeditione Russica, cuius praefectus fuit Boris Vilkitzkij. Initio tamen pars maxima archipelagi insulam singulam esse putabatur, quae anno 1914 "Terra Imperatoris Nicolai II" (Russice Земля Императора Николая II, tr. Zemlja Imperatora Nikolaja II) nominata est, anno 1926 tamen haec "insula" in "Terram Borealem" renominata. Annis 1931–1933 autem exploratores Sovietici detegerunt terram illam e nonnullis insulis separatis formatam esse. Tunc insulae illae nomina sua propria obtinuerunt, postquam "Terra Borealis" appellatio totius archipelagi facta est.
Limidum
Limidum (alia nomina: Limidum Novocomensium) (Italiane: Limido Comasco) est oppidum Italiae et municipium, circiter 3 730 incolarum, in Regione Langobardia et in Provincia Novocomensi situm. Incolae Limidenses appellantur.
Gené (Cenomannica et Liger)
Gené  est commune Francicum 458 incolarum (anno 2011) praefecturae Cenomannicae et Ligeris in regione Pagis Ligeris.
Scarnafixium
Scarnafixium  (alia nomina : Scarnaficium) (Italiane: Scarnafigi) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Pedemontio et in Provincia Cuneensi situm. Incolae Scarnafixienses appellantur.
Sententia
Sententia municipalis est: UBI PAX IBI FELICITAS.
Falsimonia
Falsimonia, id est subdola et dolosa veritatis immutatio in praeiudicium alterius, scelus qui crimen est, autem falsitas quae nemini nocet non punitur.
Ioannes VI
Ioannes VI (natus die ignoto - obiit die 11 Ianuarii 705), episcopus Romae Papa Ecclesiae Catholicae Romanae a die 30 Octobris 701 erat.
Venator
Venator esse potest:
Commune Sancti Fidelis (Italia)
Commune Sancti Fidelis (Italiane San Fedele Intelvi) est oppidum Italiae et municipium, circiter 1 450 incolarum, in regione Langobardia et in provincia Novocomensi situm. Incolae Fidelenses appellantur.
Ioannes VI
Vita
Ioannes VI Graecus erat. Pauca de Ioanne nota sunt.
Commune Sancti Fidelis (Italia)
Geographia
Coommune Sancti Fidelis est parvum oppidum in Italia, et quidem in valle Intellavina ad limitem Italiae et Helvetiae.
Pectinina
Pectinina sunt ordinis Ostreoidorum aquae salsae classis Bivalvium subordo, cui sunt superfamiliae Pectinoidea et Anomioidea.
Doudeauville (Fretum Calisii)
Doudeauville  est commune Francicum 503 incolarum (anno 2009) praefecturae Freti Calisii in provincia Septentrioni et Freto.
Venatio
Venatio vel venatus (ars venatoria) est consuetudo animalia fera cibi, delectationis, mercaturaeve causa captandi.
Gée
Gée  est commune Francicum 437 incolarum (anno 2011) praefecturae Cenomannicae et Ligeris in regione Pagis Ligeris.
Linteayum
Linteayum (Italiane: Lentiai) est vicus Italiae et fractio municipalis municipii Burgi Vallis Bellunae. Incolae Linteayenses appellantur.
Ioannes Gaudemet
Ioannes Gaudemet (natus die 10 Septembris 1908 in Divione – Lutetiae die 17 Maii 2001) fuit iuris consultus et iuris historicus Francicus. Etiam filii sui Ivus Gaudemet et Helena Gaudemat Tallon noti iuris professores sunt.
Edgarus Howard Sturtevant
Edgarus Howard Sturtevant (1875–1952) fuit linguista et philologus Americanus, qui praesertim linguae Hetthaeae studiis claritatem adeptus est.
De vita
Edgarus Howard Sturtevant Jacksonville in urbe Illinoiensi die 7 Martii 1875 natus est primigenitus Alfredi Henrici Sturtevant et Harriet Evelyn Morse. Iulianus M. Sturtevant, avus Edgari, speciminibus Scholae Divinitatis Yalensis absolutis Jacksonville reversus Collegium Illinoiense condiderat eidemque postea praesedit. Pater Edgari paulisper mathematicam in Illinoiensi Collegio docuerat, sed brevi rem rusticam exercere coepit. Etiam Edgarum puerum operis praedii adesse oportebat, sed vaccis operam dans Sanscritae linguae paradigmata repetere solebat ad numerum mulgendi. Sunt qui Edgarum dicant non patris sed avi indole praeditum fuisse.
Finitis praeparatoriae scholae studiis Edgarus anno 1893 in tabulas Collegii Illinoiensis nomen suum rettulit, sed duobus annis post cum Haroldo W. Johnston, praeceptore linguae Latinae, ad Universitatem Indianensem migravit, ubi lingua Latina docenda pecuniam studiis comparavit. In artium baccalaurei examine adprobatus est anno 1898. Deinde Sturtevant, cum pensionem studiorum complementariorum causa tributam adeptus esset, studia iniit apud Universitatem Chicaginiensem, ut Carolo Darling Buck moderatore in linguistica doctoris gradu potiretur. Doctoratus est anno 1901 dissertatione academica, qua de vocalium contractionibus disputavit. His temporibus Edgarus in familiaritatem venit cum Bessie Fitch Skinner, quam anno 1903 uxorem duxit. Post disputationem Sturtevant variis temporariis muneribus academicis functus anno 1907 demum in numerum philologorum classicorum Universitatis Columbiae adscriptus est. Itaque Sturtevant domo in Nova Caesarea parata cotidie ab Edgewater ad Columbiam et retrorsum nave traiectoria commeavit. Anno 1913 "assistant professor" creatus est. Annis illis prosperrimis — quibus familia tribus liberis aucta est — etymologiae Latinae nec non morphologiae Graecae operam dedit. Deinde in adversas res incidit. Temporibus enim incertis primum bellum mundanum consecutis fiduciariis universitatis placuit anno 1920, ut id aboleretur docendi munus quo Sturtevant fungebatur. Nulla interposita mora Sturtevant factus est officialis argentariae, quod officium ei minime displicuisse videtur — immo, posthac eius semper intererat sortes pecuniarias in bursa emere et vendere, et quidem non sine proventu.
Anno 1923 Sturtevant ad Yalensem universitatem invitatus est, ut Graecae et Latinae linguis docendis adsisteret. Quattuor annis post (id est, anno 1927) ordinarius linguisticae professor nominatus est. Eisdem fere temporibus etiam alii linguistae inlustres in universitatem Yalensem conscripti sunt -- Franklin Edgerton (1926), Eduardus Prokosch (1929), Eduardus Sapir (1931) -- quorum communi voluntate operaque natum est Departimentum linguisticum, cui Sturtevant primus praefectus est. Anno 1934 Sturtevant, qui ipse linguae Hetthaeae inde ab annis 1920 studuit,  Albrechtum Goetze, orientalistam Hetthaeae peritum, ut a Germania nazistica discederet, invitavit.
Anno 1943 Sturtevant 68 annos complevit rudeque donatus est. Cum quidem eum taederet docendo absistere, apud Hunter College docere coepit. Sed ab his temporibus valetudine minus commoda utebatur. Iam anno 1943 magnam sectionem chirurgicam subierat, et deinde postea nonnullos passus est impetus cardiacos, qui eum a docendo identidem impediebant, donec 1 Iulii 1952 aegritudine languefactus diem supremum obiit.
De operibus
Iam a puero Edgarus Sturtevant avum suum quem valde dilectum habebat vestigiis persequi voluit. Utrum theologiae an linguarum classicarum studia eligeret, deliberavit. Arbitratus denique ad linguas sibi maiorem indolem esse, primum linguae Latinae studia iniit, quippe qui iam in schola praeparatoria hanc linguam degustaverit. His signis Sturtevant academicae vitae curriculum iniit. Post dissertationem non multum scripsit, sed inter annos 1910 et 1913 seriem quattuor symbolarum de Graecorum nominum formatione protulit. Exeuntibus annis 1910 duo libros edidit, Linguistic change (1917) et The pronunciation of Greek and Latin (1920). Sturtevant etiam tres edidit comoedias, primo Terentii Andriam, deinde Plauti Mostellariam et Pseudolum.
Sturtevant de libris et symbolis linguam Hetthaeam tractantibus praesertim notus fuit (et est). Iam quinquagenarius erat, cum symbola anno 1925 scripta, lingua Hetthaea qua propinquitate cum linguis Indo-Europaeis coniuncta sit, quaesivit et ipse respondit: Hetthaeam talem testari antiquitatis gradum, ex quo illam aliasque linguas Anatolicas intellegi possit sororitate quadam cum lingua Proto-Indo-Europaea coniunctam esse. Quae cogitatio hypothesis sive theoria Indo-Hetthaea appellatur. Libro A comparative grammar of the Hittite language (1933) Sturtevant cum alia tum hanc profert rationem inductivam: in scriptione Hetthaea, mutarum geminatione potestatem mutae voce carentis indicari, cum mutae sonorae potestas uno tantum signo consonantali indicetur. Quae descriptio postea lex Sturtevant appellata est. Deinde chrestomathiam Hetthaeam sive scriptorum Hetthaeorum lectiones ac glossarium edidit. Post hos artis libros de laryngalibus Indo-Hetthaeis disseruit libro The Indo-Hittite laryngeals inscripto, quod opus quidem hodie vix ab ullo linguisticae Indo-Europaeae perito adprobatur. Anno 1947 e prelo exiit liber An introduction to linguistic science inscriptus, quo librum 30 annis ante scriptum suppleret. Denique viribus iam deficientibus effecit, ut grammaticam historico-comparativam linguae Hetthaeae renovatam temporique adaequatam anno 1951 ederet. Constat hoc opus etiam nunc utile esse, quamquam iam recentioribus superatum est. Paene innumerabiles dum vixit symbolas scripsit et protulit, quarum vetustiores morphologiam Graecam et pronuntiationem Latinam nec non scansionem metricam tractant. Inde ab annis 1920 studia Hetthaea apud eum maius habuit pondus.
Entoliidae
Entoliidae sunt familia bivalvium, ad Ostreidas et Pectinidas cognata, quae saltem septem species in quinque generibus continet.
Gulielmus Cullen
Gulielmus, vulgo William Cullen (natus in oppido Hamilton Lanarkensis die 15 Aprilis 1710; mortuus Edimburgi die 5 Februarii 1790), professor universitatum Glasguensis et Edinburgensis, fuit medicus et chemicus et scientiae agriculturalis peritus Scoticus. Inter conditores fuit Regalis Societatis Edinburgensis. Et paedagogiae medicae et physiologiae evolutionem conatus est.
8665 Daun-Eifel
8665 , olim designationibus 1991 GA9 et 1978 UY5 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Erico Gualterio Elst, astronomo apud Observatorium Europaeum Australi versato, repertus est.
Ioannes Francus Fini
Ioannes Francus Fini (Italiane: Gianfranco Fini, Bononiae die 3 Ianuarii 1952 natus) est rerum politicarum peritus Italicus.
Vita
Fini psychologiae studuit et postea scriptor diarii fuit.
Multos annos fuit vir in re publica exercitatus antiquae factionis dextrae Movimento Sociale Italiano, ubi illustris huius factionis ducis Georgii Almirante heres factus est.
Ars athletica
Physiologia et sanitas
Hodie plerasquae artium athleticarum salubritati corporis mentisque servare putatur.
Commendationes OMS
Ordo mundi sanitarius (OMS) commendat et iubet:
Ioannes Francus Fini
Vita
Anno 1993 Fini Movimento Sociale Italiano nomen in Foedus Nationale, (Italiane Alleanza Nazionale) mutavit.
Ars athletica
De instrumentis
Athletae saepe instrumentis propriis ludunt. Birotarii birotis, cursores cursi calceis, gladiatores rudibus (vel olim gladiis), iactatores iaculis pilis discisque, natatores perspicillis subaquaticis, nartatores nartis, sagittarii arcibus sagittisque, sclopetarii sclopetiis, utuntur.
Multi ludi teniludium, harpastum) folle (sicut pediludium, canistriludium, volatuludium, vel pila (sicut criccetius lusus et basiludium) utuntur.
De turmis et manibus
Alii ludi certamina inter homines singulos sunt, sicut birotatio, equitatio, natatio, nartatio, patinaticum, gymnastica, et teniludium. Alii ludi certamina inter manus vel turmas hominum sunt, sicut fere omnes pilis ludi, remidandi certamina, et velificationes. Alii ludi et inter turmas et inter homines singulos possunt esse, quod multum a civitate et eius moribus dependet.
De lusoribus, societatibus et foederibus
Et negotiosi emolumenti causa ludunt, et amatores fructus otiique causa. Multi ludi certaminaque habent aspectus internationales.
Ioannes Francus Fini
Vita
Haec factio novis petitionibus mense Aprili 2008 coniuncta cum factione Forza Italia Silvii Berlusconi in nova factione Populi Libertatis interfuit et iisdem petitionibus victoriam reportavit.
Rorate
Rorate caeli desuper anno ecclesiastico missas matutinarum vel liturgia Protestantium inter adventum pro Messia appellantur, quia celebratio cum antiphona Rorate caeli desuper (Liber Isaiae 45:8 ) incipit.
Textus hymni
Rorate caeli Rorate caeli desuper et nubes pluant iustum. Ne irascaris, Domine, ne ultra memineris iniquitatis; Ecce civitas Sancti facta est deserta Sion deserta facta est, Ierusalem desolata est, Domus sanctificationis tuae et gloriae tuae, Ubi laudaverunt te patres nostri. Peccavimus, et facti sumus tamquam immundus nos Et cecidimus, quasi folium universi Et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos Abscondisti faciem tuam a nobis Et allisisti nos in manu iniquitatis nostrae. Vide Domine afflictionem populi tui Et mitte quem missurus es Emitte Agnum dominatorem terrae De petra deserti ad montem filiae Sion Ut auferat ipse iugum captivitatis nostrae. Consolamini, consolamini, popule meus Cito veniet salus tua: Quare moerore consumeris Quia innovavit te dolor? Salvabo te,noli timere Ego enim sum Dominus Deus tuus, Sanctus Israel, redemptor tuus.
Camillus Portius
Camillus Portius (nobili loco natus Neapoli anno 1526 – ibidem mortuus est anno 1580), philosophi Simonis Portii filius, fuit causidicus et rerum gestarum scriptor Italicus.
Vita
Camillus Portius utroque iuri Bononiae et postea Pisis studuit.
Calgary Flames
thumb|Lusor turmae Calgary Flames Calgary Flames (Latine fere:Flammae Calgariae) est turma Canadiensis in serie alsulegiae glacialis NHL ex Calgaria, Alberta. Certat in parte occidentali seriei, in Divisione inter septentrionem et occidentalem. Condita est anno 1972.
Bosgouet
Bosgouet est commune Francicum 612 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae in regione boreali Normannia Superiore.
Antonius Cañizares Llovera
Antonius Cañizares Llovera (natus die 15 Octobris 1945 in Utiel Hispaniae), alumnus et deinde professor theologiae catecheticae apud universitatem Salmanticensem, est cardinalis Ecclesiae Catholicae. Fuit episcopus Abulensis ab anno 1992, archiepiscopus Granatensis a 1996, sed ab 2002 isque ad 2008 archiepiscopus Toletanus et primas Hispaniae. Die 9 Decembris 2008 Congregationis de Cultu Divino et Disciplina Sacramentorum praefectus creatus est. Cañizares Llovera conclavi mense Martio 2013 adfuit, quod Georgium Marium Bergoglio papam creavit.
Medium Montis Surici
Medium Montis Surici (Italiane: Montemezzo) est oppidum Italiae et municipium, circiter 260 incolarum, in Regione Langobardia et in Provincia Novocomensi situm. Incolae Mediomontenses appellantur.
Aegidius de Bridport
Aegidius de Bridport (anno 1262 mortuus) fuit clericus Anglicus ex oppido Bridport ortus. Archidiaconus Berceriensis, deinde decanus Wellarum fuit. Anno 1256 episcopus Sarisberiensis electus, die 11 Martii 1257 consecratus est. Collegium De Vaux condidit. Mortuus est fortasse die 13 Decembris 1262. Sepulcrum eius in ecclesia cathedrali Sarisberiensi positum est; statua eius loco 168 ad frontem occcidentalem eiusdem ecclesiae videtur.
Ille fortasse primus de decima proventus pomacii statuit: "Percipiet etiam persona vel vicarius [decimam] de molendino ad ventum, et aquaticis, et de columbariis, de pomagio, et omnibus aliis de quibus Ecclesia consueverit percipere."
Campus Gallianus
Campus Gallianus (alia nomina: Campogagnanus, Campus Galiani , Gallianum , Campus Galliani ) (Italiane: Campogalliano) est oppidum Italiae et municipium, circiter 8 630 incolarum, in Regione Aemilia-Romania et in Provincia Mutinensi situm. Incolae Campogallianenses appellantur.
Volvic
Volvic (Occitanice Vorvic) est commune 4594 incolarum (anno 2008) Franciae praefecturae Podii Dumiatis in regione Arvernia.
Douchy-lès-Ayette
Douchy-lès-Ayette  est commune Francicum 321 incolarum (anno 2009) praefecturae Freti Calisii in provincia Septentrioni et Freto.
Carolus Michel
Filius est politici Belgici et Europaei Ludovici Michel, qui minister rerum externarum annis 1999-2004 meruerit. Carolus Michel alumnus est Universitatis Liberae Bruxellensis et Universitatis Amstelodamensis, ubi iuris prudentiae studuit laurasque anno 1998 nactus est. Iuris consultus Bruxellis in urbe factus est, sed iam ab iuventute sodalis fuerat Motus Reformatoris et anno 1999 ad parlamentum foederale legatus est pro Brabantia Wallonica (regione illius factionis fautore). Anno insequenti minister rerum internarum rectionis Vallonensis creatus est, sed a die 21 Decembris 2007 minister evolutionis cooperativae rectionis Belgiae foederalis. Primis ministris successivis Guidone Verhofstadt, Ivone Leterme, Hermanno Van Rompuy rursusque Ivone Leterme, id officium usque ad 14 Februarii 2011 retinuit, quo die praeses Motus Reformatoris electus est. A die 11 Octobris 2014 primus minister meret, sed die 18 Decembris 2018 dimissionem suam promisit.
Carolus Michel die 2 Iulii 2019 praesidem Consilii Europaei nominatus est quod a die 1 Decembris 2019 efficietur.
Berg (Norvegia)
Berg  est Norvegiae commune 888 incolarum (anno 2012) in provincia Troms.
Aristolochiaceae
Aristolochiaceae sunt familia plantarum florentium ordinis Piperalium. Typhi generis est aristolochia agnoverunt.
Lactosum
Lactosum est sacchari species quod mammalium lacte continetur. Lactosum disaccharides est, id est saccharum duobus moleculis ligatis saccharii simplicis (monosaccharidis) in casu molecula α/β-- D - glucosi et molecula β- D - galactosi constitutum.
Hereditas iacens
Hereditas iacens dicitur hereditas quae heredem nundum habet, sed habere sperat.
Faiacus
Faiacus (Francogallice Le Fuilet) est commune Francicum 1'898 incolarum (anno 2011) praefecturae Cenomannicae et Ligeris in regione Pagis Ligeris.
Serralonga Albensium Pompeianorum
Serralonga Albensium Pompeianorum (Italiane: Serralunga d'Alba) est oppidum Italiae et municipium, in Regione Pedemontio et in Provincia Cuneensi situm. Incolae Serralongenses appellantur.
Ecclesia Catholica Romana
Ecclesia Catholica, saepe Ecclesia Catholica Romana appellata, ut a congregationibus distinguatur quae quamvis primatum papae reicientes se catholicas nominent, est maxima Christianorum ecclesia, ad numerum fidelium quod spectat, in qua congregantur 1 285 000 000 Christicolarum, qui toto orbe terrarum degunt; maior autem pars in Europa et America Australi inveniuntur.
Ecclesia Catholica viginti tris ecclesias particolares (sui iuris) cum ritu proprio complectitur, inter eas Ecclesiam Latinam sive occidentalem numero maximam et Ecclesias Catholicas Orientales. Ecclesiae Catholicae cum ecclesiis Anglicanis, Orthodoxis Orientalibus, et Orthodoxis omnia septem sacramenta communia sunt sacramento ordinis in gradus episcopi, sacerdotis, et diaconi redacti incluso (ordinem autem, et eius dependes sacramenta, pro Anglicanis invalida est). Nota discernens est approbatio primatus papae super universam ecclesiam.
De nomine
Nomen Ecclesia Catholica post Reformationem ad divisas confessiones facilius discernendas creatum est. Quod ecclesiologia Catholica (vide infra) unicam ecclesiam confitens ecclesiam confessionaliter structuratam reicit, etiam hoc nomen reicit. Tamen in documentis oecumenicis interdum Romano-Catholica invenitur. Ecclesia se ipsam tantum Catholicam appellare solet, iterdum accuratius Unam Sanctam Catholicam et Apostolicam Ecclesiam. Ecclesia Latina tantum ecclesiam occidentis signficat, Ecclesia Romana interdum Ritus Latinus valet, sed etiam Dioecesis Urbis seu Romana Sancta Romana Ecclesia appellatur, praecipue quotiens haec ecclesia localis ut caput ecclesiae mundi agit, velut in titulo Cardinalium.
Extra instrumenta ecclesiae Ecclesia Catholica et Ecclesia Catholica (inprimis in regionibus Catholicis) synonyma esse solent. Fides Ecclesiae Catholicae Romanae se unicam ecclesiam esse ab aliis ecclesiis abnuitur.
Vide etiam: Catholicus (notio)
Historia
Vide etiam: Religio Christiana
De ecclesia condenda
Ecclesia Catholica se a Iesu Christo ipso conditam esse credit imprimis illud "verbum Petrinum" ea sententia interpretans. Num verus actus ecclesiae condendae ponendus sit, etiam inter theologos Catholicos disputatur. Hodie origo ecclesiae plerumque a tribus momentis inter se coniunctis deducitur, quorum primum est quod Iesus Dei populum dispersum collegit, alterum quod fide paschali communitas apostolorum redintegrata est, tertium quod Pentecoste Spiritu Sancto ecclesia missionaria nata est.
Ecclesia usque ad Constantinum
Vetustissimae ecclesiae notae sunt prima communitas Hierosolymitana, communitas Antiochena et illae, ad quas epistulae Pauli apostoli directae sunt (e.g. Roma, Corinthus, Thessalonica).
Controversiae in communitatibus (prima epistula Sancti Pauli ad Corinthios de quattuor factionibus in communitate Corinthia scit) efficiunt, ut auctoritates quaerantur: Saeculo primo exeunte et saeculo secundo ineunte munus tripartitum (episcopus, presbyter, diaconus) ortum est; successione continua ab apostolis coepta (cf. Successio Apostolica) "Apostolicitas" ecclesiae praestabatur; "canon" librorum, qui doctrinam Christianam certam tradant, creatus est; imprimis controversiis cum Gnosi, quae dicitur, fundamenta symboli posita sunt.
Cum primi Christiani Iudaei essent, missione Sancti Pauli atque expugnatione templi Hierosolymitani (anno 70) mox numerus Christianorum ex aliis gentibus ("ecclesia ex gentibus") praevalebat. Post seditionem Barchochebas (132/133) "ecclesia e circumcisione" paulatim evanuit.
Imperium Romanum variarum religionum patiens erat. Necessitas autem imperatorem deum colendi Christianis intolerabilis erat, quo saepe persecutiones oriebantur, prima imperatore Nerone, ultima Diocletiano regnante, vexationibus temporibus quietis alternantibus.
Martyres inter sanctos numerabantur, alii autem necessitati publicae se subicientes imperatori sacrificaverunt et se Christianos esse negaverunt. Hi "lapsi" tandem paenitentia praecedente rursus in ecclesiam recepti sunt, tamen non sine gravibus controversiis.
Quietis inter persecutiones temporibus saeculi tertii structurae natae sunt, quae pro ecclesia futura fundamentales fiebant:
David Sloan Wilson suspicatur continuum incrementum ecclesiae deberi etiam
Ecclesia Antiquitate posteriori
Post dies apostolicos, ecclesia est radicata in plurimis orbis partibus, et etiam nationes ad fidem se convertebant. Prius nationem Armeniorum sibi adsumpsit Ecclesia Romana, sed maioris momenti est conversio Imperii Romani Constantino imperatore facta. Imperator, se a Deo inspiratus credens, Christo consecravit hostes suos et, proelio pontis Milvii victor evadens, liberavit Christianos, qui erant antea valde pressi ab imperio Romano pagano. (Plures autem docti hodierni asserunt fidem Constantinii dubiam et egentem indiciorum esse.)
Saeculo quarto ad finem vergente, ecclesiae amplecta est locum religionis imperii, et per plures partes Europae, Christianismus fuit religio tam principum quam populorum. Ecclesia in eo tempore intrinsecus luctante, utrum fidem Arii aut trinitatis vicerit, imperator Theodosius primus (seu magnus) Concilium Constantinopolitanum Primum convocavit et demum rem sedavit.
Ecclesia Catholica Medio Aevo
Romano Imperio delapso, ab integro novus nascebatur ordo. Qui imperium illud everterant, barbari effusi sunt per totum occidentem, respublicas novas constituentes. Ecclesia, quae iam antea ad barbaros convertendos laboraverat, tum maxime ad eorum conversionem opus dedit, in quo quidem incepto maximum mirumque carpsit fructum.
Nam Germanorum aliorumque populorum conversione peracta, Civitas Christiana denuo augescere potuit. Talia fuerunt initia aureorum ecclesiae dierum. Civitas enim illa plane catholica religione imbuta erat. Ecclesia, sic a nonnullis occidentalis mundi mater habita, omnium animos viresque ad caelum levabat. Ardenti fide flagrantes, homines Deo vivere volebant. Inde maximae illae et splendiae cathedrales, Gothicae appellatae. Inde ingens illa doctorum theologorumque opera, ut scholastica cognita. Inde tot tantorumque sanctorum sanctitatis testimonium. Vita publica rursus augebatur, maxime opera monachorum, qui culturam custodiebant et nutriebant. Dies autem illi non sine perturbationibus fuerunt, quando reges, potestatem desiderantes, ecclesiam persecuti sunt, sicut Henricus Rex Thomam a Becket, cumque schisma ecclesiarum orientalium anno 1054 et antea evenisset; sed maxima opera theologiae, tamquam opera Sancti Thomae Aquinatis, artis, sicut imagines Beati Fratris Angelici, et sanctitatis, ut vita Sancti Francisci Assisiensis, sunt facta.
Simon Portius
Etiam filius eius Camillus Portius notus est quamquam ut rerum gestarum scriptor.
Ecclesia Catholica Romana
Ecclesia Catholica tempore Renascentiae atque Novo Aevo
Expansio tamen saecularismi in civitate occidentali, in diebus modernis ecclesiam novis adfecit difficultatibus, prius cum divisione Protestantium, qui aestimebant mentem humanam aptam ad leges divinas cognoscendas sine auxilio ecclesiae, et eodem tempore, arbitrabantur homines non pares esse ad bonum faciendum, ne Deo quidem auxiliante. Nativitas Aevi Illuminationis, ut dicitur, novam persecutionem contra ecclesiam stabilivit, quae primum in Gallia, postea in Germania et Russia, multos sanctos martyres ecclesiae dedit.
Globulus electricus
Globulus electricus seu ampulla electrica seu globus ignifer seu globulus incandescens est globulus vitreus ab aëre evacuatus, filum electricum resistivum intus cohibens. Filum electricitatem conducens candescit et lucem effundit; cum globulus aëre caret, filum incandescens non oxydatur (non comburitur), et diu officio suo fungi potest. Primus globulus electricus inventus est a Thoma Edison anno 1878. Hoc inventum magnopere mundum afficit, candelas surrogans, quae tunc primarii luminis fontes erant.
Ecclesia Catholica Romana
Ecclesia Catholica tempore Renascentiae atque Novo Aevo
Nunc Ecclesia Catholica vocem proclamat nostrae aetati, semper fidelis ad fundatoris doctrinam, sed semper nova, aeternales veritates et aeternam salutem omnibus ostendens.
Codex ATC G
Per exemplum: G03 Hormona sexualia et modulatores systematis genitalis
Ecclesia Catholica Romana
Origo munerum structuraeque ecclesiae
Episcopus (Graece ἐπίσκοπος 'custos, curator') circiter ab anno 100 nomen est praefecti Christianae communitatis in urbibus cum vicis vicinis. Territorium episcopi dioecesis (Graece: διοίκησις "administratio") dicitur, urbs est sedes episcopalis. Ubi Germani sunt christianizati, in regionibus eorum non erant urbes, quare dioeces magni circuli rustici factae sunt. Etiam his diebus in terris ab Alpibus in septentriones versus dioeceses multo maiores sunt quam e.g. dioeceses in Italia sitae, ubi iam Antiquitate urbes maiores erant.
Antiquitate posteriore provinciae ecclesiasticae profectae sunt. Provincia ecclesiastica plures dioeces continet, quarum caput est metropolita sive archiepiscopus. Sedes metropolitae (sive archiepiscopi) est metropolis (Graece: Μητρόπολις "urbs materna"). In Ecclesia Catholica metropolitae gravitate paulatim deminuti sunt, ut hodie tantum habeant principatum honorificum.
Codex ATC G
← ad gradum alteriorem
Ecclesia Catholica Romana
Origo munerum structuraeque ecclesiae
Usque ad annum 451 quinque graves metropolitae Romae, Constantinopolis, Alexandriae, Antiochiae et Hierosolymorum patriarchae factae sunt. Controversia inter Romam et Constantinopolim effecit, ut ecclesia orientalis se denique ab orientali (Orthodoxa) separavit.
Hodie sunt plus quam 10 patriarchatus, patriarchatus maximi momenti est Constantinopolis. In oriente solus patriarcha Romanus erat, qui plurima iura in se traxit, cum patriarchatus orientales plus autonomiae conservarent. Quaedam dioeces orientales per annos se Ecclesiae Romanae conciliaverunt (vel "unitae" sunt), plerumque principibus auctoribus ut puta in Transsilvania vel in Ucraina. Ecclesiis Maronitarum et Italo-Albanica exceptis omnes ecclesiae unitae ex ecclesiis orthodoxis vel orientalibus ortae sunt, a quibus se subordinatione papali segregaverunt. Itaque hodie variis locis plures episcopi sunt, ut puta episcopus orthodoxus, episcopus ecclesiae cum Roma unitae et episcopus Latinus. Ecclesiae unitae ritum ecclesiae originalis conservabant et inde nomina deducunt (e.g. Graeco-Catholicae).
Structura hodierna ecclesiae
Ecclesia Catholica e 23 ecclesiis particularibus sui iuris (cum ritu proprio) constat, quarum longe maxima est Latina. Aliae 22 ecclesiae particulares ceteris ritibus utuntur; sunt ecclesiae aliae vel partes ecclesiarum, quae se Ecclesiae Romanae adiunxerunt, ritus suos autem retinebant. Maronitis, qui omnes Romae uniti sunt, ritus proprius est.
Insigne extrinsecum fides communis et approbatio primatus papae est. Papa quidem tantum patriarcha ecclesiae Latinae est; aliis ecclesiis particularibus plerumque patriarchae proprii vel magni archiepiscopi sunt.
Secundum Annuario Pontificio 2008 sunt sequentes ecclesiae particulares:
Ritus Latinus sive Ritus Romanus:
Ritus Byzantinus sive Constantinopolitanus:
Ritus Alexandrinus:
Ritus Antiochenus sive Syro-Occidentalis:
Ritus Armenus:
Ritus Chaldaicus sive Syro-Orientalis: