cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Africa Australis
Historia
Postea, anno 1990, sub praesidis Frederici Gulielmi de Klerk dominatu, Notiafica Gubernatio systema Apartheid evertere incipit, liberando Nelsone Mandela, ANC duce, et accipiendo hanc societatem, ut alias contra apartheid, legalizare.
Secuti gradus in unionem nationalem anno 1991 dantur. Inter omnium communitatum repraesentantes apertio pactionum, cum proposito elaborandae democraticae Constitutionis, finem unius epochae in Africa Australi indicit.
Anno 1993, Gubernatio et Nigritica Oppositio mechanismos qui transitionem in politicum systema haud discriminatorium praestent decernunt. Consilium exsecutivum intermediarium, cum Nigritica maxima parte, ut prima polysynodica polyphyleticaque comitia superviset, et quoque organismus praepositus elaborandae Constitutioni quae finem systematis apartheid praestet creantur.
Mense Aprili anni 1994, polyphyletica comitia novo Parlamento fiunt. ANC comitia vincit et Nelson Mandela, facta unitatis nationalis gubernatione, primus Notiafricus praeses Nigrita convertitur. Anno 2004, ubi Thabus Mbeki quiquennium successor Nelsonis Mandela complevit, Praeses Rei Publicae Africae Australis omnem politici generis vim quae in natione possit delere promisit.
Politia
Notiafrica gubernatio secundum systema parlamentarium movetur, quamquam Praeses Africae Australis simul dux civitatis et dux gubernationis sit. Praeses in coniuncto bicameralis parlamenti consessu eligitur, quod in Concilio Nationali (Anglice National Assembly) sive Camera Inferiore et Concilium Nationale Provinciarum (Anglice National Council of Provinces, NCoP) sive Camera Superiore consistit.
Concilium Nationale quadringenti sodales, per proprotionalem repraesentationem electos, habet. Concilium Nationale Provinciarum, quod anno 1997 senatum substituit, a 90 sodalibus unamquamque novem provinciarum Africae Australis, praeter magnas urbes, repraesentantibus componitur.
Quaeque provincia Africae Australis unicameralem Legislaturam Provincialem et Consilium Exsecutivum a primo ministro ductum habet.
Divisio administrativa
Africa Australis in novem provincias de anno 1994 dividitur. Haec tabella indicat, unicuique novem provinciarum, codicem publicum ISO 3166-2:ZA, nomen Latinizatum, Anglicum, et Batavum Capitense et caput.
Divisiones
Provinciae in municipia metropolitana et municipia districtalia dividuntur; quae ultima in municipia localia et zonas gestionis districtalis subdividuntur. Municipiorum determinatio in Constitutione inscribitur, ergo singula mutatio emendationem implicat quarum ultima accidit Aprili mense anni 2006.
Regiones historica
Ante annum 1994, Africa Australis in quattuor provincias et decem Bantustanias dividebatur. Inferior tabella e quibus territoriis praesentes provincias creatae sint indicat.
Geographia
Res Publica Africae Australis in extrema continentis Africi Meridie locatur, cum litorali regione amplis 2500 chiliometra lata et duobus oceanis, (Atlantico et Indico attacta. Cum territorio 1 219 912 chiliometrorum quadratorum extenso civitas vicensima quinta maxima mundi est.
Africa Australis variatum prospectum habet. Occidentali parte immensa aequum praecipue desertis et partim pastionibus et tesquis compositum et flumine Aurantio (Anglice Orange, Batava Capitensi Oranjerivier) et huius principali accessione, flumine Cinereo (linguis Anglica et Batava Capitensi Vaal) sectum panditur. Meridie iuga Caroi (linguis Anglica et Batava Capitensi Karoo) et Oriente Mons Draconis (linguis Anglica et Batava Capitensi Drakensberg, Zuluane uKhahlamba), maxima continentia iuga Meridionalis Africae, eriguntur. Septemtrione, flumen Limpopum (Anglice Limpopo ; Batava Capitensi Limpoporivier) fines inter Africam Australem et Botsuanam Zimbabuamque facit et Aurantium flumen inter Africam Australem et Namibiam.
Clima inter parvam climatis Mediterranei zonam in Meridionali extremo in regione Promontorii et deserticum boreoccidente mutat. In Draconoro cum climate montano areae sunt.
Maxima urbs est Ioannisburgum. Civitas Capitis, Durbanum, Bloemfontein, et Praetoria aliae ponderis urbes sunt. Administratio publica (gubernatio, tribunalia, praesidium, parlamentum) per Praetoriam, Civitatem Capitis, Ioannisburgum, et Bloemfontein dispersa est. In tabula inferiore nomina principalium urbium Notiafricarum Latinizantur.
Oeconomia
Africa Australis oeconomiam mercatus diaconiis, industria, metallis et agricultura fundatam habet.
Principales opes nationis praesertim res minerales sunt, ut carbo, cuprum, manganum, aurum, chromitum, uranium, ferrum et adamantes. Attamen metallica usurpatio extractione auri ducitur.
Agriculturali plano, culta terra 1/10 totius areae nationis repraesentat quae ita ponderis exportatoria alimentariorum productorum constituitur.
Principales commerciales sodales Africae Meridionali Civitates Foederatae Americae, Italia, Iaponia, Germania, Nederlandia, Brasilia et Regnum Britanniarum sunt.
Africa Australis venationem Africanam per Africam tesquam locorum destinatorum principalium unum offert, sed alia invitamenta ut vivaria nationalia, periegesis negotiorum et aestivatio in litore (v.gr. Civitati Capitis, Durbani, Porti Elizabeth inter alia), sectoris periegetici locorum destinatorum oblationem perficiunt.
INDABA principale periegeticae emporotechniae eventum in continente Africo et unus trium periegetici mercatus in toto mundo est. South African Tourism possessor INDABA est et Kagiso Exhibitions and Events constituit. Anno 2007 INDABA vicesimam tertiam editionem de anno 1984 habuit (anno 1994 mercatus propter prima comitia post regimen apartheid interlitus est).
Demographia
Numerus incolarum Africae Australis 43.647.658 est et spissitudo incolaria 36'05 incolarum/km².
Natalium index 18,87 centesimae et mortalitatis index 18,42 centesimae est. Exspectatio media vitae 46,56 annorum est. Valor Indicatorii Decursus Humani (IDH) 0,684 est et valor indicis Indicatorii Decursus accommodati ad Genus (IDG) 0,678 est. Anno 2025 numerus incolarum ad 35 109 000 minuendus esse aestimatur propter epidemiae SCDI propagationem.
Phylai et ethniae
Nigritae maxima pars sunt et 79,5 centesimae omnium incolarum respondent. Nigritici incolae in quattuor magnos circulos ethnicos dividuntur et omnes Bantuvicis linguis e subcirculo Benuico-Congensi, familiae Nigro-Congensi, profectis loquuntur. Circulus Ngunicus varios populos Xhosicum, Zuluanum, Svazicum et Ndebelicum comprehendit qui iuncti incolarum Nigritarum dimidium superant. Circulus Sotho-Tsvanicus magnum hominum Sothicos, Pedicos et Tsvanos numerum comprehendit. Tsongae et Vendae alios duos ponderis linguisticos circulos constituunt.
Caucasii 9,2 centesimae incolarum repraesentant divisorum inter Boeros, Batava Capitensi loquentes, plerosque e Batavis, Theodiscis Gallisque colonis oriundos qui ibi inter annos 1652 et 1795 consederunt. Alter circulus Anglophonus est, cuius plerique e Britannicis colonis oriundi sunt.
Colorati, Anglice Coloured, cuius origo miscegenationem inter Afros, Europaeos et Asiaticos comprehendit, 8,9 centesimae respondent. Asiatici, praecipue Indicae originis, 2,5 centesimae respondent.
Linguae
Africa Australis undecim linguas solemnes habet: Sothoanam Borealem sive Pedicam, Sothoanam Australem, Tswanam, Swazicam, Bavendam, Tsongam, Batavam Capitensem, Anglicam, Matabelenam, Xosanam et Zuluanam. De hac re secundum post Indiam solum est. Quamquam technice quaevis lingua aequa quam quaevis alia est, aliquis linguis plus quam aliis utuntur. Secundum anni 2001 Census Nationalem, tres linguae quibus Notiafri plus utuntur Zuluana (23,8%), Xosana (17,6%) et Batava Capitensis (13,3%) sunt.
Sunt, igitur, undecim publica Rei Publicae Africae Australis nomina, unum in singulis sollemnibus civitatis linguis:
Civitas octo linguas haud sollemnes quoque agnoscit quae sunt lingua Fanagalica, lingua Cxoica, lingua Lobeduvica, lingua Hottentotica, lingua Ndebelica Septemtrionalis, lingua Phuthica, lingua Boschimana et lingua Signorum Africae Australis. His haud sollemnibus linguis aliqui sollemnes usus in circumscriptis areis ubi harum linguarum praevalentia determinata est uti possunt. Nihilominus, illarum locutores non satis sunt ut per totam nationem agnitio requiratur.
Multae "haud sollemnium linguarum" Boschimani et Hottentotis populorum regionales dialectos se in Septemtrionem in Namibiam et Botsuanam et in alios locos extendentes continent. Hi populi, physice aliorum Afrorum dissimiles, suam peculiarem culturalem identitatem suis venatoriis collectoriis societatibus fundatam habent. Magna ex parte marginati sunt, et multae eorum linguarum in periculo exstinctionis sunt aut exstinguuntur.
Multi Caucasii Notiafri aliis Europaeis linguis etiam loquuntur, ut Lusice (Nigritae Angolani et Mozambicani etiam Lusice loquuntur), Theodisce et Graece, dum aliqui Asiatici et Indi linguis Asiae Meridionalis loquuntur, ut Teluguice, Hindice, Guiaratice et Tamulice.
Religio
Secundum ultimum censum nationalem anni 2001, Christiani 79,7 centesimis incolarum repraesentant. Qui Christianos Sionisticos cum 11,1 centesimis, Pentecostales (Charismaticos) cum 8,2 centesimis, Catholicos cum 7,1 centesimis, Methodistas cum 6,8 centesimis, Ecclesia Restituta Germaniae Inferioris cum 6,7 centesimis, Anglicanos cum 3,8 centesimiset alios Christianos 36 centesimis comprehendunt. Religio Islamica 1,5 centesimis incolarum, Hinduismus circa 1,3 centesimas comprehendit. Fere 15,1 centesimae affiliationem religiosam non habent, 2,3 centesimae alias habent, et 1,4 centesimae haud specificatam habet.
Africanae Autochthones Ecclesiae maximae circulorum Christianorum erant. Horum hominum multi nullam affiliationem cum quavis ordinata religione affirmantes traditionalibus autochthonibus religionibus haerere crediti sunt. Aliqui homines Christianam traditionalibus autochthonibus religiosis praxibus coniungunt.
Religio Islamica fortasse coloniale tempus antecedit, in singulis coniunctionibus cum Arabicis et Africae Orientalis mercatoribus consistens. Multi Notiafrici Muslimi Colorati (Anglice Coloured), notabiliter in Promontorio Occidentali, inclusis iis quorum proavi servi ex Indonesio archipelago (Malaesiani Promontorii venerunt, describuntur. Alii Indi notabiliter in KwaZulu-Natalia, inclusis iis quorum proavi mercatores ex Asia Meridionali venerunt, describuntur; Quibus alii ex aliis Africae partibus non minus quam Caucasii aut Nigritae Notiafrici conversi se iunxerunt. Religio Islamica rapidissime crescens religio conversionis in natione aestimatur, cum numero Muslimorum Nigritarum sexiens crescente, e 12.000 anno 1991 in 74.700 anno 2004.
Hinduismus originem praesertim a Britannica Coloniali periodo trahit, sed posteriores continuorum immigrantium ex India undae considerabili Hinduistarum incolarum numero contribuerunt. Plurimi Hinduistae praecipue ethnice Asiae Meridionalis sunt, sed sunt aliqui qui e mixta progenie oriuntur et multi conversi ob conamina Hinduistarum missionariorum velut ISKON sunt. Aliae religiones cum minore fidelium numero Sichismus, Iainismus et Bahaismus sunt.
Cultura
"Una" cultura in Africa Australi non esse ob ethnicam varietatem argui potest. Hodie, in cibis varietas e multis culturis ab omnibus gaudetur et periegetis imprimis commercializatur qui magnam Africae Australis gastronomiae varietatem gustare desiderant. Musica et saltatio praeter cibum magni momenti sunt.
Gastronomia Africae Australis carne valde fundatur et proprium conventum socialem cognitum barbacoam (linguis Anglica et Batava Capitensi braai) genuit. Africa Australis etiam praecipuus vini productorius cum aliquibus optimarum vinearum in vallibus circum Stelylepolin, Gallogoniopolin, Margaropolin, et Barrypolin iacentium progreditur.
Inter illustriores musicos excellit Ladysmith Black Mambazo, dum Quarterio Chordophonus Sovetensis (Anglice Soweto String Quartet) musicam classicam cum Africo sapore agit. Caucasii Nigritaeque Notiafrici cantores Europaeis musicalibus modis, inclusis talibus Occidentalibus metallicis manibus ut Seether (antique Saron Gas), historice affecti sunt. Africa Australis mundi notissimos iazzii musicos, notabiliter Hugum Masekela, Ionam Gwangwa, Abdullam Abraham, Mariam Makeba, Ionathan Butler, Christianum McGregor et Sathimam Bea Benjamin produxit. Batava Capitensi musica multiplica genera, ut coaevum Stephanum Hofmeyr et Punkicam manum Fokofpolisiekar complectitur. Transitorii artifices ut Ioannes Clegg et suae manus Juluka et Savuka varios successos subterraneos, publicos et peregrinos gavisi sunt.
Nationis Nigritica maior pars adhuc substantialem rusticam incolarum valde ad paupertatem deiectam vitam agentium numerum habet. Inter quos, nihilominus, isti culturales mores fortissime servantur; cum Nigritae magis magisque urbanizantur et occidentalizantur, traditionalis culturae aspectus degeneraverunt. Urbani Nigritae plerumque Anglice aut lingua Batava Capitensi loquuntur praeter suam maternam linguam. Sunt parvi sed adhuc significativi globi in Khoisanis linguis loquentium quae in undecim sollemnibus non comprehenduntur, sed una octo aliarum publice agnitarum linguarum est. In linguis in periculo loquentium parvi globi, pleraeque quarum Khoisanae familiae sunt, quae ullum publicum statum non accipiunt; nihilominus, aliqui globi in Africa Australi earum usui et renovatae vires vitales favere conantur.
Medii civium ordinis victus, praecipue Caucasii allophyli sed cum crescente Nigritarum, Coloratorum et Indorum numero, aliquis modis par victui hominum in Occidentali Europa, America Septemtrionali et Australasia inventorum est. Medii ordini sodales pluries in exteris nationibus maiori expositioni mundanorum mercatuum student et laborant.
Asiatici, praesertim Indicarum originis, suum proprium culturale legatum, linguas et fides religiosas, seu Christianam seu Hinduicam seu Sunniticam Islamicam servant et Anglice loquuntur cum Indicis linguis maternis velut Hindica, Teluguica, Tamilica aut Guiaratica quibus minus crebro loquuntur sed quas plerique intellegunt. Primi Indi in clara nave Truro contracti operarii in Nativitate provincia in calami dulcis agris laboratum venerunt. Valde minor Sinica communitas in Africa Australi est, quamquam eius numerus auxit ob immigratinem e Formosa.
Africa Australis etiam magnum pondus in Puerorum Exploratorum motu habuit, cum multis Exploratoriis traditionibus et caerimoniis ortis e Roberti Baden-Powell, Puerorum Exploratorum conditoris, experientiis per suum tempus in Africa Australi publica militaris decennio 190. Consociatio Puerorum Exploratorum Africae Australis iuvenilium sodalitatum iuvenibus et adultis omnium phylarum in Africa Australi reseratarum una fuit, quod accidit die 2 Iulii anni 1977 in consultatione Quo Vadis nominata.
Iacobus Matteotti
Iacobus Matteotti (natus in Fratta Polesine die 22 Maii 1885 - Romae necatus est a Fascistis die 11 Iunii 1924) fuit vir publicus Italicus factionis socialisticae et adversarius Fascismi.
Vita
Die 30 Maii 1924 Matteotti nomotheta factionis socialisticae ambitus a Fascistis inter die 6 Aprilis 1924 suffragium facti denuntiavit. Die 11 Iunii Matteotti raptus est et solum die 16 Augusti cadaver eius inventum est. Historici adhuc dubitant an Mussolini ipse Matteotti necare iussit.
Iacobus Schaffner
Iacobus Schaffner (Basiliae natus die 14 Novembris 1875; mortuus tormentis telisque concidentibus Argentorati die 25 Septembris 1944) fuit scriptor Helveticus fabularum mythistoriarumque. Anno 1930 Praemium Magnum Schiller accepit. Schaffner Nazismo favit.
David Butler
David Butler (natus prope Bloomingtoniam Indianae die 16 Decembris 1829; mortuus est in Pawnee City Nebrascae die 5 Maii 1891) fuit primus Nebrascae gubernator. Caput civitatis Nebrascae ab Omaha ad Lincolniam movit. Anno 1871, se abdicavit ob pecuniarum communium furtum.
Keplerus (telescopium)
Keplerus est telescopium spatiale, quod extrasolares planetas telluricos quaeret. Die 7 Martii 2009 in caelum adscendit, et die 23 Iulii 2015 Kepler-452b invenit. Keplerus partem caeli 3.5 annos observat, ut planetas sicut Tellurem nostram reperiat, videlicet planetas telluricos in zona habitabili. Sciemus quid est frequentia planetarum extrasolarium.
Oxus
Oxus (Graece:, Persice: آمودریا Āmudaryā, Uzbecice Amudaryo) est flumen in Asia Centrali, quod initium capit in montibus Pamir in parte septentrio-orientali Afganiae (ubi Vachandaria et Piandzh hodie nominatur), fluit per loca deserta (Karakum desertum in ripa laeva Oxi est et Kyzylkum in dextra) inter fines primum Afganiae Tadzikistaniae, deinde Uzbeciae Turcomanniaeque, ubi canalis Karakumensis 45% aquarum Oxi abducit, et defluebat in Lacum Oxianum in Uzbecia, delta magnum formans; sed nunc ad lacum Oxianum non pervenit aquaque Oxi per systema irrigationis in Sarykamysch lacum abit. Uzboi est alveus Oxi vetus siccus, per quem in mare Caspium Oxus olim influebat. Polytimetus et Bactrus fluvii antea Oxi trubutarii fuerunt, sed nunc aquae eorum omnes irrigandi causa abducuntur et ad Oxum non perveniunt.
Index provinciarum Romanarum Imperii
Index provinciarum Romanarum inter tempora Augusti et Diocletiani. Iuxta nomina provinciarum novarum annus institutionis additur. De institutione provinciarum antiquiorum vide Index provinciarum Rei Publicae Romanae.
Index fabularum Aristophanearum
Hic habes indicem locupletem fabularum Aristophani adscriptarum.
Abdalla Hamdok
Abdalla Hamdok, litteris Arabicis عبدالله حمدوك ʿAbd Allāh Ḥamdūk (anno 1956 natus in provincia Cordofania) est magistratus et politicus Sudaniae.
Gulielmus Colletet
Gulielmus vulgo Guillaume Colletet (natus Lutetiae die 11 Martii 1598; ibidem mortuus die 12 Februarii 1659) fuit poeta, scriptor de arte poetica, et biographus Francicus. In Academiam Francicam anno 1634 cooptatus est. Vitas breves a Scaevola Sammarthano Latine compositas Francogallice vertit et anno 1644 divulgavit.
Abdalla Hamdok
Alumnus est universitatum Khartumensis in civitate nativa et Mancuniensis in Anglia. Ab anno 1981 usque in 1987 iuxta ministerium vectigalium operam dedit. Deinde apud societates internationales meruit, videlicet Ordinem a laboribus internationalem, Argentariam evolutionis Africanae,, atque ab anno 2011 commissionem oeconomicam Africanam Nationum Unitarum. Die 21 Augusti 2019 primus minister Sudaniae factus est.
Gulielmus Colletet
Vita
Ex anno 1620 Colletet in circulis litterariis Academiae Piat Maucours versabatur apud Mariam de Gournay ubi saeculi XVI hereditas et Petrus Ronsardus porro colebantur. In iuventute in turba poetae licentis Theophili de Veau erat. Anno 1623 autem scriptis satiricis vulgatis Lutetiam linquere debuit. Ab anno 1625 socius apud Pastores illustres (Illustres bergers) fuit, quem gregem ad Academiam Franciam praecurisse dicunt. Revera anno 1635 cum aliis Academiam Francicam condidit. Emeritorium a Richelaeo accepit usque annum 1650. Inter istos quinque scriptores (Les cinq auteurs) numerabatur, qui Richelaei iussu una dramata duo scripserunt. Scripsit tragoedias, pastoralia (e.g. Banquet des poètes, 1646) et epigrammata; interpretatus est e.g. opera Sannazarii, Sammarthani et Augustini Hipponensis (1638, De doctrina christiana).
Abdalla Hamdok
Mense Octobri 2021, Abdalla Hamdok nuntiavit se imperium dissolvendum esse ad aliam formam redigendam. Generalis erat Abdel Fattah Abdelrahmane al-Burhan, praeses Consilii Transitionalis Summi, qui hanc petitionem sollemniter in contione ediderat.
Gulielmus Colletet
Vita
Ioannes Petrus Chauveau ingenium Gulielmi Cottelet mediocritatis honorabilis esse dixit. Maioris momenti erat Art poétique (1658; e.g. de poesi morali, de sonetis, de eclogis) anno 1658 edita et insuper, quae auctore vivo non prelo mandata est, historia litterarum Francogallicarum cui titulus Vies des poètes français. Manuscriptum anno 1871 flammis consumptum est; ex epitomis magna pars restitui potuit.
Abdalla Hamdok
Die 25 mensis Octobris anno 2021 ab armatis in rebus comprehensus est. Eius missa postea nuntiata est.
Gulielmus Colletet
Vita
Praesertim in Italia exploratio de Colletet viget. Eius filius Franciscus Colletet etiam poeta fuit. Tres uxores habuit, quae Richelaeo serviebant. In nomine Claudinae Le Hain matronae Colletet ipse res exaravit; ante mortem pro ea declarationem pepigit de fine scripturarum omnium marito mortuo. Ioannes Fontana de fraude ista commotus epigramma quoddam scripsit.
Petrus Gobetti
Petrus Gobetti (Italice Piero Gobetti natus Taurini die 19 Iunii 1901 - Lutetiae obiit die 15 Februarii 1926), fuit Italicus vir publicus ac diarii scriptor et conditor libellorum Energie Nove, La Rivoluzione liberale et Il Baretti. Alma mater sua fuit Universitas Taurinensis ubi iurisprudentiam studiut.
Vita
Postquam die 5 Septembris 1925 Gobetti a Fascistis aggressus est, exsul in Franciam iit, sed paulo post propter exitus gravium vulnerum die 15 Februarii 1926 obiit.
Ponte Vittorio Emanuele II
Ponte Vittorio Emanuele II quod est Pons Victorii Emmanuelis II pons Romae, quem Ennius de Rossi proiecit et qui anno 1911 publico apertus est.
Hunapha
Hunapha, seu nostra aetate Aquae Hunaphae (Theodisce: Bad Honnef), est oppidum in Rhenania.
Gonzague de Reynold
Gonzague de Reynold (natus in Cressier in Helvetiae pago Friburgo die 15 Iulii 1880; Friburgi mortuus die 9 Aprilis 1970) fuit scriptor Helveticus fabularum mythistoriarumque. Anno 1955 Praemium Magnum Schiller accepit.
Petrus Lansel
Petrus Lansel (natus Pisis in Italia die 15 Augusti 1863; mortuus Genavae die 8 Decembris 1943) fuit scriptor Helveticus fabularum mythistoriarumque. Anno 1943 Praemium Magnum Schiller accepit.
Meinradus Inglin
Meinradus Inglin (Suitiae natus die 28 Iulii 1893; ibidem mortuus die 4 Decembris 1971) fuit scriptor Helveticus fabularum mythistoriarumque. Anno 1948 Praemium Magnum Schiller atque anno 1965 Praemium Gottfried Keller accepit.
Segaha
Segaha est flumen Germaniae. Ad flumen iacet Siegburgum urbs.
Marcus Furius Camillus (consul 8)
Marcus Furius Camillus (quando natus sit, nescimus, mortuus est anno 37) senator Romanus fuit. Inter eius maiores et Marcus Furius Camillus, dictator initiis rei publicae Romanae erat. Ipse anno 8 consul ordinarius creatus est, Marcus Aedius Celer quaestor eius fuit. Anno 17/18 proconsul Africae Tacfarinam ducem Numidarum vicit et insigniis triumphalibus honoratus est. Etiam frater Arvalis fuit. Filia Livia Medullina Claudio anno 9/10 imperatori nupsit, sed die nuptiarum mortua est. Furius praeterea Lucium Arruntium Camillum Scribonianum, consulem anni 32 adoptavit, qui anno 42 rebus novis contra Claudium imperatorem studebat, cum legatus Dalmatiae esset. Anno 37 Furius Cammillus mortuus est.
Fluxus oneris electrici
Unitas metiendi
In Systemate unitiatium Internationali fluxionis electricae unitas est Amperium (symbolum: A) quae ab anno 1948 definita est postulando constantem magneticum in legem Biot-Savart esse accurate
Est fluxio electrica constans quae, si contineatur in duobus conductoribus parallelis, longitudinibus infinitis, quorum diametros neglegere possumus, uno metro exactiter inter eos, vim in quoque conductore creet magnitudinis 2×10–7 Newtoni per metrum conductoris.
Species Galvanica et alternans
Ingeniarii fluxus electrici species duas distinguunt: fluxus constans vel Galvanicus (symbolum DC ex Anglice Direct Current) et fluxus oscillatorius vel alternans (symbolum AC ex Anglice Alternating current). Societates electricae universaliter fluxu oscillatorio utuntur ad energiam per fila conductora mittendam quia hoc modo transformatoribus utendo energiae amissionem minuere possunt.
Academia Scientiarum Moralium et Politicarum
Academia Scientiarum Moralium et Politicarum (Académie des Sciences Morales et Politiques) Lutetiae apud Institutum Franciae constituta est anno 1832 ut successor classis scientiarum moralium et politicarum Instituti Nationalis, anno 1795 incepta, anno 1803 suppressa. Franciscus Guizot, historicus et rerum politicarum peritus, Academiam condidit.
Fluxus oneris electrici
Fluxionis electricae densitas
Ut supra fluxionis electricae densitas aequat productum oneris electrici densitatis \rho et velocitatis. Notandum est fluxionis densitatem intendere contrariam velocitate  quando oneris densitas est negativa (ρ < 0).
Fluxio et fluxus
In physicae mathematica, rei R fluxio generaliter denotat quantum rei R fluit per temporis unitatem vel rei mutationis velocitatem, sicut
Verbum fluxus autem denotat quantum campi vectoralis fluit per superficiem S specificatam, sicut
ubi coniunctim dat elementum dA areae superficialis differentiale et directionem \hat{n} superficie perpendicularem.
Fluxionis densitatis fluxus est fluxio
Fluxio electrica aequat fluxionis electricae densitatis fluxum, ut videamus applicando theorema Gauss ad vectorem, sicut
etsi eligimus superficies S quae filum conductorem secat.
Fluxus electricus qui permaxime distinctus est
Secundum legem Gauss, si specificata superficie S est clausa, fluxus electricus aequalat, ubi q est onus totum quod superficies S clausa continet et est constans electrica.
Arteria uterina
Arteria uterina est ramus arteriae iliacae internae, qui in foeminis utroque latere singulae intra pelvem in uterum fluit.
In medicina embolisatio arteriae uterinae adhibetur, si leiomyomata uterina vel adenomyosis tractanda sunt.
Cursus a. uterinae
A. uterina ex arteria iliaca interna oriens, uterum sanguine arteriali providet.
Medicina
Si in feminis leiomyoma vel adenomyosis dignoscatur, embolisationis medicae ope iuvari licet.
Dies mundi morbi Alzheimeriani
Dies mundi morbi Alzheimeriani est dies internationalis, qui quotannis die 21 Septembris celebratur eo consilio, ut homines de morbo Alzheimeriano moneantur.
Morbus Alzheimerianus est morbus neurodegenerativus cum signis dementiae, quae sunt deminutio cogitationis et memoriae.
Historia et contextus
Ab anno 1994 dies mundi morbi Alzheimeriani notus est.
Anno 2021 dies mundi ad signa monentia dementiae refert: ad memoriae amissionem, difficultatem munera nota faciendi, problemata linguae, difficultatem tempore locoque circumspiciendi, cogitationem parvam vel inhibitam, problemata munera sequendi, res falsiter ponenda, mutationes inusitatas morum motuumque animi, difficulates imaginum relationumque spatii, solitudinem quaerendam.
Hodie in orbe terrarum plus quam quadragies sexagies centena milia hominum (46 000 000) morbis cum dementia affecti sunt.
Index provinciarum Romanarum Diocletianarum
Hic est index provinciarum Romanarum Diocletianarum.
Dioecesis Galliae
Gallia dioecesis in octo, postea novem provincias dividebatur:
Dioecesis Aegypti
Quae dioecesis circa annum 370 ab oriente seclusa est
Richardus Santelli
Richardus Santelli (natus die 12 Ianuarii 1953 Sicagi) est commentator apud canalem televisificum CNBC, ubi de tabululato mercatorio Cambii Sigacoensis nuntia dat.
Iuventus
Santelli Universitate Illinoesiana graduatus anno 1979 commercii negotia apud Cambium Sicagoensis incepit, ubi mercedes, diplomata CD, diplomata argentaria, et monetas mutabat. Ut mercator et exsecutivus, tamen functus est praeside vicario collegii Drexel Burnham Lambert, futura et optiones praefecto.
Nuntius
Tandem anno 1999 operam societatis CNBC accipit, ut tres filias suas melius iuvare possit.
Recenter
Mane 19 Februarii 2009, Santelli magnam publici animadversionem se trahit, postquam de tabulato Cambii Sigacoensis, Obamae regimen accusavit ob malos actus promovendos, auxilio fiscali mutatoribus delinquentibus dando. Res novas moliens, publicum concivit clamorem contra regimen nomine "Chicago Tea Party". Haec ob dicta, mercatores praesentes subito eum acclamaverunt.
Melissa Harrington
Melissa Midwest (nata Melissa Harrington die 9 Iulii 1982) est scortum, ostentatrix et actrix pornographica quae in Lincolnia Nebrascae habitat.
Melissa amat Nebrascanos Maizoglubentes, qui athletae Universitatis Nebrascensis sunt, atque saepe ad certamina nuda adest. Vigiles Nebrascani et Magistratus iuris Melissam consectantur quae tam pulchra sit nuda et discipulos mares excitet.
Margarita Maria Burgunda
Margarita Maria Burgunda (Francogallice Sainte Marguerite-Marie Alacoque nata Verosvres die 22 Iulii 1647; mortua Paray-le-Monial die 17 Octobris 1690) virgo et mystica, monacha ordinis Visitationis Paray-le-Monial erat. Revelationem Sacratissimi cordis Iesu suscepisse dicitur. Canonizata a Benedicto Papa XV anno 1920 est.
Vita
Pater Claudius Alacoque iudex fuit, qui filiam unam et fratres quattuor habuit. Puella annos octo nata patrem amisit. Cum nonnullos annos apud Clarissas Quadrigellis fuisset, gravissime aegrotabat. Insana vota fecit ante Deiparam, ut sanaretur. Postea diutius de via sibi optima dubitavit familia ad nuptias suadente. Mox autem sibi Iesum maritum elegit et die 25 Maii 1670 Paray-le-Monial ordinem Vistationis, quam Ioanna Francisca de Chantal fundaverat, intravit. Ipsa post visionem Iesu Christi stigmata accepit et orationem ad Sanctissimum Cor promovit. Moniales plurimae autem, ante quas secundum ordinis regulas ecstasim tacere non licebat, eam hypochodria insimulabant. Angustiatae ab iesuita Claudio de la Colombière auxilium latum est, qui sinceritatem et pietatem agnoverat. Ipse die 21 Iunii 1675 post octavam in festo Corporis Domini vitam suam Sanctissimo cordi Iesu dedicavit. In oppido Paray tunc veneratio ista specialis multos christifideles captavit. Simul alii venerationem ibi novam acerrime repellebant. Margarita Maria etiam de passione animarum in purgatorio visionibus frui potuit. Ad monialis sepulchrum miracula multa fieri ferebatur. Papa Pius IX anno 1864 eam beatificavit.
Via Panisperna
Via Panisperna in regione I vel rione I - Monti Romae. Haec via longissima patet a via diei 4 novembris (i. e. italiane via Quattro Novembre) usque ad viam Urbanam (italiane via Urbana) et ducitur per collem Quirinalem et Viminalem et Esquilinum.
Feriae Romanae
Ecce index feriarum Romanarum die ordinatus. Feriae quaedam tempore diverso institutae sunt, itaque si possibile est tempus instituendi scribitur.
Margarita Valesia
Margarita Valesia ultima gentis Valesiae, filia Henrici II et Catherinae Medicaeae, uxor Henrici IV.
Stephanus Soderbergh
Stephanus Soderbergh (natus die 14 Ianuarii 1963 Atlantae Georgia) est moderator cinematographicus Americanus. Soderbergh multa praemia accipit inter alia praemium Academiae anno 2001 ut moderator cinematographicus optimus.
Grytzko Mascioni
Grytzko Mascioni (Villae iuxta Tiranum natus die 1 Decembris 1936; Nicaeae mortuus die 12 Septembris 2003) fuit scriptor Helveticus fabularum mythistoriarumque. Anno 2000 Praemium Magnum Schiller accepit.
Africa Germanica Orientalis
Africa Germanica Orientalis (Theodisce Deutsch-Ostafrika) fuit colonia Germanica in Africa Orientali sita, quae terram civitatum hodiernarum Burundiae, Ruandae, Tanzaniae (Zanzibar excepto) comprehendebat. Spatium totum fuit 998 996 km2 in magnitudine aut triplex magnitudo Germania hodie. Condita est anno 1885 et finem habuit post Bello Orbe Terrarum I, cum hae terrae ab Imperio Britannico Belgicisque occupatae sunt.
Otar Chiladze
Otar Chiladze (Georgice ოთარ ჭილაძე; natus in Sighnaghi, Georgia tunc ad Unionem Sovieticam pertinente 20 Martii 1933; mortuus die 1 Octobris 2009), alumnus universitatis Tiphlisensis, fuit clarus scriptor etiam scaenicus Georgianus.
Guido de Kerimel
Guido de Kerimel (natus die 7 Augusti 1953 in Meknès in Maroco) est ab anno 2006 episcopus Gratianopolis (Dioecesis Gratianopolitanus--Viennensis Allobrogum), cuius episcopus auxiliaris iam erat ab anno 2004, Ludovico Ioanne Dufaux episcopo.
Hugo Loetscher
Hugo Loetscher (Turici natus die 22 Decembris 1929; ibidem mortuus die 18 Augusti 2009) fuit scriptor et diurnarius Helveticus fabularum mythistoriarumque. Anno 1992 Praemium Magnum Schiller accepit.
Planities
Planities est loca saepe graminea plana, quae vaste se aperientia, vix vel non silvestria sunt.
Planities in cultura populari
Loci naturales ut planities in cultura populari fere insolitae sunt, interdum pugnationem in talibus locis saepe videtur. Exemplum bonum est Planities Gaur in corpore operario subtili pugnae Xenoblade Chronicles, viridia magnifica quae quamquam nomen habent loca montium, saxorum, petrarum longe obeuntium, silvarum parvarum, lacuum, et ipsi campi graminis vasti, et quo bellatores grandes contra hostes pugnant.
Humbertus Boccioni
Humbertus Boccioni (natus est Rhegii familia oriunda e Aemilia et Romania die 19 Octobris 1882; mortuus est apud Veronam die 17 Augusti 1916) fuit pictor et sculptor Italicus scholae quae dicitur futuristicae.
Quintus Poppaeus Secundus
Quintus Poppaeus Secundus (nescimus, quando natus mortuusve sit) senator Romanus primo saeculo ineunte fuit. Anno 9 post fratrem Gaium Poppaeum Sabinum consul suffectus creatus cum collega Marco Papio Mutilo legem Papiam Poppaeam tulit, qua senatores caelebes a magistratibus prohibiti sunt. Cum Papius ipse sine liberis esset, facile omnibus visu fuit consulem eam legem iussu Augusti imperatoris tulisse.
Urbes Italiae
Urbes Italiae in Aemilia-Romania
Urbes Italiae in Aemilia-Romania regione 47 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Aprutio
Urbes Italiae in Aprutio regione 24 sunt et Latine vocari possunt.
Maximilianus Frisch
Maximilianus Frisch (Turici natus die 15 Maii 1911; ibidem mortuus die 4 Aprilis 1991) fuit architectus, clarus scriptor et diurnarius Helveticus fabularum ironiae mythistoriarumque more existentialista. Anno 1973 Praemium Magnum Schiller accepit. Clarissimum opus eius est ''Homo faber. Ein Bericht'' anno 1947 editum.
Urbes Italiae
Urbes Italiae in Apulia
Urbes Italiae in Apulia regione 67 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Bruttio
Urbes Italiae in Bruttio regione 26 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Campania
Urbes Italiae in Campania regione 92 sunt et Latine vocari possunt:
Urbes Italiae in Foro Iulii-Venetia Iulia
Urbes Italiae in Foro Iulii-Venetia Iulia regione 25 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Latio
Urbes Italiae in Latio regione 41 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Liguria
Urbes Italiae in Liguria regione 19 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Lucania
Urbes Italiae in Lucania regione 18 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Molisio
Urbes Italiae in regione Molisio 6 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Pedemontio
Urbes Italiae in Pedemontio regione 72 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Sardinia
Urbes Italiae in Sardinia regione 20 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Sicilia
Urbes Italiae in Sicilia regione 47 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Tridentino-Athesia Superiori/Tirole Meridionali
Urbes Italiae in Tridentino-Athesia Superiori/Tirole Meridionali regione 14 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Tuscia
Urbes Italiae in Tuscia regione 41 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Umbria
Urbes Italiae in Umbria regione 11 sunt et Latine vocari possunt.
Urbes Italiae in Venetia
Urbes Italiae in Venetia regione 54 sunt et Latine vocari possunt.
Antonius Curtis
Antonius Curtis (natus Bernard Schwartz die 3 Iunii 1925 in Manhattan, Urbe Novo Eboraco; Angelopoli die 29 Septembris 2010 mortuus) fuit histrio Americanus.
Urbes Italiae
Urbes Italiae in Valle Augustana
Urbs Italiae in Valle Augustana regione una est et Latine vocari potest.
Sextus Nonius Quinctilianus
Sextus Nonius Quinctilianus (nescimus, quando natus mortuusve sit) senator Romanus initio primi saeculi fuit. Pater Lucius Nonius Asprenas senator, mater Quinctilia, soror Publii Quinctilii Vari erat. Ipse anno 8 consul ordinarius creatus est et anno 16/17 proconsul Asiae fuit. Uxorem Sosiam duxit, filiam Gaii Sosii, consulis anni 32 a.C.n.. Filius Sextus Nonius Quintilianus anno 38 consul suffectus electus est.
Dionysius de Rougemont
Dionysius de Rougemont (natus in Couvet in Helvetiae pago Novicastro die 8 Septembris 1906; Genavae mortuus die 6 Decembris 1985) fuit scriptor Helveticus fabularum mythistoriarumque. Anno 1982 Praemium Magnum Schiller accepit.
Marius Sironi
Marius Sironi (natus die 12 Maii 1885 Templii apud Sassarem in insula Sardinia, Italia – mortuus est Mediolani die 15 Augusti 1961) fuit pictor Italicus scholae quae dicitur futuristicae.
Simon Callow
Simon Callow (Londinii in vico suburbano Streatham die 15 Iunii 1949 natus), alumnus Centri Scaenici Londiniensis, est histrio et moderator scaenicus Anglicus.
Humboldt Comitatus (California)
Humboldt Comitatus  (Anglice:  Humboldt County) est Californiae comitatus in Civitatibus Foederatis Americae 126518 incolarum (anno 2000). Comitatus, cuius caput est urbs Eureka, anno 1853 creatus est. In hoc comitatu minima pars incolarum oriunda e America Latina est (6.5 %) et haud Anglice domu (8.3 %) loquitur.
Mamercus Aemilius Mamercinus
Mamercus Aemilius Mamercinus (quando natus, quando mortuus sit, nescimus) vir publicus Romanus saeculi quinti a.C.n. fuit.
Cursus honorum
Aemilius anno 446 a.C.n. quaestor fuit, anno 438 tribunus militum consulari potestate una cum Lucio Quinctio Cincinnato et Lucio Iulio Iullo erat. In horum magistratu Fidenae, colonia Romana, ad Lartem Tolumnium ac Veientes defecerunt, ut Titus Livius rettulit. Anno 437 primo dictator electus est et in Veientes et Fidenates milites duxit et eos vicit. Lucius Quinctius Cincinnatus, collega anni superioris eius magister equitum factus est. Senatus Aemilio triumphum decrevit. Anno 434 Aemilius iterum dictator electus est, cum Romani Bellum Etruriae vererentur. Magister equitum eius Aulus Postumius Tubertus erat. Sed nihil hostilis tum evenit. Aemilius tum impetravit, ut censurae magistratus post unum annum et sex menses finiretur. Anno 428 cum aliis in Fidenates iuvenes populationis accusatos cognovit. Anno 426 Aemilius dictator III Fidenas expugnavit.
Angelus Secchi
Angelus Secchi (Regii Lepidi die 29 Iunii 1818 natus; Romae die 26 Februarii 1878 mortuus) fuit Iesuita ac astronomus.
Vita
Angelus Secchi observatorium astronomicum Vaticanum creavit. Angelus Secchi est etiam pater spectroscopiae astronomicae et inventor faculae solis.
Honoris eius nomen Secchi impostum est crateri et montibus lunae (Montes Secchi).
Ioannes (rex Daniae)
Ioannes Daniae (natus Alburgi die 2 Februarii 1455, ibidem obiit die 20 Februarii 1513) fuit rex Daniae (1481–1513), Norvegiae (1483–1513) ac ut Ioannes II Sueciae ab anno 1497 usque ad annum 1501 (Unio Calmariensis).
Lucius Iulius Iullus
Lucius (aut Gaius) Iulius Iullus (quando natus, quando mortuus sit, nescimus) vir publicus Romanus saeculi quinti a.C.n. fuit.
Familia
Pater eius Vopiscus Iulius C.f. Iullus, consul anni 473 a.C.n. erat.
Cursus honorum
Iulius anno 438 a.C.n. una cum Lucio Quinctio Cincinnato et Mamerco Aemilio Mamercino Tribunus militum consulari potestate electus est. In horum magistratu Fidenae, colonia Romana, ad Lartem Tolumnium ac Veientes defecerunt, ut Titus Livius rettulit. Anno 431 a.C.n. magister militum dictatoris Auli Postumii Tuberti fuit, qui contra Aequos et Volscos pugnavit, et 430 consulatum una cum Lucio Papirio Crasso duxit. Eo anno Consules legem Iuliam Papiriam de multarum aestimatione tulerunt, qua multae boum pecunia solvere concessum est. Volsci indutias octo annorum impetraverunt.
Taeniolethrinops cyrtonotus
Taeniolethrinops cyrtonotus est piscis familiae Cichlidarum, in Malavio, Mozambico, et Tanzania vernaculus. Habitatio naturalis est lacus aquae dulcis.
Tropaea Drusi
Tropaea Drusi (Τρόπαια Δρούσου apud Ptolemaeum) fuit locus in Germania antiqua inter Rhenum et Salam flumina. Ptolemaeus latitudinem geographicam ferromeridianumque loci palam fecit: 33°45', 52°45'. (Ferromeridianus primus Insulam Ferri, non Grenovicum, tangit.)
Fontes
Antiqui rerum scriptores scripserunt Drusum tropaea in anno 11 et in anno 9 a.C.n. collocavisse.
Tropaea anno 11 a.C.n. erecta
"Missus in eam provinciam Drusus primos domuit Usipetes, inde Tencteros percurrit et Chattos. Nam Marcomannorum spoliis et insignibus quendam editum tumulum in tropaei modum excoluit."
Tropaea anno 9 a. C.n. erecta
Cassius Dio (LV 1) scripsit Drusum anno 9 a.C.n ad Albim fluvium pervenisse sed eam non transgredi potuisse; in vicem tropaea illic collocavisse. ("οὐκ ἠδυνήθη δέ, ἀλλὰ τρόπαια στήσας ἀνεχώρησε· ") Cum Drusus regrediens ex equo praecipitavisset, Tiberius a Moguntiaco ad fratem in Castris Sceleratis mortem obientem properavit.
Carolus VIII (rex Sueciae)
thumb|Carolus VIII (rex [[Sueciae). Imago aetatis posterioris]] right|thumb|upright=0.7
Carolus VIII (natus Karl Knutsson Bonde circiter anno 1408 aut 1409; obiit die 15 Maii 1470) fuit Sueciae vicarius regis ab anno 1438 usque ad annum 1440 et rex inter annos 1448-1457, 1464-1465 et 1467-1470. Carolus ut Carolus I fuit etiam rex Norvegiae 1449-1450.
Redigobius bikolanus
Redigobius bikolanus est species piscium familiae Gobiidarum, vernaculus in Africa Australi, Australia, Cambodia, Iaponia, Indonesia, Madagascaria, Malaesia, Nova Caledonia, Papua Nova Guinea, Philippinis, Insulia Seisellensibus, et Taivania.
Rock Hudson
Rock Hudson (natus Roy Harold Scherer jr. Winnetkae in oppido Illinoesiano Civitatum Foederatarum die 17 Novembris 1925; mortuus morbo SCDI in Marina del Rey Californiae die 2 Octobris 1985) fuit illustris histrio Americanus.
Nucleus septalis medialis
Nucleus septalis medialis est unus ex nucleis septalibus et simul locus nucleorum septalium ex quo neurones in parte maiore ad corticem entorhinalem et hippocampum currunt et per neurotransmissionem cholinergicam effectus suos exercent.
Nucleus septalis medialis communiter cum aliis nucleis septalibus in parte basali telencephali situs est.
Nucleus septalis medialis est pars generatorum hippocampalium EEG-undarum theta.
Nuclei septales
Nuclei septales sunt grex perykarya cellularum nervalium, in parte basali telencephali locati, infra rostrum corporis callosi et ante laminam basalem prosencephali. Perykarya greges et medialis (nucleus septalis medialis) et laterales (nucleus septalis lateralis) formant.
Iter septale-entorhinale
Nexibus ab nucleis septalibus ad corticem entorhinalem neurotransmissores duo, acetylcholinum (ACh) ac GABA, fortasse etiam glutamatum sunt. Videtur, ut gubernatio genesis neurotransmissoris ACh - in hippocampo secernatus - cholini acetyltransferasi (ChAT) exprimendo fiat.
Inyo Comitatus
Inyo Comitatus  (Anglice:  Inyo County) est Californiae comitatus in Civitatibus Foederatis Americae 17945 incolarum (anno 2000). Comitatus, cuius caput est urbs Indipendence, anno 1866 creatus est. In hoc comitatu octava pars incolarum oriunda e America Latina est (12.6 %) et haud Anglice domu (11.8 %) loquitur.
Aetas lapidea
Aetas lapidea fuit diuturnum tempus praehistoricum, cum homines instrumenta ex lapidibus facere solebant. Instrumenta lapidea sunt ex multis lapidis generibus facta. Silice et chert caelata sunt arma aliaque secandi instrumenta. Basaltes et cos adhibita sunt ad molendum, sicut lapis molaris. Etiam lignum, os, testae animalium, cornu cervorum et aliae materies passim adhibita sunt. Per recentissimam aetatis partem, sedimenta sicut argilla adhibita sunt ad fictilia facienda. Innovationum series in technologia metallica per inferiorem aetatem chalcolithicam seu cupream, aetatem aeneam et aetatem ferream incidunt.
Haec aetas primum technologiae usum in evolutione humana et motus humanitatis ab savannis Africae Orientalis ad alias mundi partes complectitur. Denique homines agros colere, animalia mansuefacere, et metalla ex aere fundere coeperunt. Haec aetas praehistorica appellatur, cum humanitas nondum coepisset scribere, quae res necessaria est ad res gestas memoriae prodendas.
Archaeologi termino aetate lapidea primum usi sunt, ut designarent hoc vastum tempus praemetallurgicum, cuius instrumenta lapidea latius quam instrumenta mollia supersunt. Haec aetas est in systemate aetatum trium prima. Eius divisio in partes superiores inferioresque proposita est ab Ioanne (Jens) Iacobo Worsaae anno 1859, cum Danica culinarum sterquilinia effodiebat, quod opus anno 1851 coeptum est  ; usitata autem divisio hodierna, in tempora palaeolithicum, mesolithicum, neolithicumque, ab Ioanne Lubbock in libro Pre-Historic Times (1865) proposita est. Haec tempora ulterius divisa sunt, successioque phasium inter regiones culturaeque quam maxime differt.
Aetas lapidea in archaeologia
Temporalis huius aetatis ambitus est ambiguus, controversus, et regione variabilis. Nonnulli greges, technologiam metalli liquefacti numquam evolventes, reapse in Aetate Lapidea manebant donec culturis technologice evolutis occurrerent; hoc autem tempus habetur coepisse abhinc annorum millio circa 2.5, cum primi fabricatores instrumentorum hominidae in Africa viverent, probabilissime Australopithecus garhi.
Chronologia
Systema aetatum trium humanam technologiae praehistoriam dividit in tempora tria: Novae aetates subaetatesque additae sunt dum nova inventa archaeologica facta sunt, et varia proposita facta sunt ut condiciones in variis locis describerentur.
Ecce hodierna aetatis lapideae periodizatio, a tempore palaeolithico ad tempus neolithicum in systemate sequenti, quod fines epocharum in temporali geologiae mensura transit:
Andreas (apostolus)
Andreas (praenomen Graecum 'virilis' et 'fortis valens), etiam Sanctus Andreas et in traditione Orthodoxa Primus Vocatus (Graece Πρωτόκλητος) appellatus, fuit apostolus Iesu Christi et frater Simonis Petri.
Testimonium biblicum
Secundum Novum Testamentum Andreas Bethsaidae, in vico in Galileia, natus est. Sicut frater Simon piscator erat. Capharnai ad lacum Gennesaret sito fratribus domus erat (Mc 1:29). Evangelium secundum Ioannem narrat Andream primum discipulum Ioannis Baptistae fuisse; a quo ad Iesum missus (Ecce agnus Dei, qui tollit peccatum mundi, cf. Ioh 1,19) etiam fratrem suum Simonem verbis Invenimus Messiam (Ioh 1:35-42) ad Iesum duxisse dicitur. Inde in traditione ecclesiastica saepe "primus a Domino vocatus" cognominatur.
In indicibus apostolorum (Mt 10,2; Mc 3,18; Lc 6,14; Act 1,13) Andreas semper inter primos quattuor apostolos est. Sed non est inter tres - Simon Petrus et fratres Iacobus et Ioannes –, quos Iesus interdum solos secum duxit (Mc 5,37; Mc 9,2; Mc 14,33). Secundum Mc 13,3 Andreas sermoni eschatologico, qui in scientia biblica "Apocalypsis synoptica" dicitur, interfuit (Matthaeus et Lucas autem res aliter tradunt).
Secundum Ioannem 12,22 una cum Philippo Iesu quosdam Graecos Iesum videre cupientes praesentavit, qua re bona linguae Graecae scientia attestari videtur (confer etiam nomen eius Graecum!). Ioannes 6,89 narrat Andream, ante quam panes multiplicarentur, puerum, qui panes et pisces afferebat, indicavisse.