cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yalova (provincia)
Yalova  est Turciae provincia. Urbs eiusdem nominis est caput huius provinciae, cui 181.758 (incolarum anno 2007 sunt. Haec provincia in parte extrema ad occidentem versus Anatoliae sita est.
Acalculia (symptoma)
Acalculia est symptoma quo malum facultatis alculationes arithmethicas perficiendi, cum ea facultate ante apprehensa, cum ergo in vitae cursu vel deminutio vel damnum morbo secundario causa.
Notio similiter adhibita est dyscalculia. In determinatione erga acalculiam, quae post novum morbum quasi symptoma novum oritur, in dysculculia facultas calculandi numquam antea apprehensa erat.
Aemilius Paur
Aemilius Paur (natus in Czernowitz, Austria hodie in Ucraina die 19 Iulii 1855; mortuus in Místek, tunc Cechoslovacia die 7 Iunii 1932) fuit concentus magister Austriacus, qui inter alia ab anno 1898 usque ad annum 1902 New York Philharmonic  duxit.
Acalculia (symptoma)
Etymologia
Notio de praefixo Graeco "a-", sine, et verbo Latino "calculare" composita.
Pathophysiologia
Connectitur facultas calculandi cum functionibus cerebri et gyri angularis et gyri supramarginalis haemispheriae dominantis sinistrae (98% hominum), qui circum transitum loborum et parietalis et temporalis et occipitalis praecipue (98% hominum) sinistrorum locati sunt.
Detrimentum structurarum harum, ut infarctu cerebri ischaemico vel haemorrhagico, symptoma acalculiae generare queant. Syndroma Gerstmannianum (agraphia, acalculia, agnosia digitorum, confusione dextre et sinistre) vel syndroma angulare (aphasia amnestica, alexia, agraphia, acalculia) duo syndromata describunt. Interdum, rarius, acalculia initium dementiae significare potest. Rarissime etiam laesio thalami anteromedialis sinistri una cum acalculia observata est, hic facultas calculandi imprimis valde tarda cognita est.
Distinguuntur ab anno 1926 acalculia primaria et secundaria : Primaria forma purus, secundaria autem secundum alias perturbationes cerebri.
Yozgat (provincia)
Yozgat  est Turciae provincia. Urbs eiusdem nominis est caput huius provinciae, cui 492.127 incolarum anno 2007 sunt. Haec provincia in media Anatolia sita est.
Gualtherius Damrosch
Gualtherius Damrosch (Vratislaviae natus familia Iudaica die 30 Ianuarii 1862; Urbe Novo Eboraco mortuus die 22 Decembris 1950), compositoris et concentus magistri Leopoldi Damrosch filius, fuit etiam concentus magister et compositor Americanus oriundus e Germania, qui inter alia sicut pater suus ab anno 1902 usque ad annum 1903 New York Philharmonic  duxit.
Papilio
Papilio est quodlibet e permultis insectis ordinis Lepidopterorum, quod usitate interdiu volitat.
Zonguldak (provincia)
Zonguldak  est Turciae provincia. Urbs eiusdem nominis est caput huius provinciae, cui 615.890 incolarum anno 2007 sunt. Haec provincia, Pontui Euxino adiacens, in parte extrema ad occidentem versus Anatoliae sita est.
Sestertius
Sestertius nummus sive tantum Sestertius erat nummus Romanus, ex argento tempore rei publicae, ex orichalco tempore Imperatorum Romanorum. Erant quattuor sestertii in denario. Sestertius a "semisse tertio" derivatus est, quod principio duo asses et semis in sestertio erant. Quam ob rem nota sestertii HS, ex IIS erat. Qua re opinio est signum dollarii ex HS vel IIS ortum esse, at haec opinio falsa putatur.
Res publica
Eodem tempore quo denarius creatus est sestertius, secundo bello Punico, circa 211 a.C.n. Tum minimus nummus argenteus erat, scripulum unum pondo, id est 288am partem librae (1/288), hoc est circiter 1gr.13 pendebat. Quattuor sestertii in denario erant, ipse sestertius duos asses et semissem valebat. Ex una parte caput galeatum deae Romae expressum erat cum nota IIS, ex altera Dioscuri pileati (Castor et Pollux) equitantes, stellis supra caput positis. Quae figurae eaedem tum erant et in denario signatae. Iam secundo saeculo a.C.n. sestertius raro cudebatur nec multum valebat. Nihilominus, quamquam denarius plus valebat ac multo maiore in usu erat, tamen sestertius medio hoc saeculo in locum assis moneta rationalis Romanorum facta est. Ita magnae summae (e.g. census, vectigalia, praeda, tributum...)  sestertiis aestimabantur. Exempli gratia sub Augusto census senatorius erat decies sestertium (scilicet decies centena milia sestertium = 1 000 000 HS).
Imperium Romanum
In re nummaria ab imperatore Augusto instituta aes denuo frequenter percussum est ad minimos mercatus solvendos in usu quotidiano. Tum sestertius fuit  nummus ex orichalco, quatuor asses ex cupro  valens. Ut a principio quatuor sestertii in denario erant. Ratio nummorum tum ea erat : Tum unciam aurichalci pependit, id est circiter 27 gr (duodecimam partem librae Romanae). De iusto pondere loquor ; reapse sestertii servati inter 24 et 30 gr. pondo esse solent, quia nummus aeneus Romae magna parte fiduciarius fuit nec pondera adamussim observabantur. Secundo saeculo exeunte et tertio saeculo etiam leviores nonnumquam reperiuntur. In paene omnibus sestertiis litterae SC leguntur quae notant Senatusconsulto : pactum enim erat ut senatus monetae aeneae praeesset, dum Imperator monetam argenteam et auream sibi vindicat.
Dupli quoque sestertii per breve tempus medio saeculo tertio percussi sunt ab imperatore Traiano Decio necnon ab imperatore "Gallico" Postumo : duos sestertios valebant et a "simplo" eo dinoscebantur, quod caput Augusti coronam radiatam gerebat (in sestertio laureatum caput erat). Eadem nota iam Caracalla antoninianum a denario distinxerat ad imitationem dupondii qui usque a primo saeculo caput radiatum praebebat. Non diu tamen sestertius eis superfuit ; nam tertio saeculo exeunte cudi desitus est.
De numeratione sestertiorum.
In rationibus numeratio sestertiorum non semper facilis intellectu imperitis videtur. Nam frequens usus per compendium rem turbavit :
Aureus
Aureus erat nummus Romanus pretiosissimus. Nam ex auro puro erat et sub imperatoribus Romanis vicenos quinos denarios argenteos, centenos sestertios, quadringenos asses cuprinos et mille sescentos quadrantes valebat. Solus nummus aureus in toto imperio Romano, per omnes provincias in usu erat.
Sub consulibus
Ante Caesarem dictatorem aurum Romae vulgo et in magno numero signatum non est. Nihilominus iam in discrimine belli adversus Hannibalem circa 217 a.C.n. Romani nonnullos nummos aureos primum percusserunt pondo sex scrupulorum (id est didrachmi), quorum notae fuerunt caput geminum dei Iani ex una parte, scaena sacramenti ex altera : qui nummi pauci fuerunt et hodie rarissimi inveniuntur. Paucos post annos tempore denarii creati (212/210 a.C.n.) per breve tempus iterum tres species aurei cusi sunt : alius unum scripulum pendebat, alius duo, ultimus tria : viginti, quadraginta et sexaginta asses sexantarios valebant. Notae fuerunt caput Martis ex una parte, aquila in fulmine ex altera. Pauci numero fuerunt et hodie raro inveniuntur. Nihil postea fuit ante Sullam qui per breve tempus circa 84 a.C.n. aureos 30am partem librae Romanae (circiter 327 gr.) pendentis percussit. At etiamtum aureus nummus extaordinarius remansit qui tempore bellorum, fortasse ex penuria argenti, cudebatur atque mox omittebatur. At postquam auro Galliarum potitus est, ab anno 48 a.C.n. Gaius Iulius Caesar ad impendia bellorum civilium solvenda maximum numerum aureorum emisit : 40am partem librae pendebant. Quod exemplum, dictatore mortuo, triumviri secuti sunt. A quo tempore igitur aurum unum e praecipuis metallis in re nummaria Romana factum est nec percuti desiit.
Sub imperatoribus
Res monetaria ab Augusto circa 23 a.C.n. instituta quatuor metallis  subnixa erat : auro, argento, orichalco, cupro. Aureus pretiosissimus nummus erat et 42am partem librae (circiter 7gr.85) pendebat. Valebat 25 denarios et 100 sestertios necnon 400 asses. Una officina toto orbe Romano iussu imperatorum aurum cudebat : ab anno 15 a.C.n. Lugduni sita erat, primo saeculo exeunte anno incerto Romam rediit. Pondus a Nerone paulum imminutum est : ab anno 64 a.C.n. aureus ad 45am partem librae exactus est (id est circiter 7gr.21).
Notae aurei eiusdem generis fuerunt atque denarii : ex una parte caput laureatum imperatorum vel nonnumquam eorum uxorum (sine laurea), ex altera magna varietas rerum : dei deaeque, aedificia, virtutes imperatoriae, res ad militiam vel ad annonam pertinentes etc.
Diu ex auro puro fuit sed post Septimium Severum et rarius cudebatur et pondus levius fiebat ; postremo etiam pars auri imminuebatur donec quarto saeculo ineunte solidus in eius locum a Constantino suppositus est.
Sextus Vettulenus Civica Cerialis
Ipse anno 106 consul ordinarius cum Lucio Ceionio Commodo fuit, cuius uxorem Plautiam postea in matrimonium duxit. Ex ea duos filios, Marcum Vettulenum Civicam Barbarum, consulem anni 157 et Sextum Vettulenum Civicam Pompeianum, consulem anni 136, genuit.
Universitas Catholica Lovaniensis (UCLouvain)
Universitas Catholica Lovaniensis, Francogallice Université catholique de Louvain acronymo UCL (recenter etiam UCLouvain) est pars francophona Universitatis Catholicae Lovaniensis anno 1968 in duas universitates divisae. Universitas pristina condita est anno 1834 ab espiscopis catholicis Belgicis in urbe Mechliniae cum licentia papae Gregorii XVI data per breve 13 decembris 1833 et postea anno 1835 migravit in urbem Lovanium. Anno 1968 pars francophona expulsa a novis legibus linguisticis, Novum Lovanium migrare coacta est (facultas medicinae Bruxellas), cum pars batavophona Lovanii remanserit. (De origine, fundatione et historia universitatis annis 1835-1968 vide hanc paginam.)
UCLouvain anno 2018 Universitatem Sancti Ludovici Bruxellis accepit.
Quintus Sosius Senecio
Quintus Sosius Senecio (nescimus, quando natus mortuusve sit) homo novus ex Cilicia senator Romanus primo et secundo saeculo fuit. Uxor eius filia Sexti Iulii Frontini erat. Pater Sosiae Pollae fuit, quae Quinto Pompeio Falconi nupsit, consuli suffecti anni 108 et proconsuli Asiae annis 123-124.
Ipse anno 97 legatus Augusti pro praetore Belgicae erat et Traianum valde adiuvit, qui eo anno a Nerva imperatore adoptatus est. Annis 97 et 98 legatus Legionis I Minerviae erat. Anno 99 primo consul ordinarius creatus est et Primo Bello Dacico anno 101 - 102 legatus Augusti pro praetore Moesiae Superioris erat. Bello Secundo Dacico (105 - 106) feliciter pugnavit atque dona militaria accepit. Anno 107 consul II ordinarius insignibus triumphalibus Traiano imperatore ornatus est. Huic Sosio Senecioni, amico suo, Vitas Parallelas suas necnon Quaestiones convivales scriptor Graecus.dicavit Plutarchus. Scriptoris Latini quoque Plinii Minoris familiaris fuit.
Iosephus Stransky
Iosephus Stransky (natus anno 1872; mortuus die 6 Martii 1936) fuit concentus magister et compositor oriundus e Cechia, qui inter alia ab anno 1911 usque ad annum 1923 New York Philharmonic  duxit.
Ignatius Waghalter
Ignatius Waghalter (Varsoviae humili loco natus familia Iudaica die 15 Aprilis 1881; in Urbe Novo Eboraco mortuus die 7 Aprilis 1949) fuit concentus magister Germano- Polonicus, qui inter alia ab anno 1924 usque ad annum 1925 New York Philharmonic  duxit.
Universitas Libera Bruxellensis (VUB)
Universitas Libera Bruxellensis (Batavice Vrije Universiteit Brussel, acronymo VUB) Latine brevius Universitas Bruxellensis est pars batavophona anno 1969 separata universitatis eiusdem nominis Bruxellis Belgicae anno 1834 instituta.
Haec universitas condita est a lobiis massonicis Belgicae quarum magnus magister erat tunc temporis Petrus-Theodorus Verhaegen qui fuit eius primus rector et cuius consobrinus Petrus-Iosephus Verhaegen Sancti Ludovici Universitatem in Missuria nonnullos annos ante condiderat.
Universitas "libera" appellata est quia non publica (id est non-rectionalis) erat ac etiam quia in principio "liberi examinis" fundata erat (et non in fide Catholica).
Sententiam habet "Scientia vincere tenebras".
God zij met ons Suriname
God zij met ons Suriname sive Opo kondreman est hymnus nationalis Surinamiae. Cantatur in duabus linguis publicis: Batava et Surinamiense.
Hymnum composuit anno 1876, Iohannes Corstianus De Puy vir musicus; verba in linguam Batavam convertit Cornelius Atses Hoekstra anno 1898, in linguam Surinamiensem (Sranan Tongo) Henricus Fraz Ziel.
Batavice
God zij met ons Suriname Hij verheff'ons heerlijk land Hoe wij hier ook samen kwamen Aan zijn grond zijn wij verpand Werkend houden w'in gedachten Recht en waarheid maken vrij Al wat goed is te betrachten Dat geeft aan ons land waardij
Surinamiense
Opo, kondreman un opo! Sranangron e kari un. Wans ope tata komopo Wi mu seti kondre bun. Stre def stre, wi no sa frede. Gado de wi fesiman. Heri libi, te na dede Wi sa feti, gi Sranan!
Ancyra (provincia)
Ancyra  (Turcice Ankara) est provincia in Turcia. Urbs eiusdem nominis est caput Turciae et huius provinciae, cui 4 650 802 incolarum anno 2009 erant. Haec provincia in media Anatoliae parte sita est.
Albertus VII (archidux Austriae)
Albertus archidux Austriae princeps Belgarum cognomine "pius" princeps Belgarum.
Brunodunum
Brunodunum oppidum
Mahamane Ousmane
Mahamane Ousmane (natus in Zinder die 20 Ianuarii 1950) fuit ab anno 1993 usque ad annum 1996 Niger praeses.
Milovan Đilas
Milovan Đilas (litteris Cyrillicis: Милован Ђилас; natus die 12 Iunii 1911 Podbišće in Monte Nigro, mortuus die 20 Aprilis 1995 Albae Graecae) homo politicus et scriptor Iugoslavicus fuit. Communista atque agitator politicus fanaticus postea acerrimus criticus et Iosephi Broz Tito et communismi est factus. Omnibus ab officiis remotus in carceribus novem annos degebat. Operibus eius in mundo occidentali libero editis testis contra communismum multis pretiosissimus erat, quippe qui ipse motioni communisticae olim fautus esset.
Vita
Filius latifundiarii ex anno 1929 philosophiae et iuribus Albae Graecae studuit et anno 1932 factioni communisticae Iugoslavicae illegitimae se aggregavit. Sub vincula missus annis inter 1933 et 1936 membrum creatum est anno 1938 Praesidii centralis (centralni komitet) et anno 1940 Officii politici (politbiro). Anno 1941 insurrectionem in occupatores Germanos et Italos parare coepit. Secundo bello pancosmico saeviente ducatum habuit in exercitu clandestino ad Iugoslaviam liberandam (NOV/POJ). Mense Martio 1944 Moscuam petivit ubi colloquia habuit cum Georgio Dimitrov, Venceslao Molotov et pluries cum Iosepho Stalin tyranno.
Cum anno 1954 symbolas criticas pro periodico politico praetitulato Borba pepigisset amicitia et Iosephi Broz Tito et sodalium statim rupta est. Accusabatur actionum factioni communisticae nocentium, quam ob rem munera omnia officialia perdidit. Causae fuerunt eius analyseis sociologicae indignandae quibus politici homines superiores communistici velut ordo novus patricius nominabantur et contumelia afficiebantur. Annis inter 1956 et 1961 vitam in carcere degebat, quod ei iterandum fuit annis inter 1962 et 1966. In captivitate fabellas scribere indefesse atque contumaciter pergebat. Liberatus anno 1967 patriam reliquit Civitates Foederatas Americae, Regnum Unitum, Italiam et Austriam visitaturus. Anno autem 1968 sponte sua rediit in Iugoslaviam, unde exire anno 1970 ei interdictum est. Exsul Belogradensis saluti spiritali religionis orthodoxae se dedidit; annis vitae novissimis et Iugoslaviam perditam et tractationem contra Serbos malam deplorabat. Eos a multis maxime daemoniosos habitos esse commiserabatur.
Familia
Đilas filiam cum uxore prima (Mitra Mitrović, 1912–2001) et filium nomine Alexandri Đilas (cum uxore altera Stephania Barić, 1921–1993) habuit. Sepultus est in oppidi natalis sepulcreto.
Caulis (discretiva)
Caulis vel colis est stipes seu scapus, unde se produnt folia et ramusculi. Etiam potest esse:
Ovarium
Ovarium sive oophoron (Graece oophoron) est utrum duorum organorum gignendi animalis muliebris (ergo et Hominis sapientis), quod nonnulla hormonta feminina (oestrogenum et progesteronum) et ova effert et continet.
Mascula animalium hominumque organum ei simile est testis.
Morbi ovariorum et benigni et maligni videntur, inter quos quidam tumores ovariorum.
Structura (anatomia) ovarii
Ovaria - dextrum et sinistrum - in cavitate peritoneale iacent.
Ligamenta
Utraque ovarium per fibrosum ligamentum ovarii proprium utero adiungitur. De latere altero ligamentum suspensorium ovarii quibusdam vasis sanguineis ovarii (arteria ovarica, vena ovarica, plexu ovarico) prosecutum ovarium cum pelvi nectit.
Structura microscopica
Fere solum microscopii ope visibiles sunt structurae ovarii tenuiores: Superficies ovariorum de singulari strato cellularum mesothelialium cuboidearum vel columnaria usque consistit. Superficies haec stratum extremum stratum germinale, cum epithelio squamoso et cuboideo, cingit. Stratum externum est cortex ovarii cum folliculis ovaricis; stratum internum medulla ovarii.
Arteria ovarica cum anastomosi
Utrumque ovarium de arteria ovarica, vel dextra vel sinistra providetur. Praeterea ex arteria uterina anastomosis connexa cum arteria ovarica est. Sanguis utroque modo ex aorta abdominali oritur: Arteria ovarica infra arteriam renalem truncum aortae relinquit, postea in ligamento suspensorio ovarii ovarium consequitur. Anastomosis ex arteria uterina inferius ex arteria iliaca interna primo ante ureterem in ligamento cardinali ad uterum fluit. Illinc anastomosis in arteriam ovaricam ducens invenitur.
Vena ovarica
Utraque vena ovarica et ramuli eius ramulos arteriales sequuntur. Circum hilum plexus venosus locatus est. Vena ovarica dextra directe in venam cavam inferiorem procedit, sed vena ovarica sinistra in venam renalem.
Publius Calvisius Tullus Ruso
Publius Calvisius Tullus Ruso (nescimus, quando natus mortuusve sit) senator Romanus fuit primo et secundo saeculo. Filius fuit Publii Calvisii Iulii Frontini, uxor eius Domitia Lucilla, cuius filia Domitia Lucilla mater Marci Aurelii imperatoris fuit. Ipse anno 109 consul ordinarius fuit.
Universitas Rheno-Traiectina
Universitas Rheno-Traiectina sive Ultraiectina, condita Ultraiecti die 26 Martii 1636, temporibus nostris est maxima Nederlandiae universitas publica studiorum.
Ibraimus Baré Maïnassara
Ibraimus Baré Maïnassara (natus die 9 Maii 1949; mortuus est die 9 Aprilis 1999), Centurio, fuit Niger praeses ab anno 1996 cum decessorem suum Mahamane Ousmane removit usque ad annum 1999 cum ipse a seditione depositus et necatus est.
Seyni Kountché
Seyni Kountché (natus in Fandou die 1 Iulii 1931; mortuus est propter cerebri cancrum Lutetiae die 10 Novembris 1987) fuit ab anno 1974 usque ad mortem Niger praeses.
Marcus Atilius Metilius Bradua
Marcus Atilius Metilius Bradua (natus circa annum 76, sed nescimus, quando mortuus sit) senator Romanus patricius primo et secundo saeculo fuit.
Ipse anno 108 consul ordinarius creatus legatus Augusti pro praetore Germaniae Inferioris vel Superioris et Britanniae Traiano imperatore fuit. Fuit comes et aequalis Hadriani et proconsul Africae eo imperatore regnante.
Acis
Acis seu Acium postest:
Tennesia
Geographia
Tennesia est omnis divisa in partes tres; hae partes a Fluvio Tennesio dividuntur. Locus altissiumus est cacumen Domus Clingman, quod ad 2025 metra situm ac locus altissimus in Tramite Appalachiano est. Locus infimus est Fluvius Mississippius in occidentali civitatis finibus. Medium geographicum in Murfreesburgo situm est, in Via Vetere Lascassae (in itinere ab Universitate Civitatis Tennesiae Mediae).
Tennesia Orientalis
Regio Iugi Caerulei in orientali Tennesiae fine iacet, Carolinam Septentrionalem tangens. Montes alti, Magnis Montibus Fumosis, Monte Chilhovii, Montibus Ferreis, et Iugo Unicoio comprehensis, hanc regionem distinguunt. Altitudo peraeque ducta regionis Iugi Caerulei 1500 metra super maris aequor est. Domus Clingman hac in regione sita est.
Ab Iugo Caeruleo prope ad octaginta octo chiliometra extenditur regio Iugorum Valliumque, in qua multi amnes in alium influentes iuguntur et Fluvium Tennesium in Valle Tennesia faciunt. Haec regio vallibus fecundis tegitur, separatis a talis iugis silvosis qualis Monte Sinu et Monte Clinch. Regio occidentalis Vallis Tennesiae, ubi depressiones latiores et iuga inferiora fiunt, Valles Magna appellatur. In hac valle, multa oppida sunt et duae urbes, Knoxburgum et Chattanuga.
Tennesia Media
Multi biologici urodelis regionis student quod diversitas ibi maior quam alicubi in Civitatibus Foederatis est. Quod esse exsistimatum est fontium purorum Appalachianorum causa quibus regio abundat. Aliae e Castaneis Americanis ultimis donec in hac regione crescunt atque arbores robigini resistentes alendo adhibentur.
Daouda Malam Wanké
Daouda Malam Wanké (natus in Yellou anno 1954 aut 1946; mortuus est in Niamey die 15 Septembris 2004) Centurio Maior, fuit breviter anno 1999 Niger praeses postquam decessorem suum Ibrahim Baré Maïnassara deposuit usque ad electionem successoris Tandja Mamadou in petitionibus democraticis.
Tennesia
Tennesia Occidentalis
In occasum a Margine Montana et Pelve Nasburgi est Planum Martimum Sinus, quod promuntorium Mississippii comprehendit. Planum Maritimum Sinus regio praecipua area in Tennesia est. Pars est regionis magnae geographicae quae a Sinu Mexici usque ad Illinoesiam meridianam tendit. In Tennesia, Planum Maritimum Sinus in tres partes divisum est quae a Fluvio Tennesio in oriente usque ad Fluvium Mississippium in occasum tendunt. Regio maxime orientalis, prope ad decem mille passibus (sedecem chilometra) in latum, ex terra collosa consistit quae praeter ripam occidentalem Fluvii Tennesii currit. In occasum ab hac lacinia terrae angusta regio consistit e collibus fluminibusque volventibus quae usque ad Memphem tendit; haec regio Tennesia Ima vel terra ima appellatur. In occasum a Tennesia Ima est Alluvio Mississippii, minus quam trecentas pedes (nonaginta metra) super planitem maris. Haec regio e campestriis, alluvionibus, paludibus consistens nonnumquam regio Delta appellatur.
Pleraque Tennesia Occidentalis terra Indorum Americanorum manebat, usque ad Cessionem Chicasaviam anno 1818, qua Chicasavi terra inter Fluvium Tennesium et Fluvium Mississippium cesserunt. Pars Cessionis Chicasaviae quae in Kentukia hodie iacet, Emptio Jacksoniana appellata.
Terrae Publicae
Has regiones dominatur curatque Ministerium Hortorum Foederis:
Quinquaginta quattuor horti civitatis aliqua 534 chiliometra quadrata tegentes atque Hortorum Foederis Montum Grandium Fumosarum et Silvae Foederis Cherociorum partes atque Horti Historici Foederis Hiatus Cumberlandii in Tennesia sunt. Venatores et peregrinatores Lacus Fuspedei, terrae motu principio factus, trahit; caudices et alia reliqua slivae quondam plenae, atque areola lotorum aquas vadosas tegens, lacui pulchritudinem prodigiosam dant.
Caelum
Pleraque civitas caelum humidum subtropicum habet, nisi montes altiores quae caelum humidum continentis habent. Sinus Mexici causa praecipua caelo Tennesiae est, pleroque imbre annuo civitatis a ventis meridianis effecto. Aestates calidas et hiemes clementes civitas multo imbre per annum solet habere. Peraeque imbris civitas cepit quinquaginta uncias (centum triginta cm) quotannis. Nivem capit a quinque unciis (tredecim cm) in occasu usque ad plus quam sedecim uncias (quadraginta una cm) in montibus altioribus orientalibus.
Aestates in civitate solent calere, pleraque civitate circa 32° C aestate tempus peraequm habente. Noctes aestivae clementer frigere in Tennesia Orientale solent. Hiempes etiam clemere solent regionibus montuosis orienteque frigescentes. Nisi regionibus montuosis altissimis, pleraque civitas media nocte paene gelare solet.
Quamquam civitas satis procul ab ora est impulsum directum procellae vitatum, loci civitatis causa proximum est reliquis tempestatum tropicarum impelli qua supra terram hebescent et multum imbrem efficiunt. Peraequa civitas quinquaginta dies tempestatum tonitrosarum quotannis patitur, aliquae e quibus gravissimae esse possunt. Turbines per civitatem possunt, sed Tennesia Occidentale parum magis vulnerari potest. quindecim turbines civitas peraeque patitur quotannis. Turbines in Tennessia graves esse possunt, ac Tennesia maximam portionem totarum turbinum letalem foederis habet. Tempestates hiemales nonnumquam aerumna sunt—inopiae nivem ablatum instrumentorum ac populi per nivem actum neque solentis neque parati causa ingravescant, quamquam tempestates gelidae probabliliores sunt. Nebula aeruma in partibus civitatis permanet, plerisque in Montibus Grandibus Fumosis praecipue.
Historia antiqua
Regionem quae iam Tennesia appellatur primi Indi Americani antiqui abhinc paene undecim milia annorum constituerunt. Nomina gentium ignota quae regionem habitaverunt intra coloniam primam constitutam et Europaei adventum sunt, sed vices varias distinctas archaeologici nominaverunt, comprehensas Priscam, Silvaniam, Mississippianam. Quarum regna decessores fuerunt gentium Muscogiorum quae Vallem Fluvii Tennesiae habitaverant antequam Cherocii in fontes fluvii migraverunt.
Cum exploratores Hispanici primum regionem visitarent, a Ferdinando de Soto annis 1539–1543 ducti, regionem gentes Muscogii et Iucii habitaverunt. Fortasse morborum Europaeorum indigenas vastantium causa, Cherocii ad meridiem migraverunt de regione hodie Virginia appellata. Ut coloni Europaei in regionem pandebant, indigenae per vim in meridiem occasumque exacti sunt, Muscogiis, Iuciis, Chicasavis, Choctavis comprehensis.
Octo comitatus Carolinae Septentrionalis occidentalis (nunc partes Tennessiae) annis fere 1775/1780 ab illa civitate secesserunt et Civitatem Frankliniae abortivam constituerunt. Defecerunt accessum in Unione recipere, atque ante annum 1790 comitatus in Carolinam Septentrionalem iterum accessi sunt. Carolina Septentrionalis terra anno 1790 guberno foederis cessit, subinde in Territorium Meridioccidentale constituta est. Ut coloni in occasum in territorium novum Tennesiam moverant, civitas materna Carolinae Septentrionalis viam construere mandavit colonos in Colonias Cumberlandias ductum—a termino meridionale Montis Clinch in Tennesia Orientale usque ad Stationes Francogallicas (Nasburgum). "Via Carolinae Septentrionalis" sive "Helcium Avery" nonnumquam sive "Via Vastitatis" appellabatur. Cum ista via per Hiatum Cumberlandium a Daniel Boone condita haec via non confundenda est.
In civitatem conversio
Tennesia in Unione ut civitas sexta decima anno 1796 accessa est.
Musica
Tennesia duabus modis musicae—musica dolorum e Memphi, et musica rustica e Nasburgo—nota est.
Lepus (constellatio)
Lepus (-oris, m) constellatio est quae ab Orione in meridiem patet. Lepus continet cumulum stellarum M79.
Neiafu (Samoa)
Neiafu est vicus in Samoa in septentrionali occidentalique Savaii Insulae litore situs. In Alataua Sisifo, districtu electorali, patet, in meridio-occidentali insulae parte. Secundum censum anni 2006, numerus civium Neiafu Uta 598 et Neiafu Tai 313 fuit.
Inter notabiles homines Neiafuenses est Opeta Palepoi, olim sodalis Manu Samoa, nationalis manus rugbeiensis.
De Neiafu tradit proverbium inclutissimum Naʻo Neiafu na mele ai le toʻelau 'Solum [apud] Neiafu repudiatus est ventus secundus'.
Ossianus
Ossian(us) (Celtice: Oisian, Oissin, Oisein) bardus Celticus tertii saeculi fuisse dicitur.
Legenda
Ossian velut filius regis Fingal (Finnghal) oppidi Alba in Regione montana Scotiae in carminibus suum nomen portantibus describitur. Ut Homerus caecus fuit. Ista carmina usque annum 1760, quo Iacobus Macpherson Ossianica sua exaravit, saepius et radicitus mutata erant. »Liber Leinster«, manuscriptum saeculi XII, primo versus plures Ossiano attribuit. Mentionem de aliquo poeta Ossiano fecit etiam Giraldus Cambrensis (+ 1220) rerum Celticarum peritus. Johnston humanista (ca. 1520) et Buchanan (1582) de carminibus Celtarum maioribus loquebantur. Inde a rebellione Iacobinorum contra domum Hannoverensem homines lingua Gadelica loquentes in multis anglophonis et suspecti et ignominiosi habebantur; litterae eorum ignotae erant.
Sed rector Hieronymus Scone anno 1756 animos vertebat ad carminum Celticorum pulchritudinem nonnulla exempla vulgans. A poetis Ioanne Home et Hugone Blair incitatus Macpherson e rebus Ossiano attributis delectum fecit, quarum florilegium pusillum in prosa Anglica edidit sub titulo »Remains of ancient poetry, collected in the Highlands of Scotland and translated from the Galic or Erse language« (Edinburgi 1760); sequebantur epica »Fingal« (1762), »Tighmora« (1763; Anglice »Temora«) et editio completa »Works of Ossian« (1765).
Carmina ista pulchritudine egregia multos captabant excitabantque.
Critica et reactio
Cum anno 1764, quod postea domini Shaw et Laing iterabant, in periodico »Journal des Savants« dictum est carmina a Macpherson ipso exarata esse neque lingua Celtica exstare, Macpherson lacessitus criticos opprobrio invehebatur. Tamen coram publico nihil amplius contra "calumniatores" egit nam ei blanditiae honorificae fuit versificatio imputata. Econtra sodalitati Edinburgensi Highland Society nonnullos textus originales edendos tradidit (»Dana Oisein mhic Finn«, Londinii 1807). Assertio Iacobum Macpherson omnia excogitavisse falsa est. Nam genus scribendi utique imitatus est historiam addens. Iam ante Macpherson Ossianica descripta erant, e.g. in libro decani ad Lismore (saec. XVI). Alia in ore vulgi fuerant: Petrus Macdonald anno 1740 iure iurando ante citatam sodalitatem dixit se puerum varia carmina ex memoria scivisse quae Iacobo Macpherson recitaret. Sodales circa annum 1800 in ore incolarum in Ebudis viventium multa vestigia viva invenerunt, ut dicitur.
Exempla cultus atque humanitatis
Quod cum ita sit: Macpherson merebatur in memoria Celticorum revivificanda, cum rerum elaboratio erroribus non careat et argumenta nimis exaggeret. Eius opera in multa idiomata conversa sunt: e.g. Theodisce (a Denis, Harald, Petersen, Rohde, Stolberg), Italiane (a Cesarotti), Francogallice (a Le Torneur), Batavice (a Bilderdijk), Hispanice (ab Ortin), Polonice (a Krasicki). Vel versio interlinearis lingua Latina a domino Sinclair confecta est. Imitator posterior in Anglia fuit Yeats (»Usheen« in opere »Poems«, Londinii 1895).
Versio Latina
Versio Latina primi poematis Macphersoni, Phingalēis, sive Hibernia liberata, ab Alexandro MacDonald facta, anno 1820 Edinburgi edita est.
Kyriacus Anconitanus de Picenicollibus
Kyriacus Anconitanus de Picenicollibus (Italiane Ciriaco de' Pizzecolli, 1391–1452) fuit mercator, viator, archaeologista, epigraphista, scriptor, et poeta Italicus, qui antiquitatis res collegit et descripsit. Accuratissimus renascentiae humanista qui antiquitatis reliquias per se observavit, nonnumquam habetur classicae archaeologiae pater. Dissimilis a Francisco Philelpho, Leonardo Bruni, Poggio Bracciolini (quos praeclare cognovit), et aliis qui manuscripta Medii Aevi opera antiqua tradentia requisiverunt, viator in navibus onerariis per Mare Mediterraneum orientale veras antiquitatis reliquias, quae tunc super terram Italicam et insulas Graecas Asianasque iacebant, iterum atque iterum ante oculos habuit.
Multos annos navigavit mare Aegaeum et exploravit Italiam, Aegyptum, Dalmatiam, et Asiam Minorem (hodie Turciam). Verbis et picturis descriptiones monumentorum, templorum, statuarum, moenium, aliarumque reliquiarum singularum fecit, quorum multi hodie sive non supersunt sive ruinae tantumodo permanent. Ad mille inscriptionum Latinarum Graecarumque in commentariis transcripsit. Praeterea diurna et epistolas quoque scripsit in quibus historias peregrinationum et mores vulgares narravit.
Vita
Kyriacus Anconae natus est in familia mercatoria patricia die 31 Iulii 1391. Patre anno 1397 mortuo, tria naufragia et duae incursiones piratarum rationes familiares conturbabant; mater autem, Masiella Selvatica, eum et Cincium Nicolosamque fratres diligenter nutrivit.
Anno 1400, Kyriacus Selvaticus avus eum in itinere per Italiam sustulit, primum ad Venetiam, tum duodeviginti menses in regno Neapolis. Anconam regressus, uno semestre a praeceptore privato educatus est et operibus Vergilianis studuit. Post paucos annos, mercatoriam familiae mensam Anconae administrabat.
Post tirocinium, factus est clericus in mercatoria familiae navi quae ad Cretam, Alexandriam, multas insulas Graecas, et situs antiquos Graecos in litore Ionico Asiae Minoris et Siciliae navigabat. Iuvenis electus est unus e sex veteribus (Italice: anziani) qui Anconam gubernabant, et senatu est praefectus etiamsi illo tempore erat sub aetate minima.
Annis 1427–1431, Kyriacus actor familiae negotii commercialis inter portus in Mediterraneo oriente visitavit Damascum, Cyprum, Constantinopolim, Hadrianopolim (vel Edirne, caput Europaeum Turcicum in Thracia), et Callipolim, ubi retardabat dum Romae suus Cardinalis Condulmer factus erat papa. Cyprum transiens rectore (Italice: podestà) absente, mense commoratus est ad urbem Famagustam gubernandam, dum iudicia secundum leges Romanas antiquas fecit. Anno 1436, apud Acropolim Athenis habitabat, ubi frontem occidentalem Parthenonis in commentariis pinxit.
Gulielmus Mengelberg
Gulielmus Mengelberg (Traiecti ad Rhenum natus Joseph Wilhelm Mengelberg die 28 Martii 1871; Sindi in Helvetiae pago Grisonia mortuus die 22 Martii 1951) fuit concentus magister et compositor Nederlandicus, qui inter alia ab anno 1924 usque ad annum 1928 New York Philharmonic  duxit.
Miosis (symptoma)
Miosis sive meiopsis pupillam angustiorem esse significat. In senectute pupillae normaliter angustiores erunt.
Kyriacus Anconitanus de Picenicollibus
Vita
Litteris et coram amicum papam Eugenium se praesentem Romae sistens, Kyriacus eum persuasit ut concilium oecumenicale convocaret ad ecclesias Romanam et Graecam reiungiendas et cruciatam proclamare ad Turcos e Thracia expellendos. Papa igitur concilium Ferrariae et Florentiae anno 1437 convocavit. Ibi anno 1439 Kyriacus ipse adfuit eodem tempore quo et imperator Ioannes VIII Palaeologus. Papa cruciatam mense Ianuario 1443 proclamaverit.
Childebertus I
Childebertus I (natus circa annum 497 - mortuus die 23 Decembris 558), secundus filius Chlodovechi et Chlothilde Burgundiae, fuit post mortem patris ab anno 511 usque ad annum 558 rex Francorum. Caput inter regnum Childeberti Lutetia fuit. Primo una cum fratribus Theuderico et Chlodomerio I et Chlotario I regnavit. Anno 524 Chlodomerius a Burgundionibus proelio interfectus est, cum fratres regnum eorum expugnare conabantur. Anno 534, Theudericus mortuus est, quem filius Theudebertus I successit. Is prospere regnum ad Pyrenaeos extendit. Childeberto, qui filios non habuit, mortuo regnum eius Chlothario I fratri datum est.
thumb|left|Statua Childebert (circa annos 1239/1244). Lutetiae, Museum Lupariense
Terentius Gilliam
Terentius Gilliam, praenominibus Anglicis Terrence Vance sed saepius Terry nuncupatus (natus in Medicine Lake, Minnesotae die 22 Novembris 1940) est dispositor cinematographicus et histrio Americanus.
Kyriacus Anconitanus de Picenicollibus
Vita
Anno 1440, Kyriacus electus est unus e sex regulatoribus (Italice: regolatori) ut renegotiarent foedus commerciale cum Ragusio, urbe libera trans Adriaticum. Ille secretarius sultani Maomethis II Adrianopoli vidit splendorem curiae Byzantinae et castigationem milium Graecorum qui anno 1431 capti erant dum Turci Thessalonicam expugnaverant. Ibi emit spolia—et re vera puellam, Epiroten, ut matri apparuisset. Multa documenta manuscriptaque quoque emit, et gemmas et nummos antiquos. Etiam in bibliothecis apud Athon montem quaesivit manuscripta antiqua.
Autumno 1447, Kyriacus situs antiquos visitavit in Messenia, Taenaro Paeninsula, et Laconia. Hieme 1447–1448, circa Spartam antiquam et praecipue Myzethram, Byzantinum Moreae (Peloponnesi) caput, ubi gubernabat Constantinus, Moreae dominus, qui, fratre Ioanne imperatore VIII mox mortuo, Constantinopoli coronaturus sit imperator (ultimus) Romanus. Vere 1448, Kyriacus Acrocorinthum visitavit. Autumno 1448, suum Carlum II Toccum, dominum Artae in Acarnania, in cauro Graeciae visitavit, qui infeliciter statim obiit.
Incipiente hieme anno 1448–1449, Kyriacus est Venetiarum commoratus. Mense Iunio Ravennae habitabat, et mox Patavii, ubi inscriptionem Donatelli statuae equestris Gattamelatae composuit. Ferrariae in curia Leonelli Hestensis principis die 8 Iulii 1449, diptychum pinctoris Rugerii van der Weyden admiratus est: "Rugerius in Bursella, post praeclarum illum Brugiensem picturae decus Ioannem, insignis nostri temporis pictor habetur, cuiusce nobilissimi artificis manu apud Ferariam VIII Iduum Quintilium die, Nicolai Quinti Papae Anno III: Leonellus Hestensis princeps illustris eximii operis tabellam nobis ostendit, primorum quoque parentum ac e suplicio humanati Iovis depositi pientissimo agalmate circum et plerumque virum mulierumque moestissime deploratum imaginibus, mirabili quidem et potius divina dicam quam humana arte depictam" (Bodnar 2003:364).
Mense Augusto 1449, Genuae petivit commeatum ut ad occidentem iter faceret, sed nescimus an, sicut nonnulli putant, Hispaniam vidit. Deinde carent documenta, sed solum manuscriptum indicat Kyriacum Cremonae mortuum esse anno 1452.
Opera
Magnum Kyriaci opus, Antiquarum Rerum Commentaria, in sex voluminibus olim constitit, sed conflagratum est manuscriptum Pisauri anno 1514 in incendio in bibliotheca Alexandri Sforzae. Partes relictae de expeditionibus in Graecia annis 1435–1437 et in Peloponneso annis 1447–1448 narrant. Quoque perditum est manuscriptum de historia Anconitana, quod anno 1532 in incendio in urbis tabulario conflagratum est. Adsunt multae epistolae.
Gulielmus Mengelberg
Celeber est de interpretatione Passionis secundum Matthaeum, opararum Gustavi Malher et Richardi Strauss.
Miosis (symptoma)
Status contrarius est mydriasis, quo pupilla amplior est. Differentia diametri latidunis inter utramque pupillam anisocoria nominatur.
Bletisa
Bletisa est municipium in Salmanticae provincia Hispaniae. Hispanica lingua Ledesma dicitur. A boreoccidente sita est. Origines antiquos habet. Prope provincia Ocellii Durii est. De populis aetatis aeris lapideus idolus porcinus atque magnus petrus manufactus testes sunt.
Ali Saibou
Ali Saibou (natus Dingajibandae in Ouallam anno 1940, mortuus Niamey die 31 Octobris 2011) fuit ab anno 1987 usque ad annum 1993 Niger praeses.
Lucius et Lucia
Lucius et Lucia sunt personae in libris nubeculatis a Gulielmo Vandersteen scriptis ac pictis. Primo lingua Flandrica sunt scripti, mox lingua Batava, et deinde in linguis Francogallicis, Anglicis, aliisque verti sunt. Lingua Latina autem duo libri tantum, titulis De secreto gladiatorum et De larva Hispana, exstant.
Haec est puella, ille puer et amicus. In libris Latine vertis, nomen amici cuiusdam amborum est Lambiorix; in plerisque autem aliis videntur Sidonia nutricula Lucii Luciaeque, vir fortissimus Hieronymus et vir sapientissimus Barabas.
Ioannes Holm
Ioannes Holm Cuthbert, nomine nativo Ian Holm Cuthbert et denuo Sir Ian Holm (natus in vico Goodmayes Essexiae die 12 Septembris 1931; mortuus die 19 Iunii 2020) fuit histrio Britannicus. In matrimonium Ioannes duxit actricem Penelopen Wilton, iuxta quam in serie televisuali The Borrowers partes "Pod" egit. Inclitus agitis androide Ash in pellicula Alien, patre Vito Cornelius in "The Fifth Element", et hobbitum Bilbonem Baggins in Domino Anulorum.
Musculus palmaris longus
Musculus palmaris longus est musculus ventralis superficialis antebrachii. Flexit in articulis cubiti manusque et tendit aponeurosin palmarem. Manu compressa et articulo manus flexo tendo musculi palmaris longi medio in articulo carpi apparet. Nonnulli homines hoc musculo carent, sed eis est tamen aponeurosis palmaris.
Argentaria Polla
Argentaria Polla fuit uxor poetae Lucani, fortasse Hispana genere : nam gentilicium Argentarius frequenter legitur in veteribus lapidibus Baeticis. Mira pietate erga maritum fuit, ut quae, etiam viginti quinque post annos quam Lucanus obiit, natalem eius religiose celebrabat cum maximis poetis sequentis aetatis, Martiale et Statio.
Cogitatio
Cogitatio est res mentis quae in cerebro fit. Cerebro enim instrumentis, sicut apparatu PET, inspecto solas vibratiunculas neuroelectricas percipimus. Sin autem suum quisque animum introspexerit, suam sentiet mentem cogitationum tamquam undis fluctuare, quo in cogitationum flumine varii sentiendi, cupiendi, cognoscendi, intellegendi, credendi, metuendi, arbitrandi momenta se invicem insequuntur. Ne dormientes quidem cogitatione liberi sumus, sed cogitationes etiam possumus ad aliquam rem finemve dirigere, in mente ordinatim disponere, et variis modis (loquendo, scribendo, pingendo, enumerando) repraesentare.
David Panuelo
David W. Panuelo (Pohnpei in insula anno circiter 1964 natus) est legatus et politicus Civitatum Foederatarum Micronesiae.
Cogitatio
Cogitatio et cogitatum
Actus cogitandi in mente versatur, cum cogitata cogitatione nata e cogitante exeuntia animum vel conscientiam alterius cuiusdam hominis tangere possint. Cogitata sunt igitur cogitationes forma quadam externa praeditae, non solum neurales mentalesve res, sed potius cogitationum elocutiones vel, sensu latiore, significationes, quae sensus habent non iam a solo cogitante praeceptos sed communi potius consilio constitutos. Quae significationes dici, scribi, pingi, cani possunt. Quae omnia sunt cogitata forma symbolica induta.
David Panuelo
Alumnus est universitatis Oregoniae Orientalis. Legatus patriae in Australiam, Novam Zelandiam, Vitios, et usque in annum 1997 Novum Eboracum ad urbem iuxta Nationes Unitas missus est. Deinde breve temporis spatium minister rerum oeconomicarum meruit. Recentius ab anno 2011 congressui civitatum foederatarum Micronesiae legatus, die 11 Maii 2019 praeses patriae suae electus est.
Cogitatio
De cogitatorum communicatione
Qui solus in suis modo cogitationibus versatur, circulo saepe vitioso facto unde profectus est revertitur. Iuvat igitur suas cum aliis hominibus communicare cogitationes quae, cum in medium prolatae aliorum cogitationes provocant, invicem novis momentis locupletatae vias antea non inventas iniri sinunt. Ne ipsi quidem cogitata nostra penitus cognovimus, antequam ea cum aliis communicavimus. Variae enim cogitatiuncularum imagines in mente fluctuant sine ordine disiectae, donec in aliquam formam redactae sunt. Itaque cogitationes communi conloquio productae tamquam aedificia sunt.
De cogitandi libertate
Orwell opere suo de totalitarismo praemonere voluit. Ex eo, quod ipse passus erat bello mundano secundo, eum de Stalinismo monere voluisse concludi potest, et quidem scimus librum 1984 in Unione Sovietica tum interdictum fuisse. Sunt etiam qui neolinguam cum politicae comitatis adfectatione comparent. Comitas enim politica non solum ad bonos mores pertinet—nempe ad talem loquendi modum, quo usi quid dicant cogitant, ne quod cogitant dicant—sed etiam nova vocabula a periculosis connotationibus purgata creando impedire tendit, ne quis talibus quae inhumanae existimantur notionibus cogitare quidem possit.
RSI La1
RSI La1 sive La1 est primus, etiam quod ad spectatores pertinet, duo canalium Ticinum publicae televisionis societatis RSI. Alium canalum est RSI La2. RSI La1 transmissionum initium fecit anno 1961.
Testudo (instrumentum musicum)
Testudo est chordophonum cuius nervi a resonante corpore aeque distantes intenti sunt.
Omnes fere gentes antiquitatis testudinibus uti solebant. Aegyptii testudinem nefer appellaverunt ('pulchra'), Persae sitar (tribus nervis affectam), Graeci chelyn vel barbitum, Romani testudinem secundum corticem testudinis, Arabes tandem al-ud 'lignum' referentes ad pecten ligneum quo fidem moderabantur.
Nomen arabicum al-ud saeculo undecimo in Europam translatum in multis linguis Europaeis exstitit ad hodiernum diem: laúd (Hispanice), Laute (Theodisce), liuto (Italiane), loutna (Bohemice), lute (Anglice), luth (Francogallice).
Hic commentarius ad testudinem occidentalem pertinet, quae a saeculo XI ad XVIII in Europa Occidentali florebat.
De testudinis structura
Testudo e membris immobilibus composita est et mobilibus. Membra immobilia lignea sua sunt corpus resonans, operculum corporis resonans, trabeculae in subterna parte operculi agglutinatae, pons in externa parte operculi agglutinatus, collum, arcula vel loculus manubriorum. Quae arcula et iugum vocabatur.
Membra mobilia testudinis sunt bini nervi vel chordae sonantes, nervi ob breviandas chordas sonantes circum collum ligati, sella nervorum in angulo colli ac iugi sita, manubria vel turbines ob intendendos nervos in arculam inserta.
Operculum resonans fere medium stella exsculpta exornatum est. Post stellam pons e regione colli agglutinatus est in operculum.
Nervi, altera parte nodo in ponte ligati, altera parte legendo manubriis in arcula insertis intenduntur, donec per operculum ac collum ac sellam percurrentes tonum suum contigunt. Digiti manus dexterae nervos impellunt inter pontem et stellam, digiti manus sinistrae nervos in tabella colli tangunt opprimendo abbreviantes, prout tonus reddi postulatur.
Bini nervi propinqui eodem tono contenti sunt. Tales bini nervi chorus appellati sunt. Secundum musicam conservatam saeculi XVI et XVII sex chori nervorum diatessaron intervallis contenti sunt, excepto tertio ac quarto choro, qui ditoni intervallo contenti sunt.
De testudinis historia
Testudines saeculorum XI usque XV ad unam omnes interierunt. Imagines vero illius temporis (Codex Hispanicus nomine Cantigas de Santa Maria) fidicines pectinibus utentes ad ludendos nervos una cum ioculatoribus, fistulatoribus, psaltis, chrottis praebent.
Testudines conservatae saeculi XVI sex choris nervorum intentae sunt. Hi sex chori super tabellam colli percurrentes postea nomine Francogallico petit jeu nominabantur. Pectinis loco ludentes recenter digitis utebantur.
Ab anno fere 1570 chori tonorum graviorum ad petit jeu addebantur. Qui postea nomine Francogallico grand jeu nominati sunt. Numerus chororum augebatur donec testudines duodecim choris nervorum intendebantur circa annum 1620. Britanni eum numerum nervorum retinebant, Francogalli ad undecim choros regressi sunt.
Prima dimidia parte saeculi XVII fidicines novos instrumentum instruendi modos experiebantur, ut consonantia atque resonantia testudinis ampliores fierent. Id ut efficerent, praesertim ordines novos tonorum nervorum pertentabant, qui accords nouveaux appellati sunt. Fidicines Francogalli Ennemond Gaultier et consobrinus suus Denis Gaultier aliis ordinibus exsuperatis a medio fere saeculo ordinem novum La-re-fa-la-re’-fa’ (petit jeu) pertulerunt. Is ordo extra Italiam, quae ad ordinem veterem intervallorum regressa est, paene in tota Europa adeo praevalebat, quoad testudo desiit in usu esse circa finem saeculi XVIII.
S. L. Weiss auctore testudini Francogallae ab anno 1720 duo chori tonorum gravissimi ad grand jeu ita adiecti sunt, ut numerus receptus chororum in posterum tredecim haberetur. Eodem auctore collum olorinum testudini pro secundo iugo astructum est, quae constructio in posterum late pervulgata est.
Musicae Veteris amatores testudinem ab iniuria oblivionis asseruerunt saeculo XX.
Scriptores testudinis
In numerum auctorum, qui lingua Latina usi sunt, habentur: