cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caseus de Campo Maimberti
Appellatio Originis Protecta
Caseus sub nomine Camembert de Normandie in civitatibus Europaeis venundatus debet in regione delimitata et in modis definitis fieri. Qui casei ab anno 1983 appellationem in Francia verificatam portabant, ab anno 2009 appellationem in Europa protectam habent.
Tzatzicium
Tzatzicium seu, (apud Berard) Chatzicium (Neograece τζατζίκι (tzatziki), Turcice cacık) gustatio Graeca et Turcica est, quae fit ex iogurto pecudum, cucumere colato vel conciso, et allio, et conditur ex oleo, anetho, mentha, et aceto. Solet cum pita apponi, cum olivis nigris. Est ius solitum in gyros.
Llinars del Vallès
Llinars del Vallès (Hispanice:  Llinás del Vallés) est commune Hispanicum in Catalauniae Provincia Barcinonensi situm, cui anno 2011 9923 incolarum sunt.
Fundus de Shelby
Fundus de Shelby (Anglice, Shelby Farms Park) est hortus in Memphe, Tennesia. Frances Wright in anno 1825 eum condidit, dum is in anno 1928 venditus est. Fundus de Shelby non semper hortus erat; hic erat fundus laborandus captivis ab annis 1929-1964. Circa 1970, ut hortus fruendus civibus, apertus est. Dux Memphis legem fecit ut conderet hortum. Hortus maior factus est et multa milia arborum complantanti sunt. Hortus nunc est unus optimorum locorum in Memphe. Cives possunt colles ascendere et ludere cum canibus et ambulare et currere. Visitatores possunt ambulare per complures semitas (e.g. Memphitica Via Per Silvam), et saepe scaphae circum lacus in horto navigant. Cives omnium aetatum Fundum de Shelby visitant, tamen res publica eum meliorem formare laborabit.
Necropolis Gizensis
Necropolis Gizensis (Arabice أهرامات الجيزة‎ 'pyramides Gizae') est locus archaeologicus in monte plano Oropedio Gizensi appellato, prope Cairum in Aegypto situs. Hic complexus monumentorum perantiquorum comprehendit tres greges pyramidum Magnas Pyramides una appellatorum, permagnam sculpturam Magnam Sphingem appellatam, nonnullos necropoles, vicos artificium et aliorum laboratorum, et complexum industriae. Situs est fere 9 chiliometra (5 milia) ad continentem in desertis a Giza, oppido vetere secundum Nilum, fere 25 chiliometra (15 milia) ad meridio-occidentem mediae urbis Cairi. Pyramides, quae semper fuerunt insignia Aegypti antiquae, temporibus Hellenisticis populi studium acceperunt cum Magna Pyramis ab Antipatre Sidonio una ex septem miraculis mundi perscripta esset. Necropolis est longe antiquissimum ex miraculis antiquis et solum miraculum iam exstans.
La Llagosta
La Llagosta (Hispanice:  La Llagosta ) est commune Hispanicum in Catalauniae Provincia Barcinonensi situm, cui anno 2011 13721 incolarum sunt.
Necropolis Gizensis
Pyramides et Sphinx
Consistunt pyramides Gizensis in Magna Pyramide Gizensi (etiam Magna Pyramide et Pyramide Cheopis vel Pyramide Khufu appellata), Pyramide Khafre (vel Pyramide Chephrenis), aliquantulum minore, nonnulla metra ad meridio-occidentem, et Pyramide Menkaure (vel Pyramide Mycerini), iam minore, nonnulla metra longiore ad meridio-occidentem sito. Magna Sphinx, effigies leonis capite humano praedita, in orientali complexus latere iacet. Aegyptologi consensu habent caput Magnae Sphingis esse caput Khafre. Cum his monumentis maioribus sunt nonnulla aedificia (pyramides reginae similes appellatae), aggeres, et pyramides in valle positae.
Complexus pyramidum Cheopis
Complexus pyramidum Cheopis in Templo Vallis consistit, nunc sub vicum Nazlet el-Samman humato; pavimentum basaltis et moenia calcis nummuliticae ibi inventa sunt, sed situs non iam effossa est. Templum Vallis ad aggerem conectum est qui plerumque deletum est cum vicus construeretur. Agger ad templum mortuarium Cheopis duxit. Ex structura huius templi solum pavimentum basaltis exstat. Templum mortuarium ad pyramidem regis conectabatur, quae vicissim cum tribus minoribus reginae similes pyramidibus et quinque foveis navium coniungitur. Foveae navium singulam navem continent, et duae foveae in meridiano pyramidis latere naves intactas iam continent, una ex quibus refecta nunc monstratur. Pyramis Cheopis parvum numerum lapidum continentium circa fundamentum iam habet, pura calce alba ex montibus propinquis excisa.
Coemeteria
Dum pyramides aedificabantur, mastabae minorum hominum regalium iuxta construebantur. Prope pyramidem Cheopis, principale coemeterium est G 7000, quod in Campo Orientali iacet, ad orientem principalis pyramidis et prope pyramides reginae. Haec coemeteria circa pyramides secundum vias et xystos ordinata sunt. Coemeterium G 7000, unum ex primis, monumenta uxorum, filiorum, filiarumque horum regum Domus Quartae olim continuit. In alio pyramidis latere in Campo Occidentali, Wepemnofret et Hemiunu filii regii in Coemeterio G 1200 et Coemeterio G 4000 sepulti sunt. Haec coemeteria per domus Quintam et Sextam expansa sunt.
Labastide-Beauvoir
Labastide-Beauvoir est commune Francicum 1'128 incolarum (anno 2012) praefecturae Garunnae Superioris in regione australi Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Sames (Pyrenaeus Atlanticus)
Sames  est commune 578 incolarum (anno 2007) praefecturae Pyrenaeorum Atlanticorum in Franciae australis regione Aquitania.
Ab apostolici Solii celsitudine
Ab apostolici Solii celsitudine (vel Italiane Dall'alto dell'Apostolico seggio) est Epistula encyclica papae Leonis XIII episcopis populisque Italie scripta et die 15 Octobris 1890 promulgata. In hac encyclica papa Leo XIII contra conventiculis francomurariorum in Italia scripsit.
Villacerf
Villacerf  est commune Francicum 518 incolarum (anno 2010) praefecturae Albae in provincia Campania et Arduenna.
Philippus Maria Vicecomes
Philippus Maria Vicecomes (natus die 23 Septembris 1392 - obiit die 13 Augusti 1447), filius Ioannis Galeazzi et Catharinae Vicecomes, fuit ultimus domus regnatricis dux Mediolani a morte fratris eius Ioannes Maria Vicecomes Ioannis Mariai Vicecomes die 16 Maii 1412 usque ad mortem eius anno 1447.
Cum multa
Cum multa est encyclica epistula  papae Leonis XIII  episcopis Hispanicis scripta et die 8 Decembris 1882 promulgata.
Dolores del Río
Dolores del Río ((nata María de los Dolores Asúnsolo y López Negrete Durango in vico Mexicano 3 Augusti 1904 ; mortua Litore Portus Novi in oppido Californiensi die 11 Aprilis 1983) fuit actrix, saltatrix, cantrix Mexicana.
Jouy-le-Potier
Jouy-le-Potier est commune Francicum 1'324 incolarum (anno 2010) praefecturae Ligerulae in provincia Media
Geographia
Jouy-le-Potier est commune quod fluvius Cusso rigat.
Rawlins Comitatus
Rawlins Comitatus (Anglice:  Rawlins County) est Kansiae comitatus in Civitatibus Foederatis Americae 2966 incolarum (anno 2000). Comitatus, cuius caput est urbs Atwood, die 20 Martii 1873 creatus est. In hoc comitatu minima pars incolarum (accurate 3.8 %) haud Anglice domu loquitur.
774 Armor
774 , olim designationibus 1913 TW, 1955 SW2, A896 RA, A908 YH, et A910 CJ agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  a Carolo Le Morvan in Observatorio Lutetiae versato repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 774 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Caseus Cantalinus
Caseus Cantalinus (Francogallice Cantal, nonnumquam Fourme du Cantal) est varietas casei bubuli in Francia inventa. A monte praefecturaque Cantalino appellatur.
Appellatio Originis Protecta
Caseus sub nominibus Cantal, Fourme de Cantal, Cantalet in civitatibus Europaeis venundatus debet in regione delimitata et in modis definitis fieri. Hoc caseus ab anno 1956 appellationem in Francia verificatam portabat. Ab anno 2009 appellationem in Europa protectam habet.
Enneagonum
Enneagonum, vel nonagonum, est polygonum novem angulorum et laterum.
Georgius Piccittu
Georgius Piccittu (Sicule Giorgiu Piccittu ; Italiane Giorgio Piccitto ; natus die 10 Februarii 1916 Ragusae, mortuus 29 Martii 1972 Catinae) fuit glottologus, lexicographus et professor ad universitatem Catinensem.
Studium longum strenuumque dabat linguae Siculae, quam gubernatio Italiae dialectum tenebat, inferiorem doctu. Magnum opus composuit, vocabularium Italo-Siculum nomine Italico Vocabolario Siciliano vel Sicule Vucabbulariu Sicilanu, demum editum post mortem suum inter annos 1977 et 2002 in voluminibus quinque, totaliter plus quam 5000 paginarum continentibus. Hoc opus est gravissimum suae materiae.
Bérou-la-Mulotière
Bérou-la-Mulotière est commune Francicum 336 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae et Liderici in regione Media.
Juranville
Juranville est commune Francicum 478 incolarum (anno 2009) praefecturae Ligerulae in provincia Media
Viâpres-le-Petit
Viâpres-le-Petit est commune Francicum 127 incolarum (anno 2010) praefecturae Albae in provincia Campania et Arduenna.
2364 Seillier
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 2364 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Samsons-Lion
Samsons-Lion  est commune 74 incolarum (anno 2007) praefecturae Pyrenaeorum Atlanticorum in Franciae australis regione Aquitania.
Supernaturale
Supernaturale est quodquod in dicione legum physicae non est, vel per translationem, quod supra et praeter leges naturae exsistere aestimatur. Res supernaturales in philosophia, cultura populari, et fictione, cum rebus paranormalibus, religione, et occultismo consociantur. In neoplatonica scholasticaque Medii Aevi cogitatione ortus est.
Homps (Atax)
Homps (Occitanice Omps) est commune Francicum 694 incolarum (anno 2010) praefecturae Atacis in regione australi Occitania et Ruscinone.
3315 Chant
3315 , olim designationibus 1984 CZ, 1950 FT, 1972 NK, et 1977 RQ3 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Edwardo Bowell, astronomo apud Stationem Anderson Mesa (Observatorium Lowell) versato, repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 3315 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Sussudio
Sussudio est carmen Philippi Collins cantoris, ab eo scriptum et simul cum Hugh Padgham creatum. Ut singularis die 9 Februarii 1985 editum est et album musicum No Jacket Required adest. Sussudio popularissimum fit et maxime in radiophonia agitabatur et pellicula musica etiam maxime in MTV et similibus canalibus. Sussudio ad locum primum in Billboard Hot 100 extendebat et aurum in Testimonio Venditionis Creationis Musicae accepit.
Schola Divinitatis Harvardiana
Schola Divinitatis Harvardiana est una ex constituentibus Universitatis Harvardianae scholis, Cantabrigiae in Civitatibus Foederatis sita. Propositum scholae est discipulos exercere et erudire in academico religionis studio, aut pro usu ministerii religiosi aut alius vocationis causa in ministerio publico. Discipulos etiam docet in aliis scholis Harvardianis qui religioni student. Schola Divinitatis Harvardiana est una ex paucis scholis divinitatis nonsectarianis in Civitatibus Foederatis; inter alias sunt Schola Divinitatis Universitatis Sicagi, Schola Divinitatis Yalensis, Schola Divinitatis Universitatis Vanderbiltensis, et Schola Divinitatis Universitatis Wake Forest.
Curriculum
Candidati pro MTS inter 18 regiones studii academici elegunt:
Candidati pro MDiv capiunt:
Nectanebos II
Nectanebos II (Aegyptie: Nachthorheb - "Virtus Hori") fuit ultimus ex ipsorum Aegyptiorum gente pharao, 30 dynastiae, ab annis 360 ad 343 a.C.n.. Persis Aegyptum iterum invadentibus terga dedit et in Aethiopiam sese recepit.
Densitas lexica
Densitas lexica in linguistica computationali est mensura rerum quae insunt per unitates functionales (grammaticas) et lexicas (lexema) aestimata. Notio in explicatione sermonis adhibetur pro parametro descriptivo quod per registrum et genus variat. Textus clare dicti, exempli gratia, textibus scriptis inferiorem densitatem lexicam habere solent. Densitas lexica sic inveni potest:
ubi
L_d = densitas lexica textus explicati
= numerus signorum vocabulorum lexicorum (nominum, adiectivorum, verborum), adverbiorum) in textu explicato
N = numerus omnium signorum (summa verborum) in textu explicato
Sare
Sare  (Vasconice Saran) est commune 2286 incolarum (anno 2007) praefecturae Pyrenaeorum Atlanticorum in Franciae australis regione Aquitania.
3316 Herzberg
3316 , olim designationibus 1984 CN1, 1951 GO, et 1979 HY4 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Edwardo Bowell, astronomo apud Stationem Anderson Mesa (Observatorium Lowell) versato, repertus est. In honorem Gerhardi Herzberg nominatus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 3316 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Labarthe-sur-Lèze
Labarthe-sur-Lèze est commune Francicum 5'059 incolarum (anno 2012) praefecturae Garunnae Superioris in regione australi Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
9259 Janvanparadijs
9259 , olim designationibus 2189 T-2 et 1993 HJ6 agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  a Cornelio Ioanne van Houten, Ingrid Mortimer van Houten-Groeneveld, et Thoma Gehrels, astronomis apud Observatorium Palomar versatis, repertus est.
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 9259 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Ioannes Comnenus
Ioannes Comnenus potest esse:
Reno Comitatus
Reno Comitatus (Anglice:  Reno County) est Kansiae comitatus in Civitatibus Foederatis Americae 63 794 incolarum (anno 2014) et superficiei 3 294 km2. Comitatus, cuius caput est urbs Hutchinson, die 26 Februarii 1867 creatus est. In hoc comitatu parva pars incolarum (7.1%) non Anglice domu loquitur.
Jorba
Jorba (Hispanice:  Jorba ) est commune Hispanicum in Catalauniae Provincia Barcinonensi situm, cui anno 2014 838 incolarum sunt.
Fontiers-Cabardès
Fontiers-Cabardès (Occitanice  Fontiès Cabardés) est commune Francicum 435 incolarum (anno 2010) praefecturae Atacis in regione australi Occitania et Ruscinone.
Berchères-sur-Vesgre
Berchères-sur-Vesgre est commune Francicum 826 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae et Liderici in regione Media.
Verrières (Alba)
Verrières  est commune Francicum 1'750 incolarum (anno 2010) praefecturae Albae in provincia Campania et Arduenna.
Sarpourenx
Sarpourenx  est commune 269 incolarum (anno 2007) praefecturae Pyrenaeorum Atlanticorum in Franciae australis regione Aquitania.
Laas (Ligerula)
Laas est commune Francicum 203 incolarum (anno 2010) praefecturae Ligerulae in provincia Media
Theodora Comnena
Theodora Comnena potest esse:
Diuturnum illud
Diuturnum illud est encyclica epistula papae Leonis XIII  die 29 Iunii 1881 promulgata.
775 Lumiere
775 , olim designationibus 1914 TX et A917 SB agnitus, est asteroides systematis solaris nostri, asteroidibus Cinguli Principalis attributus. Astronomis terrestribus magnitudinem absolutam monstrat. Die  ab Ioanna-Philippo Lagrula in Observatorio Nicaeae versato repertus est. Origo nominis est apud hororem Fratrium Lumière.
Gurb
Gurb (Hispanice:  Gurb) est commune Hispanicum in Catalauniae Provincia Barcinonensi situm, cui anno 2011 2538 incolarum sunt.
Fonters-du-Razès
Fonters-du-Razès (Occitanice Fonters) est commune Francicum 90 incolarum (anno 2010) praefecturae Atacis in regione australi Occitania et Ruscinone.
Otho Vicecomes
Otho Vicecomes (natus 1207; mortuus die 8 Augusti 1295), filius Ubaldi Visconti, fuit archiepiscopus Mediolanensis. Ab anno 1277, in pugna Desii contra adversarios Napo et Franciscum Torriani victor, fuit etiam dominus urbis Mediolani primus familiae regnatricis Vicecomitum.
Societas Scepticorum
Societas Scepticorum (Anglice The Skeptics Society) est organizatio non lucrativa a sodalibus sustenta, ad adiuvandum scepticismum scientificum et opponendam continuationem scientiae falsae, superstitionis, et opinionum irrationalium dicata. Societas a Michaele Shermer condita est pro grege sceptico in regione Angelopolis ut pro Scepticis Californiae Meridianae, defuncto grege, novum gregem substitueret. Skeptic sua magazina vere 1992 coepta, societas, successu exsultans, organizatio facta est cuius sodales per Civitates Foederatas et tunc per omnem orbem terrarum inveniuntur.
Otho Vicecomes
Vita
Iuvenis Otho fuit in famulatu Mediolani archiepiscopi Leo da Perego et postea, a mense Septembri 1247, decem annos cardinalis Octaviani Ubaldini, quem in totam Italiam et in Franciam comitatus est.
Societas Scepticorum
Historia
Societas Scepticorum condita est anno 1992, et anno 2008 ei fuerunt 55 000 sodales, inter quos insigniter Gulielmus Nye ("The Science Guy"), Iulia Sweeney alumna Saturday Night Live, Ricardus Dawkins biologus et scriptor, ac Neil deGrasse Tyson astronomus populo gratissimus.
Otho Vicecomes
Vita
Propter auxilium Ubaldini Otto a papa Urbano IV archiepiscopus Mediolani die 22 Iulii 1262 creatus est, quamquam contra Ottonem potentis Martinus della Torre fuisset.
Senex Otto se removit a negotiis publicis, quae pronepoti eius Mattheo Vicecomes commisit et in Abbatia Sanctae Mariae Claraevallis Mediolanensis Mediolanensis usque ad mortem die 8 Augusti 1295 vixit.
Societas Scepticorum
Historia
Societas Caltechianam Acroasium Seriem, ordinem recitationum in Californiensi Instituto Technologae institutam sustinet, oratores praebens qui sermones de variis rebus ad scientiam, psychologiam, sociologiam, religionem, atheismum, scepticismum pertinentibus conferunt. Inter oratores qui has acroases dederunt sunt Ricardus Dawkins, Dinesh D'Souza, Samuel Harris, Iulia Sweeney, Stephanus Pinker, Carola Tavris, et Philippus Zimbardo. Acroases postmeridiano tempore diei Solis dantur. Societas Scepticorum etiam tabulas sonicas acroasium venumdat.
Societas praeterea Congressum Originum Octobri mense 2008 ordinavit, ubi Nancey Murphy, Hugh Ross, Leonardus Susskind, Ioannes Carroll, Paulus Davies, Stuartus Kauffman, Christophorus Koch, Kennethus R. Miller, Donaldus Prothero, et Victor J. Stenger acroases habuerunt.
2365 Interkosmos
Rerum orbitalium ratio epochae constitit. Qua epocha 2365 per dies  circa solem movebatur. Axem orbitalem habebat unitatum astronomicarum et eccentricitatem, distans igitur a sole quam minime unitatibus , quam maxime unitatibus. Inclinatio orbitalis ° reperiebatur, anomalia media °.
Depuis le jour
Depuis le jour est encyclica epistula papae Leonis XIII   episcopis Francicis scripta et die 8 Septembris 1899 promulgata. In hac encyclica papa de educatione presbyterorum in Francia scripsit.
Labarthe-Rivière
Labarthe-Rivière est commune Francicum 1'361 incolarum (anno 2012) praefecturae Garunnae Superioris in regione australi Meridiano et Pyrenaeis (a die 1 Ianuarii 2016 Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis).
Mediolanum Santonum
Mediolanum Santonum aut simplicius Santones (Francogallice Saintes), est urbs et commune Francicum circiter 25 000 habitantium praefecturae Carantoni Maritimi in regione occidentali Aquitania Nova (usque ad diem 31 Decembris 2015 Pictaviensi et Carantonis). Fere 25 milia passuum ab urbe Rupella distat.
Historia
Haec urbs, non longe a flumine Carantono et ad nexum viarum Romanarum iacens, circa annum 20 a.C.n. condita est ut caput civitatis Santonum in provincia Aquitania Imperii Romani.
Collegium Seattli Septentrionalis
Collegium Seattli Septentrionalis est publicum binorum annorum collegium, quod Seattli Vasingtoniae situm est, unum e tribus collegiis quae Districtum Collegiorum Seattlensium constituunt, unumque ex optimis e triginta tribus collegiis systematis Collegiorum Communitatis et Technicorum Vasingtoniae habitum. Collegio sunt latae et validae scientiae, ingeniariae, technologiaeque facultates.
Loci uliginosi
Loci uliginosi Collegii Seattli Septentrionalis apud meridianum Rivi Thorntoniani bivium patent, ubi sunt terrae magni momenti oecologici pro watershed Rivi Thorntoniani, quia aquam abundantem tenent, resque polluentes percolant. Etiam habitationi multis speciebus amphibiorum prosunt, inter quae Pseudacris regilla et Ambystoma macrodactylum, ac nonnullarum specierum avium et plantarum.
Sarrance
Sarrance  est commune 216 incolarum (anno 2007) praefecturae Pyrenaeorum Atlanticorum in Franciae australis regione Aquitania.
Collegium Seattli Septentrionalis
Loci uliginosi
Inter endemicas et non endemicas plantarum species per campum praecipuum et in propinquis locis uliginosis observari possunt permulta fungi (praecipue Chlorophyllum olvieri, Coprinopsis lagopus, Hydnum umbilicatum, Inocybe mixtilis, Stropharia aurantiaca) et frutices (praecipue Eunonymus alatus, Rosa nutkana, Rubus discolor, Symphoricarpos albus ). In campo et propinquis locis uliginosis vigent multae plantae, praecipue Rhus species, Achillea millefolium, Polystichum munitum, et Equisetum arvense.
Generalia
Deliciae collegii sunt Stella Polaris.
Zhao Rugua
Zhao Rugua seu litteris Sinicis 趙汝适 (alias Zhao Rukuo), qui saeculo XIII ineunte floruit, fuit praefectus mercaturae in urbe Sinensi Quanzhou (provinciae hodiernae Fujian) et auctor operis de commercio Sinensi et Arabico cuius titulus est Zhufan zhi.
De barbaris variis tractatus
De barbaris variis tractatus (titulo Sinico 諸蕃志, pinyin Zhufan zhi) est opus de commercio Sinensi et Arabico a Zhao Rugua saeculo XIII ineunte compositum. Nonnulla in hoc opere e libro anteriori Zhou Qufei, titulo Lingwai daida, sumuntur, ubi varia iam e libro Fan Chengda, titulo Guihai yuheng zhi, dempta sunt.
Scientia falsa
Scientia falsa est doctrina per speciem scientifica, quae re vera ex opinionibus et usibus a ratione scientifica abhorrentibus constat. Cum ceterae quoque linguae appellationem Angliam suam fecerint, quin etiam Latine voce hybrida pseudoscientia dici potest. In scientia falsa saepe insunt superlationes adseverationesque repugnantes, quae sustentaculis scientificis et verisimilitudine carent: fiducia confirmandorum praeiudiciorum voluntati refutandi anteposita; cautio, ne a veris expertis aestimetur; vacuitas rationis diligentis in institutis excolendisque doctrinis; studium continuum theoriarum, quae iam pridem incredibiles factae sunt.
Scientia vera quomodo a falsa differat
Num aliqua doctrina opinio methodus usus verae scientiae congruat, variis rationibus demonstrari potest. In philosophia scientiae de limitatione vel definitione agitur: scientia vera quomodo a speculatione metaphysica aut a scientia falsa distinguatur, quaestio est. Plura criteria data sunt, nam de uno tantum iudicandi instrumento iter philosophos scientiae non convenit. Eiusmodi enim difficultates habent, qui varios definire temptant usus humanos, sicut artes, nam haec notio aperta habetur, quippe quae renovationes toleret atque operibus novas vias munientibus et fines conceptuales labefactantibus aperta sit. Praeterea methodi et theoriae continuo augentur et mutantur.
Constat physicam scientiam veram et astrologiam specimen pseudoscientiae esse. Inter hs extremitates doctrinae ancipites sunt, sicut psychoanalysis, sophrologia, sociobiologia, parapsychologia experimentalis. Id tamen notandum est etiam extra scientiam inveniri cogitationem rationalem:: cum "science", appellatio Anglica, praesertim ad scientias naturales referatur, sunt etiam "Wissenschaften" (appellatio Theodisca) quae praeter scientias naturales etiam scientiae humanae et sociales complectuntur. In omnibus his adquisitio cognitionis arte et ratione fit.
His ferme indiciis scientia vera a falsa distingui solet:
Berchères-Saint-Germain
Berchères-Saint-Germain est commune Francicum 767 incolarum (anno 2011) praefecturae Eburae et Liderici in regione Media. Commune creatum est die 14 Decembris 1972 cum vici Berchères-la-Maingot et de Saint-Germain-la-Gâtine contributi sunt.
Ladon (Ligerula)
Ladon est commune Francicum 1'342 incolarum (anno 2010) praefecturae Ligerulae in provincia Media
Aurora (astronomia)
Aurora est lux in caelo naturaliter splendens, quoddam modo aurorae similis, qui circum undique in regionibus polaribus, etsi interdum apud latitudines humiles, saepius videri potest. Causa est concursus energeticorum particulorum oneratorum in fluxu venti solaris adlatorum cum atomis in atmosphaera altitudinum altiorum circa campum magneticum.
Mascaras (Aegirtius)
Mascaras (Gasconice Mascaràs) est commune 60 incolarum (anno 2008) Franciae praefecturae Aegirtii in regione Meridiano et Pyrenaeo.
Viceregnum Peruvianum
Viceregnum Peruvianum (Hispanice Virreynato, recentius Virreinato del Perú), fuit pars Imperii Hispanici, anno 1542 in America Australi condita, Imperio Incarum a militibus Hispanis capto et exstincto.
Finis occupationis et creatio viceregni
Viceregnum Peruvianum creatum est die 20 Novembris anno 1542 a Carolo I imperatore, id quod factum est in contextu Novarum Legium, cuius propositum Coronam Hispanam confirmare erat. Inter causas creationi Viceregni, eae nobilissimae sunt: Harum causarum gratia, Corona Hispana plene pollere, vires extrahere atque indigenas "defendere" (quod quasi falsum erat) non potuit.
Distributio terrarum ac indigenarum a conquisitatoribus gesta systemate encomendarum, et legitima abrogatio earundem promulgatione Legum Novarum anno 1542, apertum tenuit proelium cum regia potestate repraesentata a secundo rectore Christophoro Vaca de Castro et primo vicerege Velasco Nunnio Vela, qui mortuus est anno 1546 in pugna contra defensores encomendae rectos a Gundisalvo Pizardo, qui heredem Francisci fratris se habuit. Praeses audientiae Limae et tertius rector Petrus de la Gasca locum Peruvianum pacificare potuit multos rebelles ad latus publicum allicendo et Gundisalvum, Pizardi fratrem, anno 1548 bello Xaquixahuanae capiendo.
Reformatio administrativa
Post ferme 40 annos confusionis administrativae, rex Hispaniae Franciscum de Toledo in Peruviam commisit. Inter annos 1569 et 1581, ipse contextum quod multos annos rexit in viceregno statuere potuit.
Franciscus de Toledo, unus maximorum administratorum historiae humanae, Inquisitionem statuit et promulgavit aequaliter indigenis ac Hispanis leges, cum quo potestatem encomenderorum ruit et antiquum systema mitae reinstituit, et ut eadem in mita incarum afflaretur, tamen factorem redistributivum non habebat. Creavit etiam reductiones ad sciendum numerum indigenarum et sic idoneum systema tributarium facere. Amelioravit compositum viceregni munificationibus, pontibus et Classi Maris Meridionalis (Hispanice: Armada del Mar del Sur) contra piratas. Toledo civitatem Incarum Vilcabambensium sustulit carnificando Incam Tupacem Amaru, et progressionem oeconomicam monopolio atque extractione mineralium e cuniculis argenteis Potosia auxit.
Explorationum aetas
Regio Hydrogrphica Amazonum Fluminis aliaeque magnae regiones coniunctae territorium Hispanicum habitae sunt Tractatus Oteriensis et explorationum (haec a Francisco de Orellana) gratia, sed cum Corona Hispanica Lusitaniam gubernaret, Tractatus Oteriensis inter annos 1580 et 1640 valorem perdidit. Ludovicus Hieronymus Fernández de Cabrera autem tertiam expeditionem misit ad explorandum Amazonum flumen, sub Christophoro de Acunnia.
Multae insulae Oceani Pacifici a navibus Hispanicis saeculo sexto decimo visitatae sunt, sed nullus labos factus est ad eas occupandum neque cum eis commerciandum. Quod Novam Guineam (ab Ygnigo Ortiz de Retez anno 1545), Insulas Salomonis (a Petro Sarmiento de Gamboa anno 1568) et Insulas Marchionis (ab Alvaro de Mendaña de Neira anno 1595) conclusit.
Occupatio Lusitana
Anno 1609, nonnullae regiones viceregni a Brasiliensibus occupatae sunt cum bandeirantes actiones suas paulatim tenderet loco regionis hydrographicae ac Montem Grandem (Lusitanice Mato Grosso) cohaereret saeculis septimo decimo et undevicensimo. Remota geographia fluvialisque aditu ex delta Amazonum, in territorio Lusitano, hae fuerunt Hispanis auctoritatibus impossibiles ad gubernandum classes faciendo. Captura 60 000 indigenorum e preclara aggressione missione Hispanicae facta est anno 1628. Auctoritates lusitanas his classibus revera usae sunt vice occupationis vis semet tenentis, quod quasi bellum occultum efficaciter fuit territorii causa. Verus status postremum agnitus est ut maiestas super fere tota regione hydrographica spatiisque circundantibus translata est in Lusitania Tractatu Matritensi anno 1750, cuius causa Guarani Bellum anno 1756 factum est. Vicerex autem Franciscus de Borja y Aragón gubernaculum Fluvii Argentei in duas partes divisit: Bonaëropolis et Paraguaia, quae Viceregni Peruviani dependentiae erant.
Ultimorum Hispanorum Habsburgorum aetas
Opus viceregibus erat oram Pacifici e Francogalla subintroductione et Anglicis atque Germanis piratis tegendo. Hi vicereges classes expanderunt: Valdiviae, Valparaísonis, Aricae et Callaonis portus muniverunt, et valla circa Urbem Regum (anno 1686) ac Turgalium (inter annos 1685-1687) statuerunt. Henricus Morgan, praeclarus cursarius Anglicus, tamen Chagresem aggressus est et Panamapolem cepit ac depopulavit, anno 1670 incipiente. Copiae Peruvianae quoque repulerunt aggressiones Eduardi Davidis (annis 1684 et 1686), Caroli Wager at Thomae Colb (anno 1708), et Woldis (inter annos 1709 et 1711). Pax Rhenotraiectina britannis naves ac merces mittere permisit ad Portobelum.
Rebellationes fuerunt communes hac aetate. Circiter annum 1656, Petrus Bohórquez semet Incam fecit Calchaquí indigenorum, indigenos rebellare cohortans. Ab anno 1665 ad annum 1668, opulenti cuniculorum domini Iosephus et Gaspar Salcedo contra gubernaculum coloniale rebellavere. Necesse vicerege Diaco Ladrón fuit tumultum servorum in fundo Huachipae, Lima, desivit; argentariam productionem in cuniculis potosiensibus adiecit, ac productionem in aliis cuniculis Viceregni; et confecturam aguardientis e calamo dulci conclusit in auctorizatis fabricis quibus magna tributa imputavit. Etiam terribiles terrae moti (annis 1655 et 1687) ac epidemiae sunt. Curatione Baltazaris de la Cueva, leges Indiarum sunt congestae. Diacus de Benavides Confecturarum Mandatum (Hispanice: Ordenanza de Obrajes) anno 1664 edidit, et Petrus Álvarez de Toledo y Leiva signatum papyrum (hispanice: papel sellado) induxit. Melchior de Navarra y Rocafull Domum Argentariam Limensem reaperuit anno 1683, quae clausa erat anno 1572 transiente.
Ecclesiae Perditorum (Hispanice Los Desamparados), Bonae Mortis (Hispanice La Buena Muerte) et conventus Minimorum Sancti Francisci Paulae (Hispanice Mínimos de San Francisco de Paula) finiti at aperti sunt anno 1672. Nosocomium Sancti Spiritus (Hispanice Hospital del Espíritu Santo) et Sanctus Bartholomaeus Nosocomium (Hispanice Hospital San Bartolomé) quoque sunt statuta.
Reformationes Borbonicae
Viceregnum Novae Granatae circa Peruviam Septentrionalem anno 1717 creatum est ex Audienciis Bogotense, Quitense, et Panamense. Hoc viceregnum primum usque ad annum 1724 mansit, sed iterum conditum sempiterno est anno 1740. Viceregno Fluminis Argenti condito (currentes loci Argentinae, Boliviae, Paraguaiae, Uruguaiaeque) anno 1776, Audiencia Bonaëropolitana est item perdita.
Inter hanc aetatem multa facta sunt: Tractatus Oteriensis est derogatus Tractatu Matritense anni 1750 qui Lusitaniae regnum super territoria occupata ab eidem dedit; vicerex Emmanuel Amat y Juniet expeditionem ad Tahitos decuriavit, primas leges "Regulationis Commercii" ac "Organizationis Telonialis Dictati" quod ad constructionem telonii Callaone duxit, et imperavit Castrum Regii Philippi (Hispanice Fortaleza del Real Felipe) aedificari; vicerex Theodorus de Croix gubernationem creatione septem intendentiarum decentralizavit et in creatione Supremae Commissionis Commercii (Hispanice: Junta Superior de Comercio) ac Cohorta Rerum Cuniculorum (Hispanice Tribunal de Minería; anno 1786) adiuvit; vicerex Franciscus Gil de Taboada regionem Punae in Viceregno Peruviano reincorporavit; vicerex Iosephus de Armendáriz argentariam productionem exstimulavit et contra fraudem, corruptionem at subintroductionem certavit; bellum inter Hispaniam et Britanniarum Regnum iterum exarsit ab anno 1739 usque ad annum 1748, Auris Jenkinis Bellum appellatum.
Hac aetate incarum non oppressi plene sunt. Saeculo undevicensimo solo, fuerunt quattuordecim magni tumultus, amplissimi quorum is Ioannis Sancti Atahualpae anno 1742 et Tumultus Montium a Tupace Amaru anno 1780 fuerunt. Rebellatio Armiferorum Civium in Paraguaia ab anno 1721 usque ad annum 1732 exarsit; et anno 1767 Iesuitae sunt expulsi e colonia.
Inter annos 1803 et 1810, variola deleta est in viceregno ob causam Regiae expeditionis philanthropicae vaccinationis.
Finis viceregni
Ubi bella libertatis exarserunt anno 1810, Peruvia locus contra rebellationes facta est. Provincias Abascal Cordubensem, Potosiensem, Paxiensem, Charcensem, Chiliensem, atque Quitensem in Viceregno Peruviano reincorporavit.
Die 8 Septembris anni 1820, Expeditio Liberatrix Peruviana, in Chilia composita, se in ora Paracasis adplicavit, circa urbem Pisconis. Sub Iosepho de San Martín erant copiae. Post negotiationes cassas cum vicerege, San Martín Urbem Regum die 21 Iulii anni 1821 occupavit. Libertas Peruviana die 28 Iulii eiusdem anni clamata est. Vicerex Iosephus de la Serna e Hinojosa Jaujam—et postquam Cuscum—recessit.
Die 26 Iulii anni 1822, San Martín et Bolívar Guayaquile ad statuendum consilium liberatione peruvianae congressi sunt. Congressus fuit secretus; nescitur quid factum vere est. Tanem San Martín ad Argentinam postmodo revertit, et Bolívar ad praeparandam aggressionem contra regias copias reliquas mansit Alta Peruvia. Septembri anni 1823 Bolívar Limam cum Antonio de Sucre aggressionem cogitatum adfuit. Februario anni 1824 copiae regiae Limam breviter recuperavit. Turgalio Bolívar et rebellibus copiis recongressis, Hispanos sub Iosepho de Canterac confrontaverunt Iunio. Et Hispanae et rebelles copiae in planitie Iunini die 6 Augusti 1824 congressi sunt; Peruviani dicuntur vincere solis tellis ac spatis pugnando, subsequenter exercitum Hispanum Limam iterum evacuavit.
Magane Columbiae Congressus gratia, Bolívar Sucrem ducem facit copiarum rebellium die 7 Octobris anni 1824.
Regnum Hispanum ad parvam regionem circa urbem Ayacuche, quae in montibus australo-mediis patet, reductum est. Bellum ultimum libertatis Peruvianae hac regione pugnatum est.
Die 9 Decembris anni 1824, Bellum Ayacuchense factum est in Quinoa Planitie prope Quinoam. Quo bello inter Hispanos et republicanos, libertas et Peruviae et totius Americae Australis confirmata est. Exercitum republicanum a Sucre rectum vicit, Iosepho de la Serna subregulo vulnerato atque in carcerem coniecto. Postquam bellum est, Serna documentum ultimum ubi Hispani Peruviam exire convenerunt subscripsit.
Imperium Hispanicum antiquas colonias reoccupare nugatorie temptavit (e.g. bello Callaonensi), sed libertatem Peruvianam anno 1879 postremum agnovit.
Structura politica
E Legibus Novis anni 1542, Imperium Hispanicum consilia de rebus Americanis commutavit. Systema encomendarum ac capitulationum pro systemate grapheocratico civili mutatum est. Nova structura Philippo II regnante applicata est, et in Peruvia sub vicerege Francisco de Toledo confirmata inter annos 1569 et 1580.
Vicerex
Viceregnum Peruvianum a quadraginta viceregibus rectum est, ab anno 1542 usque ad annum 1821. Primus vicerex fuit Velascus Nunnius Vela, et ultimus Iosephus de la Serna e Hinojosa.
Franciscus de Toledo, unus praeclarissimorum viceregum, bases sociales oeconomicasque organizationis viceregni statuit. Alii principales vicereges fuerunt Petrus Fernández et Melchior de Navarra.
Audientiae
Lima audientia a vicerege praesidebatur, et ab auditoribus(usque ad duodecim membra), duobus accusatoribus, uno ballivo maiore, uno locitenente magni cancellarii, et pluribus cohortis secundariis componebatur.
Corregimenta
Audientiae in corregimientis Hispanorum dividebantur, sub quibus corregimenta Indiarum erant. Anno 1620, erant corregimenta sequentia:
¶ Haec corregimenta dispositionis regiae erant: duces suos a rege directe eligebantur.
Intendentiae
Corregimienta a rege Carolo III anno 1784 abrogata sunt ex rebus novis Tupacis Amarus, et commutata pro intendentiis.
Intendentiae creatae sunt ex Reformationibus Borbonis. In viceregno Peruviano, hae fuerunt:
Anno 1796 Intendentia Punensis adiuncta est. Gubernacula militaria Maynense, Quijense, Huarochirense, et Callaonense quoque erant.
Partes
Ex ascensione subdelegatorum anno 1785, partes erant:
Capitula (Hispanice cabildos)
Munus suum urbes administrare erat. Duae classes fuerunt Hispanorum et "naturalium." Capitula Hispanorum a uno bergomagistero et nonnullis scabinis statuta sunt. Munera fuerunt: partitio terrarum inter vicinos; vigile componere; permissus statuendi dare; carceribus subministrare; nosocomia inspicere, ac aestimationes gubernare.
Auctoritates indigenae
Ut dominatio incarum celerior esset, auctoritates Hispanae antiquorum ducum indigenarum curas continuavere. Una earundem curarum curacazgum: curaca erat dux unius ayllus sive communitatis. Ipsi corregidori de rebus ayllus informare debuit.
Alia institutio in viceregno adhibita fuit varayoc, auctoritas civilis commendata regendae villae, bergomagistero fungendo.
Societatis forma
Societas colonialis erat plena inaequalitate inter membra. Hispanis in Paeninsula Iberica natis omnia privilegia erant; Peruviani—Hispani in Peruvia nati ac indigenae—quasi exclusi sunt.
Numerus indigenarum celerrime minuit: per 300 annos, a decim sive duodecim milionibus usque ad solum milionem attenuavit. Altera parte, novae classes rassiales adfuerunt, v.g.: mixticius (filius ex hispano et indigena), zambus (filius ex homine nigrae progeniei et indigena), mulatus (filius ex homine nigrae progeniei et alba muliere).
Classes sociales
In viceregno, classes sociales sequentes fuerunt:
Systema rerum publicarum
Cum regiam auctoritatem confirmaret, Corona Hispana—protectrix exemplaris candoris racialis—societatem divisam et excludentem coloniis statuit. Ex eo, duae res publicae creatae: una Hispaniis et alia Indis. Utra classis libere agere debuit, cum legibus dissimilibus ac auctoritates propriis, et sine inter se miscendo.
Ut hoc per coniecturam fuerit, tamen coniunctiones inter ambas res publicas—contra leges—proditae sunt. Mixticii nulli rei publicae fuerunt, et lex eosdem non texit. Hic status problema factus est cum populatio mixticia iura sui super terras poscere inceperunt.
Res publica Hispanorum
Ut eadem iura haberent ante legem, tanem omnibus eadem privilegia non erant: alta officia solis paeninsularibus, sed in saeculo septimo decimo criolli se accorporare in audienciis; et Hispanos pauperes in commercio aut parvis officiis laborare.
Res publica Indorum
In hac classe populus indus erat praeter curacas et nepotes Incarum, qui nobilitas indigena fecerunt.
Ab anno 1570, indi ad habitandum in reductionibus ductati sunt. Reductiones erant oppida indis facta secundum exemplum urbium hispanarum. Quibus auctoritates indigenae (v.g.: curaca, varayoc) ac hispanae (v.g.: corrector hispanice corregidor — nexus inter indos et Civitatem Hispanam —, sacerdos) erant.
Indi foedales minores Regis ante legem erant, et igitur tributum luendum fuit eis mita. Species ipsius in vicinitate ad minas, operas aut institutiones alias dependit.
Indi communes deferebantur ac inscribebantur in albo e numero. Vita in oppidis ignota ab indis temporibus praehispanicis; cuius gratia nonnulla ayllua in una reductione importa, sine conmovendo si adversarii erant.
A saeculo septimo decimo, multi Indi mitae, tributi et iniustitiarum vitandi temptantes ad urbes vel alia oppida effugere, et illuc alieni appellati. Alii sub custodia hispani se posuere, quod systema yanaconajis statuit.
Nobiles indigenae
Nobiles Incae et ex aliis civitatibus rationem invenerunt qua se in mutatione aliquarum institutionum Incarum aetatis accommodavissent, v.g.: mita, curacazgum, et cetera. Indi nobiles titulos nobilitatis demonstrare debuere. Huius causa, evidentiis hispanice probanzis usi sunt et in tribunalibus easdem praesentare, multae tamen falsae. Indi quoque amicitias matrimoniales statuere cum Hispanis ad confirmandam conditionem meliorem.
Nigricolores
Cum hispanis, gens nigricolorium ac cultura eius advenerunt in Peruviam. Homines nigricolores capti auxilio aliorum populorum orae africanae ab europaeis ad utendum eis vice servorum, et deinde in Americam exportati in statibus subhumanis. Ad Viceregnum Peruvianum primum importati saeculo sexto decimo casus demographici populi indigeni causa.
Propter servitutem homines nigricolores humani non habebantur, sed merces: venire ac emi poterant in mercatibus. Vita sua difficillima, in fundis principaliter ubi expositi erant ad inieurias caporalium (fundorum duces). In urbibus progredi tamen potuerunt. Illuc laborabant et mercedem accipiebant quia hispani laborem spernebant: idem proprius gentis parvo statu videbatur. Merces accepta dein dividebatur inter dominum et servum, et sic alter pecuniam servare potuerat ad emendam libertatem, qua potiebantur Manumissionis Litteris (Hispanice cartas de manumisión).
Altera parte, servitus non bene accepta a hominibus nigricoloribus: multae rebelliones ac tumultus proditi a cimarronibus, qui servi fugitivi erant. Ipsi civitates servorum fugitivorum palenques appellatas statuere. Sed hi palenques numerosi non fuerunt quoniam in ora peruviana loci inaedibiles non erant; tantum in diocesibus limensibus Miraflorum, Magdalenae Sanctique Michaelis silvarum causa.
Structura oeconomica
Oeconomia hispana in colonia mineralium americanorum extractione et commercio constabat. Hispania monopolium commerciale instituit ad accumulandum aurum argentumque quam maxime; item, commercium cum America activitas oeconomica principalis fuit.
Fontcouverte (Atax)
Fontcouverte (Occitanice Fontcobèrta) est commune Francicum 534 incolarum (anno 2010) praefecturae Atacis in regione australi Occitania et Ruscinone.
Viceregnum Peruvianum
Monopolium commerciale Hispanum
Imperium Hispanicum monopolium commerciale statuit ad eidem confirmanda omnia beneficia oeconomica, commercium inter colonias et alias civitates prohibens. Institutio colonialis commendata gubernandi commercii inter Hispaniam coloniasque Domus Hispaliensis Foederium (Hispanice: Casa de Contratación de Sevilla) fuit, quae fluxus immigrantum quoque ordinabat.
Saucède
Saucède  est commune 117 incolarum (anno 2007) praefecturae Pyrenaeorum Atlanticorum in Franciae australis regione Aquitania.
Viceregnum Peruvianum
Monopolium commerciale Hispanum
Temporibus Viceregni Peruviani, erant tres portus auctorizati commerciandi: Hispalis (in Hispania), Veracrux (in Viceregno Novae Hispaniae) et Callao (in Viceregno Peruviano). Omnis annus, ex Hispale nonnullae naves galeones Manilenses appellatae exiverunt ad Viceregnum Peruvianum. Galeones in Cartaginem Novam in Indiis primum pervehere solebant, deinde in Portobelum, ubi ferias statuere ad distribuendas merces ex Hispania in viceregno.
Anno 1593, creatum est Tribunal Consulatus Limense, in quo mercatores maiores contrahebant, cuius primum munus Classem Maris Meridionalis statuere.
Monopolium affectum a subintroductione. Ipsa pessimae progressionis industrialis, altissimorum tributorum mercibus, contentionis aliarum civitatum europaearum et corruptionis causa fuit. Multi piratae et cursarii etiam fuerunt, qui aggressi sunt naves ac portus hispanos.
Ager publicus
Ager Publicus (Hispanice: hacienda pública) institutio colonialis cuium munus possessiones et copiam Regis Hispaniae, Ager Regius appellatae, administrare erat. Statutus a rationcinatoribus et rectum a vicerege usque ad saeculo septimo decimo, qui coordinate operabatur cum rege et Regio ac Supremo Consilio in Indiis.
Regiae arcae
Tres magistratus regii comendati harum arcarum erant (rationcinator, tabellarius, arcarius). Omnibus erant una trium clavium thecae ubi fiscale conservabatur. Igitur theca solummodo aperibatur concordia trium magistratuum et tunc ullam operationem facere eidem potuerant.
Arca Limensis expensa curationis colonialis contrahere debebat, et remanentia in Hispaniam mittere per galeones. Haec remanentia saepe reducta expensorum militarium causa, v.g. compositum viceregni ipsius.
Tribunal rationum
Anno 1607 tribunal rationum (Hispanice tribunal de cuentas) creatum, principallimus organismus in re fiscali temporibus colonialis fuit. Statutum loco viceregum curationi Agri Publici. Munera sua: Arbitria de rebus Agri Publici a Consiliis Agri (hispanice: Juntas de Hacienda) faciebantur. Ipsa statuta a vicerege, rationcinatoribus Tribunalis, auditore magistratu et fiscale Audienciae.
Res cuniculorum
Mineralium extractio activitas oeconomica principalis in viceregno fuit saeculis sexto decimo et septimo decimo, sed incepit cadere saeculo duodevicensimus. Hispani metalla pretiosa extraxere ad eis utenda vice pecuniae, activitas quam indigeni americani nesciverunt. Cumulus horum copia significavit secundum exemplum oeconomicum Mercantilismi. In Viceregno Peruviano extractio mineralium valde argentea fuit. Argentum extractum primum e cuniculis notis a temporibus incarum, v.g. Porco (in Bolivia). Sed mineralium extractionis quantitatis causa cuniculi principales Coronae Hispanae recentiores fuerunt, v.g. Potosia (anno 1545 inventa), Castrovirreyna (anno 1555), Oruro (anno 1606) ac Collis Pasca (anno 1630). Coronae Hispanae omnes cuniculi erant, quae easdem generaliter conducebat. Qui commendati horum cuniculorum Quintum Regium expendere debuerunt, ac translationis expensam et operariorum pensiones. Hispani translationi viis ab incis factis uti sunt at novas vias non fecerunt.