Sisith
Hyacinthi quaesitus
Ineunte saeculo 20, Rabbi Isaac Herzog (qui postea magnam famam habiturus erat, Praefectus factus Rabbinorum Aschenezicorum in Israele, nunc autem iuvenis tantum), operibus Rabbi Leiner inspiratus, in Universitate Londiniensi gradum doctoralem petens, dissertationem suam inauguralem, De Porphyrologia Hebraica, anno 1913 scripsit de purpura et hyacintho in fontibus antiquis Iudaeorum. Fimbrias a Leiner factas inspexit, misitque ad laboratoria chemica, qui invenerunt tincturam Leinerianam nihil esse nisi caeruleum Berolinensem. Miratus et vix credulus, Herzog ad opifices Radzinenses scripsit rogans quomodo fieret tinctura Leineriana. Praefectus tinctorum litteras remisit, formulam exponens: Quod quidem modus est ipse quo fit caeruleum Berolinense. Itaque atramentum sepiarum nihil addit nisi nitrogenium, idem fieri possit ex paene omni materie organica (saepissime quidem fit ex sanguine bubulo). Repudians igitur interpratationem Rabbi Leiner, negavit "cochleam" hyacinthi fuisse saepiam. Herzog, perscrutans fontes antiquos, suspiciebat "cochleam" hyacinthi fuisse aliquem ex familia Muricidarum, sicut murex (Hexaplex trunculus), purpura (Bolinus brandaris), et bucinum (Stramonita haemastoma), quorum "sanguine" (id est secretione) antiqui faciebant purpuram. At huic propostio fuit difficultas, quia tincturae his conchyliis effectae semper purpureae essent, neque "instar maris," "firmamenti," "sapphiri." Ergo alterum molluscum proposuit, ianthinam (Janthina janthina), cochleam aquaticam paulo minorem, quae caeruleam saniem exsudit. Cum huic aequivalentiae denique faverit, nihilominus non potuit ex ianthina tincturam efficere tenacem, ut fuit hyacinthum. Mirabile dictu, post Holocaustum, officinis opificibusque a Nazistis pessime perditis, Radzinenses scientiam tincturae faciendi amiserant. Formulam reperire cupientes, scripserunt ad Rabbi Herzog, rogans ut ad se mitteret totum commercium epistularum suum cum praefecto tinctorum. Ille libenter litteras ad eos reddidit, et mox Radzinenses novas officinas in Israele de novo condiderant, quae usque ad hunc diem ibi florent. Sic Rabbi Herzog eo ipso facto tincturam Radzinensem cum falsam esse exposuit, tum de morte suscitavit. Sed semper erant qui murici crederent, in quo numero erat Sidoneus Edelstein, chemicus qui Iadin adiuverat. Ille, annis 80 gregem composuit doctorum, inter quos erant Otho Elsner et Ahoth Spanier. Elsner identidem apud se lanam secretionibus muricis tingere conabatur. Fortasse propter foetorem, lanam immersam solebat prope fenestram apertam relinquire. Ex quibus experimentis didicit (anno 1983) lanam murice tinctam fieri purpuream, sed diebus nubilosis tantum; sin autem die sudo hyacinthinam. Lumen enim ultraviolaceum solis purpureum chemicum, nempe 6,6′-dibromindicum, in indicum convertit. Quam colorum mutationem non poterant ignorare purpurarii antiqui, quippe qui saepe in apricis regionibus operabantur. Praeterea, tinctura caerulea muricis quod ad chemica pertinet idem est ac indicum de herbis extractum, et ut supra vidimus, rabbini antiqui negaverunt quicquam nisi Deum decernere posse. Hodie societas Israelena nomine פתיל תכלת sive Ptil Tekhelet (id est 'Vitta Hyacinthina') hanc agnitionem, nempe cochleam hyacinthi muricem fuisse, laudant, et ex officino suo vittas hyacinthinas fimbriasque efficiunt et vendunt.