cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mors voluntaria
Mors voluntaria, sive suicidium, est actus quo aliquis sibi mortem consciscit, se ipse interficiens. Mortis voluntariae causa saepe morbus (depressio aut intolerabilis corporis dolor) esse potest. Secundum consociationem mundialem sanitatis, mortes voluntariae in orbe terrarum frequentes sunt apud adulescentes qui viliter semet ipsum colunt et vexatione condiscipulorum premuntur. Itaque necesse est administratoribus scholasticis ludique magistris consilium capere, ut tolerantia provehatur in scholis, qua ratione etiam mortes voluntariae prohibeantur. Aliae causae suicidii sunt abusus temeti, vis familiaribus inlata, separatio a parentibus, discriminatio propensionis sexualis generisve identitatis causa facta. Aliae res periculum suicidii augentes sunt indoles irritabilis, nimia sui dignatio cum sui contemptu alternans, mores impulsivi.
Etiam pessima conditio laboris vel tempus laboris super limitationem a systemate accumulationis capitalis laboratoris sibi mortem compellare potest, ut ''De capitali a Caroli Marx dixit.
Conamen suicidii dicitur, si mortem voluntariam afferre intentum est, at involuntarie non perfectum.
Suicidium extensum mortem alterius et antecedentem et intentam suicidium commitentis causa significat.
Epidemiologia
Totius mundi mortes voluntariae per annum circiter decies centena milia sunt, quarum incepta ducenties centena milia per annum. Horum hominum pluribus morbus mentis est. Instrumenta divulgationis quoque momentum habere possunt et noxium (effectus Werther) et defendens (effectus Papageno).
Mortes voluntariae apud adulescentes
Cogitationes apud adulescentes de morte voluntaria non solum a psychopathologiae mutationibus vel depressione priore sed etiam ab inexhausto alcoholis vel interretiali indomabili consumptione oriri videtur. .
Trebonianum
Trebonianum vel Villa Treboniana (alia nomina: Sabate ) (Italiane: Trevignano Romano) est oppidum Italiae et municipium, circiter 5 7819 incolarum, in Regione Latio et in Provincia Romana situm. Incolae Treboniani appellantur.
Impetus Paschae in Srilanca anno 2019
Impetus Paschae in Srilance anno 2019 est series tromocratiae a bombarum in Srilanca die 21 Aprilis 2019, id est, Paschae anno 2019 qui octo loci in urbe sicut, Negombo, Columbum, et Batticaloa similiter fit, inter eos tres ecclesiae Christianae et quattuor deversorii pretiosi sunt, quod plus quam 290 homines necati sunt. Et pessima tromocratia post bellum civile in Srilanca finitum anno 2009.
Tamen religio publica Srilancae est Buddhismus, quem circa 70% ex numero incolarum crerunt, et populi Hinduisti, Chiristiani et muslimi sunt, et actores Impetus homines fundamentalismi Islamici putatur.
Lingua Valentina
De nomine linguae
Adhuc in regionibus, quae antiqui Regni Valentiae partem formavere, linguae Valentinae cognitio et usus per permutationem linguisticam decreverunt, (apprime ponderis per Franquisticam aeram) etiam ab immigratione ex aliis Hispaniae et mundi partibus affecta. Valentinae cognitio in eis areis velut "praecipuae Valentinophonicis" a Generalitate Valentina definitis (ubi 83% intellegere potest et 58% loqui potest) vix maior quam in tota Communitate Valentina est (vide tabulam).
Valentina ab Academia Valentina Linguae (Valentine Acadèmia Valenciana de la LLengua sive AVL), anno 1998 creata, regulatur. Lex, quae Academiam instituit, initio Valentinam linguistici systematis partem esse enuntiavit, quod aliae regiones Hispanicae antiquae Coronae Aragoniensis, scilicet Catalauniae et Insularum Baliarium, territoria velut "propriam linguam" suis territoriis agnoscunt. Nihilominus, in subsecuta publica affirmatione, anno 2005, Academia Valentina Linguae Valentiam eadem lingua, quam Catalauniam et Insulas Baliares loqui et dissimiles varietates "unam linguam" ad vocabulum "systematis linguistici", quo praemissa lex usa est, referentem constituere asseruit. Institutum Studiorum Catalanicorum (Institut d'Estudis Catalans sive IEC) quoque Catalanam et Valentinam eandem linguam considerat. Quamquam phoneticae dissimilitudines perspicuae sunt, scripta rata Valentina a rata Media Catalana solum parum differt. Chironomia Valentina etiam est cui peculiaris protectio a Statuto Autonomiae Valentinis surdis hominibus concessa est.
Praeter prorsus philologica criteria, traditionale et usitatum vocabulum ad nuncupandam linguam in Valentia Valentina est. Pervulgatus huius vocabuli usus a civibus et omnibus praecipuis factionibus nec necessario suam Catalanicam linguisticam filiationem negat nec probat. Tam Catalana quam Valentina parum dissimiles normas habent, quod aliquid confusionis produxit de quaestione, si pro eadem lingua necne habeantur. Sic, aliquae Hispanicae gubernationis documenta dissimiles versiones Catalauniae et Valentiae continent, v. gr., in anni 2005 referendo ad probandam propositam Constitutionem Europaeam Hispanica gubernatio primum identicas Foederis Constitutionalis versiones in ratam Catalanam, easdem in Catalaunia et Valentiae, distribuit. Quod vocalem Communitatis Valentinae gubernationis reactionem provocavit, quae versionem in ratam Valentinam requirebat, sed, ea probata, tunc, vicissim, Catalana gubernatio, ad approbandam philologicam identitatem inter Catalanam et Valentinam, ratam Valentinam sumpsit et rata Catalana in libellulis in Catalaunia distributis non usa est.
De hac re, praecipua conservativa factio in Valentia, gubernantes Partes Populares, plerumque non de Catalanae et Valentinae filiatione agit, dum, effective, ratam Valentinam consentaneissam Catalanae probat; neglecto ab quo, satis vocum reagentium et "Valentinas versiones" aliquando velut eam Europaei referendi supra nominatam defendentium potest. Porro, Partes Populares dexterae alae circulos concordes aut absorbitos e Blaveristico motu includunt, qui has duas pro una lingua habere refutat.
Petrus Carolus Le Monnier
Petrus Carolus Le Monnier  (Lutetiae die 20 Novembris 1715 natus; Baiocis mortuus die 3 Aprilis 1799) fuit astronomus Francicus. Studium de magnetismo Tellus fecit. Petrus Carolus Le Monnier fuit sodalis Academiae Scientiarum Francicae et Societatis Regalis Londini in quam anno 1739 cooptatus est, atque socius Collegii Franciae in quam anno 1746 cooptatus est. Etiam magister Hieronymi Lalande fuit.
Garbaniatum Marcidum
Garbaniatum Marcidum seu Garbaniate Marcidum (alia nomina: Garbanias Marcidum; etiam: Carvaniatium, Garbaniatum Mediolanensium seu Garbaniate Mediolanensium) (Italiane: Garbagnate Milanese) est Urbs Italiae et municipium, circiter 27 170 incolarum, in Regione Langobardia et in Urbe metropolitana Mediolanensi situm. Urbani Garbaniatenses vel Carvaniatenses appellantur.
Iter a Reginis Vindonissam
Iter a Reginis Vindonissam usque per vias Romanas iuxta limitem Raeticum in Tabula Peutingeriana describitur. Milia passuum fere 255 enumerantur a Castris Reginis Vindonissam usque.
Fons Argenteus (Terra Mariae)
Fons Argenteus (Anglice: Silver Spring) est area non contributa in comitatu Montgomery Terrae Mariae in Civitatibus Foederatis. Fons Argenteus est locus tertius frequentissimus in Terra Maria, secundum Baltimoram et Columbiam. Anno 2010, numerus civium fuit 71 452.
Arthurus Clarke
Arthurus Carolus Clarke (1917–2008) librorum de rebus futuris fuit scriptor Anglicus. Praeclarissimum opus suum a multis habetur esse Odysseia caelestis  (Anglice: 2001: A Space Odyssey).
Schwarzenburg (circulus)
Schwarzenburg (Germanice  Bezirk Schwarzenburg) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a quattuor municipiis constitutus. Nunc ad circulum Berna-Mittelland pertinet. Urbicula Wahlern erat caput huius circuli, cui 9950 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Castrum Swangowe Novum
Neuschwanstein seu Latine Castrum Swangowe Novum est castellum stylo mediaevali saeculo XIX erectum. Ludovicus II rex Bavariae aedificandum curavit. In castelli loco olim fuit burgus vetustior, qui Burg Schwangau vocabatur quod olim Latine "castrum Swangowe" fuisset, nisi falsatio esset.
Columbia (Terra Mariae)
Columbia est colonia ex consilio quae ex decem pagis constat in Comitatu Howard in civitate Terra Maria, CFA. Anno 2010, numerus civium fuit 99 615.
Mallianum (Urbs metropolitana Romae Capitis)
Mallianum (alia nomina: Malianum, Maglianum , Mallianus Casalis, Mallianum Romanum) (Italiane: Magliano Romano) est oppidum Italiae et municipium, circiter 1 530 incolarum, in Regione Latio et in Provincia Romana situm. Incolae Mallianenses appellantur.
Matianum
Matianum (alia nomina: Mattianum) (Italiane: Mazzano Romano) est oppidum Italiae et municipium, circiter 2 789 incolarum, in Regione Latio et in Provincia Romana situm. Incolae Matianenses appellantur.
Pons Latinus
Pons Latinus, Bosnice: Latinska ćuprija, est pons Seraii in urbe Bosnia situs.
Aarberg (circulus)
Aarberg (Germanice  Bezirk Aarberg) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a duodecim municipiis constitutus. Nunc ad circulum Seeland pertinet praeterea municipium Meikirch quod cum Berna-Mittelland contributum est. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 34229 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Dachanum
Dachanum est oppidum in Bavaria.
Historia
Inter Adolfi Hitler dictaturam Dachani Castra carceralia erant, in quibus praecipue adversarii Germanici dictaturae comprehensi erant.
Aarwangen (circulus)
Aarwangen (Germanice  Bezirk Aarwangen) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a viginti quattuor municipiis constitutus. Nunc ad circulum Oberaargau pertinet. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 41839 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Guaiaquilum
Guaiaquilum, vulgo Guayaquil est maxima Aequatoriae urbs. A Sebastiano de Belalcázar anno 1534 fundata est; Diego de Urbina anno 1547 urbem recondebat. Ibi sunt circiter 3 000 000 incolarum. Praefectus urbis est Cynthia Viteri.
Pe Maung Tin
U Pe Maung Tin (nomine primordiali Maung Tin; natus apud Pauktaw municipii Insein Birmaniae die 24 Aprilis 1888; mortuus die 22 Martii 1973) fuit eruditus linguae Pali, religionis Buddhisticae et litterarum Birmanicarum. Ab anno 1912 fuit thesaurarius Societatis Scientiarum Birmanicarum et ab anno 1911 editor Diurni huius societatis.
Neuropathologia
Neuropathologia est studium morborum systematis nervosi et centralis et periphericum. Exploratio et inspectione et microscopio tribus gradibus fit: (1) Analysis laesionum morphologica, (2) analysis earum topographica, et (3) connexio cum aliis datis (e.g. autopsia, historia morbi, etc.).
Lingua Telerina
Lingua Telerina (Lindalambë ) est lingua ficticia a Professore I. R. R. Tolkien composita. Una est multarum linguarum ficticiarum suarum in Arda (mundo ficticio, in quo Terra Media continetur), ubi Dryades Teleri (sive Lindar, gens Dryaduum) loquuntur esse perscribitur, quos in Valinor inhabitant.
Quattuor tantum sententiae agnitae sunt adhoc:
Mordovia
Mordovia (Russice Мордовия, tr. Mordovija), seu officiale Res Publica Mordovia (Russice Республика Мордовия, tr. Respublika Mordovija; linguis Morduae Мордовия Республикась, tr. Mordovija Respublikas' ), subiectum Foederationis Russicae est, anno 1928 ut districtus (circulus) Mordovicus creatum, anno 1930 in regionem autonomam et anno 1934 in rem publicam autonomam transformatum, et anno 2000 in Districtum (Circulum) Foederalem Subvolgensem Foederationis Russicae inclusum. Mordovia, cum regione Novogardiensi Inferiori in septentrione, re publica Tschuvaschica in septentrio-oriente, regione Ulianovskensi in oriente, regione Pensensi in meridie et regione Resaniensi in occidente contermina, aream 26 128 km2 et circa 809 milia incolarum (anno 2015) habet. Gentes plurimae sunt Russi (53,4 % anno 2010) et Mordua (40 % anno 2010). Linguae publicae sunt lingua Russica et linguae Morduae. Metropolis Mordoviae est Saranum, aliae urbes Sarovia et Ardatovia et Potma (colonia urbana) sunt.
Scorbutus
Scorbutus est morbus, quo laborant ii, qui non satis vitamini C in cibis ingerunt. In primis olim nautae huic morbo expositi erant, quia in mari per menses nonnumquam manentes non pomis recentibus aut virentibus vescebantur sed siccis conditisque alimentis. Praecipua symptomata sunt dentium casus, gingivarum inflammationes, sanguinis effusiones, anaemia et imbecillitas, quae mortifera esse possunt. Etenim molecula vitamini C ad collagenum efficiendum necessaria est, quo deficiente textus conectivi in organismo fragiles fiunt.
Büren (circulus)
Büren (Germanice  Bezirk Büren) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a quattuordecim municipiis constitutus. Nunc ad circulum Seeland pertinet praeterea tria municipia quae cum circulo Belna contributa sunt. Urbs Büren an der Aare erat caput huius circuli, cui 22275 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Status liberorum parentum eiusdem sexus
Status liberorum parentum eiusdem sexus valde inter civitates variat.
Adoptio ab ambobus parentibus
=== Adoptio comparentalis ===
Status parentalis uxoris matris
Uxor matris, denique, in paucis civitatibus ex lege parens infantis est, inter quas sunt: Australia, Austria, Batavia, Belgica, Britanniarum Regnum, plurimae provinciae Canada e, Dania, Islandia, Norvegia, Suecia ac Hispania.
Ulcinium
Ecclesia Catholica Romana
Ulcinium fuit sedes episcopalis Ecclesiae Catholicae Romanae et hodie Sedes Titularis Ecclesiae Catholicae Romanae. Nomen sedis episcopalis est Dioecesis Dulcinensis. vel Dioecesis Ulciniensis
Burgdorf (circulus)
Burgdorf (Germanice  Bezirk Burgdorf) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a viginti quattuor municipiis constitutus. Nunc ad circulum Emmental pertinet praeterea municipium Bäriswil quod cum circulo Berna-Mittelland contributum est. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 46127 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Lacus Oxianus
Prima est Mare Aralense Septentrionale vel Minus, in quod Iaxartes flumen effluat. Aral'sk urbs in litore Maris Aralensis Minoris stat. Moles Kokaralensis hoc Mare Minus a Mari Maiore vel Meridiano separat, ne aqua effluat; sine mole Mare Septentrionale ipsum exsiccari potest.
Secunda pars Lacus Oxiani hodierna est Mare Aralense Meridianum vel Maius. Anno 2001 Mare Aralense Meridianum in duas partes divisum est: Mare Aralense Occidentale et Mare Aralense Orientale. Mare Aralense Orientale anno 2009 primum totum exsiccatum est, et abhinc interdum tempore eluvionis vernae aquis Oxi fluminis impletur, sed mox iterum exsiccatur. Loci salsi territorium maris pristini operiunt. Insula Renovationis ab anno 2001 paeninsula erat et nunc terra continente media sita est. Mare Aralense Occidentale aquis subterraneis alitur et haud cito exsiccabitur.
Ante exsiccationem partem lacus Oxiani septentrionalem Kazachstania possidebat, partem meridianam Karakalpakia res publica, quae Uzbeciae pars est. Mare Aralense Septentrionale totum in Kazachstania situm est, Aralense Occidentale in Kazachstania et Karakalpakia.
Hordeum vulgare
Hordeum vulgare (binomen a Carolo Linnaeo anno 1753 statutum), Latinitate classica hordeum, est species generis Hordei et familiae Poacearum. Est annuum frumentum cereale, quod maxima parte adhibetur ad animalia alenda, minus ad cibum humanum. Iuribus minutalibusque et pane hordeaceo a populis variis adhibetur. Grana hordei usitate in braces convertuntur ad cervisiam faciendam. Cultivatio hordei mundialis anno 2005 (560,000 chiliometris quadratis) fuit magnitudine quarta inter frumenta cerealia.
Origo et historia
Genus Hordeum in zonis temperatis continentium quattuor crescit spontaneum, videlicet Asiae mediae, Africae australis, Americae Septentrionalis et Australis. Species quattuor ab hominibus coluntur, quarum duae Americanae boreales (H. jubatum et H. pusillum), duae Asiaticae occidentales, nominatim H. bulbosum et H. vulgare. Haec est hodie vulgatissima, aliis fere omnino oblitis. Stirps silvestris (melius H. vulgare L. ssp. spontaneum nuncupatum sed a nonnullis H. spontaneum) a litoribus orientalibus maris Mediterranei (Libya litorali, Asia Minore litorali, Creta, Cypro) per Mesopotamiam, Armeniam, Atropatenam et Iraniam occidentalem hodie crescit et usque in mediam Asiam (Turcomanniam, Uzbeciam, Afganiam, Ladakh et Thibetum).
Sed crebrissime floret in ea regione Asiae occidentalis quae "Luna fertilis" appellatur, cui est aqua abundans. Ibi grana hordei ab hominibus iam anno circiter 17 000 a.C.n. collecta sunt. Ibidem hordeum inter fruges conditrices agriculturae huius regionis neolithicae primum millennio fere IX a.C.n. cultum est. Recentissime inter eruditos satis constat hordeum rursus et separatim, sed tardius, e stirpibus silvestribus montanis in Thibeto domesticatum esse.
Larcianum
Larcianum (alia nomina: Lercianum, Lartianum ) (Italiane: Larciano) est oppidum Italiae et municipium, circiter 6 430 incolarum, in Regione Tuscia, in Provincia Pistoriensi ac in Valle Nebulae situm. Incolae Larcianenses appellantur.
Asinelli Castrum
Isnellus sive Asinelli castrum (Italiane: Isnello) est oppidum Italiae et municipium, circiter 1 650 incolarum, in Regione Sicilia ac in Provincia Regionali Panormitana situm. Incolae Isnellenses appellantur.
Nomina
Rocca Asini; Adiectivum: Isnellensis.
Perizium
Perizium (alia nomina:  Prizis) (Italiane: Prizzi) est oppidum Italiae et municipium, circiter 5 150 incolarum, in Regione Sicilia ac in Provincia Regionali Panormitana situm. Incolae Prizzenses appellantur.
Nomina
Prizis, Brizium, Prizium, Pricium, Brizis, Pericium; Adiectivum: Prizzensis.
Memoria
Memoria stricto sensu est mentis et corporis facultas datorum compondendorum, retinendorum, et dein recuperandorum ac adhibendorum. Hac appellatione etiam nominant corporum actiones non sentientium quae sentientium usus simulant.
In antiquitate
Romanis memoria fuit pars oratoriae maximi momenti. Et Quintilianus et Cicero de memoria et eius quoad pertinet ad oratoriam utilitate in operibus suis scripserunt. Quintilianus in Institutione Oratoria dividit omnem oratoriam in partes quinque: inventionem, dispositionem, elocutionem, memoriam, pronuntiationem.
Memoria etiam ficta a Romanis esse dea.
Memoriae genera
Secundum exemplar Atkinsonianum et Shiffrianum memoria ipsa divisa est in tres partes, quae inter se differunt. Vulgo tenentur esse sensus memoria, memoria brevis, et memoria dura.
Insuper, in neuropsychologia, secundum Tulving, descriptae sunt :
Gratterium
Gratterium (Italiane: Gratteri) est oppidum Italiae et municipium, circiter 1 017 incolarum, in Regione Sicilia ac in Provincia Regionali Panormitana situm. Incolae Craterini appellantur.
Insigne
== Nomina == Gratterium, Graterium, Grateris, Craterium, Grattera; Adiectivum: Craterinus.
Iter a Vindelicis Sirmium
Iter ab Augusta Vindelicorum Sirmium usque per vias Romanas in Itinerario Antonini describitur sub titulo "De Pannoniis in Gallias per mediterranea loca ... Treveros usque" (238-239). Milia passuum 653 enumerantur ab Augusta Vindelicorum usque ad Sirmium.
Spencer Harcourt Butler
Spencer Harcourt Butler (Sir Spencer Harcourt Butler, GCSI, GCIE, KStJ; natus die 1 Augusti 1869; mortuus die 2 Martii 1938) fuit alumnus scholae Harrovianae et Collegii de Balliolo Oxoniensis et ab anno 1890 stator Britannicus provinciarum Indicarum. Fuit procurator Birmaniae, titulo Lieutenant Governor ("gubernatoris locum tenens"), a die 28 Octobris 1915 usque ad 22 Septembris 1917, mox autem Provinciarum Unitarum Agra et Avadh a die 3 Ianuarii 1921 usque ad 21 Decembris 1922; ab hoc die brevissimo spatio rursus Birmaniae; postea, a die 2 Ianuarii 1923 usque ad 20 Decembris 1927, Governor ("Gubernator") eiusdem provinciae. In Birmania anno 1916 "Committee for the Imperial Idea" constituit et corroboravit. Eodem fere anno (collegiis Yangonensibus Judsoni et Gubernii eo tempore universitati Colcatensi tributis) pecunias ad universitatem autonomam in urbe Rangoon creandam congessit.
Erlach (circulus)
Erlach (Germanice  Bezirk Erlach) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a duodecim municipiis constitutus. Nunc ad circulum Seeland pertinet. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 10867 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Frutigen (circulus)
Frutigen (Germanice  Bezirk Frutigen) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a septem municipiis constitutus. Nunc ad circulum Frutigen-Niedersimmental pertinet. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 18643 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Musculus tibialis anterior
Musculus plantaris est musculus sceletalis partitionis anterioris cruris. Origo musculi est corpus tibiae. Insertio est os metatarsale I. Innervatio: nervo fibulari profundo; irrigatio arterialis: arteria tibiali. Actio: Extensio plantaris pedis.
Runae
Runae (nom. sg. runa ) sive runicae litterae sive Futhark sunt litterae vel signa aliquando magica antiquorum Germanorum.
Tabulae Unicodicis runicas litteras comprehendunt.
Gregorius Peck
Gregorius Peck, natus die 5 Aprilis 1916 Didacopoli Californiae; mortuus 12 Iunii 2003, fuit celeberrimus actor Americanus. Optime gesticulatus est in pellicula quadam Hugonem O'Flaherty benefactorem.
Robertus Williams (cantator)
Robertus Petrus seu communiter Robbie Williams, praenominibus nativis Robert Peter (natus in urbe Stoke-on-Trent Staffordiensis comitatus die 13 Februarii 1974) est musicus et cantor Britannicus. Anno 1990, cum Take That musicibus notuit, sed post quinque annis has collegas desivit ut modo caneret. In orbe musicali plus empta alba Sing when You're Winning, Escapology, Intensive Care et Reality Killed the Video Star fuere.
Gaithersburgum (Terra Mariae)
Gaithersburgum (Anglice: Gaithersburg) est urbs in comitatu Montgomery in civitate Terra Mariae, CFA. Anno 2010, numerus civium fuit 59 933.
Ioannes (magnus dux Luxemburgi)
Ioannes, nomine pleno nativo Jean Benoît Guillaume Robert Antoine Louis Marie Adolphe Marc d'Aviano (natus die 5 Ianuarii 1921; mortuus die 23 Aprilis 2019) fuit magnus dux Luxemburgi ab anno 1964 usque in 2000.
Filius natu maximus fuit Carolae magnae ducissae et Felicis de Borbone Parma. Alumnus fuit collegii Ampleforth in Anglia et universitatis Laval Quebecensis necnon Regii Collegii Militaris iuxta Sandhurst. Secundo bello mundano saeviente, Luxemburgo a Germanis obsesso, cum exercitu Britannico ab 1943 usque in 1945 militavit.
Mater eius anno 1964 regimine se abdicavit, cui Ioannes, titulo magni ducis accepto, succedit.
Neapolis (Cambria)
Neapolis, Anglice Newtown, Cambrice Y Drenewydd, est Cambriae oppidum.
Fraubrunnen (circulus)
Fraubrunnen (Germanice  Bezirk Fraubrunnen) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a viginti septem municipiis constitutus. Nunc ad circulum Bernam-Mittelland pertinet praeterea aliqua municipia quae cum circulo Seelans aut Emmental  contributa sunt. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 39'569 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Nubes (Aristophanes)
Nubes (Graece: Νεφέλαι) est comoedia Aristophanis. Anno 423 a.C.n. primum Dionysiis acta est et tertias tantum tulitː Cratinos hoc anno laureatus est, Ameipsias secundas rettulit. Textus quem nunc habemus anno 419 vel 418 aliqua parte recensus est. In hac comoedia Aristophanes sophistas, tum Athenis maxime florentes, et eorum discipulos deridere voluit, eos quidem qui deos non esse docebant aut quomodo causa inferior et iniusta iustam et superiorem causam vincere possit. Sophistarum velut coryphaeum Socratem elegit qui praecipua persona fieret, quod nobis quidem falsum videtur quoniam per Xenophontem et Platonem Socratem accepimus non rerum naturae arcanorum investigatorem fuisse sed de homine et eius officiis plerumque disseruisse. Hoc ipso quod viginti quattuor post annos Socrates morte damnatus est quod iuventutem corrumperet et novos deos in civitatem introduceret haec comoedia, quamvis alias optima, quibusdam minus grata videtur.
De personis
Actio Athenis agitur, scaena et domum Strepsiadis et ludum Socratis ("phrontisterium") ostendit.
Synopsis
Strepsiades est agricola qui divitem feminam in matrimonium duxit; filius eorum Phidippides propter equorum amorem multum aes alienum contraxit. Strepsiades filium ad ludum Socratis mittere cupit ut argumenta discat  quibus Strepsiades eius pater creditores apud iudices vincat. Filius non vult, quamobrem patrem ipsum ire ad ludum necesse est. In ludo quibusdam discipulis, Socrati ipsi in corbe pendenti, Nubibus 'novi studii' patronis Strepsiades occurrit, a quibus persuasus adsentitur ut sacris ludi initietur, sed res discendas nullo modo discere potest. Tandem Strepsiades filium ad ludum ire pro se compellit, ubi certamen argumentorum spectat quo Iniustus Orator Iustum Oratorem vincit atque ita magister Phidippidis fit. Ultima scaena sophista factus Phidippides efficit ut pater Strepsiades duos creditores deludat. Mox tamen contentione de poetis inter eos in cena orta (patri placent Simonides et Aeschylus, filio Euripides) Phidippides patrem Euripidem male dicentem verberare incipit. Tum Strepsiadi indignanti filius  parentes si peccent liberis poenas dare oportere non minus quam liberos parentibus ita speciosis argumentis probat ut Strepsiades iustum esse fateri cogatur. Ad nubes querelas deinde pater convertit quae respondent sua culpa senem in miserias incidisse, ipsas vero homines mala consilia foventes punire solere metus deorum eis impingendi causa. Postremo Strepsiades exasperatus Socratis ludum incendit.
Tertias aegre tulit Aristophanes quia ex omnibus suis comoediiis Nubes maxime sophisticam fuisse iudicabat et ei plurimam operam impendisset. Proximo anno de iniuria sibi facta in parabasi Vesparum apud spectatores questus est. Idem facit in parabasi rescripta Nubium.
Rockvilla (Terra Mariae)
Rockvilla (Anglice: Rockville) est sedes comitatis Montgomery in civitate Terra Mariae, CFA. Est urbs contributa maior in parte centrali comitatis, et partem Areae Metropolitanae Baltimorae-Vasingtoniae. Anno 2010, numerus civium fuit 62 476, ita est urbs contributa tertia maxima in Terra Mariae, secundum Baltimoram et Frederick.
Ioannes le Carré
Ioannes, vulgo John le Carré (natus David John Moore Cornwell in oppido Poole Dorsetiae die 19 Octobris 1931; mortuus die 12 Decembris 2020 in urbe Trurone), alumnus scholae Scireburnensis, olim emissarius, fuit scriptor Britannicus, qui praecipue ob mythistorias de emissariis celebratur.
Martyres (insulae)
thumb|[[Litus insulae Bahiae Hondae inter Insulas Martyrum]] Martyres (Anglice: Florida Keys, scil. 'Caiones Floridenses') sunt catena 1700 insularum ad meridiem Floridae iacentium, quae, circa 320 km longa patens, Oceanum Atlanticum ab Sinu Mexicano diducit.
Anno 1513, Ioannes Pontius Legionensis, dum fontem adulescentiam Floridae scrutabatur, his insulis inventis, eas Hispanice Los Mártires quod insulae in prospectu martyribus consimiles visae sunt appellavit.
Nadrum
Nadrum etiam in Valle Camunnorum, historica terra, situm.
Ken Follett
Kennethus Martinus Follett (natus Cardiffae Cambriae die 5 Iunii 1949) est mythistoriarum etiam criminalium scriptor Britannicus. Uxor Barbara est rerum politicarum perita Britannica factionis Laboris.
Trachselwald (circulus)
Trachselwald (Germanice  Bezirk Trachselwald) usque ad diem 31 Decembris 2009 erat unus ex viginti sex pagis Bernae, ex decem municipiis constitutus. Nunc sex municipia circuli ad circulum Emmental et quattuor ad Oberaargau pertinent. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 23 279 incolarum anno 2008 erant. Incolae huius circuli lingua Germanica utuntur.
Nidau (circulus)
Nidau (Germanice Bezirk Nidau) usque ad diem 31 Decembris 2009 erat unus ex viginti sex pagis Bernae, ex viginti quinque municipiis constitutus. Nunc circuli Nidau municipia ad circulum Belnam et Seeland pertinent. Urbs eiusdem nominis erat caput huius circuli, cui 41 036 incolarum anno 2008 erant. Incolae huius circuli lingua Germanica utuntur.
Wangen (circulus)
Wangen (Germanice  Bezirk Wangen) erat usque ad diem 31 Decembris 2009 unus viginti sex pagi Bernae antiquorum circulorum a viginti tribus municipiis constitutus. Nunc ad circulum Oberaargau pertinet. Urbs Wangen an der Aaare erat caput huius circuli, cui 26'853 incolarum anno 2008 erant. In terris huius antiqui circuli incolae Germanice loquuntur.
Franciscus Müntefering
Franciscus Müntefering (Theodisce: Franz Müntefering; natus 16 Ianuarii 1940 in Neheim, Germania) est magistratus et vir publicus Germaniae et dux factionis civilis SPD ab 18 Octobris 2008.
Iuventus et Munus
Post scholam finitam Müntefering annis 1954 - 1957 tirocinium mercatoris industriosi absolvit atque tum ad annum 1975 societatibus industriae metallurgicae laboravit.
Cursus honorum
Müntefering ab anno 1966 sodalis SPD est, annis 1975 - 1992 legatus Dietae Foederalis erat. Tum ad annum 1995 administer laboris, salutis rerum socialium Rhenaniae Septentrionalis-Vestfaliae fuit. Annis 1996 - 1998 legatus senatus terrae eius terrae foederalis erat atque deinde iterum legatus Dietae Foederalis. 27 Octobris eiusdem anni Gerhardus Schröder cancellarius foederalis eum administrum foederalem commeatus et aedificiorum fecit. Sed 5 Septembris 1999 hoc officium reliquit et secretarius generalis SPD factus est. Successor Gerhardi Schröder annis 2004 - 2005 praeses suae factionis erat, tum ei Matthias Platzek succedit. 22 Novembris Angela Merkel (CDU) cancellaria nova eum administrum foederalem laboris et rerum socialium atque vicarium cancellarium nominavit. Propter uxorem grave aegrotam 22 Novembris 2007 hos magistratus reliquit. Sed anno 2008 in res publicas rediit et 18 Octobris 2008 successor Curti Beck praeses factionis SPD iterum creatus est. Post cladem acerrimam suae factionis in electione Dietae Foederalis 27 Septembris 2009 acceptam Müntefering dixit se praesidem SPD futurum non esse. 13 Novembris Sigmarius Gabriel Dresdae successor eius electus est. Anno 2013 non iam candidatus Dietae Foederalis fuit.
Robertus Baden-Powell
Dominus Robertus Baden-Powell (Anglice: Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell) fuit miles ac paedagogus anglicus, conditor anno 1907 puerorum exploratorum motus. Saepe ut B.P. notus est.
Vita
Baden-Powell, cui tredecim fratres et sorores erant, filius clerici cuiusdam Anglicani erat Ludos Charterhouse in Godalming Surriae frequentaturus. Studiis Oxoniensibus destinatus stipendia merere maluit. Anno 1876 summa cum laude in exercitu Britannico receptus et statim in Indiam ad Lakhnau missus est. Annis consecuis et in India et in Afgania militavit. Anno autem 1884 in Terram Natalem Africae Australis venit et anno 1885 in Angliam. Anno autem 1888 expeditione quadam ad regionem Zululand particeps erat, quo facto feliciter cursum honorem propulsit. Annis inter 1889 et 1983 ei in Paeninsula Balcanica, Imperio Ottomanico et Africa Septentrionali res militares variae disponendae erant. Post moram brevem in Hibernia actam anno 1895 miles expeditionalis contra populum Ashanti erat et eius ductorem Prempeh persequebatur; denique eum cepit. Experimenta tunc facta in libro anno 1899, cui titulus Aids for Scouting, relegi possunt. Anno 1896 seditiosos in regione Matabele saevientes debellavit antequam iterum Indiam viseret.
In bello contra Batavos colonos altero per septem menses urbem Mafeking contra aggressores defendit. Tunc pueros ad servitia minus periculosa instituit et vidit iuvenes libenter responsabilitatem sibi sumere. Anno 1901 pro meritis suis honoratus et generalis proclamatus est. Anno 1903 equitum omnium Britannicorum inspector generalis declaratus est; quo in munere scholam specialem in Anglia paravit ubi equites efficaciter instituerentur.
Labor cum iuvenibus
Anno 1907 in Anglia meridiana in Brunci insula prima vice pueros ad vitam communem discendam congregavit. Anno 1908 libellum Scouting for Boys (in principio agebatur de serie periodici "Scout") edidit, quem sectatores varia in idiomata interpretati sunt. In eo praxis theoriam omnem superavit itaque mox opusculum quasi praeconiarium pretiosissimum pro motu puerorum exploratorum nascenti factum est. Postea addita sunt adhuc opera What Scouts Can Do (1921) et Scouting and Youth Movement (1929). Denique anno 1910 exercitui dimissionem suam certiorem fecit ut omnino exploratorum iuvenium ideis vacare quiret. Anno 1910 soror eius Agnes puellis quoque similes res bellas gerendas offerebat consociationem Girl Guides condens. Ibi uxor Olave quoque ductrix facta est. Baden-Powell ipse lustrationes in orbe terrarum fecit ut ubique greges exploratorum fudnarentur. Pro labore indefesso praemia multa nactue est. Anno 1919 in viridario Gilwell apud Londinium centrum quoddam erigendum iussit, ubi praefectos erudiendos congregaturus esset. Anno 1920 in conventu primo internationali Londinii celebrato sollemniter dux primus et unicus (Chief Scout of the World) nominatus est. Anno 1929 in congressu Birkenhead in comitatu Merseyside convenerunt pueri nationum LIV. Rex Georgius V eum baronem fecit. Anno 1937 Baden-Powell adhuc ante pueros exploratores in Batavia aderat; tunc se contulit in Keniam.
Abretaum
Abretaum, Anglice Swansea, Cambrice Abertawe, est Cambriae urbs, incolarum circiter 170000, olim Glamorganensi comitatui attributa.
Telephonum gestabile
Ut quivis usor per telephonum gestabile alios usores appellare vel ad alia telephona portabilia epistolia mittere possit, plerumque oportet facultatem scidulam telephonicam active utendi certo pretio atque respondente mensura a societate telephonica sibi suppeditante emat pecuniam in antecessum solvendo, vel postea pro appellationibus factis et epistoliis missis eidem societati pretium persolvat.
Liber
Liber est res usitate ex multis paginis facta quae scripturam, picturas, et alias descriptiones continet; qui eodem tempore fieri potest res physica ad scripturam continendam concepta, opusque ab auctore ad legendum compositum. Nomen liber multas alias significationes habere potest, sicut monstrat pagina discretiva. Sensus qui hic tractatur oritur e nomine, quo corticis interior pars ligno cohaerens a prima origine appellata est. Notum est Romanis antiquis librum arborum ad scribendam olim in Europa et in India adhibitum; an ex hoc usu defluit sensum bibliographicum verbi libri haud pro certo habetur.
Usque ad saeculum vicensimum primum, libri fuerunt forma principalis qua sapientia humana per saecula transmissa est. Diu ex foliis papyri plantae in formam voluminis aut e charta cottonea in formam codicis confecti, libri saepissime hodie etiam in formam electronicam redacti sunt. Libri ab auctoribus scripti ab impressoribus in prelis typographicis fabricantur, e domis editoriis divulgantur, in librariis et per interrete venduntur, a privatis bibliophilis necnon bibliothecis emuntur et conservantur.
Liber (sensu 'rei physicae') omnium aliorum maximus est ille e saxo factus in pagoda Kuthodaw Mandale in urbe (civitatis Birmaniae) servatus, sed inter libros in forma codicis confectos maximus est Codex Gigas mediaevalis, cuius mensurae 92 × 50 × 22 cm sunt. De condicione libri omnium minimi certatur. Unus e minimis quidem est Bilder-ABC ab Iosua Reichert typographo formatus (24 × 29 mm; 32 paginarum), coloribus impressus, pelle religatus, perspicillo apparatus.
Librorum (sensu "operis legendi") omnium inclytissimus esse dicitur Biblia, ab initio a Iudaeis, mox addito Novo Testamento a Christianis recepta; sed etiam Alcoranus a Musulmanis. Librorum saecularium longissimus fuit encyclopaedia Sinica Yongle Dadian, 11 095 voluminum constituta, anno fere 1407 exscripta; hanc autem Vicipaedia Anglica, encyclopaedia electronica, anno 2006 quo ad longitudinem pertinet supervicerit.
Libri genera
Libri multimodis distinguuntur secundum litterarum imaginumque genera intus, suam teguminis naturam, longitudinem et magnitudinem. Et multis classificationis systematis utuntur editores, librariae, et bibliothecae.
Secundum litteras et imagines intus inscriptas
Multae librariae solent omnes litteras in duo genera amplia dividere, scilicet commenticia et non-commenticia. Inter litteras non commenticas constant libri religioni et philosophiae pertinentes, commentaria didactica, libri musici, atlantes geographici, detractatus scientifici, historiae, encyclopaediae, libri et libelli rebus cotidianis pertinentes sicut ephemerides, periodica, et caetera. Inter commenticas, constant poëses, dramata, libri librorum, pictographici, nubeculati, et mythistoria variorum generum sicut amantium, criminalis, romantica, et rerum futurarum. Ex omnibus libris qui hodie vendiuntur, mythistoriae sunt amatissimae.
Bibliothecae autem solent libros dividere secundum systemata classificationis numerica varia. Usitatissima igitur habentur hodie classificatio decimalis a Melvil Dewey inventa, Systema classificationis libris Bibliothecae Congressionalis applicata, Classificatio decimalis universalis quae ex opere Dewey elaboraverunt instituta normatum internationalia, et Systema classificationis Sinense. Editores systemata enumerationis sicut Descriptio Bibliographica Canonica Internationalis (ISBD) et Numerus ISBN comminiscerunt, quibus libri melius per totum orbem agnoscantur.
Secundum materiem inscribendam
Librorum diebus nostris impressorum materies inscribenda fere semper est charta, et saepissime e ligno minutim conciso facta. Talis charta, nisi ad "vitam" longiorem attingendam curatur, post annos fere decem vel viginti fulvescit; post annos fere quinquaginta seu centum fragilis fit, ita ut libros e charta lignacea confectas aegre duo saecula supervivent. Saeculo 19 ineunte saeculisque prioribus charta semper e pannorum recisamentis facta est (confectio enim e ligno adeo ignota est). Haec charta cottonea per multa saecula durat. Temporibus antiquioribus, libris nondum e prelo typographico replicatis sed a manu scriptorum, variae materies inscribendae adhibitae sunt. Aliquae earum in codices facilius coniunguntur, e.g. charta moracea et oryzea, pergamenum, velinum, betulae cortex, pannus linteus aut bombycinus. Nonnullas materies causa fissilitatis aut rigiditatis haud perforare et consuere licet; aliter enim libri ex his materiebus congessi perficiuntur. Inter tales materies enumerantur charta papyracea, tabulae ligneae, folium palmarum (Corypha umbraculifera aut Borassus flabelliformis), pala lignea seu bambucina.
Secundum tegumen
Tegumina sunt partes libri externae quae paginas intus retinent et protegunt. Modo generali libri electronici teguminibus omnino carent. Codices autem fere omnes religaturis conficiuntur, olim iussu possessorum e corio seu velino impositis, a saeculo vicensimo ab editoribus e pannis textilibus. Libri quorum paginae cottoneae bene consuuntur religaturaque e velino curiose conficitur mille fere annos durabuntur; si religatura e corio facta sit et a lectoribus interdum manipuletur, saecula fere tria (ab oleis enim manuum humanarum velinum et corium aluntur). A saeculo XX medio editores nonnulli e duabus formis libros divulgabant, quarum prima, bibliothecariis gratior, religatura textili constat et involucro chartaceo picto; altera autem, religatura chartacea flexibili, lectoribus communibus destinatur breviusque durat; paginis enim fulvescentibus, atramento canescente, religatura, e charta et glutino vilissime confecta, post annos seu viginti seu triginta exsiccans frangitur; talis liber, nisi rursus religetur, inutilis fit.
Tempore nostro tertia etiam forma introducitur quae est electronica. Haec in fasciculis digitalibus constat. Quando venditatur fasciculus, emptor pretium electronice emittit, venditor fasciculum inter computatros per interrete transferi permittit; librorum autem qui publici iuris sint, inter quos vetustiores, fasciculi digitales libere et sine permissu transferuntur.
Tegumina librorum in aliis materiebus inscribendis manu scriptorum, hodie rarius confectorum, omnino aliter constructare oportet. Paginae enim chartae papyraceae, flexibiles sed et fissiles, haud consuuntur; una ad aliam seriatim affingitur sicque liber in forma rotuli convolvitur; in cylindro deponere licet. Librorum in tabulis ligneis aut palis bambucinis scriptorum "paginae" seriatim consuuntur vel alligantur. Folia palmarum una in alia cumulantur, saepius per medium perforata et pilo colligata; liber ita coacervatus panno textili involvitur.
Secundum longitudinem
Librorum (sensu "operis legendi") longitudo saepe censeri potest per eorum numerum litterarum, characterum, vocabulorum, aut octectorum (h.e. de libris electronicis). Quia autem linguae inter se discrepant in modo scribendi, difficillimum est peraeque aestimare librorum linguarum distinctarum magnitudines. Exempli gratia linguarum occidentalum modus est scribere quodque vocabulum multis ex syllabis, et quoque syllabo multis ex litteris; linguae autem Sinicae modus est unum signum singulum saepe simul denotare et unam syllabam et unum vocabulum. Quamobrem oratio media quaedam 3.3 aliquotiens paucioribus typis tantis scribi potest lingua Sinica quam lingua Latina.
Liber longissimus hodie dicitur fuisse encyclopaedia Yongle Dadian Sinica, 11 095 voluminum, 22 937 capitulorum, 50 millionibus characterum constituta, annis 1403-1407 sub Dynastia Ming facta. Mythistoria longissima litteris latinis scripta dicitur fuisse À la recherche du temps perdu ('In quaestu temporis amissi') a Marcello Proust annis 1913-1927 composita.
Secundum magnitudinem
Quod ad codices attingit, librorum magnitudo praecipue per altitudinem eorum spinarum censetur, et magnitudinis nomina proveniunt e quotiens charta prelo imprimita postea implicatur ad paginas libri creandas.
* Altitudo hic propie dicitur "Altitudo externa", id est ab apice ad fundum teguminis libri.
Maximus mundi liber manu scriptus est Codex Gigas mediaevalis, qui 92 × 50 × 22 cm metitur; liber autem re vera maximus dicitur ille inscriptionibus factus in pagoda Kuthodaw Mandale in urbe Birmaniae servatus, cui sunt 730 "folia" seu stelae, 1460 "paginae" seu facies, quaque pagina latitudinis tres et dimidia pedum, altitudinis quinque pedum, et crassitudinis quinque unciarum.
Libri electronici
Liber electronicus dicitur illa programmatura quae libro communi imprimito correspondet. Hic liber, saepe per interrete praebitus, legitur per computatra vel instrumenta peculiaria ad propositum quae dicuntur analogium electronicum, exempli gratia Sony Reader et Amazon Kindle, instrumenta proprie creata eo consilio ut experientia libri veri legendi duplicetur, in quantum fieri sit. Opus autem librorum communum usque hodie non diminuit propter usum librorum electronicorum.
Antiquitas
Antiquis temporibus, folia manu scripta forma voluminum in capsis aut armariis conservabantur. Ut legi possent, volumina ambabus manibus evolvebantur.
Saeculo primo in Europa excogitatus est codex, liber rectangulari forma, compactus ex multis voluminibus seu libris constitutus. Codex efficientius scripturam tenere potest, quia sinit scribere in ambabus folii partibus, quae dicuntur paginae. Christiani, quos Imperium Romanum primum insectatum est, codici faverunt quia eum facile sinu contexerunt.
Quisque codicis liber constat in foliorum pugilo in media parte plicato. Codex tunc componitur, cum libri secundum plicata consuuntur. Pars codicis ubi libri consuuntur dicitur spina codicis.
Reinhardus Jirgl
Reinhardus Jirgl (Berolini orientalis die 16 Ianuarii 1953 natus) est scriptor Germanicus. Anno 2010 Praemium Georgio Büchner dicatum accepit.
Liber
Antiquitas
Codicis forma scripturam multum adiuvat conservare. Spina rigida multos libros in bibliothecarum pegmatibus simpliciter collocare sinit, et durum librorum tegumen folia defendit. Post Imperii Romani Occidentalis casum, saeculo quinto, ei qui quidem non in codicibus transcripti erant libri perierunt. Casus etiam effecit ut illis temporibus papyrus ab Aegypto difficillime paratu esset; quamobrem ad libros conficiendos scribae membrano et pergamento potius utebantur.
Medium Aevum
Imperio Romano victo, Latine scribere et libros asservare Europae occidentalis monasteria Christiana pergebant. Libri autem et sumptuosi et rariores facti sunt, quia ante preli typographici adventum fere omnes manu transcripti sunt. Plurimi librorum faciebantur in scriptoriis qui saepe super aula capitoliari monasterii iacebant. Ibi monachi solas sex horas per diem laborare possunt, quia ob ignis periculum lux artificialis plane vetabant. Erant quinque scribae genera:
Tandem glutinator liber conlegit. Magnus fuit labor ut libri creantur. Propter magnum libri sumptum, parva monasteria solos duodecim libros habuerunt, mediana forsitan duos centum. Circum annum 1400, solum duo milia librorum habuerunt: rotensa papalis bibliotheca Avenionis et bibliotheca Universitatis Lutetiae.
Prelum typographicum
Per saecula, novae methodi libri fabricandi excultae sunt. Atramenta facta sunt primitus ex cineribus cummibusque, et postmodo ex craetago et sulfate ferroso (FeSO4). Monachi Hibernici saeculo septimo primum spatii inter verba scripta usum introduxerunt, ut scriptura facilius legantur. Iam saeculo duodecimo paene omnes libri spatiis illis utuntur. Novum librorum opus, universitatibus saeculo XIII Europae adventis, effecit ut mox ibi plurimi libri a guildis saecularis imprimebantur. Preli typographici usus deinde magnopere librorum productionem auxit, ut ab anno 1452 plus librorum habebatur quam umquam antea. Eo autem tempore quaeque pagina prelo producta tamen typum requisivit specialem, qui forma paginae lignea erat magno labore facta.
Clave inventum tunc fuit typus mobilis metallicus, quem Choe Yun-ui Coreae circum annum 1230 et Iohannes Gutenberg Europae anno 1452 independenter excogitaverunt. Hoc per inventum quisque paginae typus celeriter ex multis typis litterarum metallicis factus est. Ob symbolorum milia distinctorum quae lingua Sinica requirit, inventum apud Sinos languide ecfloruit, sed Europaei statim invento usi sunt, ut milia et milia librorum producantur. Ob magnum inventi effectum, libri qui ante annum 1500 producantur dicuntur incunabula.
Typographia novae aetatis
Simul ac prela typographica primum latam litterae diffusionem sivissent, censura ad notiones religiosas politicasque comprimendas ubique prodivit. Ecclesiae censura utuntur ad heresias desinendas, et regimina ad metas politicas attinendas. Usque ad annum 1694, exempli gratia Angliae erat systema complicatum ubi auctoribus oportebat licentias potiri antequam libros in lucem ederent. Sine regiminis licentia nulla editio sita est.
Tempus autem post annum 1500 usque ad annum 1900 continue bellum ad prela liberanda gesserunt. Legere inter modos acroamaticos frequentissimos factum est, et mundus humanus tandem accepit principium quod mercatus notionum communicationumque necesse est liberus. Cum novae libertates proventae sint, nova repperta inventaque technologica secuta sunt et nova faucitas.
Libros Aristotelianos Graecosque saeculares philosophias mundanas continentes, quos Imperator Christianus Iustinianus I anno 529 suppressit Academias paganas Graecas claudens paganosque ex Imperio expellens, post Recuperationem Hispanicam ab Islamicis Europam saeculo decimo tertio reintroductos ad sermonem Latinam versos, prela typographica nunc ubique diffunderunt. Haec diffusio Renascentiam Europaeam auguravit.