cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia Aragoniae
Historia Aragoniae Musulmanā irruptione saeculo VIII incipit. Quae, ex illo tempore, suos limites ampliabat per saecula in quibus primum Comitatus, deinde Regnum et posterius Consilium et Audientia fuit, donec hodie comunitatem autonomam constituit, quamquam unitate geographica seu naturali, linguistica, et ethnica caret. Humana autem praesentia in terris hodie Communitatem autonomam Aragoniam formantibus plurimis millenniis abhinc initium sumit, sed Aragonia, sicuti multae praesentes regiones historicae, Medii Aevi fructus est. Nomen Aragonia primum anno 828 apparet.
Medio aevo praesens Aragonia cusa fictaque est. Praecipua cuius columina Corona, Cohortes, Deputatio Aragoniae et Ius forale fuerunt. Primus locus e saeculo XII foederationis civitatum diversae entitatis, Corona Aragoniae Corona Aragoniae; proprium cuius pondus paulatim intra se languit usque ad Aevum modernum, cum inserta est in centralizatiorem civitatem, Regnum Hispaniae; notandum est anno 1412 in Compromisso Caspensi dynastiam quae regnare coepit, propter ultimum prioris domūs heredem mortuum, domum Castellanam Trastamăram esse.
Ex tumultis anni 1591, cum Philippus II Hispaniae Iustitiam Aragoniae Ioannem V Lanuzae interfecit, usque ad saeculum XVIII, annum 1707, cum declarata sunt Decreta Novi Propositi, Aragonia paulatim omnia sua iura, fora et alias historicas singularitates amisit quae consecuta erat per annos.
Bellum Independentiae Hispanicae seu Bellum Paeninsulare novae activationis occasionem praebuit, sed saeculo XIX Carlistae, qui asseclas his in terris invenerunt, praeteritas forales libertates reddere obtulerunt.
Sic, saeculum XX, republicanā aevitate, regionalisticus sensus maiores gradūs attigit, sed Bellum civile Hispanicum omnia autonomica proposita delevit.
Regimen Franquisticum Aragonensisticas appetitiones hebetavit, quae hodie, firmatae, prodire conantur.
Periodus Palaeolithica
Antiquissima humanae vitae testimonia in Aragoniā a glaciationum tempore originem trahit, in Pleistocaeno medio, circa 600 000 annos abhinc, per Palaeolithicum inferius. Haec oppida Acheulianae manufacturae testimonia reliquerunt. Inventi sunt bifrontes e silice et dolabrae e quarziti, praesertim in aggestibus fluvialibus Sancti Blasii (Aragonice Sant Blas, Hispanice San Blas et Catalanice Sant Blai) Terulii, in areā Cauvacā (Aragonice, Hispanice et Catalanice Cauvaca) Caspi (Aragonice et Catalanice Casp et Hispanice Caspe), in Eluviē Arbolitis (Aragonice Barranco d'Arbolitas, Hispanice Barranco de Arbolitas et Catalanice Barranc d'Arbolitas) prope Bursaonem et etiam in commarcā Bilbilitanā, in areā Miedibus Aragoniae (Aragonice Miedes d'Aragón, Hispanice et Catalanice Miedes de Aragón). Quibus instrumentis tunc Vallis Salonis (Hispanice et Catalanice Valdejalón, Aragonice Val de Xalón) abundant.
Galtonia
Galtonia est planta florens familiae Asparagacearum, in Africa Australi orta, et nomine Francisci Galton Equitis appellata. Galtonia candicans (Anglice Cape Hyacinth) in hortis privatis saepe excolitur; Galtonia viridiflora, floribus subviridibus, est alia generis species pervulgata.
Historia Aragoniae
Periodus Palaeolithica
Per Glaciationem Würmianam, circa 80 000 a.C.n., nova humana species, Homo neanderthalensis, hac in regione apparuit. Multa humana reliqua, sicuti molares, in Specibus Maurorum (Aragonice Esplugas d'os Moros, Hispanice Cuevas de los Moros et Catalanice Coves dels Moros) Gabasae (Aragonice et Hispanice Gabasa et Catalanice Gavasa), prope Oscam, inventa sunt. Per Palaeolithicum medium evoluta est cultura Mousterii, usque ad 40 000 a.C.n., propemodum, durans. Quae silicis confectione cuspidum, radulae dentiumque formā depingitur, sed etiam ponderis est osseum opus. Notissimi sitūs Specus Eudoviges (Aragonice Covacho Eudoviches, Hispanice et Catalanice Covacho de Eudoviges) Alacone in Provinciā Terulensi, Fons Truchoënsis (Aragonice Fuent d'o Trucho, Hispanice Fuente del Trucho et Catalanice Font del Trucho) Colli Longo et Specūs Maurorum (Aragonice Esplugas d'os Moros, Hispanice Cuevas de los Moros et Catalanice Coves dels Moros) Gabasae (Aragonice et Hispanice Gabasa et Catalanice Gavasa) sunt.
In Palaeolithico Superiore, circa 40 000 a.C.n. incipiente, apparuerunt duae novae culturae: Solutrium et Magdalenium. Solutrium imprimis bene repraesentatum est in Specus Chavesensis (Aragonice  Espluga de Chaves, Hispanice Cueva de Chaves et Catalanice Cova de Chaves) Bastarae, ubi cuspides suendi, grosae et scalpri inventi sunt. Cultura Magdalenium nobis ossea, sicuti assagaias, aut lapidea instrumenta, sicuti microlĭthos, reliquit. Capra et cuniculus animalia his ab hominibus venatissima esse videntur.
Periodus epipalaeolithica
Epipalaeolithici reliqua, inter septimum et quintum millennium a.C.n., in Aragoniā Inferiori (Hispanice Bajo Aragón, Aragonice Baixo Aragón et Catalanice Baix Aragó) densantur. Microlithicarum rerum numerus crescit, dum ornamenta magis magisque geometrica sunt, triangulorum, trapeziorum et semilunarum formis utendis.
Habitatio saxosos iuxta parietes paulo profundos esse solebat, ad Solem vergens, et flumina Matarranyam (Hispanice Matarraña et Aragonice Catalaniceque Matarranya) et Algares (Hispanice Algás et Aragonice Catalaniceque Algars) dominabatur. Praecipui sitūs sunt suffugia Botiqueria Maurorum (Hispanice Botiquería dels Moros, Aragonice Botiguería d'os Moros et Catalanice Botiqueria dels Moros) et Secansense (Hispanice, Aragonice et Catalanice Els Secans) Maçaleone (Hispanice Mazaleón, Aragonice Mazalión et Catalanice Massalió) in Provinciā Terulensi; et sitūs Costalēna (Hispanice et Catalanice La Costalena et Aragonice A Costalena) Meiellae (Hispanice, Aragonice et Catalanice Maella), Situs Serdaënsis (Hispanice, Aragonice et Catalanice El Serdà) et Sol de la Pinyera (Hispanice, Aragonice et Catalanice Sol de la Pinyera) Favarae (Aragonice et Catalanice Favara et Hispanice Fabara) in Provinciā Caesaraugustanā. Horum oppidorum oeconomia essentialiter praedatoria -in venatū, piscatū recollectioneque fundata- adhuc erat.
Periodus Neolithica
Molarum versatilium, durā petrā, exsistentia molendi activitatem confirmat; eodem modo aliquae politae secūres in aciē crenas ostendunt quia adhibitae erant sicuti operum rusticorum asciae.
Inveniuntur neolithica reliqua in Montibus exterioribus Pirenaicis (Hispanice Sierras exteriores pirenaicas, Aragonice Sierras exteriors pirenencas et Catalanice Serres exteriors pirinenques) et Aragoniā Inferiore (Hispanice Bajo Aragón, Aragonice Baixo Aragón et Catalanice Baix Aragó).
Periodus chalcolithica
Periodus chalcolithica duobus phaenomenis distinguitur: megalithicarum aedificationum multiplicatione et expansione culturae campaniformis. Praecipuissimi megalithi in externis montibus et altis Pyrenaicis vallibus observantur.
Aetas aënea
In Specū Mauri Olbēnae (Hispanice Cueva del Moro de Olvena, Aragonice Espluga d'o Moro d'Olbena et Catalanice Cova del Moro d'Olvena) ossea sagittatum fastigia undecim inventa sunt, quorum origo trahitur a saeculis XVI et XV a.C.n. et quae optima antiquae Aetatis aëneae exempla sunt.
Media aënea praecipuos sitūs archaeologicos in commarcā Montionensis suppeditavit, cum magis quam 200 politis securibus prope collem Marculloënsem (Hispanice, Aragonice et Catalanice Marcullo), Pialfor, Congiel (Hispanice, Aragonice et Catalanice Conchel), Muriellam (Hispanice, Aragonice et Catalanice Morilla) et collem Francheënsem (Hispanice, Aragonice et Catalanice Franché). Figlinae blandae sunt, aliquando parvis globis super ansā ornatae. Metallicae res multiplicantur, triangularibus cum perforaculis pugionibusque et clavis sine foramine. Intensa agriculturalis activitas per magnum silicosarum falcium numerum confirmatur. Etiam loca habitata in inferiori cursū Cingae (Hispanice, Aragonice et Catalanice Cinca) prope flumina Sosam (Hispanice, Aragonice et Catalanice Sosa) et Alcanatre (Hispanice, Aragonice et Catalanice Alcanadre) inventa sunt.
Ultimae Aetatis aëneae exeuntis periodi, circa 1 100 a.C.n., agrorum urnarum culturā depicta sunt. Consistit Indoeuropaeis e gentibus, Mediā e Europā ortis, quae Mediterraneis cum gentibus se immiscuerunt. Quae suos mortuos incinerabant et eorum cineres cinerarias in urnas iniciebant. Quorum exempla sunt in Specū Mauri Olbēnae (Hispanice Cueva del Moro de Olvena, Aragonice Espluga d'o Moro d'Olbena et Catalanice Cova del Moro d'Olvena), Masadā Muris (Hispanice, Catalanice et Aragonice Masada del Ratón) Fragae (Hispanice, Catalanice et Aragonice Fraga) et Capitio de Monteleone (Hispanice, Catalanice et Aragonice Cabezo de Monleón) Caspi (Hispanice Caspe et Aragonice Catalaniceque Casp). Metallurgiae auctus incremento formarum fussurae habitatis in locis inventarum depingitur.
Aetas ferrea
Aetas ferrea documentis melius probatur. Priora loca continenter habitari pergunt. Etiam necropolibus usi sunt novae periodi pecuarii, agricolae et opifices.
Commercialis activitas, praesertim cum Phoenicibus, Etruscis et Graecis, evoluta est et ferream metallurgiam servavit. Ferramenta et arma ad illud tempus accommodata et meliorata sunt, ut probari potest in sitibus Piuró del Barranc Fondo et Sancti Christophori (Hispanice San Cristóbal) Maçaleone (Hispanice Mazaleón, Aragonice Mazalión et Catalanice Massalió), ubi servantur vasa Punici generis; et Zayllae (Hispanice Catalaniceque Azaila et Aragonice Zaila) et Calaceiti (Hispanice Calaceite, Catalanice Calaceit et Aragonice Calazeit), ubi inventae sunt res e Cretā importatae.
Saeculo sexto a.C.n. coexsistebant in Aragoniā dissimiles gentes sex, quae pertinent ad greges Hiberum, Celticum et Aquitanum: Vascones, Suessetani, Sedetani, Iacetani, Ilergetes et Celtiberi citeriores. Qui omnes hiberizati, sedentarii greges cum suis sedibus in constante loco collocatis erant. Praecipua quorum exempla inveniuntur in Capitio de Monteleone (Hispanice, Catalanice et Aragonice Cabezo de Monleón) et Altario de Brunos (Hispanice, Catalanice et Aragonice Loma de Brunos) Caspi (Hispanice Caspe et Aragonice Catalaniceque Casp), Puntali (Hispanice Caspe et Aragonice Catalaniceque Puntal) Fragae (Hispanice, Catalanice et Aragonice Fraga) et Roquizali del Rullo (Hispanice, Catalanice et Aragonice Roquizal del Rullo) Favarae (Hispanice Fabara. Aragonice Favara Catalanice Favara de Matarranya).
Sociale systema familiari in grege, circa a coaevitatibus quattuor constituto, fundabatur. Oeconomicae activitates praesertim agricultura et educatio animalium erant. Potestate fungebatur rex, ab viris in conventū coniunctis circumdatus.
Occupatio Punica
Ex anno 237 a.C.n., duce Hannibali Barcā et postea eius genero Hasdrubali, Karthaginenses cito per Hiberiam expansi sunt. Ilercavones, Ilergetes et Iacetani partim penes Hannibalis Barcae auctoriatem transiverunt. Haec regio tritici, metallorum pretiosorum et aestimatorum militum subsidia facta est.
Ex anno 219 a.C.n., Hispania campus proelii inter Romanos ac Karthaginenses facta est per Secundum bellum Punicum. Anno 217 a.C.n., Publius Cornelius Scipio aggressus est contra caput Ilergetum, Hasdrubalis sociorum; postea contra Lacetanos, quos vicit. Sed, exeunte anno, Romanis iam discessis, Mandonius, Ilergetum rex, suum populum contra Romam concitavit et eorum sociorum territoria everterunt. Publius Cornelius hos globos solvit, sed hic tumultus Hasdrubalem in Hiberi Septentrionem denuo duxit.
Celtiberi, ceterum, legatos ad Publium Cornelium miserunt et foedus fecerunt. Quos Roma Karthaginense territorium aggredi exhortata est; ei uno impetū duas urbes ceperunt et Hasdrubalem bis vicerunt, cui propemoodum 15 000 mortuorum et 4 000 captivorum causavit.
Difficilis Romana occupatio
Anno 204 a.C.n., Karthago bellum perditum esse sensit et cum Scipione Africano tractavit. Quae condiciones ab eo impositas accepit, apud quas a Karthaginensibus Hispaniam relinqui est. Anno 197 a.C.n., Romana territoria ordinata sunt in provincias duas: Hispaniam ulteriorem et Hispaniam citeriorem, capite Tarracone. Cuius administratio bis per annum duobus praetoribus concessa est, quamquam hoc semper non efficax erat.
Sed, eodem anno, Sempronius Tuditanus, Hispaniae citerioris praetor, generali tumultui obversatus est qui Romani exercitūs cladem et mortem praetoris causavit. Senatus consulem Catonem Maiorem et exercitum 60 000 hominum misit. Nihilominus, huius regionis gentes, praeter Ilergetes, qui suā de deditione cum Catone egerunt, pugnare perrexerunt. Cato rebelles vicit et denuo hanc in provinciam dominium illius anni aestate sumpsit, sed sibi incolarum et Celtiberorum favorem attrahere non consecutus est. Post vis demonstrationem, eis se recipere convicit. Sed horum Indigenarum deditio solum ficta erat; sparso rumore ut Cato Romam redivisset, rebellio denuo exarsit. Cato firmiter respondit; tumultum composuit et captivos servos vendidit, denuo ineuns Romam triumphans.
Mediae regionis occupatio, quam Celtiberi incolebant, anno 181 a.C.n. a Quinto Fabio Flacco inchoata est. Aliquot victorias contra Celtiberos assecutus est. Nihilominus, occupatio praesertim a Tiberio Sempronio Graccho inter 179 et 178 a.C.n. effecta est, qui urbes oppidulaque triginta occupavit interdum per foeda aut capiendā utilitati ex aemulatione inter Celtiberos et Vascones.
Proconsules (aut propraetores secundum annum) qui provincias regebant cum incolarum detrimento pecuniam facere assueverunt: coacta munera et abusus communes res sunt. Cum praetor aut proconsul iter faciebant, gratis hospitio excipiebant et ut grana vili pretio sibi, suae familiae, suis magistratibus aut suis militibus traderentur imposuerunt. Senatus, cum legatos Hispanicis e provinciis recepisset, anno 171 a.C.n. legem pertulit ut inspicerentur hi praetores aut proconsules.
Tumultūs usque ad 133 a.C.n. perrexerunt, ubi deleta est Celtiberica urbs Numantia, ultimum eorum propugnaculum.
Anno 82 a.C.n. Aragonia locus belli civilis Romani fuit, cum gubernator Quintus Sertorius, factionis marianae, Oscam confugisset. Procursationes usque ad annum 72 a.C.n. perrexerunt, ubi Quintus Sertorius se victus fassus est.
Romana administratio
Primā in territoriali Hispaniae Romanae divisione, anno 196 a.C.n., praesens Aragonia intra Hispaniam Citeriorem includebatur. Bellis Lusitano-Hibericis, territoria Romā temperata valde amplificata sunt, quoad tota Paeninsula Hiberica capta est. Agrippa provinciales divisiones anno 27 a.C.n. reformavit et provincias tres in Hispaniā creare decrevit: Baeticam, Lusitaniam et Hispaniam Tarraconensem. Ad hanc ultimam provinciam pertinebant praesentia Aragoniensia territoria.
Exeunte saeculo III, administrativae reformationis a Diocletiano factae causā, divisa est Hispania Tarraconensis in provincias novas tres: Tarraconensem, Carthaginensem et Gallaeciam; constituentes omnes dioecesem Hispaniam. Conventūs igitur iuridici tunc dissolvi videbantur, quod ponderis amissionem Caesaraugustae causavit, quia nonnulla administrativa munera rbe Tarracone sumpta sunt.
Denique, exeunte saeculo IV, ultima administrativa reformatio facta est: limes inter Tarraconensem et Carthaginensem impositus est in flumine Hibero, quod praesens Aragoniense territorium exteriores penes urbes: Tarraconem et Carthaginem Novam.
Romanizatio
Nonnulis saeculis, Romana cultura in Hispaniā, praesertim in Tarraconensi, instituta est. Romani mores, religio, leges et modus vivendi Indigenis impositi sunt, quod tunc Hispanoromanam culturam conformavit. Media ut Romana cultura diffusa esset et praevaleret plurima sunt.
Prima apud Romanorum occupantium munera vias renovare et, si opus erat, creare fuit ut et commeatūs et facultas absorbendorum novorum incolarum has in regiones melorarentur. Hoc modo, Caesaraugusta summus viarum nodus in suo conventū facta est.
Attamen, Romanizatio proprie urbanum factum fuit. Romanam per periodon, priores Hibericae urbes denuo institutae sunt et consequentes monumentales infrastructuras acceperunt. Quarum reliquiae Caesaraugustae, Oscae et Bilbili adhuc patent. Fuit, igitur, urbanizationis et constructarum infrastruturarum profectus. Caesaraugusta bonum harum urbium saeculo I ortarum exemplum praebet, cum foro, thermis, cloacis, theatro, fluviali portū, ponte super flumine Hibero et moenibus.
Coloniarum creatio etiam romanizationis elementum fuit. Quae statutae sunt ut Romanorum militum copiae, qui ab eorum muneribus liberati essent, remuneratae essent, sed etiam ut temperarentur finitima territoria. Cognoscuntur coloniae Victrix Iulia Celsa et Caesaraugusta in Aragoniā fuisse, haec ultima statuta anno 14 a.C.n., verosimiliter die 23 Decembris, super Hibericae prioris urbis, Salduviae nuncupatae, sitū. Haec statuta est intra contextum Hispanicarum provinciarum denuo ab Augusto ordinatarum, post victoriam in Bellis Cantabricis et pro legionum IIII Macedonicae, VI Victricis e X Geminae militibus. Romanizatio quoque fundatur in creandis amplis latifundiis, villis ad productionem agrariam extensivam collineatis. Haec dominia aliquando locupletes ad familias a Romā aut Italiā oriundas pertinenbant, sed pleraque indigenis familiis erant quae romanos mores adoptaverant. Villa Fortunatus, prope Fragam, bonum harum divetum commodarumque possessionum exemplum est in quibuss habitabat localis aristocratia Romanum gustum secuta.
Verbum (generale)
Verbum, sive lexis, est minima orationis et scriptionis pars individua, quae proprium habet sensum. In multarum linguarum scriptione verbum a verbo spatio separari a saeculo quinto coeptum est. Verbum sensu generali omnes partes orationis complectitur, sicut nomina, verba temporalia, adverbia, praepositiones. Idem autem verbum potest et nominis et verbi temporalis vice fungi (e.g. Anglice love 'amor'; 'amare'), aut adverbii et praepositionis (e.g. Latine versus et contra).
Historia Aragoniae
Vandali, Suebi et Alani
Saeculo II mediante, Imperii Romani occasus coepit, eventis primis difficultatibus post duo Pacis Romanae saecula. Inter annos 264 et 266, coeperunt primae Barbarorum incursiones: Franci et Alamanni, qui in Galliam anno 260 intraverant, Pyrenaeos montes transiverunt et Turiassonem (Hispanice Aragoniceque Tarazona et Catalanice Tarassona) venerunt, quae praedata est. Eorum aliqui in Mauritaniam transiverunt, dum alii greges se sparserunt. Hoc tempus valde turbatum fuit, quia praedonum globi, qui Bacaudae nuncupati sunt, se contulerunt ad direptionem et ad devastandam Vallem Hiberi saeculo V.
Verbum (generale)
De ambiguitate verbi
Constat verbum duos habere intellectus, nam modo generali modo temporali sensu intellegitur. Quae ambiguitas non praeteriebat auctores antiquos. Etenim Quintilianus in primo Institutionis libro dicit:
Historia Aragoniae
Vandali, Suebi et Alani
Maximus, quem Flavii Honorii generales persequebantur et in Vandalorum asylo excipi coegerunt, foedus cum Germanicis gentibus sedem in Hispaniā collocantibus fecit. Solum Hispania Tarraconensis, ubi hic habitabat, huius foederis libera mansit.
Verbum (generale)
De ambiguitate verbi
Ad quam ambiguitatem levandam interdum proderit pro verbo, si opus erit, synonymum aliquod, sicut vocabulum, aut aliquid infinitius, sicut dictionem, locutionem, vocem substituere.
Historia Aragoniae
Visigothorum adventus
Anno 414, Ataulfus, Visigothorum rex, suam sedem in Aquitaniā collocavit; sed, a Constantio, Honorii generali coactus, hic in Hispaniam transivit et Barcinonem Decembre eiusdem anni cepit. Postero anno, Valia, ei successor, ab Honorio foederatus Romae in Aquitaniā susceptus est et Germanicas gentes eiicere rogatus est quae in Hispaniā consederant. Sic, anno 416, Valia in Hispaniam intravit et Alanos equites severe vicit et Suebos vel Suevos in Gallaeciam et Vandalos in Baeticam impulit.
Verbum (generale)
De verbo definiendo
Sensus verbi adeo involutus est, ut definitio generalis ad omnes linguas apta vix possit inveniri. Nec prodest verbum sine ulla oratione generali ad singulas linguas definire. Praestat igitur verbum ad certas proprietates exemplares definire, quas typologicas appellare consuevit aetas recentior. Imprimis typologia morphologica in notione verbi posita est. Quapropter linguas in analyticas, syntheticas, polysyntheticas secundum gradum compactionis verborum dividere possumus.
Historia Aragoniae
Visigothorum adventus
Primo saculi V dimidio, Visigothi, iuxta cum Romanis, continenter contra Vandalos Suebosque pugnaverunt. Hispania Tarraconensis penes Romanos mansit, sed Valles Hiberi a Bacaudis seu Bagaudis affecta est, qui illam regionem praedaverunt. Anno 443, magister utriusque militiae Merobaudes multos greges persecutus est et eos Aracellis seu Aracili vicit. Hi Bacaudae ab hominibus dissimilium originum scelestis, quos Vascones et Suevi crebro iuvabant, formabantur: Rechiarius, Sueborum rex, inter annos 449 et 452 Vallem Hiberi praedavit, suam Caesaraugustam fecit et sibi Ilerdam adiunxit. Imperatoris Aviti rogatū, rex Visigothorum Theodoricus II Suebos prope Asturicam Augustam iuxta fluvium Urbicum (Hispanice Órbigo, Legionice Órbigu) anno 456 superavit.
Verbum (generale)
De verbo definiendo
Linguarum analyticarum proprium est quod verba structura interna carent, id est, (1) neque casu genere numero declinantur nec modo persona tempore coniugantur; (2) omni verbo una tantum notio est. Itaque functiones grammaticae ipso verborum ordine ac particulis inter partes orationis insertis designantur. Sententiarum constructio efficitur verbis singulis tamquam insulatis quae quadam lege in ordine disponuntur. Celeberrimum exemplum linguae analyticae est Sinica. Ecce sententiam "Omnes amici mei volunt ovum edere" Sinice:
Historia Aragoniae
Visigothorum adventus
Attamen, Ricimer, Romanorum patricius, imperatorem Avitum anno 457 amovit et Maiorianum acclamare coegit. Hic imperator, a suo magistro militum Aegidio adiuvatus, in Galliam contra Germanos pugnatum tetendit: hic Francos apud Rhenum vicit,Lugdunum Burgundionibus et Arelate Visigothis rapuit, qui se foederati iam non putabant, Avito munere privato. Denique, Maiorianus anno 461 a Ricimero interfectus est: Aegidius novum imperatorem accipere recusavit, dum Visigothi, ab Eurico recti, his rebus fruiti sunt ut suum tregnum versus Septemtrionem usque ad Ligerem et versus Meridiem per Hispaniam panderent. Hispania Romana, quae in Hispaniā Tarraconensi manserat, tunc definitive evanuit.
Verbum (generale)
De verbo definiendo
Linguarum autem syntheticarum talis est nota, ut omne verbum ex lexicali constet stirpe variis affixis grammaticis declinata et coniugata. Huius generis linguae duas in formas dividi possunt pro gradu synthesis. Quarum in una verba ita formantur, ut suffixa stirpibus et saepe aliis suffixis ordinatim agglutinentur. Finnica optimum eius modi praebet exemplum: Verbum kouluissammekin 'etiam in scholis nostris' ex quattuor morphematibus grammaticis constat alterum alteri secundum certum ordinem suffixis, quorum cuique propria est functio grammatica:
Historia Aragoniae
Aevum hodiernum
"Dynastica" unio Castellae et Aragoniae, anno 1479, cum Fernandus II Aragoniae Elizabeth I Castellae uxorem duceret, in formalem Hispaniae creationem velut unum regnum anno 1516 tulit.
Verbum (generale)
De verbo definiendo
Sed nullae sunt purae linguae agglutinantes. Itaque stirpes suffixaque nonnumquam immutationibus (morpho)phonologicis deformantur, sicut Fin. lipuissammekin 'etiam in vexillis nostris' cui gradu consonantali commutato lippu 'vexillum' stirps subiacet:
Germanus Brixius
Germanus Brixius (natus  Germain de Brie anno 1490 Autessioduri; Lutetiae anno 1538 mortuus) fuit Francicus homo ductus Renascentiae.
Verbum (generale)
De verbo definiendo
In altera autem forma linguarum syntheticarum suffixa artiore contactu stirpibus adhaerent ita ut determinatu difficilia sint confinia. Accedit quod formae affixorum sunt involucra quaedam morphematum grammaticorum. Ecce verba Latina amārēs et insulārum:
Pratica della mercatura
La pratica della mercatura est liber manualis a Francisco Balduccio Pegolotti argentario Florentino annis circiter 1339/1340 Italiane confectus. Ibi consuetudines regulasque ab aedilibus et mercatoribus adhibitas enumerat in urbibus portubusque maris Mediterranei necnon ponto Euxino et per Viam sericam usque ad Sinas. Titulus plenus ab ipso auctore datus est Libro di divisamenti di paesi e di misuri di mercatanzie e daltre cose bisognevoli di sapere a mercatanti.
Verbum (generale)
De verbo definiendo
Lineamenta morphematum grammaticorum amārēs formae admodum bene discerni possunt. Insulārum autem forma magis est ambigua:
Pandanus elatus
Pandanus elatus est dioecia zonae tropicae planta generis Pandani, in Insula Christi Natalis, in territorio Australiano in Oceano Indico septentrio-orientali, endemica. Epitheton specificum ex suo habitu deducitur.
Nepalia
Nepalia est civitas Asiatica, inter Sinas et Indiam sita. Continui Himalaiae montes septentrionales fines eius sunt. In Nepalia est Mons Everestius, maximus orbis terrarum mons.
Pandanus elatus
Descriptio
Pandanus elatus est arbor erecta basalibus radicibus aerialibus, quae ad 20 m alta crescit. Folia sunt ad 3 m longa et 100 mm lata, atroviridia, aculeis marginalibus. Pandano christmatensi dissimilis, arbor dumeta confertim implicata non efficit.
Distributio et habitatio
Arbor, tantum in Insula Christi Natalis inventa, in solis profundioribus in silva pluviali, aliquando in parvis lucis, crescere solet.
Nepalia
Geographia
Nepalia divisa est in partes tris: in parte septentrionali, regio montana alta Himalaiae cum montibus altissimis mundi, ut Everestius mons; in parte media sub montibus, regio clivosa extenditur; in parte australi, ad fines Indiae planities appellata Terai. Vegetatione tundra vel taiga est.
Burundia
Burundia est civitas sui iuris in Media Africa, in oropedio in Lacuum Magnorum regione sita, iuxta Lacum Tanganicam. A septentrione Ruandae, occidente Reipublicae Democraticae Congensi, et oriente Tanzaniae finitima est. Caput est urbs Buiumbura. Quamquam civitas litore marino caret, multum finis meridio-orientalis ad Lacum Tanganyikam adiacet.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Suleimanus I (natus Trapezunte die 6 Novembris 1494 aut 27 Aprilis 1495 aut mense Aprili aut Maio 1496; mortuus ad arcem Sigethum Hungariae die 6 Septembris 1566) fuit a die 21 Septembris 1520 usque ad mortem chalipha et decimus et clarissimus imperator Ottomanicus. Regnum eius diuturnissimum historiae Ottomanicae fuit. In Europa etiam Suleimanus magnificus appellatur, in Levante autem Süleymān al-Qānūnī (litteris Arabicis سليمان القانوني), quod nomen Latine "Suleimanus legis lator" significat.
Burundia
Historia
Burundia fuit ab anno 1889 usque ad finem Belli Orbis Terrarum I anno 1918 colonia Imperii Germanici, accurate cum Tanzania ac Ruanda pars Africae Orientalis Germanicae (Germanice Deutsch-Ostafrika). Postea Belgica colonia fuit. Anno 1962, libertatem assecuta est, et ibi Tutsica monarchia cum rege Muambutsa IV redintegrata est. Ibi respublica anno 1966 proclamata est. Burundia e decennio 197 fuit scaena diversarum subitanearum conversionum et caedium productarum ab aemulatione inter duo praecipuas reipublicae ethnos, Hutuvicos et Tutsicos, praesertim inter annos 1993 et 1999, ubi violentia ethnica inter Hutuvicam et Tutsicam factiones centena milium profugorum et 250 000 interfectorum effecit. Quamquam aliqui profugi ex vicinis rebus publicis rediverunt, interethnicae contentiones alios fugere coegerunt.
Civilitas
Burundia multifactionalis respublica cum praesidialis regimine est, ubi praeses ducis civitatis et ducis gubernationis muneribus fungitur. Potestas exsecutiva in gubernationis manibus est, dum duae camerae Parlamenti (Senatus et Conventus Nationalis) potestatem legisferam cum gubernatione participant.
Reconciliatio nationalis
Die 14 Martii anni 2006, Burundiensis Iustitiae ministra, Clotildis Niragira, ultimi 1864 captivorum politicorum nuncupantorum, praesertim Hutuvicorum de Tutsicis caedibus accusatorum, ultimi circuli liberationem nuntiavit, "Commissionem cum identificandorum politicorum captivorum munere suam laborem perficere." Haec novae liberationes comprehensorum post Ianuarium liberatorum numerum ad 3299 in nationalis reconciliationis actus ambitu augent.
Historia Lettoniae
Historia Lettoniae pars est historiae Europae. Homines hodierni in regione Lettoniae ultimo aevo glaciali exeunte in Scandinavia et Europa Septentrionali consederunt, ex anno 9000 a.C.n. fere. Balti, homines antiqui, in regionem millennio secundo a.C.n. migrabant, et quattuor distincta regna tribalia in terris Lettonicis primo millennio p.C.n. exeunte agnosci poterant. Duina Occidentalis, principalis Lettoniae fluvius, in capite stabat viae commercialis magni momenti, quae a regione Baltica per Russiam in Europam Meridianam et Orientem medium extendebatur, et in quibus Viccingi et deinde negotiatores civitatum Nordicarum et Germanici iter faciebant.
Burundia
Novus codex poenalis
Die 22 Novembris anni 2008, Parlamentum Burundiense novum codicem poenalem sanxit, qui tum poenae capitalis abrogationem tum iuris internationalis dispositionem contra genocidium, delicta contra humanitatem et bellicum praevidet. Hic novus codex poenalis mutationem de homosexualium iuribus signavit, quia Homophylophiliae poenas subire praevidet, quae usque ad illud tempus tolerata erat.
Historia Lettoniae
Medio Aevo ineunte, homines regionis Christianismo resistebant et victimae Expeditionum Sacrarum Septentrionalium erant. Riga, caput Lettoniae, anno 1201 a Germanis ad ostium Duinae Occidentalis conditum, castra strategica fuit in victoriá Fratrum militiae Christi Livoniae a papá Romano confirmatorum. Fuerit prima maior Baltici meridiani urbs, post 1282 una e principalibus Foederis Hanseatici sedibus commercialibus.
Ante saeculum sextum decimum, dictio Germanorum Balticorum in Terra Mariana magis magisque ab aliis potestatibus provocabatur. Terrae Lettonicae, ob earum locum strategicum et prosperitatem urbanam, saepe locus certaminis inter saltem quattuor potestatibus maioribus erant: Civitate Ordinis Teutonici, Re Publica Polonica–Lithuanica, Suecia, Imperio Russico. Ultimum hegemoniae externae aevum anno 1710 coepit, cum Russia magno bello septentrionali Rigam regionesque hodiernae Lettoniae a Suecia caperet. Lettonia in dicionem Russicam redacta inter primas politias erat quae industriam adiuvarent et servitudinem abolerunt, ut ante saeculum undevicensimum exiens una e provectissimis Imperii Russici regionibus esset. Sociales autem difficultates crescentes et taedium increbrescens talis rerum prosperarum causá fecerunt ut Riga primas partes in rebus novis Russicis anno 1905 ageret.
Prima Exsuscitatio Nationalis Lettonica annis 1850 coepit et post primum bellum mundanum persistebat, cum Lettonia post biennium certaminis Belli Libertatis Lettoniae, ad ultimum libertatem constitutionalem vicit, ut Russia Sovietica anno 1920 communitasque internationalis anno 1921 rite agnoscerunt. Legati civium constitutionem anno 1922 asciverunt. Politica autem instabilitas et effectus Magnae Depressionis Carolo Ulmanis primo ministro rem publicam die 15 Maii 1934 capere suaderunt. Libertas Lettoniae interrupta est mensibus Iunio Iulioque anni 1940, cum Unio Sovietica irruptionem in Lettonia faceret, omnem civitatem capiens et in suam dicionem redigens. Proximo anno, vires Germaniae nazisticae invaserunt, et terra ab Unione Sovieticá iterum annis 1944 et 1945 capta est
Germanus Brixius
Brixius fuit discipulus Ioannis Lascaris ac Desiderii Erasmi Roterodami et Henrici Cornelii Agrippae de Nettesheim socius. Praeclara est controversia epistularia Brixii cum Thoma Moro.
Burundia
Provinciae, communia et colles
Provinciae sunt inferiores:
Verbum (generale)
De verbo definiendo
De -ārum enim forma non liquet, ā vocalis utrum declinationem primam an genetivum pluralem exponat. Idcirco ipsa vocalis ab longitudine sua vi et arte in tabella dirempta est. Quo artificio quidem, quo munere morphologico quodque elementorum fungatur, articulatim exponitur, sed sunt alii quoque accessus intellegendi veluti hic: ā vocalem multiplicem exponendi functionem explere.
Quintus Volusius Saturninus
Quintus Volusius Saturninus (nescimus, quando natus mortuusve sit) senator Romanus primo saeculo fuit. Pater eius Lucius Volusius Saturninus consul suffectus anni 3 et postea praefectus urbi erat. Ipse Quintus a Claudio inter patricios adlectus anno 56 consul ordinarius factus est. Eo anno pater grandaevus mortuus est et filius laudationem funebrem habuit. Quintus tribus collegiis sacerdotum interfuit: sodalibus Augustalibus, sodalibus Titiis, fratribus Arvalibus. Anno 61 legatus Augusti pro praetore Belgicae ad censum agendum cum Tito Sextio Africano, consule suffecto anni 59 et Marco Trebellio Maximo, consule suffecto anni 56 in Galliam missus est. Ibi de primo loco legationis iurgaverunt. Duos filios habuit Lucium Volusium Saturninum, consulem ordinarium anno 87 et Quintum Volusium Saturninum, consulem ordinarium anni 92.
Verbum (generale)
De verbo definiendo
Linguarum polysyntheticarum est proprium quod paene nihil interest inter verbum et sententiam. Itaque verba plerumque sunt longissima morphematum complexiones totam fere sententiam exponentes. Ecce verbum tuntussuqatarniksaitengqiggtuq 'nondum dixit se tarandros venaturum esse' Iupicae linguae (Escimaicae familiae):
Linguae polysyntheticae etiam eo peculiares sunt quod ratione nituntur, quae incorporatio lexicalis appellatur, vocabulo incorporation ab Anglica lingua mutuato. Qua ratione incorporandi, exempli gratia, obiectum syntacticum logicum ( TUNTU 'tarandrus') velut in compage corporis verbi praedicati ( SSUR 'venari') includitur ita ut tuntussur (quasi **tarandrovenari ) verbum compositum efficiatur.
De verborum agnitione
Habes hanc sententiam PATERNAVEMIMPETRAVIT, quae scriptura continua exarata est. Quisquis Latinam bene scit statim sententiam recte intellegit perspicitque illam ex tribus constructam esse dictionibus. Animo possumus concipere agnitionem gradatim hoc modo fieri:
P (nil)
PA (nil)
PAT (nil)
PATE (nil)
Historia Lettoniae
A mediis annis 1940s, Res Publica Socialistica Sovietica Lettoniae, ab Unione Sovietica omnino recta, gravem Russificationem perpetiebatur. Cultura autem et infrastructurae superabant, aevoque liberalizationis Sovieticae, Michaele Gorbachev praeside, Latvia iter ad libertatem iterum facere coepit, quam Augusto 1991 adepta est, a Russia proximo mense rite agnita. Ex quo tempore, Lettonia sub libertate refecta socius Consociationis Nationum facta est, foedus NATO intravit, seque cum Unione Europaea consociavit.
CCCC 173
Liber manu scriptus CCCC 173 e Bibliotheca Parkeriana Collegii Corporis Christi Cantabrigiensium textus praebet recensionis Chronicorum Anglosaxonum una cum Actis Lanfranci archiepiscopi Cantuariensis (Latine composita) et Legibus Inae et Alfredi regum Occidentalium Saxonum. Liber a quattuordecim amanuensibus exscripta est qui inter annos fere 891 et 1070 laboraverunt.
Haec recensio chronicorum Anglosaxonum saepe Chronicon Parkerianum nuncupatur e nomine bibliophili et bibliothecae. Incipit a praefatione genealogica (in aliis recensionibus chronicorum minime reperta) de origine regum Occidentalium Saxonum. Chronicon ipsum ab anno 60 a.C.n. incipit; ab anno 1070 deest.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Exordia
Suleimanus I ex Selimo I et Hafsa muliere Trapezunte natus est. Annus ac dies natalis in fontibus varie indicantur, sive dies 27 Aprilis sive 6 Novembris anni 1494 aut 1495 aut 1496. Iam anno 1509 praefectus Theodosiae urbis Crimaeae (tempore Ottomanico Kefe dictae) factus est, anno 1513 Magnesiae ad Sipylum.
Historia Lettoniae
Oeconomia Lettoniae Magna Recessione magnopere minuebatur, quae discrimen ad aerarium pertinens anno 2008 effecit. Permulti Lettoni propter statús oeconomicos ingravescentís et occasiones operum inveniendum in Europá Occidentalí nuper emigraverunt.
Verbum (generale)
De verborum agnitione
PATER NAVEM IMPETRAVIT.
Burundia
Geographia
Super oropedium Africo in corde sita, Burundia temperato climate aequatoriali propter altitudinem (1700 metrorum mediae in media civitate, inferiorem in peripheria) fruitur. Mons Heha, Buiumburae austroriente situs, est 2670 metra altus. Terrae lacinia iuxta flumen Ruzizorum, Lacus Tanganicae septentrione, una zona est ubi altitudo 1000 metrorum non superat. Haec regio Vallis Chasmatis partem format.
Gnaeus Pedius Cascus
Gnaeus Pedius Cascus (nescimus, quando natus mortuusve sit) senator Romanus primo saeculo post Christum natum erat. Anno 71 consul suffectus cum Domitiano Caesare creatus est. Tum legatus Augusti pro praetore Dalmatiae fuit.
Burundia
Oeconomia
Burundica oeconomia agriculturam circumit, quae praecipuus campus est et plerosque incolas occupat, sed Burundia etiam maxima niccoli reservata in orbe terrarum habet. Praesertim et bellorum et instabilitatis et consectariorum incolarum (profugorum) motuum causā, aegre Burundia suis opibus usi potest.
Ad conandum crescere, Communitati Oeconomicae Africae, et antea Communitati Africae Orientalis haesa est, quae consociationes liberi commercii zonam hac in regione creare quaerentes sunt ut mutua rerum commutatio stimuletur.
Demographia
Ex anno 2008, Burundia proiecta est ut propinquum numerum incolarum 8 691 005 haberet. Haec approximatio diserte sidae effectuum rationem habet, quae significativum effectum super civitatis demographiam habet. Circiter 500 000 hominum propter hoc morbum loco motum est. Multi Burundienses in alias terras propter bellum civile migraverunt. Anno 2006, Civitates Foederatae circa 10 000 Burundiensium profugorum accepit.
Plerique Burundienses regiones rusticas, et 6 centesimae incolarum regiones urbanas incolunt. Spissitudo incolarum circiter 315 incolarum pro chiliometro quadrato secunda maxima spissitudo in Africa Subsahariana est. Fere 85 centesimae incolarum Hutuvicae, 15 centesimae Tutsicae, et minus quam 1 centesima Tuaicae originis est.
Linguae
Linguae publicae sunt Kirundica et Francica, sed tota in Burundia tres linguae sunt:
Religio
Fontes Christianos 70 centesimas esse aestimant, cum Catholicis Romanis maximum circulum cum 65 centesimis repraesentantibus. Protestantes et Anglicani fideles relictum 5 centesimas comprehendunt. Circa 23 centesimae incolarum religionibus vernaculis a maioribus posteris traditis haerentur; translaticiorum autochthonicorum circulorum aliqui sidae et aliorum morborum medellas promovent. Musulmani 10 centesimae esse aestimantur, quorum plerique regiones urbanas incolunt. Sunnitae plerosque Musulmanos, dum Siitae reliquos Musulmanos constituunt.
Calvinismus
Calvinismus est doctrina Iohannis Calvini (1509-1564) et societas religiosa quam ipse constituit.
Burundia
Valetudo
Minor curationis medicae gradus in Burundia quam in plerisque civitatibus est. Exspectatio vitae in natu 48,5 annorum (anno 2005) est. Magna incolarum proportio hyponutrita est. Tres medici pro 100 000 hominum decennio 201 ineunte erant. VIDH et sidae praevalentia circiter 4,2% anno 2007 erat.
Cultura
Cultura Burundica in moribus a maioribus posteris proditis et in pondere civitatum vicinarum fundatur, quamquam prominentia culturae a turba civili obstructa est. Quia agricultura est praecipua in Burundia industria, cibus Burundicus usitatus in batata, maizo, piso consistit. Ob suam caritatem, caro solum paucis vicibus pro mense manducatur. Cum nonnulli Burundienses familiarissimi congrediuntur, impecum (Francice: impeke), cervisiam, e magno vasculo bibunt. Singuli amici aut familiares singulos siphones unitatem significnates accipiunt.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Exordia
Suleimanus, ut mos erat Ottomanidarum, artem didicerat, scilicet aurificis. Praeterea linguam Ottomanicam, Arabicam, Persicam et Turcicam Chanatus Tsagatai didicerat.
Annapolis
Annapolis est urbs circiter 36,408 incolarum in America. Anno 1649 condita est. Nomen ad honorem Annae Arundell datum est. Annapolis est urbs capitalis comitatus Anne Arundel omnisque civitatis Terrae Mariae. Ibi reperiuntur Collegium Sancti Ioannis et Academia Navalis.
Burundia
Cultura
Opificum artes ponderis artis forma in Burundia et dona pulchra plurimis periegetis sunt. Cistarum contextus popularis ars inter Burundienses opificibus est. Aliae opificum artes, inter quas personae, scuta, statuae, et figlina, in Burundia conficiuntur.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Exordia
Inter Suleimani familiares praecipuus fuit Ibrahim Bassa, Epirota polyglottus et artium rerumque politicarum peritus. Iam anno 1520 Roxolana quarta Suleimani concubina facta est, quae plurimum apud eum potuit.
Res gestae exterae
Suleimani gloria imprimis in eo nititur, quod imperium Ottomanicum non solum ambitu divitiisque auxit, sed ad summum potentiae fastigium eduxit.
Cum debitum imperii occupati tributum recusatum esset, primum ex tredecim bellis inchoavit, quod Regno Hungariae intulit. Victor urbes Sabac, Semlin et anno 1521 Belgradum cepit.
Burundia
Cultura
Tympanorum pulsatio ponderis culturae Burundicae patrimonii pars est. Per totum orbem terrarum praeclari Tympanistae Regii Burundiae, actum per circiter quadraginta annos posuerunt, ob suam translaticiam tympanorum pulsationem cum amasaconibus, ibisicisonibus, et iciranyis tympanis insignes sunt. Saltatio crebro tympanicum actum comitur, qui saepe in celebrationibus et familiaribus conviviis videtur. Abatimbo, cuius actus in caerimoniis et ritibus ponitur, et rapidarum pulsationum abanyagasimbo duae clarae Burundicae saltationes sunt. Inter instrumenta musica tibia, cithara, icembe, indonongo, umuduri, inanga, et inyagara notanda sunt. Burundienses Kirundice, Francice, et Suahilice totam per civitatem utuntur. Burundiae index alphabetizationis parvus est propter defectus assiduitatis in schola. Solum decem centesimae Burundiensium puerorum educationem secundariam recipiunt. Fama gravis est et historiam lectionesque vitales per fabularum narrationem, poësin, et cantum transmittit. Imigami, indirimbo, amazina, et iuyivugo litterariorum generum in Burundia exsistentium modi sunt.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Res gestae exterae
Anno 1522, insulam Rhodum aggressus est, quae, postquam per sex menses obsessa est, die 25 Decembris 1522 se dedidit. Insula in Imperium Ottomanicum inserta est, Equitibus ordinis Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani, qui Rhodum strenuissime defenderant, ut impune abirent concessum est. Qui anno 1530 in Melita insula sedes collocaverunt, ubi anno 1565 iterum, frustra tamen, a Suleimano oppugnati sunt. Rhodo capta, Suleimanus mense Aprili anno 1526 exercitu 100 000 virorum et 300 cannonum denuo Regno Hungarico bellum intulit. Die 29 Augusti pugna Mohacsensi victoriam adeptus est, die 10 Septembris Pest et Buda victori portas aperuerunt. Hungaria inter Imperium Ottomanicum et Imperium Dominium Austriae divisa est, maiore parte ad Ottomanidas perveniente. Ex terris Austriacis cum Hungaricis coniunctis postea Imperium Austro-Hungaricum ortum est.
Burundia
Cultura
Canistriludium et ludus gymnicus campestris famosi artes athleticae in Burundia sunt. Pediludium populare oblectamentum per rempublicam est, velut mancalae ludi sunt. In Burundia Christiana sollemnia celebrantur, inter quae Christi Natalis longissima est. Dies Libertatis Burundiae quotannis Kalendis Iuliis celebratur. Anno 2005, gubernatio Burundica Eidulfitrum (Arabice عيد الفطر), Islamicum sollemne, publicas ferias enuntiavit.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Res gestae exterae
Seditione in Asia Minore oppressa anno 1529, ut Ioannem de Zapolia, Banum Transsilvaniae, adiuvaret, qui factione Habsburgis opposita rex electus erat, tertiam in Hungariam expeditionem fecit, die 8 Septembris Budam expugnavit, die 27 Septembris exercitus 120 000 militum usque ad Vindobonam progressus est. Ab hac prima Vindobonae obsidione autem, postquam 40 000 militum amisit, die 14 Octobris destitit.
Burundia
Cultura
Burundica gubernatio mutationes in lege homophylophiliam sceleratam facientes nuperrime pertulit. Homines a consensualibus homosexualibus necessitudinibus noxii inventi inter duo aut tres annos carceris et inter 50 000 et 100 000 francorum Burundicorum multae periculum subeunt. Amnestia Internationalis actionem damnavit, eam Burundicarum obligationum transgressionem sub legibus internationalibus regionalibusque de iuribus humanis et contra Burundicam constitutionem nuncupans, quae vitae privatae iure spondet.
Educatio
Burundia universitatem civitatis habet. Complura musea urbibus sunt, inter quae Museum Geologicum Burundiae Buiumburae et Museum Nationale Burundiae et Museum Burundicum Vitae, ambo ultima Kitegae sita. Alphabetismus circiter in dimidio incolarum numero inter viros et circiter in quarta parte numeri incolarum inter mulieres est.
Calvinismus
Doctrina
De gratia autem, illis tantum datur, qui salvi fient. Quare sacramenta non sunt efficaces gratiae viae, sed tantum fidei testimonia. Baptismum tantum habent et eucharistiam, sed transubstantiationem negant.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Res gestae exterae
Interdum Suleimani classis Ariadeno Barbarussa duce Hispanicis anno 1533 Coronen (in Messenia sitam) detraxit, anno 1534 Tunetem occupavit, quod autem anno 1535 a Carolo V imperatore a Turcis denuo recuperatum est. Anno 1541 Suleimanus plus quam dimidiam Hungariae partem occupavit, ut Zapoliae filius principatu Transsilvaniae contentus esse deberet.
Calvinismus
Doctrina
Calvinismus gradus ecclesiasticos non recipit.
Suleimanus I (sultanus Ottomanicus)
Res gestae exterae
Anno 1547 indutiae quinque annorum cum imperio Habsburgico initae sunt, quarum conditionibus Suleimanus tributum annuum 50 000 ducatorum accepit. Deinde bellum duorum annorum in Persiam gessit, anno 1551 bellum in Hungariam renovavit, ubi demum anno 1562 pax facta est.
Diurni expeditionum commentarii
Suleimanus hos diurnos expeditionum commentarios describere iussit:
Aristaeopsis edwardsiana
Aristaeopsis edwardsiana, ab Hispanis carabinero appellata, est species Crustaceorum Decapodum in profundis aquis temperatis maris Mediterranei et oceani Atlantici orientali habitans, unde a piscatoribus propter gustum deliciosum quaeritur. Rarius in Italia, crebrius in Maroco, Algerio, Portugallia et Azoribus, Canariis et Hispania comeditur. Gadibus valde celebratur, ubi aristaeopsis e suo iure inferri solet: The prawns of Cadiz are very large and very fine ("squillae Gaditanae valde magnae valde bonae sunt"), dixit anno 1911 Nathaniel Newnham-Davis.
Madagascar
Madagascar est:
Carnivorum
Carnivorum est bioton cuiusque regni phylive ordinisve quod carnem animalem per venationem (praedae carnem) vel per saprophagiam (cadaveris) comedit. Extant animalia carnivora, fungi carnivori, plantae carnivorae. Inter animalia carnivora sunt pisces, amphibia, prope omnia reptilia (inter aves rapaces tantum), aliqua etiam mammalia quae sub ordine Carnivorum ordinantur.
Gulielmus Budaeus
Gulielmus Budaeus (natus Lutetiae die 26 Ianuarii 1467; ibidem mortuus die 23 Augusti 1540) fuit homo doctus et iuris consultus Francicus Renascentiae. Ab anno 1522 usque ad mortem fuit magister Librarii Regis, temporibus nostris nomine Bibliothecae Nationalis noti, iuxta Fontem Bleaudi instituti.
Hodie Societas Gulielmi Budaei (quae seriem librorum sub titulo Collection des universités de France dirigit) appellationem suam a Budaeo deducit.